ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2638 1047035 1033796 2026-08-07T14:30:55Z ~2026-43357-20 146638 /* */ 1047035 wikitext text/x-wiki '''ကယားလူမျိုး''' ({{lang-en|Kayah People}}) သို့မဟုတ် '''ကရင်နီ''' (Karenni) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများဖြစ်သော [[ကယားပြည်နယ်]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်စု]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စော်ဘွားနယ်မြေများအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ရာဇဝင်ရှိသည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = ကယားလူမျိုး | native_name = {{lang|kyu|Kayah}}, {{lang|kyu|Kayan-ne}} ꤊꤢ꤬ꤛꤢ꤭ꤜꤟꤤ꤬-ꤖꤢꤨ | image = Kayar.jpg | caption = ကယား (ကရင်နီ) ရိုးရာဝတ်စုံ | population = ၉၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကယားပြည်နယ်]]<br />∟ [[ကရင်ပြည်နယ်]]<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)<br />{{flag|Thailand}}<br />∟ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]] | languages = [[ကယားဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (ကတိုးဘိုး) | related = [[ကရင်လူမျိုး]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး]] }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ် == ကယားလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လူနှင့်ငှက် အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သော [[ကိန္နရီ ကိန္နရာ]] တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်၊၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ခေတ်တွင် ၎င်းတို့ ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီအရောင်ကို အစွဲပြု၍ "ကရင်နီ" (Red Karen) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ်အရ ကရင်နီနယ်မြေကို လွတ်လပ်သော ကြားနေနယ်မြေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်၊၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွှတ်တော်၌ အတည်ပြုချက်အရ "ကရင်နီပြည်နယ်" အမည်မှ [[ကယားပြည်နယ်]] အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊ သို့သော် ကရင်နီအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများကမူ ဤသို့အမည်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ သမိုင်းဝင်လွတ်လပ်မှုကို မှေးမှိန်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် "ကရင်နီ" ဟူသော အမည်ကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်စွာ အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု == ကယားလူမျိုးအများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ "ကတိုးဘိုး" (ခေါ်) တံခွန်တိုင်နတ်ပူဇော်ပွဲ ဓလေ့ကိုမူ ရိုးရာမပျက် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ အထင်ရှားဆုံးပွဲတော်မှာ ကယားပြည်နယ်နေ့ (ဇန်နဝါရီ ၁၅) နှင့် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်တို့ ဖြစ်သည်၊၊ ==ကယားလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ကယားလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။<ref name="moi">{{cite web|url=http://www.moi.gov.mm/?q=news/7/02/2016/id-9556|title=ဒွေးမယ်နော်တို့ပျော်စံရာ ကယားမြေ|author=ခွန်းဆက်နေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|accessdate=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref> # [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] # [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်းပဒေါင်]] (ကယန်းကခေါင်း/ကယန်းလဟွီ) # [[ဂေခိုလူမျိုး|ဂေခို]] (ကယန်းကဒေါ့) # [[ဇယိမ်းလူမျိုး]] (ကယန်းလထာ) # [[ယင်းဘော်လူမျိုး]] (ကယန်းကငန်) # [[ပရဲလူမျိုး]] (ကယော) # [[မနူမနောလူမျိုး]] (ကော်ယော်မနုမနော) # [[ယင်းတလဲလူမျိုး]] # [[ဂေဘားလူမျိုး]] တို့ဖြစ်သည်။ [[File:Kayah State Cultural Museum 1.jpg|thumb|[[ကယားပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]အတွင်းမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ]] == ကယားနှင့် ကရင်နီ အခေါ်အဝေါ် == ဝတ်ဆင်သော အဝတ်အထည်တို့၏ နီသော အရောင်အသွေးကို လိုက်၍ မြန်မာတို့က ကယားလူမျိုးတို့ကို ရှေးအခါက ကရင်နီဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အသားရောင်နီမြန်းခြင်းကြောင့် ကရင်နီဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ကယားလူမျိုးတို့ကမူ သူတို့ကိုယ်သူတို့ "ကယား" သို့မဟုတ် "ကယားလိ"ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကယားဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ကယားဘာသာစကားအရ "လူ"ဟု အဓိပါယ်ရ၍ ကယားလိဟူသော ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူနီ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၉၀၀၀၀ ခန့်ရှိမည်။ [[မြန်မာပြည်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်]] ဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇) နှစ်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဖွဲ့စည်းသောအခါ၌ ကရင်နီနယ်ကိုပါ ထည့်သွင်းရန် ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့သည္။၁၉၅၁ခုနှစ် အတွင်းက အမည်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ကယားပြည်နယ် သီးသန့်တည်ရှိရေးတို့အတွက် ပါလီမန်မှ အက်ဥပဒေပြုလုပ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လိုအပ်သော ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ [[Image:Kayah1120.JPG|thumb| ရန်ကုန်တိုင်းရင်းသားကျေးရွာတွင် တွေ့ရသော ကယားလူမျိုးစု ရုပ်တုများ]] == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ == <ref>[http://knkystudies.blogspot.com/2008/08/blog-post_20.html Karenni(Kayah) and Kayan Studies: ကကရင္နီ (ကယား) စုံတြဲ<!-- Bot generated title -->]</ref> ကယားလူမျိုးများသည် အရပ်အမောင်း (5)ပေကျော်ခန့်ရှိပြီး မျက်လုံးမျက်ခုံ ကောင်း၍ ရိုးမြင့်သည့်နှာတံ အနေတော်ဖြစ်ပြီး မေးရိုးဝိုင်းသည်အသားညိုသည် ဆံပင်နက်၍ အနည်းငယ်ကြမ်းပုံပေါ်သည် ယောက်ျားများက ဆံထုံးထုံးကြ၍ အဖြူရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းသည်။ အနီရောင်ဘောင်းဘီ နှင့်အင်္ကျီ ရင်ကွဲကိုဝတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများက လည်း ဆံထုံးထုံး၍ အနီရောင်ပုဝါကိုပေါင်းသည်။ အနီ သို့မဟုတ် အနက်ရောင် လက်ပြတ်အင်္ကျီ များကိုဝတ်ဆင်၍အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခြုံထည်လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။ (5)ပေခန့်ရှည်သည့် အဖြူရောင်ခေါင်းခါးစည်း ကိုလည်း စဉ်းစားကြလေ့ရှိသည် အနက်ရောင် သင်တိုင်းကိုဝတ်၍ ခြေသလုံးတွင်သစ်ဆေးသုတ်သောကြိုးခွေများ ပတ်လေ့ရှိသည်။ ငွေနားဆွဲ၊ နားတောင်းများကို ဆွဲကြသည်။ ငွေလက်ကောက်အလုံးများကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ငွေဆံထိုး များကိုထိုးပြီး ခြေကျင်းဝတ်တွင် ပုတီစေ့များကိုစီတန်း၍ ဆွဲလေ့ရှိသည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ကယားတို့သည် ရိုးရာနတ်နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာကိုကိုးကွယ်သည်။ တံခွန်တိုင်နတ်ကွန်းသည်အဓိကဖြစ်သည်။ ရာသီပွဲများနေဖြင့် ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲ၊ ကေထိုးဘိုး (ခေါ် ) တံခွန်တိုင်ပွဲ၊ စပါးပုတ်ပွဲ၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာပွဲ နှင့် တောလိုက်ပွဲများရှိကြသည်။ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊ မောင်း၊ လင်းကွင်း၊ ပုလွေ၊ ဖားစည် စသည့်တူရိယာများကိုသုံးပြီး တံခွန်တိုင်အက၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာအက၊ ဒီကူးအက၊ ဝါးညှပ်အက ဆွမ်းယင်အကနှင့် နိုင်ငံအကများ ကိုကလေ့ရှိကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဦးခေါင်းကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်ဘက်သို့ ဦးလှည့်၍ ထားတတ်ကြသည်။ ကယား ပြည်နယ်၏ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည် (ခေါ်) ကြေးနက်စည်ကြီးကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်၌သွန်းလုပ်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ ကယားတို့သည် ရှေးယခင်က မြန်မာများနှင့်အတူ စစ်ရေးစစ်ရာတွင်အတူလက်တွဲ၍တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည့် အထောက်အထားများကိုလည်းရှိပါသည်။ "ပျိုလေးတို့အိမ်မိုး ထိုးလာတဲ့ပေဖူးလွှာ၊ ဘာစာတဲ့ မေး။ မေးပါနဲ့အေ။ ယိုးဒယားငယ်နဲ့ ကုလားကို စစ်ချီတော့ ကရင်နီအောင်တပ်က ဆံဖြတ်မောင်စီလိုကရေ လွမ်းစာတဲ့လေ" ဟူသော ရှေးဟောင်းတွေ သားလေမှာစစ်သားဘဝ၏ချစ်ရေးချစ်ရာများကို လွမ်းစဖွယ်ကောင်းအောင် ဖော်ပြထားရုံမက ရှေးဟောင်းကာလကတည်းက ကယားလူမျိုးတို့သည် မြန်မာတို့နှင့် စစ်ရေးတွင်အတူလက်တွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြဖူးသည်ဆိုသော သာဓကကိုပါထင်ရှားစွာဖော်ပြထား ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>http://www.mwaf.org.mm/Developing%20Sector_mm/DevSector_mm/Details.asp?id=645{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကယားလူမျိုးစု]] aopwovpn1sa2v3zxdal8rhw44wwjj9l 1047036 1047035 2026-08-07T14:36:13Z ~2026-43357-20 146638 /* */ 1047036 wikitext text/x-wiki '''ကယားလူမျိုး''' ({{lang-en|Kayah People}}) သို့မဟုတ် '''ကရင်နီ''' (Karenni) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများဖြစ်သော [[ကယားပြည်နယ်]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်စု]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စော်ဘွားနယ်မြေများအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ရာဇဝင်ရှိသည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = ကယားလူမျိုး | native_name = {{lang|kyu|Kayah}}, {{lang|kyu|karenni}} ꤊꤢ꤬ꤛꤢ꤭ꤜꤟꤤ꤬-ꤖꤢꤨ | image = Kayar.jpg | caption = ကယား (ကရင်နီ) ရိုးရာဝတ်စုံ | population = ၉၅,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကယားပြည်နယ်]]=၇၅၀၀၀<br />∟ [[ကရင်ပြည်နယ်]]=၅၀၀၀<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)=၅၀၀၀<br />{{flag|Thailand}}<br />∟ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]=၁၀၀၀၀ | languages = [[ကယားဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (ကတိုးဘိုး) | related = [[ကရင်လူမျိုး]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး]] }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ် == ကယားလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လူနှင့်ငှက် အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သော [[ကိန္နရီ ကိန္နရာ]] တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်၊၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ခေတ်တွင် ၎င်းတို့ ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီအရောင်ကို အစွဲပြု၍ "ကရင်နီ" (Red Karen) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ်အရ ကရင်နီနယ်မြေကို လွတ်လပ်သော ကြားနေနယ်မြေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်၊၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွှတ်တော်၌ အတည်ပြုချက်အရ "ကရင်နီပြည်နယ်" အမည်မှ [[ကယားပြည်နယ်]] အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊ သို့သော် ကရင်နီအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများကမူ ဤသို့အမည်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ သမိုင်းဝင်လွတ်လပ်မှုကို မှေးမှိန်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် "ကရင်နီ" ဟူသော အမည်ကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်စွာ အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု == ကယားလူမျိုးအများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ "ကတိုးဘိုး" (ခေါ်) တံခွန်တိုင်နတ်ပူဇော်ပွဲ ဓလေ့ကိုမူ ရိုးရာမပျက် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ အထင်ရှားဆုံးပွဲတော်မှာ ကယားပြည်နယ်နေ့ (ဇန်နဝါရီ ၁၅) နှင့် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်တို့ ဖြစ်သည်၊၊ ==ကယားလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ကယားလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။<ref name="moi">{{cite web|url=http://www.moi.gov.mm/?q=news/7/02/2016/id-9556|title=ဒွေးမယ်နော်တို့ပျော်စံရာ ကယားမြေ|author=ခွန်းဆက်နေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|accessdate=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref> # [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] # [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်းပဒေါင်]] (ကယန်းကခေါင်း/ကယန်းလဟွီ) # [[ဂေခိုလူမျိုး|ဂေခို]] (ကယန်းကဒေါ့) # [[ဇယိမ်းလူမျိုး]] (ကယန်းလထာ) # [[ယင်းဘော်လူမျိုး]] (ကယန်းကငန်) # [[ပရဲလူမျိုး]] (ကယော) # [[မနူမနောလူမျိုး]] (ကော်ယော်မနုမနော) # [[ယင်းတလဲလူမျိုး]] # [[ဂေဘားလူမျိုး]] တို့ဖြစ်သည်။ [[File:Kayah State Cultural Museum 1.jpg|thumb|[[ကယားပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]အတွင်းမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ]] == ကယားနှင့် ကရင်နီ အခေါ်အဝေါ် == ဝတ်ဆင်သော အဝတ်အထည်တို့၏ နီသော အရောင်အသွေးကို လိုက်၍ မြန်မာတို့က ကယားလူမျိုးတို့ကို ရှေးအခါက ကရင်နီဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အသားရောင်နီမြန်းခြင်းကြောင့် ကရင်နီဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ကယားလူမျိုးတို့ကမူ သူတို့ကိုယ်သူတို့ "ကယား" သို့မဟုတ် "ကယားလိ"ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကယားဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ကယားဘာသာစကားအရ "လူ"ဟု အဓိပါယ်ရ၍ ကယားလိဟူသော ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူနီ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၉၀၀၀၀ ခန့်ရှိမည်။ [[မြန်မာပြည်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်]] ဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇) နှစ်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဖွဲ့စည်းသောအခါ၌ ကရင်နီနယ်ကိုပါ ထည့်သွင်းရန် ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့သည္။၁၉၅၁ခုနှစ် အတွင်းက အမည်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ကယားပြည်နယ် သီးသန့်တည်ရှိရေးတို့အတွက် ပါလီမန်မှ အက်ဥပဒေပြုလုပ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လိုအပ်သော ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ [[Image:Kayah1120.JPG|thumb| ရန်ကုန်တိုင်းရင်းသားကျေးရွာတွင် တွေ့ရသော ကယားလူမျိုးစု ရုပ်တုများ]] == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ == <ref>[http://knkystudies.blogspot.com/2008/08/blog-post_20.html Karenni(Kayah) and Kayan Studies: ကကရင္နီ (ကယား) စုံတြဲ<!-- Bot generated title -->]</ref> ကယားလူမျိုးများသည် အရပ်အမောင်း (5)ပေကျော်ခန့်ရှိပြီး မျက်လုံးမျက်ခုံ ကောင်း၍ ရိုးမြင့်သည့်နှာတံ အနေတော်ဖြစ်ပြီး မေးရိုးဝိုင်းသည်အသားညိုသည် ဆံပင်နက်၍ အနည်းငယ်ကြမ်းပုံပေါ်သည် ယောက်ျားများက ဆံထုံးထုံးကြ၍ အဖြူရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းသည်။ အနီရောင်ဘောင်းဘီ နှင့်အင်္ကျီ ရင်ကွဲကိုဝတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများက လည်း ဆံထုံးထုံး၍ အနီရောင်ပုဝါကိုပေါင်းသည်။ အနီ သို့မဟုတ် အနက်ရောင် လက်ပြတ်အင်္ကျီ များကိုဝတ်ဆင်၍အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခြုံထည်လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။ (5)ပေခန့်ရှည်သည့် အဖြူရောင်ခေါင်းခါးစည်း ကိုလည်း စဉ်းစားကြလေ့ရှိသည် အနက်ရောင် သင်တိုင်းကိုဝတ်၍ ခြေသလုံးတွင်သစ်ဆေးသုတ်သောကြိုးခွေများ ပတ်လေ့ရှိသည်။ ငွေနားဆွဲ၊ နားတောင်းများကို ဆွဲကြသည်။ ငွေလက်ကောက်အလုံးများကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ငွေဆံထိုး များကိုထိုးပြီး ခြေကျင်းဝတ်တွင် ပုတီစေ့များကိုစီတန်း၍ ဆွဲလေ့ရှိသည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ကယားတို့သည် ရိုးရာနတ်နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာကိုကိုးကွယ်သည်။ တံခွန်တိုင်နတ်ကွန်းသည်အဓိကဖြစ်သည်။ ရာသီပွဲများနေဖြင့် ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲ၊ ကေထိုးဘိုး (ခေါ် ) တံခွန်တိုင်ပွဲ၊ စပါးပုတ်ပွဲ၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာပွဲ နှင့် တောလိုက်ပွဲများရှိကြသည်။ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊ မောင်း၊ လင်းကွင်း၊ ပုလွေ၊ ဖားစည် စသည့်တူရိယာများကိုသုံးပြီး တံခွန်တိုင်အက၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာအက၊ ဒီကူးအက၊ ဝါးညှပ်အက ဆွမ်းယင်အကနှင့် နိုင်ငံအကများ ကိုကလေ့ရှိကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဦးခေါင်းကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်ဘက်သို့ ဦးလှည့်၍ ထားတတ်ကြသည်။ ကယား ပြည်နယ်၏ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည် (ခေါ်) ကြေးနက်စည်ကြီးကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်၌သွန်းလုပ်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ ကယားတို့သည် ရှေးယခင်က မြန်မာများနှင့်အတူ စစ်ရေးစစ်ရာတွင်အတူလက်တွဲ၍တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည့် အထောက်အထားများကိုလည်းရှိပါသည်။ "ပျိုလေးတို့အိမ်မိုး ထိုးလာတဲ့ပေဖူးလွှာ၊ ဘာစာတဲ့ မေး။ မေးပါနဲ့အေ။ ယိုးဒယားငယ်နဲ့ ကုလားကို စစ်ချီတော့ ကရင်နီအောင်တပ်က ဆံဖြတ်မောင်စီလိုကရေ လွမ်းစာတဲ့လေ" ဟူသော ရှေးဟောင်းတွေ သားလေမှာစစ်သားဘဝ၏ချစ်ရေးချစ်ရာများကို လွမ်းစဖွယ်ကောင်းအောင် ဖော်ပြထားရုံမက ရှေးဟောင်းကာလကတည်းက ကယားလူမျိုးတို့သည် မြန်မာတို့နှင့် စစ်ရေးတွင်အတူလက်တွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြဖူးသည်ဆိုသော သာဓကကိုပါထင်ရှားစွာဖော်ပြထား ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>http://www.mwaf.org.mm/Developing%20Sector_mm/DevSector_mm/Details.asp?id=645{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကယားလူမျိုးစု]] dkkyy5mcabvdurxb8vqw0ifsjq9bpzd 0 2725 1047156 1044417 2026-08-07T16:44:34Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047156 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇေယျ | image = | caption = အကယ်ဒမီ ဇေယျ | birth_name = မောင်လှမောင် | birth_date = {{birth date|1916|6|12}} | birth_place = [[ညောင်ကုန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ညောင်ကုန်းရွာ]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{death date and age|1996|10|7|1916|6|12}} | death_place = [[စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး]]၊ [[ညောင်တုန်းချောင်]] | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | other_names = ဇေယျာမောင်၊ ရွှေမန်းမောင်၊ ရိုးရိုးကြီး ဇေယျ၊ အရှင်ဝဇီရာနန္ဒ | occupation = [[ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်]]၊ ရဟန်းတော် | years_active = ၁၉၄၆–၁၉၈၁ | spouse = ဒေါ်သန်းတင် | children = ၉ ဦး (ဦးရာညွန့်၊ ဦးရာမှုန် အပါအဝင်) | parents = ဦးမောင် (ဖခင်)၊ ဒေါ်ဆင် (မိခင်) | awards = [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] (၁၉၅၆) }} '''ဇေယျ''' (၁၂ ဇွန် ၁၉၁၆ – ၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆) သည် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်]]သမိုင်းဦးခေတ်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ အကယ်ဒမီရ [[ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်]] မင်းသားကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်လောကတွင် "ရိုးရိုးကြီး ဇေယျ" ဟု လူသိများထင်ရှားပြီး ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ကာ '''အရှင်ဝဇီရာနန္ဒ''' ဘွဲ့တော်ဖြင့် ပျံလွန်တော်မူသည်အထိ သာသနာ့ဝန်ဆောင်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == မင်းသားကြီး ဇေယျကို ၁၉၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်ကုန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ညောင်ကုန်းရွာ]]၌ ဖခင် ဦးမောင်နှင့် မိခင် ဒေါ်ဆင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်လှမောင် ဖြစ်ပြီး မွေးချင်း ၁၁ ယောက်အနက် ဆဋ္ဌမမြောက်သား ဖြစ်သည်။ မိဘများသည် ဘုရားရွှေချရာတွင် အသုံးပြုသော ရွှေလှောင်စက္ကူလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရင်း ခြံထွက်သီးနှံများကိုလည်း ဖက်စပ်လုပ်ကိုင်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ မောင်လှမောင်သည် အသက် ၇ နှစ် (အချို့မူကွဲတွင် ၈ နှစ်) အရွယ်၌ မိခင်ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီးနောက် မိသားစုများ တကွဲတပြား ဖြစ်သွားခဲ့ကြရာ ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်သာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ညောင်ကုန်းရွာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းတို့တွင် တတိယတန်းအထိသာ ပညာသင်ကြားခဲ့ရပြီး ကျောင်းထွက်ကာ ဖခင်ဖြစ်သူ၏ ခြံထွက်သီးနှံရောင်းချသည့် လုပ်ငန်းကို ကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခဲ့ရသည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် [[စစ်ကိုင်းတံတား]] (ဧရာဝတီတံတား) တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းခွင်၌ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ လေးငါးလခန့်အကြာတွင် မန္တလေးမြို့မှ တစ်ဝမ်းကွဲတော်စပ်သူ ကြီးတော် ဒေါ်အေးမြက ရှင်ပြုပေးရန် ခေါ်ယူသဖြင့် [[စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး]] [[ရှင်ပင်နံကိုင်းချောင်]] ဆရာတော်ထံ၌ ကိုရင် (သာမဏေ) ဝတ်ဖြင့် လောကီလောကုတ္တရာ စာပေများကို ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ == အိမ်ထောင်ရေးဘဝ == ကိုရင်ဘဝဖြင့် တစ်နှစ်ခန့် ရှိစဉ် ဒေါ်အေးမြက ပြန်လည်ခေါ်ယူသဖြင့် ကိုရင်ထွက်ကာ [[မန္တလေးမြို့]]သို့ လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သဘောင်္ပေါ်တွင် ဈေးရောင်းသည့်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အဒေါ်ဖြစ်သူနှင့်အတူ နေထိုင်လုပ်ကိုင်နေစဉ် [[ဈေးချိုတော်|ဈေးချို]]၊ [[ကျောက်သွေးတန်း]]မှ ကျောက်ကုန်သည်သမီးဖြစ်သူ မသန်းတင်နှင့် မေတ္တာမျှခဲ့ကြသည်။ နှစ်ဖက်ဆွေမျိုးများမှာလည်း မကင်းစပ်ကြသဖြင့် အိမ်ထောင်ချပေးခဲ့သည်။ မောင်လှမောင်သည် အဒေါ်ဖြစ်သူ၏ အိမ်တွင် လခမရဘဲ ကူညီလုပ်ကိုင်ပေးရင်း ပထမသမီးငယ်နှစ်ဦး မွေးဖွားချိန်၌ ယောက္ခမဖြစ်သူက လာရောက်ခေါ်ယူသဖြင့် ယောက္ခမအိမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ကျောက်သွေးတန်း၌ ကျောက်သွေးပညာကို (၆) လခန့် သင်ကြားခဲ့ရာ သင်ကြားစဉ်ကာလအတွင်း ဆရာဖြစ်သူက တစ်လလျှင် ငွေကျပ် ၂၀၀ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းတင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီးနောက် သားသမီး ၉ ဦးအထိ ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကာယဗလနှင့် ဘွဲ့တံဆိပ်များ == ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးသို့ [[ကာယဗလ ဦးရှိန်]]နှင့် [[ဇော်ဝိတ်|ဦးဇော်ဝိတ်]]တို့ ရောက်ရှိလာပြီး လူငယ်များ ကာယဗလလေ့ကျင့်ရန် ဟောပြောလှုံ့ဆော်ခဲ့သဖြင့် မောင်လှမောင်သည် ကာယဗလစတင်လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]က မန္တလေးကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သောအခါ မိသားစုနှင့်အတူ စစ်ကိုင်းသို့ စစ်ပြေးခဲ့ရသည်။ ဂျပန်များဆုတ်ခွာချိန်တွင် မန္တလေးသို့ ပြန်လည်အခြေချရန် ကြိုးပမ်းသော်လည်း အင်္ဂလိပ်လေတပ်က ထပ်မံဗုံးကြဲပြန်သဖြင့် စစ်ကိုင်းသို့ ဒုတိယအကြိမ် ပြေးခဲ့ရပြန်သည်။ စစ်ပြေးကာလအတွင်း စစ်ကိုင်းထွက် ဆေးလိပ်များကို [[လားရှိုးမြို့]]သို့ သွားရောက်ရောင်းချရာမှ [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ကိုယ်လက်အင်္ဂါများ ချည့်နဲ့သွားခဲ့သည်။ သို့သော် ပုံမှန်အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန် ကာယဗလကို အပြင်းအထန် ပြန်လည်လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဂျပန်ခေတ် လွတ်လပ်ရေးပေးသည့်ကာလ၌ စစ်ကိုင်းတွင် ကျင်းပသော "မောင်ရွေးပွဲ" တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ စစ်ကိုင်းတိုင်းမောင် သို့မဟုတ် '''ဇေယျာမောင်''' ဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ၎င်း၏အသက်မှာ ၂၇ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ [[ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး]] ပြီးဆုံးပြီးနောက် စစ်ကိုင်းမှ မန္တလေးသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ကာယဗလကို ဆက်လက်လေ့ကျင့်ခဲ့ရာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး၌ ကျင်းပသော ပြိုင်ပွဲတွင် '''ရွှေမန်းမောင်''' ဘွဲ့ကို ထပ်မံဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် [[အေဝမ်းရုပ်ရှင်]]ကုမ္ပဏီမှ စစ်ပြီးခေတ် ပထမဦးဆုံး ရုပ်ရှင်ကားကို ရိုက်ကူးရန် ပြင်ဆင်နေချိန် ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင်က ရွှေမန်းမောင်ဘွဲ့ရ မောင်လှမောင်ကို တွေ့ရှိကာ သရုပ်ဆောင်ရန် ကမ်းလှမ်းသဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ဦးဦးဖျားဖျား ရိုက်ကူးခဲ့သော ''[[ဖာတစ်လုံး ခေါင်းကျား]]'' (ခေတ်သစ် ဖာတစ်လုံး ခေါင်းကျား) အသံတိတ်ဇာတ်ကားတွင် မေထွေး၊ မေမြ၊ သာဂေါင်ကြီး၊ မျိုးမြင့်၊ သန်းနွဲ့တို့နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ မန္တလေး၊ [[ပုသိမ်မြို့|ပုသိမ်]]၊ စစ်ကိုင်း၊ [[မော်လမြိုင်မြို့|မော်လမြိုင်]]နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]မြို့များတွင် အထူးအောင်မြင်စွာ ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှပင် ရိုက်ကူးသော ''ဘာမထီ'' နှင့် ''အောင်ဆုပန်'' အသံတိတ်ဇာတ်ကား နှစ်ကားတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ထိုဇာတ်ကားများမှစတင်ကာ '''ဇေယျ''' ဟူသော အနုပညာအမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် [[ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်]] ကုမ္ပဏီမှ ရိုက်ကူးသော ''လင်နဲ့အပျို'' ဇာတ်ကားတွင် မုဒုံမယ် [[တင်တင်မူ]]နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ထိုကားသည် စစ်ပြီးခေတ် ပထမဆုံးသော အသံထွက်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် မင်းသမီး [[မေမေဝင်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေမေဝင်း]]နှင့် တွဲဖက်ကာ ''မိုးကြယ်မို့လား'' နှင့် ''ဖြူနှင်းမာလာ'' ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ သို့သော် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၆ ကားခန့် ရိုက်ကူးပြီးသည်အထိ မျှော်မှန်းသလောက် အောင်မြင်မှု မရရှိသေးသဖြင့် မန္တလေး ကျောက်သွေးတန်းသို့ ပြန်ကာ ကျောက်သွေးဆရာအလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးခဲ့ရပြန်သည်။ == အောင်မြင်ကျော်ကြားလာခြင်းနှင့် အကယ်ဒမီဆု ရရှိခြင်း == ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် [[အေဝမ်းဦးတင်မောင်]]ထံမှ အခေါ်စာရရှိသဖြင့် မင်းသား ဇေယျသည် ရန်ကုန်သို့ ပြန်လည်ဆင်းလာခဲ့သည်။ အေဝမ်းရုပ်ရှင်၏ ''မြဲတဲ့သစ္စာ'' ဇာတ်ကားတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့ရာ ထိုဇာတ်ကားသည် မင်းသမီး [[မေသစ် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေသစ်]]၊ [[မြင့်မြင့်ခင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မြင့်မြင့်ခင်]]တို့နှင့်အတူ အထူးအောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ၎င်းဇာတ်ကားတွင် ဇေယျနှင့် မေသစ်တို့ တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော "လင်ဖုန်းမို" (လင်းဆွဲဖုန်းမို) သီချင်းသည် ထိုခေတ်က အလွန်ရေပန်းစားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများနှင့် ဒါရိုက်တာများက ကမ်းလှမ်းလာသဖြင့် ကျောက်သွေးသမားဘဝကို လုံးဝစွန့်လွှတ်ကာ ရုပ်ရှင်များကို ဆက်တိုက်ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။ ''မြဲတဲ့သစ္စာ'' ပြသပြီး ၆ လအကြာတွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်သန်းတင်နှင့် သားသမီးများသည် ရန်ကုန်သို့ လိုက်ပါလာခဲ့ပြီးနောက် ဇေယျသည် ကိုယ်ပိုင်အိမ်ဝယ်ယူကာ ဖခင်ကြီးနှင့် ယောက္ခမများကို အိမ်ဦးခန်း၌ထား၍ လုပ်ကျွေးပြုစုခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ [[သုခ (ဒါရိုက်တာ)|ဦးသုခ]]က ဇေယျကို [[ပြဇာတ်]]လောကသို့ ဆွဲခေါ်ခဲ့ပြီး ''တေးချိုချို'' ပြဇာတ်တွင် မေချစ်နှင့်တွဲဖက်ကာ ပထမဆုံး ပြဇာတ်မင်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်စေခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ သုခ ရိုက်ကူးသော ''သည်ဆောင်းဟေမာန်'' ဇာတ်ကားတွင် ဇေယျ၊ [[ကျော်ဆွေ]]၊ မေသစ်တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် အထူးထင်ရှားသော ဂန္ထဝင်ဇာတ်ကား ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် [[ဝင်းဝင်းပြဇာတ်]] ခေတ်ကုန်ဆုံးချိန်၌ [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ မော်လမြိုင်၊ ပုသိမ်၊ မန္တလေးနှင့် [[ဘိုကလေးမြို့]]များသို့ လိုက်လံကပြခဲ့သည်။ ၁၉၅၄၊ ၁၉၅၅ နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်များသည် ဇေယျအတွက် ရုပ်ရှင်အရိုက်ရဆုံးနှင့် အောင်မြင်မှုအမြင့်မားဆုံး ကာလများ ဖြစ်သည်။ * '''၁၉၅၄ ခုနှစ်:''' တစ်နှစ်တည်းတွင် ရုပ်ရှင် ၁၁ ကား ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး [[ဒါရိုက်တာဦးချစ်ခင်]] ရိုက်ကူးသော ''ချစ်ပန်းသဇင်'' (ဇေယျ၊ မြင့်မြင့်ခင်) ကားကို [[ရုရှားနိုင်ငံ]]သို့ [[စတာလင်ပေါင်]] ၂,၀၀၀ ဖြင့် ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ဒါရိုက်တာ သုခ ရိုက်ကူးသော ''ဩော်မိန်းမ'' (ဇေယျ၊ မြင့်မြင့်ခင်၊ [[ဖိုးပါကြီး]]) ကားသည်လည်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ * '''၁၉၅၅ ခုနှစ်:''' ရုပ်ရှင် ၁၀ ကား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ * '''၁၉၅၆ ခုနှစ်:''' ရုပ်ရှင် ၁၂ ကား ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ဒါရိုက်တာ သုခ၏ '''''ဘဝသံသရာ''''' ဇာတ်ကားတွင် အကောင်းဆုံး အမျိုးသားသရုပ်ဆောင် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကယ်ဒမီဆု]] ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ (အဆိုပါဇာတ်ကားဖြင့် ဒါရိုက်တာ သုခလည်း အကယ်ဒမီရရှိခဲ့သည်)။ ဤကားသည် ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ စတာလင်ပေါင် ၃,၀၀၀ ဖြင့် ပြသခွင့် ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အသက် ၄၁ နှစ်အရွယ်၌ တစ်နှစ်တည်းဖြင့် ၁၅ ကားအထိ စံချိန်တင် ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ၁၄ ကား၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ၁၂ ကား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် မိသားစုပိုင် '''ဇေယျာရွှေပြည် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး''' ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဇာတ်ကားအချို့ ထုတ်လုပ်ရိုက်ကူးခဲ့ကာ သားနှစ်ဦးဖြစ်သော ယာမိုးနှင့် ဇော်မိုးတို့ကို မင်းသားတင်၍ ရိုက်ကူးပေးခဲ့သည်။ ဇေယျသည် မင်းသမီးမျိုးစုံနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာတွင် [[မေရီမြင့်]]နှင့် အများဆုံး တွဲဖက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ်အထိ ၁၅ ကား ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ၎င်းနောက်ပိုင်းတွင် [[စွန်းလွန်းဆရာတော်]]၏ ဝိပဿနာနည်းစနစ်အတိုင်း တရားဘာဝနာကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် စတင်အားထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အထိ ၁၆ ကား ထပ်မံရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အသက် ၆၉ နှစ်အရွယ်တွင် ''မချစ်လဲပြုံး ချစ်လဲပြုံး'' ဇာတ်ကားကို နောက်ဆုံးရိုက်ကူးပြီးနောက် ရုပ်ရှင်လောကမှ အပြီးတိုင် အနားယူခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သရုပ်ဆောင်ဘဝတစ်လျှောက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း ၁၃၄ ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ == သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့ (အသက် ၆၉ နှစ်အရွယ်) တွင် ဇေယျသည် ရန်ကုန်မြို့ [[မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံကျောင်းတိုက်]]၌ ရုပ်ရှင်လောကနှင့် လောကီအာရုံများကို အပြီးတိုင်စွန့်ပယ်ကာ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်သန်းတင်က ရဟန်းအမအဖြစ် ခံယူပြီး ပခုက္ကူဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သာသနာ့ဘောင်တွင် ဘွဲ့တော်မှာ '''အရှင်ဝဇီရာနန္ဒ''' ဖြစ်သည်။ ရဟန်းဝတ်ပြီးနောက် [[စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး]]၊ [[ညောင်တုန်းချောင်]] တွင် ကိလေသာ ကင်းစင်ရာ ကင်းကြောင်း ဝိပဿနာတရားများကို တစ်သက်ပတ်လုံး ဆက်လက်ပွားများ အားထုတ်တော်မူခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == မင်းသားကြီး ဇေယျ (ခေါ်) အရှင်ဝဇီရာနန္ဒသည် သာသနာ့ဘောင်၌ ဝါတော် ၁၅ ဝါ၊ သက်တော် ၈၀ အရွယ် ၁၉၉၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ညောင်တုန်းချောင်၌ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်သန်းတင်နှင့် သားနှစ်ဦးဖြစ်သော ဦးရာညွန့်၊ ဦးရာမှုန်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ == * ''ခေတ်သစ် ဖာတစ်လုံး ခေါင်းကျား'' (၁၉၄၆) * ''မြဲတဲ့သစ္စာ'' (၁၉၅၁) * ''သည်ဆောင်းဟေမာန်'' (၁၉၅၃) * ''ဩော်မိန်းမ'' (၁၉၅၄) * ''ချစ်ပန်းသဇင်'' (၁၉၅၄) * ''ဘဝသံသရာ'' (၁၉၅၆) * ''မချစ်လဲပြုံး ချစ်လဲပြုံး'' (၁၉၈၁ - နောက်ဆုံးကား) == ကိုးကား == * မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းနှင့် အကယ်ဒမီမှတ်တမ်းများ။ * ရွှေမန်းသား မောင်လှမောင်မှ အကယ်ဒမီဇေယျ သမိုင်းအကျဉ်း။ * စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး သာသနာ့သမိုင်းဝင် စာပေများ။ * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[Category:၁၉၁၆ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:၁၉၉၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ကာယဗလသမားများ]] [[Category:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ]] [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့ အသံတိတ် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 2dmkj14bow2gymy3n0uyfjqd1l5r5l3 0 3594 1047082 1034704 2026-08-07T16:01:56Z ~2026-43717-45 146641 /* ဣန္ဒြိယပစ္စယော */ 1047082 wikitext text/x-wiki {{ပိဋကတ်သုံးပုံ}} [[File:Shin Pin Nan Kine Pagoda, Sagaing.JPG|thumb|300px|စစ်ကိုင်း ရှင်ပင်နံကိုင်းစေတီတော်၊ "ပဋ္ဌာန်းအစ နံကိုင်းက" ဟူ​သောအဆိုမှာ စစ်ကိုင်း​တောင်၌ ပဋ္ဌာန်းရွတ်ဖတ်ပူ​ဇော်ပွဲများြပဳလုပ်​လေ့ရိှပြီး ပဋ္ဌာန်းရွတ်ဖတ်ပူ​ဇော်ပွဲကို ၁၃၃၉ ခုနှစ်တွင် ဇဗ္ဗူမဂ်လာ​ချောင်ဆရာ​တော်ဘုရားကြီးက စတင်ကျင်းပခဲ့သည်ကို မှတ်သား၍ ​ပေါ်​ပေါက်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။]] '''ပဋ္ဌာန်း''' သည် [[အဘိဓမ္မာ]]တရားတော် ၇ ကျမ်းတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်သည် [[မဟာသက္ကရာဇ်]] ၁၀၃ ခု၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့၌ သဗ္ဗညု မြတ်စွာဘုရား အဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့ပြီးနောက် ဗောဓိပင်၏ အနောက်မြောက် ၁၀-လံ အကွာတွင် နတ်များဖန်ဆင်းပူဇော်သော ရတနာရွှေအိမ်ထက်၌ နယုန်လဆန်း ၆ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်အထိ အဘိဓမ္မာတရားတော်ကို ဆင်ခြင်နေတော်မူသည်။ အဘိဓမ္မာ ရှေးဦး ၆ ကျမ်းကို ဆင်ခြင်ရာတွင် ရောင်ခြည်တော် ကွန့်မြူးခြင်း မရှိသေးပဲ နောက်ဆုံး ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်ကြီးကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်တော်မူသောအခါမှသာ ရောင်ခြည်တော်ခြောက်သွယ် ကွန့်မြူးကာ နတ်၊ ဗြဟ္မာတို့သည်လည်း ခြေတော်ရင်းမှာ ဦးခိုက်ကြကုန်လေသည်။ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်ကို နာကြားပြီးချိန်တွင် နတ်၊ ဗြဟ္မာ ကုဋေ ၈၀,၀၀၀ ကျွတ်တမ်းဝင်ပြီး၊ လူ့ပြည်မှ ရဟန်း ၅၀၀ ရဟန္တာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ == အမည်ရှင်းလင်းချက် == '''ပဋ္ဌာန်း''' ဟူသည်မှာ '''ပ''' နှင့် '''ဋ္ဌာန''' နှစ်ခုပေါင်းဖြစ်ကာ ပ ဆိုသည်မှာ ''အမျိုးမျိုးအစားစား များပြားသော''၊ ဌာန ဆိုသည်မှာ ''အကြောင်း'' ဟု အသီးသီး အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အခြားအမည်တစ်မျိုးမှာ '''အနန္တနယ သမန္တ ပဋ္ဌာန်းကျမ်း''' ဖြစ်ကာ အနန္တနယ (အဆုံးမရှိသောကျမ်း) နှင့် သမန္တ (ထက်ဝန်းကျင် အဆုံးမရှိသောနည်းလမ်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်သော ထက်ဝန်းကျင်ပြည့်စုံသော ကျမ်း) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပဋ္ဌာန်း ဟူသည်မှာ အမျိုးမျိုးအစားစား များပြားသော အကြောင်း တရားများကို လေ့လာဟောကြားသော တရားတော်ဖြစ်သည်။ == အပိုင်းအခြား == လေးနက်ကျယ်ပြန့်မှု အရ ပဋ္ဌာန်းကျမ်းကို ၃ မျိုးခွဲခြားကြသည်။ #အတိဝိတ္ထာရ ဒေသနာ #အတိ သင်္ခေပဒေသနာ #နာတိ ဝိတ္ထာရ နာတိသင်္ခေပ ဒေသနာ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ *'''အတိဝိတ္ထာရ ဒေသနာ''' သည် မြတ်စွာဘုရား တာ၀တိံသာနတ်ပြည်၌ ဟောကြားသော အပြည့်အစုံပဋ္ဌာန်း ဖြစ်သည်။ *'''အတိ သင်္ခေပဒေသနာ''' သည် နတ်ပြည်တွင် အသံမစဲ တရားဟောနေစဉ် နိမ္မိတရုပ်ပွားတော်ကို တရားဆက်ဟောနေစေပြီး ခန္ဓာစင်စစ်ဘုရားရှင်သည် ခန္ဓာဝန်ဆောင်ဖို့ လူပြည်သို့ဆင်းကာ ဝတ်ပြုလာသော အရှင်သာရိပုတ္တရာကို ဟောကြားသည့် ဒေသနာတော် ဖြစ်သည်။ အလွန်အတိုချုပ်ဟောသော်လည်း အရှင်သာရိပုတ္တရာက နည်းပေါင်းများစွာနှင့် တန်ဆာဆင်ပြီး အကျယ်သိနိုင်သည်။ *'''နာတိ ဝိတ္ထာရ နာတိသင်္ခေပ ဒေသနာ''' သည် မကျဉ်းလွန်း၊ မကျယ်လွန်းသော တရားတော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာက မိမိတပည့် ရဟန်း ၅၀၀ ကို ပြန်ဟောသော တရားဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် သင်ကြားဟောပြောနေသော ပဋ္ဌာန်းတရားတော် ဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင် ပဋ္ဌာန်းကို ဟောကြားရာတွင် ပုစ္ဆာဝါရ (အမေး)၊ ဝိသဇ္ဖနာဝါရ (အဖြေ) နှင့် သင်္ချာဝါရ (သရုပ်ခွဲ) ဟူ၍ သုံးမျိုးဟောကြားတော်မူသည်။ အမေးပုစ္ဆာပေါင်း ၄၀၄,၉၄၈,၅၃၃,၂၄၈ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းအတွက်ကြောင့် ပဋ္ဌာန်းကို မဟာ ပကရဏကျမ်း (ကြီးကျယ်ခမ်းနားသောကျမ်း) ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ပဋ္ဌာန်းကို ၃ မျိုးအားဖြင့် ခွဲခြားဝေဖန်ကြသည်။ *ပစ္စယုဒ္ဒေသ = ပစ္စယ + ဥဒေသ = ပစ္စည်း + အကျဉ်းဝေဖန်ခြင်း *ပစ္စယနိဒ္ဒေသ = ပစ္စယ + နိဒ္ဒေသ = ပစ္စည်း + အကျယ်ဝေဖန်ခြင်း *ပရိနိဒ္ဒေသ = ပဋ္ဌာန်းကို အကျယ် ဝေဖန်ခြင်း။ ချုံ့ထားသည့် ပဋ္ဌာန်းမှာ ၅ ကျမ်းဖြစ်သည်။ စာမျက်နှာ ၂၆၄၀ ရှိပြီး ရွတ်ဖတ်ချိန် ၁၃၂ ခန့်ကြာမြင့်သည်။ ကျမ်းကြီးအနေဖြင့် ပဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး ၄ မျိုး ရှိသည်။ #ဓမ္မာနုလောမ ပဋ္ဌာန်း - အကျဉ်း ၆ ကျမ်း #ဓမ္မပစ္စနီယပဋ္ဌာန်း - အကျဉ်း ၆ ကျမ်း #ဓမ္မာနုလောမ ပစ္စနီယပဋ္ဌာန်း - အကျဉ်း ၆ကျမ်း #ဓမ္မပစ္စနီယာနုလောမ ပဋ္ဌာန်း - အကျဉ်း ၆ ကျမ်း ဟူ၍ ဟောပုံဟောနည်းအရ ကျမ်း ၄ မျိုးရှိသည်။ စုစုပေါင်း ၂၄ ကျမ်းဖြစ်သည်။ ဓမ္မာနုလောမ ပဋ္ဌာန်း - အကျဉ်း ၆ ကျမ်း ကို အကျယ်အားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်းပြန်ခွဲသည်။ #ဓမ္မာနုလောမ တိက ၂၂ ကျမ်း၊ #ဓမ္မာနုလောမ ဒုက ၁၀၀ ကျမ်း၊ #ဓမ္မာနုလောမ ဒုက တိက ၆,၆၀၀ ကျမ်း၊ #ဓမ္မာနုလောမ တိက ဒုက ၄,၄၀၀ ကျမ်း၊ #ဓမ္မာနုလောမ တိကတိက ၁,၃၈၆ ကျမ်း၊ #ဒုက ဒုက ၁၉,၈၀၀ ကျမ်း ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အကျယ်တွင် ဓမ္မာနုလောမ ပဋ္ဌာန်းအတွက် ၃၂၃၀၈ ကျမ်း ဖြစ်သည်။ သို့အတွက် စုစုပေါင်း ၁၂၉,၂၃၂ ကျမ်းဖြစ်သည်။ ပဋ္ဌာန်းကို နက်နဲမှုအရ ၄ မျိုးခွဲနိုင်သည်။ ဂမ္ဘီရ ၄ မျိုးဟုလည်း ခေါ်သည်။ #ဓမ္မ ဂမ္ဘီရ = ဝေါဟာရ စကားလုံးနက်နဲခြင်း #အတ္ထ ဂမ္ဘီရ = အနက်အဓိပ္ပာယ် နက်နဲခြင်း #ဒေသနာ ဂမ္ဘီရ = ဟောပုံဟောနည်း နက်နဲခြင်း #ပဋိဝေဒ ဂမ္ဘီရ = ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မှု နက်နဲခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။ == ပစ္စယုဒ္ဒေသပါဠိ== #[[ဟေတုပစ္စည်း|ဟေတုပစ္စယော]] #[[အာရမ္မဏပစ္စည်း|အာရမ္မဏပစ္စယော]] #[[အဓိပတိပစ္စည်း|အဓိပတိပစ္စယော]] #[[အနန္တရပစ္စည်း|အနန္တရပစ္စယော]] #[[သမနန္တရပစ္စည်း|သမနန္တရပစ္စယော]] #[[သဟဇာတပစ္စည်း|သဟဇာတပစ္စယော]] #[[အညမညပစ္စည်း|အညမညပစ္စယော]] #[[နိဿယပစ္စည်း|နိဿယပစ္စယော]] #[[ဥပနိဿယပစ္စည်း|ဥပနိဿယပစ္စယော]] #[[ပုရေဇာတပစ္စည်း|ပုရေဇာတပစ္စယော]] #[[ပစ္ဆာဇာတပစ္စည်း|ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော]] #[[အာသေဝနပစ္စည်း|အာသေဝနပစ္စယော]] #[[ကမ္မပစ္စည်း|ကမ္မပစ္စယော]] #[[ဝိပါကပစ္စည်း|ဝိပါကပစ္စယော]] #[[အာဟာရပစ္စည်း|အာဟာရပစ္စယော]] #[[ဣန္ဒြိယပစ္စည်း|ဣန္ဒြိယပစ္စယော]] #[[ဈာနပစ္စည်း|ဈာနပစ္စယော]] #[[မဂ္ဂပစ္စည်း|မဂ္ဂပစ္စယော]] #[[သမ္ပယုတ္တပစ္စည်း|သမ္ပယုတ္တပစ္စယော]] #[[ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စည်း|ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယော]] #[[အတ္ထိပစ္စည်း|အတ္ထိပစ္စယော]] #[[နတ္ထိပစ္စည်း|နတ္ထိပစ္စယော]] #[[ဝိဂတပစ္စည်း|ဝိဂတပစ္စယော]] #[[အဝိဂတပစ္စည်း|အဝိဂတပစ္စယောတိ]] == အဓိပ္ပာယ်များ == === မြန်မာပြန် အကျဉ်း=== #[[ဟေတုပစ္စည်း|ဟေတုပစ္စယော]]- အရင်းခံအကြောင်းဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား (လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ) #[[အာရမ္မဏပစ္စည်း|အာရမ္မဏပစ္စယော]]- အာရုံဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား (ရူပါရုံ၊ သဒ္ဒါရုံ၊ ဂန္ဓာရုံ၊ ရသာရုံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၊ ဓမ္မာရုံ) #[[အဓိပတိပစ္စည်း|အဓိပတိပစ္စယော]]- အကြီးအမှူးခေါင်းဆောင်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား (ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသ(ပညာ)) #[[အနန္တရပစ္စည်း|အနန္တရပစ္စယော]]- အခြားမဲ့ဆက်တိုက်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[သမနန္တရပစ္စည်း|သမနန္တရပစ္စယော]]- ကောင်းစွာအခြားမဲ့ဆက်တိုက်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[သဟဇာတပစ္စည်း|သဟဇာတပစ္စယော]]- အတူတကွဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[အညမညပစ္စည်း|အညမညပစ္စယော]]- အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[နိဿယပစ္စည်း|နိဿယပစ္စယော]]- မှီရာဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[ဥပနိဿယပစ္စည်း|ဥပနိဿယပစ္စယော]]- အားကြီးသော မှီရာဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[ပုရေဇာတပစ္စည်း|ပုရေဇာတပစ္စယော]]- ရှေ့မှဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[ပစ္ဆာဇာတပစ္စည်း|ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော]]- နောက်မှဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[အာသေဝနပစ္စည်း|အာသေဝနပစ္စယော]]- မှီဝဲထုံရာဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[ကမ္မပစ္စည်း|ကမ္မပစ္စယော]]- ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံ စေတနာဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[ဝိပါကပစ္စည်း|ဝိပါကပစ္စယော]]- အကျိုးဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[အာဟာရပစ္စည်း|အာဟာရပစ္စယော]]- ရုပ်နာမ်အာဟာရအဖြစ် ထောက်ပံ့၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[ဣန္ဒြိယပစ္စည်း|ဣန္ဒြိယပစ္စယော]]- ဆိုင်ရာကိစ္စများ၌ အစိုးရခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[ဈာနပစ္စည်း|ဈာနပစ္စယော]]- စူးစူးစိုက်စိုက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ဖျက်ဆီး၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[မဂ္ဂပစ္စည်း|မဂ္ဂပစ္စယော]]- လမ်းဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[သမ္ပယုတ္တပစ္စည်း|သမ္ပယုတ္တပစ္စယော]]- တသားတည်း ယှဉ်ဘက်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စည်း|ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယော]]- မယှဉ်ဘဲ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[အတ္ထိပစ္စည်း|အတ္ထိပစ္စယော]]- ရှိပြီးဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[နတ္ထိပစ္စည်း|နတ္ထိပစ္စယော]]- မရှိဘဲ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[ဝိဂတပစ္စည်း|ဝိဂတပစ္စယော]]- ကင်း၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား #[[အဝိဂတပစ္စည်း|အဝိဂတပစ္စယောတိ]]- မကင်းဘဲ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား === မြန်မာပြန် အကျယ် === ====ဟေတုပစ္စယော==== ဟိတ်ခြောက်ပါးဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ ညောင်ပင်မြစ်သည် ညောင်ပင်အားမြဲမြံခိုင်ခံ့စွာ တည်စေခြင်းငှာ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ လိုချင်မှုရှိသော လောဘ၊ ကြမ်းတမ်းသောခက်ထန်ခြင်း အမျက်ထွက်ခြင်းရှိသော ဒေါသ၊ မကောင်းသော အယူဝါဒကို မစွန့်ဘဲ ငိုက်မြည်းတွေဝေ ခြင်းရှိသော မောဟ၊ လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ လိုချင်မှုမရှိသော အလောဘ၊ နူးညံ့စွာ ယဉ်ကျေးလိမ္မာ၍ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်မှုမရှိခြင်း၊ အမျက်ထွက်ခြင်းမရှိသော အဒေါသ၊ ကောင်းသောအယူဝါဒကို လက်ကိုင်ထားပြီးယုံမှားသံသယများဖြင့် ငိုက်မြည်းတွေဝေခြင်း မရှိသော အမောဟတရားတို့သည် စိတ်၊ စေတသိတ်တရားတို့အား အလိုသို့လိုက်၍ဖြစ်စေခြင်းဖြင် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ဟေတုပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====အာရမ္မဏပစ္စယော==== အာရုံခြောက်ပါးဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား တောင်ဝှေးသည် မသန်မစွမ်းသူတို့အားအလိုရှိရာသို့ ရောက်စေ၍အထောက်အကူပေးသကဲ့သို့ အဆင်း(ရူပါရုံ)၊ အသံ(သဒ္ဓါရုံ)၊ အနံ့(ဂန္ဓာရုံ)၊အရသာ(ရသာရုံ)၊ အတွေ့အထိ(ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ)၊ စိတ်ခံစားမှု(ဓမ္မာရုံ) ဟူသောအာရုံခြောက်ပါးတို့သည် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်တရားတို့ကို အကျိုးအကြောင်းများဖြင့် မိမိစိတ်ကို အထောက်အကူပြုပေးသကဲ့သို့ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ အာရမ္မဏပစ္စည်း တရားကိုဟောတော်မူသည်။ ====အဓိပတိပစ္စယော==== အကြီးအမှူးဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား။ စကြဝတေးမင်းသည် ပြိုင်ရဲသူပြိုင်သူမရှိလောက်အောင် ဇွဲ၊ လုံ့လအပြည့်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သကဲ့သို့ အလိုဆန္ဒအလွန်ပြင်းပြခြင်းဟူသော ဆန္ဓာဓိပတိ၊ အားထုတ်ခြင်းလုံ့လဟူသော ဝီရိယာဓိပတိ၊ လွန်စွာညွတ်ခြင်း ကိုင်းရှိုင်းခြင်း စိတ်ဓာတ်ပြင်းထန်ခြင်းဟူသော စိတ္တာဓိပတိ၊ အသိဉာဏ်ပညာဖြင့် အသင့်ဆင်ခြင်ခြင်းဟူသော ဝီမံသာဓိပတိဟူသော အဓိပတိ တရားများသည် အားကောင်းရာသို့လိုက်၍ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ အဓိပတိပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====အနန္တရပစ္စယော==== အခြားမဲ့တဆက်တည်းအကြားမရှိဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ စကြာဝတေးမင်းနတ်ရွာစံခြင်း(သေခြင်း)သည် အကြီးဆုံးသား ရတနာအား အလိုလို မင်း(ဘုရင်)ဖြစ်စေခြင်းငှာ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ရုပ်ဝတ္ထုကို မြင်သည်နှင့် အသိစိတ်သည် အာရုံတွင် တဆက်တည်းဖြစ်ခြင်း၊ နောက်နောက် စိတ်အစဉ်တွေ ဆက်တိုက်ဖြစ်ရန်အတွက် ရှေ့ရှေ့စိတ် အစဉ်တွေပျက်ပျက်ပေး၍ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ အနန္တရပစ္စည်းတရားကိုဟောတော်မူသည်။ ====သမနန္တရပစ္စယော==== ကောင်းစွာ(အခြားမဲ့)တဆက်တည်း အကြားမရှိ အတားအဆီးမရှိ၍ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ စကြာဝတေးမင်းတောထွက်၍ ရဟန်းပြုခြင်းသည် အကြီးဆုံးသော သားရတနာအား တဆက်တည်းအကြားမရှိကောင်းစွာ မင်း(ဘုရင်)ဖြစ်စေခြင်းငှာ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ မြင်စိတ် သိစိတ် ကောင်းလျှင်ကောင်းသည်ဟုဝန်ခံခြင်း၊ မကောင်းလျှင် မကောင်းဟု ဝန်ခံခြင်းတို့သည် စိတ်များ ဆက်ကာဆက်ကာ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် အခြားမရှိ ဆက်၍ဖြစ်ခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ သမနန္တရ ပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====သဟဇာတပစ္စယော==== တပြိုင်နက် အတူတကွဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ ဆီမီးသည် ညှိထွန်းသည်နှင့် တပြိုင်နက် အလင်းရောင်နှင့်အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်စေသကဲ့သို့ ခံစားမှုဝေဒနာ ဖြစ်သည်နှင့်တပြိုင်နက် မှတ်သားမှုသညာ၊ ပြုပြခြင်းသင်္ခါရ၊ အသိရှိမှု ဝိဉာဏ်ဟူသော နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့ကို တပေါင်းတည်းအတူတကွ ဖြစ်စေခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ သဟဇာတ ပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====အညမညပစ္စယော==== အချင်းချင်းအပြန်အလှန်မှီ၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ သစ်သားသုံးချောင်းသည် မလဲမပြိုရအောင် ခိုင်မြဲစွာ တစ်ချောင်းနှင့်တစ်ချောင်း အမှီပြုသကဲ့သို့သိမှု၊ ခံစားမှုဟူသော ရုပ်တရား၊ နာမ်တရားတို့သည်လည်း အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ အညမညပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====နိဿယပစ္စယော==== မှီရာတည်ရာဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ နောက်ဖြစ်ပေါ်လာသော သစ်ပင်စသည်တို့ကိုမှီ၍ ဖြစ်ထွန်းရန်အတွက် မြေကြီးသည် ပထမဆုံးအရင် ထောက်ပံ့ပေး၍ ရပ်တည်ရာဖြစ်စေသကဲ့သို့ ရုပ်တရားသည် အာဟာရကိုမှီ၍ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ နိဿယပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====ဥပနိဿယပစ္စယော==== အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ မိုးတွင်းအခါရွာသောမိုးကြီးသည် ထိုမိုးကို အမှီပြုကုန်သော သစ်ပင် သတ္တဝါ၊ လယ်ယာမြေ၊ တော၊ တောင်အစရှိသည်တို့ အားကောင်းလာအောင် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သဒ္ဓါတရားကို အခြေခံ၍ အမှီပြုကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဥပုသ်သီလစောင့်ထိန်းခြင်း၊ သမထ၊ ဝိပဿနာ၊ ဘာဝနာများ အားထုတ်ခြင်းကြောင့် မဂ်တရား၊ ဖိုလ်တရားများနှင့် နိဗ္ဗာန်ရောက်အောင် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရဟူသော အကြောင်းတရားတို့သည် အားကြီးသော မှီရာဖြစ်၍ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါတို့အား ချမ်းသာစေခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ဥပနိဿယပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====ပုရေဇာတပစ္စယော==== ရှေ့၌ဖြစ်နှင့်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရား။ ကမ္ဘာဦး၌ပထမဆုံး အရင်ဖြစ်နှင့်သော နေ၊ လတို့သည် နောက်မှဖြစ်သည့် သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အလင်းရောင်ပေး၍ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မိဘတိုင်းသည် သားသမီးများထက် အရင်ဖြစ်နှင့်၍ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရှေ့မှဖြစ်နှင့်သော လျှာသည် အရသာအား နောက်မှဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ပုရေဇာတပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော==== နောက်မှဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ သားကောင်း၊ သမီးကောင်းများသည် ဥစ္စာပညာပြည့်စုံ၍ မိဘတို့အား နောက်မှပြန်၍ လုပ်ကျွေးစောင့်ရှောက်ခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အရှင်ဗာကုလ ရဟန္တာမထေရ် အလောင်းတော်သည် မွေးပြီးစ နို့စို့အရွယ်တွင် သမုဒ္ဒရာအလယ်၌ ရေထဲသို့ ကျသွားရာ ရေနစ်၍ မသေခဲ့ပါ။ ထို့သို့မသေခြင်းသည် နောင်အခါ ရဟန္တာဖြစ်မည့်သတ္တိက အရှင်ဗာကုလမထေရ်အားမသေစေရန် အကျိုးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရုပ်တရားတွေ လန်းဆန်းတည်တံ့နေအောင် စိတ်တရားများက ထက်သန်မှုအပြည့်ဖြင့် နောက်မှနေ၍ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ပစ္ဆာဇာတပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====အာသေဝနပစ္စယော==== အဖန်တလဲလဲ မှီဝဲအပ် ထုံမွှမ်းအပ်သည့်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ ရှေးရှေး၌ပန်းပေါင်းစုံတို့ဖြင့် စီမံရောပြွမ်းထားသော နံ့သာအား အမွှေးနံ့ အလွန်တိုးပွား ခိုင်မြဲစေခြင်းငှာ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရှေးရှေးက သင်ယူတတ်မြောက်ထားခဲ့သည့် စာပေကျမ်းဂန်များသည် နောက်နောင်မှ သင်ယူရသည့် စာပေးကျမ်းဂန်တို့ကို လေ့လာမှတ်သားခြင်းငှာ ထောက်ပံ့ကာ အခြေခံအတွက်အားကောင်း၍ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရှေးရှေးက အဖန်ဖန်ပြုလုပ်ခဲ့သောကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်တရားများသည် နောက်နောင်မှ ပြုလုပ်သည့် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်တရားများအတွက် ကောင်းကျိုး၊ မကောင်းကျိုးတို့ကို တိုးပွားစေ၍ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ အာသေဝနပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====ကမ္မပစ္စယော==== ပြုလုပ်စီရင်ခြင်းဖြင့် ဗီဇမျိုးစေ့ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ သစ်ပင်အပေါင်းတို့သည် ကောင်းစွာပြုပြင်စီမံအပ်သော မျိုးစေ့၊ အညွန့်၊ အညှောက်၏အမူအရာသို့လိုက်၍ ကောင်းမကောင်း ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကောင်းသောအမှုကိစ္စကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်သူအား ထိုအတိုင်းပင် ကောင်းကျိုးချမ်းသာများကို ရရှိခံစားပြီး မကောင်းသော အမှုကိစ္စကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်သူအား မကောင်းသော ဒုက္ခ၏ဆိုးကျိုးများကို ရရှိခံစားရမှာ ဖြစ်စေသကဲ့သို့ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ကမ္မပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====ဝိပါကပစ္စယော==== အကျိုးရလဒ်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေ၊ လေညှင်း၊ လေနုအေးသည် သစ်ပင်ကြီးများ၏အရိပ်အောက်၌ နေသောသူအား ကိုယ်ရောစိတ်ပါ ချမ်းသာစေခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကုသိုလ်ကံတရားကြောင့် ကုသိုလ်၏အကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သော လူဘုံ၊ နတ်ဘုံတို့၌ခံစားရမည်။ အကုသိုလ်ကံတရားကြောင့် အကုသိုလ်၏အကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သော ငရဲဘုံ၊ တိရစ္ဆာန်ဘုံတို့၌ ခံစားစေသကဲ့သို့ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ဝိပါကပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====အာဟာရပစ္စယော==== ထောက်ပံ့ခိုင်ခံ့စေတတ်သည်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ ထောက်ကန်ထားသော အကူဒေါက်တိုင်သစ်သားသည် အိမ်အို၊ အိမ်ဟောင်းအား လေဒဏ်၊ မိုးဒဏ်ကြောင့် မလဲမပြိုစေရန် မြဲမြဲခိုင်ခံ့စေခြင်းငှာ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ ထို့အတူပင် သုံးဆယ့်တစ်ဘုံ၌ရှိသော သတ္တဝါအားလုံးမှာ အသက်ဆက်၍ ရှင်သန်နိုင်ရန်အတွက် ရုပ်အာဟာရ၊ နာမ်အာဟာရနှစ်ပါးက ပံ့ပိုးထောက်ကူပေးခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ အာဟာရပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====ဣန္ဒြိယပစ္စယော==== အစိုးရသည်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ တိုင်းပြည်တစ်ပြည်အတွင်း၌ အသီးသီး ဆိုင်ရာကိစ္စ တာဝန်များကို ပေးအပ်ခြင်းခံရသော မင်း၊ မှူးမတ်တို့သည် မိမိ၏တာဝန်များကို အသီးသီးခွဲဝေ၍ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ဆောင်ရွက်သကဲ့သို့ ဣန္ဒြေ(၂၂)ပါးရှိရာတွင် စက္ခုဣန္ဒြေဟူသော မြင်သိစိတ်သည် မြင်သိစိတ်အားသာ၊ သောတိန္ဒြေဟူသော ကြားသိစိတ်သည် ကြားသိစိတ်အားသာ အစိုးရခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ဣန္ဒြိယပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====ဈာနပစ္စယော==== ကပ်၍စူးစူးစိုက်စိုက် ရှု့တတ်သည်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ တောင်ထိပ်ဖျား၊ သစ်ပင်ဖျားသို့ တက်၍ကြည့်သောသူသည် အနီးအဝေး အရပ်မျက်နှာတို့ကို ထင်ရှားတပ်အပ်မြင်ခြင်း၊ ထိုမြင်ခြင်း၌ အလိုရှိသောသူအား ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဈာန်ငါးပါး၊ ကုသိုလ်ဈာန်စသည်တို့ကို စူးစူးစိုက်စိုက်အာရုံပြုလျှင် အမြင်မှန်တရားများရကာ နောက်ဆုံးနိဗ္ဗာန်ရောက်သည်အထိ အကျိုးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အဖန်ဖန်သုံးသပ်ခြင်းစသော တရားတို့သည် အတူဖြစ်ဖက် စိတ်တရား၊ ရုပ်တရားတို့အား ထင်ရှားစွာ အောင်မြင်မှုကို ဖြစ်စေခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ဈာနပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====မဂ္ဂပစ္စယော==== ကျွတ်လွတ်ထွက်မြောက်သော နည်းလမ်းဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ ဤမှာဖက်ကမ်းစပ်မှ ဟိုမှာကမ်းစပ်သို့ ကူးပြောင်းသွားသော ဖောင်၊ ကူးတို့သမားသည် ဤမှာဘက်ကမ်းစပ်မှ လွတ်မြောက်သွားသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ(ကောင်းစွာသိမြင်ခြင်း)။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ(ကောင်းစွာကြံခြင်း)၊ သမ္မာဝါစာ(ကောင်းစွာပြောဆိုခြင်း)၊ သမ္မာကမ္မန္တ(ကောင်းစွာလုပ်ဆောင်ခြင်း)၊ သမ္မာအာဇီဝ(ကောင်းစွာအသက်မွေးခြင်း)၊ သမ္မဝါယမ(ကောင်းစွာအားထုတ်ခြင်း)၊ သမ္မာသတိ(ကောင်းစွာအောက်မေ့သတိရှိခြင်း)၊ သမ္မာသမာဓိ (ကောင်းစွာတည်ကြည်ခြင်း)ဟူသော ကုသိုလ်မဂ္ဂင်တရား(၈)ပါးတို့သည် ကောင်းသည့်အရာဝတ္ထုမှန်သမျှကို သယ်ယူပို့ဆောင် ခေါ်ငင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ကုသိုလ်တရားများဖြစ်ပွားပြီး သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော ဟိုမှာဘက်ကမ်းရှိ ချမ်းသာစစ်ချမ်းသာမှန် လှမ်းရောက်နိုင်သကဲ့သို့ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ မဂ္ဂပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====သမ္ပယုတ္တပစ္စယော==== အတူတကွယှဉ်ပြီး ရောစပ်နေသည်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ နှမ်းဆီ၊ ထောပတ်၊ ပျားရည်၊ သကာရည်၊ (နို့ရည်)ဟူသော စတုမဓူသည် အရသာလေးမျိုးကို တစ်ခုစီခွဲခြား၍မရအောင် ရောစပ်ခြင်းဖြင့် စိတ်၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ သညာ ဟူသောခံစားမှု၊ မှတ်သားမှုစသော နာမ်တရားများသည် အာရုံတစ်ခုကို ခံစားလျှင် အတူတူယှဉ်ပြီး တပြိုင်နက်တည်းဖြစ်ကြကာ တစ်ခုစီခွဲခြား၍မရနိုင်အောင် ရောနှောပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ သမ္ပယုတ္တပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====ဝိပယုတ္တပစ္စယော==== အတူတကွ မရောစပ် မယှဉ်စပ်သည်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ ချို၊ ချဉ်၊ ငံ၊ စပ်၊ ဖန်၊ ခါးဟူသော ခြောက်ပါးသော အရသာသည် ရောထားသော်လည်း အချင်းချင်းမနှီးမနှော မရောမပြွမ်းသောအားဖြင့် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ နေမင်းသည် သမုဒ္ဒရာနှင့်မရောမစပ်သော်လည်း မိုးရွာခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ နှလုံးအိမ်ဟူသော ရုပ်တရားတို့သည် နာမ်တရားများနှင့် မရောစပ်ဘဲ တစ်မျိုးစီသာ အာရုံပြုခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====အတ္ထိပစ္စယော==== ပစ္စုပ္ပန်၌ထင်ရှားစွာရှိဆဲဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ မြင်းမိုရ်တောင်မင်းသည် မိမိထင်ရှားရှိခိုက် မိမိကို အမှီပြုနေသော မြက်၊ သစ်ပင်စသည်တို့အား ပြန့်ပွားစေခြင်းငှာ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အစားအသောက်အာဟာရကို ဗိုက်ပြည့်ဝအောင်သုံးဆောင်ခြင်းသည် လောလောလတ်လတ် ထင်ရှားရှိဆဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို တည်တံ့တိုးပွားအောင် အကျိုးပြုစေသကဲ့သို့ မြေ၊ ရေ၊ မီး၊ လေ ဟူသော မဟာဘုတ်တရားတို့သည် ထိုတရားကို ခြယ်လှယ်သော ရုပ်တရားတို့အား ထင်ရှားရှိခိုက် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ အတ္ထိပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====နတ္ထိပစ္စယော==== မရှိသည်ဖြစ်၍ မရှိမှ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ ဆီမီးငြိမ်းသွားခြင်းသည် အမိုက်အမှောင်ကိုရခြင်းငှာ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ညအခါကုန်လွန်သွားခြင်းသည် နေ့အခါ ရောက်ဖို့ရန် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရှေးရှေးစိတ်တို့ ချုပ်ငြိမ်း၍မရှိခြင်းသည် နောက်နောက်စိတ်ဖြစ်ဖို့ရန်အတွက် မရှိသောအဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ နတ္ထိပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====ဝိဂတပစ္စယော==== ကင်းမဲ့ချုပ်ပျောက်သည်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ နေမင်းအရောင် ကွယ်ပျောက်သွားခြင်းသည် လမင်း၏ အရောင်ကို ထွန်းလင်းစေသကဲ့သို့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတရားများ ကင်းပျောက်သွားလျှင် အမှားနှင့်အမှန်ကို ခွဲခြားသိစေခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ ဝိဂတပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ ====အဝိဂတပစ္စယော==== မကင်းသည်ဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရား။ မဟာသမုဒ္ဒရာရေသည် မိမိကိုမှီကုန်သောငါး၊ လိပ်တို့နှင့်မကင်း၊ မကွာခင် ချမ်းသာစေခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ အာဟာရသည် ဥပါဒ်၊ဌီ၊ဘင်ဟူသော လက္ခဏာငယ်သုံးချက် ချုပ်ပျောက်ခါနီးထိ အသက်ရှင်စဉ် ကာလ၌သာ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှာ အဝိဂတပစ္စည်းတရားကို ဟောတော်မူသည်။ <ref>ဒေါက်တာအရှင်ကောဝိဒစာရ(ပဋ္ဌာန်းစာအုပ်)မှ ကောက်နှုတ်ရေးသားခြင်းဖြစ်သည်။ အရှင်ဝိမလဝံသ(နာလန္ဒာတက္ကသိုလ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ)</ref> ==ပစ္စယနိဒ္ဒေသပါဠိ== ===၁။ ဟေတုပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973">စာ-၁၈-၃၁၊ အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (၁၉၇၃)။ အခြေပြုပဋ္ဌာန်းတရားတော်။ http://www.buddhanet.net/pdf_file/patthana.pdf</ref>-=== <poem> ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၂။ အာရမ္မဏပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။ သဒ္ဒါယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရသာယတနံ ဇိဝှာဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယံ ယံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ၊ တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၃။ အဓိပတိပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> ဆန္ဒာဓိပတိ ဆန္ဒသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဝီရိယာဓိပတိ ဝီရိယသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော။ စိတ္တာဓိပတိ စိတ္တသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဝီမံသာဓိပတိ ဝီမံသသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယံယံ ဓမ္မံ ဂရုံ ကတွာ ယေယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တ စေတသိကာ ဓမ္မာ၊ တေတေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အဓိပတိ ပစ္စယေန ပစ္စယော။</poem> ===၄။ အနန္တရပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> စက္ခုဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ သောတဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဃာနဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ကာယဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယေသံ ယေသံ ဓမ္မာနံ အနန္တရာ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိ ကာ ဓမ္မာ၊ တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၅။ သမနန္တရပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> စက္ခုဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ သောတဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဃာနဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ကာယဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယေသံ ယေသံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရာ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ၊ တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၆။ သဟဇာတပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ ကိဉ္စိကာလေ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော၊ ကိဉ္စိကာလေ န သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၇။ အညမညပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၈။ နိဿယပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ သောတယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၉။ ဥပနိဿယပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ကေသဉ္စိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ကေသဉ္စိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဥတု ဘောဇနမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုဂ္ဂလောပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ သေနာသနမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၀။ ပုရေဇာတပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ သဒ္ဒါယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရသာယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ကိဉ္စိကာလေ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော၊ ကိဉ္စိကာလေ န ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၁။ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> ပစ္ဆာဇာတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၂။ အာသေဝနပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကြိယာဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကြိယာဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၃။ ကမ္မပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။ စေတနာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၄။ ဝိပါကပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> ဝိပါကာစတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ ဝိပါကပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၅။ အာဟာရပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။ အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၆။ ဣန္ဒြိယပစ္စယောတိ<ref name="MinRelAff-2008">စာ-၅၈၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာန(၂၀၀၈)။ ဝတ်ရွတ်စဉ်။</ref>-=== <poem> စက္ခုန္ဒြိယံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။ သောတိန္ဒြိယံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဃာနိန္ဒြိယံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဇိဝှိန္ဒြိယံ ဇိဝှာဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ကာယိန္ဒြိယံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ ကဋတ္တာရူပါနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။ အရူပိနော ဣန္ဒြိယာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၇။ ဈာနပစ္စယောတိ<ref name="MinRelAff-2008"/>-=== <poem> ဈာနင်္ဂါနိ ဈာနသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဈာနပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၈။ မဂ္ဂပစ္စယောတိ<ref name="MinRelAff-2008"/>-=== <poem> မဂ္ဂင်္ဂါနိ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ မဂ္ဂပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၁၉။ သမ္ပယုတ္တပစ္စယောတိ<ref name="MinRelAff-2008"/>-=== <poem> စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သမ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၂၀။ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယောတိ<ref name="MinRelAff-2008"/>-=== <poem> ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ ဝိပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။ အရူပိနော ဓမ္မာ ရူပီနံ ဓမ္မာနံ ဝိပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၂၁။ အတ္ထိပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏ ဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ သဒ္ဒါယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရသာယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏ ဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၂၂။ နတ္တိပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> သမနန္တရနိရုဒ္ဓါ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပဋုပ္ပန္နာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ နတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၂၃။ ဝိဂတပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> သမနန္တရဝိဂတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပဋုပ္ပန္နာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ ဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ </poem> ===၂၄။ အဝိဂတပစ္စယောတိ<ref name="AshinJanakabhivamsa-1973"/>-=== <poem> စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏ ဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ သဒ္ဒါယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဂန္ဓာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရသာယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏ ဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပစ္စယ နိတ္တေတော နိတ္တိတော </poem> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[https://www.youtube.com/watch?v=wXPR8k6yExY ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော် - တိပိဋကဓရ မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး ဦးဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ] *[http://www.dhammaransi.net/Audio/AshinThuMingala/UThuMingala-PahtanTayardaw-Part1.mp3 ဦးသုမင်္ဂလ ရွတ်ဖတ်တော်မူသော ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော် အသံဖိုင်]{{Dead link|date=April 2021 }} *[http://depenyin.blogspot.com/2012/04/blog-post_660 ပဌာန်း(၂၄)ပစ္စည်းအကျယ် တရားတော်များ]{{Dead link|date=January 2021 }} *[http://www.dhammadownload.com/PaHtan-in-picture.htm ပဌာန်း ၂၄ ပစ္စည်း သရုပ်ဖော်ပုံပြ] *[http://www.dhammadownload.com/PaHtan-in-picture-2.htm ၂၄ ပစ္စည်း ရုပ်စုံရှင်းလင်းချက်များ] [[Category:အဘိဓမ္မာပိဋကတ်]] 5yqh7l7uyxxh026wsap4t1udnkz4u3b 0 3666 1047332 1046287 2026-08-08T07:58:11Z Luke3366 146326 1047332 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = မြိတ်မြို့ | native_name = | other_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ | seat = | seat_type = | settlement_type = [[ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့]] | image_skyline = မြိတ်မြို့.jpg | image_map = | map_caption = မြိတ်မြို့တည်နေရာပြမြေပုံ | subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မြိတ်ခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မြိတ်မြို့နယ်]] | area_total_km2 = | population = 284,498 | population_as_of = | population_density_km2 = auto | coordinates_display = | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 12 | latm = 26 | lats = | longEW = E | longd = 98 | longm = 36 | longs = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် | website = }} [[File:MerguiArchipelagoMap.png|thumb|မြိတ်ကျွန်းစုမြေပုံ]] [[File:မြိတ်.jpg|thumb|ကမ်းနားလမ်းရှိ We Love Myeik ဆိုင်းဘုတ်]] '''မြိတ်မြို့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် [[မြိတ်မြို့နယ်]]၏ ခရိုင် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် လူဦးရေအများဆုံးနှင့် ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်သည်။ [[၂၀၁၄ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံသန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ လူဦးရေ ၂၈၄,၄၈၉ ဦး ရှိသည်။ ကျား ၁၃၉,၅၉၂ ဦး၊ မ ၁၄၄,၈၉၇ ဦး ရှိသည်။ နေဝင်ရာ အနောက်အရပ်တွင် [[ပထော်ပထက်တောင်]]ဟု ခေါ်သော ကျွန်းညီနောင် ရှိသည်။ ရေလုပ်ငန်း ထွန်းကားသော ကမ်းရိုးတန်းဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ တည်နေရာအရ အပူပိုင်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ရော်ဘာ၊ ဆီအုန်းတို့ကိုလည်း စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြိတ်မြို့သည် ဘက်ပေါင်းစုံမှ အချက်အခြာကျသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည့်အတွက် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၏ ပင်မစီးပွားရေးမြို့အဖြစ်တည်ရှိသည်သာမက [[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] အခြေစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ [[မြိတ်ကျွန်းစု]]၏ ကျွန်းပေါင်း ၈၀၀ ကျော်က မြိတ်မြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တံတိုင်းသဖွယ်ကာရံထားသည့်အတွက် သာမန်အားဖြင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ အထိုက်အလျောက်ကင်းလွတ်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ မြိတ်ခရိုင်တစ်ခုလုံးလူဦးရေမှာ ၆၉၃,၀၈၇ ဦးရှိသဖြင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် လူဦးရေအများဆုံးရှိသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ == တည်နေရာ == မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း မြောက်လတ္တီတွဒ် (၁၂ဒီဂရီ ၁၆မိနစ်)၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၈ဒီဂရီ၃၆မိနစ်)တွင် တည်ရှိသည်။ မြိတ်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့် ၈၄ ပေတွင်ရှိသည်။ သေချာဆန်းစစ်မည်ဆိုလျှင် မြိတ်မြို့သည် ကုန်းမနှင့် အဆက်ပြတ်နေသော ကျွန်းလေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်း နောက်ခံ == ယိုးဒယား(ထိုင်း)နှင့် နယ်ချင်းဆက်စပ်နေသောကြောင့် မြိတ်မြို့မှာ မြန်မာဘုရင်နှင့် ယိုးဒယား ဘုရင် တို့၏ လက်အောက်သို့ အပြန်အလှန်ကျရောက်ခဲ့ပြီး မြိတ်ဒေသမှာလည်း စစ်တလင်း ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ မြိတ်ရာဇဝင်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သူ ဆရာကြီး ဦးကြီးစိန်က မြိတ်ရာဇဝင်ကို ပြုစုရသည်မှာ အလွန်ခဲယဉ်းသည်ဟု ဆိုသည်။ အေဒီ ၇၂၃ ခုနှစ်၌ ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ ကျမိုင်း၊ ယခုအခေါ် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) မင်းဆက်မှာ တနင်္သာရီတိုင်း အထိ တန်ခိုးထွားခဲ့ပြီး ၎င်းကျမိုင်းအနွယ်ဝင်က ရမ္မာဝတီ (ပျော်ဖွယ်ရာပေါသောမြို့)ကို အေဒီ ၇၅၅၌ ကော့ဘိန်းအရပ်၌ တည်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ မြို့သက်တမ်း (၂၈)နှစ်ကြာလျှင် ကြက္ကလင်းမြို့ (ကံမော်)ကို ပြောင်းခဲ့၍ မြို့သက်တမ်း ၁၁၈ နှစ်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် အေဒီ ၉၀၁ ခုနှစ်၌ ထောင့်ကွာ (မြို့သက်တမ်း ၂၂၀) သို့ ရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်များမှာ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး စိုးစံအုပ်ချုပ်နေသည့် (၁၁၁၂-၁၁၆၇) ကာလများအတွင်း ရှိနေပြီး အေဒီ ၁၁၅၂ ခုနှစ်က အောင်သာဝရမြို့ကို စိုးစံခဲ့သည့် ပရမရစာ မင်းလက်ထက်တွင် ကျမိုင်း (ချင်းမိုင်)မင်းဆက် သုဉ်းသွားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ပုဂံ၌ နရပတိစည်သူမင်း (၁၁၇၃ - ၁၂၁၀) စိုးစံဆဲ အဆိုပါ အဖြစ်အပျက်မှာ အေဒီ ၁၂၇၆ တွင် အောင်သာဝရမင်း (ဧကဒယ်ရာဇာ)က ခရင်းသေ အရပ်တွင် တနင်္သာရီမြို့ကို တည်ခဲ့သည်။ တနင်္သာရီမြို့၌ မြို့ရံ (၁၄)မြို့ ရှိခဲ့၍ သမုဒ္ဒရာကင်းမြို့ အဖြစ် သန်ထုပ်( သန္တုတ် - ယခု တောနောက်လယ်ကျေးရွာ)မြို့ကို အေဒီ ၁၂၇၇ တွင် စတင် တည်ဆောက် ခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၂၇၆ မှ ၁၇၃၁ အထိ နှစ်ပေါင်း ၄၅၄ သည် တနင်္သာရီ ခေတ်ဖြစ်ပြီး မာရိတ်(မြိတ်)၏ ဖြစ်စဉ် မှာတော့ မှေးမှိန်သွားခဲ့သည်။ မာရိတ်မှာ ပရမရစာ မင်းသားငယ်၏ မြင်းခယ်တိုင် (မြင်းချည်တိုင်) အစွဲပြု၍ မာရိတ်ကျွန်းဟု ခေါ်သည်။ မာ = မြင်း၊ ရိတ် = ခယ်တိုင်၊ မြင်းခယ်တိုင် (မြင်းချည်တိုင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှမ်းအခေါ် (ယိုးဒယား ) စကား ဖြစ်သည်။ ကာလရွေ့လျားလာသဖြင့် မာရိတ်ကို မြန်မာအခေါ် မြိတ်မြို့ဟု ခေါ်တွင် ကြသည်။ [[File:မြိတ်မြို့ 2.jpg|thumb|နာရီစင်]] [[File:မြိတ်မြို့ 3.jpg|thumb|ကျောက်ဖျားရွာရှိ မြို့အဝင် Welcome to Myeik ဆိုင်းဘုတ်]] == မြို့တည်ရခြင်းအကြောင်း == အေဒီ ၁၅၃၁ ၌ ဆင်တစ်သန်းရှင် (ယခု - လာအိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော် [[ဗီယင်ကျန်းမြို့|ဗီယန်ကျင်း]]) ၏ သားတော် ဗြိရာမသွန်တိဿ မင်းသားက တနင်္သာရီမြို့ကို သိမ်း၍ နှစ် ၂၀၀ ကြာသော် သန်းထုပ် (သန္တုတ်) မြို့ဆိပ်ကမ်းမှာ ရေတိမ်လာ၍ အေဒီ ၁၇၃၁ တွင် ခယ်တောင်ခြေ ( ယခု သိမ်တော်ကြီး တောင်ခြေ)သို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး မာရိတ်မြို့ကို တည်ခဲ့သည်။ ရှေးကတည်းက ခယ်တောင်ခြေရင်း၌ တံငါလုပ်ကိုင် နေထိုင် ကြသော အိမ်ခြေ ၂၀ ခန့်သာ ရှိခဲ့သည်။ တနင်္သာရီမြို့ကြီးကား ဆိပ်ကမ်းကင်းမြို့သာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြိတ်မြို့တွင် သင်္ဘောဆိပ်မြို့တည်ရန် ဒေသအသီးသီးမှ လူများခေါ်၍ နေရာချထားခဲ့ကာ မြစ်မရပ်၊ မြစ်ငယ်ရပ်၊ ထားဝယ်စု၊ တလိုင်းစု၊ ဈေးတန်း၊ ဈေးခေါင်း၊ ကန်ဖျား၊ ကန်ခေါင်း၊ ကန်ကြီး၊ အလယ်ကျွန်း၊ နောက်လယ်၊ သံဖို(သန်းဖို)၊ လှည်းထိန်စု၊ ဆိပ်ငယ်၊ စတိန်ရပ်(ဆိပ်ငယ်) စသည်ဖြင့် အစွဲပြု ဖြစ်လာခဲ့ ကြသည်။ မြိတ်ဒေသမှာ မြန်မာဘုရင်နှင့် ယိုးဒယား ဘုရင်တို့၏ အကြိမ်ကြိမ် အုပ်ချုပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တပင်ရွှေထီး၊ ဘုရင့်နောင်မင်းတို့က ပြန်သိမ်းယူ ရသည်။ အေဒီ ၁၇၅၉ တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ ပြန်သိမ်းမှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == မြန်မာမင်းလက်ထက် မြိတ်မြို့ == ဆိပ်ခံမြို့ငယ် မာရိတ်(မြိတ်)မှာ ကြွယ်ဝ တိုးတက်နေခဲ့သည်။ အလောင်းဘုရား([[အလောင်းမင်းတရား|ဦးအောင်ဇေယျ]])၏ [[ရွှေဘိုမြို့|ရွှေဘို]]သည် [[မြိတ်မြို့|မာရိတ်မြို့]]မှ မိုင် ၅၅ဝခန့် ကွာဝေးသည်။ နယ်ချဲ့ကိုလိုနီများကလည်း အချက်အချာကျသော မြိတ်မြို့ကို မျက်စိ ကျနေခဲ့သည်။ ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာတွင် အရှေ့တိုင်း၊ အနောက်တိုင်းသားများ ဝင်ထွက်သွားလာ နေခဲ့ကြပြီး စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်နိုင်ရန်အတွက် အကွက်အကွင်းကောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆင်ဖြူရှင် နန်းစိုက်သည့် အင်းဝမြို့မှ ၅၁၅ မိုင်ဝေးသည့် မြိတ်မြို့ကို ၁၇၇၀ ပြည်နှစ်ရောက်မှ အပြီးသတ် တည်ဆောက် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ခေမရာစာ မြို့ဝန်မင်းအဖြစ် ထမ်းရွက်စဉ် ကာလများအတွင်းမှ တရားဝင် မြိတ်မြို့ဟု တွင်သည်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ် ရောက်သည့်အခါ [[ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ စစ်ပွဲ]]၌ ကိုလိုနီပိုင်နက်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခံရသည်။ ထိုနောက်တွင် မြိတ်မြို့မှာ ကမ္ဘာရပ်ခြား စီးပွားရှာသမားများနှင့် ပင်လယ် ခရီးသည်တို့အတွက် မားဂွီး(Mergui) အမည်ဖြင့် ထင်ရှား လူသိများလာခဲ့သည်။ မားဂွီးအမည် မရမီကပင် "ဘိတ်မြို့နှင့် မြိတ်မြို့" ဟူ၍ နှစ်မည် ရှိနှင့် ပြီးဖြစ်သည်။ မားဂွီး ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းကို အာရပ်၊ ပေါ်တူဂီနှင့် ဒတ်ခ်ျ ဘာသာစကားတို့မှ ရှာဖွေ တွေ့ရှိ နိုင်ကြောင်း သုတေသီတို့ မှန်းဆထားသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်သည့် ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီ ဒေသများသည် ပင်လယ်ရေကြောင်းမှ အလွယ်တကူ ဝင်ထွက်ခဲ့၍ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ဒဏ်ကို အစောဆုံး ခံစားခံရသည်။ နှစ် (၁၀၀)ကျော်တိုင်အောင် ကျွန်သက်ရှည်ခဲ့ပြီးမှ ပြည်ထောင်စုကြီးနှင့်အတူ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ကျွန်သက်ရှည်သော်လည်း မြိတ်မြို့သူ မြို့သားများ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်ခဲ့သည့် သာဓက များစွာရှိသည်။ [[File:Thein Daw Gyi Pagoda, Myeik.jpg|thumb|သိမ်​တော်ကြီး​စေတီ]] [[File:မြိတ်မြို့ 6.jpg|thumb|မြိတ်ခရိုင်ဝန်မင်းလင်းပင်ထိပ်တင်​​​​ဒွေးကျဆုံး​သော​နေရာ(​မူလ​နေရာမဟုတ်)]] == ခေတ်သစ် စီးပွားရေး မြို့တော် မြိတ် == သည်ဘက်ခေတ်မှာတော့ မြိတ်အရှေ့ (မြိတ်)နှင့် မြိတ်အနောက် (ကျွန်းစု) ဟူ၍ အပိုင်းလိုက် တွင်ခဲ့သေးသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြိတ်နှင့် ကျွန်းစု ဟူ၍ အမည် သီးသန့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြိတ်မြို့မှာ [[မြိတ်ကျွန်းစု]] အပါအဝင် ကျွန်းပေါင်း ၈၀၀ ကျော်နှင့် ဖွဲ့စည်းထား၍ ပင်လယ်ပြင် စွန့်စား ခရီးသွားတို့အတွက် စိတ်ဝင်စား သဖွယ် ဖြစ်သလို မဖော်ထုတ်ရသေးသော လှပသည့် ကမ်းခြေများ၊ လူမနေသော [[ကျွန်း]]များ၊ ရေပေါ်နေ ဆလုံတိုင်းရင်းသားတို့၏ လူနေမှု ဘဝ ဟန်ပန်များမှ ခရီးသွားများကို လက်ယပ်ခေါ်နေသကဲ့သို့ အနောက်ဘက် [[ကပ္ပလီပင်လယ်|အက်ဒမန် ပင်လယ်]]ပြင်ကို မျက်နှာမူ မှေးတင် တည်ဆောက်ထားပြီး အရှေ့ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် နယ်ချင်း ထိစပ်နေသည့်အတွက် စီးပွားရေး အခွင့်အရေးအရ မြန်မာ - ထိုင်း နယ်စပ်တွင် ဆက်သွယ်ကူးလူးနိုင်သော မောတောင်ကြား ကားလမ်းကို အဆင့်မီ ဖောက်လုပ်စရာ အကြောင်း ရှိပေသည်။ မြိတ်မှ မိုင် ၁၂၀ အကွာ အဝေးရှိ မောတောင်ကြားသို့ ဖောက်လုပ်ထားသော အဆိုပါ လမ်းမကြီး အဆင့်မီ ပြီးစီးပါက မော်တော် ကားလမ်းဖြင့် မြိတ်မှ [[မောတောင်]] နယ်စပ်သို့ သုံးနာရီကျော်ခရီး၊ မောတောင်မှ [[ဘန်ကောက်]] သို့ သုံးနာရီကျော်၊ မောတောင်မှ [[မလေးရှား]]သို့ (၁၀)နာရီကျော် ခရီးသာ ရှိလာနိုင်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူအချို့မှ သုံးသပ် ပြထားသည်။ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း မြို့တော်မှာ ပင်လယ် ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်လာသည့်အတွက် [[အာရှ]]နှင့် အနောက်နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး အချက်အချာ ဖြစ်သလို အဆိုပါ လမ်းမကြီးအား အရှေ့တောင် အာရှ လမ်းမကြီးအဖြစ် အသုံးပြု နိုင်ပြီး ထုတ်ကုန် အရည်အသွေးမြင့် ပို့ကုန်များအား စရိတ်၊ ဝန်ဆောင်မှု နည်းပါးစွာ အချိန်တိုတောင်းစွာ ကူးသန်း နိုင်မှု၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးမှု၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ကျယ်ပြန့်လာမှု စသည်ဖြင့် နိုင်ငံတော်နှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဒေသခံများအတွက် အကျိုးနိုင်ပါသဖြင့် အဆိုပါ လမ်းကို စဉ်းစား သင့်ပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ Transit Trade Center အဖြစ် တည်ရှိနေမှုက အားသာချက် တစ်ရပ်ပင်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က မြိတ်ကျွန်းစုတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လည်ပတ်မှု တရားဝင် စတင်ခဲ့ပြီး ပင်လယ် အခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးနေခဲ့သည်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှု စခန်းကို ၁၉၉၉ခုနှစ်၌ [[မြိတ်ကျွန်းစု]]တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လည်ပတ်မှု တရားဝင် စတင်နိုင်ခဲ့ပြီး ကမ်းရိုးတန်း တိုင်းမြို့တော်မှာလည်း ရေလုပ်ငန်း အဓိက မြို့ကြီး တစ်ခုအဖြစ် အရှိန်အဟုန်မြှင့် တိုးတက်လာခဲ့ကာ တလေးတစား ရှိကြသော မြို့ပြကြီး အဖြစ် ရပ်တည် နိုင်ခဲ့သည်။ ဘဏ်လုပ်ငန်းများ ။ ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများ ဒရဟော ဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ဒေသခံများ အတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ပေးထားခဲ့ကြသော ရေလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီများ၊ [[ပုလဲ]]ကုမ္ပဏီများ စသည်ဖြင့် အများအပြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ မြိတ်မြို့မှာ တကယ်တော့ ရေလုပ်ငန်းတစ်ခုတည်းကို တည်မီ နေသည်မဟုတ်၊ ရေထွက်ကုန်များနှင့် ပတ်သက်၍ အလျှံပယ်ရှိသလို ကမ်းလွန်ရေနံနှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့များ၊ [[ကျောက်မီးသွေး]]၊ ပုလဲ၊ သစ်၊ [[ငှက်သိုက်]]၊ စိုက်ပျိုးရေးမှာလည်း အခြားတိုင်းမြို့တော်များထက် မညံ့လှ၊ [[ဆီအုန်း]] စိုက်ပျိုးမှုမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး၌ နံပါတ်(၁)၊ [[ရာဘာ]]က နံပါတ်(၂)၊ ပို့ဆောင်ရေး ကဏ္ဍမှာလည်း ကုန်းကြောင်း၊ ရေကြောင်း၊ လေကြောင်းအားလုံး ပြည့်စုံနေပြီ။ တောင်ပေါ်ဒေသမှာလို တောင်မြင့်မြင့် ရှုမျှော် ခင်းများကို ကမ်းရိုးတန်း တိုင်းမှာလည်း ခံစား၍ ရသည်။ ဤသို့ဆိုလျှင် တံငါအိမ်ခြေကလေး (၂၀)မှ စတင်ခဲ့သော မြင်းချည်တိုင် ရွာကလေးမှာ အခက်အခဲ ပေါင်းစုံ ကျော်လွှားခဲ့ပြီး ဒုန်းစိုင်းလာခဲ့ရာ ၂၀၀၀ ပြည်နှစ် ဝန်းကျင်၌ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ် ခံခဲ့ ရသလို အေဒီ ၁၇၃၁ တွင် ခယ်တောင်ခြေ (ချည်တောင်၌ တည်ရှိသော မာရိတ်မြို့မှာ မာရိတ်- မြိတ်-မားဂွီး-မြိတ်အရှေ့- ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း မြို့တော် စသည်ဖြင့် သက်တမ်းရေတွက်သော် ၂၇၆ နှစ် တိုင်ပေပြီ။ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်း မြိတ်ခရိုင်၏ ခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ တနင်္သာရီမြစ် စီးဝင်ရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လုံခြုံသော ဆိပ်ကမ်းကောင်း ဖြစ်၏။ ကမ်းခြေမှစ၍ တောင်ကုန်းမြင့်များ ဖြစ်ပြီးလျှင်ထိုတောင်ကုန်းမြင့်များပေါ်တွင် အစိုးရရုံးအဆောက်အအုံများရှိသည်။ ရှေးအခါက မြိတ်မြို့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘင်္ဂလားနယ်မှ တကျွန်းပို့ဒဏ်ခံရသော အကျဉ်းသမားများ ပို့ရာအရပ်အဖြစ်အသုံးပြုခဲ့ဘူးလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> ==ဒေသထွက်ကုန်များ== မြိတ်မြို့သည် ယခုအခါ အရောင်းအဝယ် ဖွံ့ဖြိုးသော ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ကျောထောက်နောက်ခံနယ်မြေတွင် [[ကျွန်းသစ်]]၊ တွင်းထွက်သတ္တုများ၊ ကြက်ပေါင်စေးများထွက်သည်။ မြိတ်ကျွန်းစုများတွင်လည်း တံငါလုပ်ငန်းဖြစ်သည့်[[ငါးပိ]] [[ငါးခြောက်]]လုပ်ငန်း၊ ပုလဲလုပ်ငန်းများအပြင် ကျွန်း ကလေးများပေါ်တွင် ငှက်သိုက်ရှာဖွေခြင်းလုပ်ငန်းများ ရှိသဖြင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် များစွာ တွင်ကျယ်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် ပိုးထည်ရက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ မြိတ်လုံချည် ခေါ် ထူထဲခိုင်မာသော ပိုးစစ်လုံချည်များမှာ အကောင်းဆုံး ပိုးထည်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ငါးပိတွင်လည်း မြိတ်စိမ်းစားငါးပိသည် မြိတ်မြို့၏ နာမည်ကျော် ထွက်ကုန်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ === ရပ်ကွက်များ === # တပ်ပြင်(ရှေးယခင်က တပ်များ ပြင်သောနေရာဖြစ်ခဲ့၍) # သာကေတ # ရေပုန်း #အထက်ရေပုန်း # ကလွင် # ကန်ကြီး(ရေကန်ပေါင်ဟု ခေါ်သော ရေကန်ကြီးတည်ရှိရာနေရာဖြစ်၍) # ကန်ခေါင်း(ကန်၏ ခေါင်းရင်း၌ တည်ရှိ၍) # ကန်ဖျား(ကန်၏ အဖျား၌ တည်ရှိ၍) # မြစ်ငယ် # ထားဝယ်စု(ရှေးယခင်က ထားဝယ်လူမျိုးများ စုနေ၍) # တလိုင်းစု(ရှေးယခင်က တလိုင်းလူမျိုးများ စုနေ၍) # ဆိပ်ငယ်(ရေဆိပ်ရှိသောနေရာ) # နောက်လယ် # သန်းဖို(သံဖို၊ ပန်းပဲဖိုများစွာ ရှိသော နေရာ) # ဈေးတန်း # မြစ်မ # အလယ်ကျွန်း # ကြောင်ငယ် # မြို့သစ် # ဘုရားကိုင် # ပါရမီ # မြိတ်တောင် # ကွက်သစ် # မြန်အောင် # ခရူတော # ပလောက်စု # စက်ဝင်း [[File:မြိတ်မြို့ 4.jpg|thumb|ဘုရားကိုင်ရပ်ကွက်]] == ရာသီဥတု == မြိတ်သည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတု အမျိုးအစား ရှိပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပူနွေးသည်။ တိုတောင်းသော ခြောက်သွေ့ရာသီ(ဒီဇင်ဘာ-ဇန်နဝါရီ)ရှိပြီးလျှင်၊ ရှည်လျားသော စိုစွတ်ရာသီ(ဖေဖော်ဝါရီ-နိုဝင်ဘာ)ရှိကာ မေလ မှ စက်တင်ဘာလ အထိသည် ရံခါ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေ့ ရှိသည်။ {{Weather box |location = မြိတ် |metric first = Y |single line = Y |Jan high C = 31.4 |Feb high C = 32.1 |Mar high C = 33.1 |Apr high C = 33.6 |May high C = 31.8 |Jun high C = 29.4 |Jul high C = 29.1 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.5 |Oct high C = 30.7 |Nov high C = 31.6 |Dec high C = 31.5 |Jan low C = 20.7 |Feb low C = 21.6 |Mar low C = 23.1 |Apr low C = 24.6 |May low C = 24.2 |Jun low C = 23.6 |Jul low C = 23.4 |Aug low C = 23.3 |Sep low C = 23.5 |Oct low C = 23.2 |Nov low C = 22.7 |Dec low C = 21.0 |Jan precipitation mm = 4 |Feb precipitation mm = 51 |Mar precipitation mm = 55 |Apr precipitation mm = 128 |May precipitation mm = 422 |Jun precipitation mm = 783 |Jul precipitation mm = 740 |Aug precipitation mm = 868 |Sep precipitation mm = 482 |Oct precipitation mm = 302 |Nov precipitation mm = 73 |Dec precipitation mm = 13 |precipitation colour = green |source 1 =NOAA (1961-1990) <ref name= NOAA>{{cite web |url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/MM/48110.TXT |title = Myeik Climate Normals 1961-1990 |publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration |accessdate = January 12, 2013}}</ref> |date=January 2013 }} == မြိတ် ဒေသစကား== {{main|မြိတ်စကား}} မြိတ်သူ မြိတ်သား များသည် စကားပြောလျှင် အေ လန်း | အယ် ရယ် | အော် ရယ် | အမြဲပြောဆိုတတ်သော ဓလေ့ ရှိသည်။ မြိတ် ဒေသစကားများသာဖြစ်သည်။ {{တနင်္သာရီတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} {{မြိတ်မြို့နယ်}} == ကိုးကား == [http://myeiknews.blogspot.com/search?updated-max=2007-12-14T13%3A28%3A00%2B06%3A30&max-results=7] <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] acryi2urdpgxvlz25uc3b9mbxiexblh 0 3773 1047166 1043860 2026-08-07T16:47:24Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-အိမ်မက် +အိပ်မက်) 1047166 wikitext text/x-wiki {{Short description|ပေါ်တူဂီ ဘောလုံးအားကစားသမားတစ်ဦး၊ ၁၉၈၅ ဖွား}} {{Infobox football biography | name = Cristiano Ronaldo<br/>{{nobold|{{post-nominals|post-noms=[[Order of Prince Henry|GOIH]] [[Order of Merit (Portugal)|ComM]]}}}} | image = Cristiano Ronaldo Croatia v Portugal 2 July 2026-075 (cropped).jpg | caption = Ronaldo with [[Portugal national football team|Portugal]] at the [[2026 FIFA World Cup]] | full_name = Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=[[FIFA]] |page=5 |date=16 December 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/https://www.fifadata.com/documents/fcwc/2017/pdf/fcwc_2017_squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1985|2|5|df=y}}<ref name="AtFeet"/> | birth_place = [[Funchal]], Madeira, Portugal | height = 1.87 m{{refn|group=note|Varies between 1.85 and 1.89 metres by source. [[FIFA]] gives 1.85,<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Portugal (POR) |publisher=[[FIFA]] |page=22 |date=18 December 2022 |access-date=20 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date= 18 December 2022 |url-status=live }}</ref> [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 1.87,<ref>{{cite web |url=https://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos?pid=1330528088945 |title=Cristiano Ronaldo (CR7) {{!}} Official Website |date=2018 |publisher=[[Real Madrid CF]] |website=realmadrid.com |access-date=29 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129183438/https://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos?pid=1330528088945 |archive-date=29 January 2019 |url-status=dead }}</ref> and the [[Portuguese Football Federation]] 1.89 m.<ref name="FPF"/>}} | position = [[Forward (association football)|Forward]] | currentclub = [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 1992–1995 | youthclubs1 = [[CF Andorinha|Andorinha]] | youthyears2 = 1995–1997 | youthclubs2 = [[C.D. Nacional|Nacional]] | youthyears3 = 1997–2002 | youthclubs3 = [[Sporting CP Youth Academy|Sporting CP]] | years1 = 2002–2003 | clubs1 = [[Sporting CP B]] | caps1 = 2 | goals1 = 0 | years2 = 2002–2003 | clubs2 = [[Sporting CP]] | caps2 = 25 | goals2 = 3 | years3 = 2003–2009 | clubs3 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | caps3 = 196 | goals3 = 84 | years4 = 2009–2018 | clubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps4 = 292 | goals4 = 311 | years5 = 2018–2021 | clubs5 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps5 = 98 | goals5 = 81 | years6 = 2021–2022 | clubs6 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | caps6 = 40 | goals6 = 19 | years7 = 2023– | clubs7 = [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] | caps7 = 107 | goals7 = 102<!-- LEAGUE ONLY --> | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[Portugal national under-15 football team|Portugal U15]] | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2001–2002 | nationalteam2 = [[Portugal national under-17 football team|Portugal U17]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2003 | nationalteam3 = [[Portugal national under-20 football team|Portugal U20]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2002–2003 | nationalteam4 = [[Portugal national under-21 football team|Portugal U21]] | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2004 | nationalteam5 = [[Portugal Olympic football team|Portugal U23]] | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 2 | nationalyears6 = 2003– | nationalteam6 = [[Portugal national football team|Portugal]] | nationalcaps6 = [[List of men's footballers with 100 or more international caps#Men's footballers with 100 or more international caps|233]] | nationalgoals6 = [[List of international goals scored by Cristiano Ronaldo|146]] | club-update = 22:00, 21 May 2026 (UTC) | nationalteam-update = 22:10, 6 July 2026 (UTC) | medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}}<!--DO NOT EDIT OUT HOST NATION FOR TEAM COMPETITIONS--> {{MedalCountry|{{fb|POR}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA European Championship]]}} {{Medal|W|[[UEFA Euro 2016|2016 France]]|}} {{Medal|RU|[[UEFA Euro 2004|2004 Portugal]]|}} {{Medal|3rd|[[UEFA Euro 2012|2012 Poland-Ukraine]]|{{refn|group=note|Although there was no third-place playoff, both losing semi-finalists (Germany and Portugal) were awarded bronze medals by UEFA.<ref name=regulations2012>{{cite web |url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/euro/91/87/57/918757_download.pdf |title=Regulations for UEFA Euro 2012 |publisher=UEFA |date=September 2009 |access-date=29 December 2020 |archive-date=15 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215034039/https://www.uefa.com/multimediafiles/download/competitions/euro/91/87/57/918757_download.pdf}}</ref>}}}} {{Medal|Competition|[[FIFA Confederations Cup]]}} {{Medal|3rd|[[2017 FIFA Confederations Cup|2017 Russia]]|}} {{Medal|Competition|[[UEFA Nations League]]}} {{Medal|W|[[2019 UEFA Nations League Finals|2019 Portugal]]|}} {{Medal|W|[[2025 UEFA Nations League Finals|2025 Germany]]|}} | module = {{Infobox person|embed=yes | website = {{URL|https://cristianoronaldo.com}} | signature = Cristiano Ronaldo Signature.svg | signature_alt = Cristiano Ronaldo signature}} }} '''ခရစ်စတီယာနို ရော်နယ်ဒို ဒို့စ် ဆန်းတို့စ် အာဗဲရိုး''' ({{lang-en|Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro}}){{efn|{{IPA|pt-PT|kɾiʃˈtjɐnu ʁuˈnaldu duʃ ˈsɐ̃tuz‿aˈvɐjɾu, kɾɨʃˈ-|small=no}}.}} ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ပေါ်တူဂီလက်ရွေးစင်အသင်းနှင့် ဆော်ဒီပရိုလိဂ်ကလပ် အယ်လ်-နက်ဆာ (Al-Nassr) အသင်းတို့တွင် ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူးအဖြစ် ကစားနေပြီး အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူထားသည့် ပေါ်တူဂီပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရော်နယ်ဒိုကို ဘောလုံးသမိုင်းတစ်လျှောက်နှင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသမိုင်းတွင် အကောင်းဆုံး ဘောလုံးသမားတစ်ဦးအဖြစ် လူအများက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ သူသည် မိမိ၏ ကစားသမားဘဝသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် ဆုတံဆိပ်များစွာ ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး ယင်းတို့အထဲတွင် အကောင်းဆုံးဘောလုံးသမားဆု (Ballon d'Or) ၅ ကြိမ်၊ ဥရောပအကောင်းဆုံးကစားသမားဆု (UEFA Men's Player of the Year) ၃ ကြိမ် (စံချိန်တင်) နှင့် ဥရောပရွှေဖိနပ်ဆု (European Golden Shoes) ၄ ကြိမ်တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးဘောလုံးသမားဆု (FIFA World's Best Player) ကိုလည်း ၅ ကြိမ်တိုင်တိုင် ရရှိခဲ့သည်။{{refn|group=note|The terminology for the award has varied. Ronaldo received three Ballons d'Or as awarded by ''[[France Football]]'' magazine ([[2008 Ballon d'Or|2008]], [[2016 Ballon d'Or|2016]], [[2017 Ballon d'Or|2017]]) and two [[FIFA Ballon d'Or|FIFA Ballons d'Or]] ([[2013 FIFA Ballon d'Or|2013]], [[2014 FIFA Ballon d'Or|2014]]) as well as the [[2008 FIFA World Player of the Year]] and [[The Best FIFA Football Awards 2016|2016]] and [[The Best FIFA Football Awards 2017|2017]] [[The Best FIFA Men's Player|Best FIFA Men's Player]] awards.}} '''"CR7" (စီအာဆဲဗင်း)''' ဟု လူသိများသည့် ရော်နယ်ဒိုသည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမိုင်းတွင် ဆုဖလားအများဆုံး ရရှိထားသည့် ကစားသမားများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကစားသမားဘဝတစ်ခုလုံးတွင် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား ၅ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ နေရှင်လိဂ်ဖလား ၂ ကြိမ်နှင့် ယူရိုဖလား ၁ ကြိမ် အပါအဝင် စုစုပေါင်း ဆုဖလား ၃၅ လုံး ဆွတ်ခူးထားသည်။ သူသည် ချန်ပီယံလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင် သွင်းဂိုးအများဆုံး (၁၄၀ ဂိုး) နှင့် ဂိုးဖန်တီးမှုအများဆုံး (၄၂ ကြိမ်)၊ ယူရိုပြိုင်ပွဲတွင် သွင်းဂိုးအများဆုံး (၁၄ ဂိုး) နှင့် ဂိုးဖန်တီးမှုအများဆုံး (၈ ကြိမ်)၊ နိုင်ငံတကာပွဲ ထွက်ကစားမှုအများဆုံး (၂၃၃ ပွဲ)၊ အမျိုးသားနိုင်ငံတကာ သွင်းဂိုးအများဆုံး (၁၄၆ ဂိုး) နှင့် နိုင်ငံတကာပွဲနိုင်ပွဲအများဆုံး (၁၄၁ ပွဲ) စသည့် စံချိန်များကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ထို့အပြင် မတူညီသော ကလပ်အသင်း ၄ သင်းတွင် သွင်းဂိုး ၁၀၀ စီ ပြည့်အောင် သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည့် တစ်ဦးတည်းသော ကစားသမားဖြစ်ပြီး မတူညီသော ပြည်တွင်းလိဂ် ၄ ခုတွင် ဂိုးသွင်းအများဆုံးကစားသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ကွင်းတွင်းကစားသမားများထဲတွင် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ပွဲပေါင်း ၁,၃၀၀ ကျော်ဖြင့် ပွဲအများဆုံး ကစားထားသူဖြစ်ပြီး ကလပ်နှင့် နိုင်ငံအသင်းအတွက် တရားဝင်သွင်းဂိုး ၉၇၀ ကျော် သွင်းယူကာ ဘောလုံးသမိုင်းတစ်လျှောက် သွင်းဂိုးအများဆုံးကစားသမားအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။ ရော်နယ်ဒိုကို မာဒေးရားကျွန်းရှိ ဖွန်ချယ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ကစားသမားဘဝကို စပို့တင်းလစ္စဘွန်း (Sporting CP) အသင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် [[မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်|မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်]]အသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး အသင်း၏ အဓိကမရှိမဖြစ် ကစားသမားတစ်ဦးအဖြစ် ခြေစွမ်းပြကာ ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလား ၃ ကြိမ်ဆက်တိုက်၊ ၂၀၀၇-၀၈ ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားနှင့် ၂၀၀၈ ဖီဖာကလပ်ကမ္ဘာ့ဖလား (2008 FIFA Club World Cup) တို့ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ ၂၀၀၇-၀၈ ရာသီ ခြေစွမ်းပြမှုများကြောင့် အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင် ၎င်း၏ ပထမဆုံး Ballon d'Or ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ထိုခေတ်က ကမ္ဘာ့စံချိန်တင် ပြောင်းရွှေ့ကြေး ယူရို ၉၄ သန်း (ပေါင် ၈၀ သန်း) ဖြင့် ရီးရဲလ်မက်ဒရစ်အသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ သူသည် ရီးရဲလ်မက်ဒရစ်အသင်းကို ဥရောပတွင် ပြန်လည်ကြီးစိုးနိုင်ရန် ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ နှင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွင်း ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား ၄ ကြိမ် ရရှိအောင် ကူညီပေးခဲ့သည်။ ယင်းတို့အထဲတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်က အသင်း၏ (၁၀) ကြိမ်မြောက် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား (La Décima) ပါဝင်ပြီး ထိုရာသီ၌ သူသည် ချန်ပီယံလိဂ်တစ်ရာသီအတွင်း သွင်းဂိုးအများဆုံးစံချိန်ကို တင်ခဲ့သည်။ မက်ဒရစ်အသင်းနှင့်အတူ လာလီဂါဖလား ၂ ကြိမ် ရရှိခဲ့ကာ ၂၀၁၃၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၆ နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တို့တွင် Ballon d'Or ဆုများကို ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး အသင်းသမိုင်းတစ်လျှောက် ဂိုးသွင်းအများဆုံး ကစားသမားလည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရီးရဲလ်မက်ဒရစ် (Real Madrid) အသင်း၏ အကြီးအကဲများနှင့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် ရော်နယ်ဒိုသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် လိဂ်စံချိန်တင်ပြောင်းရွှေ့ကြေး ယူရိုသန်း ၁၀၀ ဖြင့် ဂျူဗင်တပ်စ်အသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ သူသည် အသင်းအတွက် စီးရီးအေဖလား ၂ ကြိမ်ဆက်တိုက်၊ ကိုပါအီတာလီယာဖလားတို့ကို ရရှိအောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် လိဂ်ဂိုးသွင်းအများဆုံးဆု (Capocannoniere) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အသင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အသင်းစီမံခန့်ခွဲသူများနှင့် လူသိရှင်ကြား အငြင်းပွားမှုများဖြစ်ပွားကာ စာချုပ်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရော်နယ်ဒိုသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် အယ်လ်-နက်ဆာအသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဆော်ဒီပရိုလိဂ်ဖလား ရရှိအောင် အသင်းကို ဦးဆောင်ပေးခဲ့ကာ ၂၀၂၄ နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တို့တွင်လည်း လိဂ်ဂိုးသွင်းအများဆုံးကစားသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရော်နယ်ဒိုသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ပေါ်တူဂီလက်ရွေးစင်အသင်းအတွက် ပထမဆုံး ပွဲထွက်ကစားခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် ပွဲပေါင်း ၂၀၀ ကျော် ကစားပေးထားကာ သမိုင်းတွင် ပွဲအများဆုံးကစားထားသည့် အမျိုးသားဘောလုံးသမား ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=10 December 2022 |title=Cristiano Ronaldo becomes all-time international cap leader |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/12/cristiano-ronaldo-becomes-all-time-international-cap-leader-729651 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810231839/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/12/cristiano-ronaldo-becomes-all-time-international-cap-leader-729651 |archive-date=10 August 2023 |access-date=9 August 2023 |website=Guinness World Records }}</ref> သူသည် ပထမဆုံးနိုင်ငံတကာသွင်းဂိုးကို ယူရို ၂၀၀၄ ပြိုင်ပွဲတွင် သွင်းယူခဲ့ပြီး ပေါ်တူဂီအသင်းကို ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်ရောက်နိုင်အောင် ကူညီပေးခဲ့သည်။ ယူရို ၂၀၀၈ ပြိုင်ပွဲမတိုင်မီတွင် အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ယူရို ၂၀၁၆ ပြိုင်ပွဲတွင် ပေါ်တူဂီအသင်းကို သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးသော အဓိကဆုဖလား ရရှိအောင် ဦးဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ယူရို ၂၀၂၀ ပြိုင်ပွဲတွင် ဂိုးသွင်းအများဆုံးဆု (Golden Boot) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တို့တွင် ယူအီးအက်ဖ်အေ နေရှင်လိဂ်ဖလားများကို ရရှိခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲနှစ်ခုစလုံးတွင် ဂိုးသွင်းအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ၆ ကြိမ်၌ ဂိုးသွင်းနိုင်သည့် ပထမဆုံးသော ကစားသမား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသိအများဆုံးနှင့် ဈေးကွက်ဝင်ဆုံး အားကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်သည့် ရော်နယ်ဒိုကို ၂၀၂၆၆ ဧပြီလတွင် Sportico က သမိုင်းတစ်လျှောက် တတိယမြောက် ဝင်ငွေအများဆုံး အားကစားသမားအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် Forbes ၏ ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး ဘီလီယံနာစာရင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပါဝင်လာခဲ့ပြီး ၎င်း၏အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ကန်ဒေါ်လာ ၁.၂ ဘီလီယံ ရှိသည်။<ref>{{cite news |last1=Tucker |first1=Hank |title=How Cristiano Ronaldo Became A Billionaire |url=https://www.forbes.com/sites/hanktucker/2026/06/05/how-cristiano-ronaldo-became-a-billionaire/ |access-date=7 June 2026 |work=Forbes Magazine |date=5 June 2026}}</ref> Time မဂ္ဂဇင်းက ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သူ့ကို ကမ္ဘာ့ဩဇာအရှိဆုံး လူသား ၁၀၀ စာရင်း၌ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သူသည် Facebook၊ Twitter၊ YouTube နှင့် Instagram တို့တွင် ဖော်လိုဝါ စုစုပေါင်း ၁ ဘီလီယံကျော်ဖြင့် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်၌ လူကြိုက်အများဆုံး အားကစားသမား ဖြစ်သည်။ ရော်နယ်ဒိုသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဥရောပအကောင်းဆုံးအသင်း (UEFA Ultimate Team of the Year)၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံးယူရိုအသင်း (All-time UEFA Euro XI) နှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် Ballon d'Or အိပ်မက်အသင်း (Ballon d'Or Dream Team) တို့တွင် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ စံချိန်တင် ဂိုးသွင်းယူနိုင်ခဲ့သည့် အောင်မြင်မှုများအတွက် ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖီဖာ (FIFA) က ၎င်းအား ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သော ကစားသမားဘဝ အောင်မြင်မှု အထူးဆု (Outstanding Career Achievement) ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။{{TOC limit|4}} == အစောပိုင်းဘဝ == ခရစ်စတီယာနို ရော်နယ်ဒိုကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ပေါ်တူဂီကျွန်းစုတစ်ခုဖြစ်သည့် မာဒေးရား (Madeira) ၏ မြို့တော် ဖွန်ချယ် (Funchal) မြို့ရှိ ဆောင်ပီဒရို (São Pedro) ရပ်ကွက်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အနီးနားရှိ ဆန်တိုအန်တိုနီယို (Santo António) ရပ်ကွက်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Pelos caminhos de Ronaldo |url=https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/perfil/interior/pelos-caminhos-de-ronaldo-1298338.html/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226052635/https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/perfil/interior/pelos-caminhos-de-ronaldo-1298338.html/ |archive-date=26 December 2024 |access-date=2026-07-18 |work=Diário de Notícias |language=pt |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/02/05/5896528d22601db9458b4599.html |last=Jimenez |first=Ruben |title=Cristiano turns 32 |work=Marca|location=Spain |date=5 February 2017 |access-date=22 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170715151746/http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/02/05/5896528d22601db9458b4599.html |archive-date=15 July 2017}}</ref> သူ၏မိခင် မာရီယာ ဒိုလိုရက်စ် ဒို့စ် ဆန်းတို့စ် ဗီဗေးရို့စ် အာဗဲရိုး (Maria Dolores dos Santos Viveiros Aveiro) သည် ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် စစ်ကူအချက်အပြုတ်သမားအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အိမ်အကူသန့်ရှင်းရေးသမားအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=6 July 2018 |title=Família de Cristiano Ronaldo inaugura restaurante em Gramado: 'Me apaixonei pela cidade', diz irmã |url=https://g1.globo.com/rs/rio-grande-do-sul/noticia/familia-de-cristiano-ronaldo-inaugura-restaurante-em-gramado-me-apaixonei-pela-cidade-diz-irma.ghtml |access-date=20 November 2023 |website=G1 |language=pt-br |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120134441/https://g1.globo.com/rs/rio-grande-do-sul/noticia/familia-de-cristiano-ronaldo-inaugura-restaurante-em-gramado-me-apaixonei-pela-cidade-diz-irma.ghtml |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=26 April 2023 |title=Cristiano Ronaldo, do início humilde à grandeza no futebol |url=https://bomdia.ch/cristiano-ronaldo-do-inicio-humilde-a-grandeza-no-futebol/ |access-date=20 November 2023 |website=BOM DIA Suíça |language=pt |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120134442/https://bomdia.ch/cristiano-ronaldo-do-inicio-humilde-a-grandeza-no-futebol/ |url-status=live}}</ref> သူ၏ဖခင် ဟိုဆေး ဒီနစ် အာဗဲရိုး (José Dinis Aveiro) သည် ဆန်တိုအန်တိုနီယို ဒေသန္တရအဖွဲ့အစည်းတွင် စည်ပင်သာယာ ဥယျာဉ်မှူးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး အန်ဒိုရင်ညာ (Andorinha) ဘောလုံးကလပ်တွင် အချိန်ပိုင်း ဝတ်စုံနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူအဖြစ်လည်း ကူညီလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ရော်နယ်ဒို၏ဖခင်သည် ပေါ်တူဂီကိုလိုနီစစ်ပွဲအတွင်း ပေါ်တူဂီတပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အန်ဂိုလာနိုင်ငံ၌ စစ်ပွဲများကို ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ သူသည် ထိုစစ်ပွဲအတွေ့အကြုံများကြောင့် စိတ်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး တစ်သက်လုံး အရက်စွဲသည့် ဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite book |last1=Doyle |first1=Brian |title=Cristiano Ronaldo: World-Beater |url=https://archive.org/details/cristianoronaldo0000doyl |date=2017 |pages=[https://archive.org/details/cristianoronaldo0000doyl/page/13 13]}}</ref> ရော်နယ်ဒိုတွင် ဟူဂို (Hugo) ဟုခေါ်သော အစ်ကိုတစ်ဦးနှင့် အယ်လ်မာ (Elma)၊ လီလီယာနာ ကာတီယာ (Liliana "Kátia" Cátia) ဟုခေါ်သော အစ်မနှစ်ဦး ရှိသည်။<ref>{{Cite news |last=Lewis |first=Tim |date=2008-06-07 |title=He's got the world at his feet |url=https://www.theguardian.com/football/2008/jun/08/manchesterunited.portugal |access-date=2026-07-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> သူ၏ဖခင်သည် အမေရိကန်သမ္မတ ရော်နယ် ရေဂင် (Ronald Reagan) ကို အလွန်လေးစားအားကျသဖြင့် ၎င်းကို အစွဲပြု၍ ရော်နယ်ဒိုဟု အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/early-lead/wp/2016/01/19/cristiano-ronaldo-was-named-after-ronald-reagan-no-really/|title=Cristiano Ronaldo was named after Ronald Reagan. No, really.|quote=My parents named me after [Ronald Reagan] because they both liked this name and thought it sounded strong. [...] I know that my father admired him.|last=Payne|first=Marissa|newspaper=Washington Post|via=GQ|date=19 January 2016|access-date=23 June 2023|archive-date=6 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306034422/https://www.washingtonpost.com/news/early-lead/wp/2016/01/19/cristiano-ronaldo-was-named-after-ronald-reagan-no-really/|url-status=live}}</ref> ရော်နယ်ဒို၏မိခင်ကမူ ထိုစဉ်က မိသားစုဆင်းရဲလွန်းခြင်း၊ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ အရက်စွဲနေခြင်းနှင့် ကလေးများပြားနေခြင်းတို့ကြောင့် ရော်နယ်ဒိုကို ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချရန် ကြိုးစားခဲ့ဖူးသော်လည်း ဆရာဝန်က သဘောမတူသဖြင့် ဖျက်ချခွင့်မရခဲ့ကြောင်း နောက်ပိုင်းတွင် ဖွင့်ဟခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=TNT Sports is not available in your region |url=https://www.tntsports.co.uk/geoblocking.shtml |access-date=2026-07-18 |website=www.tntsports.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ronaldo's mother reveals she tried to abort her son |url=https://www.independent.ie/sport/soccer/other-soccer/ronaldos-mother-reveals-she-tried-to-abort-her-son-30441371.html |access-date=30 June 2022 |work=Irish independent |date=18 July 2014 |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630105713/https://www.independent.ie/sport/soccer/other-soccer/ronaldos-mother-reveals-she-tried-to-abort-her-son-30441371.html |url-status=live }}</ref> ရော်နယ်ဒိုသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော ကက်သလစ်ဘာသာဝင် မိသားစုတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး မောင်နှမအားလုံးနှင့် အခန်းတစ်ခန်းတည်း အတူတူမျှဝေ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Mirror.co.uk |date=2011-07-02 |title=Cristiano Ronaldo spills all to his 'close friend' Jasmine about women, football, cars... and money |url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/cristiano-ronaldo-spills-all-to-his-close-friend-139054 |access-date=2026-07-18 |website=The Mirror |language=en}}</ref> သူသည် ငယ်စဉ်က ဘရာဇီးဘောလုံးသမားများဖြစ်ကြသည့် ရော်နယ်ဒင်ဟို (Ronaldinho) နှင့် ရော်နယ်ဒို (Ronaldo - ကမ္ဘာဖလားရ နာမည်ကျော်တိုက်စစ်မှူး) တို့ကို အားကျအတုယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://m.allfootballapp.com/news/EPL/%E2%80%9CLeft-a-beautiful-history-in-football%E2%80%9D-%E2%80%93-Ronaldo-reveals-his-2-idols-in-the-game/2750394|title="Left a beautiful history in football" – Ronaldo reveals his 2 idols in the game &#124; All Football|website=m.allfootballapp.com}}</ref> ရော်နယ်ဒိုသည် ကလေးဘဝ ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အထိ အန်ဒိုရင်ညာ (Andorinha) အသင်းတွင် ကစားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နာစီယွန်နယ် (Nacional) အသင်းတွင် နှစ်နှစ်ကြာ ထပ်မံကစားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Bola de Ouro - Ronaldo conquistou primeiro prémio aos oito anos no Andorinha |url=https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/noticias/interior/bola-de-ouro-ronaldo-conquistou-primeiro-premio-aos-oito-anos-no-andorinha-1066979.html/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214035816/https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/noticias/interior/bola-de-ouro-ronaldo-conquistou-primeiro-premio-aos-oito-anos-no-andorinha-1066979.html/ |archive-date=14 December 2024 |access-date=2026-07-18 |work=Diário de Notícias |language=pt |url-status=live }}</ref> ၁၉၉၇ ခုနှစ် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် စပို့တင်းလစ္စဘွန်း (Sporting CP) အသင်း၌ သုံးရက်ကြာ လာရောက်အရွေးခံခဲ့ပြီးနောက် အသင်းက သူ့ကို ပြောင်းရွှေ့ကြေး ပေါင် ၁,၅၀၀ ဖြင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last=Administrator |first=men |date=2013-01-12 |title=Clash of the Titans |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/clash-of-the-titans-989542 |access-date=2026-07-18 |website=Manchester Evening News |language=en}}</ref> ထို့ကြောင့် သူသည် စပို့တင်းလစ္စဘွန်းအသင်း၏ လူငယ်အခြေစိုက်စနစ်သို့ ဝင်ရောက်ရန် မာဒေးရားကျွန်းမှ လစ္စဘွန်းမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး တယ်လ်ဟဲရပ်စ် (Telheiras) ရပ်ကွက်ရှိ Escola EB2 de Telheiras ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Katia Aveiro afirma que "guerra e ditadura" levaram ao alcoolismo do pai |url=https://www.jn.pt/gente/artigo/katia-aveiro-afirma-que-guerra-e-ditadura-levaram-ao-alcoolismo-do-pai/16243190/ |access-date=12 April 2024 |website=Jornal de Notícias |date=25 April 2023 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524081959/https://www.jn.pt/gente/katia-aveiro-afirma-que-guerra-e-ditadura-levaram-ao-alcoolismo-do-pai-16243190.html/amp/ |url-status=live }}</ref> သူသည် ကျောင်းတွင် အခြားကျောင်းသားများအကြား ရေပန်းစားခဲ့သော်လည်း ကျောင်းစာနှင့် ပညာရေးတာဝန်များကိုမူ ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo tinha medo de ir à escola |url=https://www.cmjornal.pt/tv-media/detalhe/cristiano-ronaldo-tinha-medo-de-ir-a-escola |access-date=18 December 2022 |website=www.cmjornal.pt |date=17 May 2014 |language=PT |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218123649/https://www.cmjornal.pt/tv-media/detalhe/cristiano-ronaldo-tinha-medo-de-ir-a-escola |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=29 April 2023 |title=Cristiano Ronaldo A história por detrás do alcoolismo do pai de CR7 |url=https://www.impala.pt/famosos/nacionais/cristiano-ronaldo-a-historia-por-detras-do-alcoolismo-do-pai-de-cr7/ |access-date=12 April 2024 |website=Impala |language=pt-PT |archive-date=29 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429230408/https://www.impala.pt/famosos/nacionais/cristiano-ronaldo-a-historia-por-detras-do-alcoolismo-do-pai-de-cr7/ |url-status=live }}</ref> တစ်နေ့တွင် ဆရာဖြစ်သူက မိမိကို "မလေးမစားလုပ်သည်" ဟုဆိုကာ ကုလားထိုင်ဖြင့် ကောက်ပေါက်ခဲ့သောကြောင့် ကျောင်းထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="expelled">{{cite web |title=Cristiano Ronaldo: I was expelled from school for throwing a chair at the teacher |url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/529372/cristiano-ronaldo-i-was-expelled-from-school-for-throwing-a-chair-at-the-teacher |work=Now Magazine |date=6 July 2011 |access-date=22 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429171348/http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/529372/cristiano-ronaldo-i-was-expelled-from-school-for-throwing-a-chair-at-the-teacher |archive-date=29 April 2015}}</ref> ထိုဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် သူ၌ နှလုံးခုန်မြန်သည့်ရောဂါ (Tachycardia) ရှိနေကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့ရာ ၎င်းရောဂါသည် သူ၏ဘောလုံးသမားဘဝကို အဆုံးသတ်သွားစေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.britannica.com/biography/Cristiano-Ronaldo |title=Cristiano Ronaldo |newspaper=Encyclopedia Britannica|access-date=11 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812184905/https://www.britannica.com/biography/Cristiano-Ronaldo|archive-date=12 August 2018}}</ref> သို့ဖြစ်၍ သူသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော နှလုံးခုန်လမ်းကြောင်းများကို လေဆာဖြင့် ဖျက်ဆီးပြီး ပုံမှန်နှလုံးခုန်နှုန်းအတိုင်း ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် နှလုံးခွဲစိတ်ကုသမှု (Cardiac ablation) ကို ခံယူခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Verma |first1=Atul |last2=Haines |first2=David E. |last3=Boersma |first3=Lucas V. |last4=Sood |first4=Nitesh |last5=Natale |first5=Andrea |last6=Marchlinski |first6=Francis E. |last7=Calkins |first7=Hugh |last8=Sanders |first8=Prashanthan |last9=Packer |first9=Douglas L. |last10=Kuck |first10=Karl-Heinz |last11=Hindricks |first11=Gerhard |last12=Onal |first12=Birce |last13=Cerkvenik |first13=Jeffrey |last14=Tada |first14=Hiroshi |last15=DeLurgio |first15=David B. |date=9 May 2023 |title=Pulsed Field Ablation for the Treatment of Atrial Fibrillation: PULSED AF Pivotal Trial |journal=Circulation |language=en |volume=147 |issue=19 |pages=1422–1432 |doi=10.1161/CIRCULATIONAHA.123.063988 |pmid=36877118 |pmc=10158608 |issn=0009-7322}}</ref><ref><nowiki>https://www.news.com.au/sport/football/what-you-didnt-know-about-cristiano-ronaldo/news-story/41e4d9d91b8f3a1d65c3826f00d63d15</nowiki> </ref> ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် ကျန်းမာရေးပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသဖြင့် ဆေးရုံမှ ဆင်းခွင့်ရခဲ့ပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဘောလုံးပြန်လည်လေ့ကျင့်နိုင်ခဲ့သည်။<ref><nowiki>https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/4382937/Manchester-United-winger-Cristiano-Ronaldo-needed-heart-operation-to-save-career.html</nowiki> </ref> အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ရော်နယ်ဒိုသည် မိမိကိုယ်မိမိ Semi-professional) ဘောလုံးသမားတစ်ဦးအဖြစ် ကစားနိုင်သည့် အရည်အချင်းရှိပြီဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Roseiro |first=Bruno |title=Leonel, o homem que faz a Ponte(s): tutor de Ronaldo, aluno de 17,5 valores, uma década com Bento e o (extinto?) Jumilla |url=https://observador.pt/2019/09/03/leonel-o-homem-que-faz-a-pontes-tutor-de-ronaldo-aluno-de-175-valores-uma-decada-com-bento-e-o-extinto-jumilla/ |access-date=7 December 2023 |website=Observador |language=pt-PT |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207221339/https://observador.pt/2019/09/03/leonel-o-homem-que-faz-a-pontes-tutor-de-ronaldo-aluno-de-175-valores-uma-decada-com-bento-e-o-extinto-jumilla/ |url-status=live}}</ref> ထို့ကြောင့် သူသည် ပညာရေးကို ရပ်တန့်ကာ ဘောလုံးကစားခြင်းတစ်ခုတည်းအပေါ်၌သာ အပြည့်အဝအာရုံစိုက်ရန် မိခင်ဖြစ်သူ၊ စပို့တင်းအသင်းမှ နည်းပြဆရာ လီယွန်နယ် ပွန်တက်စ် (Leonel Pontes) တို့နှင့် သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။<ref name="expelled" /><ref>{{Cite web |last=Castello Branco |first=Igor |date=14 August 2012 |title=Uma década de CR7: atacante vira profissional e logo se torna 'diabólico' |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/futebol-internacional/noticia/2012/08/uma-decada-de-cr7-atacante-vira-profissional-e-logo-se-torna-diabolico.html |access-date=7 December 2023 |website=globoesporte.com |archive-date=16 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120816232218/http://globoesporte.globo.com/futebol/futebol-internacional/noticia/2012/08/uma-decada-de-cr7-atacante-vira-profissional-e-logo-se-torna-diabolico.html |url-status=live}}</ref> သူသည် ဆဋ္ဌမတန်း (6th grade) အထိသာ ကျောင်းပညာရေးကို သင်ယူခဲ့ပြီး ထို့ထက်ပို၍ ရှေ့ဆက်မတက်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |agency=[[EFE]] |date=4 August 2017 |title=Ronaldo tells judge: "I never had this problem in England, that's why I want to go back there" |url=https://en.as.com/en/2017/08/04/soccer/1501873447_159604.html |access-date=18 December 2022 |website=Diario AS |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218123647/https://en.as.com/en/2017/08/04/soccer/1501873447_159604.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ronaldo em tribunal: "Só tenho o sexto ano de escolaridade" |url=https://www.dn.pt/desporto/so-tenho-o-sexto-ano-de-escolaridade-8686121.html |access-date=18 December 2022 |website=www.dn.pt |date=4 August 2017 |language=PT |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218123647/https://www.dn.pt/desporto/so-tenho-o-sexto-ano-de-escolaridade-8686121.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ရော်နယ်ဒို၏မိခင်က အကယ်၍သာ သားဖြစ်သူသည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်မလာခဲ့ပါက အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်မှ ပန်းရံသမားတစ်ဦးသာ ဖြစ်နေလိမ့်မည်ဟု ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=ADN de Leão {{!}} Episódio 37: Dolores Aveiro | date=21 September 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=MA9wTYYLdLI&t=430s |access-date=28 September 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928102205/https://www.youtube.com/watch?v=MA9wTYYLdLI&t=430s |url-status=live }}</ref>[[File:President Donald Trump meets with Cristiano Ronaldo in the Oval Office (54933344262).jpg|thumb|၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အိမ်ဖြူတော်၌ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့်အတူ တွေ့ရသည့် ရော်နယ်ဒို]] == ကစားသမားဘဝ ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များ == === ကလပ်အသင်းမှတ်တမ်း === {{updated|match played 21 May 2026}}<ref>{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe18623/cristiano-ronaldo/club-matches/ |title=Cristiano Ronaldo » Club matches |website=WorldFootball.net |date=11 September 2024 |access-date=23 November 2024}}</ref><ref name=SW>{{Soccerway|382|access-date=23 November 2024}}</ref> {| class="wikitable nowrap" style="text-align:center" |+ ကလပ်အသင်း၊ ဘောလုံးရာသီနှင့် ပြိုင်ပွဲအလိုက် ပွဲထွက်ကစားမှုနှင့် သွင်းဂိုးများ !rowspan=2|Club !rowspan=2|Season !colspan=3|League !colspan=2|National cup{{efn|Includes [[Taça de Portugal]], [[FA Cup]], [[Copa del Rey]], [[Coppa Italia]], [[King's Cup (Saudi Arabia)|King's Cup]]}} !colspan=2|League cup{{efn|Includes [[Football League Cup]]}} !colspan=2|Continental !colspan=2|Other !colspan=2|Total |- !Division||Apps||Goals||Apps||Goals||Apps||Goals||Apps||Goals||Apps||Goals||Apps||Goals |- |[[Sporting CP B]]<ref>{{cite web |url=https://www.national-football-teams.com/club/8718/2002_1/Sporting_Lisboa_B.html |title=Sporting Lisboa B (02/03) |website=National Football Teams |access-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205105813/https://www.national-football-teams.com/club/8718/2002_1/Sporting_Lisboa_B.html |archive-date=5 December 2020 |url-status=dead}}</ref><ref name="SportingCPB"><nowiki>https://www.bbc.co.uk/sport/football/51516799</nowiki> </ref> |[[2002–03 Segunda Divisão B|2002–03]] |[[Segunda Divisão|Segunda Divisão B]] |2||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||2||0 |- |[[Sporting CP]] |[[2002–03 Sporting CP season|2002–03]] |[[Primeira Liga]] |25||3||3||2||colspan=2|—||3{{efn|One appearance in [[UEFA Champions League]], two appearances in [[UEFA Cup]]}}||0||colspan="2"|—||31||5 |- |rowspan=7|[[Manchester United F.C.|Manchester United]] |[[2003–04 Manchester United F.C. season|2003–04]] |[[Premier League]] |29||4||5||2||1||0||5{{efn|name=UCL|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}||0||0||0||40||6 |- |[[2004–05 Manchester United F.C. season|2004–05]] |Premier League |33||5||7||4||2||0||8{{efn|name=UCL}}||0||0||0||50||9 |- |[[2005–06 Manchester United F.C. season|2005–06]] |Premier League |33||9||2||0||4||2||8{{efn|name=UCL}}||1||colspan=2|—||47||12 |- |[[2006–07 Manchester United F.C. season|2006–07]] |Premier League |34||17||7||3||1||0||11{{efn|name=UCL}}||3||colspan=2|—||53||23 |- |[[2007–08 Manchester United F.C. season|2007–08]] |Premier League |34||31||3||3||0||0||11{{efn|name=UCL}}||8||1{{efn|name="CS"|Appearance in [[FA Community Shield]]}}||0||49||42 |- |[[2008–09 Manchester United F.C. season|2008–09]] |Premier League |33||18||2||1||4||2||12{{efn|name=UCL}}||4||2{{efn|name="FCW"|Appearances in [[FIFA Club World Cup]]}}||1||53||26 |- !colspan="2"|Total !196!!84!!26!!13!!12!!4!!55!!16!!3!!1!!292!!118 |- |rowspan="10"|[[Real Madrid CF|Real Madrid]] |[[2009–10 Real Madrid CF season|2009–10]] |[[La Liga]] |29||26||0||0||colspan="2"|—||6{{efn|name=UCL}}||7||colspan=2|—||35||33 |- |[[2010–11 Real Madrid CF season|2010–11]] |La Liga |34||40{{efn|Does not include one goal scored on 18 September 2010 against [[Real Sociedad]]. ''[[Marca (newspaper)|Marca]]'', which awards the [[Pichichi Trophy]], attribute it to Ronaldo, while La Liga and UEFA attribute it to [[Pepe (footballer, born 1983)|Pepe]].<ref>{{#invoke:cite|news |title=Pepe's goal is awarded to Cristiano Ronaldo |url=http://www.marca.com/2010/09/18/futbol/1adivision/1284847182.html |work=Marca |date=18 September 2010 |access-date=4 December 2010 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20101112084933/http://www.marca.com/2010/09/18/futbol/1adivision/1284847182.html |archive-date=12 November 2010}}</ref>|name=goal}} ||8||7||colspan="2"|—||12{{efn|name=UCL}}||6||colspan="2"|—||54||53 |- |[[2011–12 Real Madrid CF season|2011–12]] |La Liga |38||46||5||3||colspan="2"|—||10{{efn|name=UCL}}||10||2{{efn|name="SCE"|Appearances in [[Supercopa de España]]}}||1||55||60 |- |[[2012–13 Real Madrid CF season|2012–13]] |La Liga |34||34||7||7||colspan="2"|—||12{{efn|name=UCL}}||12||2{{efn|name="SCE"}}||2||55||55 |- |[[2013–14 Real Madrid CF season|2013–14]] |La Liga |30||31||6||3||colspan="2"|—||11{{efn|name=UCL}}||17||colspan="2"|—||47||51 |- |[[2014–15 Real Madrid CF season|2014–15]] |La Liga |35||48||2||1||colspan="2"|—||12{{efn|name=UCL}}||10||5{{efn|One appearance and two goals in [[UEFA Super Cup]], two appearances in [[Supercopa de España]], two appearances in [[FIFA Club World Cup]]}}||2||54||61 |- |[[2015–16 Real Madrid CF season|2015–16]] |La Liga |36||35||0||0||colspan="2"|—||12{{efn|name=UCL}}||16||colspan="2"|—||48||51 |- |[[2016–17 Real Madrid CF season|2016–17]] |La Liga |29||25||2||1||colspan="2"|—||13{{efn|name=UCL}}||12||2{{efn|name="FCW"}}||4||46||42 |- |[[2017–18 Real Madrid CF season|2017–18]] |La Liga |27||26||0||0||colspan="2"|—||13{{efn|name=UCL}}||15||4{{efn|One appearance in [[UEFA Super Cup]], one appearance and one goal in [[Supercopa de España]], two appearances and two goals in [[FIFA Club World Cup]]}}||3||44||44 |- !colspan=2|Total !292!!311!!30!!22!!0!!0!!101!!105!!15!!12!!438!!450 |- |rowspan="5"|[[Juventus FC|Juventus]] |[[2018–19 Juventus FC season|2018–19]] |[[Serie A]] |31||21||2||0||colspan="2"|—||9{{efn|name=UCL}}||6||1{{efn|name="SI"|Appearance in [[Supercoppa Italiana]]}}||1||43||28 |- |[[2019–20 Juventus FC season|2019–20]] |Serie A |33||31||4||2||colspan="2"|—||8{{efn|name=UCL}}||4||1{{efn|name="SI"}}||0||46||37 |- |[[2020–21 Juventus FC season|2020–21]] |Serie A |33||29||4||2||colspan="2"|—||6{{efn|name=UCL}}||4||1{{efn|name="SI"}}||1||44||36 |- |[[2021–22 Juventus FC season|2021–22]] |Serie A |1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- !colspan="2"|Total !98!!81!!10!!4!!0!!0!!23!!14!!3!!2!!134!!101 |- |rowspan="3"|[[Manchester United F.C.|Manchester United]] |[[2021–22 Manchester United F.C. season|2021–22]] |Premier League |30||18||1||0||0||0||7{{efn|name=UCL}}||6||colspan="2"|—||38||24 |- |[[2022–23 Manchester United F.C. season|2022–23]] |Premier League |10||1||colspan="2"|—||0||0||6{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||2||colspan=2|—||16||3 |- !colspan="2"|Total !40!!19!!1!!0!!0!!0!!13!!8!!0!!0!!54!!27 |- |rowspan="5"|[[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] |[[2022–23 Al-Nassr FC season|2022–23]] |[[Saudi Pro League]] |16||14||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=SSP|Appearance(s) in [[Saudi Super Cup]]}}||0||19||14 |- |[[2023–24 Al Nassr FC season|2023–24]] |Saudi Pro League |31||35||4||3||colspan="2"|—||9{{efn|Appearances in [[AFC Champions League]]}}||6||7{{efn|Six appearances and six goals in [[Arab Club Champions Cup]], one appearance in [[Saudi Super Cup]]}}||6||51||50 |- |[[2024–25 Al-Nassr FC season|2024–25]] |Saudi Pro League |30||25||1||0||colspan="2"|—||8{{efn|name=ACL|Appearances in AFC Champions League Elite}}||8||2{{efn|name=SSP}}||2||41||35 |- |[[2025–26 Al-Nassr FC season|2025–26]] |Saudi Pro League |30||28||1||0||colspan="2"|—||4{{efn|Appearances in [[AFC Champions League Two]]}}||1||2{{efn|name=SSP}}||1||37||30 |- !colspan="2"|Total !107!!102!!8!!3!!0!!0!!21!!15!!12!!9!!148!!129 |- !colspan="3"|Career total !760!!600!!78!!44!!12!!4!!216!!158!!33!!24!!1,099!!830 |} <templatestyles src="Reflist/styles.css" /><div class="reflist reflist-lower-alpha"><references group="lower-alpha" /></div> === နိုင်ငံတကာပွဲမှတ်တမ်း === {{updated|match played 6 July 2026}}<ref name="FPF">{{cite web|url=https://www.fpf.pt/Jogadores/Cristiano-Ronaldo|title=Cristiano Ronaldo|publisher=[[Portuguese Football Federation]]|language=pt|access-date=16 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20260410151235/https://www.fpf.pt/Jogadores/Cristiano-Ronaldo|archive-date=10 April 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Cristiano Ronaldo |url=https://eu-football.info/_player.php?id=24753 |website=eu-football.info |access-date=16 November 2024}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" |+ လက်ရွေးစင်အသင်း၊ ခုနှစ်နှင့် ပြိုင်ပွဲအလိုက် ပွဲထွက်ကစားမှုနှင့် သွင်းဂိုးများ |- !rowspan=2|Team !rowspan=2|Year !colspan=2|Competitive !colspan=2|Friendly !colspan=2|Total |- !Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals |- |[[Portugal national under-15 football team|Portugal U15]] |2001 |2<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[2001 European Youth Summer Olympic Festival]].</ref> |1 |7 |6 |9 |7 |- |rowspan=3|[[Portugal national under-17 football team|Portugal U17]] |2001 |colspan=2|— |3 |2 |3 |2 |- |2002 |4<ref group="lower-alpha">Two appearances and three goals in the 2002 UEFA European Under-17 Championship qualification, two appearances in the [[2002 UEFA European Under-17 Championship]].</ref> |3 |colspan=2|— |4 |3 |- !Total !4 !3 !3 !2 !7 !5 |- |{{nobr|[[Portugal national under-20 football team|Portugal U20]]}} |2003 |colspan=2|— |5<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[2003 Toulon Tournament]].</ref> |1 |5 |1 |- |rowspan=3|[[Portugal national under-21 football team|Portugal U21]] |2002 |0 |0 |1 |1 |1 |1 |- |2003 |7<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[2004 UEFA European Under-21 Championship qualification]].</ref> |2 |2 |0 |9 |2 |- !Total !7 !2 !3 !1 !10 !3 |- |[[Portugal national under-23 football team|Portugal U23]] |2004 |2<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[Football at the 2004 Summer Olympics – Men's tournament|2004 Summer Olympics]].</ref> |1 |1 |1 |3 |2 |- | rowspan="25" |[[Portugal national football team|Portugal]] |2003 |colspan=2|— |2 |0 |2 |0 |- |2004 |11<ref group="lower-alpha">Six appearances and two goals in [[UEFA Euro 2004]], five appearances and five goals in the [[2006 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2006 FIFA World Cup qualification]].</ref> |7 |5 |0 |16 |7 |- |2005 |7<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[2006 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2006 FIFA World Cup qualification]].</ref> |2 |4 |0 |11 |2 |- |2006 |10<ref group="lower-alpha">Six appearances and one goal in the [[2006 FIFA World Cup]], four appearances and three goals in the [[UEFA Euro 2008 qualifying]].</ref> |4 |4 |2 |14 |6 |- |2007 |9<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[UEFA Euro 2008 qualifying]].</ref> |5 |1 |0 |10 |5 |- |2008 |5<ref group="lower-alpha">Three appearances and one goal in [[UEFA Euro 2008]], two appearances in the [[2010 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2010 FIFA World Cup qualification]].</ref> |1 |3 |0 |8 |1 |- |2009 |5<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[2010 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2010 FIFA World Cup qualification]].</ref> |0 |2 |1 |7 |1 |- |2010 |6<ref group="lower-alpha">Four appearances and one goal in the [[2010 FIFA World Cup]], two appearances and two goals in the [[UEFA Euro 2012 qualifying]].</ref> |3 |5 |0 |11 |3 |- |2011 |6<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[UEFA Euro 2012 qualifying]].</ref> |5 |2 |2 |8 |7 |- |2012 |9<ref group="lower-alpha">Five appearances and three goals in [[UEFA Euro 2012]], four appearances and one goal in the [[2014 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2014 FIFA World Cup qualification]].</ref> |4 |4 |1 |13 |5 |- |2013 |6<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[2014 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2014 FIFA World Cup qualification]].</ref> |7 |3 |3 |9 |10 |- |2014 |5<ref group="lower-alpha">Three appearances and one goal in the [[2014 FIFA World Cup]], two appearances and two goals in the [[UEFA Euro 2016 qualifying]].</ref> |3 |4 |2 |9 |5 |- |2015 |4<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[UEFA Euro 2016 qualifying]].</ref> |3 |1 |0 |5 |3 |- |2016 |10<ref group="lower-alpha">Seven appearances and three goals in [[UEFA Euro 2016]], three appearances and seven goals in the [[2018 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2018 FIFA World Cup qualification]].</ref> |10 |3 |3 |13 |13 |- |2017 |10<ref group="lower-alpha">Six appearances and eight goals in the [[2018 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2018 FIFA World Cup qualification]], four appearances and two goals in the [[2017 FIFA Confederations Cup]].</ref> |10 |1 |1 |11 |11 |- |2018 |4<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[2018 FIFA World Cup]].</ref> |4 |3 |2 |7 |6 |- |2019 |10<ref group="lower-alpha">Eight appearances and eleven goals in the [[UEFA Euro 2020 qualifying]], two appearances and three goals in the [[2019 UEFA Nations League Finals]].</ref> |14 |colspan=2|— |10 |14 |- |2020 |4<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[2020–21 UEFA Nations League]].</ref> |2 |2 |1 |6 |3 |- |2021 |11<ref group="lower-alpha">Seven appearances and six goals in the [[2022 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2022 FIFA World Cup qualification]], four appearances and five goals in [[UEFA Euro 2020]].</ref> |11 |3 |2 |14 |13 |- |2022 |12<ref group="lower-alpha">Two appearances in the [[2022 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2022 FIFA World Cup qualification]], five appearances and two goals in the [[2022–23 UEFA Nations League]], five appearances and one goal in the [[2022 FIFA World Cup]].</ref> |3 |colspan=2|— |12 |3 |- |2023 |9<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[UEFA Euro 2024 qualifying]].</ref> |10 |colspan=2|— |9 |10 |- |2024 |10<ref group="lower-alpha">Five appearances in the [[UEFA Euro 2024]], five appearances and five goals in the [[2024–25 UEFA Nations League]].</ref> |5 |2 |2 |12 |7 |- |2025 |9<ref group="lower-alpha">Four appearances and three goals in the [[2024–25 UEFA Nations League]], five appearances and five goals in the [[2026 FIFA World Cup qualification]].</ref> |8 |0 |0 |9 |8 |- |2026 |5<ref group="lower-alpha">Appearances in the [[2026 FIFA World Cup]].</ref> |3 |2 |0 |7 |3 |- !Total !177 !124 !56 !22 !233 !146 |- !colspan=2|Career total !192 !131 !75 !33 !267 !164 |} '''Notes''' <templatestyles src="Reflist/styles.css" /><div class="reflist reflist-lower-alpha"><references group="lower-alpha" /></div> == ဆွတ်ခူးခဲ့သည့် ဆုတံဆိပ်များနှင့် အောင်မြင်မှုများ == [[File:Cristiano Ronaldo - Ballon d'Or (cropped).jpg|thumb|upright|Ronaldo, with his [[2014 FIFA Ballon d'Or#FIFA Ballon d'Or|third Ballon d'Or]], at the [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]] in January 2015]] '''Sporting CP'''<ref>{{cite web |url=https://www.juventus.com/en/teams/first-team/forwards/cristiano-ronaldo/index.php |title=Cristiano Ronaldo |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190604100358/https://www.juventus.com/en/teams/first-team/forwards/cristiano-ronaldo/index.php |archive-date=4 June 2019 |work=Juventus}}</ref> * [[Supertaça Cândido de Oliveira]]: [[2002 Supertaça Cândido de Oliveira|2002]] '''Manchester United'''<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/2522/Cristiano-Ronaldo/overview |title=Cristiano Ronaldo: Overview |publisher=Premier League|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417224152/https://www.premierleague.com/players/2522/Cristiano-Ronaldo/overview|archive-date=17 April 2018 |access-date=28 September 2018}}</ref><ref name="honours">{{cite web |title=Cristiano Ronaldo (CR7) |work=Real Madrid C.F. - Web Oficial |url=https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/cristiano-ronaldo-dos-santos-aveiro |publisher=Real Madrid C.F. |access-date=21 February 2017 }}</ref> * [[Premier League]]: [[2006–07 FA Premier League|2006–07]], [[2007–08 Premier League|2007–08]], [[2008–09 Premier League|2008–09]] * [[FA Cup]]: [[2003–04 FA Cup|2003–04]] * [[EFL Cup|Football League Cup]]: [[2005–06 Football League Cup|2005–06]], [[2008–09 Football League Cup|2008–09]] * [[FA Community Shield]]: [[2007 FA Community Shield|2007]] * [[UEFA Champions League]]: [[2007–08 UEFA Champions League|2007–08]] * [[FIFA Club World Cup]]: [[2008 FIFA Club World Cup|2008]] '''Real Madrid'''<ref name="honours"/> * [[La Liga]]: [[2011–12 La Liga|2011–12]], [[2016–17 La Liga|2016–17]] * [[Copa del Rey]]: [[2010–11 Copa del Rey|2010–11]], [[2013–14 Copa del Rey|2013–14]] * [[Supercopa de España]]: [[2012 Supercopa de España|2012]], [[2017 Supercopa de España|2017]] * UEFA Champions League: [[2013–14 UEFA Champions League|2013–14]], [[2015–16 UEFA Champions League|2015–16]], [[2016–17 UEFA Champions League|2016–17]], [[2017–18 UEFA Champions League|2017–18]] * [[UEFA Super Cup]]: [[2014 UEFA Super Cup|2014]], [[2017 UEFA Super Cup|2017]] * FIFA Club World Cup: [[2014 FIFA Club World Cup|2014]], [[2016 FIFA Club World Cup|2016]], [[2017 FIFA Club World Cup|2017]] '''Juventus'''<ref name=SW/> * [[Serie A]]: [[2018–19 Serie A|2018–19]], [[2019–20 Serie A|2019–20]] * [[Coppa Italia]]: [[2020–21 Coppa Italia|2020–21]] * [[Supercoppa Italiana]]: [[2018 Supercoppa Italiana|2018]], [[2020 Supercoppa Italiana|2020]] '''Al-Nassr''' * [[Saudi Pro League]]: [[2025–26 Saudi Pro League|2025–26]]<ref>{{cite web |last=Westwood |first=James |url=https://www.goal.com/en-in/lists/cristiano-ronaldo-trophy-drought-finally-over-al-nassr-clinch-saudi-pro-league-title-win-damac-cr7-scores-brace/blt03a9c918a0d2e7d6 |title=Cristiano Ronaldo's trophy drought is FINALLY over! Al-Nassr clinch Saudi Pro League title with win over Damac as CR7 scores stunning brace |publisher=Goal.com |date=21 May 2026 }}</ref> * [[Arab Club Champions Cup]]: [[2023 Arab Club Champions Cup|2023]]<ref name="accc">{{Cite magazine |date=12 August 2023 |title=Cristiano Ronaldo Wins First Trophy Since 2021 After Scoring Two Goals For 10-Man Al-Nassr In Arab Club Champions Cup Final |url=https://www.si.com/fannation/soccer/futbol/news/cristiano-ronaldo-wins-1st-al-nassr-trophy-after-2-goals-in-final |access-date=12 August 2023 |magazine=[[Sports Illustrated]] |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828163849/https://www.si.com/fannation/soccer/futbol/news/cristiano-ronaldo-wins-1st-al-nassr-trophy-after-2-goals-in-final |url-status=live }}</ref> '''Portugal''' * [[UEFA European Championship]]: [[UEFA Euro 2016|2016]]<ref name="CR7 Euro 2016">{{cite web |date=10 July 2016 |title=Portugal striker Cristiano Ronaldo forced off injured in Euro 2016 final |url=http://www.espnfc.us/portugal/story/2910804/portugal-striker-cristiano-ronaldo-forced-off-injured-in-euro-2016-final |archive-url=https://web.archive.org/web/20160711145832/http://www.espnfc.us/portugal/story/2910804/portugal-striker-cristiano-ronaldo-forced-off-injured-in-euro-2016-final |archive-date=11 July 2016 |access-date=10 July 2016 |publisher=ESPN}}</ref> * [[UEFA Nations League]]: [[2018–19 UEFA Nations League|2018–19]],<ref name="CR7 NL 2019">https://www.theguardian.com/football/2019/jun/09/portugal-netherlands-nations-league-final-match-report</ref> [[2024–25 UEFA Nations League|2024–25]]<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2044949--portugal-vs-spain/|title=Portugal vs Spain - UEFA Nations League Final 2025|website=UEFA.com|accessdate=8 June 2025}}</ref> '''Individual''' {{columns-list|colwidth=50em}} <!-- LEAGUE AND FEDERATION-SANCTIONED AWARDS ONLY. No fan or magazine-voted awards. Listed by kind of award. --> * [[Ballon d'Or]]/[[FIFA Ballon d'Or]]: [[2008 Ballon d'Or|2008]], [[2013 FIFA Ballon d'Or|2013]], [[2014 FIFA Ballon d'Or|2014]], [[2016 Ballon d'Or|2016]], [[2017 Ballon d'Or|2017]]<ref name="CNNFacts"/><ref name="honours"/> * [[FIFA World Player of the Year]]: [[2008 FIFA World Player of the Year|2008]]<ref name="CNNFacts"/> * [[The Best FIFA Men's Player]]: [[The Best FIFA Football Awards 2016|2016]], [[The Best FIFA Football Awards 2017|2017]]<ref name="CNNFacts"/> * [[The Best FIFA Football Awards#FIFA Special Award for an Outstanding Career Achievement|The Best FIFA Special Award for Outstanding Career Achievement]]: [[The Best FIFA Football Awards 2021#The Best FIFA Special Award|2021]]<ref>https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/news/cristiano-ronaldo-the-best-interview-i-am-so-proud-to-be-the-best-goalscorer-ever</ref> * [[UEFA Club Footballer of the Year]]: [[UEFA Club Footballer of the Year#Winners|2007–08]] * [[UEFA Men's Player of the Year Award]]: [[UEFA Men's Player of the Year Award#Finalists|2013–14]], [[UEFA Men's Player of the Year Award#Finalists|2015–16]], [[UEFA Men's Player of the Year Award#Finalists|2016–17]] * [[List of UEFA Champions League top scorers|The Best Special Award of UEFA Champions League All-Time Top Scorer]]: [[List of UEFA Champions League top scorers#All-time top scorers|2024]]<ref>{{Cite web |date=29 August 2024 |title=Cristiano Ronaldo honoured as UEFA Champions League All-Time Top Scorer |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0290-1bba8222dbee-c67bbff473ca-1000--cristiano-ronaldo-honoured-as-uefa-champions-league-all-/ |access-date=27 October 2024 |website=UEFA Champions League}}</ref> * [[FIFA Puskás Award]]: [[FIFA Puskás Award#2009|2009]]<ref>{{Cite web |date=27 August 2021 |title=Ronaldo's 'best goal' for Man United was so good he got a DVD and created Puskas award |url=https://talksport.com/football/835442/cristiano-ronaldo-goal-porto-man-utd-puskas-award-champions-league/ |access-date=23 May 2023 |website=talkSPORT }}</ref> * [[FIFA Club World Cup Golden Ball]]: [[2016 FIFA Club World Cup#Awards|2016]] * [[List of UEFA Champions League top scorers#Top scorers by season|UEFA Champions League top scorer]]: [[2007–08 UEFA Champions League|2007–08]], [[2012–13 UEFA Champions League|2012–13]], [[2013–14 UEFA Champions League|2013–14]], [[2014–15 UEFA Champions League|2014–15]], [[2015–16 UEFA Champions League|2015–16]], [[2016–17 UEFA Champions League|2016–17]], [[2017–18 UEFA Champions League|2017–18]]<ref>{{Cite web |date=10 June 2023 |title=Champions League all-time top scorers: Cristiano Ronaldo, Lionel Messi, Robert Lewandowski, Karim Benzema {{!}} UEFA Champions League |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0257-0e910cf2494a-5185150de9d4-1000--champions-league-all-time-top-scorers-cristiano-ronaldo-lion/ |access-date=26 August 2023 |website=[[UEFA]] }}</ref> * [[European Golden Shoe]]: 2007–08, 2010–11, 2013–14, 2014–15<ref name="CNNFacts">https://edition.cnn.com/2014/07/14/world/europe/cristiano-ronaldo-fast-facts/index.html </ref><ref name="honours"/> * [[UEFA European Championship Teams of the Tournament#All-time Euro XI|UEFA European Championship All-Time XI]]: 2016<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d813794a987-97623277ab50-1000--your-all-time-euro-11-revealed/ |title=Your All-time EURO 11 revealed |publisher=UEFA |date=7 June 2016 |access-date=8 June 2016 |archive-date=26 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626232029/https://www.uefa.com/news/newsid=2371381.html |url-status=live }}</ref> * [[UEFA European Championship awards#Top goalscorer|UEFA European Championship Golden Boot]]: [[2020 UEFA European Championship#Awards|2020]] * [[UEFA Nations League|UEFA Nations League Finals top scorer]]: [[2019 UEFA Nations League Finals#Award|2019]], [[2025 UEFA Nations League Finals#Award|2025]] (shared) * [[Premier League Player of the Season]]: [[2006–07 FA Premier League#Annual awards|2006–07]], [[2007–08 Premier League#Annual awards|2007–08]]<ref name="PremProfile" /> * [[La Liga Awards#Winners|La Liga Best Player]]: [[2013–14 La Liga|2013–14]]<ref name="2013–14">https://www.independent.co.uk/sport/football/european/atletico-madrid-snubbed-at-la-liga-awards-despite-winning-league-ahead-of-spanish-giants-real-madrid-9822760.html </ref> * [[Serie A Footballer of the Year]]: [[2018–19 Serie A|2019]],<ref>{{cite web |url=https://www.football-italia.net/147170/ronaldo-crowned-serie-best-player |title=Ronaldo crowned Serie A best player |date=2 December 2019 |publisher=Football Italia |access-date=2 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202231707/https://www.football-italia.net/147170/ronaldo-crowned-serie-best-player |archive-date=2 December 2019}}</ref> [[2019–20 Serie A|2020]]<ref name="Gran Gala 2020">{{Cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2021/03/19/cristiano-ronaldo-miglior-giocatore-gala-del-calcio-2021 |title=Cristiano Ronaldo giocatore dell'anno per il 2020: la premiazione al Galà del Calcio 2021 |trans-title=Cristiano Ronaldo player of the year for 2020: the award ceremony at the Gala del Calcio 2021 |date=19 March 2021 |access-date=26 November 2022 |publisher=[[Sky Sport (Italy)|Sky Sport]]}}</ref> * [[Premier League Golden Boot]]: [[2007–08 Premier League#Annual awards|2007–08]]<ref name="PremProfile" /> * [[Pichichi Trophy]]: [[2010–11 La Liga|2010–11]], [[2013–14 La Liga|2013–14]], [[2014–15 La Liga|2014–15]] * [[Capocannoniere]]: [[2020–21 Serie A|2020–21]]<ref name="Serie A top scorer">{{Cite web |date=23 May 2021 |title=Cristiano Ronaldo first player to finish as top scorer in Serie A, Premier League, La Liga |url=https://www.espn.com/soccer/juventus-itajuventus/story/4390877/cristiano-ronaldo-first-player-to-finish-as-top-scorer-in-serie-a-premier-league-la-liga |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210524070459/https://www.espn.com/soccer/juventus-itajuventus/story/4390877/cristiano-ronaldo-first-player-to-finish-as-top-scorer-in-serie-a-premier-league-la-liga |archive-date=24 May 2021 |access-date=23 May 2021 |publisher=ESPN}}</ref> * [[Saudi Pro League#Top scorers by season|Saudi Pro League Golden Boot]]: [[2023–24 Saudi Pro League|2023–24]], [[2024–25 Saudi Pro League|2024–25]] * [[Golden Foot]]: 2020<ref>{{cite web|author=Football Italia staff |title=Ronaldo wins Golden Foot Award |url=https://www.football-italia.net/162867/ronaldo-wins-golden-foot-award |work=[[Football Italia#Website and magazine|Football Italia]] |access-date=18 December 2020 |date=1 December 2020}}</ref> * [[Globe Soccer Awards#Awards of the Century|21st Century Awards]], by Globe Soccer Awards: 2020<ref>{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/football/cristiano-ronaldo-voted-player-of-the-century-at-the-dubai-globe-soccer-awards-1.1135775 |title=Cristiano Ronaldo voted Player of the Century at the Dubai Globe Soccer Awards |work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |location=Abu Dhabi |date=27 December 2020 |access-date=20 October 2021 |archive-date=27 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227162531/https://www.thenationalnews.com/sport/football/cristiano-ronaldo-voted-player-of-the-century-at-the-dubai-globe-soccer-awards-1.1135775 |url-status=live }}</ref> * [[Primeira Liga|Primeira Liga Best Player of All Time Award]]: 2025<ref>{{cite web |date=11 September 2025 |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46222334/cristiano-ronaldo-named-best-all-liga-portugal |title=Cristiano Ronaldo named 'Best of All Time' by Liga Portugal |website=ESPN |access-date=21 October 2025 }}</ref> * [[Ballon d'Or Dream Team]]: 2020<ref>{{cite news |last=Crépin |first=Timothé |title=Ballon d'Or Dream Team : Découvrez les révélations de ce onze de légende ! |url=https://www.francefootball.fr/news/Ballon-d-or-dream-team-decouvrez-les-revelations-de-ce-onze-de-legende/1205748 |publisher=France Football |language=fr |date=14 December 2020 |access-date=14 December 2020 |archive-date=14 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201214151520/https://www.francefootball.fr/news/Ballon-d-or-dream-team-decouvrez-les-revelations-de-ce-onze-de-legende/1205748 |url-status=live }}</ref> * [[FIFA FIFPRO World 11]]: 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021<ref>{{cite news |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/lionel-messi-through-the-years-in-the-world-11 |title=Lionel Messi: World 11 through the years |publisher=[[FIFPRO]] |date=15 January 2024 |access-date=10 March 2024 |archive-date=15 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115205630/https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/lionel-messi-through-the-years-in-the-world-11 |url-status=live }}</ref> * [[Golden Globe (Portugal) for Best Sportsman|Portuguese Sportsman of the Year]]: 2011, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019<ref>{{Cite news|url=https://caras.sapo.pt/globosdeouro/globosdeouro_desporto/2017-05-21-Cristiano-Ronaldo-premiado-na-XXII-Gala-dos-Globos-de-Ouro|title=Cristiano Ronaldo premiado na XXII Gala dos Globos de Ouro|work=Caras|access-date=24 May 2017}}</ref> * [[Portuguese Football Federation|FPF Portuguese Player of the Year]]: 2015, 2016,<ref>{{cite web |date=21 March 2017 |title=Ronaldo named Portugal's player of the year; Sanches best young player |url=https://www.espn.co.uk/football/portugal/story/3086873/cristiano-ronaldo-named-portugals-player-of-the-year-as-renato-sanches-wins-best-young-player |access-date=19 June 2022 |work=ESPN}}</ref> 2017, 2018, 2019<ref>{{cite web |url=http://www.espnfc.com/portugal/story/3086873/cristiano-ronaldo-named-portugals-player-of-the-year-as-renato-sanches-wins-best-young-player |title=Ronaldo named Portugal's player of the year; Sanches best young player|date=21 March 2017|access-date=6 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215123710/http://www.espnfc.com/portugal/story/3086873/cristiano-ronaldo-named-portugals-player-of-the-year-as-renato-sanches-wins-best-young-player|archive-date=15 December 2018|url-status=live}}</ref> '''Orders''' * [[File:PRT Ordem de Nossa Senhora da Conceicao de Vila Vicosa Cavaleiro ribbon.svg|60px]] Medal of Merit, [[Order of the Immaculate Conception of Vila Viçosa]] ([[House of Braganza|Portuguese Royal Family]])<ref>https://www.cmjornal.pt/desporto/detalhe/d-duarte-condecora-seleccao-nacional</ref> * [[File:PRT Order of Prince Henry - Grand Officer BAR.svg|60px]] Grand officer of the [[Order of Prince Henry]]<ref name="CNNFacts"/> * [[File:POR Ordem do Merito Comendador BAR.svg|60px]] Commander of the [[Order of Merit (Portugal)|Order of Merit]]<ref>{{cite web |title=Presidente da República condecora jogadores com grau de comendador da Ordem do Mérito |url=http://www.record.xl.pt/internacional/competicoes-de-selecoes/europeu/euro-2016/grupos/grupo-f/portugal/detalhe/presidente-da-republica-condecora-jogadores-com-grau-de-comendador-da-ordem-do-merito.html |publisher=Record.pt |access-date=10 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160712132803/http://www.record.xl.pt/internacional/competicoes-de-selecoes/europeu/euro-2016/grupos/grupo-f/portugal/detalhe/presidente-da-republica-condecora-jogadores-com-grau-de-comendador-da-ordem-do-merito.html |archive-date=12 July 2016}}</ref> * [[File:FitadasInsigniasHonorificasMadeirenses.png|60px]] Cordão da Insígnia autonómica de distinção (Collar of the [[Autonomic Insignia of Distinction]], [[Autonomous Region of Madeira]])<ref>{{cite web |url=https://www.ojogo.pt/internacional/cristiano-ronaldo/noticias/interior/ronaldo-vai-ser-condecorado-na-madeira-3672547.html |title=Ronaldo vai ser condecorado na Madeira |website=ojogo.pt |date=6 February 2014 |language=pt |access-date=10 August 2019 |archive-date=10 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190810004630/https://www.ojogo.pt/internacional/cristiano-ronaldo/noticias/interior/ronaldo-vai-ser-condecorado-na-madeira-3672547.html |url-status=dead }}</ref> == Notes == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /><div class="reflist><references group="note" /></div> <div class="reflist"></div> <templatestyles src="Reflist/styles.css" /><div class="reflist reflist-upper-alpha"></div> == ကိုးကားချက်များ == === Citations === {{Reflist|20em}} === ကိုးကားချက်များ === * {{cite book|last=Caioli|first=Luca|year=2016|orig-year=2012|url=https://archive.org/details/ronaldoobsession0000caio/mode/2up|title=Ronaldo: The Obsession for Perfection|edition=2017 updated|location=New York|publisher=[[Icon Books]]|isbn=978-1-78578-140-7}} == ထပ်မံဖတ်ရှုရန်ညွှန်းဆိုချက်များ == * {{cite book|last=Balagué|first=Guillem|author-link=Guillem Balagué|year=2015|title=Cristiano Ronaldo: The Biography|url=https://archive.org/details/cristianoronaldo0000bala|edition=hardcover|location=London|publisher=[[Orion Publishing Group]]|isbn=978-1-4091-5504-1}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Sister project links|c=Category:Cristiano Ronaldo|wikt=no|s=no|v=no|b=no|d=yes}} * {{Official website}} * [https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/cristiano-ronaldo-dos-santos-aveiro Profile] at [[Real Madrid CF]] * [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/cristiano-ronaldo Profile] at [[Manchester United F.C.]] {{#invoke:Authority control|authorityControl}} {{DEFAULTSORT:Ronaldo, Cristiano}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:အားကစားသမားများ]] 0xd4cinyof7ybgnzo1og2lrkoy2v9sd 0 4309 1047169 1043605 2026-08-07T16:48:23Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ပြဌာန်း +ပြဋ္ဌာန်း, -ုု +ု, -ကြေငြာ +ကြေညာ) 1047169 wikitext text/x-wiki {{for|မြန်မာနိုင်ငံတော်သီချင်း|ကမ္ဘာမကျေ}} '''နိုင်ငံတော်သီချင်း''' သည် နိုင်ငံတစ်ခုခုမှ တရားဝင် အမျိုးသားသီချင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော သီချင်း ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] လွတ်လပ်ရေး ရသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အလံတော်လွှင့်ထူချိန်တွင် စတင်သီဆိုရန် ၁၉၄၇ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင်သတ်မှတ်ပြထမ်းခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ တရားဝင် နိုင်ငံတော်သီချင်း အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး နိုင်ငံတော်အခမ်းအနားများနှင့်အားကစားပွဲများ၏ အခမ်းအနားအစ တွင် ဆက်လက်သီဆိုနေဆဲဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ၏နိုင်ငံတော်သီချင်းများတွင် ဒုတိယအကောင်းဆုံး နိုင်ငံတော်သီချင်းအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည်။ [[Category:နိုင်ငံတော်သီချင်းများ]] {{stub}} ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ဇွန်လ (၄)ရက် နေ့က ကျင်းပခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး ဗဟိုအလုပ်အမှုံးအစည်းအဝေးမှာ နှစ်စဉ် ဇွန်လ (၂၇)ရက်နေ့ကို “မြန်မာ့ဂီတနေ့” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဇွန်လ (၂၇) ရက်နေ့ကို ရွေးချယ်ရတဲ့အကြောင်းအရင်းကတော့ (၂၇-၆-၁၉၃၆) နေ့မှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားသီချင်းဖြစ်တဲ့ “နိုင်ငံတော်သီချင်း” ဖြစ်ပေါ်လာစေမယ့် “တို့ဗမာသီချင်း” ကို ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တို့ဗမာအစည်းအရုံးညီလာခံက သတ်မှတ်ပေးတဲ့နေ့ ကို ဂုဏ်ပြုတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးညီလာခံ ကို မြင်းခြံမြို့၊ကိုးဆောင်ကျောင်းတိုက် တန်ဆောင်းကြီးထဲမှာ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တယ်။ ​ညီလာခံကျင်းပရတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က အဲ့ဒီကိုလိုနီခေတ်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံလက်အောက်မှာ ခွဲရေး၊တွဲရေး အငြင်းပွားစေခဲ့တဲ့ (၉၁) ဌာနအုပ်ချုပ်ရေးကို ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်အရွေးခံပြီး အုပ်ချုပ်ရေးယန္တယားကို ဖျက်စီးပစ်ဖို့၊တတိုင်းပြည်လုံးမှာ ရှိတဲ့ သခင်၊သခင်မတွေတို့ရဲ့ ဆန္ဒသဘောထားကို သိရှိကြရဖို့ ညီလာခံတရပ်ဆောင်ရွက်ဖော်ထုတ်ဖို့ ကျင်းပကြခြင်းပါ။ဒီ မြင်းခြံညီလာခံမှာပဲ အာဇာနည် (၉) ဦးမှာ ပါဝင်တဲ့ ရှေ့နေဦးမြဟာ “သခင်မြ” အဖြစ် စတင်ခံယူခဲ့တာပါ။ ​ညီလာခံကိုတော့ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇၊၂၈၊၂၉ ရက်များမှာ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ကြတယ်။တို့ဗမာအစည်းအရုံးရဲ့ နာယကကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ ဖိတ်ခေါ်မှုကြောင့် မန္တလေးက ဘုရင်အနွယ်ဝင် ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ကြီးလည်း ညီလာခံကို တက်ရောက်ထောက်ခံပြီး သခင်အဖြစ်ခံယူခဲ့ပါတယ်။ဒါ့အပြင် အောက်မြန်မာပြည် ရန်ကုန်၊မော်လမြိုင်၊ဖျာပုံ၊မြောင်းမြ၊ဟင်္သါတ၊သာယာဝတီ၊ပြည်၊မကွေး၊သရက်၊မင်းဘူး၊တောင်ငူ စီရင်စုတို့က ကိုယ်စားလှယ်များနဲ့ အထက်မြန်မာပြည် မန္တလေး၊စစ်ကိုင်း၊မုံရွာ၊ရွှေဘို၊မိတ္ထီလာ၊ကျောက်ဆည် တို့မှ ကိုယ်စားလှယ်များ (၂00) ကျော် နဲ့ လေ့လာသူ ရဟန်းသံဃာများ၊လူပုဂ္ဂိုလ် များစွာတက်ရောက်ခဲ့ကြတဲ့ ညီလာခံလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ​ညီလာခံ၏ သဘာပတိအဖြစ် သခင်လေးမောင်က ဆောင်ရွက်ခဲ့ပီး နောက်ဆုံးနေ့ ဇူလိုင် (၂၉) ရက်နေ့မှာ​တော့ ဗြိတိသျှအစိုးရကနေ သခင်ဗစိန်၊သခင်ညီ၊သခင်အောင်သန်း၊သခင်သန်း၊သခင်ထွန်းမြင့်တို့ကို လာရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ အဲ့ဒီသခင်တွေဟာ မော်လမြိုင်မြို့မှာ နိုင်ငံရေးတရားဟောတုန်းက အစိုးရကိုအကြည်ညိုပျက်စေရုံသာမက ပြည်သူများ သူပုန်စိတ်ဖြစ်ပေါ်လာအောင် အစိုးရကိုဆန့်ကျင်စေနိုင်သည့် စကားလုံးများ ဟောပြောခဲ့တာမို့ မော်လမြိုင်တရားသူကြီး၏ ဖမ်းဝရမ်းနဲ့ ညီလာခံအတွင်းဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးကြခြင်းပါ။ ​ဒါပေမယ့် မြင်းခြံမြို့ ပြည်သူလူထုဟာ အစိုးရရဲ့ လုပ်ရက်ကို ခေါင်းငုံ့မခံကြပဲ အဲ့ဒီဖမ်းဆီးသည့်နေ့မှာပဲ မြင်းခြံမှာရှိတဲ့ကျောင်းသားလူငယ်များ၊တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်များက စည်တော်ယွန်းကာ သခင်(၅)ဦး ဖမ်းဆီးခံရမှုကို ကန့်ကွက်ရှုံချမယ့် ဆန္ဒပြပွဲသို့ တက်ရောက်ကြပါရန် မြို့လူထုအား ကြောက်ရွံ့ခြင်း ကင်းစွာနဲ့ ​မြို့ထဲမှာ လှည့်လည်ကာလိုက်လံဖိတ်ခေါ်ကြပါတော့တယ်။အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ မြင်းခြံမြို့လူထုဟာ ကိုးဆောင်တန်ဆောင်းကြီးနဲ့အပြည့် ကန့်ကွက်ရှုံ့ချဆန္ဒပြပွဲကို သောင်းသောင်းဖျဖျ လာရောက်တက်ရောက်ကြပါတယ်။ ​အဲ့ဒီလျှပ်တပြက်ဆန္ဒပြပွဲမှာ အစိုးရရဲ့ ရိုင်းပြမှုကို ခေါင်းငုံ့မခံသင့်တော့ကြောင်း အကျယ်တဝင့် တင်ပြကြပီး ကန့်ကွက်ပွဲအပီးမှာတော့ မြို့လူထု (၁00)ကျော်ဟာ ဟောပြောစင်မြင့်ပေါ်သို့တက်ပီး " ကျွန်တော်သည် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် သခင်တစ်ဦး ဤနေ့မှစ၍ ဖြစ်ပါပြီ" ရဲရဲတောက် ကြေညာခဲ့ကြပါတယ်။ ​ဒီ ညီလာခံသဘင်မှာ သီဆိုဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်ရေးသော တို့ဗမာသီချင်းကိုလည်း အမျိုးသားသီချင်းအဖြစ် ဤညီလာခံမှ ပြဋ္ဌာန်းကြောင်း ကြေညာခဲ့ကြပါတယ်။တို့ဗမာအစည်းအရုံးရဲ့ စည်းရုံး‌ရေးတရားပွဲများမှာ အဲ့ဒီသီချင်း​နဲ့သီဆိုစည်းရုံးခဲ့ကြပီး တို့ဗမာအစည်းအရုံး သခင်ပါတီကို လူအများက ရုတ်တရက် အား‌ပေး‌ထောက်ခံမှု မပြုကြသေး‌စေကာမူ တို့ဗမာသီချင်းကိုမူ လူကြိုက်များကာ လူအများက လက်ခံလာသောသီချင်းဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ညီလာခံကျင်းပခဲ့တဲ့ မြင်းခြံမြို့မှာတော့ တို့ဗမာသီချင်းအား ဂွေ့ ..ကြီးရပ် အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့နဲ့ တီးခတ်သီဆိုခဲ့ပီးနောက် တမြို့လုံးနီးပါး ကြိုက်နှစ်သက်ကြရာ အလှူရော၊မင်္ဂလာဆောင်ရောပါ မကျန် တို့ဗမာသီချင်းအား ဖွင့်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက်တစ်နှစ် (၁၉၃၇) ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလမှာတော့ မြန်မာ့လူသန်ကြီးဇော်ဝိတ် ဦးစီးပီး “မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအလေးမပွဲ” ကို မြင်းခြံမြို့မှာ လာရောက်ပြုလုပ်တဲ့အခါမှာလည်း “တို့ဗမာသီချင်း” နဲ့ပဲ သီဆိုဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါသေးတယ်။ ​အဲ့ဒီ "တို့ဗမာသီချင်း" ကိုတော့ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာလ (၂၂)ရက် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်၊တတိယညီလာခံ ဆဋ္ဌမမြောက်အစည်းအဝေးမှာ စာသားတချို့ကို ဖြုတ်ခြင်း၊ပြင်ခြင်းပြုလုပ်ပီး နိုင်ငံတော်သီချင်းအဖြစ် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါတယ်။ egp5wi08rxzjg8ou2sb90velxpymcxe 0 4438 1047170 1043590 2026-08-07T16:48:33Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047170 wikitext text/x-wiki '''မာဂျေ''' သည် လေတပ်အရာရှိ စစ်မှုထမ်းဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မာဂျေဆိုသော အမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မေဂျာ (ဗိုလ်မှူး)ဖြစ်သည်။ ဖီးနစ်ဂျာနယ် နှင့် အင်တာဗျူးဂျာနယ်ကို ထုတ်ဝေဖူးပြီး နောက်ပိုင်းတွင် [[ကိုကို (စက်မှု)]] Flower News ဂျာနယ် တွင် ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ထို့အပြင် Tomorrow ဂျာနယ် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ၏ သမီးတော်များအကြောင်း အပတ်စဉ်ဖော်ထုတ်ရေးသားခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2009-09-02 |title=ဖီးနစ်ဂျာနယ် အပိတ်ခံရမှုအပေါ် RSF နဲ့ BMA ကန့်ကွက် |url=https://burmese.voanews.com/a/a-27-2009-09-02-voa1-93543514/1237415.html |access-date=2026-07-20 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Phoenix ဂျာနယ် ထုတ်ဝေခွင့် ပိတ်ပင်ခံရ |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-2408.html |access-date=2026-07-20 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] {{Myanmar-bio-stub}} 98xjp1zrsfcrg9t29e0xstsyfzbndvr 0 4493 1047120 1046426 2026-08-07T16:36:11Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047120 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = နန္ဒဘုရင် | image = | caption = | reign = ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ – ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | coronation = ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | succession = {{collapsible list|titlestyle=background:transparent;text-align:center;| title=မြန်မာ ဘုရင် နှင့် အုပ်စိုးခဲ့သည့် ပြည်များ| 1=[[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] (၁၅၈၁–၉၉)| 2=[[အင်းဝမင်းဆက်|အင်းဝ]] နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်းပြည်]] (၁၅၈၁–၉၇) | 3=[[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] (၁၅၉၁–၉၇) | 4=[[ပြည်မြို့|ပြည်]] (၁၅၈၁–၉၅) | 5=[[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]] (၁၅၈၁–၉၃)}} | predecessor = [[ဘုရင့်နောင်]] | successor = [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး|ညောင်ရမ်းမင်း]] | suc-type = ဆက်ခံသူ | reg-type = ဝန်ကြီးချုပ် | regent = ဗညားကျန်တော | succession1 = ဇင်းမယ်ပြည်၏ ဘုရင် | reign1 = ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ – {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၉၇ | predecessor1 = [[ဘုရင့်နောင်]] | successor1 = [[နရဲစွမ်]] | reg-type1 = လက်အောက်ခံ ဘုရင် | regent1 = [[နော်ရထာ မင်းစော]] | succession2 = ယိုးဒယားပြည်၏ ဘုရင် | reign2 = ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ – ၃ မေ ၁၅၈၄ | predecessor2 = [[ဘုရင့်နောင်]] | successor2 = ဖျက်သိမ်း | reg-type2 = လက်အောက်ခံ ဘုရင် | regent2 = [[:en:Mahathammarachathirat (king of Ayutthaya)|Maha Thammarachathirat]] | succession3 = [[လင်းဇင်းပြည်]]၏ ဘုရင် | reign3 = ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ – ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | predecessor3 = [[ဘုရင့်နောင်]] | successor3 = ဖျက်သိမ်း | reg-type3 = လက်အောက်ခံ ဘုရင် | regent3 = Maha Ouparat (၁၅၈၁–၈၈) <br> Sen Soulintha (၁၅၈၈–၉၁) <br> Nokeo Koumane (၁၅၉၁–၉၅) <br/> Vorapita (၁၅၉၆–၉၉) | spouse = • ဟံသာဝတီ မိဖုရား <br> • မင်းဖြူ <br> • မင်းထွေး <br> • သီရိရာဇဒေဝီ <br> • မင်းတရား မယ်တော် | issue = ၂၀ ထက်ပိုပြီ | issue-link = #မိဖုရား၊ ကိုယ်လုပ်နှင့် သားသမီးများ | issue-pipe = အခြားသူများအကြား... | full name = | house = [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူ]] | father = [[ဘုရင့်နောင်]] | mother = အတုလသီရိ မဟာရာဇဒေဝီ (ခေါ်) သခင်ကြီး | birth_date = ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၅ <br> အင်္ဂါနေ့၊ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်]] ၈၉၇ ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့် | birth_place = [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] | death_date = ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၀ (သက်တော် ၆၅ နှစ်) <br> ကြာသပတေးနေ့၊ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်]] ၉၆၂ ခု၊ တန်ဆောင်မုန်း လဆုတ် ၁၀ ရက်<ref name=hy-3-106>မှန်နန်းရာဇဝင် အတွဲ (၃)၊ ၂၀၀၃</ref> | death_place = [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] | burial_date = ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၀၀ | burial_place = တောင်ငူ နန်းတော် | religion = [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်]] | signature = }} '''နန္ဒဘုရင်''' (ငါးဆူဒါယကာမင်း) (၁၅၈၁-၁၅၉၉) သည် [[ဘုရင့်နောင်]] ၏သားတော်အိမ်ရှေ့မင်းဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် လွန်လျှင် ဟံသာဝတီထီးနန်းကို စိုးစံအုပ်ချုပ်သည်။ ခမည်းတော် လက်ထက်အတိုင်းပင် [[တောင်ငူ]]၊ [[အင်းဝ]]၊ [[ပြည်]]၊ ဇင်းမယ် မှ အဆွေအမျိုးများကို အပြောင်းအလဲမရှိ ဆက်လက်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထို့အပြင် [[မိုးကုတ်]] ကျောက်တွင်းများကို [[မိုးမိတ်]] စော်ဘွားထံမှ တကောင်းဒေသ ကိုပေးပြီး အလဲအလှယ်လုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နန္ဒဘုရင်သည် မအောင်မြင်သည့် ယိုးဒယားစစ်ကို အကြိမ်ကြိမ် ချီတက်စေသဖြင့် အင်အားကိုဖြုန်းတီးလေသည်။ ထို စစ်ပွဲတွင် သားတော်ကြီး မဟာဥပရာဇ် ကျဆုံးလေသောကြောင့် လက်စားချေလိုစိတ်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် စစ်ပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် လက်အောက်ခံ နိုင်ငံများကိုလည်း ပရိယာယ်ကင်းစွာအုပ်ချုပ်သဖြင့် သက္ကရာဇ် ၉၅၆ တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ယိုးဒယား]]၊ [[ပြည်]]၊ [[မော်လမြိုင်]]၊ မှော်ပီ စသည့်ဒေသများမှ ပုန်ကန်လေသည်။ ထိုသို့သော် ပုန်ကန်မှုများကို နှိမ်နင်းရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ မပုန်ကန်သေးသည့် လက်အောက်ခံတို့ကို မယုံကြည်သည့်အတွက်လည်းကောင်း နန္ဒဘုရင်သည် တောင်ငူအိမ်ရှေ့မင်း [[နတ်သျှင်နောင်]]အား ဆင်တော် ဥပေါသထ နှင့်တကွ လာရောက်အမှုထမ်းရမည် ဟုဆင့်ခေါ်သည်။ ထို့အတူပင် ဇင်းမယ်နော်ရထာအားလည်းကောင်း၊ ညောင်ရမ်း မင်းရဲနန္ဒမိတ်အားလည်းကောင်း အလားတူတောင်းဆိုသဖြင့် ဇင်းမယ်နှင့် အတူ တောင်ငူလည်း ပုန်ကန်လေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရခိုင်ဘုရင် [[မင်းရာဇာကြီး]]၊ တောင်ငူဘုရင် [[မင်းရဲသီဟသူ]]တို့ နှစ်ဖက်ညှပ်တိုက်သည်ကို မခံနိုင်သည့်အတွက်လည်းကောင်း သားတော် အိမ်ရှေ့မင်း မင်းရဲကျော်စွာ တောင်ငူတပ်မှ [[နတ်သျှင်နောင်]]ထံ လက်နက်ချ အညံ့ခံလိုက်သည့်အတွက် လည်းကောင်း အလွန်စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းပြီး ကိုယ်တိုင် အညံ့ခံလိုက်တော့သည်။ တောင်ငူသို့ နန္ဒဘုရင်ပါလျှင် ယိုးဒယားမင်း တောင်ငူသို့လာရောက်ပြီး နန္ဒဘုရင်အား ပေးရန်တောင်းသည်။ [[မင်းကြီးဆွေ|မင်းရဲသီဟသူ]]က မပေးသဖြင့် တောင်ငူကိုတိုက်သည်။ နတ်သျှင်နောင် ထွက်တိုက်သဖြင့် ယိုးဒယားတပ်ပျက်လေသည်။ နောက်တွင် [[နတ်သျှင်နောင်]] သည် နန္ဒဘုရင်အား ဆက်လက်ထားလျှင် အရေးထပ်ပေါ်မည်ကို တွေးပြီး မယ်တော်နှင့်တိုင်ပင်ကာ နန္ဒဘုရင်ကို အဆိပ်ခတ်လုပ်ကြံသည်။ သို့ဖြင့် နန္ဒဘုရင်သည် သက္ကရာဇ် ၉၆၂၊တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။ နန္ဒဘုရင် မိမိကိုယ်ကိုယ်ယုံကြည်မှုလွန်ကဲကာ တခြားမည်သည့်အကြံကိုမျှလက်ခံလိုစိတ်မရှိခြင်း။အသိအမှတ်ပြုထားသော ဘာသာရေးကျမ်းဂန်များနှင့် မကိုက်ညီကြောင်း ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ဘာသာရေး အဆောက်အအုံ အများအပြား ဖျက်ဆီးခံရပြီး ဘာသာရေး ပိုင်ဆိုင်မှု အများအပြား သိမ်းဆည်းခံခဲ့ရသည်။ ဘုန်းကြီးများကို လူဝတ်လဲခိုင်းခြင်းများရှိခဲ့သည်။ မွန်၊ မြန်မာ ၊ ရှမ်း လူမျိုးများအား ‌‌‌‌နေရပ်စွန့်ခွာ‌‌စေပြီး လူမျိုး‌‌ ရောထွေးခြင်းများလည်းရှိခဲ့သည်။ အထက်ပါအချက်လက်များကြောင့် ‌‌‌နယ်ပယ်ပေါင်းစုံ မှ ရဟန်းရှင်၊ပြည်သူများသည် နန္ဒဘုရင် အပေါ် မုန်းတီးမှုများ ကိန်း‌အောင်းလာ‌ခဲ့လေသည်။ ‌နောင်တွင် ဘုန်းတန်ခိုးကျဆင်းလာကာ နန္ဒဘုရင်၏ ဘုန်းမီး‌နေလကို အပြီးတိုင် ငြိမ်းစေသော အခြေခံအချက်အလက်များဖြစ်လာခဲ့လေတေ့ာသည်။ ==တောင်ငူရောက်မင်း သားတော် သမီးတော်ကား - == * တောင်ငူရောက်မင်း မိဖုရားနှင့်ကိုယ်လုပ် သားတော် သမီးတော်ကား- တောင်ငူရောက် မင်းတရား မိဖုရားခေါင်ကြီးကား မိဖုရားခေါင်ကြီး မနော်ဟရီ တပင်ရွှေထီးကတော်ခင်ဘုန်းစိုး ဓမ္မဒေဝီသမီး ။ သမီးတော် မင်းအကြီး အမည်နှင့် ရတနာကန္ဓာ မျောက်သားတော်ကား တောင်ငူဒုတိယမင်းရဲသီဟသူမင်းတရားကြီးညီတော် ကော်လိယ မင်းရဲကျော်ထင် တစ် ။ ညီမတော် မင်းအထွေး အမည်နှင့် ချမ်စုချာ ယိုးဒယားမှာ ဗြနရဇ် ရည်းစား အိမ်ထောင်မကျ တစ် ။ မောင်တော် မင်းကြီးစွာ အိမ်ရှေ့မင်း ပေးတော်မူသည် မျောက်သားတော်ကား အင်းဝဘုရင့် သတို့မင်းစော သမီး နတ်ရှင်မယ်တော် နောက် မျောက်သားတော်ကား ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီးသမီးတော် ရာဇ ဓာတုကလျာ အိမ်ရှေ့မင်း သေနတ်နဲ့ပစ်ခံရတယ် စိန်ပြောင်း အားဖြင့် သူဝဏ္ဏဘူမီးမှာ သေဆုံးသွားတယ် ၃၄ နှစ်တွင်လွန် တစ်။ နှမတော် ခင်မနောင်း မင်းရာဇာကြီးရခိုင်သို့ ဆင်ဖြူနှင့်အတူ တောင်ငူဘုရင့်က ပေးလေသည် ရခိုင်ဘုရင့်မင်းရာဇာကြီးတွင်သန်းဆောင်မိဖုရား ဖြစ်လာသည် တစ် ။ နှမတော် ခင်မင်းပု ၁၉ နှစ်တွင် လွန် နမိုးနီးယားသည် တစ် ။ မောင်တော် မင်းရဲကျော်စွားစွန့် အင်းဝမင်းတရားကြီး နောက် မင်းကြီးစွာ သေဆုံးသွားတယ် သူ့ အိမ်ရှေ့မင်း ဖြစ်လာသည် နောက် ၃၂ နှစ်တွင် တောင်ငူ မင်းတရား လုပ်ကြံလေသည် တစ် ။ ညီတော်အငယ် မင်းကြီးနောင်း ပြည်သတိုးဓမ္မရာဇာ ဖြစ်လာသည် ၂၆ နှစ်တွင်လွန် သူပုန်ပြည်ရန်နိုင်က ဧရာဝတီမြစ်တွင် လုပ်ကြံခံရသည် ။ သားတော် သုံး သမီးတော် လေး ပေါင်း ခုနှစ်ပါးတည်း ။။ မျောက်နန်းတော်မိဖုရား ခင်မင်းပု သီရိရာဇာဒေဝီခံ တောင်ငူဘုရင့်မင်းခေါင်သမီး သမီးတော် မင်းရွှေတုံ အမည်နှင့် ခင်မရွှေထုံ တပါးသာတည်း မျောက်သားတော်ကား ဒုတိယတောင်ငူမင်းရဲသီဟသူ သားတော် ကောလိယ မင်းရဲကျော်ထင် ။။ သောက္ကသဲ ဗညားဖြံခဲက် သမီး မယ်နန်းကောင်ခံးတွင် ။ သမီးတော် ရတနာကုမာရီ တပါး ပိသာလောက်မိဖုရား ဖြစ်သည် ။။ ပုသိမ် နရသိင်္ခသူ အနော်ရထာနန်းရိုးမင်းသမီး မွှေးလှမဏိ ကတော် သမီး ခင်ပျို့ဘုန်းတွင် ။ သမီးတော် မင်္ဂလာဝံသာ အလောင်းဝေဠုခံသည် ခမည်းတော်တွင်မြင်သည့် မျောက်သားတော်ကား ပုသိမ်နရသိင်္ခသူသားတော် တပေါင်းကိုစား မင်းရဲဘရက်ရှီ ရခိုင်သို့ပါလေသည် တစ် ။ မောင်တော် သီရိစွာကျော်ထင် ခမည်းတော်တွင်မြင်သည့် တကောင်းကိုစား ပေးတော်မူသည်၊ မြောက်သားတော်ကား ခမည်းတော်သမီး ရှင်ထွေးနောင်း ရခိုင်သို့ပါလေသည် ။ သားတော် တစ် သမီးတော် တစ် ပေါင်း နှစ် ပါး တည်း ။။ စန္ဒားစော်ဘွား သိုကိုဘွား ကတော် မဟဒေဝီလှူင့်ဆိူ့ထိုင်တွင် သမီးတော် နှင်းဆီရုံတွင် ဖြစအုံအမည်နှင့် နန်းထင်ရာတွင် မြင်သည့် ။ သားတော် မင်းရဲလှကျော် တပါး အနောက်ဘက်လွန်မင်းတရားကြီးတွင်မြင်သည့် မြစ်တွင်း (မြစ်ကြီးနား) ကိုစားသည် ။။ ယိုးဒယားဘုရင့် စာဓိရာဇာ လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့ ဗြရာမသွန်း ဟံသာဝတီရောက်မင်း သမီးတော် ဗြတဝန်လျိူန်ခွယ်တွင် ။ သမီးတော် လှတ္တသုတ္တာ တပါး ခမည်းတော်လက်ထက်တွင် မိန်ဂပ္ပုရိတောင်ရွှေဖြူနန်းတော်တွင်ပေးသည် မျောက်သားတော်ကား မင်းကြီးညို ဘထွေးတော် စလင်ကိုစား မင်းရဲ‌နော်ရထာကြီး အထိန်း ကတော် ခင်မယွန်းစူ သားတော် ပျဉ်းမနားမင်းသား မင်းကြီးကျောက်ဖြူတည်း ။။ အင်းဝ စည်သူကျော်ထင် သိုကြော့ဘွား သမီးတော် ခင်ကြီးစစ် ခ ပက္လီလာတွင် ။ သားတော် နရမိက္ခလာ တပါး အနောက်ဘက်ဘုရားတွင်မြင်သည့် တံတားဦး မြို့ ကိုစားသည် မဟာရာဇာမဏိစူဠာ ဒါယကာတော် မြင်သည့် ကျိုက္ကသာ မြို့ဝန်း ပေးတော်မူသည် မင်းရဲရန်နောင်ခံ၍ မျောက်သားတော်ကား ညောင်ရမ်း မင်းတရား သမီး‌တော် သီရိဧကာတည်း ။။ ဗညားနန်း‌ ကြေတ္တဗုသ်ဖုမ္မီန်သမီး ဗွဖံသီန္လုမ့်ဘွားတွင် ။ သားတော် မင်းသား ထင်သီကျော်စံ တပါး အနောက်ဘက်ဘုရားတွင်မြင်သည့် သူဝဏ္ဏဘူမီမှာ မြင်းစိုင်းမင်းသား နောက် လုံခပင်းမြို့ဝန်း သိုနဲကောင် စဝ်စောစံအမည်နှင့် မျောက်သားတော်ကား သန်လျင်းရောက်မင်း (နတ်ရှင်နောင်း) သမီးတော် ခင်မြတ်သက် ။။ လင်းဇင်းဘုရား ဗညားဖိုဓိစာရာဇ် သမီး ထံခံး‌လော့တွင် ။ သားတော် နေမျိုးဒတ္ထ တပါး ဟံသာဝတီ ပျက်လျှင် ရဟန်းပြု၍နေသည် မဟာရာဇာမဏိစူဠာ ဒါယကာတော် တွင်မြင်သည့် ဟင်္သာတမြို့ဝန်း သင့်ပြန်းသည်ကတော် သမိန်စိတ်ပွန်သမီး ခင်ဆွေးဝတီတွင် သမီးတော် ခင်သုရင်စောတည်း ။။ ဝါရီရူးနန်းရိုး ဟံသာဝတီမင်းတရားသမိန်ထောရာမ သမီးငယ် ခင်မထွေဒါးတွင် ။ သားတော် မင်းသား ဧကသူ တပါး အနောက်ဘက်လွန်ဘုရားတွင်မြင်သည့် ကျိုက္ခမီမြို့ဝန်းတည်း ။။ သူ့နှမ ရတနာညွန့်သစ်တွင် ။ သမီးတော် ရတနာညွန့်ပေါင်းဘုန်းညှပ် တပါး တူခမည်းတော် စိတ်ဆိုး ဝရမြတ်ဘော် အမည်ပြောင်းလဲ နောက် သောင်ကျဉ်စော်ဘွား‌ဟောင်း မိဖုရား ဖြစ်သည် ။။ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားစဝ်ဃဝ်ပုံနံသမီး ကွီယ်ျခံးတွင် ။ သားတော် ရှင်စည်သူ  တပါး အနော်ဘက်လွန်ဘုရားသည် မင်းရဲသင်္ခယာခံသည် တောင်ငူမြို့ဝန်း ပြုသည် မျောက်သားတော်ကား သံလျင် (ဆီရီယမ်) ကုလာမင်းတရား ဖိလစ်ဒီဘရစ်တို ဒီနိကိုတေ သမီးတော် ထြွဲနတ္တလဖနုဝတီ မဟာရာဇာမဏိစူဠာ ဒါယကာတော်တွင်မြင်သည့် သီရိဓမ္မ‌သောကခံ၍ မျောက်သားတော်ကား ညောင်ရမ်းမင်းတရား သမီးတော် မင်းခင်ပုံ ။။ မိုးဗြဲစော်ဘွား ခံးကော်ဘွားသမီး စဝ်‌မော်ကျနှမ ကျီက်ခံးတွင် ။ သားတော် မင်းရဲသီဟ တပါး မဟာရာဇာမဏိစူဠာ ဒါယကာတော် တွင်မြင်သည့် ပြည် မြို့ဝန်းပြုသည် မျောက်သားတော်ကား ညောင်ရမ်းမင်းတရားသမီးတော် မင်းခင်လတ် ။။ မိုးသည်စော်ဘွားဒါ့ဝ်‌ခေးဘွား သမီး ကျမ်ပီရက်ယမ်တွင် ။ သားတော် မင်းရဲအောင်နိုင် တပါး အနော်ဘက်ဘုရားမြင်သည့် သောင်းလင်းမြို့ ကို စားသည် မျောက်သားတော်ကား ညောင်ရမ်းမင်းတရား သမီးတော် ခင်မင်းလှ ။။ ဒုတိယ ပြည်မင်းသမီး တလိင်ပြည်ပနတ္တာသလ ရှမ်းမင်းသမီးခန့်ချောင်ဝမ်ဘွား က‌တော် သမီး‌ ကျ‌နေ့ဘွားချောင်ချိုမ် နန်းထင်ရာတွင် မြင်သည့် ။ သားတော် မင်းရဲလွမ်ထင် တပါး ဟံသာဝတီပျက်လျှင် မျောက်လင်းဇင်းရောက်သည် ဇင်းခေါဇင်းလူမ် အနောက်ဘက်ဘုရား တွင်မြင်သည့် ဝင်ကညက်ကိုစားသည် နောက် မာန်းအောင်ကိုစား၍ ။။ မိုးဝမ်အိမ်ရှေ့ လယ်တောင်နှမ နှင်းအမ်ခေါင်တွင် ။ သားတော် မင်းကြီးလိုင် နောက် မိုးဝမ်စော်ဘွားဖြစ် တို့သိုမင်း တစ် ။ မောင်တော် မင်းကြီးရန်ငူ နောက် မိုးဝမ်စော်ဘွားဖြစ် တို့သိုမိုး ။ သားတော် ပေါင်း နှစ် ပါး တည်း ။။ ဃတ်ဃဝ်စော်ဘွား သိုကို့ဘွားသမီး သေည်ရုံ့ဘွားတွင် ။ သားတော် ရွှေမြတ်စွာ တပါး သကြသီဟအမည်နှင့် အနောက်ဘက်လွန်မင်းတရားတွင်မြင်သည့် သိုခါပ်း ဃတ်ဃဝ်စော်ဘွား ဖြစ် သည် ။။ မုတ္တမမင်းတရား စောဗညားသမီး စောလကွန်းအိန် အစ်မ တော့တုရုပ်ဂွးတွင် ရွှေနန်းကျွန်းမည်ခံ ။ သားတော် မင်းကြီးခမည်းတော် တပါး ခမည်းတော်လက်ထက်တွင် မုတ္တမမြို့ဝန်း ဖြစ်သည် သူနဲ့ သူ့အမေ ရခိုင်သို့ပါလေသည် ။။ လက်ျာနန်းသူ ရှင်နေတုန် ခင်တောင် ကတော် သမီး ခင်ထွေးလှတွင် ။ သားတော် မင်းသားငြိမ်းမောင် တပါး ခမည်းတော်လက်ထက် ငားစဉ့်ကူးကိုစားသည် နောက် အနော်ဘက်လွန် မြင်သည့် မျောက်သားတော်ကား လွန်လျှင်ပြည်မင်းကြီးသား ရှင်နေမျိုး ဘုရင့်အဝတ်လဲ ရှင်ယဉ်ခဲကြီး ကတော်  သမီး ရွှေဇင်း ။။ မိုးဆင်စော်ဘွားထါဝ်မာန့်ဩန် မဟာဒေဝီမင်းမွမ် ကတော်သမီး နှင်းတုန်ခိူးတွင်။ သားတော် မင်းရဲအီဗြာ တပါး အနောက်ဘက်ဘုရားကြီး မြင်သည့် ကျောက်မြောင်ကိုစားသည် ။။ ဒိုင်လာသူ မိုးခံစော်ဘွား ခံးယုက်ယော်သမီး ခံးတုန်မင်းတွင် ။ သမီးတော် သီရိရတနာ တပါး မျောက်သားတော်ကား ခမည်းတော် သားတော်မင်းရဲရတမန်း ။။ ဇင်းမယ် ဗညားသံ (မေဃုဋိ) သမီး‌ ခင်မိ ခ နှင်းပြန်းခံးတွင် ။ သမီးတော် ခင်ရွှေနန်း တပါး ညောင်ရမ်းမင်းတရားတွင် မျောက်သားတော်ကား သိန္နီစော်ဘွား ခံးခိုင်နွဲ့ တည်း ။။ ကျိုင်းမားစော်ဘွားစဝ်ခံးပိမ်ဘွားမြေး နှင်းခေးလံတွင် ဥပ္ပလဒေဝီခံ ။ သမီးတော် အင်စံနဝတီ တပါး ဟံသာဝတီပျက်လျှင် တုမအ‌မေနှင့်အတု ကိုရှမ်းပြည် သင့်ပြန်သည် ။။ ဖလူးဆိုင်း (မိုးလုံ) စလုံ‌ဗြဣန္ထမိတ်တိုင်ရီသမီးတော် အမိတ္တာ ဖလတွင် ။ သားတော် ဥပ္ပပိယ တပါး အနောက်ဘက်လွန်ဘုရားကြီးတွင်မြင်သည့် နံစံ စော်ဘွားခံသည် မျောက်သားတော်ကား ဘုရင့်နောင် မိဖုရားငယ် အမျိုးရုံတွင် မမြေးတော် ဆင်းစံဝတီ သူတို့မှာရှိသည် သားတော် မင်းသား ဦးစံညီ သမီးတော် မင်းသမီး မဏိဩဃ နှင့်အတု ဒေဝေသဋ္ဌ စုံဖက် သူ့ရှိ သားတော် ဦးကုလား ။။ ပုဂံနန်းရိုး နရပတိသီဟပတေ့ မင်းတရားကြီး ၁၂ မျိုးဆက်ဖြစ်သော အိမ်နိမ့်မင်းသမီး ခင်‌‌ဒွဲလှတွင် ။ သမီးတော် ရှင်‌‌ထွေးနောင်း တပါး ခမည်းတော်လက်ထက် မျောက် ခမည်းတော်သား သီရိစွာကျော်ထင် သူမနှင့်အမေကို ရခိုင်သို့ ပါလေသည် ။။ ဗီယင်ကျန်းမှာ ရှင်မယ်ခေါင် ခ သံလဲန်မွမ်တွင် ။ သားတော် သီရိနန်းရှေ့စွာ တပါး ခမည်း‌တော်လက်ထက် မင်းရဲနရသီဟခံ မြောင်းမြကိုစားသည် ဟံသာဝတီ ကျဆုံးပြီးနောက် သူ နှင့် ညီတော်တို့နှင့်အတူ့ မင်းရဲကျော်အရှေ့ စ‌လေးမြို့သို့ တစ်ပါး စဉ့်ကူမြို့သို့ လွတ်မြောက်ခဲ့သည် စကုမင်းရဲကျော်စွားတို့၌ သာဓကများရှိသည် သူ့ရာထူးဟောင်းကို မြောင်းမြမြို့ကို သင့်ပြန်းသည် မျောက်သားတော်ကား လွန်လျှင်ပြည်မင်းကြီးနောင်း သမီးတော် သုလျာဝတီ ။။ ဇယဇိဋ္ဌဓိရာချ် ဒိုင်လာဘုရင့်လယ်အံ‌တောင် ကတော်သမီး ဟိုမဂ်ဗ္ယူဂ္မိန် သမီးတော် နှင်းခံးလီးတွင် မနုရိုမေခအမည်နှင့် နန်းထင်ရာတွင်မြင်သည့် ။ သားတော် မင်းရဲကျော်အရှေ့ တပါး အနောက်ဘက်လွန်မြင်သည့် ဆီရီယမ်မြို့ဝန်း ဂိုဝါအိုက်ရီဇ်ဒီဆယ်ဒည မြေး ဆီရီယမ် ကုလာမင်းတရားကြီး ဖိလစ်ဒီဘရစ်တို ဒီနိကိုတေချွေးမ စည်မွန်မုဆိုးမဇနီးဟောင်း ဒေါ်ညာလီဇာဒီဆယ်ဒည စုံဖက် နှင့် ခင်ကြီး နှစ် သမီး ခင်လတ် နှင့် ခင်စော တည်း ။။ ဇင်းရယ်စော်ဘွားဗညားလုံဃဝ်မာဂ်‌နော်သမီး ဒွမ်းယော်ဆိုင်းတွင် ။ သမီးတော် ဆုပုဏ္ဌားဝတီ တပါး သူမနှင့်အမေကို ရခိုင်သို့ ပါလေသည် ။။ သန္နီစော်ဘွားခံးသေည်ဘွားသမီး နှင်းဆာဆင်ဟွမ် နှင်းခံးသေည်ကျဲအမြင်နှင့်တွင် မြင်သည့် ။ သားတော် နရသင်္ခရဇ် တပါး ပထမမင်းကတုစော်ဘွားဖြစ်သည် ။။ ဒွါရာဝတီ အိမ်ဖြူရှင် မြေးတော် နတ်ပြည်ကျော်ဌာင့် သမီး ခင်မျိုးထွဋ် ပေါက္ခယာစန္ဒ အမည် နှင့် နန်းထင်ရာတွင် မြင်သည့် ။ သားတော် မင်း‌‌ပြည့်ယော်ဓာ စောလှဘူမိန် အမည်နှင့် တပါး ခမည်းတော်လက်ထက် ဇာဂရုံကိုစားသည် ဟံသာဝတီပျက်လျှင် ရခိုင်သို့ပါလေသည် မျောက်သားတော်ကား ခမည်း‌တော် သမီးတော် မွှေးတုန်ခင် ဟိုပါတည်း ။။ ဘရက်စည်သူသမီး မင်းဘုန်းမြတ် ဒေါ်မဏိကြက်သံအမည်နှင့် တွင် ။ သားတော် မင်းရဲနရသူ ခမည်းတော်လက်ထက် ထုံပို ကိုစားသည် အိမ်ရှေ့သေဆုံးလေသည် ယိုးဒယား သို့ပါလေသည် ။ နှမတော် မွှေးတုန်ခင် ရခိုင်သို့ပါလာသည် မျောက်သားတော်ကား ခမည်း‌တော် သားတော် ဇာဂရုံစား ဟိုပါတည်း ။ သားတော် တစ် သမီးတော် တစ် ပေါင်း နှစ် ပါး တည်း။။ သမိန်စောတွဋ်သမီး မိဋောင်သွန်တွင် ။ သားတော် မင်းရဲကျော်တထာ တပါး ခမည်းတော်လက်ထက် ဝင်ရော် ကိုစားသည် အိမ်ရှေ့သေဆုံး ယိုးဒယား သို့ပါလေသည် ။။ ဒိုင်လာဘုရင့် လယ်ကျုံတုံ လင်းဇင်းမင်းသမီး ဘီတရီငေါက်ဆူ ခ နှင်းရုမ်းဗိုင် ကတော်သမီး မိန်‌ငွေးငေါက္ဂီန် လင်းဇင်းအမည် တီယံဝီယန်ချီင်လုမ်းဘွား တွင် ။ သားတော် မင်းရဲကျော်ပတေ့ အနောက်ဘက် ဘုရား တွင် ဗီးချိုလ်ရာခ်ျရာဇာသည် တစ် ။ ညီမတော် မဏိသုချဇာ သူမနှင့်အ‌မေနှင့်အတု ဒိုင်လာသို့ပါလေသည် ။ သားတော် တစ် သမီစတော် တစ် ပေါင်း နှစ် ပါး တည်း ။။ ကလိုမ်စော်ဘွား မလ္လိကရာဇာသမီး နီရုဒရာတရီတွင် ။ သားတော် မင်းရဲရသမန်း တပါး တောင်လင်းဇင်းသို့ဖမ်သည် မျောက်သားတော်ကား ခမည်းတော်သမီး သီရိရတနာ နောက် စကုမင်းရဲကျော်စွာသမီးတော် နရဝတီ နှင့် ခင်မစော ။။ မပေါ်သော်လည်း ရခိုင် ရာဇဝင် တွင် ပေါ်လာသည်၍ ။ = တိဂုံစား ဩက်နဲဖိခ်ျဟုန်း ဩက်ယာကြက္ကီခံသမီး ဒဝဒုန်းတွင် တိဂုံမင်းသမီးခံသည် ။ သားတော် မင်းစပ်ဖြူ တပါး သူ့နှင့်သူ့အမေ ရခိုင်သို့ပါ‌‌လေသည် သူ့သည် ပထမ မင်းတရားကြီး ဗုလ်မောင် မင်းဆက်တွင် ဖြစ်လာသည် ရခိုင်ဘုရင်မင်းခမောင်း သူ့ပေးသည် မျောက်သားတော်ကား ရခိုင်ဘုရင့်မင်းရာဇာကြီးသမီးတော် ရှင်ဒွေးနောင်း စုံဖက်၍ ။။ နါဂါမိဖုရား သံဘူနရာဇာသမီး မီနော့်ဗီးနီတွင် ။ သားတော် မင်းရဲရမုနာ သူ့ခမည်းတော်မြင်သည့် နန္ဒကျော်ထင်ခံသည် ပင်လယ်မြို့ ကိုစားသည် နောက် ဟံသာဝတီပျက်လျှင် တောင်ငူမင်းရဲသီဟသူ ကျော်ထင်နော်ရထာခံသည် သင့်ပြန်သည်ကိုစား၍ တောင်ငူမင်းရဲသီဟသူ ပေတော်မူသည်  မျောက်သားတော်ကား မင်းတရားရွှေထီးဘထွေးတော် ကျော်ထင်နော်ရထာသမီးတော် မြတ်ဘုန်းဝဲ ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီးတွင် မြင်သည့် ကော့တောင် အနောက်မြို့ ကို စားရ တစ်ပါး ။ နှမတော် မိလာ သူမတွင် စိတ်ဓာတ်ကျနေပါသည်၍သည် သူ့အကိုကြီးက သူ့ကို ဂရုစိုက်တယ်၍ ။ သားတော် တစ် သမီးတော် တစ် ပေါင်း နှစ် ပါး တည်း ။။ ။။ မိဖုရားကြီးနှင့် မိဖုရားငယ်နှင့် ကိုယ်လုပ်တော် ဘယ်ဟာသားသမီးမရှိသော ။။ တောင်ငူဘုရင့်မင်းခေါင်သမီး တောင်နန်းတော် မိဖုရား မင်းဖြူ ။။ တောင်နန်းတော် မိဖုရား မင်းဖြူ အစ်မ အလယ်နန်းတော် မိဖုရား မင်းထွေး ။။ ပြည်မင်းသမီး နန္ဒားယော်ဓား သတိုးဓမ္မရာဇာခံသည် သမီးတော် အနောက်နန်းတော် မိဖုရား မင်းတရား မယ်တော် ။။ သရက်စည်သူသမီး စောမင်းညစ် ။။ ဘဝသံသရာသမီး ရှင်ထွေးကျိုင်သစ် ။။ ဗညားဒလသမီး ခင်နဲယုန် ။။ ဗညားကျန်တော်သမီး အတူမယ် ဇာန်ဒမိတော် ။။ သကြာမည်သမီး ခင်မအင်ပျို့ ။။ ခင်မအင်ပျို့အစ်မ ခင်မစိန်မြင့် ။။ စောလကွန်းအိန်သမီး ခင်မညွန့်စူ ။။ ဗညား‌လောသမီး ခင်စွယ်ညိုး ။။ တနင်္သာရီမင်းသမီး သမိန်ဝိရတ်သမီး ပုံဝေဠု ။။ ကြံပါ့ခ်နာဂ်ပုရိ ဋိပ်ဘွပ်မဏိသမီး မဏိဝိချုဠာ ။။ မိုနဲစော်ဘွားသိုပိမ်းဘွားသမီး ငွန်ပိင့်ဘွား ။။ မိုးမိတ်စော်ဘွားသိုကျုံဘွားသမီး နှင်းဟန့်ရုံ ။။ ဗန်းမော်စော်ဘွားသိုဆိုင်းဘွားသမီး ဒီဗ္ဗယဆံတီ ။။ ညောင်ရွှေစော်ဘွားခံရျမ်းဘွားသမီး တော်လက္ကျုမ်းဘွား ။။ စံကားစော်ဘွားသိုဟုမ်ဘွားသမီး နော်မိုတ်ဆံ ။။ ကလေးစော်ဘွားသိုခိုဘွားသမီး စိန္ဒြာ ရခိုင်သို့ပါလေသည် ။။ သောင်သွပ်စော်ဘွားသိုခဲန်းဘွားသမီး နှင်းသေဉ်လုံ ရခိုင်သိုပါလာသည် ။။ မိုးကိုင်စော်ဘွားပိတ်တံဘွားသမီး ဃဝ်မင်းမားမိုး ။။ မိုးဆင်ဥပရာဇာဟော်ခံးနွဲ့သမီး ထဃဝ်ယုံန့်ဘွား ။။ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားစဝ်ဃဝ်ပုံနံသမီး ဃဝ်မင်းဖောင်းမိုး ။။ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားစဝ်ဃဝ်ပုံနံနောက်သမီးတစ်ဦးမှာ ကြံဒျာဖ ။။ အုန်ပေါင်းစော်ဘွားသို‌ချီင်ဘွားသမီး ထိူးဃဝ်ခိုင်ဘွား ။။ မိုးပတ်စော်ဘွားသိုဆိူ့းဘွားသမီး ထွယ်လှ ။။ ကျိုင်းရုံစော်ဘွားစဝ်ဣန့်မိုးသမီး စဝ်မာန့်ဣန်း ။။ မိုးလျဲမ်စော်ဘွားထါဝ်ဗိုင်သင်သမီး ဆရားဆုံမိုး ။။ လင်းဇင်းသေည်သုလင်းလူးချိုင်သမီး အံဖ‌ကေတ် ရခိုင်သို့ပါလာသည် ။။ လင်းဇင်းဆိကောင်းမှာ ပန်းခံးသမီး နှင်းခံးအွယင်း နန္ဒဘုရင်က သူမအရမ်းချစ်တယ် ရခိုင်သို့ပါလာသည် ။။ ဘော်လိခမ်စိုင် ပါ့ခ်စန် ပါ့ခ်စိန်း ထါဝ်ဟံမိုးသမီး နှင်းခံးဟုံ့ ။။ လင်းဇင်းမှာ နှင်းဒိဗ္ခံးလုံ ။။ ကျိုင်းသေဉ် စော်ဘွား ထါဝ်ဂံကျိုင်ယသမီး ဒီပ္ခံးမိုင် ။။ မိုးဗျံစော်ဘွားစဝ်လဣန္ဒားသမီး အုံ့ဒါဝ့်ရင့် ။။ လကွန်စားဗညားဝိရိယန်သမီး ကားသံဖြူ ။။ ကသည်းစော်ဘွားမန်းယန်ဂိမ်းဘွားသမီး ကွယ်လိမ်းဘွား ရခိုင်သို့ပါလာသည် ။။ တိုင်ခီရီဗန်ဒာရာသိင်္ဂိုဘုရင့်သမီးတော် ဝိရူပ်ပုဏ်ဝနာ ရခိုင်သို့ပါလေသည် ။။ ကိုးရှမ်းပြည်မှာ လသာစော်ဘွားချင်လော့ဘွားသမီး ထဝ်လဒါဟူမ့် ။။ ကိုးရှမ်းပြည်မှာ မိုးရမ်စော်ဘွားခွန်ဖံခံးသမီး ဣန္ဗျဟုမ်မိုး ။။ ကိုးရှမ်းပြည်မှာ မိုးလားစော်ဘွားဖာဝန်းဘွားနှမ ကျီန္တပါတီ ဒေဝီပန်းနွဲ့ အမည်နှင့် ။။ ကိုးရှမ်းပြည်မှာ မိုးလားစော်ဘွားဖာ‌ဟီးဘွားသမီး ဃဝ်ဣန္ထာ ။။ ကိုးရှမ်းပြည်မှာ မိုးဟွမ်းစော်ဘွားဗ္ယံကံဘွားသမီး မာန်ဗ္ယုံမာန့် ။။ ထိုင်းဆယ့်နှစ်ရှင်ဘုရင်ပြည်နယ် မိုးလော်စော်ဘွားထါဝ်ဒျန်စွန်းသမီး‌ ဖန်းထဝိလှိုင် ။။ ထိုင်းဆယ့်နှစ်ရှင်ဘုရင် ပြည်နယ်ထံမှ ဖန်းထဝိလှိုင်များ ဖန်းခံး ။။ ထိုင်းဆယ့်နှစ်ရှင်ဘုရင် ပြည်နယ် မိုးမွှေးစော်ဘွားစဝ်မာန်မိုး သုံ သမီးတော် မာန်လီပ်တာ ဃါ့ပ်ဃဝ် လါ့ပ်ခံး ။။ အိုင်လုံပြည်နယ် မိုးယွန်းစော်ဘွားကွိုချင်ချိုင့်သမီး ခြယစည် ။။ မိုးယွင်စော်ဘွားစဝ်ကျိုင်းမုန်သမီး ချိုချိုမ်ဘွား ။။ ကျိုင်းသူ့နောင်စပ်စော်ဘွား သိုဟိတ်ပို့းမိုးငံး နှစ်သမီး စည်လိုဖုမ် စဉ်ရုနိုး ။။ တာမ္မလိတ္တတိုင်းမှာ ဂာာမန်းနရာယံသမီး ဝိမလှယာ ။။ ဗင်္ဂါလာမှာ မဂို‌စော်ဘွားတရုဝရာဇာ နှစ်သမီး‌တော် ခမီးပဏ္ဒရီ ဂေရာဆံဒျီ ။။ အရုနာကျန္ဒြးဒဝီပ်စော်ဘွားကြီး စဝ်ခံးခိုင်ဘွားသမီးတော် ပန်းကောင်းဟိုင်‌ဘွား ။။ ဟိမဝန္တာတောင်ပေါ်ရှိ ဆိုလူခိုန်ဘူမှာ ဘီဟာနာ့သင်ဆဘန်ထိတား ။။ ပုဏ္ဏား ဘီဇမလပိသာမဟသမီး ပင်္ဋားနမဟဇ်စွာမီ ။။ သူဝဏ္ဏဘူမီမှာ လုမ်ဆက်စား ဗညားအသေည်လူထိုင်သမီး ဖ္လက္ခံးသေည်မိုး ။။ သူဝဏ္ဏဘူမီမှာ ချောင်းဒွမ်သူ ချိုနှင်မိုး ။။ ဘုရင့်ဟောင်း မုဆိုးမ ကလေး မမွေးဘူး ယိုးဒယားမင်းသမီး ယိုးဒယားဘုရင့် ဗြမဟင်ဒရာဒိရာဇ်သမီး ဖိကျစ်ကျင်းဒား ။။ ဘုရင့်ဟောင်းတွင် သားသမီးမရှိသူ ယိုးဒယားဘုရင့် ဗြမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇ်သမီး ဣန္ဒျဒေဝီ ။။ တောင်ငူရောက်မင်း အမည် နန္ဒဘုရင် တွင်မြင်သည့် သားတော် နှစ်ချိပ်‌‌ကိုး (၂၉) သမီးတော် တစ်ချိပ်ခုနှစ် (၁၇) ။ ပေါင်း လေးချိပ်ခြောက် (၄၆) ပါးတည်း ။။ <references responsive="1"></references> * <ref>မဟာ ရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ဗားဂရား‌ ဗိမာန်တော် မော်ကွန်းတိုက်၊ ငါးဆူဒါယကာမင်း အမပုံ ရာဇဝင်၊ တောင်ငူ ရာဇဝင်</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်]] [[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]] 2ecrmglzlth6ntph2tco1nf0wkas1nz 0 4891 1047189 859055 2026-08-07T16:58:37Z Cepyita 93402 /* */ 1047189 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=24 Jul 2021}} [[File: homer.jpg | thumb | right | ဟိုးမား(ဘီစီ ၈ ရာစုခန့်) ရုပ်တု]] '''ဟိုးမား''' ({{lang-en|'''Homer'''}}) သို့မဟုတ် ''' ဟို့မဲရို့စ်'''{{lang-grc|Ὅμηρος}}, ''Hómēros'') သည် ရှေးခေတ်ဂရိစာပေ၏ အဓိကလက်ရာများဖြစ်သော "[[အိလိယဒ်]]" နှင့် "[[အောဒဆီ]]" ကို စပ်ဆိုခဲ့သည်ဟု၎င်း၊ ပြုစုတည်းဖြတ်ခဲ့သည်ဟု၎င်း အစဉ်အလာတွင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်။ ဟိုးမား၏ကဗျာရှည်များဟု ကျော်ကြားသည် အထိ ရှေးခေတ်ကမ္ဘာ့ စာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ဟိုးမားကို ယနေ့ ဂရိနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်း [[အေဂျင်ပင်လယ်|အီဂျီးယန်ပင်လယ်]] (Aegean sea) ကမ်းခြေမှ အိုင်အိုးနီးယားနယ်(Ionia)တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးဖွားချိန်၊ ကွယ်လွန်ချိန်တို့ နှင့် ပတ်သက်ပြီး တိကျသော သမိုင်းအထောက်အထားများ မကျန်ရစ်သဖြင့် ဘီစီ၈ရာစု ဝန်းကျင်တွင်သာဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အချို့သော သမိုင်းပညာရှင်များက ဟိုးမားအမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ် အမှန်တကယ်ရှိ မရှိကို သေချာစွာ မဆုံးဖြတ်နိုင်ကြောင်း နှင့် ဟိုးမားကဗျာရှည်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ လူတစ်ဦးတည်း၏ လက်ရာမဖြစ်နိုင်ဟု စောဒကတက်ကြပေသည်။ မည်သို့ဆိုစေ ဂရိနှင့် ရောမစာပေများပေါ်တွင် ဟိုးမားကဗျာရှည်ကြီးမှာ များစွာလွှမ်းမိုးနိုင်သည် ဖြစ်သဖြင့် ဟိုးမားမှာ အလွန်ပင် အစွမ်းထက်သည့် စာပေပညာရှင် အဖြစ်သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ==ဝိဒျာပညာရှင်တို့၏ အမြင်== အချို့က ဟိုးမား၏ ကဗျာတို့ကို လက်တွေ့နှင့် မကိုက်သော စိတ်ကူးယဉ် ပုံပြင်ဇာတ်ထုပ် သက်သက်ဟု မြင်ကြသည်။ အများစုကမူ ဟိုးမား၏ လင်္ကာစာသားတို့၌ ဟိုးမား၏ ခေတ်ထက် ပိုရှေးကျသော မွိကဲနဲ ကြေးခေတ်ကာလ နှင့် ကနဦး သံခေတ်၏ အထောက်အထားများကို တွေ့ရှိ ယုံကြည်ကြသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဟိုးမား၏ ဣတိဟာသ် ကဗျာ တို့ကို မွိကဲနဲခေတ်အငွေ့အသက် အပြည့်အဝ ထင်ဟပ်သည် (သို့မဟုတ်) ဘီစီ ၁၃ ရာစု ဂရိ ကြေးခေတ်ဟောင်းကို စာဆိုကြီးက စုံလင်စေ့စပ်စွာ သမိုင်းအတိအကျ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ဟုတော့ ဘယ်ပညာရှင်မှ မဝန်ခံထားပါ။ == ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် အထွေထွေ== ဟိုးမားသည်စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသည့် ''[[အိလိယဒ်]]''နှင့်''[[အောဒဆီ]] (အော့ဒဆီ)''အမည်ရှိ စွန်စားခန်းဖွဲ့ ကဗျာကြီး နှစ်ပုဒ်ကို စပ်ဆိုခဲ့သူအဖြစ် ကျော်ကြားသောဂရိစာဆိုဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်နိုင်ငံသမိုင်း ကျမ်းပြုဆရာကြီး [[ဟီရော့ဒိုးတပ်]] အလိုအရ ဟိုးမားသည် ဘီစီ ၈၅ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က အာရှမိုင်းနားဘက်တွင် နေထိုင်ခဲ့သော ဂရိအမျိုးသားဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင်ဂရိသမိုင်းပညာရှင်တို့သည်ပင်လျှင် ဟိုးမားမွေးဖွားရာ အရပ်ကိုတပ်အပ် သေချာစွာမညွှန်ပြနိုင်ကြချေ။ ထိုကြောင့် စာဆိုကြီးအနိစ္စ ရောက်ပြီးနောက် မြို့ကြီးခုနစ်မြို့က မိမိတို့မြို့သာလျှင် ဟိုးမားမွေးဖွားရာအရပ်ဖြစ်သည်ဟု အသီးအသီးအပြိုင်အဆိုင် ဂုဏ်ယူခဲ့ကြသည်။ [[File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Homer and his Guide (1874).jpg|thumb|upright=1|"ဟိုးမားနှင့် ၎င်း၏ လမ်းပြ" (၁၈၇၄) ဝီလျံ အဒေါ့ဖ် ဘာ့ဂရို၏ လက်ရာ။]] ဟိုးမားသည် အရပ်ရပ်သို့လှည့်၍ မိမိ၏ကဗျာများကို ရွတ်ဆိုပြလေ့ရှိသော မျက်မမြင်အဖိုးအို တစ်ယောက်ဟူ၍ ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။ ပညာရှင်အချို့ကလည်း ထိုကဗျာများသည် စာဆိုတစ်ဦးတည်း၏ လက်ရာမဖြစ်တန်ရာ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စာဆိုအများက ထရိုဂျန်စစ်ပွဲအကြောင်းကို စုပေါင်းစပ် ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယူဆကြသေးသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ဟိုးမားအမည်ရှိ ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးပေါ်ထွန်းခဲ့သည်ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုကဗျာများကိုနှုတ်ဖြင့် ရွတ်ဆို၍သားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့် ကမ်းခဲ့ကြသည်ကိုလည်းကောင်း ယခုအခါ သိရှိကြရသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် ဟိုးမား၏အက်လယက်နှင့် အော့ဒိဆီကဗျာများသည်သူရဲကောင်းဇာနည်တို့၏စွန့်စားခန်းကို သီကုံးစပ်ဆိုသော ကဗျာများတွင် အကောင်းဆုံးလက်ရာအဖြစ် ယခုထက်တိုင်ထင်ရှားလျက်ရှိပေသည်။ ထို့ပြင်ရှေးခေတ် ဂရိအမျိုးသားတို့၏ အယူဝါဒနှင့် စာပေကိုလည်းကောင်း၊ လူနေမှုစံနစ်ကိုလည်းကောင်း ဟိုးမား၏ကဗျာများအားဖြင့် လေ့လာသိရှိနိုင်ကြသည်။ အစ်လယက်နှင့်အော့ဒီဆီကဗျာများသည် ဂရိတို့က ထရွိုင်းမြို့တော်ကိုတိုက်ခိုက်လုပ်ကြံသည့် စစ်ပွဲအကြောင်းကို အခြေခံထားသော ကဗျာများဖြစ်သည်။ ထရွိုင်းမြို့ကို အစ်လီယမ်မြို့ ဟူ၍လည်းခေါ်ရာ အိလိယဒ် ကဗျာသည် ထိုမြို့နှင့် သက်ဆိုင်သော သမိုင်းပုံပြင်ပင်ဖြစ်သည်။ အိလိယဒ် ကဗျာတွင်ဂရိသူရဲကောင်းအကီးလီးသူရသတ္တိရှိပုံကို သီကုံးဖွဲ့ဆိုထား၍ အော့ဒဆီ ကဗျာတွင် စစ်ပွဲမှပြန်လာသော ယူလစ်ဆီးဇ် ခေါ် [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်]] လမ်းခရီး၌ စွန့်စားခဲ့ပုံကိုစပ်ဆို ထားလေသည်။ ဂရိနှင့်ထရိုဂျန်တို့စစ်ဖြစ်ရသည့်အကြောင်းမှာကား ထရိုဂျန်မင်းသား [[ပဲရစ် (ထရွိုင် မင်းသား)|ပါရိစ်]]သည် စပါးတား ဘုရင်မင်နီလေးအပ်ထံ ဧည့်သည်တော်အဖြစ်ရောက်ရှိလာရာ မိဖုရား ဟယ်လင်နှင့် ချစ်ကြိုက်မိလေသည်။ ပါရိစ် နှင့် [[ထရွိုင်မှ ဟယ်လင်|ဟယ်လင်]] တို့သည်လည်း ထရွိုင်းမြို့သို့ထွက်ပြေး၍ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ကြသည်။ ထိုအခါ စပါးတားဘုရင်သည် ထရိုဂျန်မင်းသားစော်ကားမှုကို လက်စားချေရန်အခြားသော ဂရိမင်းညီမင်းသားအပေါင်းတို့ထံမှ စစ်ကူတောင်း၍ ထရွိုင်းမြို့သို့ချီတက်တိုက်ခိုက်သည်။ ထိုစစ်ပွဲသည် ၁ဝ နှစ်မျှကြာ၏။ နောက်ဆုံး ထရွိုင်းမြို့တော်သည်ဂရိတို့၏လက်တွင်းသို့ကျရောက် ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။ ဟိုးမား၏ကဗျာများကိုဂရိမြို့ရွာအသီးသီးတို့တွင် လှည့်လည်သီဆိုရာမှအစ ယင်းတို့သည်တဖြည်းဖြည်း ထင်ရှားလာလေသည်။ ဘီစီ ၅၄ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် အက်သင်းမြို့၌အုပ်စိုးခဲ့သော ပီ ဆစ်ထရာတပ်လက်ထက်တွင် ထိုကဗျာများကိုစုဆောင်းစီစဉ်၍ စာတင်စေခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ထိုနောက်ရောမကဗျာဆရာတို့ကဟိုးမား၏ရေးဟန်ကိုအတုယူ၍ ကဗျာများကိုသီကုံးခဲ့ကြသည်။ ဥရောပတိုက်တွင်အလယ်ခေတ်၌ ဟိုးမား၏ကဗျာတို့သည် တိမ်မြုပ်လျက်ရှိခဲ့သော်လည်း ''[[ဉာဏ်သစ် အရေးတော်ပုံ]]''ဟုခေါ်သော ပညာဉာဏ်ပြန်လည်သစ်ဆန်းလာသည့် ခေတ်ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ၌မူကား ထိုကဗျာများသည် ရှေးဟောင်းစံပြစာပေအဖြစ်ပြန်လည်ထွန်းကားလာလေသည်။ ယခုအခါအင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုထားသောဟိုးမား၏ လက်ရာကို ကဗျာလင်္ကာအဖွဲ့မျိုးဖြင့်လည်းကောင်း၊ စကားပြေအဖွဲ့မျိုးဖြင့်လည်းကောင်း၊ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ကြ လေသည်။ အီတလီနိုင်ငံ၊ နေပယ်မြို့ရှိအမျိုးသားပြတိုက်တွင် ရုပ်တုဆရာစိတ်ကူးဖြင့်ထုလုပ်ထားသောဟိုးမား၏ ကိုယ်တစ်ပိုင်းပုံကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ဂရိနိုင်ငံ]] [[Category:ဂရိ ကဗျာဆရာများ]] 6qk6afhgpy1hli3liu6fwapwmr5xq8j 0 5244 1047128 1046243 2026-08-07T16:37:31Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047128 wikitext text/x-wiki [[File:Ethnolinguistic map of Burma 1972 my.svg|350px|thumb|မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးနှင့် ဘာသာဗေဒပြ မြေပုံ]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရက အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စု ၁၃၅ မျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့ကို အဓိကလူမျိုးစုကြီးရှစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုခွဲထားသည်။<ref name="pyithu">{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးနှင့်ပတ်သက်၍ မည်သည့်အစိုးရလက်ထက်တွင် စာရင်းပြုစုပြီး ရရှိလာခဲ့သည်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း |url=https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203155307/https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 }}</ref> # [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] # [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] # [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] # [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] # [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] # [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] # [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] # [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]<ref>[http://www.myanmar.gov.mm/ministry/hotel/fact/race.htm Retrieved from Myanmar Ministry of Hotels and Tourism webpage at] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220174829/http://www.myanmar.gov.mm/ministry/hotel/fact/race.htm |date=20 December 2007 }}</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့ထုတ် လုပ်သားပြည်သူ နေ့စဉ်သတင်းစာတွင် ယင်းလူမျိုးစုစာရင်းများမှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပြုစုခဲ့သော သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူမျိုးစုစာရင်းအခြေခံ၍ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၃-၁၉၅၄ ခုနှစ် လူမျိုးစုစာရင်းအရလည်းကောင်း၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ရှေးဟောင်းစာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုရုံး၏ အကြံပြုချက်နှင့် ယင်းနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်၏ အကြံပေးချက်အရလည်းကောင်း၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဌာနချုပ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုရေးရာကော်မတီ၏ ညှိနှိုင်းပေးချက်အရ လည်းကောင်း လူမျိုးစုစာရင်းများကို အချိန်ယူပြုစုခဲ့ကြပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref name="pyithu"/> "အဓိကလူမျိုးစုကြီးများ" ကို ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကား သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းသားနှီးနွယ်မှုများထက် နေထိုင်ရာဒေသအလိုက် အုပ်စုခွဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာ ရှမ်းလူမျိုးစုကြီးတွင် မတူညီသော ဘာသာစကားအုပ်စု လေးခုရှိ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသုံးနှုန်းကြသော တိုင်းရင်းသား ၃၃ မျိုးပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://myanmartravelinformation.com/mti-myanmar-people/index.htm |title=Archived copy |accessdate=2007-12-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100609072939/http://myanmartravelinformation.com/mti-myanmar-people/index.htm |archivedate=9 June 2010 |df=dmy-all }}</ref> ထို့အပြင် အသိအမှတ် မပြုထားသော အခြား လူမျိုးစုများလည်း ရှိနေပြီး အများဆုံးမှာ [[မြန်မာပြည်ရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်မြန်မာလူမျိုးများ]]နှင့် ပန်းသေးလူမျိုးများ (ယင်းနှစ်စုသည် လူဦးရေ၏ ၃%)၊ အိန္ဒိယမြန်မာနွယ်များ (လူဦးရေ၏ ၂%)၊ အင်္ဂလိပ်မြန်မာနွယ်များနှင့် ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ နောက်ဆုံးအုပ်စုနှစ်ခုအတွက် တိကျသော တရားဝင်စာရင်းထုတ်ပြန်ချက် မရှိသော်လည်း အင်္ဂလိပ်မြန်မာနွယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းတွင် ၅၂,၀၀၀ ခန့်နှင့် နိုင်ငံပြင်ပတွင် ၁.၆ သန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ {{bar box |width=35em |barwidth=150px |title=မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ အချိုး (အကြမ်းဖျင်းခန့်မှန်း) |titlebar=#ddd |bars= {{bar percent|[[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]|orange|68.00}} {{bar percent|[[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]|blue|9.00}} {{bar percent|[[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]|green|7.00}} {{bar percent|[[မြန်မာပြည်ရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]|purple|2.50}} {{bar percent|[[မွန်လူမျိုး|မွန်]]|red|2.00}} {{bar percent|[[ကယားလူမျိုး|ကယား]]|lime|1.83}} {{bar percent|[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]|yellow|1.7}} {{bar percent|[[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]|black|1.50}} {{bar percent|[[အိန္ဒိယ-ဗမာနွယ်များ|အိန္ဒိယ]]|violet|1.25}} {{bar percent|[[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊<br/>[[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]နှင့် [[ပလောင်လူမျိုး]]များ အပါအဝင်<br/>အခြားအုပ်စုများ|cyan|4.50}} }} ==တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများ== အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်သည်။<ref name="pyithu"/><ref>{{cite news|last=Gamanii|title=135: Counting Races in Burma|url=http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4965:135-counting-races-in-burma&catid=115:opinions&Itemid=308|accessdate=26 August 2013|newspaper=Shan Herald|date=25 September 2012|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20140509103524/http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4965:135-counting-races-in-burma&catid=115:opinions&Itemid=308|archivedate=9 May 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |title=Composition of the Different Ethnic Groups |url=http://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm |accessdate=3 February 2020 |archivedate=10 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200410075744/https://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm }}</ref> ===ကချင်=== ကချင်လူမျိုးစုကြီးတွင် မျိုးနွယ်စု ၁၂ ခု ပါဝင်သည်။ {{columns-start|num=2}} * [[ကချင်လူမျိုး]] * [[ထရုမ်းလူမျိုး]] * [[ဒလောင်လူမျိုး]]<ref name=autogenerated1>{{Cite web |url=http://www.ethnologue.com/ |title=Ethnologue |access-date=1 May 2006 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013215305/http://www.ethnologue.com/show_lang_family.asp?code=haw |url-status=live }}</ref> * [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိမ်းဖောလူမျိုး]] (''သိန်းပေါ်၊ ဂျင်းဖော'') * [[ဂေါ်ရီလူမျိုး]] (''ဂေါ်ရစ်'')<ref name=autogenerated1 /> * [[ခါ့ခူးလူမျိုး]] (''ခခု'') {{column}} * [[ဒူးလင်းလူမျိုး]] (''ဒူးလန်း'')<ref name=autogenerated1 /> * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]] (''မရူ၊ လော်ဂေါ်'') * [[ရဝမ်လူမျိုး]] * [[လရှီလူမျိုး]] (''လာချိဒ်'') * [[အဇီးလူမျိုး]] (''ဇိုင်ဝါး'') * [[လီဆူလူမျိုး]] {{columns-end}} ===ကယား=== ကယားလူမျိုးစုကြီးတွင် မျိုးနွယ်စု ၉ ခု ပါဝင်သည်။{{noteTag|name=kayah|group=kayah|The source of this list is the nine captions from an unscientific Italian book, using Italian spelling.}}<ref>{{cite book |last1=Manna |first1=Paolo |title=I Ghekù, tribù cariana della Birmania orientale {{!}} WorldCat.org |date=1902 |publisher=Tipografia pontificia S. Giuseppe |location=Milan |url=https://search.worldcat.org/title/I-Gheku-tribu-cariana-della-Birmania-orientale/oclc/46932249 |access-date=30 September 2024 |language=en}}</ref> {{columns-start|num=2}} * [[ကယားလူမျိုး]] (''ကရင်နီ'') * [[ဇယိန်လူမျိုး]] (''ကယန်း လထာ'') * [[ကယန်းလူမျိုး]] (''ပဒေါင်'') * [[ဂေခိုလူမျိုး]] (''ကယန်းကယ်ခို'') * [[ဂေဘားလူမျိုး]] {{column}} * [[ပရဲလူမျိုး]] (''ကယော၊ ကယော်'') * [[မနူမနောလူမျိုး]] (''မနုမနော'') * [[ယင်းတလဲလူမျိုး]] * [[ယင်းဘော်လူမျိုး]] {{columns-end}} {{noteFoot|group=kayah}} ===ကရင်=== ကရင်လူမျိုးစုကြီးတွင် မျိုးနွယ်စု ၁၁ ခု ပါဝင်သည်။ {{columns-start|num=2}} * [[ကရင်လူမျိုး]] * [[ကရင်ဖြူလူမျိုး]] (''ဂေဘားကရင်'') * [[ပလေကီးလူမျိုး]] (''ပလေချီး'') * [[မွန်ကရင်လူမျိုး]] (''စာဖြူ'')<ref name=autogenerated1 /> * [[စကောကရင်လူမျိုး]] * [[တလှေပွာလူမျိုး]] (''တလှေပွား'')<ref name=autogenerated1 /> {{column}} * [[ပကူးလူမျိုး]] * [[ဘွဲလူမျိုး]] * [[မောနေပွားလူမျိုး]] * [[မိုးပွလူမျိုး]] (''မိုးပွား'')<ref name=autogenerated1 /> * [[ပိုးကရင်လူမျိုး]] (''ရှို'') {{columns-end}} ===ချင်း=== ချင်းလူမျိုးစုကြီးတွင် မျိုးနွယ်စု ၅၃ ခု ပါဝင်သည်။ {{columns-start|num=3}} * [[ချင်းလူမျိုး]] * [[ကသည်းလူမျိုး]] (''မေ့ထေး''၊ ''မယ်တိုင်''<ref name="pyithu"/>) * [[ဆလိုင်းလူမျိုး]] * [[ကလင်ကော့လူမျိုး]] (''လူရှေ''၊ ''လုရှေ'') * [[ခမီလူမျိုး]] * [[ခေါနိုးလူမျိုး]] * [[ခေါင်စိုလူမျိုး]] * [[ခေါင်ဆိုင်ချင်းလူမျိုး]] * [[ခွာဆင်းမ်လူမျိုး]] * [[ခွန်လီလူမျိုး]] (''ဆင်မ်'') * [[ဂန်တဲ့လူမျိုး]] * [[ဂွေးတဲလူမျိုး]] * [[ငွန်းလူမျိုး]] * [[ဆီစာန်လူမျိုး]]<ref name=autogenerated1 /> * [[ဆင်တန်လူမျိုး]] * [[ဆိုင်းဇန်လူမျိုး]] (''ဆိုင်းတန်'') {{column}} * [[ဇာဟောင်လူမျိုး]] (''ဇာတောင်'') * [[ဇိုတုံးလူမျိုး]] * [[ဇိုဖေလူမျိုး]] * [[ဇိုလူမျိုး]] * [[ဇန်ညှပ်လူမျိုး]] * [[တပေါင်လူမျိုး]] * [[တီးတိန်လူမျိုး]] (''တဲဒင်မ်'') * [[တေဇန်လူမျိုး]] * [[တိုင်ချွန်းလူမျိုး]] (''တာရွှန်း'') * [[တာ့ဒိုးလူမျိုး]] * [[တောရ်လူမျိုး]] * [[ဒင်မ်လူမျိုး]] * [[ဒိုင်လူမျိုး]] (''ယင်ဒူး'') * [[နာဂလူမျိုး]] * [[တန်ဒူးလူမျိုး]] (''တန်ခူး'') * [[မာရင်လူမျိုး]] * [[ပနမ်းလူမျိုး]] (''မနန်း'') {{column}} * [[မကန်းလူမျိုး]] * [[မတူလူမျိုး]] * [[မီရမ်လူမျိုး]] (''မိရမ်၊ မရာ'') * [[မီအဲလူမျိုး]] (''မိအဲ'') * [[မွင်းလူမျိုး]] * [[လူရှည်လူမျိုး]] (''လူရှေ၊ လူရှိုင်း'') * [[လေးမြို့လူမျိုး]] * [[လင်တဲလူမျိုး]] * [[လောက်ထူလူမျိုး]] (''လောက်ကု'') * [[လိုင်လူမျိုး]] (''ဟားခါးချင်း'') * [[လိုင်ဇိုလူမျိုး]] * [[မြို(ခမိ)လူမျိုး]] '' (ဝါကုန်း)'' * [[ထမန်းလူမျိုး]] * [[အနူးလူမျိုး]] * [[အနန်းလူမျိုး]] * [[အူပူလူမျိုး]] (''အုပု'') * [[လျင်းတုလူမျိုး]] (''လျင်းကု'') * [[အရှိုချင်းလူမျိုး]] * [[ရောင်ထုလူမျိုး]] (''ရောင်ကု'') {{columns-end}} ===ဗမာ=== ဗမာလူမျိုးစုကြီးတွင် မျိုးနွယ်စု ၉ ခု ပါဝင်သည်။ {{columns-start|num=2}} * [[ဗမာလူမျိုး]] * [[ထားဝယ်လူမျိုး]] * [[မြိတ်လူမျိုး]] * [[ယောလူမျိုး]] (''ဆော'') * [[ယဘိန်းလူမျိုး]] {{column}} * [[ကဒူးလူမျိုး]] * [[ကနန်းလူမျိုး]] * [[ဆလုံလူမျိုး]] (''မော်ကင်း'') * [[ဖွန်းလူမျိုး]] (''ဖုန်း၊ ဖွန်'') {{columns-end}} ===မွန်=== မွန်လူမျိုးစုကြီးတွင် မျိုးနွယ်စု ၁ ခု ပါဝင်သည်။ * [[မွန်လူမျိုး]] ===ရခိုင်=== ရခိုင်လူမျိုးစုကြီးတွင် မျိုးနွယ်စု ၇ ခုပါဝင်သည်။ {{columns-start|num=2}} * [[ရခိုင်လူမျိုး]] (''အာရကန်'') * [[ကမန်လူမျိုး]] * [[ခမီးလူမျိုး]] * [[ဒိုင်းနက်လူမျိုး]] {{column}} * [[မရမာကြီးလူမျိုး]] * [[မြူလူမျိုး]] * [[သက်လူမျိုး]] {{columns-end}} ===ရှမ်း=== ရှမ်းလူမျိုးစုကြီးတွင် မျိုးနွယ်စု ၃၂ ခု ပါဝင်သည်။ {{columns-start|num=3}} * [[ရှမ်းလူမျိုး]] (''တိုင်း'') * [[ယွန်းလူမျိုး]] (''တိုင်းယွန်း/မြောက်ပိုင်းထိုင်း'') * [[ကွီလူမျိုး]] * [[ဖျင်လူမျိုး]] * [[ယောင်လူမျိုး]] (''မှောင်'') * [[ထနော့လူမျိုး]] (''ဓနော'') * [[ပလေးလူမျိုး]] * [[အဲန်လူမျိုး]] (''အင်'') * [[မုံလူမျိုး]] (''စုံ'') * [[ခမူလူမျိုး]] * [[အာခါလူမျိုး]] (''ကော''၊ ''အီကော'') {{column}} * [[ကိုးကန့်လူမျိုး]] * [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး]] * [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး]] (''ခွန်'') * [[တောင်ရိုးလူမျိုး]] * [[ဓနုလူမျိုး]] * [[ပလောင်လူမျိုး]] * [[မြောင်ဇီးလူမျိုး]] * [[ယင်းကျားလူမျိုး]] * [[ယင်းနက်လူမျိုး]] * [[ရှမ်းကလေးလူမျိုး]] (''တိုင်းနွဲ့'') * [[ရှမ်းကြီးလူမျိုး]] (''တိုင်းလုံ'') {{column}} * [[လားဟူလူမျိုး]] * [[အင်းသားလူမျိုး]] * [[အိုက်ဆွယ်လူမျိုး]] * [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]] (''တောင်သူ၊ ကရင်မည်း'') * [[တိုင်းလွယ်လူမျိုး]] * [[တိုင်းလျမ်လူမျိုး]] (''ရှမ်းနီ''၊ ''တိုင်းလိုင်'') * [[တိုင်းလုံလူမျိုး]] * [[တိုင်းလေ့လူမျိုး]] (''လိရှမ်း'') * [[မိုင်းသာလူမျိုး]] (''အာချန်'') * [[မောရှမ်းလူမျိုး]] * [[ဝလူမျိုး]] {{columns-end}} ==အသိအမှတ်မပြုထားသော မျိုးနွယ်စုများ== မြန်မာအစိုးရ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စု ၁၃၅ မျိုးတွင် မပါဝင်သော အစိုးရမှ အသိအမှတ်မပြုထားသည့် မျိုးနွယ်စုများလည်း ရှိသေးသည်။ * [[အင်္ဂလိပ်-ဗမာ လူမျိုး]] ([[:en:Anglo-Burmese people]]) * [[မြန်မာပြည်ရှိ တရုတ်လူမျိုး|ဗမာတရုတ်လူမျိုး]] * [[ပန်းသေးလူမျိုး]] ([[:en:Panthay]])<ref>{{cite news |last1=Mullins |first1=Jeremy |last2=Aye |first2=Mon Mon |date=30 March 2014 |title=Panthay Muslims protect their name |url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/mandalay-upper-myanmar/9998-panthay-muslims-protect-their-name.html |work=Myanmar Times |access-date=30 May 2017 |archive-date=23 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523083610/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/mandalay-upper-myanmar/9998-panthay-muslims-protect-their-name.html |url-status=live }}</ref> * [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး]] ([[:en:Burmese Indians]])<ref>[https://books.google.com/books?id=ofo3H1cWp6IC&pg=PA40 Tracing an Indian Diaspora: Contexts, Memories, Representations – Google Books<!-- Bot generated title -->]</ref> * [[တောင်သားလူမျိုး]] * [[ဗမာဂေါ်ရခါးလူမျိုး]] ([[:en:Burmese Gurkha]]) * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မီဇိုလူမျိုးများ|ဗမာမီဇိုလူမျိုးများ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂျူးလူမျိုးများ|ဂျူးလူမျိုးများ]] * [[ပသီ|ပသီလူမျိုး]] * [[ရိုဟင်ဂျာလူမျိုး]] ==တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုစာရင်း သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု စာရင်းနှင့် သတ်မှတ်ချက်များသည် ခေတ်အဆက်ဆက် အစိုးရများ၏ နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက်များ၊ သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမှုများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များအပေါ် မူတည်၍ သိသာစွာ ပြောင်းလဲမှုများ ရှိခဲ့သည်။ လူမျိုးစုများကို စနစ်တကျ စာရင်းကောက်ယူမှုသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ၁၉၃၁ ခုနှစ် အိန္ဒိယ-မြန်မာ သန်းခေါင်စာရင်းမှ စတင်ခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က လူမျိုးရေးလက္ခဏာထက် ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကားကိုသာ အဓိကထား၍ အုပ်စုဖွဲ့ခဲ့ရာ ဘာသာစကားကွဲပြားမှုပေါင်း ၁၃၀ ကျော်ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|title=Census of India, 1931, Volume XI: Burma|publisher=Government of India|year=1933|url=https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/1931-Census-Report.pdf}}</ref> <ref>[https://www.tni.org/files/download/bpb_13.pdf Ethnicity without Meaning, Data without Context: The 2014 Census, Identity and Citizenship in Burma/Myanmar (PDF)]</ref> <ref>[https://www.tni.org/files/publication-downloads/bpb16_web_16092015.pdf Myanmar Policy Briefing No. 16: Ethnic Politics and the 2015 Elections in Myanmar (PDF)]</ref> လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဖဆပလအစိုးရလက်ထက် ၁၉၅၃-၁၉၅၄ ခုနှစ် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ သန်းခေါင်စာရင်းတွင် လူမျိုးစုများကို ဆက်လက်ကောက်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက်[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်| မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) ]]အစိုးရလက်ထက် ၁၉၇၃ ခုနှစ် ပြည်လုံးကျွတ် သန်းခေါင်စာရင်း မကောက်ယူမီ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနက ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် “ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက်” ထုတ်ပြန်ကာ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၄၄ မျိုးပါဝင်သော စာရင်းကို ပြုစုခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်ထုတ် [[ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ|ဗိုလ်တစ်ထောင် သတင်းစာ]]တွင် “ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၄၃ မျိုး သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ရန်ပြုစုထားပြီး” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဆိုပါ သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးတွင် “နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံကို တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များတွင် စနစ်တကျကောက်ယူသွားမည်ဖြစ်ရာ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများစာရင်းကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ပြုစုထားသည်” ဟု ရေးသားထားသည်။<ref>"ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၄၃ မျိုး သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ရန်ပြုစုထားပြီး"၊ ဗိုလ်တစ်ထောင် သတင်းစာ၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်။</ref> <ref name="TNI-BPB13">{{cite web|title=Ethnicity without Meaning, Data without Context: The 2014 Census, Identity and Citizenship in Burma/Myanmar|publisher=Transnational Institute|date=February 2014|url=https://www.tni.org/files/download/bpb_13.pdf}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; margin:auto;" |+ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ရက် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၄၄ မျိုးစာရင်းမူရင်း |- ! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး |- | ၁။ || [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ]] || ၂၅။ || [[ဂေါ်ရီလူမျိုး|ဂေါရီ]] || ၄၉။ || [[ယိုးဒယားလူမျိုး|ယိုးဒယား]] || ၇၃။ || [[တရိုးလူမျိုး|တရိုး]] || ၉၇။ || [[ကသည်းလူမျိုး|မယ်တိုင် (ကသဲ)]] || ၁၂၁။ || [[တန်နူးလူမျိုး|တန်နူး (လ်)]] |- | ၂။ || [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]] || ၂၆။ || [[ဂျင်းဖောလူမျိုး|ဂျိန်းဖော့]] || ၅၀။ || [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း]] || ၇၄။ || [[ဆိုင်ဘောင်လူမျိုး|ဆိုင်ဘောင်]] || ၉၈။ || [[အနလူမျိုး|အန]] || ၁၂၂။ || [[မာရင်လူမျိုး|မာရင်]] |- | ၃။ || [[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] || ၂၇။ || [[ဆတ်စုလူမျိုး|ဆတ်စု]] || ၅၁။ || [[တီးတိန်လူမျိုး|တီးဒင် (ခုတ်တဲ)]] || ၇၅။ || [[ချောင်းကြီးချင်းလူမျိုး|ချောင်းကြီးချင်း]] || ၉၉။ || [[ခေါင်စိုလူမျိုး|ခေါင်စို]] || ၁၂၃။ || [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]] |- | ၄။ || [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] || ၂၈။ || [[အာသန်ကချင်လူမျိုး|အာသန်ကချင်]] || ၅၂။ || [[သထိုးလူမျိုး|သထိုး]] || ၇၆။ || [[လိုင်း-လမ်း-ပိလူမျိုး|လိုင်း-လမ်း-ပိ]] || ၁၀၀။ || [[ချင်းဘူလူမျိုး|ချင်းဘူ]] || ၁၂၄။ || [[မိုင်းအိုလူမျိုး|မိုင်းအို (မျောင်)]] |- | ၅။ || [[ယောလူမျိုး|ယော]] || ၂၉။ || [[ဒူးလန်းလူမျိုး|ဒူးလန်း]] || ၅၃။ || [[ဗစ်သီလူမျိုး|ဗစ်သီ]] || ၇၇။ || [[လမ်း-ပွန်လူမျိုး|လမ်း-ပွန်]] || ၁၀၁။ || [[မွန်လူမျိုး|မွန်-တလိုင်း]] || ၁၂၅။ || [[ယအိုလူမျိုး|ယအို]] |- | ၆။ || [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] || ၃၀။ || [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] || ၅၄။ || [[ဇိုလူမျိုး|ဇီ (ယို)]] || ၇၈။ || [[ဝေမတလူမျိုး|ဝေမတ]] || ၁၀၂။ || [[တလိုင်းလူမျိုး|တလိုင်း-ကလိုင်း]] || ၁၂၆။ || [[ရန်လွမ်းလူမျိုး|ရန်(ဂ်)လွမ်း (ရန်(ဂ်)နက်)]] |- | ၇။ || [[ဖုန်းလူမျိုး|ဖုန်း]] || ၃၁။ || [[ပဒေါင်လူမျိုး|ပဒေါင်]] || ၅၅။ || [[စောင်ဆဲလူမျိုး|စောင်ဆဲ (တောင်ကြား)]] || ၇၉။ || [[တောင်သားလူမျိုး|တောင်သား]] || ၁၀၃။ || [[လာဟူလူမျိုး|လာဟူး]] || ၁၂၇။ || [[ရန်ဆတ်လူမျိုး|ရန်(ဂ်)ဆတ် (ရန်(ဂ်)ကြား)]] |- | ၈။ || [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] || ၃၂။ || [[ယင်းဘော်လူမျိုး|ယင်းဘော်]] || ၅၆။ || [[ဇီရင်လူမျိုး|ဇီရင် (ဇီနေဂ်)]] || ၈၀။ || [[အရှိုလူမျိုး|အရှိ (ရှိ)]] || ၁၀၄။ || [[လီလိုလူမျိုး|လီလို]] || ၁၂၈။ || [[ဓနောလူမျိုး|ဓနော]] |- | ၉။ || [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] || ၃၃။ || [[ကဲခိုလူမျိုး|ကဲခို]] || ၅၇။ || [[ခွန်လူမျိုး|ခွန်]] || ၈၁။ || [[ချင်းဘုံလူမျိုး|ချင်းဘုံ]] || ၁၀၅။ || [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူး (လီရှော)]] || ၁၂၉။ || [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]] |- | ၁၀။ || [[အဇီးလူမျိုး|အက်စီ]] || ၃၄။ || [[ကဲဘားလူမျိုး|ကဲဘား]] || ၅၈။ || [[လူရှိုင်းလူမျိုး|လူရှိုင်း]] || ၈၂။ || [[မန်းလူမျိုး|မန်း]] || ၁၀၆။ || [[ကွီလူမျိုး|ကွီ]] || ၁၃၀။ || [[ဝလူမျိုး|ဝ]] |- | ၁၁။ || [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]] || ၃၅။ || [[မနူမနောလူမျိုး|မနမနော]] || ၅၉။ || [[ဟောလဒိုလူမျိုး|ဟောလဒို (ပုန်းဒို)]] || ၈၃။ || [[ယင်းဒုလူမျိုး|ယင်းဒု]] || ၁၀၇။ || [[ကော်လူမျိုး|ကော်]] || ၁၃၁။ || [[တိုင်းလွယ်လူမျိုး|တိုင်းလွယ်]] |- | ၁၂။ || [[မရူလူမျိုး|မရူ]] || ၃၆။ || [[ယင်းတလဲလူမျိုး|ယင်းတလဲ]] || ၆၀။ || [[နန်ဂိတ်လူမျိုး|နန်ဂိတ် (နန်ယက်)]] || ၈၄။ || [[ဆင်သန်းလူမျိုး|ဆင်သန်း (ဂ်)]] || ၁၀၈။ || [[အာခါလူမျိုး|အခါ]] || ၁၃၂။ || [[အင်လူမျိုး|အင်]] |- | ၁၃။ || [[မိုင်းသာလူမျိုး|မိုင်းသာ]] || ၃၇။ || [[ပရဲလူမျိုး|ပရဲ]] || ၆၁။ || [[တာရွှန်းလူမျိုး|တာရွှန်း (တာရုံ)]] || ၈၅။ || [[ဝီလမ်းနိုင်းလူမျိုး|ဝီလမ်းနိုင်း]] || ၁၀၉။ || [[ပျင်းလူမျိုး|ပျင်း]] || ၁၃၃။ || [[ခမူလူမျိုး|ခမူ]] |- | ၁၄။ || [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] || ၃၈။ || [[ဘရဲလူမျိုး|ဘရဲ (ပဒေါင်းခေါင်းတို)]] || ၆၂။ || [[ခိုင်းရီးလူမျိုး|ခိုင်းရီး]] || ၈၆။ || [[သောလူမျိုး|သော]] || ၁၁၀။ || [[တန်းဆာလူမျိုး|တန်း(ဂ်)ဆာ]] || ၁၃၄။ || [[လမက်လူမျိုး|လမက်]] |- | ၁၅။ || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး]] || ၃၉။ || [[ဇယင်းလူမျိုး|ဇယင်း (ဇယိမ်)]] || ၆၃။ || [[ယဟိုးလူမျိုး|ယဟိုး (ယဟောင်း)]] || ၈၇။ || [[ချင်းမတ်လူမျိုး|ချင်းမတ်]] || ၁၁၁။ || [[ဟုံပါလူမျိုး|ဟုံပါ]] || ၁၃၅။ || [[စုံလူမျိုး|စုံ]] |- | ၁၆။ || [[ချောင်းသားလူမျိုး|ချောင်းသား]] || ၄၀။ || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်း)]] || ၆၄။ || [[မွမ်းလံလူမျိုး|မွမ်းလံ]] || ၈၈။ || [[ချင်းပုံးလူမျိုး|ချင်းပုံး]] || ၁၁၂။ || [[တာအို-ခွန်လူမျိုး|တာအို-ခွန်]] || ၁၃၆။ || [[မေလလူမျိုး|မေလ]] |- | ၁၇။ || [[စကောကရင်လူမျိုး|စကော]] || ၄၁။ || [[ထိုင်းလမ်လူမျိုး|ထိုင်းလမ်]] || ၆၅။ || [[ချွတ်ဆင်လူမျိုး|ချွတ်ဆင် (မ)]] || ၈၉။ || [[မရီလူမျိုး|မရီ]] || ၁၁၃။ || [[ခွန်ပန်းလူမျိုး|ခွန်ပန်း (ဂ်)]] || ၁၃၇။ || [[ဆလုံလူမျိုး|ဆလုံ]] |- | ၁၈။ || [[ပိုးကရင်လူမျိုး|ပိုး]] || ၄၂။ || [[ခွန်လူမျိုး|ခွန် (ဂုံ)]] || ၆၆။ || [[လျှင်တဲလူမျိုး|လျှင်တဲ]] || ၉၀။ || [[ခမီလူမျိုး|အောက်ခမီ]] || ၁၁၄။ || [[နန်းခန်လူမျိုး|နန်း(ဂ်)-ခန်(ရဗစ်)]] || ၁၃၈။ || [[စစ်တကောင်းလူမျိုး|ရခိုင်-စစ်တကောင်း]] |- | ၁၉။ || [[ပကူးလူမျိုး|ပကူး]] || ၄၃။ || [[လူးလူမျိုး|လူး]] || ၆၇။ || [[ဟားခါးလူမျိုး|လိုဒ် (ဟာခါး)]] || ၉၁။ || [[ခမီးလူမျိုး|အရှိုင်းခမီး]] || ၁၁၅။ || [[ကဒူးလူမျိုး|ကဒူး]] || ၁၃၉။ || [[မြန်မာမွတ်စလင်|မြန်မာ-မူဆလင်]] |- | ၂၀။ || [[မွန်းနီးပွားလူမျိုး|မွန်းနီးပွား]] || ၄၄။ || [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း (လာအို)]] || ၆၈။ || [[ဇိုတောင်းလူမျိုး|ဇိုတောင်း (ဗိုတန်းဂ်)]] || ၉၂။ || [[ကျောက်ခနန်လူမျိုး|ကျောက်ခနန်]] || ၁၁၆။ || [[ကဏန်းလူမျိုး|ဂဏန်း]] || ၁၄၀။ || [[ကမန်လူမျိုး|ရခိုင်-ကမန်]] |- | ၂၁။ || [[ဘွဲ့လူမျိုး|ဘွဲ့]] || ၄၅။ || [[ရှမ်းတရုတ်လူမျိုး|ရှမ်းတရုတ်]] || ၆၉။ || [[လောက်တူလူမျိုး|လောက်တူ]] || ၉၃။ || [[လဲဒုလူမျိုး|လဲဒု]] || ၁၁၇။ || [[သက်လူမျိုး|ဆပ် (သက်)]] || ၁၄၁။ || [[မြေဒူးလူမျိုး|မြေဒူး]] |- | ၂၂။ || [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း(တောင်သူ)]] || ၄၆။ || [[ဒရဲလူမျိုး|ဒရဲ]] || ၇၀။ || [[မာရလူမျိုး|မာရ (မိရန်)]] || ၉၄။ || [[ဆစ်တုလူမျိုး|ဆစ်တု]] || ၁၁၈။ || [[တမန်လူမျိုး|တမန်]] || ၁၄၂။ || [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အိန္ဒိယလူမျိုးများ|အခြား မြန်မာ-အိန္ဒိယများ]] |- | ၂၃။ || [[ကရင်ဖြူလူမျိုး|ကရင်ဖြူ]] || ၄၇။ || [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန်းထီးရှမ်း]] || ၇၁။ || [[မတူလူမျိုး|မတူး (ဝိ)]] || ၉၅။ || [[လပ်ခါလူမျိုး|လပ်ခါ (ရှမ်းဒု)]] || ၁၁၉။ || [[မလင်းလူမျိုး|မလင်း]] || ၁၄၃။ || [[မြန်မာအင်္ဂလိပ်ကပြား|မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်]] |- | ၂၄။ || [[ပလေချီလူမျိုး|ပလေချီ]] || ၄၈။ || [[ရှမ်းဗမာလူမျိုး|ရှမ်းမြန်မာ]] || ၇၂။ || [[တမာန်လူမျိုး|တမာန် (ဂ်)]] || ၉၆။ || [[ကျောလူမျိုး|ကျော]] || ၁၂၀။ || [[ခမီးလူမျိုး|ခမန်း-မမ်(ခ)မို]] || ၁၄၄။ || [[မြန်မာတရုတ်လူမျိုး|မြန်မာ-တရုတ်]] |} ထို့နောက် ၁၉၈၂ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံသားဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် ၁၉၈၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချိန်တွင် မဆလပါတီ ဗဟိုကော်မတီဌာနချုပ်၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုရေးရာကော်မတီက ယခင် ၁၄၃ မျိုးစာရင်းကို အမည်ကွဲများ ပေါင်းစည်းပယ်ဖျက်ကာ ပြန်လည်စိစစ်ခဲ့သဖြင့် ယနေ့ခေတ် တရားဝင်အသုံးပြုနေသော "၁၃၅ မျိုး" စာရင်းအဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ယင်းစာရင်းကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ပြည်လုံးကျွတ် သန်းခေါင်စာရင်း အပါအဝင် နောက်ဆက်တွဲ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ စာရင်းဇယားများတွင်လည်း ဆက်လက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းတွင် ယခင် ၁၄၄/၁၄၃ မျိုးစာရင်းများကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်၍ ယနေ့ တရားဝင်အသုံးပြုနေသော "တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅ မျိုး" စာရင်းကို အစိုးရက အသုံးပြုလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |title=Ethnicity without Meaning, Data without Context: The 2014 Census, Identity and Citizenship in Burma/Myanmar |publisher=Transnational Institute |year=2014 |url=https://www.tni.org/files/download/bpb_13.pdf}}</ref><ref>{{cite web |title=Focus on Myanmar: An Introduction to Minority Rights |publisher=Minority Rights Group International |url=https://www.minorityrightsmyanmar.org/en/2-focus-on-myanmar}}</ref><ref>{{cite journal |last=Cheesman |first=Nick |title=How in Myanmar “National Races” Came to Surpass Citizenship and Exclude Rohingya |url=https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Nick-Cheesman.pdf}}</ref> ==လူမျိုးတစ်ရာတစ်ပါး== မြန်မာ့သမိုင်းအစဉ်အလာကို လေ့လာရာတွင် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် ပြဋ္ဌာန်းထားသော "တိုင်းရင်းသား (၁၃၅) မျိုး" စာရင်းအပြင်၊ ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်ကတည်းက အစဉ်အဆက် လက်ခံမှတ်သားခဲ့ကြသည့် "လူမျိုးတစ်ရာတစ်ပါး (၁၀၁ မျိုး)" ဟူသော သမိုင်းဝင် လူမျိုးစုခွဲခြားမှုစနစ် တစ်ရပ်ကိုပါ စိတ်ဝင်စားဖွယ် တွေ့ရှိရသည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်သည် ညောင်ရမ်းခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် (၁၆ ရာစုမှ ၁၉ ရာစုအတွင်း) ကာလများ၌ အထင်ရှားဆုံးနှင့် အကျယ်ပြန့်ဆုံး အသုံးပြုခဲ့သော ရိုးရာသတ်မှတ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် အချိန်ကာလကို အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် ခက်ခဲသော်လည်း၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် စာပေကျမ်းဂန်များနှင့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဤအယူအဆကို အခိုင်အမာ မှတ်တမ်းတင်ထားကြောင်း သမိုင်းသုတေသနများက ဖော်ပြသည်။ ဤ "လူမျိုး (၁၀၁) ပါး" စာရင်းသည် ခေတ်သစ် သန်းခေါင်စာရင်းများကဲ့သို့ သိပ္ပံနည်းကျ ကောက်ယူထားခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ရှေးခေတ် မြန်မာပညာရှိများက ၎င်းတို့ သိရှိထိတွေ့ဖူးသမျှသော ပြည်တွင်းပြည်ပမှ လူမျိုးများကို ပထဝီနိုင်ငံရေး ရှုထောင့်မှနေ၍ စနစ်တကျ စုစည်းမှတ်တမ်းတင်ထားသည့် မြန်မာ့ရိုးရာ လောကအမြင်တစ်ရပ်သာ ဖြစ်ပေသည်။ စွယ်စုံကျော်ထင်ကျမ်း၊ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းနှင့် လောကဟိတရာသီကျမ်း အစရှိသည့် ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဤလူမျိုး (၁၀၁) ပါးကို [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ]]၊ တလိုင်း (မွန်)၊ ရှမ်းနှင့် ကုလား ဟူ၍ အဓိက အုပ်စုကြီးလေးစုဖြင့် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite book | author = ကိုယော (ဘောဂဗေဒ) | title = နှောင်းခေတ်ဟောင်းက “လောင်းရှည်” (သို့မဟုတ်) ယောရွှေပြည်က ပုဂံ (ပထမအကြိမ်) | publisher = စာပေဗိမာန် | year = ၂၀၁၅ | chapter = အခန်း ၃ | page = ၁၄ | url = http://www.highlightcomputer.com/%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9A%E1%80%B1%E1%80%AC-%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9F%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%8A%E1%80%BA(%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7)%E1%80%9A%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%82%E1%80%B6.pdf }}</ref> <ref>{{Cite book | author = ရွှေတောင်မြို့ ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး | title = စွယ်စုံကျော်ထင်ကျမ်း | publisher = ခင်ချိုထွန်းစာပေ | year = ၂၀၀၂ | page = ၇၅၈ | url = https://drive.google.com/file/d/0Bwl_hA7bJaAeYzhkNjQ0ZGQtMTY2Ni00MDJmLTg3MjEtYzU4MTA0Nzg3Y2I4/view?usp=drivesdk&resourcekey=0-Sk4rOleH0WlQvnt_m1X49g }}</ref> <ref>{{Cite book | author = ဆရာကြီး ဦးဘိုးမြစ် | title = လောကဟိတရာသီကျမ်း | edition = ဆဋ္ဌမအကြိမ် | publisher = တိုင်းလင်းစာပေ | year = ၁၉၉၉ | page = ၂၈၀ | url = https://drive.google.com/file/d/1ii_hn-ABmJp-N4RUIfESmjLfqb1l7RvM/view }}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; margin:auto;" |+ လူမျိုး ၁၀၁ ပါး (ပုဂံမူမှ) |- ! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး !! အမှတ် !! လူမျိုး |- | ၁။ || [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ]] || ၁၈။ || [[တနင်္သာရီလူမျိုး|တနင်္သာရီ]] || ၃၅။ || [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]] || ၅၂။ || [[လင်လူမျိုး|လင်]] || ၆၉။ || [[ဖာရီလူမျိုး|ဖာရီ]] || ၈၆။ || [[ဗောဓိတာရီလူမျိုး|ဗောဓိတာရီ]] |- | ၂။ || [[မွန်လူမျိုး|တလိုင်း]] || ၁၉။ || [[လဝိုက်လူမျိုး|လဝိုက်]] || ၃၆။ || [[တရက်လူမျိုး|တရက်]] || ၅၃။ || [[ယိန်တူလူမျိုး|ယိန်တူ]] || ၇၀။ || [[ချင်အိုလူမျိုး|ချင်အို]] || ၈၇။ || [[မုသရာလူမျိုး|မုသရာ]] |- | ၃။ || [[ဇဝါလူမျိုး|ဇဝါ]] || ၂၀။ || [[ဥရုံလူမျိုး|ဥရုံ]] || ၃၇။ || [[ပုဏ္ဏားလူမျိုး|ပုဏ္ဏား]] || ၅၄။ || [[သထုံလူမျိုး|သထုံ]] || ၇၁။ || [[မြက်လူမျိုး|မြက်]] || ၈၈။ || [[ခြုံလူမျိုး|ခြုံ]] |- | ၄။ || [[ဇောလူမျိုး|ဇော]] || ၂၁။ || [[ကျုံကဲလူမျိုး|ကျုံကဲ]] || ၃၈။ || [[နှောဂါလူမျိုး|နှောဂါ]] || ၅၅။ || [[ကျည်းလူမျိုး|ကျည်း]] || ၇၂။ || [[ဘလောင်လူမျိုး|ဘလောင်]] || ၈၉။ || [[လင်ခိကာလူမျိုး|လင်ခိကာ]] |- | ၅။ || [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်း]] || ၂၂။ || [[ဩဘာလူမျိုး|ဩဘာ]] || ၃၉။ || [[ဇော်တတ်လူမျိုး|ဇော်တတ်]] || ၅၆။ || [[ပန်ထိပ်လူမျိုး|ပန်ထိပ်]] || ၇၃။ || [[မော့ပိဇင်လူမျိုး|မော့ပိဇင်]] || ၉၀။ || [[ကမ်းယံလူမျိုး|ကမ်းယံ]] |- | ၆။ || [[မနုလူမျိုး|မနု]] || ၂၃။ || [[မဟာလ္လကာလူမျိုး|မဟာလ္လကာ]] || ၄၀။ || [[အမည်းတက်လူမျိုး|အမည်းတက်]] || ၅၇။ || [[မာလိန်လူမျိုး|မာလိန်]] || ၇၄။ || [[ပွန်လူမျိုး|ပွန်]] || ၉၁။ || [[တံမြိုင်လူမျိုး|တံမြိုင်]] |- | ၇။ || [[ကုလားလူမျိုး|ကုလား]] || ၂၄။ || [[ဖင်ဇာလူမျိုး|ဖင်ဇာ]] || ၄၁။ || [[တောင်လာလူမျိုး|တောင်လာ]] || ၅၈။ || [[သုဝဏ္ဏလူမျိုး|သုဝဏ္ဏ]] || ၇၅။ || [[ကျန်လူမျိုး|ကျန်]] || ၉၂။ || [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] |- | ၈။ || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] || ၂၅။ || [[နသဲလူမျိုး|နသဲ]] || ၄၂။ || [[ရာန်မာန်လူမျိုး|ရာန်မာန်]] || ၅၉။ || [[ဇော်ဂီလူမျိုး|ဇော်ဂီ]] || ၇၆။ || [[လင်တောင်လူမျိုး|လင်တောင်]] || ၉၃။ || [[ကျုံဇင်လူမျိုး|ကျုံဇင်]] |- | ၉။ || [[ပိဏ္ဍရာလူမျိုး|ပိဏ္ဍရာ]] || ၂၆။ || [[အင်ကျယ်လူမျိုး|အင်ကျယ်]] || ၄၃။ || [[တောင်သူလူမျိုး|တောင်သူ]] || ၆၀။ || [[လဟက်လူမျိုး|လဟက်]] || ၇၇။ || [[ခြေငတ်လူမျိုး|ခြေငတ်]] || ၉၄။ || [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] |- | ၁၀။ || [[သောက္ကတဲလူမျိုး|သောက္ကတဲ]] || ၂၇။ || [[ပုံသတာလူမျိုး|ပုံသတာ]] || ၄၄။ || [[သျှူလူမျိုး|သျှူ]] || ၆၁။ || [[ပေါက္ကံလူမျိုး|ပေါက္ကံ]] || ၇၈။ || [[ဗောဓိလူမျိုး|ဗောဓိ]] || ၉၅။ || [[သွက်လူမျိုး|သွက်]] |- | ၁၁။ || [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]] || ၂၈။ || [[အထာလူမျိုး|အထာ]] || ၄၅။ || [[လင်ဇောလူမျိုး|လင်ဇော]] || ၆၂။ || [[ကံစက်လူမျိုး|ကံစက်]] || ၇၉။ || [[စင်ကျဲလူမျိုး|စင်ကျဲ]] || ၉၆။ || [[လာဟူလူမျိုး|လဟူ]] |- | ၁၂။ || [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] || ၂၉။ || [[မိဉ္ဇာလူမျိုး|မိဉ္ဇာ]] || ၄၆။ || [[တကြည်လူမျိုး|တကြည်]] || ၆၃။ || [[လလူမျိုး|လ]] || ၈၀။ || [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]] || ၉၇။ || [[လယောက်လူမျိုး|လယောက်]] |- | ၁၃။ || [[ယိုးဒယားလူမျိုး|ယိုးဒယား]] || ၃၀။ || [[ယပါလူမျိုး|ယပါ]] || ၄၇။ || [[ထရွေးလူမျိုး|ထရွေး]] || ၆၄။ || [[သူယောင်လူမျိုး|သူယောင်]] || ၈၁။ || [[ရေမီးလူမျိုး|ရေမီး]] || ၉၈။ || [[လင်သက်လူမျိုး|လင်သက်]] |- | ၁၄။ || [[ကသည်းလူမျိုး|ကသည်း]] || ၃၁။ || [[မြုံလူမျိုး|မြုံ]] || ၄၈။ || [[တပသီလူမျိုး|တပသီ]] || ၆၅။ || [[သူလောင်လူမျိုး|သူလောင်]] || ၈၂။ || [[သက်လူမျိုး|သက်]] || ၉၉။ || [[ရှိန်ခိုလူမျိုး|ရှိန်ခို]] |- | ၁၅။ || [[သူဘလူမျိုး|သူဘ]] || ၃၂။ || [[လဝလူမျိုး|လဝ]] || ၄၉။ || [[ပုသီလူမျိုး|ပုသီ]] || ၆၆။ || [[ထိန်လူမျိုး|ထိန်]] || ၈၃။ || [[ရေသုလူမျိုး|ရေသု]] || ၁၀၀။ || [[သရက်လင်လူမျိုး|သရက်လင်]] |- | ၁၆။ || [[ကတူးလူမျိုး|ကတူး]] || ၃၃။ || [[သေရာလူမျိုး|သေရာ]] || ၅၀။ || [[ရေဆူလူမျိုး|ရေဆူ]] || ၆၇။ || [[သူလီလူမျိုး|သူလီ]] || ၈၄။ || [[လင်ထဲလူမျိုး|လင်ထဲ]] || ၁၀၁။ || [[ပုတီးလူမျိုး|ပုတီး]] |- | ၁၇။ || [[ပြော့လူမျိုး|ပြော့]] || ၃၄။ || [[စန္ဒားလူမျိုး|စန္ဒား]] || ၅၁။ || [[ဝိဇေယျလူမျိုး|ဝိဇေယျ]] || ၆၈။ || [[ကံဗိလူမျိုး|ကံဗိ]] || ၈၅။ || [[မျက်နှာမည်းလူမျိုး|မျက်နှာမည်း]] || colspan="2" | |} ===မြန်မာ ၇မျိုး=== [[ဗမာလူမျိုး|ဗြဟ္မာ(မြန်မာ)]]၊ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|တောင်သူ]]၊ ကမ်းယံ၊ [[ယောလူမျိုး|ယော]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]] ===တလိုင်း (ခေါ်) မွန် ၄မျိုး=== တလိုင်း (ခေါ်) မွန် ၄ မျိုးဟု သတ်မှတ်ရာတွင် လူမျိုးကွဲများထက် ၎င်းတို့ အဓိက မှီတင်းနေထိုင်ရာ ဒေသကြီး ၄ ခုကို ကိုယ်စားပြုကာ မွန်သီ၊ မွန်နံ၊ မွန်ည၊ မွန်အား (အချို့ကျမ်းတွင် မွန်တ) ဟူ၍ ရေတွက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ===ရှမ်း ၃၀မျိုး=== ရှမ်း ၃၀ မျိုးဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများရှိ မျိုးနွယ်စုများကို ရှမ်းအုပ်စုကြီးထဲတွင် ပေါင်းရုံးသတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်း ၃၀မျိုးမှာ လင်း၊ သက်၊ ချင်း၊ ဂုဏ်၊ ရင်း၊ ကတူး၊ မြုံ၊ အကျော်၊ ဂင်၊ ရှိန်၊ ဓနု၊ ယူအူ၊ ကရင်၊ ကချင်၊ မနော၊ ဝဇာ၊ မျက်အမည်း၊ ကသည်း၊ ရေမီး ထွက်၊ ကရက်၊ လဝ၊ လင်းကြီး၊ ပန်းလောင်၊ တရက်၊ ယွန်း၊ ရှမ်း၊ လဝိုက်၊ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ တနဲ ဥပမာအားဖြင့် ကရင်၊ ကချင်၊ ချင်း၊ ဓနု၊ လဝ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ===ကုလား ၆၀မျိုး=== ရှေးမြန်မာတို့၏ အမြင်တွင် "ကုလား" ဆိုသည်မှာ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်သားများ သာမက ပင်လယ်ရပ်ခြားမှ ဝင်ရောက်လာသော အနောက်တိုင်းသား နိုင်ငံခြားသားအားလုံးကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤ ကုလား ၆၀မျိုးစာရင်းထဲတွင် သောက္ကတဲ၊ ပုရန္တေ၊ အာသံ၊ ရေသူ၊ ပန်းသေး၊ ပဋိက္ခရား၊ ဘင်္ဂလား၊ ကုလားဖြူ၊ ဘုရင် ဂျီ၊ အာလီ၊ သီဟိုဠ်၊ သိန်း၊ စန္ဒာ၊ မောပါ၊ ဒေကို၊ နောထို၊ စောရာ၊ ပစ္စိမာ၊ ဘောဒ၊ သုတ္တ၊ စင်းကြံ၊ ဦးပြဲ၊ စီနပတ္တံ၊ ပူရံ၊ သင်းတွဲ၊ ဘိလပ်၊ မရမံ၊ ကလံ၊ ကလယ်၊ ပြင်သစ်၊ ဟေရတယ် ဗာရာဏသီ၊ အင်္ဂလိပ်၊ လဟုန်၊ ဒံဒလီ၊ မဒရပ်၊ အင်ကျယ်၊ ကရှုး၊ ဘရှုး၊ လောလီ၊ အာရပ်၊ အာရမ္မဏီ၊ တပသီ၊ ပသီ၊ ဥတ္တရာ၊ လတ္တိတာ၊ ရံမံ၊ စေတုပ်၊ သတ္တဘန်၊ ရတိ၊ ဘိန်းရို၊ မက္ကတီ၊ ဘူလီ မာဒရာဇ၊ အော်လံတစ်၊ အော်လံတေ၊ ယစ်ပလစ်၊ ဟော်ရထော်၊ ဇဂီ၊ ဘရင်ဂီ အစရှိသည့် ကမ္ဘာ့အရပ်ရပ်မှ လူမျိုးများပါ ပါဝင်နေသည်ကို စိတ်ဝင်စားဖွယ် တွေ့ရှိရသည်။ ဤသို့ များပြားလှသော လူမျိုးစုအမည်များကို မျိုးဆက်သစ်များ အလွယ်တကူ မှတ်သားနိုင်ရန်အတွက် ရှေးခေတ်ပညာရှိများက "တစ်ရာတစ်ပါး၊ လူမျိုးများလား မှတ်သားသစ်သစ်၊ ခုနှစ် မြန်မာ၊ တလိုင်းမှာ လေး၊ ရှမ်းရေး သုံးဆယ်..." အစချီသော ကဗျာလင်္ကာများ ဖွဲ့နွဲ့၍ အလွတ်ကျက်မှတ်စေခဲ့သည်။ လင်္ကာ၏ အချိတ်အဆက်များနှင့် လူမျိုးနာမည်များကို ကာရန်ညီညီ စီကုံးထားခြင်းမှာ မြန်မာ့စာပေ၏ ကြွယ်ဝမှုကိုပါ ထင်ဟပ်ပြသနေပါသည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် "လူမျိုးတစ်ရာတစ်ပါး" စာရင်းသည် ယနေ့ခေတ် မနုဿဗေဒ စံနှုန်းများနှင့် ချိန်ထိုးကြည့်လျှင် တိကျမှု အားနည်းကောင်း အားနည်းနိုင်သော်လည်း၊ ရှေးခေတ် မြန်မာ့လူဘောင်အဖွဲ့အစည်းက ကမ္ဘာကြီးကို မည်သို့ ရှုမြင်ခဲ့သနည်း၊ မည်သည့် လူမျိုးများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု ရှိခဲ့သနည်း ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်သော အလွန်တန်ဖိုးရှိသည့် သမိုင်းဝင် အမွေအနှစ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပါတော့သည်။ ===လူမျိုးတစ်ရာတစ်မျိုး မှတ်တမ်းများအကြား ကွဲလွဲချက်များ === ရှေးခေတ် နန်းတွင်းအရာရှိများနှင့် ပညာရှိများအကြားတွင် "လူမျိုးပေါင်း (၁၀၁) မျိုး ရှိသည်" ဟူသော အရေအတွက် သတ်မှတ်ချက်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံထားကြသော်လည်း၊ ယင်းစာရင်း၌ ပါဝင်သော အမည်နာမများနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားပုံများမှာမူ ခေတ်ကာလနှင့် ပြုစုသူအပေါ်မူတည်၍ ကြီးမားစွာ ကွဲလွဲမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဘိုးတော်ဘုရားကြီး၏ ရာဇသတ်ခေါ် အမိန့်တော်တမ်းကြီး (မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း) ပါ မှတ်တမ်းများအရ ပုံရွေးဆရာတော်၊ ဝန်ကြီး မဟာမင်းထင်ရာဇာ၊ မဟာမင်းလှသင်္ခယာ၊ နိုင်ငံခြားဝန်ထောက်မင်း အစရှိသည့် ပညာရှိအမတ်များ၏ စာရင်းများအကြား သိသာထင်ရှားသော ကွဲလွဲချက်များကို တွေ့ရှိရသည်။ အထင်ရှားဆုံး ကွဲလွဲချက်မှာ တလိုင်း (ခေါ်) မွန် (၄) မျိုး သတ်မှတ်ရာတွင် ဖြစ်သည်။ စွယ်စုံကျော်ထင်ကျမ်းကဲ့သို့သော အချို့မှတ်တမ်းများက "မွန်တီ၊ မွန်စ (မွန်ည)၊ မွန်နံ၊ မွန်သီ" ဟု အမည်နာမကို အခြေခံသော်လည်း၊ ဝန်ကြီး မဟာမင်းထင်ရာဇာက "တလိုင်းကြီး၊ တလိုင်းငယ်၊ ရှမ်းတလိုင်း၊ ကရင်တလိုင်း" ဟု မျိုးနွယ်စပ်ဆက်မှုကို လည်းကောင်း၊ အချို့ကမူ လူမျိုးအမည်များကို မသုံးဘဲ "သထုံ၊ မုတ္တမ၊ ပဲခူး၊ ပုသိမ်" ဟူ၍ ရာမညဒေသကြီး (၄) ခုကို ပထဝီဝင်အုပ်ချုပ်ရေးအရ လည်းကောင်း အသီးသီး ကွဲလွဲစွာ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ (၇) မျိုးတွင်လည်း "မြန်မာကြီး" နှင့် "မြန်မာငယ်" ဟူ၍ ထပ်မံခွဲခြားမှုများ ရှိသကဲ့သို့၊ ရှမ်း (၃၀) မျိုးတွင်လည်း လူမျိုးစုအမည်နာမများအစား "တောင်ရှမ်း၊ မြောက်ရှမ်း၊ အနောက်ရှမ်း" ဟူ၍ အရပ်မျက်နှာကို အခြေခံခွဲခြားမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ပြင်ပနိုင်ငံခြားသားများကို ရည်ညွှန်းသည့် ကုလား (၆၀) မျိုးစာရင်းသည် အမည်အများဆုံး ကွဲလွဲနေသော အုပ်စုဖြစ်ပြီး ပြုစုသူပညာရှိအသီးသီးက မိမိတို့ ကြားဖူးနားဝရှိသော နိုင်ငံခြားသားအမည်များကို လွတ်လပ်စွာ အသံဖလှယ်၍ သတ်မှတ်ခဲ့ကြကြောင်း ပေါ်လွင်သည်။ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် ဦးကံသာ၏ အမှတ်အသား မှတ်တမ်းတွင်မူ ယင်းသို့ ၇-၄-၃၀-၆၀ ဟူ၍ အုပ်စုကြီး (၄) စု မခွဲတော့ဘဲ လူမျိုး (၁၀၁) မျိုးစလုံးကို (၁) မှ (၁၀၁) အထိ ဆက်တိုက်ရေတွက်သွားသည့် လုံးဝကွဲပြားသော စနစ်တစ်ရပ်ကို အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ <ref>''မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်းနှင့် ဘိုးတော်ဘုရားကြီး၏ ရာဇသတ်ခေါ်သော အမိန့်တော်တမ်းကြီး (ဒုတိယပိုင်း)'' (၁၉၆၅)၊ ရန်ကုန်မြို့: ဗဟိုပုံနှိပ်တိုက်။ [https://drive.google.com/file/d/17aXNGirQTBIASd4nTPG0WMa--tlsU9ul/view?usp=drivesdk]</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] bcj1mvjrto5p9cyqptkqirfxux0v1gm 0 5688 1047171 1043568 2026-08-07T16:48:43Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047171 wikitext text/x-wiki [[File:ရွှေချက်သိုစေတီတော်.jpg|thumb|ရွှေချက်သိုစေတီတော်]] [[File:အလောင်မင်းတရား အိမ်တော်ရာ.jpg|thumb|အလောင်မင်းတရား အိမ်တော်ရာ]] [[File:ဗဟိုခေါင်းလောင်းစင်.jpg|thumb|ရွှေချက်သိုစေတီတော် ဗဟိုခေါင်းလောင်းစင်]] [[File:ဗဟိုခေါင်းလောင်း.jpg|thumb|ဗဟိုခေါင်းလောင်း မြင်ကွင်း]] [[File:ဗဟိုခေါင်းလောင်းတော်.jpg|thumb|ဗဟိုခေါင်းလောင်း လင်္ကာ]] '''ရွှေချက်သိုစေတီ''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုမြို့]]ရှိ [[ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော်]]၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]ကို တည်ထောင်သူ [[အလောင်းဘုရား|အလောင်းမင်းတရားကြီး]] (ဦးအောင်ဇေယျ) မွေးဖွားရာ ချက်မြှုပ်ခဲ့သည့် နေရာဖြစ်သဖြင့် ချက်သိုစေတီကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ရာမှ ရွှေချက်သိုစေတီဟု ထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်သည့် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် မိမိချက်မြှုပ်ရာ ဇာတိအိမ်နေရာကို အထိမ်းအမှတ်ပြုရန်အတွက် မယ်တော် ခမည်းတော်တို့၏ မင်္ဂလာအိမ်တော်ရာတွင် စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပြီး "ရွှေချက်သိုစေတီ" ဟု ဘွဲ့တော်သမုတ်ခဲ့သည်။ ယင်းစေတီတော်ကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ် ရတနာသိင်္ဃမြို့တည်ရာတွင် တပြိုင်နက်သတ်မှတ်ခဲ့သော နန်းတည်ခုနစ်ဌာနအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၄)</ref> အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ရွှေဘို (မုဆိုးဘို) ရွာသားဘဝမှ မြန်မာနိုင်ငံ ဒုတိယအင်ပါယာကို ပြန်လည်စုစည်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဤစေတီတော်သည် သမိုင်းဝင် ထင်ရှားသော စေတီတစ်ဆူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဗဟိုခေါင်းလောင်းတော် == ရွှေချက်သိုစေတီတော်ဝင်းအတွင်း၌ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး အလောင်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်က သွန်းလုပ် စိုက်ထူခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် "ဗဟိုခေါင်းလောင်းတော်" တည်ရှိသည်။ ဤခေါင်းလောင်းတော်သည် ရွှေဘိုမင်းနေပြည်တော်ကြီး တည်ထောင်စဉ်အခါက နန်းတွင်းနှင့် မြို့ကွက်အတွင်းရှိ ပြည်သူများ အချိန်နာရီ အချက်ပေးချက်ကို သိရှိနိုင်စေရန်အတွက် အချိန်မှန် တီးခတ်ခဲ့သည့် ဗဟိုခေါင်းလောင်းကြီး ဖြစ်သည်။ ဗဟိုရ်ခေါင်းလောင်းကြီးပေါ်တွင် ခြင်္သေ့၊ ကျား၊ ဆင်၊ မြင်း ရုပ်များ၊ ပတ်ပတ်လည်၌ ဂါထာမန္တန်များနှင့် '''“ဇေယျတု။ ။တရာတပါး လူမျိုးများလည်း ကျော်ကြာသတင်း စောရန်ခွင့်ကို မညှဉ်ဆန် ပုံကန်မစော်မော်နည်လျက် အလွန်ပတ်ကန် မွေ့လျက်ကိုယူကြန်ပိုင်တော်မူစေသော်”''' ဆိုသောလင်္ကာကို ရေးထိုးထားပြီး ၎င်းသည် သမိုင်းဝင် အမွေအနှစ်တစ်ခုအဖြစ် ယနေ့တိုင် အထင်အရှား တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>ရွှေဘိုနိဒါန်း</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရွှေဘိုမြို့]] [[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ် စေတီပုထိုးများ]] [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} {{မြန်မာ-stub}} 0crdbwthqr2g9c269zkgzh7e3db99ns 0 5696 1046984 1044783 2026-08-07T12:14:32Z ~2026-43415-30 146634 အဉ္ဇနပူရမြို့ 1046984 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = အဉ္ဇနပူရမြို့ | native_name = | other_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] | image_skyline = Minbya Mountain Pagoda.jpg | image_map = | map_caption = အဉ္ဇနပူရမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] | subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = [[File:Flag_of_Rakhine.svg| 23px]] [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မြောက်ဦးခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[အဉ္ဇနပူရမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[လတ္တီကျု]] | subdivision_name4 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၂၂)မိနစ် | subdivision_type5 = [[လောင်ဂျီကျု]] | subdivision_name5 = (၉၃)ဒီဂရီ၊ (၁၆)မိနစ် | area_total_km2 = | | population = ၁၆၉,၂၀၈ <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၀|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_density_km2 = auto | coordinates_display = | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 20 | latm = 22 | lats = | longEW = E | longd = 93 | longm = 16 | longs = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် | website = }} '''မင်းပြားမြို့'''သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မြောက်ဦးခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သော [[မင်းပြားမြို့နယ်]]တို့၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ မင်းပြားမြို့သည် [[စစ်တွေမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၈ မိုင် အကွာတွင် လေးမြို့မြစ်ခွဲတစ်ခု၏ လက်ယာဘက်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ မင်းပြားမြို့နယ်သည် အနောက်ဘက်တွင် [[ပေါက်တောမြို့နယ်]]နှင့်လည်းကောင်း ၊ မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် မြောက်ဦးမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ပလက်ဝမြို့နယ်|ပလက်၀မြို့နယ်]] ([[ချင်းပြည်နယ်]]) ၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]([[ချင်းပြည်နယ်]])တို့နှင့်လည်းကောင်း ၊ အရှေ့ဘက်တွင် စေတုတ္တရာမြို့နယ် (မကွေးတိုင်းဒေသကြီး)နှင့်လည်းကောင်း ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အမ်းမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း ၊ တောင်ဘက်တွင် မြေပုံမြို့နယ်တို့နှင့်လည်း‌ကောင်း နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မင်းပြားမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၆၉,၂၀၈ ယောက် ဖြစ်သည်။ မင်းပြားမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်း မှာ ၁,၆၂၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ မြို့နယ်တွင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၃၆ ရွာရှိသည်။ မင်းပြားနယ်သည် မြေဩဇာကောင်းမွန်ထက်သန်သော ကျောထောက်နောက်ခံနယ်ရှိသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကိုလုပ်ကိုင်သဖြင့် ဆန်စပါးထွက်သည်။ ကူးသန်းသွားလာရေးတွင် ရေလမ်းကို အားကိုးအားထားပြုရသည်။ စစ်တွေသို့ ရေကြောင်းဖြင့် သွားရသည်။ စစ်တွေ-ကျောက်ဖြူသွား သင်္ဘောများသည် မင်းပြားမြို့တွင် ဆိုက်ကပ်သည်။ မင်းပြားမြို့မှသည် မြောင်းဘွယ်မြို့၊ မြို့ဟောင်းမြို့၊ တိန်ညို၊ သရက်တပင်မြို့များကို ဖြတ်၍ ကျောက်တော်သို့ ပေါက်သော ကားလမ်းရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> မင်းပြားမြို့၏နာမည် အဓိပ္ပာယ်မှာ မင်းက ဒီနေရာမှာ မြို့တည်ပါလို့ ပြခဲ့တဲ့အတွက်'''မင်းပြ''' လို့ခေါ်ထွင် ရာမှ '''မင်းပြား''' ဖြစ်သွားရခြင်း ဖြစ်သည်။ မင်းပြားမြို့သည် ဧရိယာအားဖြင့် မကျယ်ဝန်းသော်လည်း ဖွဲ့စည်းထားပုံမှာ အလွန် စည်းစနစ်ကျလှသည်။ မြို့၏အနေအထားသည် အရပ်လေးမျက်နှာ အလိုက်ဘဲ အရှေ့အရပ်ကို ရှေ့လှည့်ပြီးတော့ အရှေ့ အနောက် တောင် မြောက် တည်ရှိနေသည်။ မြို့သည် အရှေ့အနောက် ဧရိယာ ကျဉ်း၍ တောင်နှင့်မြောက်ကို အလျားရှည်ရှည် ရှိနေသည်။ မြို့၏အရှေ့ ဘက်တွင် မြို့မဈေးကြီးရှိသည်။ မြို့၏ အနောက်ဘက်ဆုံးတွင် ရိုးမတောင်စွယ်တန်းတစ်ခုမှာ တောင်နှင့်မြောက် သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းသည် ဘုရားလောင်းကျီးမင်း ဘဝဖြစ်စဉ်က ကျင်လည်ခဲ့သောတောင်ဖြစ်သဖြင့် '''ကျီးတောင်''' ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ '''ကျိန်းတောင်''' ဖြစ်သွားလေသည်။ ကျိန်းတောင်ပေါ်တွင် စေတီ၊ ပုထိုးတွေ၊ ဗုဒ္ဓဝင်ပြခန်းများနှင့် ကြည်ညိုဖွယ်ရှိပြီး နှစ်စဉ် ဘုရားပွဲ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ တောင်ခြေရင်းတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းများ စီတန်းပြီး ရှိနေသည်။ တောင်ခြေတွင် တစ်မြို့လုံး၏ အသက်သွေးကြော ပမာအရေးကြီးလှသော မင်းကန်လို့ ခေါ်သည့် သောက်ရေကန်ကြီး တည်ရှိသည်။ === မြို့နာမည် ပြောင်းလဲခြင်း === ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မင်းပြားမြို့နှင့် [[ပေါက်တောမြို့]]တို့၏ အမည်များကို အာရက္ခပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရက သမိုင်းဝင်အမည်သစ်များဖြင့် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပြီး မြို့ဆိုင်းဘုတ်အသစ်များကို ၂၀၂၆ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်စိုက်ထူခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ချက်အရ မင်းပြားမြို့ကို “အဉ္စနပူရ” မြို့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပေါက်တောမြို့ကို “ဝီရဌာနီ” မြို့အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မင်းပြားနှင့် ပေါက်တော မြို့အမည်များကို AA အမည်သစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ် |url=https://bur.mizzima.com/2026/07/28/97840 |url-status=live |access-date=28 July 2026 |website=Mizzima}}</ref> == ပညာရေး == မင်းပြားမြို့တွင် အခြေခံပညာရေး အထက်တန်း၊ အလယ်တန်း၊ မူလတန်းကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ မင်းပြားမြို့တွင် နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသားလူငယ်များဖွံ့ဖြိုးရေးသန်တန်းကျောင်း ရှိသည်။ == ကျန်းမာရေး == *မြို့နယ်ပြည်သူဆေးရုံ၊မင်းပြားမြို့ *တိုင်းရင်းဆေးရုံ == အားကစား == မင်းပြားမြို့တွင် မင်းပြားဘောလုံးအားကစားကွင်း ရှိပြီး ဘောလုံးအားကစားပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ == ထူးခြားချက် == မင်းပြားမြို့ရဲ့ ထူးခြားချက်တစ်ခုက မြို့ပေါ်ကို မြင်းမဝင်ရ၊ မြင်း မတက်ရဖြစ်သည်။ မြို့တော်ရှင်မ သဘောမကျဟု ဆိုသည်။ မြင်းတက်လျှင် မြင်းဝင်လျှင် မီးလောင်တတ်သည်ဟု အယူစွဲရှိကြသည်။ == ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် == * [[မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] == ကိုးကား == <references/> {{ရခိုင်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 6pixcmjsuvrmck1x8hpz6p3wb1gzqp7 0 5722 1047119 1046506 2026-08-07T16:36:00Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀င် +ဝင်, -စျ +ဈ) 1047119 wikitext text/x-wiki <table class="wikitable" style="width:100%; background-color:#f8f9fa; border: 2px solid #3366cc; border-collapse: collapse; font-family: sans-serif;"> <caption><b style="font-size: 1.2em; color: #b71c1c;">မြန်မာဂီတဘုရင်မကြီး ဒေါ်မာမာအေး၏ အထွေထွေ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ</b></caption> <thead> <tr style="background-color: #3366cc; color: #ffffff; text-align: left;"> <th style="padding: 12px; border: 1px solid #999; width: 30%;">ခေါင်းစဉ်</th> <th style="padding: 12px; border: 1px solid #999; width: 70%;">အသေးစိတ်အချက်အလက်များ</th> </tr> </thead> <tbody> <tr style="background-color: #ffffff;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">အမည်ရင်း</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">မအေးမြင့် (နောက်ပိုင်းတွင် ဖခင်နာမည်စပ်၍ "မာမာအေး" ဖြစ်လာ)</td> </tr> <tr style="background-color: #e3f2fd;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">ဘွဲ့နာမည်/ဂုဏ်ပြုချက်</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">"အသံကဝေမကြီး"၊ မြန်မာပြည်၏ ဂီတဘုရင်မ</td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">မွေးဖွားရက်</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၄ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလ (ခရစ်နှစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်)</td> </tr> <tr style="background-color: #e3f2fd;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">မွေးဖွားရာနေရာ</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">မြောင်းမြမြို့၊ ရှမ်းကုန်းပိုင်း (ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ)</td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">ကွယ်လွန်ရက်</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက် (အမေရိကန်အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းစံတော်ချိန် ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်)</td> </tr> <tr style="background-color: #e3f2fd;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">မိဘအမည်များ</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">ဖခင် - နှဲဆရာ ဦးအေး၊ မိခင် - ဒေါ်သန်းနှစ် (အဆိုတော် မြောင်းမြသန်း)</td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">အနုပညာသက်တမ်း</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">၁၉၅၀ အစောပိုင်းမှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ (နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြားရောက်ဘဝအထိ)</td> </tr> <tr style="background-color: #e3f2fd;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">ထင်ရှားသော ကလောင်နာမည်</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">လေးမာ (ကဗျာစာညွန့်နှင့် သီချင်းများရေးသားစဉ်က)</td> </tr> </tbody> </table> '''မာမာအေး''' (၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ - ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အသံကဝေမကြီးဟု တင်စားကြသော အဆိုတော်ကြီး ဒေါ်မာမာအေးကို "မေ့ကွက်ကိုရှာ" သီချင်းအပါအဝင် ဒါဇင်နဲ့ချီတဲ့ သီချင်းကောင်းတွေနဲ့ လူသိများလှပါတယ်။ ၁၉၅၀ အစောပိုင်း ကနေ ၁၉၉၈ ထိ မြန်မာပြည် တေးလောကမှာ ကျင်လည်ခဲ့တဲ့ ဒေါ်မာမာအေးမှာ နာမည်ကြီး သီချင်းတွေက ဒါဇင်နဲ့ချီ များလှပါတယ်။ ပထမဆုံး နာမည်ကျော်ခဲ့တဲ့ "သက်တန့်ပေါ်မှာ ကစားမယ်" ကစပြီး "တရေးချစ်ခွင့်မြင်ရနိုး"၊ "မောင့်အချစ်မျှား"၊ "ချစ်သူ့နယ်မြေ"၊ "တနေ့တော့ မောင်ပြန်လာမည်"၊ "ရောင်နောက်ဆံထုံးပါ" စတဲ့ ခေတ်သစ်ဂန္ထဝင်တေးတွေကို ဒေါ်မာမာအေး ဟစ်ကြွေးခဲ့ပါတယ်။<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=yBP7Ieeb3UA|title=မာမာအေး - ဣန္ဒြေရှင်မ အပါအဝင် ကျော်ကြားသောအငြိမ့်တေးများ|work=youtube|access-date=9 January 2024|date=28 Aug 2021 }}</ref> စိန်စိန်၊ [[တင်တင်မြ]]၊ ထား စတဲ့ သူနဲ့ ခေတ်ပြိုင် အမျိုးသမီးတေးသံရှင်တွေကြား မာမာအေးဆိုပြီး တင်ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ အဆိုတော်ကြီးဟာ ၁၉၄၂၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ရဲ့ ဗုံးသံ၊ စက်သေနတ်သံတွေကြား မွေးဖွားလာခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ မိဘနှစ်ပါးလုံးက ဇာတ်သဘင်လောကသားတွေ ဖြစ်ကြလို့ (ဖခင် နှဲဆရာ [[ဦးအေး]]၊ မိခင် ဒေါ်သန်းနှစ် / အဆိုတော် [[မြောင်းမြသန်း]]) မာမာအေး မဖြစ်သေးတဲ့ [[မအေးမြင့်]] ဆိုင်းသံဗုံသံတွေကြားမှာ လူဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၄ ခုနှစ် ဒုတိယ ဝါဆိုလတွင် [[မြောင်းမြမြို့]] ရှမ်းကုန်းပိုင်း၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သုံးနှစ်သမီးကတည်းက ခေတ်သစ်ရာဇဝင်ပြဇာတ်အဖွဲ့မှာ သူသီချင်းဆို ပြဇာတ်ကခဲ့ပါတယ်။ ရှစ်နှစ်သမီးမှာ ရေဒီယိုအသံလွှင့်အဆိုတော် ဖြစ်လာပြီး [[သန်းသန်းမြင့်]]၊ [[မြင့်မြင့်အေး]] နာမည်တွေကို သုံးခဲ့ပါတယ်။ ၁၃ နှစ်သမီးမှာတော့ သက်တန့်ပေါ်မှာ ကစားမယ် သီချင်းနဲ့ နိုင်ငံသိ အဆိုကျော် မာမာအေး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ မာသီချင်း ခေတ်စားချိန်မှာ ဖခင်နာမည်ကို နောက်ကထည့်ပြီး မာမာအေး ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။ [[သန်းသန်းမြင့်]] အမည်ဖြင့် "စန္ဒရား မြမြအေး အပျော်တမ်း တူရိယာ အဖွဲ့"၊ [[မြင့်မြင့်အေး]] အမည် ဖြင့် "ပွင့်ဦး တေးသံ အပျော်တမ်း တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "မြင့်သီရိ အပျော်ထမ်း တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "ချိုတေးရှင် တူရိယာ အဖွဲ့"၊ [[မာမာအေး]] အမည်ဖြင့် "ရဲသီဟ အပျော်တမ်း တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "စစ်ရဲ ဂီတ တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "ကေသီပန် တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "ဂီတ မာလာ သီချင်းကြီး တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "စောင်း ဦးခင်မြင့် သီချင်းကြီး တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "မန္တလေး စန္ဒရား ဦးအုန်းမောင် သီချင်းကြီး တူရိယာ အဖွဲ့" တို့တွင် ပါဝင် ဖျော်ဖြေ ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၅၆၊ ၅၇၊ ၅၈ ခုနှစ်များတွင် ကျောင်းပေါင်းစုံ ကဗျာရွတ် ပြိုင်ပွဲ၌ အလယ်တန်း ပထမဆု ၃ နှစ် ဆက်တိုက် ရရှိ၍ တံခွန်စိုက်ဆု အပ်နှင်းခြင်း ခံရသည်။ ထိုကာလများအတွင်း "'''လေးမာ'''" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာစာညွန့်၊ သီချင်းများလည်း ရေးခဲ့သည်။ == ပညာရေး၊ ဆရာများနှင့် အနုပညာခရီး == လူမမယ်ဘဝထဲက ဇာတ်သဘင်ဂီတနယ်မှာ ကြီးပြင်းခဲ့လို့ မာမာအေးရဲ့ ပညာရေးဟာ မဖြောင့်ဖြူးခဲ့ပါဘူး။ နိုင်ငံကျော်အဆိုတော်ဖြစ်ပေမယ့် အလယ်တန်းလောက်နဲ့ပဲ ပညာရေး စခန်းရပ်ခဲ့ရပါတယ်။ ဂီတပညာကိုတော့ ငယ်စဉ်ကတည်းက [[ရွှေတိုင်အေး]]၊ [[စောင်းဦးဘသန်း]] စတဲ့ ဆရာတွေဆီမှာ သင်ယူခဲ့ပြီး ပြဇာတ်ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး အကယ်ဒမီ [[ကြည်ကြည်ဌေး]]ကိုတော့ သူ့ရဲ့ ကြားဆရာအဖြစ် မာမာအေးက သတ်မှတ်အတုယူခဲ့ပါတယ်။ မဟာဂီတသီချင်းကြီးတွေကိုလည်း [[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]၊ [[ဒေါ်အောင်ကြည်]]၊ [[ဒေါ်ဒေလီညွန့်]] စတဲ့ ပညာရှင်ကြီးတွေဆီမှာ အပတ်တကုတ်သင်ယူခဲ့ပါတယ်။ အစောပိုင်းမှာ စစ်ရဲဂီတအဖွဲ့နဲ့ သီဆိုခဲ့ပေမယ့် ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ပါဝင်လာတဲ့ မာမာအေးကို စစ်တပ်ဘက်က ကန့်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။ မာမာအေးကလည်း စန္ဒရားချစ်ဆွေ၊ [[မြတ်လေး]] စတဲ့ သူနဲ့ခင်တဲ့ ဂီတပညာရှင်တွေနဲ့အတူ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ကျောင်းသားသီချင်းတွေကို သီဆိုပေးခဲ့ပါတယ်။ ၁၄ နှစ်သမီးအရွယ် ၁၉၅၆ မှာပဲ ပဒေသာကုမ္ပဏီနဲ့ သူ ဓာတ်ပြားစသွင်းခဲ့ပါတယ်။ တချပ်ကို ၁၂ ကျပ်နဲ့ ရောင်းတဲ့ ဓာတ်ပြားတပြားသွင်းခ ငွေငါးဆယ်ပဲ ရလို့ ဈေးအနှိမ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီကုမ္ပဏီမှာ အချပ် ၇ဝ ကျော် သွင်းပြီးမှ ၁၉၆၃ မှာ [[တိုးနိုင်ကုမ္ပဏီ]]နဲ့ ချိတ်မိပြီး တချပ်ငါးရာ၊ ဘောနပ်စ် နှစ်သောင်း သီးသန့်ရခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ သူ့ကို တချပ်ငါးထောင်ထိ ပေးပြီး ဓာတ်ပြားသွင်းကြပါတယ်။ ၁၉၆၁ ကနေ ၁၉၇၇ ထိ [[မြန်မာ့အသံ]]မှာ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးတပ်ရဲ့ အရပ်သားအရာခံဗိုလ်ဘဝ၊ အရပ်သားဘဝတွေနဲ့ လက်ထောက်ထုတ်လွှင့်ရေးမှူးလုပ်ခဲ့သလို [[ဂီတကောင်စီ]]မှာလည်း အမှုဆောင်နဲ့ ဂီတပဒေသာ မဂ္ဂဇင်းကော်မတီဝင် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၁ မှာတော့ သူကိုယ်တိုင် တေးသံရှင် ဓာတ်ပြားတိုက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၆ မှာ အဆိုလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၊ ၁၉၇၇ မှာ မာမာအေး တေးဂီတလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဂီတအပြင် ရုပ်ရှင်ဘက်ကိုလည်း သူထိတွေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ က "မြခြူသံ" ဇာတ်ကားမှာ [[မြတ်လေး]]၊ [[တွံတေးသိန်းတန်]]၊ [[ကြည်ကြည်ဌေး]] တို့နဲ့အတူ သရုပ်ဆောင်ကာ နာမည်ကြီးခဲ့ပါတယ်။ ရှစ်ပတ်ရုံတင်တာနဲ့ ငွေတသိန်းခွဲဝင်တဲ့ ဇာတ်ကား ဖြစ်ပါတယ်။ == မြန်မာပြည်ရဲ့ ဂီတဘုရင်မနှင့် ပရိသတ်အလွှာစုံ == ၁၉၆ဝ ကျော်ကနေ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်လယ်ပိုင်းတွေထိ မြန်မာပြည်မှာ တောရောမြို့ပါ နာမည်ကြီးခဲ့တဲ့ ကျား မ အဆိုတော်နှစ်ဦး ရှိခဲ့ရာမှာ တစ်ဦးက [[တွံတေးသိန်းတန်]] ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ဦးကတော့ မာမာအေး ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့နှစ်ဦး သီဆိုခဲ့တဲ့တေးတွေကလည်း တစ်ယောက်ကို ထောင်ချီ ရှိခဲ့ပါတယ်။ [[ဝင်းဦး]]၊ [[တင်တင်မြ]]၊ မောင်မောင်ကြီး စတဲ့ သူနဲ့ ခေတ်ပြိုင် နာမည်ကြီးတွေ ရှိကြပေမယ့် သူတို့နှစ်ယောက်လိုတော့ လူထုကြားက အလွှာစုံ နေရာစုံက အားပေးအခံရဆုံး အဆိုတော်ကတော့ မရှိခဲ့ပါဘူး။ မာမာအေးဆိုခဲ့တဲ့ သီချင်းတွေ များလွန်းလို့ ဘယ်လောက်ရှိမှန်း သူကိုယ်တိုင်မသိပေမယ့် ၁၉၅၅ ကနေ ၁၉၇၅ ကြား တနှစ်ကို ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားငါးဆယ်အတွက် သုံးပုဒ်စီနှုန်းနဲ့ ရုပ်ရှင်တေးအပုဒ် သုံးထောင်လောက် သီဆိုဖူးတယ်လို့ သူကိုယ်တိုင်တွက်ပြခဲ့ဖူးပါတယ်။ စာရေးဆရာမ [[ဂျူး]]က မီဒီယာနှင့် ဂျင်ဒါ ဆောင်းပါးမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ် မြန်မာတေးလောကမှာ မေလှမြိုင်၊ [[တင်တင်မြ]]၊ မာမာအေး၊ [[ချိုပြုံး]] ကနေ [[ရီရီသန့်]]အထိ အမျိုးသားပရိသတ်က လေးလေးစားစား နှစ်သက်ကြတဲ့ အဆိုတော်တွေဖြစ်ကြောင်း ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ အမျိုးသမီးအဆိုတော်တွေရဲ့ ရင်ထဲကလာတဲ့အသံဟာ အမျိုးသမီးပရိသတ်တွေအတွက် ကိုယ်စားပြုဖွင့်ဟ ပေးသလို ရှိတယ်လို့လည်း ဂျူးက ဆိုပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကတော် ဒေါ်ခင်မေသန်းကနေ ကျေးလက်က လယ်သူမကြီးထိ ပရိသတ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ မဟာဂီတကနေ ခေတ်ဟောင်း၊ ကာလပေါ်၊ ဘာသာရေး၊ အချစ်၊ ကျေးလက်အကြိုက်၊ ခေတ်ပေါ် စတီရီယိုတေးအထိ အမျိုးအစားစုံလင်စွာ သီဆိုခဲ့ပါတယ်။ ကိုသက်ဦးရေးတဲ့ "ယုံတမ်းစကား"၊ "ယုံရခက်ခက်"၊ "သီတာရေစင်"၊ "သည်လမ်းသည်စခန်း"၊ "နှင်းပျောက်တဲ့နွေ" စတဲ့ အိမ်ထောင်ရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အမျိုးသမီးခံစားချက်တေးတွေ၊ စန္ဒရားချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရားလှထွတ်တို့ရေးတဲ့ "ချစ်အဓိပ္ပာယ်"၊ "ချစ်ပါရဲ့လား မေးစမ်းချင်"၊ "မချစ်လျှင်မလှ ချစ်လျှင်လှ၏" စတဲ့ တေးတွေ ကျော်ကြားခဲ့ပါတယ်။ "သာချို"၊ "ရွှေကျောင်းပျော်" စတဲ့ တေးတွေနဲ့ ကျေးလက်ပရိသတ်ကို အခိုင်အမာယူနိုင်ခဲ့တဲ့အပြင် "စိန်နားကပ်ကြီးပန်ရမလို"၊ "ပျို့မောင်ဖုန်း" စတဲ့ ဓာတ်ပြားတေးတွေကလည်း တောရောမြို့ပါ လူကြိုက်များခဲ့ပါတယ်။ "စဉ်းစားကာ နေရအုန်းမယ်" လို စတီရီယိုပုံစံတေးတွေထိ သီဆိုခဲ့ပါတယ်။ မကြည်အောင်၊ စိန်ပါတီနဲ့ [[မေရှင်]] စတဲ့ ခေတ်ဟောင်းအဆိုတော်ကြီးတွေရဲ့ "သာသနာ့ ဒါယကာ"၊ "ပဉ္စင်းအမ" စတဲ့ ဘာသာရေးပြန်ဆိုတေးတွေနဲ့လည်း ကျော်ကြားခဲ့ပါတယ်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ဦးနု၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့်ခေတ်ထိ နေရာရ အရေးပေးခံခဲ့ရတဲ့ နိုင်ငံတော် အဆိုတော်တစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ရဲတပ်အဆိုတော်ဘဝကတည်းက ရန်ကုန် နေပြည်တော် တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင်အိမ်မှာ အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင်တေးကြီးဘွဲ့ကြီး ဓာတ်ပြားတွေကို နားရည်ဝခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၆၂ နောက်ပိုင်းမှာ လေတပ်ဦးစီးချုပ်နဲ့ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးချုပ်သောင်းဒန် စပ်ဆိုတဲ့ "သံသာလေကမ်းတိုင်" သီချင်းကို သူသီဆိုခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်တော်လှန်ရေးပန်းခြံနေရာက ကပ္ပလီကွက်သစ်လို ရေရှား လျှပ်စစ်မီးမရှိတဲ့ ကျူးကျော်ရပ်ကွက်မှာ နေခဲ့ရသူဖြစ်လို့ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ သာယာဝပြောရေးတွေကို လေ့လာပြီး လက်ဝဲစာပေတွေ ဖတ်ရှုခဲ့ရာက [[မြတ်လေး]]၊ စန္ဒရားချစ်ဆွေ စတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလိုလားသူတွေနဲ့ ရင်းနှီးခဲ့ပြီး တပ်က ငြိုငြင်သတိပေးခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ့အသံမှာ အလုပ်လုပ်စဉ်က အနုပညာမပါတဲ့ ဝါဒဖြန့်သီချင်းတွေ ဆိုခိုင်းတာကိုလည်း စိတ်ညစ်ခဲ့ရပါတယ်။ ၁၉၈၈ ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ ပါဝင်ချင်လို့ ဒုတိယခင်ပွန်း လမ်းစဉ်ပါတီအမတ်ဟောင်း ဦးဇော်လင်းကို ခွင့်တောင်းရာ ခွင့်မပြုတဲ့အတွက် အိမ်ထောင်အပြိုကွဲခံပြီး ဆန္ဒပြရာမှာ ပူးပေါင်းခဲ့သလို "အောင်ပွဲဆက်ဆက်ခံဦးမည်"၊ "ခွပ်ဒေါင်းနဲ့အတူတိုက်" စတဲ့ ကျောင်းသားသီချင်းတွေကို သီဆိုကူညီခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၈၉ မှာတော့ အမျိုးသားဂီတပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ်ကို စန္ဒရားလှထွတ်နဲ့အတူ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း နဝတအစိုးရက ဖျက်ခိုင်းချိန်မှာ နုတ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ == နိုင်ငံရပ်ခြားရောက်ဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ၁၉၉၈ က ဗြိတိန်မှာ ဘာမင်ဟမ် ဘုန်းကြီးကျောင်းပွဲအတွက် သီချင်းလာဆိုပေးရင်း မြန်မာပြည် မပြန်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရင်း ဆေးပညာသင်တန်းတွေ တက်ခဲ့သလို မြန်မာလှုပ်ရှားတက်ကြွသူတွေအတွက် ကူညီခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေးမှာတော့ "အသည်းနာ ကမ္ဘာမကြေ" သီချင်းက လေလှိုင်းကနေ မြန်မာပြည်ထဲ ရိုက်ခတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပြည်တွင်းမှာ ရုပ်သံနဲ့ စာနယ်ဇင်းတွေမှာ အမည်ဖော်ပြလို့မရတာတွေ ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းအစီအစဉ်ကနေ "ပြောပြစရာတွေလည်း တပုံကြီး ရှိသေးတယ်" ကဏ္ဍကို နှစ်ချီထုတ်လွှင့်ကာ မြန်မာ ခေတ်ဟောင်းနဲ့ ခေတ်ပေါ်ဂီတမှတ်တမ်းကြီးလို ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၂ မြန်မာပြည်မှာ နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုတွေ လျော့ကျပြီးနောက် ၂၀၁၃ မှာ မြန်မာပြည်ကို ပြန်လာပြီး ဖျော်ဖြေပွဲတွေ လုပ်ပေးခဲ့ပေမယ့် ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် အိပ်မက်တွေ ပျက်ခဲ့ရပြီး အမေရိကန်မှာ ခေါင်းချခဲ့ရပါတယ်။ ဒေါက်တာလှဘူးအပါအဝင် ဂီတမြတ်နိုးသူတွေက မြန်မာဂီတမျိုးဆက်တွေကြား တံတားထိုးပေးခဲ့သူ၊ လူငယ်မျိုးဆက်သစ်တွေကို ထွေးပွေ့ကူညီခဲ့သူအဖြစ် ပြောစမှတ်ပြု ကျန်ရစ်ကြပါတယ်။ == ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းများ == * ၁၉၇၁ ခုနှစ် - “'''တေးသံရှင်ဓာတ်ပြားထုတ်လုပ်ရေး'''” တည်ထောင်ခြင်း (သိုးကလေးမေမေ လုံးချင်းဝတ္ထု ရေးသားခဲ့) * ၁၉၇၆ ခုနှစ် - “'''အေး အဆိုလေ့ကျင့်‌ရေးကျောင်း'''” တည်ထောင်ခြင်း * ၁၉၇၇ ခုနှစ် - “'''မာမာအေး တေးဂီတလုပ်ငန်း'''” နှင့် '''စတူဒီယို - အေ အသံသွင်းခန်း''' လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခြင်း == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == * မြန်မာနိုင်ငံ၏ '''ခေတ်ပေါ်တေးဂီတကောင်စီ''' အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် နှင့် '''ဂီတပဒေသာမဂ္ဂဇင်း''' ကော်မတီဝင် * ၁၉၈၉ ခုနှစ် - '''အမျိုးသားဂီတပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ်''' အတွင်းရေးမှူး (၁) * ၁၉၉၅ ခုနှစ် - ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ '''မဟာဂီတ သီချင်းကြီးများ စိစစ်ရေးနှင့် ဂီတသင်္ကေတ မှတ်တမ်းပြုရေး ကော်မတီ''' အဖွဲ့ဝင် နှင့် '''စည်းဝါးသံကျ စိစစ်ရေးအဖွဲ့''' အတွင်းရေးမှူး * ၁၉၉၅ နှင့် ၁၉၉၇ ဆိုကရေးတီး ပြိုင်ပွဲများတွင် '''အဆိုအဖွဲ့ (မဟာဂီတ)''' အတွင်းရေးမှူး * လန်ဒန်မြို့ အခြေစိုက် '''ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း အစီအစဉ်'''မှတဆင့် "ပြောပြစရာ တွေလည်း တပုံကြီး ရှိသေးတယ်" အသံလွှင့်ခြင်း * '''မိုးမခ Radio and Multimedia''' ၏ အကြံပေး == ဘဝနိဂုံး == ၂၀၂၄ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက် အမေရိကန် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းစံတော်ချိန် ညနေ ၆နာရီ ၂၈မိနစ်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက် မနက် ၅နာရီ၅၈မိနစ် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/633046|title=မြန်မာဂန္ထဝင် အဆိုတော်ကြီး မာမာအေး ကွယ်လွန်|work=DVB Burmese|access-date=၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> == ထုတ်လွှင့်ထွက်ရှိခဲ့သော ရေဒီယိုတေး၊ ဓာတ်ပြား၊ တေးစု နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ == # ကံ့ကော်တစ်ထောင် # ကောက်စိုက်မ # ကျွဲမ # ခက်ခက်ကိုမှလိုချင်တယ် # ချစ်စရာမချမ်းဘော (တိုးနယား ဓာတ်ပြား) # ချစ်ပါရမီ ([[နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်|နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်]]) # ချစ်အဓိပ္ပါယ် (ဝင်းစန္ဒာ ဓာတ်ပြား) # ချမ်းမြေ့ပါ‌စေ (ရုပ်ရှင်ဇာတ်ဝင်တေး) # ငယ်ချစ်ဟောင်းနဲ့နှစ်ပေါင်းများစွာ # စိန်နားကပ်ကြီးပန်ရမလို (ဓာတ်ပြား) # ဇမ္ဗူရစ်ရွှေ # တချစ်တည်းချစ် အပါအဝင် [[မြို့မငြိမ်း]]၏ သီချင်းများ # တမာပန်းကလေးနဲ့ အညာမန်းမရွေး ([[ဝင်းဦး]]၊ [[တင်တင်မြ]]၊ [[ရီရီသန့်]]၊ [[တင်တင်လှ]]၊ [[ဥမ္မာ]] တို့နှင့် တွဲဖက်) # တရေးချစ်ခွင့်မြင်ရနိုး (တိုးနယား ဓာတ်ပြား) # တို့ပြည်ထောင်စုသား (‌ ရေဒီယိုတေး) # နန်းမြို့တော်မှ နိဒါန်း သဝဏ်လွှာ (၁၉၈၇) # နှင်းပျောက်တဲ့ နွေ (ဝင်းစန္ဒာ ဓာတ်ပြား) (ရုပ်ရှင်ဇာတ်ဝင်တေး) # နှစ်ကံပြိုင်ဖစာ (၁၉၈၆) # ပုပ္ပါးစံ # ဗောဓိရွှေကျောင်း # ဘယ်သူတွေရူးသလဲ အပါအဝင် မာမာအေးတကိုယ်တော် လက်ရွေးစင်တေးများ (ဂီတစာဆို စိန်မောင်မြင့် ကျော်ကြားခဲ့သည့်တေးများ၊ ဧည့်အဆိုရှင် [[ဟင်္သာတထွန်းရင်]]) မူပိုင် ရွှေစည်းစိမ်အနုပညာ # မကျည်းတန် ရင်ဖွင့်လိုက်ပြီ # မမဲညို # မင်္ဂလာမောင်မယ် (တေးအတွဲ ၁၁) မူပိုင် မာမာအေး တေးဂီတလုပ်ငန်း # မင်းကုသ ခေတ်ဟောင်း ပြန်ဆိုတေး (ဝင်းဦး၊ [[ချိုပြုံး]] တို့နှင့် တွဲဖက်) # မောင့်အချစ်မျှား # မေတ္တာ‌ပေါင်းကူး (‌ [[မေဆွိ]] နှင့် တွဲဖက်) # မေတ္တာလမ်းကလေး ဒဂုန်အမှတ် (၂) (ဝင်းဦး၊ တင်တင်မြ၊ ရီရီသန့် တွဲဖက်) # မုန့်စား # ယောက်မ အပါအဝင် ခေတ်အကြိုက် တေးပဒေသာ # ရတနာပုံ (ဂီတစာဆို ပန်တျာချစ်လှိုင်၊ မူပိုင် တေးပုလဲ ကိုဘမြင့်၊ အသံဖမ်း တိုနီလင်း၊ စတူဒီယို တေးဂီတ စန္ဒယားထွန်းထွန်းလေး နှင့် ဆိုင်း စိန်ထွန်းအောင်၊ ဧည့်သည်ဂီတပညာရှင် စန္ဒယားတင်ဝင်းလှိုင်မေတ္တာဖြင့်ကူညီတီးခတ်ပေးသည်) # ရွှေခြည် ငွေခြည် ပိုးကြိုးသီ ([[လွှမ်းမိုး]] နှင့် တွဲဖက်) # ရောင်တော်ဘွဲ့ # ရယ်ရွှင်ပြုံးတုံ့မပြုံးတုံ့ # လောကီမင်္ဂလာဆယ့်နှစ်ပါး # လက်ရွေးစင် ပွဲဝင်တေး အမှတ် (၁) # လက်ရွေးစင် ပွဲဝင်တေး အမှတ် (၂) # လွန်းပျံယာဉ် # လွမ်းတေး # သာချို # သူတို့အကြိုက်တေး (၁၉၉၃) # သစ္စာလေးပါး နှင့် ဝိပါတ်တော် ၁၂ ပါး (ဝင်းဦး နှင့် တွဲဖက်) # အကောင်းတကာ့ အကောင်းဆုံး တေး (၁) # အကောင်းတကာ့ အကောင်းဆုံး တေး (၂) # အကောင်းတကာ့ အကောင်းဆုံး တေး (၃) # အညာတခွင် အပါအဝင် မြန်မာ့ရိုးရာ စားစရာ ကစားစရာ တေးများ (၁၉၉၆) # အနားမှာ‌‌ နေပါ # အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် # အရိပ်ပမာ (တိုးနယား ဓာတ်ပြား) # အာယားမ အပါအဝင် စင်တော်‌ကောက် တေးပုလဲသွယ် # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ တေးဇာတ်လမ်း (‌ [[မောင်မောင်ကြီး]]၊ [[ကိုမင်းနောင်]] တွဲဖက်) # အောင်နိမိတ် # အောင်ခြင်းရှစ်ပါး # အောင်ခြင်းရှစ်ပါး နှင့် နုပျိုထား‌သော ချစ်တေးအိုများ # အိန္ဒြေရှင်မ == ကိုးကား == {{lifetime|၁၉၄၂|၂၀၂၄ }} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] dmelqxrgshsv76spfp9hbhitrzwgvq9 0 5945 1047145 1045323 2026-08-07T16:40:59Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047145 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced | date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ }} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် | native_name = တမခ(၄၄) | image = Shoulder sleeve insignia of No.(44) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg | image_size = 216px | caption = အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တံဆိပ် | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | branch = [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] | type = ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် | specialization = နယ်မြေလုံခြုံရေး၊ ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး၊ အကူတိုက်ခိုက်ရေး၊ ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်ရေး၊ စစ်ကစားခြင်း | commander1_label = တပ်မမှူး | commander1 = ဗိုလ်မှူးကြီး ညီညီဦး | commander2_label = ဒုတိယတပ်မမှူး | commander2 = ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်မင်းထွန်း စတသ(၄၁) | size = တပ်မ | nickname = လေး လေး | colors = {{Color box|Red}}{{Color box|Darkblue}}{{Color box|White}} | identification_symbol = [[ဖိုင်:Mm-lid-44.svg|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော်ပုံ }} '''အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''တမခ (၄၄)''')သည် [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်ထိုမြို့]]တွင် တည်ရှိသော ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ '''တမခ''' များ နှင့် '''စကခ''' များသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)|ကက(ကြည်း)]] (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏ အင်အားအပေါ် မူတည်၍ လိုအပ်သလို စစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးကြီး ညီညီဦး'' (ကြည်း-၃၁၆၀၈) ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပထမအဆင့်အနေဖြင့် အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ကို ရန်ကုန်တိုင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ကို ၁၉၇၉ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ ‌မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံမြို့၊ အမှတ်(၁)ခြေမြန်တပ်ရင်းနေရာသို့ ပြောင်းရွေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးတပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးမြသင်း (ကြည်း - ၆၆၀၅) ဖြစ်သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။   === အမှတ်(၄၄၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၄၄၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၄၄၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === ခြေမြန်တပ်ရင်းများ === အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တွင် လက်အောက်ခံတပ်ရင်းများ (၁၀)ရင်းရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - # ခမရ (၁) - [[သထုံမြို့]] <ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-07-11 |title=သထုံမြို့နယ်၊ ခမရ ၁ တပ်ရင်းသို့ အရာရှိကြီးတချို့ လာရောက်ချိန် ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကျဲ တိုက်ခိုက်၊ မြဝတီမြို့ရှိ ခလရ ၂၇၅ တပ်ရင်းကို မောင်းသူမဲ့ လေယာဉ်ငယ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှု အရာရှိ တချို့ ထိခိုက်မှုရှိနိုင် |url=https://yktnews.com/2023/07/112523/ |access-date=2026-03-25 |website=Khit Thit Media |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517121119/https://yktnews.com/2023/07/112523/ |url-status=dead }}</ref> # ခမရ (၂) - [[ကျိုက်ထိုမြို့]] <ref>{{Cite web |title=ကျိုက်ထို တပ်မ ၄၄ နှင့် ဘီးလင်း ဝင်းကံရဲစခန်း တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://burmese.dvb.no/post/592006 |access-date=2026-03-25 |website=burmese.dvb.no}}</ref> # ခမရ (၃) - [[ဘီးလင်းမြို့]] <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mekongnewsmm.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%A6%E1%80%B8/%E1%80%98%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%81%E1%80%9C%E1%80%9B%E1%81%88%E1%81%8A-%E1%80%81%E1%80%99%E1%80%9B%E1%81%83/ |access-date=17 May 2024 |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517121119/https://mekongnewsmm.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%A6%E1%80%B8/%E1%80%98%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%81%E1%80%9C%E1%80%9B%E1%81%88%E1%81%8A-%E1%80%81%E1%80%99%E1%80%9B%E1%81%83/ }}</ref> # ခမရ (၉) - [[သထုံမြို့]] <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mekongnewsmm.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%a6%e1%80%b8/%e1%80%9e%e1%80%91%e1%80%af%e1%80%b6-%e1%80%81%e1%80%99%e1%80%9b-%e1%81%89-%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%b0%e1%80%b8-%e1%80%94%e1%80%b1/ |access-date=17 May 2024 |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517121119/https://mekongnewsmm.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%A6%E1%80%B8/%E1%80%9E%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%81%E1%80%99%E1%80%9B-%E1%81%89-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8-%E1%80%94%E1%80%B1/ }}</ref> # ခမရ (၈၁) - [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တလုံးရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်|ကျောက်တလုံးရွာ]] # ခမရ (၁၀၂) - [[မုတ္တမမြို့|မုတ္တမြို့]] <ref>{{Cite web |date=2022-07-11 |title=ဝေါလေတွင် စစ်ကြောင်းထိုးနေသည့် မုတ္တမအခြေစိုက် ခမရ ၁၀၂ က စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅ ဦး CDM ပြုလုပ်အလင်းဝင် |url=https://ayartimes.com/?p=1725 |access-date=2026-03-25 |website=Ayeyarwaddy Times}}</ref> # ခမရ (၁၀၄) - [[မော်လမြိုင်မြို့]]<ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/28/375824.html</ref> # ခမရ (၁၁၈) - [[သထုံမြို့]]<ref>{{Cite web |date=2021-07-09 |title=ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်၏အဆုံးသတ် - ၂၀၂၁ခုနှစ် မြန်မာစစ်တပ်အာဏာ သိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဒူးသထူခရိုင်တွင် တပ်မတော်နှင့် KNLA တို့ကြား တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွား (၂၀၂၁ခုနှစ်၊ မတ်လနှင့် ဧပြီလ) |url=https://khrg.org/kar/node/2926 |access-date=2026-03-25 |website=Karen Human Rights Group}}</ref> # ခလရ (၂) - [[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်|ကျိုက်ထိုမြို့]] <ref>http://ftp.dvb.no/post/503626</ref> # [[အမှတ်(၈) ခြေလျင်တပ်ရင်း|ခလရ (၈)]] - [[ကျိုက်ထိုမြို့|ဘီးလင်းမြို့]] {{Expand section}} == အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တွင် တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} # ဗိုလ်မှူးကြီး မြသင်း (ကြည်း - ၆၆၀၅) (ဗသက - ၉) ၄-၄-၁၉၇၉ မှ ၅-၈-၁၉၈၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်အောင် (ကြည်း - ၆၉၁၇) (ဗသက - ၁၂) ၅-၈-၁၉၈၃ မှ ၁၁-၁၁-၁၉၈၅ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး တင်အေး (ကြည်း - ၇၈၆၅) (စတသ - ၁) ၁၁-၁၁-၁၉၈၅ မှ ၆-၃-၁၉၉၀ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် စောလွင် (ကြည်း - ၈၆၇၇) ၆-၃-၁၉၉၀ မှ ၁၀-၉-၁၉၉၂ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် တင့်လွင် (ကြည်း - ၁၀၂၃၁) ၁-၁၀-၁၉၉၂ မှ ၁၅-၆-၁၉၉၅ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် အုန်းမြင့် (ကြည်း - ၁၁၁၃၁) ၁၅-၆-၁၉၉၅ မှ ၁၅-၁၁-၁၉၉၇ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် နေဝင်း (ကြည်း - ၁၁၇၂၉) ၁-၄-၁၉၉၈ မှ ၈-၅-၂၀၀၁ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် [[မင်းအောင်လှိုင်]](ကြည်း - ၁၄၂၃၂) (စတသ - ၁၉) ၁၆-၅-၂၀၀၁ မှ ၂၉-၈-၂၀၀၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် သက်နိုင်ဝင်း (ကြည်း - ၁၅၁၁၂) (ဗသက - ၅၆) ၂၇-၉-၂၀၀၃ မှ ၁၅-၅-၂၀၀၆ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမြင့်ရွှေ (ကြည်း - ၁၆၅၇၀) (စတသ - ၂၂) ၁-၉-၂၀၀၆ မှ ၂၃-၆-၂၀၀၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် တောက်ထွန်း (ကြည်း - ၁၇၉၄၃) ၂၃-၆-၂၀၀၈ မှ ၈-၁၀-၂၀၁၀ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး [[ကျော်ကျော်စိုး]] (ကြည်း - ၁၈၁၃၅) ၉-၁၀-၂၀၁၀ မှ ၆-၅-၂၀၁၁ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကျော်ဦး (ကြည်း - ၁၅၉၄၄) ၆-၅-၂၀၁၁ မှ ၆-၃-၂၀၁၂ ထိ (ခေတ္တတပ်မမှူး) # ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်သန်း (ကြည်း - ၁၉၇၄၇) ၃၁-၈-၂၀၁၂ မှ ၈-၃-၂၀၁၅ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် သန့်စင် (ကြည်း - ၂၀၁၆၉) ၉-၃-၂၀၁၅ မှ ၁၈-၃-၂၀၁၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မင်းမင်းစိုး (ကြည်း - ၂၈၁၀၄) ၁၈-၃-၂၀၁၈ မှ ၂၅-၈-၂၀၂၁ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မိုးနိုင် (ကြည်း - ၂၉၄၄၂) (စတသ - ၃၉) ၂၅-၈-၂၀၂၁ မှ ၄-၁၀-၂၀၂၂ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းနောင်စိုး (ကြည်း - ၃၂၀၄၉) ၄-၁၀-၂၀၂၂ မှ ၂၉-၁၂-၂၀၂၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် အေးမင်းနောင် (ကြည်း - ၃၁၅၃၂) ၂၀-၁-၂၀၂၄ မှ ၂၉-၁-၂၀၂၄ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းထက် (ကြည်း - ၃၁၆၆၄) ၁၀-၂-၂၀၂၄ မှ -၅-၂၀၂၄ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညီညီဦး (ကြည်း - ၃၁၆၀၈) (စတသ-၄၁) -၅-၂၀၂၄ မှ လက်ရှိ == ကိုးကား == == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == [[ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ|#044]] {{တပ်မတော်-stub}} {{DEFAULTSORT:တမခ(၀၄၄)}} psyt698h6sb91877hl27erugx9dj6bl 0 5948 1047134 1046121 2026-08-07T16:38:31Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047134 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = တပ်မတော် (လေ) | image = {{ubl |[[File: Emblem of the Myanmar Air force.svg|frameless|250px]]|အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် ---- |[[File:Emblem or Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Air Force.svg|frameless|200px]]|လက်ရုံးတံဆိပ်}} | image_size = | caption = | start_date = ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇<ref>{{cite web|title=Mynamar Air Force - Narrative History|url=http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-af-home.htm|work=Aeroflight|accessdate=15 December 2013|archive-date=14 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214025513/http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-af-home.htm|url-status=dead}}</ref> | country = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | allegiance = | branch = [[လေတပ်]] | type = | role = ဝေဟင်ပိုင်နက်ကာကွယ်ရေး၊ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်တွင်းပုန်ကန်မှု တန်ပြန်စစ်ဆင်ရေး | size = တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၃၀၀၀<br>[[လေယာဉ်]] ၂၈၁ စင်း<br>[[ရဟတ်ယာဉ်]] ၁၀၂ စင်း<br> စုစုပေါင်းအစင်းရေ ၃၈၃ စင်းခန့် | command_structure = {{Armed forces|Myanmar}} | garrison = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] | garrison_label = ဌာနချုပ် | equipment = | equipment_label = | nickname = လေတပ်၊ အဲဖို့စ် | motto = {{ubl | ''တက်နိုင်ဖျားရောက်'' ၊ |''တောင်ပံဖြန့်ချိ အောင်ပွဲဆီသို့'' ၊ |''ဝေဟင်စိုးမိုးမည်'' ၊ }} | colors = | colors_label = | march = | mascot = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = <!-- Commanders --> | commander1 = [[ရဲဝင်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး]] | commander1_label = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | commander2 = [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] | commander2_label = [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] | commander3 = [[ထွန်းဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း]] | commander3_label = [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] | commander4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး လစ်လပ် | commander4_label = စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) | identification_symbol = [[File:Roundel of Myanmar.svg|130px]] | identification_symbol_label = စစ်လေယာဉ်တံဆိပ် | identification_symbol_2 = [[File:Air Force Ensign of Myanmar.svg|250px]] | identification_symbol_2_label = လေတပ်အလံ | identification_symbol_3 = [[File:Fin Flash of Myanmar.svg|100px]] | identification_symbol_3_label = လေယာဉ်အမြီး အမှတ်အသား | identification_symbol_4 = [[File:Air Force Ensign of Burma (1948-1974).svg|200px]] | identification_symbol_4_label = လေတပ်အလံဟောင်း (၁၉၄၈–၁၉၇၄) | aircraft_attack = [[:en:Nanchang Q-5|A-5M]], [[:en:Mil Mi-35|Mi-35]] | aircraft_bomber = [[:en:Nanchang Q-5|A-5M]] | aircraft_electronic = | aircraft_fighter = [[မစ်(ဂ်)-၂၉|Mikoyan MiG-29]], JF-17, [[ဆူခွိုင်း ၃၀|SU-30]] | aircraft_recon = [[:en:Soko G-4 Super Galeb|Soko G-4]] | aircraft_patrol = | aircraft_trainer = [[:en:Yak-130|Yak-130]],[[:en:Guizhou JL-9|FTC-2000G]], [[:en:Hongdu JL-8|K-8W]], [[:en:Grob G 120TP|G 120TP]], [[:en:HAL HJT-16 Kiran|HJT-16]] | aircraft_transport = [[:en:Shaanxi Y-8|Y-8D]], Beechcraft 1900, [[အေတီအာရ်-၄၂|ATR 42]] | aircraft_helicopter_attack = [[:en:Mil Mi-35|Mi-35]] | aircraft_helicopter = [[:en:Mil Mi-2|Mi-2]], [[:en:Mil |Mi-17]], [[:en:Kamov Ka-27|Ka-28]] }} '''တပ်မတော် (လေ)'''သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ဝေဟင် တိုက်ခိုက်ရေး အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းပုန်ကန်မှု]] တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် အဓိက အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလက [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]] တိုက်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်အပြီးတွင် ကယ်ဆယ်ရေး တာဝန်များအတွက်ပါ အသုံးချလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုမှစ၍ မြန်မာ့လေတပ်မှ လေယာဉ်များကို ကျေးရွာများကိုလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ရာတွင်တွင် အသုံးပြုလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-70-civilians-trapped-by-myanmar-junta-airstrikes-on-sagaing-village.html|title=Over 70 Civilians Trapped by Myanmar Junta Airstrikes on Sagaing Village|date=12 August 2022|website=The Irrawaddy}}</ref> ကိုလိုနီခေတ် ၁၉၄၀ ဇွန်လတွင် ‌ဗြိတိသျှတို့က ‌ဗမာ့အပျော်တမ်းလေတပ်ယူနစ် (Burma Volunteer Air Unit) ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး ၁၉၄၁ မတ်လခန့်တွင် ဗမာ့အပျော်တမ်းလေတပ် (Burma Volunteer Air Force) ဟူ၍အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ဝင်ရောက်လာသည့် ၁၉၄၂ ၌ အင်္ဂလိပ်တို့တပ်ဆုတ်သွားသောအခါ အဆိုပါလေတပ်သည်လည်း ပါသွားခဲ့ရုံသာမက အခြားလေတပ်ယူနစ်အဖြစ်လည်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rafmuseum.org.uk/research/online-exhibitions/never-forgotten-the-raf-in-the-far-east/smaller-national-groups/|title=Smaller National Groups|website=Royal Air Force Museum}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-bvaf-home.htm |title=Burma Volunteer Air Force |access-date=6 February 2023 |archive-date=27 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327035157/http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-bvaf-home.htm |url-status=dead }}</ref> ၁၉၄၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အင်္ဂလိပ်တို့ပြန်ရောက်ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လေတပ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပေးရေးများကို ဆောင်ရွက်ရာမှ ၁၉၄၇ ဒီဇင်ဘာတွင် "ဗမာ့လေတပ်မတော်" (Burma Air Force) အဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ တွင် တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပေါင်းစည်းရေးမူအရ တပ်မတော် (လေ) ဟု‌အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last= |first= |author-link= |date= ၂၀၂၂ |title= အောင်ကောင်းစုံ အထွေထွေသိစရာ၊ မှတ်စရာ ဗဟုသုတမှတ်စု (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ဧကရီစံစာပေ |page= ၃၁၇ |isbn=}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== === လွတ်လပ်ရေးရပြီးစခေတ် (၁၉၄၈-၂၁၀၂) === တပ်မတော်(လေ)ကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗြိတိသျှတို့၏ လက်အောက်တွင် ရှိနေဆဲကာလ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် စစ်သည် ရာဂဏန်း အနည်းငယ်နှင့်အတူ [[Airspeed Oxfords]] အစင်း ၄၀၊ [[de Havilland Tiger Moths]] အစင်း ၁၆ စင်း၊ [[Austers]] ၄ စင်းနှင့် [[Supermarine Spitfire]] ၃စင်းတို့ ပါဝင်သည် လေတပ်ဖွဲ့သစ်အား လွှဲပြောင်း ရယူခဲ့သည်။ စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်မှစ၍ တပ်မတော် (လေ) ၏ အဓိကတာဝန်သည် ပြည်တွင်းပုန်ကန်မှု တန်ပြန်စစ်ဆင်ရေးများတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] အား အနီးကပ်လေကြောင်း အထောက်အကူပေးရေးတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="Myoe">Myoe, Maung Aung: Building the Tatmadaw</ref> နိုင်ငံ၏ ပင်မလေတပ်အခြေစိုက်စခန်းဖြစ်သည့် မင်္ဂလာဒုံလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်ကို ၁၉၅၀ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အမှတ် ၁ လေယာဉ်အုပ်၊ လက်နက်ကိရိယာများ ထိန်းသိမ်းရေး တပ်ဖွဲ့နှင့် ဗမာ့လေတပ်မတော် - ဗဟိုဌာနချုပ်နှင့် ပျံသန်းမှု သင်တန်းကျောင်းတို့ကို ဤအခြေစိုက်စခန်း၏ လက်အောက်တွင် ထားရှိသည်။ လအနည်းငယ် ကြာပြီးနောက် ၁၉၅၀ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် [[Douglas Dakota]] ၉ စင်း ပါဝင်သည့် အမှတ် ၂ လေယာဉ်အုပ်ကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယဉ်အုပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မင်္ဂလာဒုံ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်း လက်အောက်တွင် အဆင့်မြင့် ပျံသန်းရေး တပ်ဖွဲ့ကို de Havilland Vampire T55s လေယာဉ်များဖြင့် ထပ်မံဖွဲ့စည်းလိုက်ကာ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အကုန်ပိုင်းတွင် ဗမာ့လေတပ်၌ မင်္ဂလာဒုံ၊ မှော်ဘီနှင့် ြမန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း မိတ္ထီလာတို့တွင် အဓိက အခြေချ လေတပ်စခန်းကြီး သုံးခု ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Myoe">Myoe, Maung Aung: Building the Tatmadaw</ref> ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာလေတပ်သည် [[အစ္စရေး]]မှ Supermarine Spitfire အစင်း ၃၀ နှင့် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]မှ Supermarine Spitfire အစင်း ၂၀ တို့ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင်မူ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]မှ Hunting Provost T-53 အစင်း ၄၀ နှင့် de Havilland Vampire Mark T55s ၈ စင်းတို့ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ဗမာ့လေတပ်မတော်သည် မင်္ဂလာဒုံတွင် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး လေတပ်စခန်း တစ်ခု၊ အမှတ် ၅၀၁ လေယာဉ်အုပ်စု (မှော်ဘီလေတပ်စခန်း) နှင့် အမှတ် ၅၀၂ လေယာဉ်အုပ်စု (မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်း) တို့ကို ထပ်မံ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ တွင် မြန်မာ့လေတပ်သည် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] မှ [[Cessna 180]] ၁၀ စင်း ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြန်သည်။ ယင်းနှစ်တွင်ပင် [[Kawasaki Bell 47Gs]] ခြောက်စင်းဖြင့် ပထမဆုံး ရဟတ်ယာဉ် တပ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်တစ်နှစ်အကြာတွင် မြန်မာ့လေတပ်သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ [[Hawker Sea Fury]] လေယာဉ် ၂၁ စင်းနှင့် ကနေဒါမှ de Havilland Canada DHC-3 Otters ကိုးစင်းကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်တွင် ဗိုလ်ဒေါ်လှသန်းက စက်မဲ့ဂလိုက်ဒါကို တစ်ဦးတည်း မောင်းနှင်ပြသခဲ့ခြင်းဖြင့် တပ်မတော် (လေ) ၏ အမျိုးသမီးများ သမိုင်းကဏ္ဍသစ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/241848</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]မှ Kawasaki Bell 47G ခုနစ်စင်းနှင့် [[Vertol H-21 Shawnees]] ၁၂ စင်းတို့ကို ထပ်မံ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ငါးနှစ်ကြာပြီးနောက်တွင် အမှတ် ၅၁ လေယာဉ်အုပ် (de Havilland Canada DHC-3 Otter နှင့် Cessna 180 လေယာဉ်များ) နှင့် အမှတ် ၅၃ လေယာဉ်အုပ် (Bell 47G၊ Kaman HH-43 Huskies နှင့် Aerospatiale Alouettes ရဟတ်ယာဉ်များ) တို့ကို မိတ္ထီလာတွင် ထပ်မံ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="Myoe">Myoe, Maung Aung: Building the Tatmadaw</ref> === ခေတ်မီအစီအစဉ် (၁၉၉၀ - လက်ရှိ) === ==== ၁၉၉၀ ကာလများ ==== တပ်မတော် (လေ)အနေ နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် နည်းပညာမျိုးဆက်ကွာဟမှုများ ရှိနေရာမှ ၁၉၉၀ ပြည့် နှစ်ဝန်းကျင်တွင် ဒုတိယမျိုးဆက် ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ၊ ဘက်စုံသုံးစွမ်းရည်မြင့်မားသည့် ရဟတ်ယာဉ်များ စတင်အသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် လက်နက်တပ်ဆင်ထားသည့် Soko G-4 Super Galeb လေယာဉ်များကို မြန်မာ့တပ်မတော်က [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ|ယူဂိုစလားဗီးယား]]နိုင်ငံမှ ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>https://frontiermyanmar.net/mm/news/5971{{Dead link|date=May 2025 }}</ref> ၁၉၉ဝ ကနေ ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ် ကြားထဲ F-7 အစင်း ၆ဝ ကျော်ကို [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ဆီက အသုတ်လိုက် အသုတ်လိုက် စတင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၃ဝ မမ စက်သေနတ် နှစ်လက်နဲ့ အတူ ဝေဟင်ထဲမှာ ပစ်ခတ်တိုက်ခတ် နိုင်တဲ့ ဒုံးကျည်တွေ တပ်ဆင်ထားတဲ့ F-7 တွေကို အဓိက အားဖြင့်တော့ ကြားဖြတ် တိုက်လေယာဉ် အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့တာ ဖြစ်သည်။<ref>https://www.bbc.com/burmese/media-45881701</ref> ==== ၂ဝဝဝ ကာလများ ==== ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင်စတုတ္ထမျိုးဆက်တိုက်လေယာဉ်များ စတင်အသုံးပြုလာနိုင်သည့် အတွက် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၊ ဒေသတွင်း နိုင်ငံများကို အမီလိုက်နိုင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှစပြီး တိုက်ပွဲဝင်နိုင်သည့် လေယာဉ်များတိုးတက်စေရေး၊ စွမ်းအားမြင့် လေယာဉ်များဖြစ်စေရေး၊ အရည်အချင်း ပြည့်ဝသည့် လေသူရဲများ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ မြေပြင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ မွေးထုတ်ပေး နိုင်ရေးကိုလည်း အလေးထားဆောင်ရွက်လာသည်။<ref>https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/10624/တပ္မေတာ္ေလ၏ဖြဲ႕စည္းတည္/{{Dead link|date=March 2021 }}</ref> အထူးသဖြင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] မှ Mi-24 နဲ့ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်တွေအပြင် MiG-29([[အမ်အိုင်ဂျီ-၂၉]]) တိုက်လေယာဉ်၊ Pechora-2 လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်တွေနဲ့ အခြားကိရိယာတွေ ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/8081 |access-date=4 October 2019 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116140539/https://frontiermyanmar.net/mm/news/8081 }}</ref> [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi inspecting the guard of honour, at the Ceremonial Reception, in Nay Pyi Taw, Myanmar on September 05, 2017. The President of Myanmar, Mr. U. Htin Kyaw is also seen (2).jpg|thumb|လေတပ်ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့အား [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]၌ တွေ့ရစဉ်]] ==== ၂ဝ၁ဝ ကာလများ ==== ၁၉၉၀ ခုနှစ် မှစပြီး မြန်မာလေတပ်တွင် အများအားဖြင့် တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့မှ တိုက်လေယာဉ်များကို အသုံးပြုသော်လည်း ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် အီးယူ၏ ဒဏ်ခတ်မှု ရုပ်သိမ်းချိန်ကတည်းက စတင်ကာ [[ဥရောပ]]လုပ် လေယာဉ်အုပ်စု ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]နိုင်ငံက Grob [[G120TP]] လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် ၁၂ စင်းကို မြန်မာလေတပ်က ဝယ်ယူထားပြီး ၂ဝ၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လေ့ကျင့်ရေးဂျက်တိုက်လေယာဉ် [[K-8 W လေယာဉ်|K-8 W]]၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လေကြောင်း ကင်းထောက်အတွက် အသုံးပြုသော [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]ထုတ် ATR-42 နှင့် အမေရိကန်ထုတ် [[BEECH 1900 D]] လေယာဉ်များ တပ်တော်ဝင် အခမ်းအနားပြုလုပ်ခဲ့သည်။ K-8 W လေ့ကျင့်ရေးဂျက် တိုက်လေယာဉ်များသည် အပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်နိုင်ပြီး ခေတ်မီအဆင့်မြင့်ရှေ့တန်း ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ မောင်းနှင်မည့် လေသူရဲများကို ကြားခံလေ့ကျင့်ပေးနိုင်သော အပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးအမောင်းသင် ဂျက်လေယာဉ်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ K-8 W လေယာဉ်များကို တရုတ် CATIC ကုမ္ပဏီနှင့် မြန်မာကာကွယ်ရေးပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်ရုံးတို့ ပူးပေါင်း၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://7daydaily.com/story/32577 |accessdate=4 October 2019 |archivedate=27 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227001534/http://7daydaily.com/story/32577 }}</ref> ထို့ပြင်၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အဆင့်မြင့် လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် [[Yak-130]] လေယာဉ် ၁၂ စီးကိုလည်း ရုရှားမှ မှာယူသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် တပ်မတော် (လေ) နှစ် (၇၀) ပြည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ Yak -130 အမျိုးအစား လေယာဉ် ၆ စီးအပြင် [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]]ထုတ် [[Fokker- 70]] အမျိုးအစားလေယာဉ် ၂ စီးနှင့်၊ ATR 42-320 အမျိုးအစား လေယာဉ် ၂ စီး စုစုပေါင်း ၁၀ စီး ကို တပ်တော်ဝင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>https://frontiermyanmar.net/mm/news/7583{{Dead link|date=May 2025 }}</ref>၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာတွင် တပ်မတော် (လေ) နှစ် (၇၁) ပြည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ တပ်မတော် (လေ) အတွက် [[JF-17]] အမျိုးအစား တိုက်လေယာဉ်လေးစီး၊ ပြင်သစ်၏ အဲဘတ်စ်နှင့် [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]၏ လီယိုနာဒိုကုမ္ပဏီတို့ ဖက်စပ်ထုတ်လုပ်သည့် ATR 72-500s လေယာဉ်နှစ်စီးနှင့် Airbus Helicopters က ထုတ်လုပ်သည့် AS365 ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးကို အင်အားဖြည့်တင်းခဲ့သည်။ JF-17 တစ်စီးကို အကြမ်းဖျင်းဒေါ်လာ ၂၈ သန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://7daydaily.com/story/144857 |accessdate=4 October 2019 |archivedate=3 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403051704/http://www.7daydaily.com/story/144857 }}</ref> JF-17 တိုက်လေယာဉ် ၁၆ စီးအတွက် ခန့်မှန်းခြေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၆ဝ တန်ဖိုးရှိ ပါကစ္စတန်နှင့် စာချုပ်တစ်ခုအရ မြန်မာက ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ JF-17 ကို Pakistan Aeronautical Complex (PAC) ပါကစ္စတန်နှင့် တရုတ်၏ Chendu Aircraft Corporation တို့က ဖက်စပ်ထုတ်လုပ်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/12947 |access-date=4 October 2019 |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323134136/https://frontiermyanmar.net/mm/news/12947 }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/5104 |access-date=4 October 2019 |archive-date=24 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824003338/http://frontiermyanmar.net/mm/news/5104 }}</ref> ၂၀၁၈ထိ တပ်မတော်ပိုင်လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ်များတပ်တော်ဝင်ခြင်းအခမ်းအနားကို (၉)ကြိမ်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာတွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]က မြန်မာနိုင်ငံသို့ [[Kiran]] အမျိုးအစား နှစ်ယောက်စီး အမောင်းသင်ဂျက်လေယာဉ် ခြောက်စီး ပေးအပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/12535 |access-date=4 October 2019 |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323140424/https://frontiermyanmar.net/mm/news/12535 }}</ref> [[File:Su-30 MKI Trishul formation.jpg|thumb|ရုရှားထုတ် Su-30 (ဆူခွိုင်း ၃၀) ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ်များ]] မြန်မာနဲ့ ရုရှားတို့သည် Su-30 ([[ဆူခွိုင်း ၃၀]]) ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၆ စီးအတွက် သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါလေယာဉ်များသည် ရာသီမရွေး တိုက်ပွဲဝင်နိုင်သည့် အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် Su-30 ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် အမျိုးအစားဖြစ်ကာ တစ်စီးလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅ သန်းကျော် တန်ဖိုးရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/14120 |access-date=4 October 2019 |archive-date=22 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922231709/https://frontiermyanmar.net/mm/news/14120 }}</ref> Su-30 တိုက်လေယာဉ်များသည် အခြားစတုတ္ထမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များထက် သာလွန်မှုရှိသော စတုတ္ထမျိုးဆက်လွန် တိုက်လေယာဉ်များဖြစ်ပြီး လေယာဉ်ဆီ အပြည့်ဖြည့်ပြီး ပျံသန်းလျှင် ကီလိုမီတာ ၃၀၀၀ (မိုင် ၁၈၆၀) အထိ ပျံသန်းနိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ဆင်နိုင်မှု အကွာအဝေး ကြီးမားသည်။<ref>{{Cite web |url=https://elevenmyanmar.com/news/36395 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=5 October 2019 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514025534/https://elevenmyanmar.com/news/36395 |url-status=dead }}</ref> တပ်မတော်(လေ)အတွက် ဆူခွိုင်း Su-30 တိုက်လေယာဉ်တွေကို ဝယ်ယူဖို့ ပြင်ဆင်ရာမှာ လေတပ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်ကျော်]] ကိုယ်တိုင် ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့ ကူဘင်ကာ လေယာဉ်ကွင်းမှာ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်က စမ်းသပ်မောင်းနှင်ပျံသန်းမှု လုပ်ခဲ့သည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2018/08/24/167718.html</ref> တပ်မတော် (လေ) တွင် အမျိုးသမီးအရာရှိအချို့ လေသူရဲလောင်းများအဖြစ် စတင်လေ့ကျင့်ဆောင်ရွက်နေသည်။<ref>{{Cite web |url=https://elevenmyanmar.com/news/27571 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=4 October 2019 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514025531/https://elevenmyanmar.com/news/27571 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါအမျိုးသမီးအရာရှိ လေသူရဲလောင်း ၆ ဦးက တဦးချင်း မောင်းနှင်ပျံသန်းမှု(Solo)ကို အောင်မြင်စွာပျံသန်းနိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2018/04/26/157024.html</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ၇၂ နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ)နေ့ တွင် JF-17 B ဘက်စုံသုံး တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ် ၂ စင်း၊ Yak-130 အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းနှင့် MI-35 P တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး စုစုပေါင်း လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ် ၁၀ စင်း တပ်တော်ဝင်သည်။ တရုတ်- ပါကစ္စတန် ပူးတွဲထုတ်လုပ်သည့် JF-17 ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် အမျိုးအစား ပါဝင်ပြီး၊ ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက်ရေးနှင့် အပေါ့စား ဗုံးကြဲလေယာဉ်များ အဖြစ်ပါ အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း၊ အလားတူ ရုရှားလုပ် Yak – 130 မှာ အပေါ့စား တိုက်ခိုက် ရေးလေယာဉ် အဖြစ်သာမက လေ့ကျင့်ရေးတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း သိရသည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2019/12/16/210883.html</ref> ==== ၂ဝ၂ဝ ကာလများ ==== ၂၀၂၀ ခုနစ် (၇၃) နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ) နေ့တွင် G 120TP အခြေခံလေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် ၂ စင်း၊ Y-12 အမျိုးအစား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် ၂ စင်း၊ Beech 1900 အမျိုးအစား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် ၁ စင်း စုစုပေါင်းလေယာဉ် ၅ စင်း တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ <ref>https://www.dvb.no/post/429092</ref> ၂၀၂၁ (၇၄) နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ) နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ် တပ်တော်ဝင်ခြင်း အခမ်းအနား၌ Yak_130 လေယာဉ် K-8 အမောင်းသင် ဂျက်တိုက်လေယာဉ်၊ ATR-72600 အလက်စားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလေယာဉ်၊ Y-12 လူနှင့် ကုန်ပစ္စည်းများသယ်ခြင်း ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် လေယာဉ်၊ Eurocopter ရဟတ်ယာဉ် စသည်ဖြင့် တပ်တော်ဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၂ဝ၂၂ ခုနှစ် (၇၅)နှစ်မြောက် စိန်ရတုနှစ်ပတ်လည်နေ့အခမ်းအနားတွင် Su-30 SME စတုတ္ထမျိုးဆက်လွန်ဘက်စုံသုံး အကြီးစား တိုက်လေယာဉ်များ၊ FTC 2000 G ဘက်စုံသုံးအပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်များ၊ Ka-28 ရေငုတ်သင်္ဘောတိုက်ဖျက်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များ တပ်တော်ဝင်သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/241787</ref> ၂၀၂၃ ခုနစ် (၇၆) နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ) နှစ်ပတ်လည်နေ့ကို [[နေပြည်တော်]] အေ‌လာလေတပ်ဌာနချုပ်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး Su-30 SME စတုတ္ထမျိုးဆက်လွန် ဘက်စုံသုံး အကြီးစားတိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းတပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ <ref>https://news-eleven.com/article/285613</ref> == လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)များ == {|class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |+ '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) များစာရင်း''' ! style="background:#efefef;" | စဉ် ! style="background:#efefef;" | ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ! style="background:#efefef;" | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည် ! style="background:#efefef;" | စတင်ရက် ! style="background:#efefef;" | ပြီးဆုံးရက် ! style="background:#efefef;" | တာဝန်သက်တမ်းကာလ ! style="background:#efefef;" | မှတ်ချက် |- | ၁။ | လေ ၁၀၂၀ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[စောရှီးရှိုး]] | ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉ | {{age in years and days|1947|12|11|1949|2|8}} | |- | ၂။ | လေ ၁၀၀၉ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] သူရ အက်စ်ဂျေခင် | ၁ ဧပြီ ၁၉၄၉ | ၁၅ ဇွန် ၁၉၅၀ | {{age in years and days|1949|4|1|1950|6|15}} | |- | ၃။ | လေ ၁၀၀၅ | style="text-align: left;" | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ တော်မီတီကလစ် | ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၁ | ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၃ | {{age in years and days|1951|2|9|1963|11|26}} | |- | ၄။ | လေ ၁၀၄၂ | style="text-align: left;" | ဗိုလ်မှူးချုပ် [[သောင်းဒန်]] | ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၃ | ၇ မတ် ၁၉၇၄ | {{age in years and days|1963|12|13|1974|3|7}} | |- | ၅။ | လေ ၁၀၄၇ | style="text-align: left;" | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ စောဖြူ | ၈ မတ် ၁၉၇၄ | ၁၈ မတ် ၁၉၈၀ | {{age in years and days|1974|3|8|1980|3|18}} | |- | ၆။ | လေ ၁၀၅၉ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်]] ကိုကြီး | ၁၉ မတ် ၁၉၈၀ | ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ | {{age in years and days|1980|3|19|1985|11|3}} | |- | ၇။ | လေ ၁၁၂၇ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ထွန်း | ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ | {{age in years and days|1985|11|4|1992|2|5}} | |- | ၈။ | လေ ၁၁၉၃ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] သိန်းဝင်း | ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ | ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅ | {{age in years and days|1992|2|6|1995|6|15}} | |- | ၉။ | လေ ၁၃၁၂ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ငွေ | ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ | {{age in years and days|1995|6|16|1997|11|14}} | |- | ၁၀။ | လေ ၁၃၃၄ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] ကျော်သန်း | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ | ၁၄ ဇွန် ၂၀၀၁ | {{age in years and days|1997|11|15|2001|6|14}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၁) |- | ၁၁။ | လေ ၁၅၈၁ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်]] မြင့်ဆွေ | ၁၃ ဇွန် ၂၀၀၁ | ၇ မတ် ၂၀၀၂ | {{age in years and days|2001|6|13|2002|3|7}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၁၁) |- | ၁၂။ | လေ ၁၆၈၂ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြတ်ဟိန်း]] | ၈ မတ် ၂၀၀၂ | ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ | {{age in years and days|2002|3|8|2013|2|13}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၁၇) |- | ၁၃။ | လေ ၁၇၅၄ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] ခင်အောင်မြင့် | ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ | {{age in years and days|2013|2|14|2018|1|2}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၂၀) |- | ၁၄။ | လေ ၁၉၂၅ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်ကျော်]] | ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ | ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ | {{age in years and days|2018|1|3|2022|1|9}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၂၆) |- | ၁၅။ | လေ ၁၉၈၂ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]] | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2022|1|10|2026|4|10}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၂၉) |- style="background:#F5FFFA;" | ၁၆။ | လေ ၂၁၃၀ | style="text-align: left;" | '''[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]]''' | ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{age in years and days|2026|4|21}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၃၄) |} ==တပ်မတော်(လေ)ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ== (ဇွန်လ၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်) #(လေ-၁၉၈၂) ဗိုလ်ချုပ်ကြီးထွန်းအောင် - ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) #(လေ-၂၀၈၀) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဇော်ဝင်းမြင့် - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) #(လေ- ) ဗိုလ်ချုပ်လှညွှန့် - အရှေ့ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး #(လေ-၂၁၃၀) ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းဝင်း - အနောက်ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး # (လေ-၂၀၇၄) ဗိုလ်ချုပ်စိုးတင်လတ် - တောင်ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး # (လေ-၂၀၇၉) ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းမောင်သိန်း - လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး # (လေ- ) ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ကျော် - လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့်ပြင်ဆင်ရေးဌာနချုပ်မှူး (မင်္ဂလာဒုံ) # (လေ-၂၀၀၆) ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်မိုးသက် - လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်(လေ) # (လေ-၁၉၆၂) ဗိုလ်မှူးချုပ်မြင့်သောင်း - မြေပြင်အတတ်သင်လေတပ်စခန်းမှူး # (လေ-၂၁၀၁) ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်သက်နိုင် - စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ်(လေ) # (လေ-၂၁၁၅) ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်ဝင်းထွန်း - စစ်ဦးစီးစက်မှုလက်မှုအရာရှိချုပ်(လေ) # (လေ-၂၂၈၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်မြတ်မင်းသန်း - လေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးသင်တန်းကျောင်း၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး ==လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူးများ== (ဇွန်လ၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်) #(လေ-၂၀၈၂) ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင်စိုး - မင်္ဂလာဒုံလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၇၃) ဗိုလ်မှူးချုပ်စွမ်းလှိုင်မင်း - တောင်ငူလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၈၉) ဗိုလ်မှူးချုပ်သိန်းထူး - မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၀၇၇) ဗိုလ်မှူးချုပ်မျိုးမင်းထွန်း - နမ့်စန်လေတပ်စခန်း #(လေ-၂၂၅၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်ရဲမျိုးသန့် - ပုသိမ်လေတပ်စခန်း #(လေ-၂၂၂၃) ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းနိုင်ညွှန့် - မကွေးလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၁၉) ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မင်းဦး - မြိတ်လေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၂၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်သိန်းထွန်းဦး - ဟုမ္မလင်းလေတပ်စခန်း == ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် == [[File:Myanmar Air Force Pilot Wing.svg|thumb|လေသူရဲ တောင်ပံတံဆိပ်]] {{main|တပ်မတော် (လေ)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ}} === ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိများ === {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Armed Forces/OF/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OF/Myanmar}} |} === အခြားအဆင့်များ === {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OR/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OR/Myanmar}} |} == ဖွဲ့စည်းပုံ == === အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးယူနစ်များ === * ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်) * လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ပြင်ဆင်ရေးဌာနချုပ် (မင်္ဂလာဒုံ/ မိတ္ထီလာ) * မြေပြင်အတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (မိတ္ထီလာ) * လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (မိတ္ထီလာ ရှမ်းတဲ) * လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များနှင့် လေတပ်စခန်းများ ==== လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ ==== # [[မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ (ယခင် အမှတ် ၅၀၂ လေတပ်စခန်း) # ဧလာ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ (နေပြည်တော်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်) # [[မိတ္ထီလာလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မိတ္ထီလာ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # [[တောင်ငူလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|တောင်ငူ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # [[မြိတ်လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြိတ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # [[မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြစ်ကြီးနား လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ (ယခင် အမှတ် ၅၀၃ လေတပ်စခန်း) # [[မကွေးလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # ပုသိမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ # ဟုမ္မလင်း လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ # နမ့်စမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ # ကျောက်ထုလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ [[File:Shante Airbase Meiktila.jpg|thumb|လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (ရှမ်းတဲ)]] ==== လေတပ်စခန်းများ ==== # မှော်ဘီ လေတပ်စခန်း။ (ယခင် အမှတ် ၅၀၁ လေတပ်စခန်း) # ကိုကိုးကျွန်း လေတပ်စခန်း။ # တံတားဦး လေတပ်စခန်း။ # နေပြည်တော် လေတပ်စခန်း။ ==== လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ ==== {{main|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့}} လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ [[စစ်လက်ရုံး]]တပ်ဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအရ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်(ကြည်း)]]၌ ပါဝင်သော်လည်း လုပ်ငန်းတာဝန်ပိုင်း၌ သဘောသဘာဝအရ [[တပ်မတော် (ရေ)|တပ်မတော်(ရေ)]]၊ အထူးသဖြင့် [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]နှင့် ပို၍ဆက်စပ်မှုရှိလေသည်။ လက်ရှိ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ အရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် လက်ထောက် အရာရှိချုပ် (၃)ဦးရှိပြီး၊ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ကြည်း]]/ [[တပ်မတော် (ရေ)|ရေ]]/ [[တပ်မတော် (လေ)|လေ]] တပ်ဖွဲ့ အသီးသီးမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးစီကို ခန့်အပ်ထားသည်။ # [[အမှတ် (၁) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၁)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ် (၂) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းဌာနချုပ်|အမှတ်(၂)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - မြိတ် # [[အမှတ် (၃) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၃)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - လွိုင်လင် # [[အမှတ် (၄) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၄)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - သထုံ # [[အမှတ် (၅) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၅)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - မှော်ဘီ # အမှတ်(၆)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် # [[အမှတ် (၇) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၇)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - ကျောက်ဆည် # [[အမှတ် (၈) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၈)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - နေပြည်တော် # [[အမှတ် (၉) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၉)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - ဆိပ်ဖြူမြို့ == လက်ရှိအသုံးပြုနေသော စစ်လေယာဉ်များ == [[File:Myanmar Air Force MiG-29 MRD.jpg|thumb |ရုရှားထုတ် [[မစ်(ဂ်)-၂၉]] ဘက်စုံသုံး [[တိုက်လေယာဉ်]] (မင်္ဂလာဒုံ လေယာဉ်ကွင်း)|alt=]] [[File:Myanmar Air Force Shaanxi Y-8 MRD.jpg|right|thumb|[[ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]မှ ပျံတက်နေသော Shaanxi Y-8 လေယာဉ်တစ်စင်း]] [[File:Myanmar Air Force Nanchang A-5C Fantan MRD-1.jpg|thumb|Nanchang Q-5 မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် (မင်္ဂလာဒုံ လေယာဉ်ကွင်း)|alt=]] [[File:Myanmar Air Force Fokker F27 MRD.jpg|right|thumb|မြန်မာ့လေတပ်၏ ဖော်ကာ အက်ဖ်၂၇]] {| class="wikitable" ! style="text-align:center; background:#acc;"|လေယာဉ် ! style="text-align: center; background:#acc;"|ထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံ ! style="text-align:l center; background:#acc;"|အမျိုးအစား ! style="text-align:left; background:#acc;"|မူကွဲ ! style="text-align:center; background:#acc;"|တာဝန်ထမ်းဆဲ ! style="text-align: center; background:#acc;"|မှတ်ချက် |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်]] |- | [[အမ်အိုင်ဂျီ-၂၉|MiG-29]] [[မစ်(ဂ်)-၂၉]] | {{RUS}} |[[ကြားဖြတ် တိုက်လေယာဉ်]] / ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် | | ၃၈ <ref>https://www.flightglobal.com/download?ac=98881</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23">{{cite web |last= |first= |url= http://forms.flightglobal.com/WorldAirForces2015?product=PREM&mode=DOWNLOAD&DMDcode=FGWC4&fcid=%7B05ceef25-b72e-4bea-9a83-a7ab7d02e55a%7D_FC078_PREM_201412&fcfileext=pdf |title= World Air Forces 2015 pg. 23 |work= |publisher= Flightglobal Insight |year= 2015 |doi= |accessdate= 20 April 2015 |archive-date= 19 October 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171019075444/http://forms.flightglobal.com/WorldAirForces2015?product=PREM&mode=DOWNLOAD&DMDcode=FGWC4&fcid=%7B05ceef25-b72e-4bea-9a83-a7ab7d02e55a%7D_FC078_PREM_201412&fcfileext=pdf }}</ref> | ၅ စင်းသည် လေ့ကျင့်ရေးအတွက် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ |- | Sukhoi Su-30 ([[ဆူခွိုင်း ၃၀]]) | {{RUS}} |ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် | Su-30SME | ၈ - ၁၀စင်းခန့်<ref>{{cite web|url=https://www.militaryfactory.com/aircraft/by-country.php?Nation=Myanmar#google_vignette}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dhakatribune.com/asia/2022/07/12/myanmar-receives-two-russian-su-30-fighter-jets-as-junta-chief-visits-moscow |title=Myanmar receives two Russian Su-30 fighter jets |publisher= dhakatribune.com |date=|accessdate=3 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.defencenet.ae/5823/myanmar-takes-delivery-of-russian-sukhoi-su-30-jets-monitor/|title=Myanmar Takes Delivery of Russian Sukhoi Su-30 Jets: Monitor|date=4 November 2022|website=Defencenet.ae}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-receives-first-shipment-russias-su-30-fighter-jets-ria-2023-09-10/|title=Myanmar receives first shipment of Russia's Su-30 fighter jets, RIA reports September 10, 2023}}</ref> | ၄စင်း မှာယူထား |- | JF-17 Thunder | {{CHN}}/{{PAK}} |ရေငုပ်သင်္ဘောတိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် / ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် | | ၁၁<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref>{{cite web|url=http://armstrade.sipri.org/armstrade/page/trade_register.php|title=Trade Registers|website=armstrade.sipri.org|language=en-gb|accessdate=2018-04-09|archive-date=14 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414022558/http://armstrade.sipri.org/armstrade/page/trade_register.php}}</ref> | ၅စင်း မှာယူထား |- | [[Nanchang Q-5]] | {{CHN}} |မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် | [[Nanchang Q-5#Export variants|F-5B]] |၂၁<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Chengdu J-7]] | {{CHN}} |တိုက်လေယာဉ် | [[Chengdu J-7#Export variants|F-7M]] | ၃၆ <ref>https://www.flightglobal.com/download?ac=98881</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | ၆ စင်းသည် လေ့ကျင့်ရေးအတွက် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ |- |[[Shenyang J-6]] |{{CHN}} |တိုက်လေယာဉ် |[[Shenyang J-6#Variants|F-6]] |၁<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | [[MiG-19]] ၏ တရုတ်ဗားရှင်း |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[စစ်ဘက်သုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်|သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ်]] |- | [[အေတီအာရ်-၄၂|ATR-42]] | {{FRA}} | VIP ခရီးသည်တင် လေယာဉ် | |၆<ref>{{cite web |url= http://www.planespotters.net/Airline/Myanmar-Air-Force |title= Myanmar Air Force Fleet |publisher= planespotters.net |date= |accessdate= 16 April 2015 |archivedate= 7 March 2016 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160307092205/https://www.planespotters.net/airline/Myanmar-Air-Force }}</ref> | |- | [[အေတီအာရ်-၇၂|ATR-72]] | {{FRA}} | VIP ခရီးသည်တင် လေယာဉ် | | ၄<ref>{{cite web|url=https://www.deviantart.com/silver-70chev/art/Myanmar-Air-Force-920428053}}</ref> | |- | [[Shaanxi Y-8]] |{{CHN}} | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၈<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[CASA-295]] | {{ESP}} | လေကြောင်း ကင်းထောက်လှမ်းရေး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | - | ၂စင်းမှာယူထား<ref>{{cite web|url=https://www.deviantart.com/silver-70chev/art/Myanmar-Air-Force-920428053}}</ref> |- | [[Harbin Y-12]] | {{CHN}} | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၇<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | Fokker 70 | {{NLD}} | VIP သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၇<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | Fokker F-27 | {{NLD}} | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၅<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Britten-Norman Islander|BN-2]] | {{UK}} | ဘက်စုံသုံး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | ၅<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Beechcraft 1900| Beech 1900]] | {{USA}} | ဘက်စုံသုံး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | ၇ | |- |[[Pilatus PC-6 Porter| Pilatus PC-6]] |{{SWI}} | ဘက်စုံသုံး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | ၁၆<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> |[[ STOL]] capable aircraft |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[ရဟတ်ယာဉ်]] |- |[[Mil Mi-38]] |{{RUS}} |ဘက်စုံသုံး | | ၃ | ၁၅ စင်းဝယ်ယူထား |- |[[Mil Mi-2]] |{{POL}} |ဘက်စုံသုံး / ဆက်ဆံရေး | |၂၁<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Mil Mi-8]] | {{RUS}} | ဘက်စုံသုံး | |၁၃<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref> | |- | [[Mil Mi-17]] | {{RUS}} | ဘက်စုံသုံး | |၁၂<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Bell UH-1 Iroquois| Bell UH-1]] |{{USA}} |ဘက်စုံသုံး | |၁၄<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Mil Mi 24|Mil Mi-24]] |{{RUS}} |တိုက်ခိုက်ရေး |[[ Mil Mi-24 variants#List of Variants|Mi-35]] |၂၄<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Kamov Ka-27]] | {{RUS}} |တိုက်ခိုက်ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး | [[Kamov Ka-27#Variants|Ka-28]] | ၂<ref name="shephardmedia.com">{{Cite web|title=Myanmar Air Force bolsters fleet with the commission of new aircraft|url=https://www.shephardmedia.com/news/air-warfare/myanmar-air-force-inducts-new-aircraft|access-date=2023-01-10|website=shephardmedia.com|language=en}}</ref> | |- |[[Aérospatiale Alouette III| Alouette III]] |{{FRA}} |ဘက်စုံသုံး | |၁၃<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[PZL W-3 Sokół|W-3 Sokół]] | {{POL}} | ဘက်စုံသုံး | |၁၉<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |Eurocopter AS365 Dauphin | {{FRA}} | ဘက်စုံသုံး | |၅ |ရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်]] |- | Yakovlev Yak-130 | {{RUS}} |အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် | | ၂၄<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref> | ၁၀စင်း မှာယူထား<ref>{{cite news|title=Russia to Deliver 6 Additional Yak-130 Aircraft to Myanmar|url=https://sputniknews.com/military/201802071061420720-russia-deliver-yak-myanmar/|website=Sputnik News|accessdate=2018-04-09|location=Singapore|date=7 February 2018}}</ref> |- |G 120TP | {{GER}} | အခြေခံ လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | |၂၀ | |- |[[Soko G-4 Super Galeb| Soko G-4]] |{{YUG}} |လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် | |၂၂<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref> | |- | [[Chengdu J-7]] | {{CHN}} |ပြောင်းလဲ လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | [[Chengdu J-7#Export variants|FT-7]] | ၆<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Hongdu JL-8]] | {{CHN}}/{{PAK}} |လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ်/သောင်းကျန်းမှုတန်ပြန်စစ်ဆင်ရေး |[[Hongdu JL-8#Variants|K-8W]] | ၆၀ <ref>https://www.flightglobal.com/download?ac=98881</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/><ref name="CHS">{{cite web | url=http://www.elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft | title=Ceremony held for acquisition of new military aircraft | publisher=Eleven Myanmar | accessdate=21 April 2015 | archivedate=28 October 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181028151850/http://elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft }}</ref> | မသိရှိ <ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> |- |- | [[Pilatus PC-7| PC-7]] | {{SWI}} | အပေါ့စား လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | | ၁၇<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Guizhou JL-9]] | {{CHN}} |အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် |[[Guizhou JL-9#Variants|FTC 2000G]] |၆ | ၆၀ စင်းခန့်မှာယူထား <ref>https://www.janes.com/amp/myanmar-air-force-inducts-new-ftc-2000gs/ZnlJK3dHVU9mZ28xajRJVkc5dVI5VFp1cVMwPQ2</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.janes.com/amp/myanmar-air-force-inducts-new-ftc-2000gs/ZnlJK3dHVU9mZ28xajRJVkc5dVI5VFp1cVMwPQ2|title=Myanmar Air Force inducts new FTC-2000Gs|first=Anthony Davis|last=Beech|work=Janes Defence |date=8 December 2022|via=janes.com}}</ref> |- | [[MTX-1A]] | {{MMR}} | လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | [[MTX-1B]] | မသိရှိ |ပြည်တွင်းထုတ်<ref>{{cite web|url=https://www.janes.com/amp/myanmar-air-force-inducts-new-aircraft/ZnlJK3dHVU9mZ28xajRJVkc5dVI5VFp1cVMwPQ2}}</ref> |- |[[PC-9]] | {{SWI}} | လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | |၁၈<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Eurocopter EC120 Colibri| Eurocopter EC120]] | {{FRA}} | ဘက်စုံသုံး/လေ့ကျင့်ရေးရဟတ်ယာဉ် | |၄<ref>{{cite web|url=http://www.globalnewlightofmyanmar.com/vice-senior-general-soe-win-attends-launching-of-new-aircrafts-and-helicopters/|title=Vice Senior General Soe Win attends launching of new aircrafts &#91;sic&#93; and helicopters|date=15 December 2016|agency=[[Myanmar News Agency]]|publisher=Global Newslight of Myanmar|accessdate=2018-04-09}}</ref> | |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[ဒရုန်းများ]] |- | Unknown | {{RUS}} | တိုက်ခိုက်ရေး/‌ကင်းထောက် | - | - | ၃၀၀၀ခန့်မှာယူထား<ref>https://www.bbc.com/burmese/articles/ce43q70xqr9o.amp</ref> |- | [[CASC Rainbow]] | {{CHN}} | တိုက်ခိုက်ရေး/ကင်းထောက် | [[CASC Rainbow|CH-3A]] | ၃၀စင်းခန့် <ref>https://www.csis.org/analysis/tatmadaw-deploys-chinese-made-uavs</ref><ref>https://defence-blog.com/chinas-armed-ch-3-drone-spotted-in-myanmar/?amp</ref> | |- | [[CASC Rainbow]] | {{CHN}} | တိုက်ခိုက်ရေး | [[CASC Rainbow|CH-4]]<ref>https://www.csis.org/analysis/tatmadaw-deploys-chinese-made-uavs</ref> | ၂၀စင်းခန့် | |- | [[Yellow Cat]] | {{MMR}} | ကင်းထောက် | [[Yellow Cat|A-2]] | ၂၂စင်းအထက် | [[တရုတ်]]နိုင်ငံမှ [[CASC Rainbow|CH-3A]]ကိုလိုင်စင်ယူ၍ ပြည်တွင်း၌ထုတ်လုပ်သည်။ |- | Sky02 | {{CHN}} | ကင်းထောက် | | ၁၁စင်းခန့် | |- | [[Orlan-10]] | {{RUS}} | ကင်းထောက် | [[Orlan-10E]] | ၂၀၀စင်းခန့် | <ref>https://www.thedefensepost.com/2021/01/26/russia-sells-myanmar-orlan-10e-drones/</ref> |- | [[Elbit Skylark]] | {{ISR}} | ကင်းထောက် | Skylark I-LEX | မသိရှိ | <ref>https://www.arakanarmy.net/post/three-sons-of-soldiers-from-myanmar-army-came-to-collect-the-uas-drone-were-captured-by-arakan-army</ref> |- | DSO V15 | {{ISR}} | ကင်းထောက် | | မသိရှိ | |- | [[CASC Rainbow]] | {{CHN}} | ကင်းထောက် | [[CASC Rainbow|CH-2]] | | <ref>https://www.rfa.org/burmese/program_2/military-council-drone-attacks-05102024003512.html</ref> |- | [[Camcopter S-100]] | {{AUS}} | ရေကြောင်းကင်းထောက် | | ၁၈စင်း | ရေတပ်အတွက်အသုံးပြုနေ/ ပြည်တွင်း၌ထုတ်လုပ်လျက်ရှိ <ref>https://www.rfa.org/burmese/program_2/myanmar-army-buy-drone-illegally-03232022182504.html</ref> |- | Orion-2 UAV | {{RUS}} | တိုက်ခိုက်ရေး | | မသိရှိ | ရုရှားနိုင်ငံထံမှဝယ်ယူထား |- | CZ55 | {{CHN}}/{{MMR}} | ကင်းထောက်/တိုက်ခိုက်ရေး | | မသိရှိ | ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့များတွင်အသုံးပြုလျက်ရှိ<ref>https://burmese.thanlwintimes.com/2023/12/29/%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%92%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8/</ref> |- |} === ရေဒါများ === မြန်မာလေတပ်တွင် သုံးဖက်မြင်စောင့်ကြည့်ရေး YLC-2 ရေဒါ၊ P-37 ကြိုတင်သတိပေးရေဒါစနစ်၊ JLP-40 ကာကွယ်ရေးရေဒါအပါအဝင် ရေဒါအများအပြားနှင့် ပေါင်းစပ်လေကြောင်းကာကွယ်ရေးရုံးနှင့်ချိတ်ဆက်ထားသည့် Galaxy EWR စနစ် တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>https://web.archive.org/web/20201031065753/https://www.indrastra.com/2015/12/ANALYSIS-Myanmar-Integrated-Air-Defense-System-0516.html?m=1</ref> == အမှတ်အသား == [[ဖိုင်:Roundel of Myanmar.svg|thumb|မြန်မာ့စစ်လေယာဉ်တံဆိပ်|150x150px]] [[ဖိုင်:Fin Flash of Myanmar Air Force.svg|thumb|လေယာဉ်အမြီး အမှတ်အသားပုံ|150x150px]] မြန်မာ့ [[စစ်လေယာဉ် တံဆိပ်]](ဗဟိုတွင် အဝါရောင် အကွက်နှင့် အပြာရောင် အနားသတ်မျဉ်းများ ပါသော အဖြူရောင် တြိဂံ)ကို များသောအားဖြင့် နေရာ ခြောက်မျိုးတွင် ရေးဆွဲထားသည်။ တပ်မတော် (လေ) ၏ အမှတ်စဉ် မှတ်သားမှု စနစ်သည် တပ်ဖွဲ့နှင့် လေယာဉ်တစ်စင်းချင်းစီ၏ ကိုယ်ပိုင်အမှတ်တို့ကို ခွဲခြားပေးသည်ဟု သိရသော်လည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ရှေးကျသော လေယာဉ် အများစုတွင် "UB" အက္ခရာနှင့်စပြီး ဗမာ ကိန်းဂဏန်းများပါသည့် အမှတ်စဉ်များကို တွေ့ရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အမှတ်စဉ်များကို အဖြူရောင် အနားသတ်မျဉ်းများဖြင့် ရေးဆွဲတတ်သည်။ တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ်များတွင်မူ ယေဘုယျအားဖြင့် အမှတ်စဉ် အနက်ရောင်များကို တွေ့နိုင်သည်။ ==၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း မတော်တဆမှုများ စာရင်း == {| class="wikitable" ! style="text-align: center; background:#acc;"|လေယာဉ် ! style="text-align:l center; background:#acc;"|ထိခိုက်သည့်ရက်စွဲ ! style="text-align: center; background:#acc;"|ထိခိုက်မှု ! style="text-align:left; background:#acc;"|အကြောင်းအရင်း |- |F-7 | ၂၀၁၀ | ပျက်စီး | ဆင်းသက်စဉ် ပျက်ကျမှု |- | Mig-29 | ၁၁ ဇွန်လ ၂၀၁၄ | ပျက်စီး | ဟိုက်ဒရောလစ်ပိုက် ပေါက်ကွဲမှု |- | Beechcraft 1900 | ၁၀ ဖေ‌ဖော်ဝါရီလ ၂၀၁၆ | ပျက်စီး | ပြေးလမ်းမှထွက်ခွာစဉ် စက်ချို့ယွင်းမှု |- | F-7 | မတ်လ ၂၀၁၆ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | ပြေးလမ်းချော်မှု |- | Mi-2 | ၁၅ ဇွန်လ ၂၀၁၆ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | A-5 | ၂၂ ဇွန်လ ၂၀၁၆ | အမြှီးပိုင်းထိခိုက် | လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးလက်နက်ဖြင့် ပစ်ချမှု |- | Y-8 | ၇ ဇွန်လ ၂၀၁၇ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | G-4 | ၅ စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၇ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | F-7 | ၃ ဧပြီလ ၂၀၁၈ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | F-7 | rowspan="2"|၁၆ အောက်တိုဘာလ ၂၀၁၈ | rowspan="2"|ပျက်စီး | rowspan="2"| ‌ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | F-7 |- | Y-8 | ၅ စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၉ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | ဆင်းသက်စဉ် ပြေးလမ်းချော်မှု |- | Mi-17 | ၆ မတ် ၂၀၂၀ | အမြှီးကျိုး | ဆင်းသက်စဉ် စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Mi-35 | ၃ မေလ ၂၀၂၁ | ပျက်စီး | [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှပစ်ချခဲ့မှု |- | Beechcraft 1900 | ၁၀ ဇွန်လ ၂၀၂၁ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | F-7 | ၈ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၁ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | လေတပ်အတွင်း ပေါက်ကွဲမှု |- | A-5 | ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၂၂ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Mi-17 | ၂၉ မတ်လ ၂၀၂၂ | အမြှီးကျိုး | ဆင်းသက်စဉ် စက်ချို့ယွင်းမှု |- | PT-6 | ၁၉ နိုဝင်ဘာလ ၂၀၂၂ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Grob-120 TP | ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၂၃ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | H120 | ၁၅ ဇွန်လ ၂၀၂၃ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | K-8W | ၁၁ နိုဝင်ဘာလ ၂၀၂၃ | ပျက်စီး | ပစ်ချခံရမှု |- | Mi-17 | ၃ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှပစ်ချခဲ့မှု |- | FTC-2000G | ၁၆ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Y-8 | ၂၃ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ကိုယ်ထည်နှစ်ပိုင်းကျိုး | ပြေးလမ်းချော်မှု |- | Eurocopter AS365 | ၂၉ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | ပစ်ချခံရမှု |- | Mig-29 | ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Eurocopter AS365 | ၂ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | Mi-17 | ၂၀ မေ ၂၀၂၅ | ပျက်စီး | ပစ်ချခံရမှု |- | Mi-17 | ၂၀ မေ ၂၀၂၅ | ထိခိုက် | ပစ်ချခံရမှု |- | F-7 | ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၅ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးရွားမှု |- | FTC-2000G | ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | ပျက်ကျ | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု၊​ စက်ချို့ယွင်းမှု (ပစ်ချခဲ့ဟု KNLA ပြော) |- | တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် | ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | ပျက်စီး | Bird Strike (ငှက်ဖြင့် တိုက်မှု) |} == မတော်တဆ နှင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ == * ၂၀၁၆ တွင် Beechcraft 1900 လေယာဉ်တစ်စီး နှင့် Mi-2 ရဟတ်ယာဉ် ၁စီးပျက်ကျခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/2005 |access-date=4 October 2019 |archive-date=23 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823125638/http://frontiermyanmar.net/mm/news/2005 }}</ref> * ၇ ဇွန် ၂၀၁၇ တွင် တပ်မတော်(လေ)မှ စန်းရှီ ဝိုင်-၈ လေယာဉ်သည် [[မြိတ်မြို့|မြိတ်]]မှ [[ရန်ကုန်]]သို့ ခရီးစဉ်၌ ပျက်ကျခဲ့သည်။{{main|၂၀၁၇ မြန်မာ့လေတပ် စန်းရှီ ဝိုင်-၈ ပျက်ကျခြင်း}} * ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၅ အတွင်းကလည်း တပ်မတော်(လေ)မှ G-4 အမျိုးအစားလေယာဉ် တစ်စီးသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသသကြီးအတွင်း ပျက်ကျသွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူးသေဆုံးသွားသည်။ * ၂၀၁၈ ဧပြီတွင် တောင်ငူလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ လေ့ကျင့်ပျံသန်းနေသည့် အက်ဖ်-၇ လေယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျသွားခဲ့ရာ လေယာဉ်မှူးသေဆုံးသွားသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/9092 |access-date=4 October 2019 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116101328/https://frontiermyanmar.net/mm/news/9092 }}</ref> * ၂၀၁၈ အောက်တိုဘာလတွင် မကွေးလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ F-7 တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီး ပျက်ကျသွားပြီး လေယာဉ်မှူးနှစ်ဦးနှင့် မြေပြင်ပေါ်မှ ကျောင်းသူတစ်ဦး သေဆုံးသွားသည်။<ref name="nyt">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/10/16/world/asia/myanmar-fighter-jet-crash-student.html |title=2 Myanmar Fighter Jets Crash, Killing Pilots and an 11-Year-Old |newspaper=The New York Times |date=16 October 2018 |access-date=18 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017182808/https://www.nytimes.com/2018/10/16/world/asia/myanmar-fighter-jet-crash-student.html |archive-date=17 October 2018 |url-status=live |df=dmy-all |last1=Beech |first1=Hannah |last2=Nang |first2=Saw }}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်ပြည်နယ်]]၌ တပ်မတော်လေက လေကြောင်းပစ်ခတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က မိုးမောက်မြို့အနီးတွင် ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ မည်သည့်ရဟတ်ယာဉ်အမျိုးစားဖြစ်သည်ဆိုသည်နှင့် အသုံးပြုခဲ့သော ဝေဟင်ပစ်လက်နက်အမျိုးအစားတို့ကို တပ်မတော်လေနှင့် KIA တို့မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2021/05/04/asia/myanmar-military-helicopter-parcel-bomb-intl-hnk/index.html|title=Kachin rebels shoot down military helicopter as parcel bomb kills 5 in central Myanmar}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]] အနီးစခန်းလေဆိပ်သို့ ဆင်းသက်ရာတွင် Beechcraft 1900 အမျိုးအစား လေယာဉ်ပျက်ကျခဲ့ရာ ပျဉ်းမနား ဈေးကုန်းဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တကဝသာရ အပါအဝင် ၁၂ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-military-plane-crash-kills-12--including-senior-monk-14992124 |title=Myanmar military plane crash kills 12, including senior monk |work=CNA|date=11 Jun 2021}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်|မကွေးလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]တွင် ပေါက်ကွဲမှုနှစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လေယာဉ်အချို့ ထိခိုက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပေါက်ကွဲမှုကို ဗိဿနိုးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က ပြုလုပ်ခဲ့သည် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=16 August 2021|title=Myanmar Rebels Damage Aircraft During Airbase Attack|work=The Irrawaddy|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-rebels-damage-aircraft-during-airbase-attack.html/amp|access-date=24 August 2021}}</ref> * ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အုန်းတော (တောင်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတောကျေးရွာ]]အနီးတွင် A-5 တိုက်လေယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျခဲ့ လေယာဉ်မှူးတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=16 February 2022|title=One military council fighter jet crashes|work=DVB news|url=http://burmese.dvb.no/archives/517324|access-date=16 February 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=၂၀၂၁ မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်း- တိုက်လေယာဉ်ပျက်ကျမှု လေယာဉ်မှူးသေဆုံးတယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြော - ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-60389755 |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my-MM}}</ref> *၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် Mi-17 အမျိုးအစား ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းသည် ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဟားခါးမြို့]]အနီးတွင် ပျက်ကျခဲ့ရာ လူငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-helicopter-crashes-in-chin-state.html|access-date=2022-03-30|date=2022-03-29|title=Myanmar Junta Helicopter Crashes in Chin State|publisher=[[The Irrawaddy]]}}</ref> * ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် H120 လေကျင့်ရေးရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးသည် စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် [[လယ်ဝေးမြို့နယ်]]၊ လယ်ဒါကြီးရွာ အနောက်တောင်ဘက် ငါးမိုင်ခန့်အကွာ၌ ပျက်ကျခဲ့ရာ လိုက်ပါလာသည့် ရဟတ်ယာဉ်မှူးနှင့် သင်တန်းသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျမှုကြောင့် လေတပ်အရာရှိနှစ်ဦးသေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38038/ |publisher=Myanmar Now |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၃}}</ref> *၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် K-8W အမျိုးအစား လေ့ကျင့်ရေးလေယာဉ်တစ်စင်းသည် ကရင်နီပြည်နယ်၊ ဖရူဆိုမြို့အနီးတွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပစ်ချခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့ပြီး မြန်မာလေတပ်ကမူ စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=Incident Hongdu K-8W Karakorum 3942, |url=https://aviation-safety.net/wikibase/347782 |access-date=2024-01-20 |website=aviation-safety.net}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်အား ကချင်ပြည်နယ် [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]အနီးတွင် FN-6 MANPAD ဖြင့် ပစ်ချခဲ့ရာ ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်ပါရှိသော လူခုနစ်ဦးစလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Accident Mil Mi-17 , |url=https://aviation-safety.net/wikibase/349577 |access-date=2024-01-20 |website=aviation-safety.net}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က FTC-2000G လေ့ကျင့်ရေး/တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်ကို ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]၊ [[နမ့်ဖတ်ကာ (၂)ရွာ၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|နမ့်ဖတ်ကာရွာ]]အနီးတွင် ပစ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Fighter Jet Shot Down By KIA in Northern Shan State |url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-fighter-jet-shot-down-kia-northern-shan-state |access-date=2024-01-20 |website=Burma News International |language=en}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တပ်မတော်လေ၏ Y-8 လေယာဉ်တစ်စင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ Lengpui လေဆိပ်တွင် ပြေးလမ်းချော်ကာ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="Y8d">{{cite web| URL=https://www.eurasiantimes.com/chinese-shaanxi-y-8d-aircraft-crashes-in-india-was/|date=2024-01-23|access-date=2024-01-27|publisher=The EurAsian Times|title=Made In China Shaanxi Y-8 Aircraft Crashes In India; Was Operated By Myanmar To Ferry Its Soldiers|first=Ashish|last=Dangwal}}</ref> *၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် [[မြဝတီမြို့]]အနီးတွင် တပ်မတော်လေ၏ Eurocopter AS365 ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို ပစ်ချခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးမင်းနောင်၊ ဗိုလ်မှူးစိုးလွင်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူး တိုးဦးနှင့် အခြားနှစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web| URL=https://www.irrawaddy.com/news/burma/five-myanmar-junta-officers-killed-in-helicopter-crash.html |date=2024-01-29|access-date=2024-01-30|publisher=Irrawady|title=MFive Myanmar Junta Officers Killed in Helicopter Crash}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်(လေ) ၏ တိုက်ခိုက်ရေးဂျက်လေယာဉ်အမျိုအစား MiG-29 သည်မကွေးတိုင်း‌ဒေသကြီး စလင်းမြို့နယ်တွင် စက်ချို့ယွင်းပျက်ကျကာ ပိုင်းလော့နှစ်ဦးလေထီးဖြင့် လွတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်း လေယာဉ်မှာမီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Junta Fighter Jet crash in magway State |url=https://apnews.com/article/mig-jet-fighter-crash-magway-6baa3a10b61205c4ff406acae47d51cd}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်(လေ) ၏ [[Eurocopter AS365 Dauphin]] တစ်စင်း ရေဘေးသင့်ကယ်ဆယ်ရန် မှော်ဘီလေတပ်စခန်းမှထွက်ခွာစဉ် ပျက်ကျခဲ့သည်။ ထိုပျက်ကျမှုအတွင် ‌တောင်ပိုင်းတိုင်း လေတပ်ကွပ်ကဲရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် စိုးတင်လတ်နှင့် တွဲဘက်လေယာဉ်မှူး တို့သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>https://myanmar-now.org/mm/news/55797/</ref> * ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်|ဖားဆောင်းမြို့]]အနီး၊ ကျောက်လုံးကြီးရွာတဝိုက်၌ ပျက်ကျခဲ့သော FTC-2000G တိုက်လေယာဉ်အမျိုးအစားကို တွေ့ရသည်။ ကရင်နီတော်လှန်‌ရေးပူးပေါင်းတပ်များက ယင်းစစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုပြီး၊ “FTC-2000G က နည်းပညာပိုင်း ချို့ယွင်းမှုများတာကြောင့် စက်ချွတ်ယွင်းပြီး ပျက်ကျတာဖြစ်နိုင်သလို ရာသီဥတုဆိုးရွားတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်” ဟု CDM တပ်ကြပ်ကြီးနောင်ရိုးက ပြောခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cn4138kp9dnt?post=asset%3A9ea0a549-3884-4ef1-87cc-217a0820c0ff#asset:9ea0a549-3884-4ef1-87cc-217a0820c0ff|title=ကရင်နီမှာ စစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို ပစ်ချခဲ့တယ်လို့ KNDF ပြော|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=ဘီဘီစီ မြန်မာ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/712891|title=ပျောက်ဆုံး တိုက်လေယာဉ် ဖားဆောင်းမြို့အနီး ပျက်ကျနေ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=ဒီဗွီဘီ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=56209|title=ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုက ဖားဆာင်းအခြေစိုက် ခလရ-၁၄၃ တပ်ရင်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ရန်လာသည့် ဂျက်ဖိုက်တာကိုပါ ပစ်ချနိုင်ခဲ့|accessdate=2025-7-3|publisher=Ayeyarwaddy Times}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်   ၃ ရက်နေ့ နံနက် ၅ နာရီ ၁၆ မိနစ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မှော်ဘီမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် မီတာ ၈၅၀၀ ခန့်အကွာ ညောင်နှစ်ပင်ကျေးရွာအနီး ဝေဟင်တွင် တပ်မတော်(လေ)မှ တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်တစ်စီးသည် လေ့ကျင့်ပျံသန်းရေး ဆောင်ရွက်စဉ် ငှက်တစ်ကောင်ဖြင့်တိုက်ခိုက်မှု (Bird Strike) ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထိုငှက်သည် အင်ဂျင်ခန်းအတွင်းသို့ဝင်ရောက်သွားခဲ့သဖြင့် အင်ဂျင်မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လေယာဉ်မှူး သည် လူနေအိမ်ရှင်းသည့်အရပ်မျက်နှာဘက်သို့လှည့်၍ Eject ပြုလုပ်၍ ခုန်ထွက်ခဲ့ရသည်။လေယာဉ်မှာမူ ပျက်စီးသွားခဲ့ကာ ထိုဖြစ်စဉ်တွင် လေယာဉ်အမှုထမ်းများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုမရှိကြောင်း စစ်တပ်သတင်းက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်(လေ)မှ တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်တစ်စီး လေ့ကျင့်ပျံသန်းရေး ဆောင်ရွက်စဉ် ငှက်တစ်ကောင်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှု (bird strike ) ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မတော်တဆမှုဖြစ်ပွား |url=http://www.moi.gov.mm/news/86156 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == အခြားလေ့လာရန် == * [[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] * [[တပ်မတော် (ရေ)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော် (လေ)}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်| ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (လေ)| ]] nj0zlhi18qz42kjb4usfdmum2nkotlb 0 7875 1047191 1029342 2026-08-07T17:06:34Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047191 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ) | image = U_win_tin_telephone_305px.jpg | caption = ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့ ထောင်မှလွတ်လာစဉ်က တွေ့ရသည့် ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင် | birth_name = ဝင်းတင် | birth_date = {{Birth date|1930|3|12}} | birth_place = [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]] | death_date = {{Death date and age|2014|4|21|1930|3|12}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | resting_place = [[ရေဝေးသုသာန်|ရေဝေးသုသာန်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = [[မြန်မာ]] | occupation = သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား | organization = ဟံသာဝတီ သတင်းစာ၊ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | pseudonym = မောင်ဝန်ဇင်း၊ ပေါ်သစ်၊ ပြည်စိုး၊ ဝင်းထင်၊ သုတေသီ၊ ပုည၊ ဝင်းဆွေ | education = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ)၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (၁၉၅၃) | alma_mater = [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]] | parents = ဦးပု (ဖခင်)၊ ဒေါ်အမာ (မိခင်) | political_party = [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | awards = * Golden Pen of Freedom Award (၂၀၀၁) * UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Award (၂၀၀၁) | known_for = ဝါရင့်သတင်းစာဆရာနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း }} '''ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်''' (၁၂ မတ် ၁၉၃၀ – ၂၁ ဧပြီ ၂၀၁၄) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဝါရင့်သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ခေါင်းဆောင်များတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူး (၁) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ပြတ်သားစွာ ဆန့်ကျင်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ ၁၉ နှစ်ကြာ ဖမ်းဆီး ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Mahtani |first=Shibani |date=2014-04-21 |title=Myanmar Dissident Journalist Win Tin Dies |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303825604579514521129105350 |access-date=2026-05-04 |work=Wall Street Journal |language=en-US |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite news |title=ဦးဝင်းတင်ရဲ့ နိုင်ငံရေးအမွေ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-43852335 |access-date=2026-05-04 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သတင်းစာလောကတွင် [[ကြေးမုံ သတင်းစာ]] ကို စတင်တည်ထောင်သူများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကဲ့သို့ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ်လည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ စာပေလောကတွင် ပေါ်သစ်၊ မောင်ဝန်ဇင်း၊ ပြည်စိုး အစရှိသည့် ကလောင်အမည်များစွာဖြင့် အနုပညာဝေဖန်ရေး၊ ခရီးသွားမှတ်တမ်းနှင့် ဘာသာပြန်စာအုပ်များစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာသတင်းစာများအသင်း (WAN)က လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု(Golden Pen of Freedom Award) နှင့် [[ယူနက်စကို]] က ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု (UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Award) တို့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆရာ ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင်နှင့် ပုံနှိပ်သတင်းစာပညာ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/chraa-hnsaawttiiuuwngttngnng-punnipsttngcaapnnyaa |access-date=2026-05-04 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဦးဝင်းတင် ကို အဖ ဦးပု၊ အမိ ဒေါ်အမာတို့မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့]] ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး သုံးဦးအနက် ဦးဝင်းတင်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် အိမ်ထောင်မပြုဘဲ လူပျိုကြီးအဖြစ် နေထိုင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-21 |title=ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင် ကွယ်လွန် |url=https://burmese.voanews.com/a/u-win-tin-pass-away-/1897479.html |access-date=2026-05-04 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == ပညာရေး == [[ရန်ကုန်မြို့]] [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]] တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးဘလွင်၊ မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးအေးသွယ်တို့၏တပည့်အရင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဘာသာတွဲကို ယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၃-ခုနှစ်၌ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝင်းတင် အမည်နှင့် [[ကဗျာ]]နှင့် ဝတ္ထုတိုများကို စတင်ရေးသားရင်း ကလောင်သွေးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ အရင်းနှီးဆုံး ကလောင်သွေးဖက်သည်[[မင်းယုဝေ]](ခေါ်) ဦးဝင်းမောင် ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်မှာ ဦးထွန်းတင် (ရှေ့နေ)၊ [[ကျော်အောင် (စာရေးဆရာ)|စာရေးဆရာ ကျော်အောင်]]၊ [[ကြည်လင်၊ မောင် (စာရေးဆရာ)|ကြည်လင်]]၊ [[မြသန်းတင့်]] စသည့်သူများနှင့်လည်း ခေတ်ပြိုင်ကျောင်းနေဖက်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-21 |title=သတင်းစာဆရာကြီး ဦးဝင်းတင်ကွယ်လွန် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140421_uwintin_passedaway |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သတင်းစာသမား == အကျိုးဆောင်ဂျာနယ် တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ပထမဆုံး လုပ်ကိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် သတင်းစာပညာလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် အေအက်ဖ်ပီနိုင်ငံခြားသတင်းဌာနတွင် ညအယ်ဒီတာ အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။[[စာပေဗိမာန်]]၌ လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် [[ဒဂုန်တာရာ]] ဦးစီးထုတ်သော ဂန္ထဝင်ဂျာနယ် တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ဂျာနယ်ရပ်သွားသဖြင့် စာပေဗိမာန်တွင်သာ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Calamur |first=Krishnadev |date=2014-04-21 |title=Win Tin, Myanmar's Longest-Serving Political Prisoner, Dies |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305506442/win-tin-myanmars-longest-serving-political-prisoner-dies |access-date=2026-05-04 |work=NPR |language=en}}</ref> ၁၉၅၄ ခုနှစ် မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ထိ နယ်သာလန် (ဟော်လန်) နိုင်ငံ၊ အမ်စတာဒမ်မြို့၊ ဂျမ်ဘာတန် (Jambarton) စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး ကုမ္ပဏီတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေမှုပညာနှင့် စာနယ်ဇင်းပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။တစ်ဖက်တွင်လည် မြန်မာဘာသာပြန် စာအုပ်စာတမ်းများ ထုတ်ဝေရေးတွင် အကြံပေးအယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ပြည်ပတွင် စာသင်နေစဉ် မြန်မာနိုင်ငံသတင်းများ စုစည်းဖော်ပြသည့် 'ဒို့ပြည် သတင်း' သတင်းစာ စောင်ရေ ၅ဝဝ ခန့် ကို ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေ၍ ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ ပြည်ပရောက် မြန်မာများထံ စာတိုက်မှ အခမဲ့ပေးပို့ ဖြန့်ဝေခြင်းကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်လာသည့် အချိန်အထိ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ဥရောပတွင် ရှိစဉ် [[မင်းယုဝေ]]၊ [[ငွေတာရီ]] ဇနီးမောင်နှံ နှင့်အတူ ပန်းချီ ပြတိုက်တွေကို လှည့်လည် လေ့လာခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် နောက်အခါ ပန်းချီဝေဖန်စာများကို ရေးရာတွင် ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံက အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2014-04-23 |title=Win Tin, Myanmar democracy veteran, mourned by thousands |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-27122134 |access-date=2026-05-04 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ၁၉၅၇ ခုနှစ် ကြေးမုံ သတင်းစာ စတင်ထူထောင်သူများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကြေးမုံသတင်းစာ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာအဖြစ် [[ဇဝန]]၊ အောင်ဗလ (ကြေးမုံ ဦးသောင်း)၊ [[စိန်ခင်မောင်ရီ]] တို့နှင့် အတူဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ကြေးမုံ သတင်းစာ ချိတ်ပိတ်ခံရသည့် အချိန်တွင် ပြည်သူ့အိုးဝေသို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမှ ကြေးမုံသို့ ပြန်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ မှ ၁၉၆၄ ခုထိ စာနယ်ဇင်းကောင်စီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ကြေးမုံသတင်းစာ ပြည်သူပိုင် အသိမ်းခံရသည့် နောက်ပိုင်း ၁၉၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် [[မန္တလေးမြို့]]၌ ထုတ်ဝေသော ဟံသာဝတီသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်နေဝင်း]]ကိုယ်တိုင်က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ဗိုလ်နေဝင်း မန္တလေးမြို့သို့ ရောက်ရှိချိန်တိုင်း ဦးဝင်းတင်ကို မန္တလေးနန်းတွင်း ထဲ ခေါ်ပြီး တလေးတစား တွေ့ဆုံတတ်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ထိ မန္တလေးမြို့ထုတ် ဟံသာဝတီ သတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း အနောက် ဥရောပနှင့် အရှေ့ အာရှ နိုင်ငံပေါင်း ၂ဝ ခန့်သို့ သတင်းစာ ဆရာ တယောက် အဖြစ် လေ့လာရေး ခရီး သွားရောက် ခဲ့သည်။ ထိုခရီးစဉ် အတွင်း ရောက်ရာ အရပ်မှ နေ၍ သတင်းများ ရေးသားပြီး မြန်မာပြည်သို့ ပို့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် '''ခြေတွင် စကား လက်ဖြား ကဗျာ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း''' ဆိုသည့် အမည်ဖြင့် စာအုပ် ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Chan |first=Wilfred |date=2014-04-21 |title=Myanmar opposition leader Win Tin dies at 85 |url=https://www.cnn.com/2014/04/21/world/asia/win-tin-mynamar-death |access-date=2026-05-04 |website=CNN |language=en}}</ref> ဦးဝင်းတင်သည် သတင်းစာဆရာဘဝကိုသာ မြတ်နိုးပြီး ရာထူးဂုဏ်ရှိန်များကို တတ်မက်ခဲ့သူမဟုတ်ပေ။ ဟံသာဝတီသတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေစဉ်က [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (မဆလ) အစိုးရက [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဌာန]]တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးရာထူးပေးရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ဖူးသော်လည်း ၎င်းက လက်မခံခဲ့ဘဲ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ အထက်ဗမာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း၏ စာဆိုတော်နေ့ စာတမ်းဖတ်ပွဲများတွင် [[လူထုဦးလှ]]၊ [[လူထုဒေါ်အမာ]]တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မန္တလေးတွင် ဟံသာဝတီသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူနေစဉ်အတွင်း ရန်ကုန်သို့ဆင်းကာ သတင်းစာပညာရပ်များကို ပို့ချပေးခဲ့သလို သတင်းစာသမိုင်းပြုစုရန်အတွက်လည်း ဦးထင်ကြီး၊ လူထုဦးလှ၊ [[ရွှေဥဒေါင်း]]တို့နှင့်အတူ အထူးအားထုတ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇-၇၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာပေလှုပ်ရှားမှု၌ အရေးပါသော မန္တလေးမြို့မှ ဟံသာဝတီ စနေစာပေဝိုင်းကို ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ပြီး စာတမ်းဖတ်ပွဲများ ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုစာတမ်းများကို စာအုပ်အဖြစ်လည်း ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဦးဝင်းတင် ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် စနေစာပေဝိုင်း၌ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) တစ်ပါတီလမ်းစဉ်ကို ဝေဖန်သည့် စာတမ်းတစ်စောင် တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်၏ ရလဒ်အဖြစ် အာဏာပိုင်များက ဟံသာဝတီသတင်းစာကို ပိတ်ပစ်လိုက်ကာ ဦးဝင်းတင်ကိုလည်း ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် စာပေ၊ ပန်းချီ၊ သဘင်၊ ဂီတ စသည်တို့နှင့် ပတ်သက်သည့် ဆောင်းပါး၊ စာတမ်းနှင့် ဝေဖန်အကဲဖြတ်ချက်များကို 'ပေါ်သစ်' ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး 'ကွိ' နှင့် 'ဥတ္တရအလင်း' စသည့် ဘာသာပြန်စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးသွားမှတ်တမ်းစာပေဖြစ်သော 'ကမ္ဘာနီတွင် တဒင်္ဂ' နှင့် ပန်းချီအကြောင်း ရေးသားထားသည့် 'အလှရှာပုံတော်' စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဦးဝင်းတင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့် အခြားထင်ရှားသော စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ 'ခြေတွင် စကား လက်ဖြား ကဗျာ၊ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း (မြန်မာ ဇာတ်သဘင် ဥရောပ ခရီး)' ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင်နှင့် မောင်မိုးသူ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/hnsaawttiiuuwngttngnng-meaangmiusuu |access-date=2026-05-04 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == နိုင်ငံရေး == [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ]]အတွင်း အနုပညာရှင်ပေါင်းစုံတို့ လက်မှတ်ထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားကြသည့်အခါ ဆရာမောင်သော်က (စစ်အစိုးရ၏ မတရားဖမ်းဆီးနှိပ်စက်မှုများကြောင့် အကျဉ်းထောင်တွင်း၌ ကွယ်လွန်ခဲ့ရသူ) က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ဦးဝင်းတင်က ဒု-ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ရှစ်စောင်တိတိ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် 'သမဂ္ဂ' သတင်းစာတွင် အင်တိုက်အားတိုက် ပါဝင်ရေးသားခဲ့သလို ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် 'ဆန္ဒဖော်သံ' သတင်းစာကို ကိုယ်တိုင်ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Calamur |first=Krishnadev |date=2014-04-21 |title=Win Tin, Myanmar's Longest-Serving Political Prisoner, Dies |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305506442/win-tin-myanmars-longest-serving-political-prisoner-dies |access-date=2026-05-04 |work=NPR |language=en}}</ref> စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] စတင်ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု၌လည်း ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်နှင့်အတူ နာယကအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် [[အောင်ကြီး|ဦးအောင်ကြီး]] နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသည့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီတွင် အတွင်းရေးမှူး (၁) အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2016-04-21 |title=ဦးဝင်းတင် ကွယ်လွန် တာ ၂ နှစ်ပြည့်ပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/04/160421_uwintin_anniversary |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ လွတ်လပ်စွာ ရေးသားထုတ်ဖော်စည်းရုံးခွင့်ကို ပိတ်ပင်ချုပ်ချယ်ရန် ရည်ရွယ်၍ စစ်အစိုးရက ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃၈) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ အဖွဲ့ချုပ်က ဦးဆောင်၍ ထိုအမိန့်ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆန့်ကျင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် 'အများပြည်သူ သဘောမတူတဲ့ အမိန့်အာဏာဟူသမျှ တာဝန်အရ ဖီဆန်ကြ' ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို ဦးဝင်းတင်က ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံရခြင်း == ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ပြစ်မှုမှရှောင်တိမ်းနေသည့် တရားခံ (ထိုစဉ်က အဖွဲ့ချုပ်လူငယ် စိုးသိမ်း) ၏ ဖခင်ထံ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်စကားပြောဆိုသည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဦးဝင်းတင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ လွတ်ရက်စေ့ကာနီးတွင် ၎င်းအား နိုင်ငံရေးကိုစွန့်၍ စစ်အုပ်စုနှင့်လက်တွဲရန် စစ်ထောက်လှမ်းရေးမှ ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းထွန်းက စည်းရုံးခဲ့သော်လည်း ဦးဝင်းတင်က "စစ်လွှမ်းမိုးရေးဒဿန" ကို သူအသက်ရှင်နေသရွေ့ အမြစ်ပြတ်အောင်တိုက်မည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က အများပြည်သူ ဆူပူအုံကြွအောင်လုပ်ဆောင်ရာတွင် နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်အားပေးခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ အင်းစိန်ထောင်ထဲမှာပင် ထောင်ဒဏ် ၁၁ နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |last=Jagan |first=Larry |date=2014-05-01 |title=Win Tin obituary |url=https://www.theguardian.com/world/2014/may/01/win-tin |access-date=2026-05-04 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ဦးဝင်းတင်အား ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ ဖမ်းဆီးချိန်မှစ၍ အင်းစိန်ထောင် အထူးတိုက်ဝင်းအတွင်း ထားရှိကာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လုံးဝအဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အထူးတိုက်မှ အမှတ် (၃) တိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ထားခဲ့သည်။ အကျဉ်းထောင်တွင်း အာဏာပိုင်များ၏ မတရားပြုမူမှုများကို ဆန့်ကျင်သည့်တိုက်ပွဲများတွင် အကြံဉာဏ်များပေးခဲ့သလို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အင်းစိန်ထောင်တွင်း အစာငတ်ခံတိုက်ပွဲကို ဦးဆောင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ထောင်တွင်းလွတ်လပ်မှုအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရင်း အပတ်စဉ်မှတ်တမ်းလွှာတစ်ခုကိုလည်း တိုက်အတွင်း ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-21 |title=Myanmar Opposition Party Co-Founder Win Tin Dies at 85 |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/journalist-04212014165744.html |access-date=2026-05-04 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref> ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် Su-SLORC Dialogue Policy ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ပြန်လွှတ်ပေးရန်၊ အမျိုးသားညီလာခံကို ဖျက်သိမ်းပေးရန်နှင့် စစ်မှန်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ စတင်ရန် သဘောထားစာတမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ နဝတနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်သည့် သုံးပွင့်ဆိုင်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲမှသာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးပေါ်လစီတစ်ရပ် ချမှတ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ကွန်ဂရက်အမတ် ရစ်ချဒ်ဆန်သည် အကျဉ်းထောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ ဦးဝင်းတင်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာသော်လည်း စစ်မှန်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမရှိသဖြင့် "Appeal to the World" (ကမ္ဘာကြီးသို့ ပန်ကြားချက်) ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Calamur |first=Krishnadev |date=2014-04-21 |title=Win Tin, Myanmar's Longest-Serving Political Prisoner, Dies |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305506442/win-tin-myanmars-longest-serving-political-prisoner-dies |access-date=2026-05-04 |work=NPR |language=en}}</ref> ထိုစာတွင် စစ်အစိုးရ၏ လုပ်ရပ်များသည် မှန်ကန်မှုမရှိသဖြင့် နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် စစ်အာဏာရှင်များအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် "Appeal to the Public" (ကမ္ဘာ့ပြည်သူများသို့ ပန်ကြားချက်) ကို ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်များသည် ကမ္ဘာ့ပြည်သူများကို အဆိုးဝါးဆုံး လိမ်လည်လှည့်ဖြားနေသည့်အတွက် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ကြရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် ထပ်တိုးခံရကာ စစ်ခွေးတိုက်သို့ အပို့ခံခဲ့ရသလို အာဏာပိုင်များ၏ ရိုက်နှက်ညှဉ်းပန်းခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အနေဖြင့် အမျိုးသားညီလာခံမှ နုတ်ထွက်သင့်ကြောင်း အကြံပြုချက်ကို ထောင်တွင်းနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများက လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အရေးကြီးဆုံးလုပ်ဆောင်ရမည့် အချက်နှစ်ချက်အဖြစ် ပါတီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (Party Reform) နှင့် ညီလာခံပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (NC Reform) တို့ကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် ထောင်တွင်းလူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ၊ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများ၊ ရဲဘက်စခန်းများ၏ အခြေအနေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအခြေအနေများ ပါဝင်သည့် ၈၃ မျက်နှာပါ 'ထောင်တွင်းလူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာ' ကို ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ထံ လိပ်မူ၍ အထူးကိုယ်စားလှယ် ယိုဇိုယိုကိုတာထံသို့ လျှို့ဝှက်စာရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပေးပို့ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပုဒ်မ ၅ (ည) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရပြန်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် ထောင်တွင်း၌ 'ထ' လေးလုံး ပေါ်လစီဖြစ်သည့် 'ထူထောင်ရမယ်၊ ထိန်းသိမ်းရမယ်၊ ထိုင်မနေနဲ့၊ ထိတွေ့ရမယ်' ဆိုသည့် လမ်းညွှန်မှုကို ချမှတ်ပေးခဲ့သည်။၎င်းသည် အကျဉ်းကျနေစဉ်အတွင်း ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ဂွီလာရ်မိုကာနို ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု (UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Award) ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ကမ္ဘာ့သတင်းစာများအသင်း (WAN) မှ ချီးမြှင့်သည့် လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု (Golden Pen of Freedom Award) ကိုလည်း သာယာဝတီ စမ်းစမ်းနွဲ့နှင့်အတူ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဦးဝင်းတင်၏ ဆုငွေများကို မတည်၍ မြန်မာ့သတင်းသမဂ္ဂမှ 'ဥဒါန်းမဂ္ဂဇင်း' ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဦးဝင်းတင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ လမ်းတစ်လမ်းကို "ဝင်းတင်လမ်း" ဟု အမည်ပေးထားသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် အင်းစိန်ထောင် စစ်ခွေးတိုက်အတွင်း ချုပ်နှောင်ခံထားရစဉ် ဘဝတူနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို ၎င်း၏ခံယူချက်နှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့သည် -<blockquote>"မြန်မာပြည်မှာ နိုင်ငံရေးလုပ်တော့မယ်ဆိုကတည်းက စစ်အာဏာရှင်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ ကြိုတင်တွက်ဆထားရမယ်။ အာဏာရှင်ကို ပလ္လင်ပေါ်က ဆွဲချတဲ့အခါ အဆင်မသင့်ရင် အသက်တောင်ပေးချင်ပေးရလိမ့်မယ်ဆိုတာလည်း ကျနော်တို့ မြင်ထားဖို့လိုပါတယ်။ ကျနော်တို့ခေတ်မှာ ကျနော်တို့ တာဝန်မကျေရင် နောက်လာမယ့်မျိုးဆက်တွေက ကျနော်တို့ကို အပြစ်တင်စရာဖြစ်လိမ့်မယ်။ အနည်းဆုံး နောက်တက်လာမယ့် လူငယ်မျိုးဆက်ကို လွတ်လပ်ရေးနဲ့ တရားမျှတမှုအတွက် ဘယ်လမ်းကိုလျှောက်ရမယ်ဆိုတာလောက်တော့ စံနမူနာပြနိုင်ရမယ်။ ကျနော်တို့ကိုယ်တိုင် အလံမလှဲစတမ်း စွန့်လွှတ်စွန့်စားပြနိုင်မှ နောက်လူငယ်မျိုးဆက်ကလည်း ဒီအလံကို ဆက်လက်စွဲကိုင်ချီတက်ကြမှာဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ကျနော်တို့အနေနဲ့ စစ်လွှမ်းမိုးရေးဒဿနကို အမြစ်ကလှန်နိုင်ဖို့ ဒီပွဲမှာ အလံမလှဲစတမ်း ယုံကြည်ချက်ကို မြဲမြဲဆုပ်ကိုင်ထားကြဖို့ လိုပါတယ်"။</blockquote>ဦးဝင်းတင်နှင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းက အကျဉ်းထောင်အတွင်း တွေ့ဆုံခွင့်ရခဲ့သူ ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာ ပေါ်လို ဆာဂျီယို ပီညဲရိုးက "ဦးဝင်းတင်ကဲ့သို့ တိုင်းပြည်၏ နားမျက်စိဖြစ်သော သတင်းစာဆရာကြီးတစ်ဦးကို ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုခွဲကြာသည်အထိ စစ်အာဏာပိုင်တို့က အငြိုးတကြီး ထောင်သွင်းချုပ်နှောင်ထားသည်ကို နားမလည်နိုင်အောင် ဖြစ်ရကြောင်း၊ ဦးဝင်းတင်တစ်ဦးတည်း တိုက်ပိတ်ခံထားရသဖြင့် ၎င်း၏မှတ်ဉာဏ်များ ချွတ်ယွင်းမသွားစေရန် သမံတလင်းနှင့် နံရံများပေါ်တွင် စာများရေးလိုက် ဖတ်လိုက်လုပ်နေရသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရ၍ လွန်စွာစိတ်ထိခိုက်ခဲ့ရကြောင်း" ဘန်ကောက်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် နအဖ ထောက်လှမ်းရေးက မှားယွင်းဖမ်းဆီးထားသော အကျဉ်းသားများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးစဉ်က ဦးဝင်းတင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာလိမ့်မည်ဟု လူထုက မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ လူထုဒေါ်အမာက "အမေကလေ ကိုဝင်းတင်လဲ လွတ်လာတယ် ကြားတော့ ဝမ်းသာပြီး မျှော်နေတာပေါ့။ နောက်တော့ မပါဘူး ဆိုတော့လဲ အရင်ကတည်းက တွက်ထားပြီးသားပဲလို့ အောက်မေ့ပြီး နေလိုက်တာပါပဲ။ နောက်တော့ ဒုဝန်ကြီးကိုယ်တိုင်က လွှတ်ပေးမယ့်လူတွေရဲ့ စာရင်းထဲမှာ ဦးဝင်းတင်ပါတယ်လို့ ပြောတော့လဲ ပြန်ပြီး မျှော်နေမိတာပေါ့ကွယ်။ ဟုတ်တယ်မို့လား။ ဒုဝန်ကြီးကိုယ်တိုင်က ပြောနေတာကိုး။ နောက်ဆုံးကျတော့လည်း လွတ်မလာဘူး။ အမေ့စိတ်ထဲ ၂ ရက်လောက် စိတ်မကောင်းဖြစ်သွားတယ်။ စားလို့လဲမကောင်း အိပ်လို့လဲမကောင်းနဲ့ အတော်နေမကောင်းဖြစ်သွားရတယ်" ဟု ပြောပြခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် အသက် (၇၇) နှစ် ပြည့်မြောက်ခဲ့သည့် ဦးဝင်းတင်က ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးခံယူချက်များ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိကြောင်း ၎င်းအား ထောင်ဝင်စာသွားတွေ့သူ ဦးမောင်မောင်ခင်မှတစ်ဆင့် "သူဟာ ၁၂ ရက်နေ့ဆိုရင် (၇၇) နှစ် ပြည့်ပြီတဲ့၊ အဲဒီ (၇၇) နှစ် ပြည့်တဲ့အချိန်မှာ ငါ့သဘောထားကို ပြောပြချင်တယ်ကွာတဲ့၊ လူတွေကလည်း သိချင်မှာပေါ့တဲ့၊ အဲဒါဘာလဲဆိုတော့ သူဟာ တလျှောက်လုံး သူရပ်တည်ခဲ့တဲ့ သဘောထားကနေပြီး ရွေ့မသွားပါဘူး၊ ဒီအတိုင်းပါပဲတဲ့။ အဲဒါကတော့ သုံးခုပေါ့ဗျာ၊ တစ်ခုကတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့တကွ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံးကို လွှတ်ပေးရေး၊ နှစ်က လွှတ်တော်ခေါ်ပေးရေး၊ သုံးက တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး၊ ဒီဟာကလွဲလို့ ငါဘာမှ ကိုင်စွဲထားတာ မရှိပါဘူးတဲ့၊ ဒီဟာတွေ ကိုင်စွဲထားတဲ့အတွက် ငါ့ကို မလွှတ်လည်း အရေးမကြီးပါဘူးတဲ့" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာပိုင်များက အကျဉ်းထောင်မှ လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး ဦးဝင်းတင်၏ အဆိုအရ ၎င်းကို နေအိမ်သို့ ထောင်အာဏာပိုင်များက အတင်းအကြပ် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=2014-04-21 |title=Myanmar democracy veteran Win Tin dies at 85 |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-27100059 |access-date=2026-05-04 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ==ကွယ်လွန်ခြင်း== သတင်းစာဆရာကြီး ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်သည် အသက် ၈၅ နှစ်အရွယ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့ နံနက် ၆ နာရီခွဲခန့်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။ဦးဝင်းတင်သည် ကျန်းမာရေးချွတ်ယွင်းလာမှုကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ လမ်းသစ်လမ်းရှိ Green Cross ဆေးရုံ၌ ၁၅ ရက်ကြာ တက်ရောက်ကုသခဲ့ပြီးနောက် ဝိတိုရိယဆေးရုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရကာ ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသချိန် စုစုပေါင်း တစ်လကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဦးဝင်းတင် ကျန်းမာရေး အခြေအနေ စိုးရိမ်ရ<!-- Bot generated title --> |url=http://burma.irrawaddy.org/news/2014/04/18/57627.html |access-date=21 April 2014 |archive-date=21 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421230206/http://burma.irrawaddy.org/news/2014/04/18/57627.html }}</ref>ထို့နောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၁ ရက် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=V. O. A. |date=2014-04-21 |title=Veteran Burmese Pro-Democracy Campaigner Dies |url=https://www.voanews.com/a/veteran-burmese-prodemocracy-campaigner-dies/1897520.html |access-date=2026-05-04 |website=Voice of America |language=en}}</ref> == ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ == * ကွိ (ဘာသာပြန်)၊ ၁၉၇၅ မတ်လ။ * ဥတ္တရ အလင်း (ဘာသာပြန်) * ကမ္ဘာနီတွင် တဒင်္ဂ (ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံများသို့ ခရီးသွား မှတ်တမ်း) * အလှ ရှာပုံတော် (ပန်းချီ အကြောင်း) * ခြေတွင် စကား လက်ဖျား ကဗျာ၊ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း (မြန်မာ ဇာတ်သဘင် ဥရောပ ခရီး) * တိုက်သုံးဟန် * ဘာလဲဟဲ့ လူ့ငရဲ ==ကိုးကား== <references/> {{Lifetime|၁၉၃၀|၂၀၁၄}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 7f5b7wsf1fuh3hg2dsgd4q90ye03n84 0 7931 1047149 1044754 2026-08-07T16:42:50Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-မှုး +မှူး) 1047149 wikitext text/x-wiki {{Ref improve|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}} {{Infobox military unit | unit_name = တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် | native_name = တပခ | image = Shoulder sleeve insignia of Southern Command.svg | image_size = 216px | caption = တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | specialization = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ တပ်အားလုံး၏ ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ စီမံပေးခြင်း၊ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း | nickname = တောင်ငူသား၊ ကေတုမတီ | commander1 = ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် (စတသ - ၄၁) | commander1_label = တိုင်းမှူး | identification_symbol = [[Image:Mm-southern-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် |commander2=ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ခိုင်ချို|commander2_label=ဒုတိယတိုင်းမှူး}} '''တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''တပခ''') သည် [[ကေတုမတီမြို့]]အခြေစိုက် [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တပ်မတော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဓိက တာဝန်မှာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကရင်ပြည်နယ် မြောက်ဘက်ခြမ်းဒေသများနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ လက်ရှိ တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက်'' (စတသ - ၄၁) ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးချိန်တွင် [[တပ်မတော်]]၌ တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းဟူ၍ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ၂ခုသာရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စောကြာဒိုး]]ဖြစ်သည်။၁၉၄၈ခုနှစ် ၄လပိုင်းတွင် စစ်ဦးစီးချုပ်ရုံး (စစ်ရုံး)ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သင်းဖြစ်သည်။၁၉၄၉ခုနှစ် ရောင်စုံသူပုန်ထကြွချိန်တွင် တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ကျော်ဇော]]ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ကူမင်တန်အရေးတွင် တောင်ပိုင်းမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇောအား မြောက်ပိုင်းသို့ရွှေ့ကာ မြောက်ပိုင်းမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အေဒီဘလိတ်မှာ တောင်ပိုင်းရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းချိန်တွင် တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်[[အောင်ရွှေ]]ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ရွှေကို ထုတ်ပယ်လိုက်ကာ ၎င်းနေရာတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်ဝင်းကို ခန့်ထားလိုက်သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|၁၉၆၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး အာဏာပြန်လွှဲပြီးချိန်ဖြစ်သော ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်ကို အင်အားတိုးချဲ့သည့်အနေဖြင့် တောင်နှင့် မြောက် စစ်တိုင်း(၂)ခုအား [[အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နမခ]]၊ [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|လပခ]]၊ [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|ရတခ]]၊ [[အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နတခ]]နှင့် [[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|ရပခ]] ဟူ၍ စစ်တိုင်း(၅)ခုသို့ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးအခြေစိုက် [[အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]အား ခွဲခြားကာ [[မုံရွာမြို့]]သို့ ပြောင်း၍ အခြေစိုက်သည်။ တောင်ငူအခြေစိုက် အလယ်ပိုင်းတိုင်းအား မန္တလေးသို့ ပြောင်း၍ အခြေစိုက်သည်။[[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]]တွင် [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]ဟူ၍ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/article-09-24-11-soldiers-talk079-130479973/1245668.html?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%3D%3D#aoh=16228819305559&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Farticle-09-24-11-soldiers-talk079-130479973%2F1245668.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ကို နဝတဥက္ကဋ္ဌရာထူးကနေ ဖယ်ရှားခဲ့စဉ်က|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}</ref><ref>{{cite book | title=အကွဲအပြဲနှင့် မသဲမကွဲမြန်မာပြည်| author=ကိုဝင်း(အမရပူရ)| work= | publisher= | year=| isbn=}}</ref><ref>{{cite book | title=တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များသမိုင်းအကျဉ်း (၁၉၄၁-၁၉၉၈) | author=မြဝင်း | work= | publisher= | year= | isbn=}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == === [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ပြည်)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်)]] === {{Main|ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ပြည်)}} === အခြေချ စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့(ရွှေကျင်) === {{Expand section}} === အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (လိပ်သို) === {{Expand section}} === အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ == === [[အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်}} === [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်}} == တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးနှင့်ဒုတိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} *ဗိုလ်မှူးချုပ် စောကြာဒိုး (ကြည်း - ၅၁၀၇) (၂၂-၁၂-၁၉၄၇ မှ ၁၃-၄-၁၉၄၈) *ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သင်း (ကြည်း - ၅၀၁၅) (၁၄-၄-၁၉၄၈ မှ ၅-၂-၁၉၄၉) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော (ကြည်း - ၃၅၀၄) (၅-၂-၁၉၄၉ မှ ၇-၇-၁၉၅၃) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ဒီအေဘလိတ် (ကြည်း - ၅၁၀၉) (၇-၇-၁၉၅၃ မှ ၂၅-၂-၁၉၅၉) *ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ရွှေ (ကြည်း - ၃၅၀၅) (၂၅-၂-၁၉၅၉ မှ ၁၅-၂-၁၉၆၁) *ဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်ဝင်း (ကြည်း - ၃၅၂၅) (၁၅-၂-၁၉၆၁ မှ ၁၁-၁၀-၁၉၆၁) *ဗိုလ်ချုပ် အေးသောင် (ကြည်း - ၇၀၃၄) (ဗသက - ၁၃) *ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြင့် (ကြည်း - ၈၆၄၂) (ဗသက - ၂၆) *ဗိုလ်ချုပ် တင်အေး (ကြည်း - ၁၁၂၃၆) (စတသ - ၉) *ဗိုလ်ချုပ် အောင်မင်း (ကြည်း - ၁၂၀၀၈) (စတသ - ၁၃) *ဗိုလ်ချုပ် ကိုကို (ကြည်း - ၁၄၂၃၅) (စတသ - ၁၉) *ဗိုလ်ချုပ် လှမင်း (ကြည်း - ၁၆၅၂၂) (စတသ - ၂၂) *ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးထွဋ်<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-02-09.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၉.၂.၂၀၁၁)}}</ref> (ကြည်း - ၁၇၅၄၀) (ဗသက - ၆၄) *ဗိုလ်ချုပ် ညိုစော (ကြည်း - ၁၆၇၆၇) (စတသ - ၂၃) *ဗိုလ်ချုပ် အောင်ကျော်ဇော (ကြည်း - ၁၇၄၄၄) (စတသ - ၂၄) *ဗိုလ်ချုပ် မြတ်ကျော် (ကြည်း - ၁၈၉၅၉) *ဗိုလ်ချုပ် မျိုးဝင်း (ကြည်း - ၁၉၇၁၄) *ဗိုလ်ချုပ် ထိန်ဝင်း (ကြည်း - ၂၈၁၈၀) (စတသ - ၃၈) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ကြည်သိုက်<ref>{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/01/17/236590.html|title=နေပြည်တော် စစ်တိုင်းမှူး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}</ref> (ကြည်း - ၂၉၄၀၇) (စတသ - ၃၉) *ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေးနှင့် နယ်မြေအေးချမ်းသာယာရေးအတွက် စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ရှေ့တန်းပြန် နိုင်ငံ့သားကောင်း တပ်မတော်သားများအား သောင်းသောင်းဖြဖြ ဂုဏ်ပြုကြိုဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81863 |access-date=2026-04-19 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>(စတသ - ၄၂) *ဗိုလ်ချုပ်စိုးကျော်ထက် (ယခင် နတခ တိုင်းမှူး)<ref>{{Cite web |title=နတခတိုင်းမှူး စိုးကျော်ထက် နေရာတွင် အစားထိုးခန့်အပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/835670 |access-date=2026-04-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]] 1dig1vvz1sndpwzhy0lann9r8fr1oys 0 8041 1047333 1041095 2026-08-08T07:59:00Z Mkant00 135890 1047333 wikitext text/x-wiki [[File:Codomain2.SVG|thumb|<math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့ သွားသော ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခု။ အနီရောင် ဘဲဥပုံ <math>X</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) ဖြစ်သည်။ အပြာရောင် ဘဲဥပုံ <math>Y</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ဖြစ်သည်။ အဝါရောင် ဘဲဥပုံအတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် <math>f</math> ၏ ပုံရိပ် (range/image) ဖြစ်သည်။]] သင်္ချာတွင် [[အစု]] <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> ကြားရှိ '''ဖန်ရှင် (function)''' <math>f : X \to Y</math> သည် <math>X</math> အတွင်းရှိ [[အစုဝင်]] <math>x</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>Y</math> အတွင်းရှိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အစုဝင် (unique element) <math>f(x)</math> တစ်ခုစီကို တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (maps သို့မဟုတ် mappings) သို့မဟုတ် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (transformations) ဟူ၍လည်း အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>f:X\to Y,\quad x\mapsto f(x)</math> သည် ဖန်ရှင် <math>f</math> က အစုဝင် <math>x</math> ကို <math>f(x)</math> သို့ ပုံဖော်ပေးကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တန်ဖိုးများတိကျစွာ စာရင်းချပြခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ တိကျသော သင်္ချာစည်းမျဉ်းတစ်ခုကို အသုံးပြု၍ဖြစ်စေ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ညီမျှခြင်း (equality) သဘောတရားကို အခြေခံအားဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့် <math>x_1, x_2 \in X</math> အတွက်မဆို <math>x_1 = x_2</math> ဖြစ်ပါက <math>f(x_1) = f(x_2)</math> ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် အစုများ အားလုံးနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်ရှင်များကို စုစည်းလိုက်သောအခါ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ၎င်းကို <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ အစုများကို ဤကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဖန်ရှင်များကိုမူ ထိုအရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ သို့မဟုတ် မြားများ (arrows) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ == အခြေခံ ဝေါဟာရများ (Basic Terminology) == * '''အရင်းအမြစ်စု (Domain)''' <math>X</math> - ဖန်ရှင် <math>f</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော [[အစု]]ဖြစ်သည်။ * '''ပစ်မှတ်စု (Codomain)''' <math>Y</math> - ဖန်ရှင်၏ တန်ဖိုးများ ကျရောက်နိုင်သော အစုဖြစ်သည်။ * '''ပုံရိပ် (Range သို့မဟုတ် Image)''' <math>\operatorname{im}(f)</math> - ဖန်ရှင်က ပုံဖော်ပေးလိုက်သော တိကျသည့် တန်ဖိုးများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို <math>\operatorname{im}(f) = \{y \in Y \mid \exists x \in X : y = f(x)\}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ {{main|ပုံရိပ် နှင့် မူလပုံရိပ်}} ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုကို <math>\operatorname{dom}(f)</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်း၏ ပုံရိပ်ကို <math>\operatorname{im}(f)</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ == ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Formal Definition) == ဖန်ရှင်ဆိုသည်မှာ ပေးထားသော အရင်းအမြစ်စု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်တိုင်းကို]] ပစ်မှတ်စု၏ အစုဝင်တစ်ခုတည်းနှင့်သာ တိကျစွာ ဆက်စပ်ပေးသော နှစ်လုံးသွင်းဆက်သွယ်ချက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းဆက်သွယ်ချက် <math>f</math> တွင် <math>(x, y_1) \in f</math> နှင့် <math>(x, y_2) \in f</math> ဖြစ်ပါက <math>y_1 = y_2</math> ဖြစ်ပေါ်စေလျှင် ၎င်းကို ဖန်ရှင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ မည်သည့် <math>x \in \operatorname{dom}(f)</math> အတွက်မဆို ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထု <math>y</math> သည် <math>x</math> ရှိ <math>f</math> ၏ တန်ဖိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းကို <math>f(x)</math> သို့မဟုတ် <math>f_x</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ အကယ်၍ <math>x \notin \operatorname{dom}(f)</math> ဖြစ်ပါက <math>f(x)</math> ဟူသော တန်ဖိုးကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်မထားပေ။ <math>\operatorname{dom}(f) = X</math> နှင့် <math>\operatorname{im}(f) \subseteq Y</math> ဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်ရှင်ကို <math>f : X \to Y</math> သို့မဟုတ် <math>(f(x))_{x \in X}</math> သို့မဟုတ် <math>(f_x)_{x \in X}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ <math>f</math> ၏ ပုံရိပ်ကို <math>\{f(x) \mid x \in X\}</math> သို့မဟုတ် <math>\{f_x\}_{x \in X}</math> ဟု ဖော်ပြသည်။ အစုသီအိုရီ၏ အစုကျယ်ပြန့်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> ဖန်ရှင်နှစ်ခုသည် <math>\operatorname{dom}(f) = \operatorname{dom}(g)</math> ဖြစ်ပြီး မည်သည့် <math>x \in \operatorname{dom}(f)</math> အတွက်မဆို <math>f(x) = g(x)</math> ဖြစ်မှသာလျှင် <math>f = g</math> ထပ်တူညီကြသည်။ == ဖန်ရှင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of Functions) == {{main|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်}} ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခုနှင့် [[အစု]] <math>X</math>, <math>Y</math> တို့အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ * <math>\operatorname{dom}(f) = X</math> ဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် <math>X</math> အပေါ်ရှိ ဖန်ရှင် (function on <math>X</math>) ဖြစ်သည်။ * <math>\operatorname{im}(f) \subseteq Y</math> ဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် <math>Y</math> အတွင်းသို့ ဖန်ရှင် (function into <math>Y</math>) ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်စုအတွင်းရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်များက]] ပစ်မှတ်စုသို့ မည်သို့ပုံဖော်သည်ဆိုသည့်အချက်အပေါ် မူတည်၍ ဖန်ရှင်များကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။ [[File:Non-injective function1.svg|thumb|အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော ဖန်ရှင် (non-injective function)]] * '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (Injective)''' - [[အစု]] <math>X</math> ၏ မတူညီသော အစုဝင်များကို <math>Y</math> ၏ မတူညီသော အစုဝင်များဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ အကယ်၍ <math>x_1 \neq x_2</math> ဖြစ်ပါက <math>f(x_1) \neq f(x_2)</math> ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f(x_1) = f(x_2) \implies x_1 = x_2</math> ဖြစ်ရမည်။ ၎င်းကို တစ်-တစ် ဖန်ရှင် (one-to-one function) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ * '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (Surjective)''' - ဖန်ရှင်၏ ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စု တစ်ခုလုံးနှင့် ညီမျှနေသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\operatorname{im}(f) = Y</math> ဖြစ်သည်။ <math>Y</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အစုဝင် <math>y</math> အတွက်မဆို <math>y = f(x)</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခု <math>X</math> အတွင်း အမြဲတမ်းတည်ရှိသည်။ ၎င်းကို လွှမ်းခြုံ ဖန်ရှင် (onto function) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ * '''[[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (Bijective)''' - အင်ဂျက်တစ်လည်းဖြစ်ပြီး ဆာဂျက်တစ်လည်းဖြစ်သော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ == ဂရပ်များ (Graphs) == ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> ၏ ဂရပ် (graph) ဆိုသည်မှာ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (cartesian product) <math>X \times Y</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] <math>G_f</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>G_f = \{(x, y) \in X \times Y \mid y = f(x)\}</math> ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုအတွင်းရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက်]] တန်ဖိုးတစ်ခုတည်းကိုသာ တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့် ဒေါင်လိုက်မျဉ်း <math>L_x = \{(x, y) \in X \times Y \mid y \in Y\}</math> မဆို ဂရပ် <math>G_f</math> ကို <math>(x, f(x))</math> ဟူသော အမှတ်တစ်မှတ်တည်း၌သာ ဖြတ်သန်းသွားမည် ဖြစ်သည်။ <gallery class="center" caption="ဂရပ် အချို့၏ ဥပမာများ"> Graph describing a linear function.svg| မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် (linear function) (ပိုမိုတိကျစွာဆိုရသော် အဖိုင်း (affine) ပုံဖော်မှု) Polynomialdeg5.svg|၅-ဒီဂရီရှိ ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် (polynomial function of the 5th degree/ quintic function) Exp re.png|ကိန်းထွေး ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (complex exponential function) ၏ ကိန်းစစ်ပိုင်း (real part) Sin.svg| ဆိုင်း ဖန်ရှင် (sine function) Normal density-3.svg|ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း (normal distribution) |ဂေါက်ရှန်း ခေါင်းလောင်းပုံ မျဉ်းကွေးများ (Gaussian bell curves) Graph of function of 2 variables.png| ကိန်းရှင် ၂ ခု ပါဝင်သော ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ မျက်နှာပြင် (surface) ပြ ဂရပ် Champ vecteurs python matplotlib.svg| ယူကလစ်ဒ် ပြင်ညီ (2D Euclidean plane) ပေါ်ရှိ ဗက်တာစက်ကွင်း (vector field) Complex zeta.jpg|ကိန်းထွေး ရီးမန်း ဇီတာ ဖန်ရှင် (complex Riemann zeta function) အတွက် အရင်းအမြစ်စု အရောင်ခြယ်ထားမှု </gallery> == ဖန်ရှင် ဥပမာများ (Examples of Functions) == [[File:Constant_function2.png|thumb|ကိန်းရှင် <math>x</math> တစ်ခုပါဝင်သော ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant real-valued function) တစ်ခု။]] * '''ထပ်တူရ ဖန်ရှင် (Identity function)''' - [[အစု]]တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်တိုင်းကို]] ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်ဆီသို့သာ ပြန်လည်ပုံဖော်ပေးသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\operatorname{id}_X : X \to X</math> ဖြစ်ပြီး <math>\operatorname{id}_X(x) = x</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ * '''ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် (Characteristic function)''' - အစုဝင်တစ်ခုသည် [[အစုပိုင်း]] <math>A \subset X</math> အတွင်း ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိကို ညွှန်ပြပေးသည်။ ၎င်းကို အညွှန်း ဖန်ရှင် (indicator function) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး <math>\chi_A : X \to \{0, 1\}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏တန်ဖိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\chi_A(x) = \begin{cases} 1 & : x \in A \\ 0 & : x \notin A \end{cases}</math> * '''ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (Constant function)''' - အစု <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>x</math> ကိုမဆို <math>Y</math> အတွင်းရှိ ပုံသေအစုဝင် <math>c</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ ပုံဖော်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> ဖြစ်သည်။ <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>f(x) = c</math> ဖြစ်သည်။ * '''ဗလာအစု ဖန်ရှင် (Empty function)''' - မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို ဗလာအစု ဖန်ရှင် <math>\emptyset \to X</math> သည် အမြဲတမ်း တည်ရှိပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ဗလာအစု <math>\emptyset</math> သည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) ဖြစ်သည်။ * '''ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ပုံဖော်မှု (Real-valued mapping)''' - ဆက်သွယ်ချက် <math>f = \{(x, 1/x^2) \mid x \in \mathbb{R} \setminus \{0\}\}</math> သည် သုညမဟုတ်သော ကိန်းစစ်များအစု <math>\mathbb{R} \setminus \{0\}</math> မှ ကိန်းစစ်များဆီသို့ သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် မဟုတ်သကဲ့သို့ တစ်-တစ် ဖန်ရှင်လည်း မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် <math>f(1) = f(-1)</math> ဖြစ်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် <math>x \mapsto x^4 \quad (x \neq 0)</math> အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ == ဖန်ရှင်များဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ (Operations on Functions) == [[File:Example for a composition of two functions.svg|thumb| <math>f : A \to B</math> နှင့် <math>g : B \to C </math> တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ <math>g \circ f : A \to C</math> ကို ရသည်။]] '''ကန့်သတ်ခြင်း (Restriction)''' အကယ်၍ <math>f : X \to Y</math> နှင့် <math>U \subset X</math> ဖြစ်ပါက ဖန်ရှင် <math>f</math> ကို <math>U</math> အပေါ်သို့ ကန့်သတ်ခြင်းအား <math>f|_U : U \to Y</math> သို့မဟုတ် <math>f|_U = \{(x, y) \in f \mid x \in U\}</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>U</math> အတွင်းရှိ [[အစုဝင်]] <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>f|_U(x) = f(x)</math> ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် <math>f|_U</math> ၏ တိုးချဲ့ချက် (extension) တစ်ခုဖြစ်သည်။ '''ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition)''' ဖန်ရှင်နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f : X \to Y</math> နှင့် <math>g : Y \to Z</math> တို့ကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ ဖန်ရှင်အသစ် <math>g \circ f : X \to Z</math> ကို ရရှိသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>(g \circ f)(x) = g(f(x))</math> ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ညာဘက်မှ ဘယ်ဘက်သို့ တွက်ချက်ရသည်။ ပုံစံတကျဆိုရသော် ဖန်ရှင် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်စုသည် ဖန်ရှင် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် ညီမျှနေမှသာလျှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>g \circ f</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အနည်းဆုံးအားဖြင့် ဤတွက်ချက်မှု မှန်ကန်စေရန် <math>\operatorname{im}(f) \subseteq \operatorname{dom}(g)</math> ဟူသော အခြေအနေ ပြည့်စုံရမည်။ ၎င်းအပြင် <math>\operatorname{im}(f) \subseteq \operatorname{dom}(g)</math> ဖြစ်ပါက <math>\operatorname{dom}(g \circ f) = \operatorname{dom}(f)</math> ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်၏ အရင်းအမြစ်စုကို <math>\operatorname{dom}(g \circ f) = \operatorname{dom}(f) \cap f^{-1}[\operatorname{dom}(g)]</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် <math>g \circ f \neq f \circ g</math> ဖြစ်သည်။ '''ဥပမာ''' - <math>f(x) = x^2 - 1 \quad (x \in \mathbb{R})</math> နှင့် <math>g(x) = \sqrt{x} \quad (x \ge 0)</math> တို့ဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်၏ အရင်းအမြစ်စု <math>\operatorname{dom}(f) \cap f^{-1}[\operatorname{dom}(g)]</math> သည် <math>\{x \in \mathbb{R} \mid x \ge 1 \lor x \le -1\}</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်သည် <math>(g \circ f)(x) = \sqrt{x^2 - 1} \quad (x \ge 1 \lor x \le -1)</math> ဖြစ်သည်။ '''ပြောင်းပြန်များ (Inverses)''' [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> တစ်ခုတွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>f^{-1} : Y \to X</math> အမြဲရှိသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ <math>f(x) = y</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ <math>f^{-1}(y) = x</math> ဖြစ်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ၎င်းသည် <math>f^{-1} \circ f = \operatorname{id}_X</math> နှင့် <math>f \circ f^{-1} = \operatorname{id}_Y</math> ဖြစ်ခြင်းနှင့် ထပ်တူညီသည်။ '''ဥပမာ''' - မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် <math>g(x) = 2x - 1 \quad (x \in \mathbb{R})</math> သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ <math>g^{-1}(x) = \frac{x+1}{2} \quad (x \in \mathbb{R})</math> ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]သာဖြစ်ပြီး [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]]မဖြစ်ပါက ၎င်းတွင် အလုံးစုံလွှမ်းခြုံနိုင်သော ပြောင်းပြန် <math>f^{-1} : Y \to X</math> မတည်ရှိပေ။ သို့ရာတွင် ပစ်မှတ်စုကို ၎င်းဖန်ရှင်၏ ပုံရိပ်အထိသာ ကန့်သတ်လိုက်မည်ဆိုပါက ဘိုင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှု <math>\tilde{f} : X \to \operatorname{im}(f)</math> ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကန့်သတ်ထားသော ဖန်ရှင်တွင် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အလုပ်လုပ်သော တိကျသည့် ပြောင်းပြန် <math>\tilde{f}^{-1} : \operatorname{im}(f) \to X</math> တည်ရှိသည်။ == ကိုက်ညီမှုရှိသော စနစ်များ (Compatible Systems) == ဖန်ရှင်နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် မည်သည့် <math>x \in \operatorname{dom}(f) \cap \operatorname{dom}(g)</math> အတွက်မဆို <math>f(x) = g(x)</math> ဖြစ်ပါက ၎င်းတို့သည် ကိုက်ညီမှုရှိကြသည်။ ၎င်းသည် <math>f \cup g</math> ကိုယ်တိုင်က ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်နေခြင်းနှင့် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည်။ ဖန်ရှင်များ[[အစု]] <math>\mathcal{F}</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ ဖန်ရှင်စုံတွဲတိုင်းသည် ကိုက်ညီမှုရှိပါက ၎င်းအစုကို ကိုက်ညီမှုရှိသော စနစ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ မည်သည့် ကိုက်ညီမှုရှိသော စနစ် <math>\mathcal{F}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ ပေါင်းစပ်စု <math>\bigcup \mathcal{F}</math> သည် <math>\mathcal{F}</math> အတွင်းရှိ <math>f</math> အားလုံးကို တိုးချဲ့ပေးထားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုမှာ <math>\operatorname{dom}\left(\bigcup \mathcal{F}\right) = \bigcup\{\operatorname{dom}(f) \mid f \in \mathcal{F}\}</math> ဖြစ်သည်။ == ပုံရိပ်များ၊ မူလပုံရိပ်များ နှင့် ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်းများ (Images, Pre-images and Function Spaces) == * '''[[အစု]]တစ်ခု၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (Image of a Set)''' - <math>A \subset X</math> ဖြစ်ပါက [[အစုပိုင်း]] <math>A</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအပေါ် သက်ရောက်သော <math>f</math> ၏ တန်ဖိုးများအစုကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>f(A) = \{y \in Y \mid \exists x \in A : y = f(x)\}</math> * '''အစုတစ်ခု၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (Pre-image of a Set)''' - <math>B \subset Y</math> ဖြစ်ပါက တန်ဖိုးများသည် အစုပိုင်း <math>B</math> အတွင်း ကျရောက်နေသော <math>X</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>f^{-1}(B) = \{x \in X \mid f(x) \in B\}</math> :ဤမူလပုံရိပ်ရှာခြင်း တွက်ချက်မှု <math>f^{-1}(B)</math> သည် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် <math>f^{-1}</math> တည်ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မတည်ရှိသည်ဖြစ်စေ အမြဲတမ်း အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * '''ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း နှင့် မြှောက်လဒ်များ (Function Spaces and Products)''' - <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့ သွားနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်သမျှ ဖန်ရှင်များအားလုံး စုဝေးထားသော ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်းကို <math>Y^X</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ <math>I</math> ဟူသော အညွှန်းအစုပေါ်တွင် အခြေခံ၍ အစု <math>S_i</math> များကို သတ်မှတ်ပေးသော ကိန်းစဉ်တစ်ခု <math>S = (S_i)_{i \in I}</math> အတွက် ၎င်း၏ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]]ကို <math>\prod_{i \in I} S_i = \left\{ f : I \to \bigcup_{i\in I} S_i \ \bigg| \ \forall i \in I, f(i) \in S_i \right\}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းကို <math>\prod (S_i)_{i \in I}</math> ဟုလည်း သင်္ကေတပြုနိုင်သည်။ အကယ်၍ မည်သည့် <math>i \in I</math> အတွက်မဆို <math>S_i = Y</math> ဖြစ်ပါက <math>\prod_{i \in I} S_i = Y^I</math> ဖြစ်သည်။ <math>I</math> အပေါ်ရှိ ဖန်ရှင် <math>S</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မိသားစုတစ်ခုအတွက် ပေါင်းစပ်စုများနှင့် ထပ်တူပိုင်းအစုများကို <math>\bigcup_{i \in I} S_i</math> နှင့် <math>\bigcap_{i \in I} S_i</math> ဟု ပုံမှန်ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>X \times Y</math> အပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များအတွက် ၎င်းတို့၏ တန်ဖိုးများကို <math>f((x, y))</math> အစား <math>f(x, y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ == အခြေခံ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ထပ်တူညီချက်များ (Fundamental Set-Theoretic Identities) == ဖန်ရှင်များ၏ မိသားစုများနှင့် သက်ဆိုင်သော နိယာမများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ '''ဒီမော်ဂန် နိယာမများ (De Morgan's Laws)''' <math>X \setminus \bigcup_{i \in I} F_i = \bigcap_{i \in I} (X \setminus F_i)</math> <math>X \setminus \bigcap_{i \in I} F_i = \bigcup_{i \in I} (X \setminus F_i)</math> '''ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ (Distributive Laws)''' <math>\left(\bigcup_{x \in X} F_x\right) \cap \left(\bigcup_{y \in Y} G_y\right) = \bigcup_{(x, y) \in X \times Y} (F_x \cap G_y)</math> <math>\bigcap_{x \in X} \left(\bigcup_{y \in Y} F_{x, y}\right) = \bigcup_{f \in Y^X} \left(\bigcap_{x \in X} F_{x, f(x)}\right)</math> == နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုများ (Binary Operations) == [[အစု]] <math>X</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) ကို <math>f : X \times X \to X</math> ဟူသော ဖန်ရှင်တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဥပမာ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) ဆိုသည်မှာ အစု (set) <math>G</math> တစ်ခုနှင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု <math>\star</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last1=Hrbáček |first1=Karel |last2=Jech |first2=Thomas |title=Introduction to Set Theory |edition=3rd |publisher=Marcel Dekker |date=1999}} [[Category:အခြေခံ သင်္ချာ]] 7076ogvaqm18mtsjbzv3r2dauouufa4 0 8271 1047167 1043765 2026-08-07T16:47:59Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ုု +ု, -သြ +ဩ, -စျ +ဈ) 1047167 wikitext text/x-wiki အလင်္ကာကျော်စွာ၊ သုံးထပ်ကွမ်း အကယ်ဒမီ ခင်သန်းနု (၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ တိုင်အောင် အနုအကြမ်း စွယ်စုံရမင်းသမီးကြီးအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အဆင့် အနုပညာဘွဲ့တံဆိပ်နှင့် ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာဆုတို့ကို ဆွတ်ခူးရရှိထားသော အထူးထင်ရှားသည့် ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင်မင်းသမီးကြီး ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမယ်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ အခမ်းနားဆုံးသော အနုပညာခရီးလမ်းကို လျှောက်လှမ်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ Image:KhinThanNu0.jpg| == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါ်ခင်သန်းနုကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၊ လယ်ဝေးမြို့နယ် (လက်ရှိ နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ၊ ပျဉ်းမနားခရိုင်)၊ အောင်းကုန်းကျေးရွာ၌ ခမည်းတော် ဦးအောင်သန်းနှင့် မယ်တော် ဒေါ်နုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး လေးဦးအနက် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ သူမသည် မွေးရာပါ ဘယ်သန်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူ၏ ပြင်းပြသော တွန်းအားပေးမှုကြောင့် ငယ်စဉ်ကပင် အားကစားကို အထူးလိုက်စားခဲ့ပြီး ခန္ဓာကိုယ်တောင့်တင်း သန်မာသော အားကစားမယ်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယင်းသို့ အားကစားကဏ္ဍတွင် ထူးချွန်ခဲ့မှုကြောင့် မန်းတိုင်းမယ်ဘွဲ့၊ ဥတ္တရတိုင်းမယ်ဘွဲ့တို့ကို ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုမယ် ဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်အနုပညာလောကသို့ ခြေချခြင်း == ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ပြည်ထောင်စုမယ်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီးနောက် မကြာမီ မေလတွင် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ရိုက်ကူးရန် ကမ်းလှမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူမသည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်စဉ်ကပင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား သုံးကားဆက်တိုက် ရိုက်ကူးရန် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဒါရိုက်တာ မောင်သင် ရိုက်ကူးသည့် တင့်လှပေဟန် ဇာတ်ကားတွင် စာရေးဆရာ၊ ဆရာဝန် သရုပ်ဆောင် မောင်သင်၊ မေသစ် တို့နှင့်အတူ ပွဲဦးထွက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ တင့်လှပေဟန် ဇာတ်ကား ရိုက်ကူးနေဆဲကာလမှာပင် ဒါရိုက်တာ မင်းရှင်နောင်က ချစ်သောသူတစ်ယောက် ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်ရန် ထပ်မံကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ကားတွင် နာမည်ကြီးသရုပ်ဆောင် ကြည်စိုး၊ ထိုစဉ်က ရုပ်ရှင်လောကသို့ အသစ်ဝင်ရောက်ကာ ဒုတိယမြောက်ဇာတ်ကားအဖြစ် လက်ခံထားသည့် စာရေးဆရာ၊ စစ်ဗိုလ်ဟောင်း ဝင်းဦးတို့နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။ ချစ်သောသူတစ်ယောက် ဇာတ်ကားသည် ဝင်းဦးနှင့် ခင်သန်းနုတို့ နှစ်ဦးလုံးအတွက် ဒုတိယမြောက် လက်ခံရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဇာတ်ကားဖြစ်သော်လည်း ပထမရိုက်ကူးသည့် ကားများထက် အရင်ဦးစွာ ရုံတင်ပြသနိုင်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့နှစ်ဦး၏ ပွဲဦးထွက် ဇာတ်ကား အဖြစ် သမိုင်းတွင်ခဲ့ပြီး "ဝင်းဦး-ခင်သန်းနု" ဟူသော ဂန္ထဝင်အကျော်အမော် အတွဲပေါ်ထွက်လာစေရန် အကြောင်းဖန်ခဲ့သည်။ == အနုပညာသက်တမ်းနှင့် လှုပ်ရှားမှုများ == ဒေါ်ခင်သန်းနုသည် ရုပ်ရှင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် ခေတ်အဆက်ဆက်မှ ထိပ်တန်းမင်းသားကြီးများနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လှုပ်ရှားမှုခေတ်ဦးတွင် အက်ရှင်မင်းသားကြီး ရွှေဘ၊ တင်ညွန့်တို့နှင့်အတူ မြေကြီးနဲ့ရွှေထီး ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဝင်းဦးနှင့် အတွဲညီညီ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သကဲ့သို့ မင်းသားကြီး ညွန့်ဝင်း ပေါ်ထွက်လာချိန်တွင်လည်း "ညွန့်ဝင်း-ခင်သန်းနု" အတွဲမှာ ပရိသတ်များအကြား အထူးရေပန်းစားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စိန်မြင့်၊ မြတ်လေး၊ ကျော်ဟိန်း၊ ရန်အောင်၊ ရဲအောင်၊ ဒွေး၊ လူမင်း၊ မြင့်မြတ် စသည့် ခေတ်အဆက်ဆက်သော ထိပ်တန်းမင်းသားများနှင့် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်နိုင်စွမ်းရှိခဲ့သည့် စွယ်စုံရ မင်းသမီးကြီး ဖြစ်သည်။ သူမ၏ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်နုက အခြားသော မောင်နှမများဖြစ်ကြသည့် ကျော်မောင်မောင်သွင် (ခေါ် မောင်မောင်)၊ ခင်ချိုဆက်နှင့် ခင်မြတ်ကြူတို့ကိုလည်း အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့သည်လည်း ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ကြဖူးသော်လည်း ဝါသနာမထုံသဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကတွင် ကြာရှည်စွာ ရပ်တည်ခြင်း မရှိခဲ့ကြပေ။ ဒေါ်ခင်သန်းနုသည် မယ်ဘွဲ့ရပြီးစ ကာလတွင် ၂၀ ရာစု ကိုကျော်ညွန့်၏ ဖိတ်ခေါ်မှုဖြင့် မြန်မာ့အသံတွင် နှောင် အမည်ရှိ ဓာတ်ပြားရသီချင်းတစ်ပုဒ်ကို သီဆိုခဲ့ဖူးသော်လည်း သရုပ်ဆောင်အလုပ်တွင်သာ အပြည့်အဝ အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ == စွယ်စုံရ အနုအကြမ်း ဇာတ်ရုပ်များ == ငယ်စဉ်က အားကစားလိုက်စားခဲ့သည့် အခြေခံကောင်းများရှိသဖြင့် ဒေါ်ခင်သန်းနုသည် မင်းသမီးများ ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ရိုက်ကူးရသည့် အထိုးအခုတ်၊ အပစ်အခတ် အကြမ်းစား ဇာတ်ကွက်များကို ကိုယ်တိုင်ပင်ပင်ပန်းပန်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒါးတမာန် နှင့် အောင်လံမလှဲ ဇာတ်ကားများသည် သူမ၏ ထင်ရှားသော ဇာတ်ကြမ်းကားများ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ပိုင်ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးအဖြစ် "နေလရတနာရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ" ကို တည်ထောင်ကာ စစ်ကြိုခေတ်က ဗြိတိသျှဘားမား၏ နာမည်ကျော် သူဏ အသံထွက်ဇာတ်ကားကြီးကို ဖြူပြာ၊ သူဏ၊ မူရာ ဟူသောအမည်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ဒါရိုက်တာအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း ပါဝင်ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ == ကိုဝင်းဦးနှင့် ထူးခြားသော အနုပညာသံယောဇဉ် == ဒေါ်ခင်သန်းနု၏ အနုပညာဘဝ အချိုးအကွေ့တွင် မင်းသားကြီး ဝင်းဦးသည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် အပြန်အလှန် လေးစားမှု၊ အနုပညာအပေးအယူ မျှတမှုတို့ဖြင့် ပရိသတ်ရင်ထဲတွင် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည့် မောင်တို့ချယ်ရီမြေ ဇာတ်ကားသည် ယနေ့တိုင် သင်္ကြန်ကာလတိုင်း ပြသရသည့် ဂန္ထဝင်ဇာတ်ကားကြီးဖြစ်ပြီး ဒေါ်ခင်သန်းနုကို ခေတ်ရှေ့ပြေးသည့် မိန်းကလေးဇာတ်ရုပ်ဖြင့် ဝင်းဦးက နေရာပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ဘွေသီဟာ၊ ရောမခေါမ (ရုံတင်ရန် အကြောင်းမဖန်ခဲ့ပါ)၊ မေတ္တာပန်းဥယျာဉ်၊ သိကြားစေသက်သေညွှန်း၊ ရည်းစားဓားပြ၊ ကိုယ့်ချစ်သူဘယ်မှာရှိတယ်၊ သိုး၊ ကျောက်မဲအကျဉ်းသား နှင့် မှုံရွှေရည် စသည့် ဂန္ထဝင်ဇာတ်ကားများစွာကို တွဲဖက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဝင်းဦး ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည့် မှုံရွှေရည် (၁၉၇၀) ဇာတ်ကားတွင် ဒေါ်ခင်သန်းနုသည် "မှုံရွှေရည်" အဖြစ် အထူးပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် အကယ်ဒမီဆု ရရှိရန် အများက မျှော်လင့်ခဲ့ကြသော်လည်း ထိုနှစ်တွင် ဝင်းဦးသာလျှင် အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဝင်းဦးက ဒေါ်ခင်သန်းနုကို အကယ်ဒမီဆု ရစေချင်သည့် စေတနာဖြင့် မှုံရွှေရည် ၏အဆက်ဖြစ်သော ခိုင်မာလာနှင်းဆီ ဇာတ်ကားကို အမေ "မှုံရွှေရည်" နှင့် သမီး "ခင်စန္ဒာ" အဖြစ် နှစ်ကိုယ်ခွဲဇာတ်ရုပ်ဖြင့် ရိုက်ကူးပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ရိုက်ကူးရေးကာလအတွင်း မင်းသားကြီး ဝင်းဦး ကွယ်လွန်သွားခဲ့သဖြင့် ကျန်ရှိသော အပိုင်းများကို ဒါရိုက်တာ ကြည်စိုးထွန်းက ဆက်လက်ရိုက်ကူးပေးခဲ့ပြီး ဝင်းဦးနေရာတွင် မင်းသား ရန်အောင်က အစားထိုး သရုပ်ဆောင်ကာ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်နိုင်ခဲ့သည်။ == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝ == ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်ခင်နှင့် ပထမဆုံးအကြိမ် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သား ဝေယံမင်းခင်နှင့် သမီး နှင်းလွှာနုတို့ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ စစ်သံမှူးအဖြစ် သွားရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ခေတ္တလိုက်ပါသွားခဲ့သော်လည်း ရုပ်ရှင်လောကနှင့် အဆက်မပြတ်ခဲ့ပေ။ သူမသည် သားနှင့်သမီးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်ထားရသည့် ကာလများ၌ပင် ကိုယ်ဝန်ခြောက်လအထိ ရုပ်ရှင်ကားများကို လက်ခံရိုက်ကူးခဲ့သည့် အနုပညာဇွဲကြီးသူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင်ခင်နှင့် ကွာရှင်းပြတ်စဲခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဒေါက်တာမြတ်သူရစိုးနှင့် ဒုတိယအိမ်ထောင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သမီးလေး မြတ်သန်းနုစိုးကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ သမီးငယ်ကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်ထားစဉ် ကာလအတွင်းမှာပင် ဒါရိုက်တာ မီးပွား ရိုက်ကူးသည့် သမီးတစ်ကောင် နွားတစ်ထောင် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားကို သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ မင်းသမီးကြီးသည် ကျန်းမာရေးအခြေအနေအရ မိမိစိတ်ကြိုက် ဇာတ်ကွက်များကိုသာ ရွေးချယ်ရိုက်ကူးရင်း ရွှေတောင်ကြား၊ ကမ္ဘောဇရိပ်သာ နေအိမ်တွင် သမီးဖြစ်သူနှင့်အတူ အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == ရရှိခဲ့သော အနုပညာထူးချွန်ဆုများနှင့် ဘွဲ့ထူးများ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ ဒေါ်ခင်သန်းနု ရရှိခဲ့သော အနုပညာထူးချွန်ဆုများနှင့် ဘွဲ့ထူးများ |- style="background:#ccc; font-weight:bold;" ! ခုနှစ် !! ဆုအမျိုးအမည် !! ရရှိသည့်ဇာတ်ကား / အကြောင်းရင်း !! မှတ်ချက် |- | ၁၉၆၇ || [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု]] || ကိုယ်ရယ် တိုးရယ် စိုးစိုးရယ် || ပထမအကြိမ် (ယောက်ျားလျာဇာတ်ရုပ်) |- | ၁၉၉ဝ || [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု]] || ခုနစ်စဉ်အလွမ်း || ဒုတိယအကြိမ် |- | ၂ဝဝဝ || [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု]] || သမီးရှင် || တတိယအကြိမ် (မိခင်ဇာတ်ရုပ်) |- | ၂၀၂၅ || ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာဆု (Lifetime Achievement Award) || မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကအတွက် တစ်သက်တာလုံး ပေးဆပ်ခဲ့မှု || မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ |- | ၂၀၂၅ || [[အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့]] || အနုပညာကဏ္ဍတွင် အထူးကဲဆုံး စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့မှု || အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၆၀/၂၀၂၅) |} ဒေါ်ခင်သန်းနုသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (အကယ်ဒမီဆု) သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သော သုံးထပ်ကွမ်း အကယ်ဒမီများရှင် ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်က ပေးအပ်သော အဆင့်မြင့်ဆုံး အနုပညာဘွဲ့တံဆိပ်ကိုလည်း ရရှိထားသည်။ # ၁၉၆၇ ခုနှစ် - ကိုယ်ရယ် တိုးရယ် စိုးစိုးရယ် ဇာတ်ကား (အေဝမ်းဖလင်၊ ဒါရိုက်တာ အေဝမ်းဦးတင်မောင်) တွင် ယောက်ျားလျာလေးအသွင် ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်မှုကြောင့် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု (ပထမအကြိမ်) # ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် - ခုနစ်စဉ်အလွမ်း ဇာတ်ကား (ဒါရိုက်တာ မောင်ဝဏ္ဏ) ဖြင့် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု (ဒုတိယအကြိမ်) # ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ် - သမီးရှင် ဇာတ်ကား (ဒါရိုက်တာ ခင်မောင်ဦး၊ စိုးသိမ်းထွဋ်) တွင် သမီးများစွာကို မွေးမြူထားသည့် မိခင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်မှုကြောင့် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု (တတိယအကြိမ်) # ၂၀၂၅ ခုနှစ် - မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကအတွက် တစ်သက်တာလုံး ပေးဆပ်ခဲ့မှုကြောင့် ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာဆု (Lifetime Achievement Award) ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ # ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက် - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၆၀/၂၀၂၅) ဖြင့် အနုပညာကဏ္ဍတွင် အထူးကဲဆုံး စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ကို အပ်နှင်းပူဇော်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ == ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ (၁၉၆၂ - ၂၀၁၀) == {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; width:100%;" |- style="background:#ABCDEF; text-align:center; font-weight:bold;" ! ရိုက်ကူးသည့်နှစ် !! ဇာတ်ကားအမည် !! တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်သည့် မင်းသားများ !! မှတ်ချက် |- | ၁၉၆၂ || [[ချစ်သောသူတစ်ယောက်]] || [[ဝင်းဦး]]၊ ကြည်စိုး || ပွဲဦးထွက် ဇာတ်ကား |- | ၁၉၆၂ || တင့်လှပေဟန် || မောင်သင် || ရိုက်ကူးမှု ပထမဆုံးကား |- | ၁၉၆၂ || အဏ္ဏဝါမေ || မောင်မောင်တာ || |- | ၁၉၆၂ || တမိုးတမြေ || မောင်သင် || |- | ၁၉၆၃ || [[မြေကြီးနဲ့ရွှေထီး]] || [[ရွှေဘ]]၊ တင်ညွန့် || |- | ၁၉၆၃ || [[မောင်တို့ချယ်ရီမြေ]] || [[ဝင်းဦး]] || ဂန္ထဝင် သင်္ကြန်ဇာတ်ကား |- | ၁၉၆၃ || ဒါရိုက်တာဖေအောင် || [[ထွန်းဝေ]] || |- | ၁၉၆၃ || သတို့သမီးအလိုရှိသည် || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၆၃ || မြိုင်မာလာ || မောင်သင် || |- | ၁၉၆၃ || မြေလတ်သူ || အုန်းကျော် || |- | ၁၉၆၃ || ပန်းညွန့်ညှာကြွေ || မောင်သင် || |- | ၁၉၆၄ || နောင်ဂျိန်ဖူးစာ || သန်းဖေလေး || |- | ၁၉၆၄ || ချစ်ပါသည်ဆိုသော်လည်း || [[မြတ်လေး]]၊ ဗိုလ်ဗကို || |- | ၁၉၆၄ || ထာဝစဉ် || [[ထွန်းဝေ]] || |- | ၁၉၆၄ || မေတ္တာပန်းဥယျာဉ် || [[ဝင်းဦး]] || |- | ၁၉၆၄ || မောင့်သူဇာမေ || ဇော်လွင် || |- | ၁၉၆၄ || ဒွေးညီနောင် || တင်ညွန့်၊ မြမောင် || |- | ၁၉၆၄ || သိကြားစေသက်သေညွှန်း || [[ဝင်းဦး]] || ဒါရိုက်တာ ဆရာကြီးဦးသုခ |- | ၁၉၆၅ || မေတ္တာပုလဲသွယ် || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၆၅ || ချစ်တဲ့စိတ်ဟာဆန်းကြယ် || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၆၅ || မောင့်မူပိုင်ရှင် || [[ထွန်းဝေ]] [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] || |- | ၁၉၆၅ || စောမြတ်မွန် || ဝင်းညွန့်၊ ခင်မောင်ဇင် || |- | ၁၉၆၅ || ထွေးညို || [[တွံတေးသိန်းတန်]] || |- | ၁၉၆၅ || ဘာလိုလို || သန်းနွဲ့ || |- | ၁၉၆၅ || ရေပွက်ပမာ || ဇော်ခင်၊ [[မြတ်လေး]] || |- | ၁၉၆၅ || အသဲနှင့်ထပ်တူ || ကြည်စိုး၊ သိန်းဇော် || |- | ၁၉၆၅ || စွဲမိရွှေဘဝင် || ဇော်ခင် || |- | ၁၉၆၅ || ဘဝချင်းဆုံတွေ့ပါရစေ || ကြည်စိုး || |- | ၁၉၆၆ || ပြုံးအလှပိုင်ရှင် || ဝင်းညွန့်၊ ကြည်စိုး || |- | ၁၉၆၆ || မြေသင်းနံ့သာ || စိုးနိုင် || |- | ၁၉၆၆ || သည်လမ်းနှင့်သည်စခန်း || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]၊ ဇော်ခင် || |- | ၁၉၆၆ || ရန်ကုန်သားနှင့်မန္တလေးသူ || [[မြတ်လေး]] || |- | ၁၉၆၆ || မေတ္တာမိုးမြေ || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] || |- | ၁၉၆၆ || မုန်းပါနဲ့ချစ်သူရယ် || ကြည်စိုး || |- | ၁၉၆၇ || ရည်းစားဓမြ || [[ဝင်းဦး]] || |- | ၁၉၆၇ || မြိုင် || [[ထွန်းဝေ]] || |- style="background:#FFF0F5;" | ၁၉၆၇ || '''[[ကိုယ်ရယ်တိုးရယ်စိုးစိုးရယ်]]''' || [[ညွန့်ဝင်း]] || '''အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင် အကယ်ဒမီဆု''' |- | ၁၉၆၇ || မုန်းတဲ့ချစ်သူ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၆၇ || မေတ္တာချစ်လမ်းဆုံရာဝယ် || [[တွံတေးသိန်းတန်]] || |- | ၁၉၆၇ || ယောက်ျားဘသား || မြင့်အောင် || |- | ၁၉၆၇ || နှောင်းချစ်ရိပ်ဝယ် || ဇော်ခင် || |- | ၁၉၆၇ || ညဉ့်ငှက် || ဇော်လွင် || |- | ၁၉၆၈ || ကိုယ့်ချစ်သူဘယ်မှာရှိတယ် || [[ဝင်းဦး]] || |- | ၁၉၆၈ || သိုး || [[ဝင်းဦး]]၊ [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] || |- | ၁၉၆၈ || ဒီကောင်မလေး || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] || |- | ၁၉၆၈ || မေတ္တာရေစင် || ဝင်းဗိုလ် || |- | ၁၉၆၈ || အောင်လံမလှဲ || မြင့်အောင် || ဇာတ်ကြမ်း (အက်ရှင်) |- | ၁၉၆၈ || ဒါးတမာန် || ခင်မောင်ဇင် || ဇာတ်ကြမ်း (အက်ရှင်) |- | ၁၉၆၈ || အိရွှေဇင် || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]၊ ဝင်းဗိုလ်၊ [[တွံတေးသိန်းတန်]] || |- | ၁၉၆၉ || တူပြိုင်လေကူးပါ့မယ် || ဝင်းဗိုလ် || |- | ၁၉၆၉ || မုန်းရင်လဲ ပြုံးပါကွယ် || သန်းဦး || |- | ၁၉၆၉ || တဆင့်တက်သော် || [[တွံတေးသိန်းတန်]] || |- | ၁９၆၉ || [[ကျောက်မဲအကျဉ်းသား]] || [[ဝင်းဦး]] || |- | ၁၉၆၉ || မေတ္တာ နှင့် သစ္စာ || ဇော်လွင်၊ [[တွံတေးသိန်းတန်]] || |- | ၁၉၆၉ || အသက်ကိုနှင်း၍ || စိုးနိုင်၊ [[တွံတေးသိန်းတန်]] || |- | ၁၉၆၉ || ပုလဲတလုံး ရွဲတလုံး || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]၊ ဝင်းဗိုလ် || |- | ၁၉၆၉ || ကေသွယ်ရယ် ကော့မိုင်ရယ် || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၀ || သီတာသောင်ခြေဦး || ဇော်လွင်၊ [[တွံတေးသိန်းတန်]] || |- | ၁၉၇၀ || သီတာဘယ်သို့ချစ်ရမယ် || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]၊ [[မြတ်လေး]] || |- | ၁၉၇၀ || ရုပ်ရှင်ရူးမလေး || စိန်မြင့်၊ အောင်လွင် || |- | ၁၉၇၀ || အထိမ်းမတက် ဇိမ်းဇက်ဇက် || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၀ || သီတာပြုံး || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]၊ ဗိုလ်ဗကို || |- | ၁၉၇၀ || ချစ်လည်းခက်ခက် မုန်းလည်းခက်ခက် || ဇော်လွင် || |- | ၁၉၇၀ || [[မှုံရွှေရည်]] || [[ဝင်းဦး]]၊ အောင်လွင် || ဂန္ထဝင်ဇာတ်ကားကြီး |- | ၁၉၇၁ || ညီမအတွက် ပုံတသွယ် || [[မြတ်လေး]] || |- | ၁၉၇၁ || သူတို့ဘို့လဲ ပိုချစ်ပါ || [[ထွန်းဝေ]]၊ [[မြတ်လေး]] || |- | ၁၉၇၁ || ဘဝလက်ဆောင် || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၁ || လှိုင်းပေါ်ကလှေ || မောင်သန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၁ || စိန်ကဲ ကျောက်ခဲ ပတ္တမြားခဲ || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] || |- | ၁၉၇၁ || ရှင်နဲ့ကျမ || လင်းအောင် || သရုပ်ဆောင်သစ် စင်တင်ပေးမှု |- | ၁၉၇၁ || ချစ်ခရီးလမ်းတစ်လျှောက်ဝယ် || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] || |- | ၁၉၇၂ || ဂျွတ်ဆတ်ဆတ်နဲ့မာကျောကျော || ထွန်းအေးနွဲ့ || |- | ၁၉၇၂ || မုန့်သည်လာပြီဗျာ || လင်းအောင် || |- | ၁၉၇၂ || ဘယ်ဆုတောင်းမလဲ ချစ်သူ || ဇော်လင်း || သရုပ်ဆောင်သစ် စင်တင်ပေးမှု |- | ၁၉၇၂ || ဖူးစာတရေးနိုး || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၇၂ || ကညာပျို နဲ့ဇရာအို || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] [[ကျော်ဟိန်း]] || ထင်ရှားကျော်ကြားသောဇာတ်ကား |- | ၁၉၇၂ || မချစ်သာမုန်းပါလေဦး || [[ဇော်ဝမ်း]] || |- | ၁၉၇၃ || တမိုးသောက်သော် || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] || |- | ၁၉၇၃ || ဝံပုလွေနဲ့လှယမင်း || ဇော်လွင် || |- | ၁၉၇၃ || ချစ်မုန်းမာန် || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]၊ [[တွံတေးသိန်းတန်]] || |- | ၁၉၇၃ || ရွှေပြည်တန် || မောင်သန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၃ || လတ်လတ် || [[ဝင်းဦး]] || |- | ၁၉၇၃ || မိုက်တယ်ဆိုတာလွယ်ပါတယ် || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၃ || ပျံပါနဲ့လားချစ်လိပ်ပြာ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၃ || ချစ်သက်ဝေ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၃ || ရင်ထဲကကိုယ့်ချစ်သူ || အောင်လွင် || |- | ၁၉၇၄ || အချစ်တစ်ပွဲ စစ်ပွဲတစ်ရာ || [[ကျော်ဟိန်း]] || နာမည်ကြီး ဇာတ်ကား |- | ၁၉၇၄ || ပျော်မဆုံး မော်မဆုံး || ထွန်းထွန်းဝင်း || သရုပ်ဆောင်သစ် စင်တင်ပေးမှု |- | ၁၉၇၄ || တေးဆိုလို့ချစ်ပါ့မယ် || [[မြတ်လေး]]၊ ကျော်မောင်မောင်သွင် || |- | ၁၉၇၄ || ငွေဆယ်သိန်း လူငါးယောက် နှင့် နန်းကျော့ခိုင် || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၄ || မျက်ထားတော်ပြေစေလို || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] || |- | ၁၉၇၅ || ချစ်သမျှကို || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၅ || ချစ်ပိုင်ဆက်ရာ || ထွန်းထွန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၅ || ချစ်လိုက်တာမသည်းအူရယ် || ထွန်းထွန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၅ || ရပ်ကြီးသူ || မောင်သန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၅ || မလှချင် || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၇၅ || ဖြူပြာ မူယာ သူဇာ || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]၊ [[ဇော်ဝမ်း]] || ဒါရိုက်တာ ခင်သန်းနု ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူး |- | ၁၉၇၅ || လောကကိုအလှဆင်မယ် || ချစ်ဦး || |- | ၁၉၇၅ || ချစ်ဇောဟုန် || [[ညွန့်ဝင်း]]၊ ကျော်စွာဝင်း || |- | ၁၉၇၅ || မပြိုသည့်မိုး || [[ဇော်ဝမ်း]] || |- | ၁၉၇၆ || ချစ်သလားမုန်းသလားပြောပါလား || ထွန်းထွန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၆ || ကိုကိုညီညီ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၆ || အငိုမျက်လုံး အပြုံးမျက်နှာ || [[ဇော်ဝမ်း]] || |- | ၁၉၇၆ || နှလုံးသားနဲ့စစ်တာဝန် || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၇၇ || ချစ်သူများရဲ့ချစ်တဲ့သူ || [[ဇော်ဝမ်း]] || |- | ၁၉၇၇ || သူ့အကြောင်းနဲ့သူ || [[ကျော်ဟိန်း]]၊ [[ဇော်ဝမ်း]] || |- | ၁၉၇၈ || ရွှေလက်ဖြင့်ခေါ်လည်းမလာ || [[မြတ်လေး]] || |- | ၁၉၇၈ || သိပါလေစပိတောက်ဝါ || [[ဇော်ဝမ်း]] || |- | ၁၉၇၈ || စိမ်းချိုချို || မောင်သန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၉ || နေဇာ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၇၉ || ပျိုမေချစ်တဲ့ပစ်တိုင်းထောင် || [[ညွန့်ဝင်း]]၊ ဆန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၉ || အလွမ်းမီးလေးငြိမ်းပေးပါ || ထွန်းထွန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၉ || စက္ကူ လှေကလေး || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၇၉ || မေတ္တာရှင်မလေးငြိမ်းငက်ိးအိ || ထွန်းထွန်းဝင်း || |- | ၁၉၇၉ || ဘတစ်ပြန် ကျားတစ်ပြန် || [[ညွန့်ဝင်း]] [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၀ || သက်တန့်ပေါ်ကလူတစ်ယောက် || [[ဝင်းဦး]] || |- | ၁၉၈၀ || ဇော် || [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]၊ စိန်မြင့် || |- | ၁၉၈၀ || ကျားအသဲနဲ့ချစ်ရဲသူ || [[ညွန့်ဝင်း]]၊ [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]] || |- | ၁၉၈၀ || လွမ်းငွေ့တဝေဝေ || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၁ || ချစ်သဝန်ကြောင် || စိန်မြင့် || |- | ၁၉၈၁ || ကိုယ့်သွေးသူ့သား || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၁ || ပျံလိုကပျံ နားလိုကနား || ထွန်းထွန်းဝင်း || |- | ၁၉၈၁ || မျှော်လင့်လျက်ပါ မြသီတာ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၁ || သန်းခေါင်ကိုနေ့မှတ်ပါလို့ || အောင်အောင် || |- | ၁၉၈၁ || နှုတ်မဆက်နဲ့အချစ်ရယ် || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၁ || အပြစ်ရှိရင်ခွင့်လွှတ်ပါ || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၂ || ချစ်သူတိုင်းပျော်ကြပါစေ || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၂ || တကယ်ချစ်တာကျွန်တော်ပါ || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၂ || စေ့စပ်လက်ထပ်ကွာရှင်းပြီးစီး || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၂ || အိပ်မက်ရှင်စိန်မြှား || အောင်အောင် || |- | ၁၉၈၂ || ချစ်လွန်းတင် || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၂ || မျက်နှာမများတတ်သူပါ || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၂ || သန္တာချစ်တေး || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၂ || ချစ်ရမှာကြောက်တယ် || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၃ || ကျွန်တော့အချစ်ဈေးမစစ်နဲ့ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၃ || နံ့သာလူးချိန် ပန်းဖူးချိန် || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၃ || ရွှေပင်နားတော့ ရွှေကျေး || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၃ || မမ || [[သုမောင်]] || |- | ၁၉၈၃ || ချစ်ရင်မျက်ရည်မကျနဲ့ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၄ || ဂျက်မ || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၄ || သားကောင် || အောင်အောင် || |- | ၁၉၈၅ || လူပျိုကြီး ကိုဖိုးစွံ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၅ || သီးခြားကမ္ဘာလေးထဲမှာ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၅ || သားလိမ္မာနေကျောက်ခဲ || ပန်းချီကိုကိုဝင်း || |- | ၁၉၈၅ || ချစ်တယ်နော် || ဝေလ || |- | ၁၉၈၅ || [[သင်္ကြန်မိုး]] || [[နေအောင်]] || ဂန္ထဝင် ရောင်စုံရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား |- | ၁၉၈၅ || ထက်ထက် || [[သုမောင်]] || |- | ၁၉၈၅ || သန်းနွဲ့ နှင့် သန်းနွဲ့အနုပညာ || သန်းနွဲ့လေး || |- | ၁၉၈၆ || လူရိုးလူဖြောင့် || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၆ || ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူးလေး || ကျော်ဇေယျ || |- | ၁၉၈၆ || ဖိုးစော || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၆ || အီကွေတာမှာပွင့်တဲ့ရွှေကြာ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၆ || ပျံလွှားမနှင့်ငှက်ခတ်သမား || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၆ || အဖေ့ရင်သွေး || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၆ || ချစ်ဦးသူနှင့်ချစ်ဖူးသူ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၆ || စီတာပူကကျားမောင်မောင် || ရဲဘော်သက်ရှည် || |- | ၁၉၈၆ || ရမ္မက်ဇော || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- | ၁၉၈၆ || ဟုတ်ကဲ့မမ || [[ညွန့်ဝင်း]] || |- | ၁၉၈၆ || ခွင့်လွှတ်ပါတယ် ကိုကိုရယ် || ရဲဝင်း || |- | ၁၉၈၇ || အချစ်နဲ့ကျွန်တော် || ကျော်ဇေယျ || |- | ၁၉၈၇ || အစကတော့မုန်းတယ်ဆို || [[ဇာဂနာ]] || |- | ၁၉၈၇ || ညတိုက်ပွဲ || ချစ်တိုင်းအောင် || |- | ၁၉၈၇ || ကျွန်တော်သံချောင်းလူကောင်းဖြစ်ချင်တယ် || ကျော်ဇေယျ || |- | ၁၉၈၇ || နှောင်းရိပ် || [[နေအောင်]] || |- | ၁၉၈၈ || မမစိမ်း || [[ဇင်ဝိုင်း]] || |- | ၁၉၈၈ || ဖေ့ဖေ့သားနဲ့မေမေ့သမီး || လွှမ်းမိုး || |- | ၁၉၈၉ || အလွမ်းပြေပေါ့ကိုကိုရယ် || အောင်အောင် || |- | ၁၉၉၀ || [[စုန်ရေ]] || [[ကျော်ဟိန်း]] || |- style="background:#FFF0F5;" | ၁၉၉၀ || '''[[ခုနစ်စဉ်အလွမ်း]]''' || [[သုမောင်]] || '''အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင် အကယ်ဒမီဆု''' |- | ၁၉၉၀ || ဗေဒါလမ်း || [[ညွန့်ဝင်း]]၊ ဇော်လင်း || |- | ၁၉၉၀ || ဩော်အချစ် || [[စိုးသူ]] || |- | ၁၉၉၁ || ကောင်းချစ်တဲ့မမ || [[ကျော်သူ]] || |- | ၁၉၉၂ || [[ခိုင်မာလာနှင်းဆီ]] || [[ဝင်းဦး]]၊ [[ရန်အောင်]] || နှစ်ကိုယ်ခွဲ သရုပ်ဆောင်မှု |- | ၁၉၉၃ || မသည်းနုရဲ့သံသရာ || [[ရဲအောင်]] || |- | ၁၉၉၃ || ချစ်ချစ်ချစ် || [[ရဲအောင်]] || |- | ၁၉၉၃ || မမကိုချစ်တယ် || [[ရန်အောင်]] || |- | ၁၉၉၈ || အနှိုင်းမဲ့ရင်ခွင် || [[ညွန့်ဝင်း]]၊ [[ဒွေး]] || |- style="background:#FFF0F5;" | ၂၀၀၀ || '''[[သမီးရှင်]]''' || [[ရန်အောင်]] [[ဒွေး]] || '''အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ အကယ်ဒမီဆု''' |- | ၂၀၀၅ || တစ်ဦးတည်းသောသား || [[လူမင်း]] || အမေခန်း ပါဝင်မှု |- | ၂၀၀၈ || ရင်နင့်အောင်မွှေး || [[နေအောင်]]၊ [[လွင်မိုး]] || အမေခန်း ပါဝင်မှု |- | ၂၁၁၀ || ကျောက်စက်ရေ || [[မြင့်မြတ်]] || အမေခန်း ပါဝင်မှု |} <ref>ဝင်းငြိမ်း (ရွှေအမြုတေ မဂ္ဂဇင်းမှ)</ref> ==ဓာတ်ပုံများ== <center><gallery> Image:KhinThanNu0.jpg| Image:KhinThanNu1.jpg| Image:KhinThanNu2.jpg| Image:KhinThanNu3.jpg| Image:KhinThanNu4.jpg| Image:KhinThanNu5.jpg| Image:KhinThanNu6.jpg| Image:KhinThanNu7.jpg| </gallery></center> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၅}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] dav7lolejol9kgdevkl515dptnojx9m 0 8641 1047142 1045347 2026-08-07T16:40:30Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ုိ +ို, -စျ +ဈ) 1047142 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မို့မို့မြင့်အောင် | image = | caption = | birth_name = မွှေးမွှေး | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1960|5|25}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | death_place = | restingplace = | occupation = သရုပ်ဆောင် | restingplacecoordinates = | othername = | yearsactive = ၁၉၇၉ &ndash; လက်ရှိ | spouse = လွှမ်းမိုး (၁၉၈၀-၈၃ ကွာရှင်း) <br> မောင်မောင်ကျော် (၁၉၈၇–လက်ရှိ) |signature = | partner = | children = | parents = [[မြင့်အောင်၊ ဦး (ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး)|ဦးမြင့်အောင်]] နှင့် ဒေါ်သန်းရင် | influences = | influenced = | website = | awards = [[File:အကယ်ဒမီ.gif|10px]][[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အ​ကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုနှင့် ဇာတ်ဆောင်ဆု]] (၁၉၈၄၊ ၁၉၈၉၊ ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၄၊ ၂၀၀၈) }} အကယ်ဒမီငါးထပ်ကွမ်း မို့မို့မြင့်အောင် ==ကိုယ်ရေးအကျဉ်းနှင့် ငယ်ဘဝ== မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ကဝေမကြီးဟု တင်စားကြသည့် အကယ်ဒမီဆု (၅) ဆုရှင် မို့မို့မြင့်အောင်ကို ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ ရက်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ၁၉၅၀ ကာလများ၏ နာမည်ကျော် မင်းသားကြီး ဦးမြင့်အောင် ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဒေါ်သန်းရင် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းငါးဦးအနက် အငယ်ဆုံးသမီး ဖြစ်ကာ တာမွေးမြို့နယ်၊ ကျောက်မြောင်းအရပ်တွင် ငယ်ဘဝကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ တာမွေးမြို့နယ် အ.ထ.က (၁) တွင် အဋ္ဌမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သော်လည်း၊ ဖခင်၏ အနုပညာမျိုးရိုးဗီဇပိုးပါလာသဖြင့် ကျောင်းပညာရေးကို စွန့်လွှတ်ကာ အနုပညာလောကသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ပညာရေး၌ မအောင်မြင်သော်လည်း ဖခင်ကိုယ်တိုင် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်မရခဲ့သော အကယ်ဒမီဆု (၅) ဆုအထိ ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည့် ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ မင်းသမီးတစ်လက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ==အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် အစောပိုင်းကာလများ== - ၁၉၇၃ ခုနှစ် - ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် "လှတာကိုမှလိုချင်တယ်" ဇာတ်ကားတွင် အခြားကလေးသရုပ်ဆောင်များစွာနှင့်အတူ အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ (ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ကြီးကြီးမားမား အောင်မြင်မှု မရခဲ့ပါ) - ၁၉၇၈ ခုနှစ် - စူပါမင်းသားကြီး ကျော်ဟိန်းက "မွန်းတည့်ချိန်မှာနေဝင်သည်" ရုပ်ရှင်တွင် သူနှင့်တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ရန် မို့မို့မြင့်အောင်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သူမ၏ပညာအရည်အချင်းမှာ ရှစ်တန်းသာရှိသေးသော်လည်း ခေါင်းဆောင်သရုပ်ဆောင်များဖြစ်သော ကျော်ဟိန်း၊ ချိုပြုံးတို့နှင့် အပြိုင်သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤဇာတ်ကားကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့ရာ ပရိသတ်အကြား အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး၊ ကျော်ဟိန်းနှင့် ချိုပြုံးတို့မှာ ထိုနှစ်အကယ်ဒမီပွဲတွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်ဆုများ အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည်။ - ၁၉၈၄ ခုနှစ် - နေအောင်၊ ခိုင်ခင်ဦးတို့နှင့်တွဲဖက်၍ "နေကမ္ဘာ ရေကမ္ဘာ" ဇာတ်ကားတွင်လည်းကောင်း၊ နေအောင်၊ ဇင်ဝိုင်း၊ ခိုင်ခင်ဦးတို့နှင့်တွဲဖက်၍ "သံယောဇဉ်ဆိုတာရှိတယ်" ဇာတ်ကားတွင် ဒုတိယမင်းသမီးနေရာမှလည်းကောင်း သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် "သံယောဇဉ်ဆိုတာရှိတယ်" ဇာတ်ကားတွင် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ်ဖြင့် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးကိုပင် လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်ဟု ပရိသတ်က သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ - ဒါရိုက်တာ မောင်တင်ဦး၏ "နှလုံးသားမြို့တော်" ရုပ်ရှင်ကားတွင် နေအောင်၊ ခင်သီတာထွန်းတို့နှင့်တွဲဖက်ကာ ဆယ်ကျော်သက်ကောင်မလေးတစ်ဦးအား သနားစရာကောင်းအောင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ တစ်ဖက်တည်းမျက်ရည်ကျအောင် ငိုသည့်ဇာတ်ဝင်ခန်းများမှာ လူငယ်ပရိသတ်ကြား အလွန်ရေပန်းစားခဲ့သည်။ ဤဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၈၄ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု (သူမဘဝ၏ ပထမဆုံး အကယ်ဒမီဆု) ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ==စူပါစတားဘဝနှင့် ၁၉၈၀ - ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်များ== အကယ်ဒမီရရှိပြီးနောက် ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှစတင်ကာ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ အအောင်မြင်ဆုံး ဈေးကွက်ဝင်မင်းသမီးအဖြစ် မင်းသမီးတစ်ခေတ်ကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ - ခင်သီတာထွန်း၊ နွဲ့နွဲ့မူ၊ ဆွေဇင်ထိုက် တို့၏ အောင်မြင်မှုများ ကျဆင်းလာချိန် ဆေးရောင်စုံခေတ်ဦးတွင် မျက်နှာသစ်အလွတ်ပြိုင်ဖက်ကင်း မင်းသမီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ - မိန်းမဆန္ဒအားနည်းသော ဇာတ်ရုပ်များသာမက ခက်ထန်သော ယောကျာ်းလျာဇာတ်ရုပ်များ (ဥပမာ- "ချစ်မ" ဇာတ်ကားပါ တိုတိုကပ်ကပ်ဆံပင်ပုံစံ၊ "ရင်ခုန်မိတာအချစ်လား" ဇာတ်ကားပါ ရေကူးဝတ်စုံများ) ဖြင့်ပါ ပရိသတ်လက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ - "ဇာတ်လမ်းကမသန်း" (၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံဖြစ်ခါနီး ရန်ကင်းကံဘဲ့အောင်သီရိရုပ်ရှင်ရုံတွင် ပြသခဲ့သော နာမည်ကြီးဇာတ်ကား)၊ မွှေးဆိုတဲ့မိန်းမကလေး၊ ရမဏ္ဍဇံအိမ်၊ ကိုကိုဘာလို့မုန်းတာလဲ၊ အစဉ်သဖြင့်၊ မာနမင်းသား၊ သူငယ်ချင်းလို့ပဲ ဆက်၍ခေါ်မည်ခိုင်၊ အရိုင်းစံပယ်၊ သမီးနဲ့အ‌မေများ စသည့် ဝင်ငွေစံချိန်ချိုးသည့် ရုပ်ရှင်ကားများစွာကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ - မင်းသားဦးဆောင်သည့်ဈေးကွက်ကို မင်းသမီးဈေးကွက်ဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ မင်းသားအရိပ်အဝါမပါဘဲ မို့မို့မြင့်အောင်တစ်ဈေးဟု ထုတ်လုပ်ရေးများက သတ်မှတ်ကာ မင်းသားသစ်များစွာကို သူမနှင့်တွဲဖက်၍ စင်တင်ပေးခဲ့ရသည်။ မီဒီယာအများစုက သူမကို ရုပ်ရှင်လောက၏ "အမျိုးသမီးကျော်ဟိန်း" ဟု တင်စားခဲ့ကြသည်။ - ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် မေသန်းနု၊ စိုးမြတ်သူဇာတို့နှင့် အပြိုင်အောင်မြင်မှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး၊ အသက်အရွယ်ထက် ငယ်ရွယ်သောရုပ်ရည်ကြောင့် ဆယ်ကျော်သက်လူငယ်ဇာတ်ရုပ်များကို နှစ်ရှည်လများ ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။ - ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် ရုပ်ရှင်တစ်ကားရိုက်ကူးခမှာ သုံးသိန်းဝန်းကျင် (ထိုခေတ် ရွှေတစ်ကျပ်သားဈေး ၁၅,၀၀၀ ကျပ်) ရှိကာ ကျော်ဟိန်းပြီးလျှင် သရုပ်ဆောင်ကြေး အမြင့်ဆုံးအနုပညာရှင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ==အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ဝေဖန်မှုများ== - ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် - နာမည်ကြီး အဆိုတော် လွှမ်းမိုးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်းခဲ့သည်။ - ၁၉၈၇ ခုနှစ် - သူဌေးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးမောင်မောင်ကျော်နှင့် ထပ်မံလက်ထပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ကားမတော်တဆမှုတစ်ခုကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်း သေဆုံးသွားခဲ့ရသည်။ - ဗီဒီယိုဇာတ်ကားများကို ဆက်လက်မရိုက်ကူးဘဲ ရုပ်ရှင်ကားများသာ ရိုက်ကူးတော့မည်ဟု ပြောကြားခြင်း၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ် စတုတ္ထအကြိမ် အကယ်ဒမီကျေးဇူးတင်စကားပြောစဉ် ကြော်ငြာ (အထူးသဖြင့် ဇီးထုပ်ကြော်ငြာများ) မရိုက်ကူးတော့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ပရိသတ်နှင့် မီဒီယာများ၏ ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရဖူးသည်။ (နောင်တွင် ၂၀၁၆ ခုနှစ် Lets Talk အစီအစဉ်၌ အသက်အရွယ်အပိုင်းအခြားကြောင့် ပရိသတ်လက်မခံမည်စိုး၍ ငြင်းပယ်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။) - ၁၉၉၇ နောက်ပိုင်းတွင် အောင်မြင်မှု ယိုင်နဲ့လာခြင်းနှင့် ခင်ပွန်းသည်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးမှုများ ခေတ္တရပ်နားခဲ့ရသည်။ ==အနုပညာလောကသို့ တစ်ကျော့ပြန်ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အကယ်ဒမီများ== - ၂၀၀၂ ခုနှစ် - စူပါစတား ဒွေး၊ အိန္ဒြာကျော်ဇင်တို့နှင့်အတူ "အိပ်မက်ရာသီ" ဇာတ်ကားဖြင့် အနုပညာလောကသို့ တစ်ကျော့ပြန် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ သူမ၏ ပထမဆုံးဇာတ်ကား "လူဝိုင်း" တွင် တွဲဖက်ပေးခဲ့ဖူးသော ဒွေးက သူမ၏ အောင်မြင်မှုကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဗီဒီယိုဇာတ်ကား "အဆိပ်သင့်ရင်ခွင်" တွင် ဒေါ်အိမ့်မူးသခင် (ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ်) အဖြစ် ထည့်သွင်းသရုပ်ဆောင်စေခဲ့ရာ ပရိသတ်အားပေးမှုကို တစ်ဖန်ပြန်ရခဲ့သည်။ - ၂၀၀၈ ခုနှစ် - အသက် ၄၈ နှစ်အရွယ်တွင် "မြင့်မိုရ်ထက်ကသရဖူ" ရုပ်ရှင်ဖြင့် နှစ်ကိုယ်ခွဲသရုပ်ဆောင်ကာ ပဉ္စမအကြိမ်မြောက် အကယ်ဒမီ အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ - ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်နှောင်းပိုင်း ဟာသဇာတ်ကားများ ရေပန်းစားလာချိန်တွင် ဟော့ရှော့၊ အ‌မွှေဇယား စသည့်နာမည်ကြီးဟာသဇာတ်ကားများတွင် အဓိကမိခင်နေရာမှ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ==ရရှိခဲ့သော အကယ်ဒမီဆု (၅) ဆုစာရင်း== {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: auto; border-collapse: collapse; width: 100%;" |+ style="background-color: #4A90E2; color: white; font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px; border-radius: 5px 5px 0 0;" | မို့မို့မြင့်အောင်၏ အကယ်ဒမီဆု (၅) ဆု ရရှိခဲ့သည့် စာရင်း |- ! style="background-color: #2C3E50; color: white; padding: 10px; width: 10%;" | စဉ် ! style="background-color: #2C3E50; color: white; padding: 10px; width: 15%;" | ခုနှစ် ! style="background-color: #2C3E50; color: white; padding: 10px; width: 45%;" | ရုပ်ရှင်ကားအမည် ! style="background-color: #2C3E50; color: white; padding: 10px; width: 30%;" | ဆုအမျိုးအစား |- | style="background-color: #F8F9FA; padding: 8px;" | ၁ | style="background-color: #F8F9FA; padding: 8px;" | ၁၉၈၄ | style="background-color: #F8F9FA; padding: 8px; font-weight: bold;" | နှလုံးသားမြို့တော် | style="background-color: #E8F4F8; padding: 8px; color: #1D6F42; font-weight: bold;" | အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- | style="background-color: #FFFFFF; padding: 8px;" | ၂ | style="background-color: #FFFFFF; padding: 8px;" | ၁၉၈၉ | style="background-color: #FFFFFF; padding: 8px; font-weight: bold;" | ခပ်စိမ်းစိမ်းနေပါ့မယ် | style="background-color: #EAF2F8; padding: 8px; color: #1B4F72; font-weight: bold;" | အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- | style="background-color: #F8F9FA; padding: 8px;" | ၃ | style="background-color: #F8F9FA; padding: 8px;" | ၁၉၉၁ | style="background-color: #F8F9FA; padding: 8px; font-weight: bold;" | သမီးနဲ့အေမများ | style="background-color: #EAF2F8; padding: 8px; color: #1B4F72; font-weight: bold;" | အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- | style="background-color: #FFFFFF; padding: 8px;" | ၄ | style="background-color: #FFFFFF; padding: 8px;" | ၁၉၉၄ | style="background-color: #FFFFFF; padding: 8px; font-weight: bold;" | မသုဓမ္မစရီ | style="background-color: #EAF2F8; padding: 8px; color: #1B4F72; font-weight: bold;" | အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- | style="background-color: #F8F9FA; padding: 8px;" | ၅ | style="background-color: #F8F9FA; padding: 8px;" | ၂၀၀၈ | style="background-color: #F8F9FA; padding: 8px; font-weight: bold;" | မြင့်မိုရ်ထက်ကသရဖူ | style="background-color: #EAF2F8; padding: 8px; color: #1B4F72; font-weight: bold;" | အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |} ၁။ ၁၉၈၄ ခုနှစ် - နှလုံးသားမြို့တော် (အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု) ၂။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် - ခပ်စိမ်းစိမ်းနေပါ့မယ် (အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု) ၃။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် - သမီးနဲ့အေမများ (အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု) ၄။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် - မသုဓမ္မစရီ (အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု) ၅။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် - မြင်းမိုရ်ထက်ကသရဖူ (အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု) == ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ (ရွေးချယ်ချက်များ) == - လှတာကိုမှလိုချင်တယ် (၁၉၇၃) - မွန်းတည့်ချိန်မှာနေဝင်သည် (၁၉၈၂) - နေကမ္ဘာ ရေကမ္ဘာ၊ သံယောဇဉ်ဆိုတာရှိတယ်၊ နှလုံးသားမြို့တော် (၁၉၈၄) - တိုက်ငမန်း၊ သစ္စာသည်သာ၊ နေရာချင်းတော့မလဲနိုင်ပါ၊ ပွမ်ပွမ်မြည်တဲ့ကားလေး၊ လုံမ၊ ကျီးယောင်ဆောင်သောဒေါင်း (၁၉၈၅) - ချစ်ခြင်းငယ်ပြိုင်မယ်၊ အချစ်ရဲ့ဆုလာဘ်၊ နွဲဆိုး၊ ပျံလွှား၊ ဒီလှိုင်း၊ သမီးသမက်နဲ့ခမည်းခမက်၊ ပြောဖို့လိုသေးလား၊ ချစ်ရမ္မက်၊ ဇာတ်လမ်းကမသန်း၊ အချစ်နဲ့တည်ဆောက်သော ဤကမ္ဘာ၊ ချစ်ရင်မပြေးနဲ့၊ ရုန်ခုန်မိတာအချစ်လား၊ ချစ်ကြိုးလိမ်၊ ညိုမကိုပြောလိုက်ပါ၊ ပြန်ပါနဲ့ ကိုဧည့်သည်၊ ချစ်ရဲရင် စွန့်ရဲရမယ်၊ ချစ်မ (၁၉၈၆) - အစဉ်သဖြင့်၊ ရေနတ်သမီးနဲ့သံပခြုပ်၊ ပန်းမြွေ့ယာဆီသို့၊ သူ့ခြေ သူ့လက် သူ့မျက်ဝန်း၊ မာနမင်းသား၊ အချစ်ရှုံးသမား၊ ကြက်ကြော် (၁၉၈၇) - ပြေး၊ ကိုယ့်ကိုကိုချစ်လို့၊ အချစ်နားနီးအချစ် (၁၉၈၈) - မုန်း၊ ချစ်သတ္တိ၊ အသည်းပေါက်အောင်ချစ်တယ်၊ မလိမ်မိုး မလိမ်မာ၊ ခပ်စိမ်းစိမ်းနေပါ့မယ်၊ နဖူးမှာမှဲ့ပါပါတယ်၊ ကွေ့သောကောက်သော မျဉ်းဖြောင့်တစ်ကြောင်း (၁၉၉၀) - သံယောဇဉ်ချာတိတ်၊ အရိုင်းစံပယ်၊ ကိုကိုဘာလို့မုန်းတာလဲ၊ တောင်ကညို ပြိုတော့မယ်၊ မယ်သီတာလိုမိန်းကလေး၊ ပန်းပန်လျက်ပါ (၁၉၉၁) - အကြွေးပန်းပေမဲ့ ရွှေနန်းတော်ထိုက်ချင်တယ်၊ ရွှေရိုး၊ သမီးနဲ့အမေများ၊ မေတ္တာရှိရင်းစွဲမို့၊ အပြန်လမ်းမှ ချစ်မေတ္တာ၊ ရမ္မက္စံအိမ်၊ မွှေးဆိုသောမိန်းကလေး၊ ငယ်သူမို့မသိပါ၊ နိုင်တော်မူ၊ မလွမ်းချင်ဘူးသီရိပစ္စယာ (၁၉၉၂) - အချစ်မိုးဘယ်တော့ရွာမှာလဲ၊ မာမာကတော့ မာမာပဲ၊ လွမ်းလို့ကျန်ရစ္မှာကို အားနာပါတယ်လေ၊ ချစ်ဖူးတယ်၊ အမှတ်တမဲ့မှ အမှတ်တရသို့၊ သခြပ်ပန်း၊ မောင်နှံခုနစ်ဖော်၊ မြတ်နူးတြယ္တာ ချစ်ရပါသောမောင် (၁၉၉၃) - အမြတ်နိုးဆုံးနှင်း၊ စိန်ခေါ်နေတဲ့အချစ်၊ အဆုံးမဲ့အချစ်၊ နှောင်းခဲ့ပြီနွေ၊ သူငယ်ချင်းလို့ပဲ ဆက်၍ခေါ်မည်ခိုင်၊ ခုနစ်အိမ်တန်းက မကျမ်းဘုံ၊ ချောအိ၊ ကျားခင်စိန်၊ ဒဏ္ဍာရီထဲက သတိုးသမီး၊ ဝေးမှာစိုးတယ်၊ ပန်းအိပ်မက် (၁၉၉၄) - လူဝိုင်း၊ မိန်းမလည်သိန်းကြွယ်၊ လေရူးမလေး၊ ဂျစ်တူး၊ ကျမချစ်မိ အပြစ်ရှိသည်၊ သရဖူ၊ မသုဓမ္မစရီ၊ ခွဲမသွားနဲ့ အချစ်ဆုံးရယ် (၁၉၉၅) - ဖေဖေဇော်ဂျီ နဲ့သူယောင်မယ်၊ ပြုံးသူမှာ မျက်ရည်စတွေနဲ့၊ ခါတော်မှီ မနှင်းဆီ၊ သစ္စာဖြင့်စီရင်အပ်သော၊ ရင်သွေးဟူက၊ မိုးပေါ်ကဒေါင်းမ၊ အချစ်မှာအပြစ်မရှိပါ၊ လောကကြီးမှာ အင်အားအရှိဆုံးအရာ၊ ချစ်ရည်စား (၁၉၉၆) - တိုးတိုးလေးချစ်မယ်၊ ကျော်တော့လွသူကြီး၊ တုယှဉ်နှိုင်းလဲမမီပါ၊ ဘယ်ရပ်ဌာနေ၊ ပြန်ခေါ်ချင်တော့ဘူး၊ သူတို့ခေတ်နဲ့သူတို့အရွယ် (၁၉၉၇) - အိပ်မက်ရာသီ (၂၀၀၂) - ယောက်မဆိုတာတစ်ခါက သမက်ပါ၊ မငြိမ်းသောမီး (၂၀၀၃) - ရင်ခုန်နှင်းဆီ၊ မြင်းမိုရ်ထက်ကသရဖူ၊ ဟော်ရှော့ ၁ (၂၀၀၈) - ဟော်ရှော့ ၂ (၂၀၀၉) - ဟပ်ထိတယ် (၂၀၁၀) - ဟော့ရှော့ ၃၊ အိုင်လပ်ယူ၊ ဖလန်းဖလန်းဖြစ်တဲ့အချစ် (၂၀၁၁) - အမွှေဇယား၊ ချစ်တယ်ပြောမှလွှတ်မယ်၊ ဟတ္ထိတယ် ၂ (၂၀၁၂) - ရပ်ကွက်ဘုရင်မ ၁ & ၂ (၂၀၁၆) - အရွယ်သုံးပါးချစ်တတ်သည် (၂၀၁၇) ==နောက်ပိုင်းကာလနှင့် လက်ရှိအခြေအနေ== - ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းမှစ၍ အနုပညာလုပ်ငန်းများ လျှော့ချခဲ့သော်လည်း ယနေ့အချိန်အထိ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ ဝါရင့်သမ္ဘရင့် မင်းသမီးကြီးတစ်လက်အဖြစ် မျိုးဆက်သစ်အနုပညာရှင်များ၏ လေးစားအတုယူခြင်းကို ခံနေရဆဲဖြစ်သည်။ - နာမည်ကျော် အစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည့် "Myanmar Got Talent" တွင် Judge တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အသက် (၆၅) နှစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာပြီဖြစ်ကာ မြန်မာ့စံချိန်ဖြင့် အသက်ကြီးပိုင်းအထိ အဓိကဇာတ်ရုပ်များမှ ဆက်လက်သရုပ်ဆောင်ခွင့်ရခဲ့သည့် အလွန်ရှားပါးလှသော ထိပ်တန်းမင်းသမီးတစ်လက် ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:၁၉၆၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] oplx62y9yuwxhj14bd0gcc53icisvpj 0 10349 1047183 1042909 2026-08-07T16:51:08Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဂြိုလ် +ဂြိုဟ်) 1047183 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်အဂ်လိပ်သမဓ | nativename = {{my|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန}} | nativename_a = | nativename_r = |seal = |seal_width = |seal_caption = |formed = {{start date|df=yes|2013|7|10}} |preceding1 =[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန]] |agency_type = ဝန်ကြီးဌာန |jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} မြန်မာနိုင်ငံ |headquarters = [[နေပြည်တော်]] |coordinates = |employees = |budget = |minister1_name = | minister1_pfo = | deputyminister1_name = | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister7_name= --> |child1_agency = |child2_agency = |child3_agency = |child4_agency = |website = {{url|www.mof.gov.mm}} |name=ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|native_name=Ministry of Finance|superseding=[[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|dissolved=၃၀ မတ် ၂၀၁၆}} '''ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန''' (Ministry of Finance) သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အထိ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်တွင် တည်ရှိခဲ့သော ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဦးထင်ကျော်အစိုးရလက်ထက်တွင် ယင်းဝန်ကြီးဌာနကို [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]] အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] တက်ခဲ့သည်မှစ၍ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့အထိ '''ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန'''နှင့် '''အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန''' ဟူ၍ သီးခြားစီ ဝန်ကြီးဌာနများအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့ပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်]]တွင် အုပ်ချုပ်မှုပုံစံအရ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ အထက်ပါ ဝန်ကြီးဌာန(၂)ခုအား ပေါင်းစပ်၍ '''စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန'''ဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခုတည်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]၏ အမိန့်ကြော်ငြာ စာအမှတ်၊ ၁၂/၉၃ ဖြင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကို [[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]] (Ministry of National Planning and Economic Development) နှင့် [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] (Ministry of Finance and Revenue) ဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန(၂) ခုအဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="mof">{{cite web|url=http://www.mof.gov.mm/my/content/site-map?q=node/19|title=ဌာန၏အကြောင်း|publisher=ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၂၈|archivedate=21 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180221011451/http://www.mof.gov.mm/my/content/site-map?q=node%2F19}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၅၇/၂၀၁၃ ဖြင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ကို '''ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန''' (Ministry of Finance) အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/notifications/2013/07/11/id-3728|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၂၈|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305043344/http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Fnotifications%2F2013%2F07%2F11%2Fid-3728}}</ref> === ဝန်ကြီး ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း === ၂၀၁၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ခံအစိုးရအသစ် တက်လာချိန်တွင် သမ္မတ[[ဦးထင်ကျော်]]က [[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခုကို ပေါင်း၍ '''[[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]''' အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == [[File:Yangon Custom House.jpg|thumb|အကောက်ခွန်ရုံး၊ ကမ်းနားလမ်း၊ ရန်ကုန်]] ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးရုံးအား အဖွဲ့ခွဲ(၃)ခု၊ အထောက်အကူပြုဌာနတစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး အခွန်ဘဏ္ဍာဆိုင်ရာဌာန(၅)ခုနှင့် ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်း(၅)ခု တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်း ထားသည်။ <ref name="mof"/>ယင်းတို့မှာ – *ဝန်ကြီးရုံး **မူဝါဒရေးရာအဖွဲ့ခွဲ **အခွန်နှင့်ဝန်ထမ်းရေးရာအဖွဲ့ခွဲ **ဘတ်ဂျက်၊ ငွေစာရင်းနှင့် စီမံရေးရာအဖွဲ့ခွဲ တို့ဖြစ်ပြီး အထောက်အကူပြုဌာနမှာ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာန ဖြစ်သည်။ *အခွန်ဘဏ္ဍာဆိုင်ရာဌာန(၅)ခုမှာ - **ရသုံးမှန်းခြေငွေစာရင်းဦးစီးဌာန **[[ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန]] **[[အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန]] **[[အခွန်အယူခံခုံရုံးအဖွဲ့]] **[[ပင်စင်ဦးစီးဌာန]] *ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်း (၅)ခုမှာ - **[[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]] **[[မြန်မာ့နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှုဘဏ်]] **[[မြန်မာ့ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်]] **[[မြန်မာ့အသေးစားငွေရေးကြေးရေး ကြီးကြပ်စစ်ဆေးရေးလုပ်ငန်း]] **[[မြန်မာ့အာမခံလုပ်ငန်း]] == ရည်ရွယ်ချက် == ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး ဦးတည်ချက်များနှင့် အခြားစီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု မူဝါဒများအောင်မြင်စေရန် အတွက်ထိရောက်သော ငွေရေးကြေးရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး မူဝါဒများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။ == လုပ်ငန်းတာဝန်များ == ဝန်ကြီးရုံးသည် နိုင်ငံတော်၏ ငွေရေးကြေးရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ စီးပွားရေး အခြေအနေများအား အထက်အဖွဲ့အစည်းများသို့ အစီရင်ခံ တင်ပြခြင်း၊ အကြံပြုချက်များ တင်ပြခြင်း၊ ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဌာနအဖွဲ့အစည်းများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း၊ အထက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လက်အောက်ခံဌာနများနှင့် လည်းကောင်း၊ လက်အောက် ဌာနအချင်းချင်း အားလည်းကောင်း ညှိနှိုင်း ပေါင်းစပ်ပေးခြင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အခြားဝန်ကြီးဌာနများအကြား ညှိနှိုင်းပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေရေးကြေးရေး ကိစ္စများနှင့် ပက်သက်၍ အခြားဝန်ကြီးဌာနများအား အကြံဉာဏ်များပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက် လျက် ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပအဆက်အသွယ် == *[http://www.mof.gov.mm ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141024173708/http://www.mof.gov.mm/ |date=24 October 2014 }} *[https://www.facebook.com/pages/Ministry-of-Finance-Myanmar/447572005340212 ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် စာမျက်နှာ] {{မြန်မာနိုင်ငံ}} {{DEFAULTSORT:ဘ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ]] 32ba040zlmnfektvjq42p38r2xqtk36 0 10442 1047192 1027039 2026-08-07T17:10:02Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047192 wikitext text/x-wiki [[File:International Space Station after undocking of STS-132.jpg|thumb|250px|အတ္တလန်တစ် အာကာသယာဉ်မှ ရိုက်ကူးထားသည့် နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်း (၂၃ မေ ၂၀၁၀)]] '''နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်း''' (International Space Station, ISS) သည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်အထက် [[ကီလိုမီတာ]] ၂၀၀၀ အောက် ပတ်လမ်းနိမ့်ပေါ် လွှတ်တင် တပ်ဆင်ထားသည့် နိုင်ငံတကာ သုတေသန အဆောက်အအုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းအား သာမန်မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည်။<ref>{{cite web |title=Central Research Institute for Machine Building (FGUP TSNIIMASH) Control of manned and unmanned space vehicles from Mission Control Centre Moscow |publisher=Russian Federal Space Agency |url=ftp://130.206.92.88/Espacio/Mesa%20Redonda%205%20-%20R3%20-%20TSNIIMASH%20-%20V%20M%20IVANOV.pdf |accessdate=26 September 2011 }}{{Dead link|date=December 2020 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://spaceflight.nasa.gov/realdata/sightings/help.html |title=NASA Sightings Help Page |publisher=Spaceflight.nasa.gov |date=30 November 2011 |accessdate=1 May 2012 |archivedate=5 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160905161117/http://spaceflight.nasa.gov/realdata/sightings/help.html }}</ref> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင် တပ်ဆင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီး၍ ယခုတိုင် လည်ပတ်နေဆဲဖြစ်သည်။ စခန်းအား၂၀၃၀ခုနှစ်၌ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ကျဆင်းပျက်စီးစေကာအနားပေးရန် [[နာဆာ]]က စီစဉ်ထားသည်။ <ref name="Popular Mechanics">{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/science/air_space/4275571.html|title=The Uncertain Future of the International Space Station: Analysis|author=Rand Simberg|date=29 July 2008|accessdate=6 March 2009|publisher=Popular Mechanics|archivedate=31 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090331140838/http://www.popularmechanics.com/science/air_space/4275571.html}}</ref><ref name="NewBudget">{{Cite press release|title=Statement by Charlie Bolden, NASA Budget Press Conference|publisher=NASA|date=1 February 2010|url=http://www.nasa.gov/pdf/420994main_2011_Budget_Administrator_Remarks.pdf|accessdate=1 February 2010|archive-date=1 February 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100201183639/http://www.nasa.gov/pdf/420994main_2011_Budget_Administrator_Remarks.pdf|url-status=dead}}</ref> လက်ရှိ အာကာသ စခန်းသည် ယခင်စခန်းများထက် ကန့်လန့်ဖြတ်အလျား ပိုမိုရှည်လျားပြီး လက်ရှိ ကမ္ဘာကို လည်ပတ်နေသည့် [[ဂြိုဟ်တု]]ဖြစ်ကာ သာမန်မျက်လုံးဖြင့် မြင်နိုင်သည်။ <ref name="10th">{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/station/main/10th_anniversary.html|title=Nations Around the World Mark 10th Anniversary of International Space Station|publisher=NASA|date=17 November 2008|accessdate=6 March 2009}}</ref> သိပ္ပံပညာရှင်များသည် နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်းကို ဆွဲငင်အား လွန်စွာ နည်းပါးသည့် မိုက်ခရို ဂရဗ်ဗီတီ (microgravity) ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးချကာ [[ဇီဝဗေဒ]]၊ ဇီဝကမ္မဗေဒ၊ [[ဓာတုဗေဒ]]၊ [[ရူပဗေဒ]]နှင့် ဆေးဝါးဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှုများကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။ အာကာသနှင့် မိုးလေဝသကို စောင့်ကြည့် လေ့လာကြသည်။ <ref name="NASA Fields of Research">{{cite web|url=http://pdlprod3.hosc.msfc.nasa.gov/A-fieldsresearch/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080123150641/http://pdlprod3.hosc.msfc.nasa.gov/A-fieldsresearch/index.html|archivedate=23 January 2008|title=Fields of Research|date=26 June 2007|publisher=NASA|accessdate=15 October 2010}}</ref><ref name="NASA ISS Goals">{{cite web|url=http://pdlprod3.hosc.msfc.nasa.gov/B-gettingonboard/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071208091537/http://pdlprod3.hosc.msfc.nasa.gov/B-gettingonboard/index.html|archivedate=8 December 2007|title=Getting on Board|date=26 June 2007|publisher=NASA|accessdate=15 October 2010}}</ref> == သန္ဓေတည်ခြင်း == နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းဆောက်လုပ်ရန် အကြံအစည်သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၌ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ|ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]တို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော ''အပိုလို-[[ဆိုယုဇ်အာကာသယာဉ်|ဆိုရုဇ်]] စမ်းသပ်စီမံကိန်း'' မှစ၍ သန္ဓေတည်သည်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-16 |title=Apollo–Soyuz |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Apollo%E2%80%93Soyuz&oldid=1349318642 |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|colwidth=25em}} {{Spaceflight}} [[Category:နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်း]] pk7d97v6wtx7a978vdenw25jknke588 0 11009 1047193 1026772 2026-08-07T17:11:17Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047193 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | name = လ | apsis = gee | symbol = [[file:Moon decrescent symbol (bold).svg|24px|☾]] | image = [[File:FullMoon2010.jpg|292px|alt=Full moon in the darkness of the night sky. It is patterned with a mix of light-tone regions and darker, irregular blotches, and scattered with varying sizes of impact craters, circles surrounded by out-thrown rays of bright ejecta.|Full moon]] | caption = ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်မှမြင်ရသော လပြည့်ဝန်း | background = #ddd | adjectives = {{hlist |[[wikt:lunar|lunar]] |[[wikt:selenic|selenic]]}} | periapsis = {{gaps|362|600}}&nbsp;km<br>({{gaps|356|400}}–{{gaps|370|400}}&nbsp;km) | apoapsis = {{gaps|405|400}}&nbsp;km<br>({{gaps|404|000}}–{{gaps|406|700}}&nbsp;km) | semimajor = {{val|384399|u=km}}{{nbsp|2}}({{val|0.00257|u=AU}})<ref name="W06"/> | eccentricity = {{val|0.0549}}&nbsp;<ref name="W06"/> | period = {{longitem|class=nowrap |{{val|27.321661|ul=d}}<br>{{smaller|(27&thinsp;d 7&thinsp;h 43.19&thinsp;min 11.5&thinsp;s<ref name="W06"/>)}}}} | synodic_period = {{longitem|class=nowrap |{{val|29.530589|u=d}}<br>{{smaller|(29&thinsp;d 12&thinsp;h 44&thinsp;min 2.9&thinsp;s)}}}} | avg_speed = {{val|1.022|ul=km/s}} | inclination = {{nowrap|5.145° to the ecliptic<ref name="Lang2011"/>{{efn|name=inclination}}}} | asc_node = {{longitem|regressing by one [[:en:Orbital revolution|revolution]] in 18.6&nbsp;years}} | arg_peri = {{longitem|progressing by one revolution in 8.85&nbsp;years}} | satellite_of = [[ကမ္ဘာ]]]{{efn|name=near-Earth asteroids}}<ref name="Morais2002"/> | flattening = {{val|0.0012}}<ref name="NSSDC"/> | equatorial_radius = {{nowrap|{{val|1738.1|u=km}}{{nbsp|2}}{{smaller|(0.273 Earths)}}<ref name="NSSDC"/>}} | polar_radius = {{nowrap|{{val|1736.0|u=km}}{{nbsp|2}}{{smaller|(0.273 Earths)}}<ref name="NSSDC"/>}} | mean_radius = {{nowrap|{{val|1737.1|u=km}}{{nbsp|2}}{{smaller|(0.273 Earths)}}<ref name="W06"/><ref name="NSSDC"/><ref>{{cite journal|last1=Smith|first1=David E.|last2=Zuber|first2=Maria T.|last3=Neumann|first3=Gregory A.|last4=Lemoine|first4=Frank G.|title=Topography of the Moon from the Clementine lidar|journal=Journal of Geophysical Research|date=1 January 1997|volume=102|issue=E1|pages=1601|doi=10.1029/96JE02940|bibcode = 1997JGR...102.1591S }}</ref>}} | circumference = {{nowrap|{{val|10921|u=km}}{{nbsp|2}}{{smaller|(equatorial)}}}} | surface_area = {{nowrap|{{val|3.793|e=7|u=km2}}{{nbsp|2}}{{smaller|(0.074 Earths)}}}} | volume = {{nowrap|{{val|2.1958|e=10|u=km3}}{{nbsp|2}}{{smaller|(0.020 Earths)<ref name="NSSDC"/>}}}} | mass = {{nowrap|{{val|7.342|e=22|u=kg}}{{nbsp|2}}{{smaller|({{val|0.012300}} Earths)<ref name="W06"/><ref name="NSSDC"/>}}}} | density = {{val|3.344|ul=g/cm3}}<ref name="W06"/><ref name="NSSDC"/><br><small>{{val|0.606}} × Earth | surface_grav = {{nowrap|{{val|1.62|ul=m/s2}}{{nbsp|2}}{{smaller|({{val|0.1654|u=[[:en:G-force|g]]}})<ref name="NSSDC"/>}}}} | moment_of_inertia_factor = {{val|0.3929|0.0009}}<ref name="Williams1996" /> | escape_velocity = {{val|2.38|ul=km/s}} | sidereal_day = {{nowrap|{{val|27.321661|u=d}}{{nbsp|2}}{{smaller|([[:en:Synchronous rotation|synchronous]])}}}} <!-- Wieczorek et al. 2006 --> | rot_velocity = {{nowrap|4.627 m/s}} | axial_tilt = {{ublist|class=nowrap |1.5424° to [[ecliptic]]<!--1.533° according to Conn 2007--> |6.687° to [[:en:Orbital plane (astronomy)|orbit plane]]<ref name="Lang2011"/><!--6.4° according to Grego;<ref name="Grego2005">Grego, Peter, [https://books.google.com/books?id=z6Pgt9xEW9gC&pg=PA48 ''The Moon and How to Observe It''], Springer, 2005</ref> 6.6783° according to Conn.<ref name="Conn2007">Conn, David (2007); ''Lednorf's Dilemma'', AuthorHouse, Bloomington (IN)</ref>-->}} | albedo = 0.136<ref name="Saari"/> | temp_name1=Equator |min_temp_1=100 [[ကယ်လ်ဗင်|K]] |mean_temp_1=220 K |max_temp_1=390 K | temp_name2=85°N&nbsp;{{lower|0.4em|<ref name="Vasavada1999"/>{{Not in ref|date=February 2016}}<!--I don't see these numbers in the source-->}} |min_temp_2=70 K |mean_temp_2=130 K |max_temp_2=230 K | magnitude = {{ublist|class=nowrap |−2.5 to −12.9{{efn|name=maxval}} |−12.74{{nbsp|2}}{{smaller|(mean full moon)}}<ref name="NSSDC"/>}} | angular_size = {{nowrap|29.3 to 34.1 [[:en:Minute of arc|arcminutes]]<ref name="NSSDC"/>{{efn|name=angular size}}}} | atmosphere=yes |atmosphere_ref=<ref name="L06"/> | surface_pressure = {{ublist|class=nowrap |10{{sup|−7}} [[:en:Pascal (unit)|Pa]]{{nbsp|2}}{{smaller|(day)}} |10{{sup|−10}} Pa{{nbsp|2}}{{smaller|(night)}}{{efn|name=pressure explanation}}}} | atmosphere_composition = {{hlist | [[ဟီလီယမ်|He]] |[[အာဂွန်|Ar]] |[[နီယွန်|Ne]]|[[ဆိုဒီယမ်|Na]] |[[ပိုတက်ဆီယမ်|K]] |[[ဟိုက်ဒရိုဂျင်|H]] |[[ရေဒွန်|Rn]]}} }} ကမ္ဘာ၏တစ်ခုတည်းသောအရံဂြိုဟ်မှာလဖြစ်သည်။ နက္ခတ္တဗေဒတွင် [[ဂြိုဟ်]]များကို ရံသော လပေါင်း ၃၁ စင်းရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားလေသည်။ [[ကမ္ဘာ]]၌ ထွန်းလင်းသော လသည် ကမ္ဘာကို ရံသောလ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာကြီးအကြောင်းပြောလျှင် လ(ကမ္ဘာရံဂြိုဟ်)၏အကြောင်း မပါလျှင် မပြီးချေ။ လကို ကမ္ဘာမြေပေါ်မှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် လသည် အလွန်ကြီးမားသည်။ ကမ္ဘာကြီး၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကြီးမားသော်လည်း ကျွန်ုပ်တို့သည် အဝေးမှ ကြည့်မြင်ကြရသဖြင့် သေးငယ်သည်ဟု ထင်ရသည်။ လသည် ကမ္ဘာနှင့် နီးလွန်းရကား အလွန်အားကောင်း သော [[တယ်လီစကုပ်|မှန်ပြောင်း]]နှင့်ကြည့်လျှင် လကို ကမ္ဘာနှင့် မိုင် ၅ဝ အကွာလောက်အထိ နီးလာအောင် မြင်ရသည်။ ထို့ပြင် လ၏ဆွဲအားသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ ဆွဲအားထက် ၆ဆမျှ နည်းပါးသောကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ လပေါ်တွင် နေထိုင်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်သည်ထက် ၆ ဆမျှ ပိုမို ပေါ့ပါးနေမည် ဖြစ်သည်။ လ၏ မျက်နှာပြင်တစ်ခုလုံးသည် ဖုန်မှုန့်များ၊ ကျောက်တုံးကျောက်ဆောင်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ကမ္ဘာနှင့် လ၏ အကွာအဝေးသည် ပျမ်းမျှ {{convert|384402|km|abbr=on}} ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://spaceplace.nasa.gov/moon-distance/en/ |title=How far away is the moon? :: NASA Space Place |publisher= |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161006220531/http://spaceplace.nasa.gov/moon-distance/en/ |archivedate=6 October 2016 |df=dmy-all }}</ref><ref>Scott, Elaine. ''Our Moon: New Discoveries About Earth's Closest Companion''. Houghton Mifflin Harcourt (2016) {{ISBN|9780544750586}}. page 7.</ref> == အရွယ်အစား == ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့မြင်နေကျဖြစ်သော မိုးပေါ်က လသည် ကမ္ဘာမြေ၏ အရံဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ နက္ခတ္တဗေဒတွင် ဂြိုဟ်များကို ရံနေသော လပေါင်း ၃၁ စင်း ရှိသည်ဟု မှတ်သားထားသည်။ [[အင်္ဂါဂြိုဟ်]]၌ လ ၂ စင်း၊ [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်]]၌ လ ၉၅ စင်း၊ [[စနေဂြိုဟ်]]၌ လ ၈၃ စင်း၊ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၌ လ ၂၇ စင်း၊ [[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]]၌ လ ၁၄ စင်း အသီးအသီး ရံလျက်ရှိ၏၊ ကျွန်ုပ်တို့ မသိရှိသေးသော လများလည်း ရှိကောင်းရှိပေဦးမည်။ ထို ၂၁၉ စင်းသော လတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အရွယ်ထုချင်း မတူကြပေ။ စနေဂြိုဟ်ကို ရံထားသော လတစ်လုံး၏ အချင်းသည် ၃၅၅ဝ မိုင်ရှိ၍ ကျွန်ုပ်တို့ကမ္ဘာကို ရံထားသော လ၏အချင်းမှာ ၂၁၆ဝ မိုင် ရှိလေသည်။ အမြင်အားဖြင့် လသည် ကြယ်များ ဂြိုဟ်များထက်ကြီး၍ နေလုံးနီးနီးခန့် ရှိသည်ဟု ထင်မှတ်ရပေသည်။ သို့ရာတွင် အမှန်စင်စစ် လသည် [[နေအဖွဲ့အစည်း]]တွင်ရှိသော ဂြိုဟ်တို့ထက် သေး၏။ ကမ္ဘာနှင့် နီးလွန်းသဖြင့် ကြီးသည်ဟု ထင်ရခြင်းသာဖြစ်သည်။ လသည် ကမ္ဘာမှ ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် မိုင်ပေါင်း ၂၄ဝဝဝဝ ခန့် ဝေးကွာသည်။ [[နေ]]မှာ ထိုအကွာအဝေးထက် အဆပေါင်း ၄ဝဝ ပို၍ ကမ္ဘာမှ ဝေးကွာသည်။ [[ကြယ်]]တို့သည်ကား နေ၏ အကွာအဝေးထက် အဆပေါင်း မြောက်မြားစွာပို၍ပင် ဝေးကွာပေသေးသည်။ အလွန်အားကောင်းသော [[တယ်လီစကုပ်|မှန်ပြောင်း]]များနှင့် ကြည့်လျှင် လကို ကမ္ဘာမှ မိုင် ၅ဝ အကွာလောက်အထိ နီးလာအောင် မြင်ရသည်။ ထိုမှန်ပြောင်းမျိုးနှင့် ကြည့်ခြင်းဖြင့် နက္ခတ်ဆရာတို့သည် လ၏မျက်နှာပြင်အကြောင်းနှင့် ဆိုင်သော ဗဟုသုတများကို အတော်စုံစုံလင်လင် သိရှိခဲ့ကြလေသည်။ == မြင်ရပုံ == ကမ္ဘာကြီးသည် [[နေ]]အား သူ၏ နေပတ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်နေသကဲ့သို့ လသည်လည်း ကမ္ဘာကြီးအား လပတ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်နေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် [[လပြည့်]]သည်ကို မြင်တွေ့ရပြီး အခြားအချိန်များတွင် လအား သေးငယ်စွာ သို့မဟုတ် လုံးဝ မြင်တွေ့ရခြင်း မရှိချေ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် လသည် ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်မရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့နိုင်သော လသည် နေ၏အလင်းရောင် ပြန်နေသော လ၏အခြမ်းတစ်ခုသာလျှင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုအချိန်၌ လ၏အခြားဖက်အခြမ်းမှာ မဲမှောင်နေပြီး ၎င်းကို လ၏ပြောင်းလဲခြင်းအဆင့်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုသို့ ကြီးမားပြီး တောက်ပမှုမှ သေးငယ်ပြီး မဲမှောင်မှုအထိ အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် ၂၉.၅၃ ရက်(၂၉ ရက်၊ ၁၂ နာရီ၊ ၄၄ မိနစ်) ကြာမြင့်ပြီး၊ ပြီးမှသာလျှင် အလွန်ကျယ်ဝန်းသော စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် လအား မြင်တွေ့ရလေသည်။ ထိုကဲ့သို့ [[ကမ္ဘာ]]နှင့် နေအကြား လ၏ ဖြတ်သန်းမှုကို [[နေကြတ်ခြင်း]]ဟု ခေါ်သည်။ နေနှင့်လအကြား ကမ္ဘာဖြတ်သန်းခြင်းကို [[လကြတ်ခြင်း]]ဟုခေါ်ပါသည်။ ထို့နောက် လ၏ ပထမ လေးပုံတစ်ပုံအား မြင်ရလျှင် လမျက်ခုံး၊ ထို့နောက် လ၏တစ်ဝက်၊ ပြီးမှသာလျှင် လပြည့်ကို မြင်တွေ့ရလေသည်။ လပြည့်ချိန်သည် နေနှင့် ဝေးကွာပြီး ကမ္ဘာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အခြမ်း၌ လရှိမှသာလျှင် ဖြစ်ပွားသည်။ လသည် ၎င်း၏ပတ်ကြောင်းအတိုင်း ဆက်လက် ရွေ့လျားသွားရာမှ တတိယ လေးပုံတစ်ပုံကို မြင်တွေ့ရမည်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် [[လဆန်း]]သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိသွားမည်ဖြစ်သည်။ လ၏မျက်နှာပြင် သည် ကမ္ဘာမြေပြင်သက်သို့ လှည့်ပြီး တစ်နေရာထဲတွင်သာ တည်ငြိမ်နေပြီး(မျက်နှာပြင်သည် တစ်နေရာတွင်သာအမြဲရှိ) အခြား ဘက်ခြမ်းကိုမူကား ကျွန်ုပ်တို့ မည်သို့မျှ မမြင်ရချေ။ ထို့ကြောင့် နေ၏ အလင်းရောင်သည် ထိုအခြမ်းပေါ်သို့ကျရောက်သော်လည်း လ၏ မဲမှောင်သော အခြမ်းဟုသာလျှင် ခေါ်ကြသည်။ လူတို့သည် အချိန်တိုင်းတာရန်အတွက် လအား အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး နေ့ရက်များ အစားထိုးကာ လပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ် စက်ဝန်းနှင့် ညီမျှမှုရှိစေရန်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ လူတို့သည် လအား မြင်တွေ့ပြီးနောက် စွဲလမ်းနှစ်ခြိုက်ကြသည်။ လူအချို့သည် လပေါ်တွင် မတ်တပ်ရပ်ပြီး ကမ္ဘာကြီးအား ကြည့်ရှုရန်အတွက်ထိပင် အိပ်မက်မက်၊ စိတ်ကူးယဉ်ကြသေးသည်။ [[File:Moon-craters.jpg|thumb|150px|left|လ၏မျက်နှာပြင်ပေါ်မှ ကျောက်ခွက်များ]] == လဆန်းလကွယ်နှင့် ကိုယ်တိုင်စမ်းသပ်ခြင်း == ရှေးက လ၌ နေကဲ့သို့ ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်ရှိသည်ဟု လူတို့ ထင်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နက္ခတ်ပညာ ထွန်းကားလာသောအခါမှ လသည် နေမှအလင်းရောင် ရရှိ၍သာ လင်းရကြောင်းကို သိလာကြသည်။ နေမှ လပေါ်သို့ အလင်းရောင် အစဉ်အမြဲ ထိုးလျက်နေခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ လသည် ကမ္ဘာကို [[အနောက်]]မှ [[အရှေ့]]သို့ လှည့်ပတ်ရာတွင် ၂၇ ၁/၃ ရက်ခန့်ဖြင့် တစ်ပတ်ပတ်မိ၏။ သို့ရာတွင် ကမ္ဘာကိုယ်တိုင်က အနောက်မှ အရှေ့သို့ လည်နေသည့်အတွက် ကမ္ဘာမှ အမြင်အားဖြင့် ကမ္ဘာကို တပတ်ပတ်မိအောင် ရက် ပေါင်း ၂၉ ၁/၂ ရက်မျှ ကြာသွားလေသည်။ ထိုအချိန်အတွင်း၌ လသည် မိမိ၏ [[ဝင်ရိုး]]ပေါ်တွင် လည်ပတ်နေသဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် မြင်နေကျဖြစ်သော လ၏ မျက်နှာကိုသာ အမြဲမြင်တွေ့နေကြရလေသည် လ၌ ဝိုင်းစက်သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၏။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် လပြည့်နေ့၌သာလျှင် လ၏ ဝိုင်းစက်နေသော လဝန်းပြည့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို မြင်ရ၍ လဆန်း လဆုတ်ရက်များတွင် လ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သော လခြမ်းပုံများကိုသာ မြင်ရသည်။ အဘယ်ကြောင့် ထိုသို့ မြင်ရသည်ကို အောက်ပါလက်တွေ့စမ်းသပ်မှုဖြင့် စမ်းသပ်ဆင်ခြင်ကြည့်ပါ။ အခန်းတစ်ခန်းတွင် ပတ်လည် လှည့်နိုင်သော [[ဆုံလည်ကုလားထိုင်]] တစ်လုံးကို ထားပါ။ မှန်အိမ်၊ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးလုံးတစ်ခုကို အခန်း၏ တစ်နေရာတွင် ချိတ်ဆွဲထားပါ။ သင်သည် ရှေးဦးစွာ [[ကုလားထိုင်]]ပေါ်တွင် မီးလုံးကို ကျောပေးထိုင်၍ လက်တစ်ဖက်ကို ရှေ့တည့်တည့်သို့ ဆန့်တန်းထား ပြီးလျှင် ထိုလက်တွင် [[ဘောလုံး]]အဖြူတစ်လုံးကို ကိုင်ထားပါ။ မီးကို နေအဖြစ်၎င်း၊ဦးခေါင်းကို ကမ္ဘာလုံးအဖြစ်၎င်း၊ ဘောလုံးကို လအဖြစ်၎င်း သဘောထားပါ။ ကုလားထိုင်ကို မလှည့်မီ မီးလုံးသည် သင်၏ကျောဘက်တွင် ရှိပါစေ။ ဘောလုံးပေါ်သို့ ဦးခေါင်း၏ အရိပ် မထိုးရအောင် ဘောလုံးကို ခပ်မြှောက်မြှောက်ကိုင်ထားပါ။ မီးလုံးမှ အလင်းရောင်သည် ထိုအချိန်၌ ဘောလုံးပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျနေသဖြင့် သင့်ဘက်ကို လှည့်နေသော ဘောလုံး၏မျက်နှာသည်အပြည့်လင်းနေလိမ့်မည်။ ထိုသို့ အပြည့်လင်းနေသောဘောလုံးမျက်နှာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် လပြည့်ဝန်းပုံသဏ္ဌာန်ပင် ဖြစ်၏။ ထိုနောက် ကုလားထိုင်ကို လှည့်ပေးသောအခါ ဘောလုံးပေါ်၌ အရိပ်ကျ နေသော အမှောင်ပိုင်းသည် အလင်းပိုင်းထက် တဖြည်းဖြည်း ပို၍များလာလိမ့်မည်။ ကုလားထိုင်ကို လေးပုံတစ်ပုံ လှည့်ပေးမိသောအခါ ဘောလုံး၏မျက်နှာပြင်၌ တစ်ခြမ်းလင်း၍ တစ်ခြမ်း မှာ မှောင်နေသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ ထိုသို့လင်းသော ဘောလုံးမျက်နှာတစ်ခြမ်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် လဆုတ် ၇ ရက် ၈ ရက်၌ ရှိသော လခြမ်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ကုလားထိုင်ကို လေးပုံ တစ်ပုံ ထပ်မံလှည့် ပေးလိုက်၍ သင် သည် မီးလုံးနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ဖြစ်နေသောအခါ ဘောလုံးပေါ်မှာရှိသော လင်းနေသောအပိုင်းသည် လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး မှောင်ရိပ်ကျနေသော အပိုင်းကိုသာ မြင်ရလိမ့်မည်။ ထိုအနေအထားမျိုးကို လကွယ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့နောက် ကုလားထိုင်ကို လေးပုံတစ်ပုံ လှည့်ပေးလိုက်ပြန်သောအခါ ဘောလုံး၏ မျက်နှာတခြမ်း ပြန်လင်းလာ၍ တခြမ်းမှာ မှောင်နေလိမ့်မည်။ ထိုသို့ လင်းသောဘောလုံး မျက်နှာတစ်ခြမ်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် လဆန်း ၇ ရက် ၈ ရက်၌ ဖြစ်သော လ၏ ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးပင် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုနောက် ကုလားထိုင်ကို မူလနေရာရောက်အောင် တစ်ပတ်အပြည့် လှည့်ပေးလိုက်သောအခါ ဘောလုံး၌ မျက်နှာပြင်အပြည့် ပြန်လည်လင်းလာပုံကို သင်တွေ့ရလိမ့်မည်။ လသည် ပြည့်ရာမှ ဆုတ်၊ ဆုတ်ရာမှ ကွယ်၊ ကွယ်ရာမှ ဆန်း၍ ဆန်းရာမှ ပြန်ပြည့်ပုံတို့မှာ ဤအတိုင်းပင် ဖြစ်လေသည်။ === အရွယ်အစားနှင့် ဆွဲအား === အရွယ်အစားတွင် သေးငယ်သောကြောင့် လ၏အနည်းဆုံး ဆွဲအားသည် ကမ္ဘာဆွဲအားထက် ၆ ဆ လျော့နည်းသည်။ ထိုကြောင့် အကယ်၍ သင်၏ [[အလေးချိန်]]သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပေါင် ၆၀ ရှိပါက လကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၀ပေါင်မျှသာ လေးလံတော့မည်ဖြစ်သည်။ လ၏ [[ဒြပ်ဆွဲအား]]သည် ကမ္ဘာမြေထက် ပေါ့သည်မှန်သော်လည်း ထိုဆွဲအားသည် ထိုနေရာတွင်ပင် တည်ရှိနေနိုင်သည်။ အကယ်၍ ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် သင်သည် ဘောလုံးတစ်လုံးကို လေထဲတွင် ပစ်မြှောက်လိုက်မည်ဆိုပါက ထိုဘောလုံးသည် သင်ထံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာမည် ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ၊ လကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိုဘောလုံးအား ပစ်မြှောက်လိုက်မည်ဆိုပါက ဘောလုံးသည် သင့်ထံသို့ ပြန်လာမည်ဖြစ်သော်လည်း အလွန် နှေးကွေးစွာပင် ကျလာမည်ဖြစ်သည်။ သင်သည် ကမ္ဘာပေါ်၌ အစွမ်းကုန် ခုန်နိုင်သလောက် ခုန်ပါက မြေပြင်သို့ပင် ပြန်လည်ကျရောက်မည်ဖြစ်သည်။ လပေါ်တွင်မူကား သင်သည် လေထဲတွင်ခုန်၍ သင့်၏ အလုပ်များကို ပြုလုပ်နိုင်သေးသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လ၏ ဆွဲအားသည် ကမ္ဘာ့ဆွဲအားလောက် ပြင်းထန်ခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယခင်ဆိုထားသည့်အတိုင်း လပေါ်တွင် လေမရှိ၊ ရေမရှိချေ။ ထို့ကြောင့် ခြေရာသည်လည်း သဘာဝအားဖြင့် ပျောက်ပျက်ရန် မလွယ်ကူချေ။ လပေါ်၌ လေထုမရှိသောကြောင့် သင်သည် အေးခြင်း၊ ပူခြင်းကိုလည်း ကာကွယ်နိုင်မည်မဟုတ်ချေ။ ထို့ကြောင့် အာကာသယာဉ်မှူးများသည် မိမိတို့အသက်အန္တရာယ်ကာကွယ်ရန်အတွက် အလွန်လေးလံသော အာကာသဝတ်စုံနှင့် အသက်ရှူရန်အတွက် အောက်ဆီဂျင်ဘူးများကိုသယ်ဆောင်သွားကြရလေသည်။ လကမ္ဘာသည် မြေကမ္ဘာကဲ့သို့ ဆွဲအား ပြင်းထန်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ထိုဝတ်စုံများသည်လည်း မြေကမ္ဘာပေါ်တွင်ကဲ့သို့ လေးလံခြင်း မရှိတော့ချေ။ [[File:EarthAndMoon.jpg|thumb|250px|လနှင့် ကမ္ဘာတို့အား ကီလိုမီတာ သန်း၅၀ အကွာမှနေ၍ နှိုင်းယှဉ်လေ့လာပုံ]] == သွင်ပြင်လက္ခဏာများ == လပေါ်တွင် မြစ်ချောင်းများနှင့် သဏ္ဌာန်တူသော အစင်းကြောင်းများကိုလည်း တွေ့ရသည်။ အကယ်၍ ထိုအစင်းကြောင်းများသည် [[မြစ်]]များ ဖြစ်လျှင် ရေမရှိသော မြစ်များသာ ဖြစ်ကြပေမည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်းပေါင်းများစွာက မီးတောင်များလှုပ်ခတ်၍ ချော်ရည်မြစ်များဖြစ်ပြီး ယခုအခါတွင် မြစ်ရိုးများသာလျှင် ကျန်နေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု နက္ခတ်ဆရာတို့ ယူဆကြလေသည်။ ဤကဲ့သို့ ရှေးအခါက စ၍ နက္ခတ်ဆရာများသည် လ၏ အကြောင်းကို [[မှန်ဘီလူး]]၊ [[တယ်လီစကုပ်|မှန်ပြောင်း]] စသည်တို့ မပါဘဲနှင့်လည်းကောင်း၊ မှန်ဘီလူး၊ မှန်ပြောင်း စသည်တို့၏အကူအညီဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူး၍လည်းကောင်း လေ့လာခဲ့၏။ လ၏မျက်နှာပြင်အကြောင်းကိုလည်း အတော်အတန် သိရှိလာခဲ့ကြ၏။ လမျက်နှာပြင်မှ နေရာ အများအပြားကိုလည်း အမည်အမျိုးမျိုး ပေးခဲ့၏။ ထို့နောက် [[၂၀ ရာစုနှစ်]] ဒုတိယပိုင်းအစလောက်မှ စ၍ လမျက်နှာပြင် စူးစမ်းရေး [[အာကာသယာဉ်]]များ တင်လွှတ်၍ စုံစမ်းလေ့လာခဲ့ကြ၏။ လ၌ အရောင်ဖြူနေရခြင်းမှာ နေမှအလင်းရောင်ကြောင့်ဖြစ်၏။ အကယ်၍ [[နေ]]မှအလင်းကို မရရှိပါက လသည် မည်းမှောင်၍ နေလိမ့်မည်။ လသည် တစ်လကြာမှ တစ်ပတ်လည်သဖြင့် လပေါ်က တစ်ရက်သည် ကမ္ဘာပေါ်က တစ်လနှင့်ညီမျှသည်။ သို့အတွက် လပေါ်က တစ်နေ့တာအချိန်သည် ရက်သတ္တပတ် နှစ်ပတ်ခန့် ကြာ၍ တစ်ညဉ့်တာအချိန်သည်လည်း ရက်သတ္တနှစ်ပတ်ခန့်ပင် ကြာသည်။ လပေါ်တွင် ညဉ့်အချိန် ကျရောက်သောအခါ နေမှ အပူနှင့် အလင်းတို့ကို မရရှိသဖြင့် လသည် မည်းမှောင်၍ အလွန်အေးလျက် ရှိမည်။ သုည ဒီဂရီ အောက် ဒီဂရီ ၂ဝဝ၊ သို့မဟုတ် ဒီဂရီ ၄ဝဝ ရောက်အောင်ပင် အေးပေမည်။ နေ့အချိန် ကျရောက် သောအခါတွင်မူ ရေဆူလောက်အောင်ပင် ပူလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရလေသည်။ လပေါ်တွင် ရေ၊ လေနှင့် သက်ရှိအရာများ မရှိကြချေ။ [[အသံ]]လည်း မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပေ။ အကယ်၍ ကမ္ဘာမှ လွှတ်လိုက်သော [[ဒုံးပျံ]]သည် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် ကျရောက်ထိမှန်သည့် တိုင်အောင် ထိုထိမှန်သည့် အသံကြီးသည် ပေါ်ပေါက်မည် မဟုတ်ပေ။ အကြောင်းမှာ လ၏ပတ်လည်တွင် [[လေထု]]မရှိဘဲ [[လေဟာနယ်]] ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်၏။ ကောင်းကင်ပြင်ကြီးအား ကမ္ဘာမှကြည့်လျှင် အပြာရောင်ကိုသာမြင်ရပြီး ထိုအခြင်းအရာမှာ နေမှလာသော [[ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်]]များသည် ဓာတ်ငွေ့များဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသော လေထုအား ဖြတ်သန်းရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုလေထုသည် ကောင်းကင်မှ အပြာရောင်အလင်းများ လာသကဲ့သို့ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ သို့သော် လကမ္ဘာပေါ်တွင် လေထုမရှိသောကြောင့် ကောင်းကင်သည် နေ့ဘက်တွင်ပင် အမည်းရောင် ဖြစ်နေသည်။ ထိုသို့ လေထု၏ ကာကွယ်ထားမှု မရှိခြင်းကြောင့် [[အာကာသ]]အပြင်မှ လာသော ကျောက်စိုင်၊ ကျောက်တုံးများသည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ တိုက်ရိုက် ကျရောက်ကာ မီးလောင်ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ကြပြီး ကြီးမားသော ကျင်းကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ လကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိုကျောက်တုံးများ၏ တိုက်ခတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော ကျင်းကြီးများ အမြောက်အမြား ရှိလေသည်။ ထိုတွင်းကြီးများသည် [[ဥက္ကာခဲ|ဥက္ကာခဲများ]] လပေါ်သို့ ကျရောက်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု အချို့ နက္ခတ်ဆရာတို့က ဆိုသည်။ အချို့နက္ခတ်ဆရာများကလည်း ထိုတွင်းကြီးများသည် [[မီးတောင်သေ]]များ၏ ထိပ်ဝများဟု ဆိုကြသည်။ အချို့တွင်းကြီးများ၏ ထိပ်ဝသည် မိုင် ၁ဝဝ ခန့်ပင် ကျယ်၍ မိုင် ၅ဝ ခန့် နက်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြလေသည်။ == ရှာဖွေခြင်း၏ သမိုင်း == လူသားတို့ လကမ္ဘာပေါ်တွင် ခြေမချသေးမီ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးနိုင်ငံနှစ်ခုဖြစ်သော [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ]] (ထိုချိန်က ဆိုဗီယက်ရုရှားနိုင်ငံ USSR) တို့သည် [[စက်ရုပ်]]များစေလွှတ်ပြီး လအား လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစက်ရုပ်များသည် လကမ္ဘာအား အနီးကပ်လေ့လာခဲ့ကြပြီး၊ လ ပတ်ပတ်လည် ပျံသန်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း [[လူန ၂]] ဟုခေါ်သော လကမ္ဘာလေ့လာရေးယဉ်သည် ထိုအပေါ်တွင်ပင် ပျက်ကျခဲ့လေသည်။ ထိုစက်ရုပ်များသည် လူသားတို့ပြုလုပ်ထားသည့် ပထမဆုံးသော လပေါ်ခြေချခဲ့သည့် ယာဉ်များပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ လမျက်နှာပြင် စူးစမ်းရေး အာကာသယာဉ်များ တင်လွှတ်ရေးကိစ္စတွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတို့သည် ငွေအမြောက်အမြား အကုန် အကျခံကာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ကမ္ဘာမြေမှ မမြင်ရသည့် လ၏အစိတ်အပိုင်းများကို ဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူး ယူနိုင်ခဲ့သည်။ လမျက်နှာပြင်အကြောင်း ပိုမိုသိရှိလာပြန်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရုရှားတို့ သည် လဆီသို့ အရောက် ပစ်လွှတ်လိုက်သော ဒုံးပျံအထက်ပိုင်း (လမျက်နှာပြင် လေ့လာရေးယာဉ်)သည် ကြံရွယ်ထားသည့် ပစ်ကွင်းနှင့် မိုင် ၁၆ဝ အကွာ (မာရီစီရီနီတာတစ်ဒေသ)တွင် လနှင့် ထိတွေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်တို့ ပစ်လွှတ်လိုက်သော အက်တလတ် အေဂျီနာဒုံးပျံက တင်ဆောင်သွားသည့် ရိမ်းဂျား ၇ အာကာသ ယာဉ်သည် (ဂအာရစ်ကီချိုင့်ဝှမ်းအနီးတွင်) လမျက်နှာပြင်နှင့် ထိတွေ့ခဲ့သည်။ ပါသွားသည့် ကင်မရာများက ဓာတ်ပုံရိုက်ကူး နိုင်ခဲ့၍ အလုံးစုံ အောင်မြင်သည်။ လမျက်နှာပြင်အကြောင်းလည်း ယခင်ကထက် ပိုမိုသိရှိလာခဲ့ရပြန်လေသည်။ ထို့နောက် လူသားတို့သည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ ဆင်းသက်ရန်ကြိုးစားခဲ့ကြပြီး [[ဇူလိုင်]]လ ၂၁ ရက်နေ့၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၁၉၆၉ခုနှစ်တွင် ခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်လူမျိုး [[အာကာသယာဉ်မှူး]]များဖြစ်သည့် နီးလ်အမ်းစထောင်းရ်၊ ဘက်ဇ် အယ်ဒရင်းတို့သည် လ၏မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ၎င်းတို့၏ [[သိန်းငှက်]]အမည်ရှိ လဆင်းယာဉ်ဖြင့် ဆင်းသက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် [[ကမ္ဘာ]]ပေါ်ရှိ ထက်ဝက်ခန့်သော လူတို့သည် ၎င်းအား [[ရုပ်မြင်သံကြား]]မှတဆင့် ကြည့်ရှုနေခဲ့ကြသည်။ အမ်းစထရောင်းသည် သိန်းငှက်အမည်ရှိ လဆင်းယာဉ်၏ လှေကားမှတဆင့် အောက်သို့ဆင်းလာပြီး လ၏ မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ပထမဆုံး ထိတွေ့ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် သူက “ ဒီဟာက လူတစ်ဦးတွက် သေးငယ်တဲ့ အဆင့်ဖြစ်ပြီး လူသားမျိုးနွယ်စုအတွက် ကြီးမားတဲ့ ခုန်ပေါက်မှုတစ်ခုပါ” ဟုပြောလေသည်။ များမကြာမီ ဘက်ဇ်အယ်ဒရင်း သည်လည်း လိုက်ဆင်းလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူတို့နှစ်ဦးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအလံအား ၎င်းတို့ယဉ်ဆင်းသက်သည့် နေရာနှင့် မနီးမဝေးတွင် စိုက်ထူရန်ကြိုးပမ်းကြသည်။ သူတို့နှစ်ဦး၏ ခြေရာများသည် လပေါ်တွင် ထင်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး အလွန်ကြာညောင်းသော်လည်း ထိုနေရာတွင်ပင် ရှိနေလေသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် သင်၏ခြေရာအား ချန်ခဲ့မည်ဆိုပါက ထိုခြေရာသည် လေ၊ ရေ၊နှင့် မိုးတို့ကြောင့် ပျက်စီးသွားမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် လတွင်မူကား လေမရှိ၊ ရေမရှိ၊ နှင့် ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏ ခြေရာများသည် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း၊ ပျက်စီးသွားခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ လူအချို့က သူတို့သည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ အမှန်တကယ် မရောက်ခဲ့ချေဟု ပြောဆိုကြသည်။ ထို့နောက် လပေါ်ရှိ လူတို့ ဓာတ်ပုံများမှာလည်း အတုများသာလျှင်ဖြစ်ပြီး လပေါ်မှ ယူဆောင်လာသော ကျောက်တုံးကျောက်ခဲများမှလည်း အတုအယောင်များသာလျှင် ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုကြသည်။ သို့သော် ထိုသို့ပြောဆိုသူများ မှားနေသည်ဟု သက်သေပြရန်အတွက်ကား အလွန်ပင် ရှုပ်ထွေးလှသော အငြင်းအခုံများပင် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်အကြား အာကာသယာဉ်တစ်ခုဖြစ်သော [[အပိုလို ၁၇]] သည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ နောက်ဆုံးလည်ပတ်ခဲ့သည်။ အပိုလိုအစီအစဉ်ဖြင့် လူပေါင်း ၁၂ယောက်သည် လပေါ်သို့ ခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ ဦးဂျန်းနီ ဆာမန်းသည် အပိုလို ၁၇ တွင် ပါဝင်သော သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူသည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ နောက်ဆုံးဆင်းသက်ခဲ့သော လူသားပင်ဖြစ်လေသည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ရက်နေ့၌ လွှတ်တင်ခဲ့သော [[အာတေမစ် ၂]] အာကာသယာဉ်သည် လကိုဖြတ်သန်းပျံသန်းပြီး ဧပြီ ၁၁၌ ကမ္ဘာသို့ပြန်လည်ဆင်းသက်သည်။ ၎င်းအစီအစဉ်အရ ယာဉ်ပေါ်တွင်လိုက်ပါသွားခဲ့သော အာကာသယာဉ်မှူး Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch, Jeremy Hansen တို့သည် လကို နောက်ဆုံးရောက်ရှိခဲ့သော လူသားများဖြစ်သည်။ == လပေါ်ရှိရေ == ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့က [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးအဖွဲ့([[NASA]])နာဆာက လကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေအမြောက်အမြား တွေ့ရှိရသည်ဟု ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့လေသည်။<ref>[http://simple.wikipedia.org/wiki/Moon Moon - Simple English Wikipedia, the free encyclopedia<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> == မြန်မာအယူအဆနှင့် အခေါ်အဝေါ် == မြန်မာကျမ်းဂန်များတွင် လနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဤသို့ ဖော်ပြ ပါရှိ၏။ ကမ္ဘာဦးအခါ၌ ဗြဟ္မာပြည်မှ ဗြဟ္မာတို့သည် အသက်ကုန်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ကံကုန်သဖြင့်လည်းကောင်း စုတေ၍ လူ့ပြည်သို့ ဥပပါတ် ကိုယ်ထင် ဖြစ်လာကုန်၏။ ထိုသူတို့သည် ကိုယ်ရောင်ဖြင့်သာ ထွန်းပကုန်လျက် ဗြဟ္မာ့ပြည်မှာကဲ့သို့ ပီတိသာလျှင် အာဟာရ ကိစ္စကို ပြီးစေကုန်လျက် ကောင်းကင်၌ ငှက်ကဲ့သို့ ပျံဝဲ၍မွေ့လျော်ကုန်၏။ ယောက်ျား မိန်းမ ဟူ၍ အသွင် မရှိကုန်။ သတ္တဝါဟူ၍သာ ခေါ်ဝေါ်ကုန်၏။ ထိုသတ္တဝါတို့သည် ရသ ပထဝီကို စားအံ့သောငှာ အားထုတ်ကုန်သည် ရှိသော် မိမိတို့ကိုယ်ရောင်သည် ကွယ်ခဲ့၍ အမိုက်အတိ ဖြစ်ရကား ကြောက်ခြင်း ပြင်းစွာ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုသူတို့၏ ဘုန်းကြောင့်၎င်း၊ ဖြစ်မြဲသော ဓမ္မာတာအားဖြင့်၎င်း ဘာနုရာဇာမည်သော ရောင်ခြည်တစ်ထောင် ဆောင်သော နေမင်းသည် တပေါင်းလပြည့် တနင်္ဂနွေနေ့ ပုဗ္ဗဝိဒေဟကျွန်း၏ အလယ်၌ ဥဒည် ထောင်ထိပ်မှ ထွက်လာ၍ အလင်းကို ဖြစ်စေ၏။ ကမ္ဘာဦးသူတို့သည် ကြောက်ခြင်းမှ ကင်းကုန်၍ ရဲရင့်ခြင်း ဖြစ်ကုန်သောကြောင့် 'သူရိယ'ဟူသောအမည်ကို ခေါ်ဝေါ်ကုန်၏။ ထိုသို့ ပေါ်လာသော နေမင်းသည် နာရီ ၃ဝ လှည့်၍ ယုဂန္ဓိုရ်တောင် ကွယ်သည်ရှိသော် အတွင်းကား ပတ္တမြား၊အပကား ငွေအတိပြီသော အချင်း ၄၉ ယူဇနာရှိသော ငြိမ်းသောအရောင်ကိုဆောင်သော လမင်းသည် ၂၇ လုံးသော နက္ခတ်မှစ၍ တာရာကြယ်အပေါင်း ခြံရံလျက် ကန်ရာသီ ၁၃ လုံး ဖြစ်သော ဟဿတနက္ခတ်ကို စီးလျက် အရှေ့မျက်နှာမှ ထွက်လာသည်ရှိသော် ကမ္ဘာဦးသူတို့သည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ရွှင်မြူးစွာ ဖြစ်ကုန်လျက် ငါတို့အလိုဆန္ဒ အတိုင်း ရပေမည်ဟူ၍ 'စန္ဒ'ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကုန်၏။ မြန်မာဘာသာ လခေါ်သည်မှာ အမရကောသ အဘိဓာန်ကျမ်းလာ ဂေါ်လဟူသော မူလဘာသာတွင် ဂေါ်သဒ္ဒါကျေ၍ လ အက္ခရာတစ်လုံးကို မြန်မာဘာသာမှာ 'လမင်း'ဟု ခေါ်ဝေါ် ထင်ရှားရေးသားကြသည်ဟု ယူရန်ရှိ၏။ တစ်ကြောင်းမှာလည်း လလိတသဒ္ဒါ၊ လလသဒ္ဒါနှစ်ပါးသည် တင့်တယ်ခြင်း စံပယ်ခြင်း အနက်ကို ဟော၏။ လဗိမာန်မှာ နက္ခတ်ကြယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် ခြံရံသည် ဖြစ်၍ တင့်တယ်ထွန်းလင်းသော အရောင်အဝါ ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ လလိတသဒ္ဒါ၊ လလသဒ္ဒါများတွင် လအက္ခရာတစ်လုံးကို မြန်မာဘာသာမှာ 'လ'ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ် ထင်ရှားသည် ဆိုရန်ရှိ၏။ ထိုလမင်းကို တနင်္လာဂြိုဟ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြသည့် မြန်မာဘာသာ စကားမှာ ကမ္ဘာ့တန်းဆာ ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းလာ သသလနံ လက္ခဏံ ဟဿာတိ သသလနောဟု ပြုလုပ်ရာ၏။ ယဿ၊ အကြင် လမင်းအား။ သသလနံ၊ ယုန်ရေးတံဆိပ်ဟူသော။ လက္ခဏံ၊ အမှတ်သည်။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ သသလနော၊ တနင်းလာဂြိုဟ်တည်း။ ကမ္ဘာ့တန်ဆာ ရာဇမတ္တဏ်၊ ယောဂယာတြာ နှစ်ကျမ်းတွင် တနင်္လာကား ယဝနတိုင်း ခိရောဒဓိ နို့ရည်သမုဒ္ဒရာမှ တနင်္လာ ဂြိုဟ်ဖြစ်ကြောင်းကို ဆိုသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> {{wide image|Moon_phases_en.jpg|800px|ကမ္ဘာမြေပြင်နှင့် နေ၏အလင်းရောင်တည်နေရာကြားတွင် လစဉ်ပြောင်းလဲနေသောထောင့်နေရာနှင့် လ၏ မြင်ကွင်းပုံ}} ==ကိုးကား== ===မှတ်စုများ=== {{cmn|3| {{notes | notes = {{efn |name = inclination | Between 18.29° and 28.58° to Earth's [[equator]].<ref name="W06"/><!--Wieczorek et al. 2006; 18.29° when the longitude of the Moon's ascending node is 180°, 28.58° when it is 0°--> }} {{efn |name = maxval | The ''maximum value'' is given based on scaling of the brightness from the value of −12.74 given for an equator to Moon-centre distance of 378&nbsp;000&nbsp;km in the NASA factsheet reference to the minimum Earth–Moon distance given there, after the latter is corrected for Earth's equatorial radius of 6&nbsp;378&nbsp;km, giving 350&nbsp;600&nbsp;km. The ''minimum value'' (for a distant [[new moon]]) is based on a similar scaling using the maximum Earth–Moon distance of 407&nbsp;000&nbsp;km (given in the factsheet) and by calculating the brightness of the earthshine onto such a new moon. The brightness of the earthshine is {{nowrap|[ Earth [[albedo]] ×}} {{nowrap|([[Earth radius]] /}} Radius of [[Orbit of the Moon|Moon's orbit]])²&nbsp;] relative to the direct solar illumination that occurs for a full moon. ({{nowrap|Earth albedo {{=}} 0.367}}; {{nowrap|Earth radius {{=}} (polar}} radius&nbsp;× equatorial {{nowrap|radius)^½ {{=}} 6 367 km}}.) }} {{efn |name = angular size | The range of angular size values given are based on simple scaling of the following values given in the fact sheet reference: at an Earth-equator to Moon-centre distance of 378&nbsp;000&nbsp;km, the [[Angular diameter|angular size]] is 1896&nbsp;[[arcsecond]]s. The same fact sheet gives extreme Earth–Moon distances of 407&nbsp;000&nbsp;km and 357&nbsp;000&nbsp;km. For the maximum angular size, the minimum distance has to be corrected for Earth's equatorial radius of 6&nbsp;378&nbsp;km, giving 350&nbsp;600&nbsp;km. }} {{efn |name = pressure explanation | Lucey et al. (2006) give {{nowrap|10⁷ particles cm⁻³}} by day and {{nowrap|10⁵ particles cm⁻³}} by night. Along with equatorial surface temperatures of 390&nbsp;[[Kelvin|K]] by day and 100&nbsp;K by night, the ideal gas law yields the pressures given in the infobox (rounded to the nearest order of magnitude): 10⁻⁷&nbsp;[[Pascal (unit)|Pa]] by day and 10⁻¹⁰&nbsp;Pa by night. }} {{efn |name = near-Earth asteroids | There are a number of [[near-Earth asteroid]]s, including [[3753 Cruithne]], that are [[co-orbital]] with Earth: their orbits bring them close to Earth for periods of time but then alter in the long term (Morais et al, 2002). These are [[quasi-satellite]]s&nbsp;– they are not moons as they do not orbit Earth. For more information, see Other moons of Earth. }} }} }} ===စစ်ဆေးခြင်း=== {{reflist |colwidth=30em |refs = <ref name="W06"> {{cite journal |last1=Wieczorek |first1=M. |title=The constitution and structure of the lunar interior |journal=Reviews in Mineralogy and Geochemistry |volume=60 |issue=1 |pages=221–364 |date=2006 |doi=10.2138/rmg.2006.60.3 |display-authors=1 |author2=<Please add first missing authors to populate metadata.>}}</ref> <ref name="Williams1996">{{cite journal|last1=Williams|first1=James G.|last2=Newhall|first2=XX|last3=Dickey|first3=Jean O.|title=Lunar moments, tides, orientation, and coordinate frames|url=https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_1996-10_44_10/page/1077|journal=Planetary and Space Science|volume=44|issue=10|date=1996|pages=1077–1080|issn=00320633|doi=10.1016/0032-0633(95)00154-9|bibcode = 1996P&SS...44.1077W }}</ref> <ref name="Lang2011"> Lang, Kenneth R. (2011), [https://books.google.com/books?id=S4xDhVCxAQIC&pg=PA184 ''The Cambridge Guide to the Solar System''], 2nd ed., Cambridge University Press.</ref> <ref name="NSSDC">{{cite web |last=Williams |first=Dr. David R. |title=Moon Fact Sheet |publisher=[[NASA]] (National Space Science Data Center) |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/moonfact.html |date=2 February 2006 |accessdate=31 December 2008 |archive-date=23 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323165650/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/moonfact.html }}</ref> <ref name="Saari"> {{cite journal |doi=10.1364/AO.47.004981 |title=Celestial body irradiance determination from an underfilled satellite radiometer: application to albedo and thermal emission measurements of the Moon using CERES |date=2008 |last1=Matthews |first1=Grant |journal=Applied Optics |volume=47 |pages=4981–93 |pmid=18806861 |issue=27 |bibcode=2008ApOpt..47.4981M}}</ref> <ref name="Vasavada1999"> {{cite journal |author=A.R. Vasavada, D.A. Paige, and S.E. Wood |journal=Icarus |title=Near-Surface Temperatures on Mercury and the Moon and the Stability of Polar Ice Deposits |volume=141 |issue=2 |pages=179–193 |bibcode=1999Icar..141..179V |doi=10.1006/icar.1999.6175 |date=1999}}</ref> <ref name="L06"> {{cite journal |last1=Lucey |first1=P. |last2=Korotev |first2=Randy L. |title=Understanding the lunar surface and space-Moon interactions |journal=Reviews in Mineralogy and Geochemistry |volume=60 |issue=1 |pages=83–219 |date=2006 |doi=10.2138/rmg.2006.60.2 |display-authors=2 |author3=<Please add first missing authors to populate metadata.>}}</ref> <ref name="Morais2002"> {{cite journal |last=Morais |first=M.H.M. |author2=Morbidelli, A. |title=The Population of Near-Earth Asteroids in Coorbital Motion with the Earth |journal=Icarus |date=2002 |volume=160 |issue=1 |pages=1–9 |bibcode=2002Icar..160....1M |doi=10.1006/icar.2002.6937}}</ref> }} {{နေအဖွဲ့အစည်း ဂြိုဟ်ရံလများ (အသေး)}} {{Footer SolarSystem}} [[ကဏ္ဍ:နေအဖွဲ့အစည်း]] [[ကဏ္ဍ:လကမ္ဘာ]] [[ကဏ္ဍ:ဂြိုဟ်ရံလများ]] gsmr1n0dxgzrvmp8u5qbitoydobyc79 0 11345 1047197 1021967 2026-08-07T17:25:53Z Mgkaungmyatlwin 128048 1047197 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |lang1 = အင်္ဂလိပ် |name_lang1 = Union Solidarity and Development Party |logo = USDA_logo.jpeg |leader = |chairman = |president = [[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]]<ref name="Irrawaddy">{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/new-chair-of-myanmar-militarys-proxy-party-urges-usdp-cooperation-for-regimes-agenda.html|title=New Chair of Myanmar Military’s Proxy Party Urges USDP Cooperation for Regime’s Agenda|publisher=''The Irrawaddy''|accessdate=၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂|archive-date=5 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005191359/https://www.irrawaddy.com/news/burma/new-chair-of-myanmar-militarys-proxy-party-urges-usdp-cooperation-for-regimes-agenda.html}}</ref><ref name="nikkei">{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/new-chair-of-myanmar-militarys-proxy-party-urges-usdp-cooperation-for-regimes-agenda.html|title=Myanmar's army-backed party to replace chief with general's ally|publisher=Nikkei Asia|accessdate=September 23, 2022|archive-date=5 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005191359/https://www.irrawaddy.com/news/burma/new-chair-of-myanmar-militarys-proxy-party-urges-usdp-cooperation-for-regimes-agenda.html}}</ref> |secretary_general = ဦးသောင်းအေး |spokesperson =ဦးသိန်းထွန်းဦး |ideology = [[ကွန်ဆာဗေးတစ် ဝါဒ]]<br/> ဗမာလူမျိုး [[အမျိုးသားရေးဝါဒ]] |position = အလယ်-လက်ယာ |leader1_title = |leader1_name = |leader2_title = |leader2_name = |leader3_title = |leader3_name = |foundation = {{start date and age|2010|6|2|df=y}} |dissolution = |predecessor = |headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်]] |newspaper = |youth_wing = |membership_year = |membership = |national = |colors = အစိမ်း |seats1_title = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats1 = {{Composition bar|၁၀၈|224|hex=#006B31}} |seats2_title = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats2 = {{Composition bar|၂၃၁|440|hex=#006B31}} |seats3_title = [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] |seats3 = {{Composition bar|၃၇၉|850|hex=#006B31}} |seats4_title = [[တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး]]များ |seats4 = {{Composition bar|၂၁|29|hex=#006B31}} |country = မြန်မာနိုင်ငံ |colorcode = Green |website = {{url|www.usdp.org.mm}} |flag = [[File:Flag of the Union Solidarity and Development Party.svg|200px]] |blank1_info=၁|blank1_title=မှတ်ပုံတင်အမှတ်}}'''ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Union Solidarity and Development Party, အတိုကောက် - '''USDP''', ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ) သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဝင်ပြိုင်သော နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း]]အား အမည်နာမ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသော ပါတီဖြစ်သည်။ ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီသည် လက်ရှိအာဏာရ ပါတီ ဖြစ်သည်။ ပါတီ၏ [[နိုင်ငံရေးစပက်ထရမ်|နိုင်ငံရေး သဘောတရား]] (political ideology) မှာ [[ကွန်ဆာဗေးတစ် ဝါဒ]]နှင့် [[အမျိုးသားရေးဝါဒ|အမျိုးသား​ရေးဝါဒ]] ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/08/13/432056787/coup-in-ranks-of-myanmars-ruling-party-highlights-concern-over-suu-kyi |access-date=9 September 2020 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408164124/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/08/13/432056787/coup-in-ranks-of-myanmars-ruling-party-highlights-concern-over-suu-kyi }}</ref><ref>Haynes, Jeffrey (2019). The Routledge Handbook to Religion and Political Parties. Routledge</ref> နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်မှာ အလယ်-လက်ယာ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ရဲချုပ်ဟောင်း [[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]]က ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ ဦးဆောင်သည်။ တပ်မတော်အစိုးရလက်ထက် [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] မှ ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သော လူမှုရေးအသင်းကြီး ဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန် ၂ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]] ထံတွင် ပါတီမှတ်ပုံတင်ကာ သီးခြားရပ်တည်နေသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ == ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း == နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၁) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ == ရွေးကောက်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်မှုများ == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]မှာ မြန်မာပြည်တဝှမ်း ၈၈၂ နေရာ အနိုင်ရခဲ့သည်။ USDP ပါတီမှ ဦးသိန်းစိန်ကို လွှတ်တော်က သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၁ ကတည်းက ၎င်းတို့ အစိုးရသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများကို ကျယ်ပြန့်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းရော ပြည်ပပါ ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များကို လိုလားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၄၃ နေရာ၌ NLD နှင့် ရင်ဆိုင်ရသည့်အခါများတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/09/150928_2015_election_party_29 |access-date=18 July 2020 |archive-date=1 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001004049/http://www.bbc.com/burmese/burma/2015/09/150928_2015_election_party_29 }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burma.irrawaddy.com/election/party/union-solidarity-and-development-party-usdp |access-date=18 July 2020 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927200220/https://burma.irrawaddy.com/election/party/union-solidarity-and-development-party-usdp }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]က USDP ကို အနိုင်ရပြီး အာဏာရလာသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် သုံးနေရာ၌ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/415|access-date=18 July 2020|archive-date=18 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718085518/https://myanmar-now.org/mm/news/415}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မဲဆန္ဒနယ် ၆၈၇ နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း စုစုပေါင်း ၁,၀၁၇ ဦးဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ၇၃၉ ဦး အနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ ပါတီအနေဖြင့် စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ ၅,၈၀၄,၀၂၅ မဲ ရရှိခဲ့ပြီး ယင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခိုင်လုံမဲစုစုပေါင်း၏ ၄၄.၁၉ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နိုင်ငံရေးပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှု အခြေအနေ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း |url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=EvDJMGl7rgvx1tqXvSjk%2FvS7gUkK1%2BdMH83N%2FLNp4yQ%3D |url-status=live |access-date=25 Feb 2026 |website=UEC }}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ==ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ== ===အမျိုးသားလွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! ရွေးကောက်ပွဲ ! စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ ! မဲစုစုပေါင်း ! မဲရာခိုင်နှုန်း ! ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ! မှတ်ချက် ! ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀]] | {{Composition bar|129|224|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | — | — | {{increase}} ၁၂၉ | '''အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်''' | [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |- ![[မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ|၂၀၁၂]] | {{Composition bar|124|224|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | — | — | {{decrease}} ၅ | '''အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်''' | [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|၂၀၁၅]] | {{Composition bar|12|224|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | — | — | {{decrease}} ၁၁၂ |'''အတိုက်အခံပါတီ''' | [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] | {{Composition bar|7|224|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | — | — | {{decrease}} ၅ |^{ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်.} | ဦး[[သန်းဌေး]] |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|၁၀၈|224|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} |— |— |{{increase}} ၁၀၁ |'''အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်''' |ဦး[[ခင်ရီ]] |} ===ပြည်သူ့လွှတ်တော်=== {| class="wikitable" |- ! ရွေးကောက်ပွဲ ! စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ ! မဲစုစုပေါင်း ! မဲရာခိုင်နှုန်း ! ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ! မှတ်ချက် ! ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀]] | {{Composition bar|259|440|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | ၁၁,၈၅၈,၁၂၅ | ၅၆.၇၆% | {{increase}} ၂၅၉ | '''အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်''' | [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |- ![[မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ|၂၀၁၂]] | {{Composition bar|222|440|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | — | — | {{decrease}} ၃၇ | '''အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်''' | [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|၂၀၁၅]] | {{Composition bar|30|440|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | ၆,၃၄၁,၉၂၀ | ၂၈.၃% | {{decrease}} ၁၈၃ | '''အတိုက်အခံပါတီ''' | [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] | {{Composition bar|26|440|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | | | {{decrease}} ၄ | ^{ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်.} | ဦး[[သန်းဌေး]] |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|231|440|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | | |{{increase}} ၂၀၅ |'''အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်''' |ဦး[[ခင်ရီ]] |} === တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ === {| class="wikitable" |- ! ရွေးကောက်ပွဲ ! စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ ! မဲစုစုပေါင်း ! မဲရာခိုင်နှုန်း ! ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ! မှတ်ချက် ! ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' | {{Composition bar|379|630|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | | | {{increase}} | '''အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်''' | ဦး[[ခင်ရီ]] |} === တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" |- ! ရွေးကောက်ပွဲ ! စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ ! မဲစုစုပေါင်း ! မဲရာခိုင်နှုန်း ! ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ! မှတ်ချက် ! ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' | {{Composition bar|၂၁|၂၉|hex={{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}}} | | 72.41% | {{increase}} | | ဦး[[ခင်ရီ]] |} == သမိုင်း == ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ပါတီလာလျှောက်စဉ်က ပါတီခေါင်းဆောင်မှာ ဦးသိန်းစိန်ဟု ဖော်ပြထားပြီး ဒုတိယ ခေါင်းဆောင်မှာ ဦးဋ္ဌေးဦးဟု ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်၏ အင်တာနက် စာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၁၅ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်ညတွင် နေပြည်တော်ရှိ ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ဌာနချုပ်တွင် ရှုပ်ထွေးမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ယာယီပါတီဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသူ [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရ ဦးရွှေမန်း]]နှင့် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဦးမောင်မောင်သိန်း တို့မှာ ပါတီတွင် တာဝန်ယူထားသည့် ရာထူး အသီးသီးမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရပြီးဖြစ်သည်။ ယင်းနောက် ပါတီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးဋ္ဌေးဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးမှာလည်း ဦးတင်နိုင်သိန်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယင်းအခြေအနေများကို ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီက ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်တွင် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဦးရွှေမန်းသည် ပါတီဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေမည်ဟု အဆိုပါနေ့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mizzimaburmese.com/article/5033 |access-date=18 July 2020 |archive-date=23 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210223035714/http://mizzimaburmese.com/article/5033 }}</ref> ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ဒုတိယအကြိမ်ပါတီညီလာခံမှာ ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို အပြောင်းအလဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယခင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသိန်းစိန်နေရာမှာ ဦးသန်းဌေးကို ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဦးသန်းဌေးဟာ ယခင် တပ်မတော်မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနမှာ ဒုဝန်ကြီး နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့မှာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mizzimaburmese.com/article/17254 |access-date=18 July 2020 |archive-date=29 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161029032826/http://www.mizzimaburmese.com/article/17254 }}</ref> == ပါတီခေါင်းဆောင်များ == === ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ === # ဦး[[သိန်းစိန်]] ၈ ဇွန် ၂၀၁၀ - ၂ မေ ၂၀၁၁ # သူရ ဦးရွှေမန်း (ယာယီပါတီဥက္ကဋ္ဌ) ၂ မေ ၂၀၁၁ - ၁၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၂ # ဦးသိန်းစိန် ၁၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၂ - ၁ မေလ ၂၀၁၃ # သူရ ဦးရွှေမန်း (ယာယီပါတီဥက္ကဋ္ဌ) ၁ မေလ ၂၀၁၃ - ၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ # ဦးဋ္ဌေးဦး ၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ - ၂၃ ဩဂုတ်လ ၂၀၁၆ # ဦး[[သန်းဌေး]] ၂၃ ဩဂုတ်လ ၂၀၁၆ - ၂၀၂၂ # ဦး[[ခင်ရီ]] - ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/12803/|title=မင်းအောင်လှိုင်ကို ဩဇာခံသည့် လူရင်းများ ကြံ့ခိုင်ရေးထိပ်သီး တရားဝင်ဖြစ်လာ|accessdate=2025-7-29|publisher=Myanmar Now}}</ref> - လက်ရှိ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ပါတီညီလာခံ === * ဥက္ကဋ္ဌ - ဦးခင်ရီ * ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ(၁) - ဦး[[မြတ်ဟိန်း]] * ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၂) -ဦး[[လှထွန်း]] *ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၃) -ဦးမျိုးဇော်သိန်း * အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး -ဦး[[သောင်းအေး]] *တွဲဘက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး - ဦးတင်အောင်ချစ် *ပါတီပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ - ဦးသိန်းထွန်းဦး ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီကို ကော်မတီဝင် ၄၆ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/239663|title=ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် ဦးသောင်းအေး ပါတီအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာ|publisher=Eleven Media|accessdate=2025-7-29}}</ref> == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ၂၀၂၂ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၄ ရက်နေ့မှ ၅ ရက်နေ့အထိ နှစ်ရက်တာ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၏ တတိယအကြိမ် ညီလာခံအပြီးတွင် သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ရဲချုပ်ဟောင်း ဦးခင်ရီကို ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တရားဝင်အတည်ပြု ခန့်အပ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ပါတီ၏ နှစ်ရက်တာ ညီလာခံအပြီးတွင် ဦးခင်ရီကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အတည်ပြုခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ဦးမြဟိန်း (လေချုပ်/ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း) နှင့် ဦးလှထွန်း (သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဟောင်း) တို့ကိုလည်း ယခင်အတိုင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးတင်အောင်ချစ် ကို ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/557652|title=ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီထိပ်ပိုင်းနေရာများသို့ စစ်တပ်အရာရှိများ ရောက်လာမည်ဟု သတင်းထွက်|publisher=DVB Burmese|accessdate=2025-7-29}}</ref> == ဆက်လေ့လာရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Facebook|https://www.facebook.com/pyikhinephyomyanmar|name=ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ}} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] r1grwr1asygv8nthxlkub79sk79xhw0 0 12070 1047273 951176 2026-08-08T01:52:38Z Chenzeyan29 141880 1047273 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကသည်း/မေထေး လူမျိုးများ (Manipuri/Meitei people in Myanmar) | image = [[File:Manipuri horseman.jpg|280px|ကုန်းဘောင်ခေတ် ကသည်းမြင်းတပ်မှ စစ်သည်တော်တစ်ဦး]] | caption = ကုန်းဘောင်ခေတ် ကသည်းမြင်းတပ်မှ စစ်သည်တော်တစ်ဦး | pop_estimate = ၆,၀၀၀ ခန့် (၁၉၃၁ သန်းခေါင်စာရင်း) | regions = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]နှင့် အထက်မြန်မာပြည် ဒေသအချို့ | languages = [[မေ့ထေးဘာသာစကား|မေထေး/ကသည်းစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာစကား]] | religions = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (ဗြာဟ္မဏအနွယ်များ)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ရိုးရာနတ် ကိုးကွယ်မှု | related = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်များ]]၊ [[မဏိပူရ]] မေထေးလူမျိုးများ }} '''ကသည်းလူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဏိပူရလူမျိုးများ''' (Meitei/Manipuri people in Myanmar) သည် မြန်မာမင်းများ လက်ထက်ကတည်းကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိ နေထိုင်လာခဲ့ကြသော [[မဏိပူရ]] ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမဏိပူရ ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာသူတို့ကို မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် "ကသည်း" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ပြောဆိုသော မူရင်း ဘာသာစကားအရ ထိုကသည်းတို့မှာ [[တိဘက်ဗမာနွယ်တို့၏ အိန္ဒိယပြည်သို့ ရွှေပြောင်းနေထိုင်မှု|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]] ၏ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး-ချင်းအစု]]ဝင် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကူကီး-ချင်းအစုကို မေ့ထေးနှင့် ချင်းရိုးရိုးဟု နှစ်စုခွဲထားရာ၊ ကသည်းတို့မှာ ပထမအစုဖြစ်သော မေ့ထေး (Meithei/Kathe) တို့တွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မေ့ထေးမှာ [[မဏိပူရနယ်]]သားတို့ကို ခေါ်သော အမည်တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ အမှန်အားဖြင့် မဏိပူရပြည်နှင့် ထိုမေ့ထေးတို့ကို မြန်မာတို့က ကသည်းပြည်နှင့် ကသည်းလူမျိုးဟုပင် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကသည်းလူမျိုး ၆,ဝဝဝ မျှ ရှိကြောင်း၊ ယင်းတို့အနက် ၄,ဝဝဝ မျှသာ ကသည်းစကားကို ပြောဆိုနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ကသည်းတို့မှာ ဗြာဟ္မဏဟိန္ဒူ အယူဝါဒီ၊ ဗုဒ္ဓဝါဒီ နှင့် ရိုးရာနတ် ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း သူတို့နေထိုင်ရာ အချက်အချာဒေသမှာ မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အခြားသော မြို့ရွာများတွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ မဏိပူရပြည်နယ်တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာ့သမိုင်း ပညာရှင် [[ဗိုလ်မှူးဘရှင်]]၏ ရေးသားချက်အရ ၎င်းတို့ကို ချင်းလူမျိုးအဖြစ် မေ့ထေး (ကသည်း) ချင်းဟု သုံးနှုန်းမှု ယခင်က ရှိခဲ့သော်လည်း ဆင်းသက်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း၊ ဘာသာစကား၊ ဓလေ့ထုံးစံတို့တွင် ချင်းလူမျိုးများနှင့် ဆက်စပ်မှု အလွန်နည်းပါးကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="CNACC">၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းဆိုင်ရာ ချင်းအမျိုးသား အထောက်အကူပြု ကော်မတီ (Chin National Action Committee on Census 2014-CNACC) ၏ ချင်းလူမျိုး အမည်စာရင်း အမှန်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် ကော်မတီ၏ သဘောထားမှတ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ။ (၂၀၁၆၊ ဧပြီလ)။</ref> == ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း == မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ကသည်းလူမျိုးတို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်းမှာ ခရစ်နှစ် ၁၇၅၈ ခု [[အလောင်းမင်းတရား|အလောင်းဘုရား]] လက်ထက်၊ ၁၇၆၄ ခုနှစ် ကုန်းဘောင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] လက်ထက်၊ ၁၈၁၉ ခုနှစ် [[စိန္တာကျော်သူ ဦးဩ|ဘကြီးတော်မင်း]] လက်ထက်တို့တွင် မြန်မာတို့က မဏိပူရ ကသည်းပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ကြပြီးသည့်နောက်၊ မဏိပူရ ကသည်းပြည်သူ ပြည်သားအများကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ ခေါ်ဆောင်လာသူတို့တွင် - * ပိုးထည်ရက်လုပ်ရာ၌ ဆန်းကြယ်လှပ ခက်ခဲသော အဆင်များကို ပေါ်အောင် ရက်လုပ်တတ်သည့် ရက်ကန်းပညာသည်များ၊ * အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ နက္ခတ်ပညာ၊ ဗေဒင်ပညာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အရိုးအကြော အနှိပ်ပညာ၊ သဘင်ပညာ တို့တွင် ထူးချွန်ကြသော ပညာသည်များနှင့် * မြင်းစီးအတတ်တွင် ကျွမ်းကျင်ကြသော မြင်းသည်တော်များ ပါဝင်ကြသည်။ ဤကဲ့သို့ ထက်မြက်လှသော လက်မှုပညာ၊ သုခုမပညာ စသည်တို့ဖြင့် မင်းမှုထမ်းနိုင်ကြစေရန် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘုရင်တို့သည် ထိုမဏိပူရ ကသည်းလူမျိုးတို့အား နေပြည်တော်တစ်ဝိုက်ဖြစ်သည့် ယခု မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့တွင် နေရာချထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လောကီကျမ်း၊ နက္ခတ်နှင့် ဗေဒင်ပညာတို့တွင် ထူးချွန်ကြသော ကသည်း ပညာရှင်တို့မှာ ဘုရင်ဧကရာဇ်တို့၏ အတိုင်ပင်ခံ မင်းဆရာများအဖြစ် အမှုထမ်းရသည့် အဆင့်သို့ပင် တက်ရောက်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name="Encyclopedia">''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)၊ စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်။</ref> == လူမှုဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == မဏိပူရ ကသည်းလူမျိုး အချို့တို့မှာ ဗြာဟ္မဏ အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့်အတိုင်း ဟိန္ဒူ ဘာသာဝင် ဗြာဟ္မဏများကဲ့သို့ အခြားအမျိုးအနွယ် အခြားဇာတ်ဝင်တို့က ပေးလှူပူဇော်ကြသည်တို့ကို ခံယူစားသောက်ကြသည်။ ဗြာဟ္မဏ အနွယ်ဝင်မဟုတ်သော ကသည်းလူမျိုးတို့မှာမူ အထက်၌ ဆိုခဲ့သော လက်မှုပညာ၊ သုခုမပညာ လုပ်ငန်းများအပြင် လယ်ယာလုပ်ကိုင်ခြင်း စသည်ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ကြလေသည်။ မဏိပူရ ကသည်းတို့မှာ မြင်းစီးအတတ်တွင် ကောင်းစွာ ကျွမ်းကျင်ကြသည့်အတိုင်း ကုန်းဘောင်ခေတ် အလျင် မြန်မာနိုင်ငံ ကစဉ့်ကရဲဖြစ်နေချိန်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ထိပါးတိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ သို့ထိပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် မြန်မာတို့က သွားရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ မြင်းသည်ကျော်တို့သာ ကစားနိုင်သော [[ဂူလီကစားနည်း]]မှာ မဏိပူရ ကသည်းပြည်မှ စ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု အချို့ပညာရှိတို့က ယူဆကြသည်။<ref name="Encyclopedia" /> === ကသည်းမြင်းတပ်နှင့် နန်းတွင်းအမှုထမ်း === အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်မှစ၍ ဖွဲ့စည်းလာခဲ့သော ကသည်းမြင်းတပ်မှာ သီပေါမင်းလက်ထက် ရောက်သည်တိုင်အောင် တည်ရှိခဲ့လေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော မြန်မာ့တပ်မတော်ကြီး၏ စုကြီးအမှုထမ်းတွင် ပါဝင်သော မြင်းအမှုထမ်းတို့တွင် ကသည်းမြင်းတပ် အင်အားမှာ ထမ်းကို ၆၂၂ ဖြစ်၍ မြင်းတပ်၏ နောက်ထောက်အင်အားမှာ ၆,၂၂ဝ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ထိုမှတစ်ပါး မြန်မာဘုရင်လက်ထက်တွင် ပြန်တမ်းရိုး ခံရသောဝန်အဖြစ် [[ကသည်းဝန်]] တစ်ဦးကို ကသည်းလူမျိုးထဲမှ ခန့်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ အိန္ဒိယတိုင်းသား ဟိန္ဒူများနှင့် ဆင်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနေကြာပြီ ဖြစ်သည့်အတိုင်း ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် မြန်မာကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အောက်ပိုင်းမှာမူ ဒိုတီကို ခါးတောင်းကျိုက်၍ ဝတ်ကြသည်။ အချို့မှာ မြန်မာတို့ကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ မိမိတို့၏ မူရင်းဘာသာစကားအပြင် မြန်မာစကားကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်။ မြန်မာတို့နှင့် အတူ ဆက်ဆံနေထိုင်ကြသော်လည်း ရပ်ကွက်ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့အစုနှင့် မိမိတို့ သီးခြားနေထိုင်ကြသည်။<ref name="Encyclopedia" /> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးများ]] [[Category:မဏိပူရ]] [[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] tsllj24gadvr1facagbomw67m9ysp2k 0 12152 1047194 1022168 2026-08-07T17:12:45Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ကြေငြာ +ကြေညာ, -၀ံ +ဝံ, -၀င် +ဝင်, -၀တ် +ဝတ်, -၀ှ +ဝှ) 1047194 wikitext text/x-wiki [[File:Kalidasa_inditing_the_cloud_Messenger,_A.D._375.jpg|thumb|ကာလီဒါသ]] {{Commonscat|Kālidāsa|ကာလီဒါသ}} '''ကာလီဒါသ''' (ခန့်မှန်း ၄၀၀-၅၀၀) သည် သင်္သကရိုက် စာရေးဆရာနှင့် ကဗျာဆရာဖြစ်သည်။ ဒရာမာဆန်သော အရေးအသားများကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ သူ၏ ပြဇာတ်၊ ကဗျာများမှာ [[မဟာဘာရတ]]၊ ပုရာဏ၊ [[ရာမာယဏ]]နှင့် ဝိဒါသ စာများကို ကိုးကား ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ == ပေါ်ထွန်းသော ကာလ == [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ဥဇ္ဇေနီပြည် ဝိကြမ္မာ ဒိတျမင်းကြီး၏ စာဆိုတော်ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ်အတိအကျ ဖော်ပြသောကျမ်း မတွေ့ရ။ သို့သော် စာသွားစာလာကို ထောက်၍ ဒုတိယမြောက် စန္ဒဂုတ္တမင်း လက်ထက်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ သို့ဖြစ်ရာ ၄ ရာစုမှ ၅ ရာစုကြားဟု ယူဆလာသည်။ ထိုအယူကို အနောက်တိုင်းသား ဝီလျံ ဂျုံးနှင့် အေ ဘီ ကိတ်တို့ကလည်း ထောက်ခံသည်။ အိန္ဒိယပညာရှင်အချို့လည်း ထောက်ခံသည်။ ထိုအယူအရ ပထမဆုံး ကုမာရဂုတ္တမင်းလက်ထက် (၄၁၄-၄၅၅) မှသည် စန္ဒဂုတ္တမင်းလက်ထက် (၄၅၅-၄၆၇) တွင် ပေါ်ထွန်းကြောင်း သုံးသပ်ကြသည်။ အစောဆုံးတွေ့ရသော အထောက်အထားမှာ မန်ဒဆွာမြို့ရှိ နေဘုရားကျောင်း၌ တွေ့ရသော သင်္သကရိုက်နှင့် ထွင်းသည့် ကျောက်စာဖြစ်သည်။ ၄၇၃ ခုဟု ရက်စွဲထိုးထားပြီး ထိုစာတွင် ''ရတုသမ္ဘာရ'' ပါ ကဗျာအချို့ကို ထွင်းထားသည်။ သို့သော် ရေးသူကို ကာလီဒါသဟု နာမည်တပ်မထား။ ကဗျာဆရာ ဗာရဝိနှင့်အတူ နာမည်ထွင်းထားသော ကျောက်စာကိုမူ ကာနတ္တကမြို့ရှိ ၆၃၄ ခုထွင်း ကျောက်စာ၌ မြင်ရသည်။ == ရေးသားသော စာများ == === ဟောဇာတ် === ဟောဇာတ် ၃ ပုဒ် ရေးခဲ့သည်။ ထို ၃ ပုဒ်အနက် ''အဘိနန္ဒသကုဏ္ဍလံ'' သည် အကောင်းဆုံးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ * အဘိနန္ဒသကုဏ္ဍလံ * မာလဝိကာနိမိတယံ * ဝိကြမောဝါသိယံ === ကဗျာ === ==== ကဗျာရှည် ==== အောက်ပါ ကဗျာရှည် ၂ ပုဒ် ရေးခဲ့သည် - * ရာဟုဝံသ * ကုမာရသမ္ဘဝ ==== ကဗျာတို ==== * ရတုသမ္ဘာရ * မေဃဒူတ (တိမ်စေတမန်) == အခြားသာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်း == ''အဘိနန္ဒသကုဏ္ဍလံ'' ကို နှောင်းလူတို့က ဘင်္ဂလီဘာသာ၊ ဒေဝနာဂရီဘာသာများသို့ ပြန်ဆိုသည်။ ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ဆာဝီလျံ ဂျုန်းက အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပထမဆုံး ပြန်ဆိုသည်။ အနောက်တိုင်းသားတို့ သက္ကဋကို စိတ်ဝင်စားလာပြီးနောက် ဂျာမန်ဘာသာ၊ ပြင်သစ်ဘာသာများသို့လည်း ပြန်ဆိုကြသည်။ ရုပ်ရှင်အဖြစ်လည်း ရိုက်ကူးထားသည်။ == မြန်မာမှ ဖော်ပြသော ကာလီဒါသအကြောင်း == ကာလီဒါသ ဆိုသော ပညာရှိကြီးအကြောင်း တခါက ဗာရာဏသီပြည်မှာ နန္ဒအမည်ရှိတဲ့မင်းကြီးဟာ မင်းကျင့်တရား (၁၀)ပါးနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီမင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးထွန်းကားလို့ သားတော်မောင်အရွယ်ရောက်တဲ့အခါ တက္ကသိုလ်ပြည်မှာ ပညာသင်စေခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီဗာရာဏသီပြည်မှာပဲ ပညာမဲ့ပြီး ဆင်းရဲလှတဲ့ ရေထမ်းသမား မောင်ကာလီနှင့် ပညာကို အလွန်တန်ဖိုးထားတဲ့ ဘောဂဗလဆိုတဲ့ သူဌေးကြီးတစ်ဦးလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဘောဂဗလသူဌေးကြီးမှာ အလွန်တရာချောမောလှပတဲ့ မိတဆိုးသမီးလေးတစ်ယောက်လည်း ရှိပါတယ်။ မောင်ကာလီဟာ ရေထမ်းသမားဖြစ်ပေမယ့် သူဌေးသမီးနဲ့ နီးစပ်အောင် ကြားဖူးနားဝပညာစကားလေး တစ်ခွန်းတလေနဲ့ သူဌေးကြီးကို အရောတဝင် လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ သူဌေးကြီးရဲ့အိမ်က ရေအိုးမှန်သမျှကိုလဲ အမြဲပြည့်နေအောင် ဖြည့်ပေးပါတယ်။ သူဌေးကြီးဟာ မောင်ကာလီရဲ့ ပြောပုံဆိုပုံနှင့် အလုပ်အကိုင်ကို သဘောကျပြီး တစ်ဦးတည်းသော သမီးကို မောင်ကာလီနှင့် သဘောတူ လက်ထပ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ထွက်ပြေးလာရင်း တောအုပ်တစ်ခုတွင် မျက်စိလည် လမ်းမှားနေရာ ယခင်ဘ၀က မိခင်တော်စပ်ခဲ့ဖူးတဲ့ သူရဿတီ နတ်သမီးက မ်းမှန်ကို ညွှန်ပြပါတယ်။ နတ်သမီးအသံကို ကာလီကြားတဲ့အခါ တပ်မက်စိတ်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ကိုယ်ထင်ပြခိုင်းပါတယ်။ နတ်သမီးက သူ့ကိုမြင်လျှင် ကာလီငရဲကြီးမည်စိုးသဖြင့် မပြလိုကြောင်း ငြင်းပယ်တယ်။ ကာလီက အတင်းတောင်းဆိုသဖြင့် ပြလိုက်တဲ့အခါ “တယ်လှပါလား။ ဒီလိုလှတဲ့သူကလေးနဲ့များ အတူနေလိုက်ရလျှင် ကောင်းမှာပဲ´´ လို့ ပြစ်မှားလိုက်ပါတယ်။ နတ်သမီးက – “သင်သည် ငါ့အား ပြစ်မှားခဲ့မိပြီ။ ဘည်း ်းကြီးလို့ သက်မရှည်၊ သက်ရှည်လို့ ဘုန်းမကြီး။ ကာလီဒါသဟာ နတ်သမီးရဲ့ ရူပါရုံကို တပ်မက်ပြီး စိတ်နဲ့ ပြစ်မှားခဲ့မိလို့ မယ်တော်က ဒဏ်ခတ်လိုက်ပြီး လွှတ်လိုက်တဲ့အခါ ဗာရာဏသီကိုပဲ ပြန်ရောက်လာပါတယ်။ မြို့တွင်းမှာ လျှောက်သွားရင်း အိမ်တစ်အိမ်မှာ ချစ်စရာကောင်းတဲ့ အမျိုးသမီးလေး တစ်ယောက် တွေ့တဲ့အခါ ချစ်တင်းနှီးနှောမယ်ဆိုပြီး အိမ်ပေါ်တက်သွားပါတယ်။ အမျိုးသမီးလေးကက ပြည့်တန်ဆာမလေးပါ။ ကာလီဒါသဟာအဲဒီပြည့်တန်ဆာမလေးနဲ့ အတည်တကျ ပေါင်းဖော်နေထိုင်ပါတယ်။ မယ်တော်ကျွေးတဲ့ ကွမ်းယာအစွမ်းကြောင့် ပညာတွေ တတ်လာပြီး သူတစ်ပါးအခက်အခဲတွေကို အလွယ်တကူ ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီသတင်းက နန်းတော်ထိ ပေါက်လာတဲ့အခါ ဘုရင်က ကာလီဒါသကို ခေါ်ခိုင်းပြီး ပညာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပါတယ်။ တခါမှာတော့ မိဖုရားကြီးရဲ့ ရုပ်ပုံကို ပန်းပုဆရာဆီ အပ်နှံတဲ့အခါ ကာလီဒါသ ပညာရှိဟာ ပန်းပုဆရာကို ကြီးကြပ်ညွှန်ပြပေး ပါတယ်။ ပန်းပုဆရာကလဲ ကာလီဒါသ ညွှန်ပြတဲ့အတိုင်း ထုလုပ်ဆက်သလိုက်ခဲ့ပါတယ်။ ဘုရင်ကြီးဟာ ရုပ်တုကို မိဖုရားကြီးနဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး ကြည့်တဲ့အခါ တသွေမတိမ်းတူနေတဲ့အတွက် ပန်းပုဆရာကို ဆုတောင် လာဘ်တော်များစွာ ပေးခဲ့ပါတယ်။ ရုပ်တုကို သေချာကြည့်တဲ့အခါ မမြင်အပ်တဲ့နေရာက မှည့်တောင် ပါနေတဲ့အတွက် ပန်းပုဆရာကို မေးတဲ့အခါ ကာလီဒါသ ထည့်ခိုင်းတဲ့အကြောင်း ပန်းပုဆရာက လျှောက်ထားခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘုရင်ကြီးဟာ သူ့မိဖုရားရဲ့ မမြင်အပ်တဲ့နေရာက မှည့်ကို သိနေတဲ့ကာလီဒါသကို သတ်စေအမိန့်တော် ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အာဏာသားတွေဟာ မသတ်ရက်လို့ ဝှက်ထားခဲ့ပြီး ဘုရင်ကြီးကိုတော့ သတ်ပြီးတဲ့အကြောင်း လျှောက်ထားခဲ့ပါတယ်။ တက္ကသိုလ်ပြည်မှ ပြန်လာသော နန္ဒမင်းကြီး၏သားတော် ဥပရာဇာမင်းသားကလေး တောထဲတွင် လမ်းမှားနေလေရာ ဝံသူတော်နှင့် တွေ့ပြီး ကယ်တင်ထားပါတယ်။ ကျားငစဉ်းလဲက ဝံသူတော်ရှိရာ သွားပြီး- “အသင်ဝံသူတော် … နားရွက်တိုကိုလည်း မကယ်နဲ့။ ခြေနှစ်ချောင်းကိုလဲ မကယ်နဲ့လို့ စကားပုံရှိတယ်။ ဒီလူမင်းသားရဲ့ အသားကို ကျုပ်စားရန် ပေးပါ´´ လို့ သွားပြောတယ်။ ဝံသူတော်က မပေးဘဲ မင်းသားကလေးကို ကျားငစဉ်းလဲ၏ရန်မှ ဝေးရန် သစ်ပင်ပေါ်တက်၍ သူ့၏ပေါင်ပေါ်မှာ သိပ်ထားလိုက် တယ်။ ညဘက်ရောက်တဲ့အခါ ကျားငစဉ်းလဲက နောက်တစ်ခေါက် ထပ်လာပြီး- “အသင်မင်းသား …။ ဒီဝံကြီးဟာ ဝံသူတော်မဟုတ်။ ဝံယုတ်မာကြီး ဖြစ်တယ်။ မင်းသားလေးကို ကယ်ဆယ်တယ်ဆိုတာ အလကား ပြောတာ။ မနက်ကျရင် သင့်ကို စားလိမ့်မယ်။ အဲဒါကြောင့် အောက်ကို တွန်းချလိုက်ပါ´´ လို့ လာပြောတယ်။ မင်းသားလေးလဲ ကျားငစဉ်းလဲစကားကို နားယောင်ပြီး သူ့ကို ကယ်တင်ထားတဲ့ ဝံသူတော်ကို တွန်းချလိုက်ပါတယ်။ ဝံသူတော်က သစ်ကိုင်းကို ခြေထောက်နဲ့ ဆွဲချိတ်ထားတဲ့အတွက် အောက်ကို ပြုတ်မကျခဲ့ပါဘူး။ ဝံသူတော်က မင်းသားလေးကို “အသင်မင်းသားတွန်းချပေမယ့် ကျွန်ုပ် အောက်မကျပါ။ အသင်မင်းသားဟာ ကျေးဇူးရှင်ကို ပြစ်မှားတဲ့ (သသေနိယ)ပဲ။ ဒါပေမယ့် ကျုပ်က ဂလဲ့စားမချေလိုပါ။ ဟောဒီလမ်းအတိုင်းသွားလျှင် သင်သွားလိုတဲ့ ဗာရာဏသီကို ရောက်ပါလိမ့်မယ် …။ ကဲ … သွားပေတော့´´ လို့ ပြောပြီး လွှတ်လိုက်ပါတယ်။ မင်းသားလေးဟာ ကျေးဇူးရှင်ကို ပြစ်မှားမိတဲ့အတွက် စကားမပြော နိုင် တော့ဘဲ သသေနိယ ဆိုတဲ့ လေးလုံး ကိုသာ ဆိုနေပါတော့တယ်။ မင်းသားလေးဟာ သူ့တပည့်တွေကိုလဲ မမှတ်မိတော့ဘဲ ကလိုက် ခုန်လိုက် ပြေးလွှားလိုက်နှင့် နန်းတော်ကြီးဆီ ဆိုက်ဆိုက် မြိုက်မြိုက် ရောက်သွား ပါတယ်။ ခမည်းတော် မယ်တော်တို့ဟာ သားတော်​လေး ရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေပုံကို ကြည့်ပြီး စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်နေကြပါတယ်။ အမတ်ကြီးတွေက ဒီရောဂါမျိုးကို ကာလီဒါသဆရာသာ ရှိလျှင် ပျောက် အောင် ကုနိုင်မှာပဲဟု လျှောက်ထားကြရာ ဘုရင်ကြီးလဲ နောင်တရမိသွားပါတယ်။ ဘုရင်ကြီး နောင်တစိတ်ဖြစ်နေစဉ်မှာပင် အမတ်တစ်ဦးက ကာလီဒါသအား ခေါ်ဆောင်၍ မင်းသားလေးအခြေအနေကို ပြရာ - “လူဝံရုပ်ကို ရှိခိုးလျှင် ပျောက်ကင်းနိုင်ကြောင်း´´ ပြောသဖြင့် ချက်ချင်းပင် လူဝံရုပ်ကို ပြုလုပ်စေပြီး ရှိခိုးစေရာ ပျောက်ကင်း သွားပါတယ်။ ကာလီဒါသကို ကျေးဇူးလဲ တင်သွားကြပါတယ်။ ကာလီဒါသကို မသတ်ဘဲ ကွယ်ဝှက်ထားတဲ့ အမတ်ကြီးတွေကိုလဲ ကျေးဇူးတင်သွားကြပါတယ်။ တစ်နေ့မှာ ဘုရင်ကြီးဟာ မင်္ဂလာကန်တော်ကို ကြည့်နေတုန်း လေမတိုက်ဘာမတိုက်နဲ့ ကြာဖူးနှစ်ဖူးထဲ ထူးထူးခြားခြားကွက်ပြီးလှုပ်နေတာ မြင်ပါတယ်။ ဒီအခြင်းအရာကို ဖြေဆိုနိုင်မယ့်သူကို မောင်းခတ်ကြေညာစေပါတယ်။ ဖြေဆိုနိုင်မယ်ဆိုလျှင် မိန်းမဆိုပါက မိဖုရားအရာ မြှောက်တင်မယ်။ ယောက်ျားဆိုပါက အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းမယ်။ ဘုန်းကြီးဖြစ်လျှင် ရွှေကျောင်းဆောက်လှူမယ် ဆိုပြီး ကြော်ငြာစေပါတယ်။ ကာလီဒါသတယောက် ချစ်ဇနီးလေးနဲ့ ကြည်နူးပြီး အိပ်ပျော်နေခိုက် မောင်းခတ်တဲ့အဖွဲ့ဟာ အနားကို ရောက်လာပါတယ်။ သူ့ဇနီးပြည့်တန်ဆာမလေးဟာ မိဖုရားကြီးဖြစ်ချင်တာကြောင့် ကာလီဒါသကို နှိုးပြီး မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ ကာလီဒါသက အခြေအနေကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်ပြီး- “ကြာဖူးတို့ရဲ့သဘာဝဟာ နံနက်စောစောဆို ပွင့်တယ်။ နေထွက်လာလျှင် ငုံသွားတတ်တယ်။ အဲဒီအခါ ပွင့်နေတဲ့အချိန်မှာ ဝင်နေတဲ့ ပိတုန်းတွေဟာ ကြာဖူးပြန်ငုံသွားတဲ့အခါ ပြန်ထွက်လို့မရလို့ ရုန်းကန်နေကြတာကြောင့် ကြာဖူးတွေ လှုပ်ရတာဖြစ်ပါတယ်´´လို့ ဖြေပါတယ်။ ကာလီဒါသရဲ့ဇနီးက အဲဒီစကားကို မှတ်ထားလိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ ကာလီဒါသအိပ်ပျော်နေတဲ့အချိန်မှာ ကတ်ကြေးနဲ့ ထိုးသတ်ပြီး ကျကျနနခြယ်သဝတ်ဆင်ကာ နန်းတော်ရှိရာ လာခဲ့ပါတယ်။ ကြာဖူးဖြစ်ပုံအလုံးစုံကို လျှောက်ထားလို့ စုံစမ်းတဲ့အခါ မှန်နေတာကို တွေ့ရပါ တယ်။ မှန်ပင်မှန်သော်လည်း မိန်းကလေးရဲ့ ရုပ်လက္ခဏာက ဒီလို ပြဿနာမျိုးတွေကို ဖြေနိုင်မယ့် လက္ခဏာမျိုးမရှိလို့ စစ်ဆေးတဲ့အခါ မိဖုရားဖြစ်လိုစိတ်နဲ့ လင်ယောက်ျားဖြစ်သူ ကာလီဒါသကိုမေးပြီး အဖြေမှန်ရတဲ့အခါ လင်ယောက်ျားကို သတ်ခဲ့တာ ပေါ်လွင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လင်ယောက်ျားကို ပြစ်မှားတဲ့ အဲဒီအမျိုးသမီးကို မသေမချင်း ဓားနဲ့ထိုးသတ်စေလို့ အမိန့်တော် ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒိယရဲ့ နာမည်ကျော်ဒဏ္ဍာရီဝတ္ထုလေးပါ။ ကျေးဇူးရှင်ကို ပြစ်မှားမိလျှင် ပညာဥစ္စာဘယ်လောက်ပင် ကြီးမားသော်လည်း ကံတရားရဲ့ တန်ပြန်ဒဏ်ခတ်ခြင်းကို ခံရတတ်ကြောင်း သင်ခန်းစာ ယူစရာ ကောင်းလှပါကြောင်း အကျဉ်းချုပ်၍ ဘာသာပြန် တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Authority control}} [[Category:ကဗျာဆရာများ]] [[Category:ဟောဇာတ်ရေးဆရာများ]] rp9fa0fmjunv47m2y8d1ro5r3ut68yo 0 12257 1047161 1044061 2026-08-07T16:45:53Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ိိ +ိ, -သြ +ဩ, -သာမာန် +သာမန်) 1047161 wikitext text/x-wiki {{Infobox motorsport championship | name = ဖော်မြူလာ ဝမ်း | logo = Formula One logo.svg | image-size = 300px | caption = {{F1|2018}} ပြိုင်ပွဲရာသီတွင်စတင်အသုံးပြုသည့် လိုဂို | category = အခန်းပွင့် တစ်ယောက်စီး ဖော်မြူလာ ပြိုင်ကား | country/region = နိုင်ငံတကာ | inaugural2 = {{F1|1950}} | drivers = ၂၂ ဦး | constructors = [[:en:List of Formula One constructors|၁၁ သင်း]] | engine manufacturers = {{unbulleted list |<!--[[WP:INFOBOXFLAG]]--> [[:en:Audi in Formula One|ဩဒီ]] |[[:en:Scuderia Ferrari|ဖာရာရီ]] |[[:en:Honda in Formula One|ဟွန်ဒါ]] |[[:en:Mercedes AMG High Performance Powertrains|မာစီးဒီး]] |[[:en:Red Bull Powertrains|ရာတ်ဘူး ဖို့ဒ်]] }} | tyres = [[:en:Pirelli| Pirelli]] | champion driver = {{flagicon|GBR}} [[:en:Lando Norris]] ({{F1|2025}})<br />{{small|([[:en:McLaren|McLaren]]-[[:en:Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]])}} | constructor = {{flagicon|GBR}} [[:en:McLaren|McLaren]]-[[:en:Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] ({{F1|2025}}) | most titles = {{plainlist| * '''[[:en:World Drivers' Championship|ကားမောင်း]]''' * {{flagicon|GER}} [[မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ]] * {{flagicon|GBR}} [[:en:Lewis Hamilton]] * (၇ ဆုစီ) * '''[[:en:World Constructors' Championship|ယာဉ်တည်ဆောက်မှု]]''' * {{flagicon|ITA}} [[:en:Scuderia Ferrari|ဖာရာရီ]] (၁၆ ဆု) }} | website = {{URL|https://formula1.com}} | current_season = {{CURRENTYEAR}} Formula One World Championship }} [[ဖိုင်:2010_Malaysian_GP_opening_lap.jpg|thumb|၂၀၁၀ မလေးရှား ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲ]] '''ဖော်မြူလာ ဝမ်း''' ('''Formula One''' သို့မဟုတ် '''F1''') သည် ကမ္ဘာ့ကားမောင်းအဖွဲ့ချုပ် (Fédération Internationale de l'Automobile - FIA) မှ ချမှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းကန့်သတ်ချက်များနှင့်အညီ ဖော်မြူလာ ဝမ်းအဖွဲ့မှဦးစီးကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ် ကားမောင်းပြိုင်ပွဲဖြစ်ပြီး "အခန်းပွင့်၊ တစ်ယောက်စီး၊ ဖော်မြူလာ ကား" ပြိုင်ပွဲများထဲ၌ အဆင့်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ '''ကမ္ဘာ့ကားမောင်းအဖွဲ့ချုပ် ဖော်မြူလာဝမ်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ'''သည် စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်ကတည်းက ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း မော်တော်ယာဉ်အားကစားနည်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်မှုဆိုင်ရာ အားကစား၏ ထိပ်ဆုံးအဆင့်အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ၎င်း၏အမည်တွင်ပါသည့် ''ဖော်မြူလာ'' ဟူသော စကားလုံးသည် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည့် မော်တော်ကားအားလုံး လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းများကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။ ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲရာသီတစ်ခုတွင် ဂရန့်ပရီ (Grands Prix) ဟုခေါ်သော ပွဲစဉ်ပေါင်းများစွာပါဝင်သည်။ ဂရန့်ပရီ ပွဲစဉ်များကို သက်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီးအသီးသီးမှ နိုင်ငံများရှိ ပြိုင်ကားကွင်းပတ်လမ်းကြောင်းများနှင့် အများပြည်သူနေ့စဉ်သုံးလမ်းမများကို ယာယီပိတ်ဆို့၍ပြုလုပ်ထားသည့် ပတ်လမ်းကြောင်းများပေါ်၌ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲရာသီတိုင်း နှစ်စဉ်ချီးမြှင့်နေကြဖြစ်သော ကမ္ဘာ့ယာဉ်မောင်းချန်ပီယံဆု နှင့် ကမ္ဘာ့ယာဉ်တည်ဆောက်မှုချန်ပီယံဆုများအတွက် အနိုင်ရရှိမှုကို ဆုံးဖြတ်ရန် ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲများတွင် အဆင့်အလိုက် အမှတ်ပေးသည့်စနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ ပြိုင်ပွဲဝင်ကားမောင်းသမားတိုင်းသည် ကမ္ဘာ့ကားမောင်းအဖွဲ့ချုပ် (FIA) မှ ထုတ်ပေးသော အဆင့်အမြင့်ဆုံး ပြိုင်ကားမောင်းလိုင်စင်ဖြစ်သော စူပါလိုင်စင် (Super Licence) အား သက်တမ်းကုန်လွန်ခြင်းမရှိဘဲ ကိုင်ဆောင်ထားသူ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ယှဉ်ပြိုင်မောင်းနှင်မည့် ကားလမ်းများသည်လည်း FIA မှ သတ်မှတ်ပေးသည့် အမြင့်ဆုံးအဆင့်အတန်းဖြစ်သော ပထမတန်းစား (Grade One) လမ်းမျာပေါ်၌သာ ကျင်းပရမည်ဖြစ်သည်။ ဖော်မြူလာ ဝမ်းနှင့်ပတ်သက်သော စီးပွားဖြစ်လုပ်ငန်းများ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို လေဘာတီမီဒီယာကော်ပိုရေးရှင်းထံသို့ ခန့်မှန်းတန်ဖိုးအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈ ဘီလီယံဖြင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှစတင်ငှားရမ်းပေးထားသည်။ ထိုလုပ်ငန်းရှင်သစ်လက်ထက်၌ မိုင်ယာမီ၊ လာ့စ်ဗီးဂတ်စ်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ကာတာ နှင့် နယ်သာလန် ဂရန့်ပရီပွဲစဉ်များ ထည့်သွင်းကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ကားများသည် လမ်းကွေ့များပေါ်၌ပင် အရှိန်မြန်မြန်မောင်းနှင်နိုင်ရန် ၎င်းတို့၏ ရှေ့/ နောက်တောင်ပံနှင့် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်းရှိ အခေါင်းပေါက်များမှ လေခွင်းဖိနှိပ်အား (Aerodynamic Downforce) အမြောက်အမြားထွက်ရှိအောင် အသေးစိတ်ချိန်ဆတွက်ချက်ကာ ထိန်းညှိတည်ဆောက်ထားသော ကမ္ဘာ့အမြန်ဆုံး ပတ်လမ်းမောင်းပြိုင်ကားများဖြစ်သည်။ ပြိုင်ကားများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်သည် အီလက်ထရွန်းနစ်စနစ်၊ [[အေရိုဒိုင်းနမစ်ပညာ|လေခွင်းအား]]၊ ဆိုင်းထိန်းစနစ်နှင့် တာယာများပေါ်၌ မူတည်လေသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ကားဘီးများ လမ်းမချော်ရန် ထိန်းချုပ်ရေးစနစ်၊ တာအထွက် ထိန်းချုပ်ရေးစနစ်၊ အလိုအလျောက် ဂီယာစနစ် နှင့် အခြားသော မောင်းနှင်မှုဆိုင်ရာ အီလက်ထရွန်းနစ်အထောက်အကူပြုစနစ်များ အသုံးပြုခြင်းကို ပထမဆုံးတားမြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ခေတ္တပြန်လည်မိတ်ဆက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၄ နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ထပ်မံတားမြစ်ခဲ့ပြန်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲရာသီအတွက် ပြိုင်ကားအသင်းတစ်သင်းစီ၏ အများဆုံးသုံးစွဲနိုင်မည့် [[ဖော်မြူလာ ဝမ်း|ကုန်ကျစရိတ်]]ကန့်သတ်ချက်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၁၅ သန်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ကားအသင်း တစ်သင်းအဖြစ် လုပ်ငန်းလည်ပတ်နိုင်ရေး မြေပြင်အမှန်တကယ်သုံးစွဲရသော ငွေကြေးပမာဏသည် အကြောင်းအရာဖော်ပြ၍မရသည့် အချို့သောကိစ္စရပ်များကြောင့် ယင်းသတ်မှတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်လေ့ရှိသည်။ ယင်းသို့သော ကိစ္စရပ်များကြောင့်ပင် ဖော်မြူလာ ဝမ်း၏ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပြိုင်ဆိုင်မှု သတင်းများ မကြာမကြာ ထွက်ပေါ်နေရခြင်းဖြစ်၏။ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]သည် ဖော်မြူလာဝမ်းပြိုင်ပွဲ၏ ဗဟိုချက်မဖြစ်ပြီး ပြိုင်ပွဲဝင် အသင်း ၁၁ သင်းမှ ၆ သင်းသည် ၎င်းနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်ထားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဖော်မြူလာ ဝမ်း၏ မူလအစသည် ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ (၁၉၂၅ – ၁၉၂၇)နှင့် ယာဉ်မောင်း ဥရောပချန်ပီယံရှစ် (၁၉၃၁ – ၁၉၃၉) ပြိုင်ပွဲများမှတဆင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်၏။ ''ဖော်မြူလာ'' ဆိုသည်မှာ ပြိုင်ပွဲဝင် ကားအားလုံး တသမတ်တည်းလိုက်နာရမည့် ယာဉ်တည်ဆောက်မှု စည်းမျဉ်းကန့်သတ်ချက်များကို ဆိုလိုသည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]မတိုင်မီက ဂရန့်ပရီအဖွဲ့များသည် ဥရောပချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲအား ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲသစ်တစ်ခုဖြင့် အစားထိုးပြုလုပ်ရန် ကြံရွယ်ခဲ့ကြသော်လည်း စစ်ပွဲကာလအတွင်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် စစ်ကြီးပြီးဆုံးချိန်အထိ ပြိုင်ပွဲဝင်မည့် ကားများအတွက် နိုင်ငံတကာ စည်းမျဉ်းကန့်သတ်ချက် ဖော်မြူလာအသစ်ကို တရားဝင်သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဖော်မြူလာ ဝမ်းသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် သဘောတူညီခဲ့ကြသော စည်းမျဉ်းကန့်သတ်ချက် ဖော်မြူလာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစတင်၍ တရားဝင်အသက်သွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဖော်မြူလာ ပြိုင်ပွဲများ၏ တရားဝင်စတင်မှုမတိုင်မီ ရှေ့ပြေးအနေနှင့်ပြုလုပ်ခဲ့သော ၁၉၄၆ ခုနှစ် တူရင်းဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲသည် ဖော်မြူလာ စည်းမျဉ်းသစ်များနှင့်အညီ ပထမဆုံးကျင်းပသော ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲသစ်ကို ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၌ စတင်ပြုလုပ်နိုင်ရန် ကြံဆခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite book |date=1 September 1946 |title=La Stampa (1946-09-01) |url=https://archive.org/details/lastampa_1946-09-01/page/n1/mode/2up?view=theater |publisher=Editrice La Stampa S.p.A. |others=CSI Piemonte |pages=3 |language=အီတလီ |trans-title=၁-၉-၁၉၄၆ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာ}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2 March 1946 |title=L'Équipe : le stade, l'air, la route |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5100156g/f2.item.zoom |access-date=13 September 2024 |website=Gallica}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |date=13 May 2020 |title=Remembering F1's first world championship race 70 years on |url=https://www.motorsport.com/f1/news/first-f1-race-silverstone-1950/4791619/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606181346/https://www.motorsport.com/f1/news/first-f1-race-silverstone-1950/4791619/ |archive-date=6 June 2020 |access-date=11 September 2024 |website=motorsport.com}}</ref> ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း၊ ဆေးဗားစတုန်း ပတ်လမ်းပြိုင်ကားကွင်း၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဗြိတိသျှဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ကားမောင်ပြိုင်ပွဲအနေဖြင့် ပထမဦးဆုံးတရားဝင်ကျင်းပသော ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=27 May 2021 |title=Facts you may not know about Silverstone Circuit and its place on the F1 calendar |url=https://www.silverstonemuseum.co.uk/about-us/our-organisation/blog/facts-you-may-not-know-about-silverstone-circuit/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141045/https://www.silverstonemuseum.co.uk/about-us/our-organisation/blog/facts-you-may-not-know-about-silverstone-circuit/ |archive-date=18 May 2023 |access-date=18 May 2023 |website=Silverstone Museum}}</ref> ထိုပွဲစဉ်၌ အယ်ဖာရိုမီယို ({{Langx|it|Alfa Romeo}}) ပြိုင်ကားအသင်းမှ ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဂျိုးဇက်ဖ် ဖာရီနာ ({{Langx|it|Giuseppe Farina}}) သည် အသင်းဖော် ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဂျူအန် မန်နျူရယ် ဖန်ဂျီယို ({{Langx|es|Juan Manuel Fangio}}) ကို ကပ်လျှက်အနိုင်ရမှတ်ဖြင့် အနိုင်ရဗိုလ်စွဲကာ ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့ယာဉ်မောင်းချန်ပီယံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖန်ဂျီယို သည်လည်း ၁၉၅၁၊ ၁၉၅၄၊ ၁၉၅၅၊ ၁၉၅၆ နှင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်ပြိုင်ပွဲအားလုံး၏ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆုများကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပြီး<ref name=":1">{{Cite web |date=13 October 2003 |title=Michael Schumacher surclasse ses rivaux et dépasse Juan Manuel Fangio |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/2003/10/13/michael-schumacher-surclasse-ses-rivaux-et-depasse-juan-manuel-fangio_337886_1819218.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518140148/https://www.lemonde.fr/archives/article/2003/10/13/michael-schumacher-surclasse-ses-rivaux-et-depasse-juan-manuel-fangio_337886_1819218.html |archive-date=18 May 2023 |access-date=18 May 2023}}</ref> ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆု တစ်ဦးချင်းရရှိမှု အများဆုံး ပြိုင်ကားမောင်းသမားအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် [[မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ]]မှ ၎င်း၏ဆဋ္ဌမမြောက်ချန်ပီယံဆုရရှိမှုဖြင့် ယင်းစံချိန်အား ချိုးဖျက်၍ စံချိန်သစ်တင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သတ္တမမြောက်ချန်ပီယံဆု ထပ်မံရရှိကာ စံချိန်သစ်ထပ်မံ၍တင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> [[ဖိုင်:Alfa-Romeo-159-(1951).jpg|right|thumb|၁၉၅၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ယာဉ်မောင်းချန်ပီယံ ဂျူအန် မန်နျူရယ် ဖန်ဂျီယို မောင်းနှင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော အယ်ဖာရိုမီယို ၁၅၉ (Alfa Romeo 159) ပြိုင်ကား]] ဂျူအန် မန်နျူရယ် ဖန်ဂျီယို သည် သူဝင်ပြိုင်ခဲ့သည့် အကြိမ်ပေါင်း ၅၂ ကြိမ်၌ ၂၄ ကြိမ် အနိုင်ရရှိခဲ့သဖြင့် ဖော်မြူလာ ဝမ်း သမိုင်းတလျှောက် တစ်ဦးချင်း အနိုင်ရရှိမှု ရာခိုင်နှုန်းအမြင့်ဆုံး ပြိုင်ကားမောင်းသမားအဖြစ် စံချိန်တင်ထားဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Seymour |first=Mike |date=7 December 2023 |title=In Numbers: How Verstappen compares to other F1 greats at this stage of his career |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/in-numbers-how-verstappen-compares-to-other-f1-greats-at-this-stage-of-his.m8QeD2t7xQGjmY4tqTd0q |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521103406/https://www.formula1.com/en/latest/article/in-numbers-how-verstappen-compares-to-other-f1-greats-at-this-stage-of-his.m8QeD2t7xQGjmY4tqTd0q |archive-date=21 May 2024 |access-date=13 September 2024 |website=formula1.com |quote=Juan Manuel Fangio—Stats after 51 Grands Prix: 5 world titles, 24 wins (47%), 35 podiums (68.6%), 29 pole positions (56.8%)}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲရာသီမှစ၍ ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆုကို ထပ်မံဖြည့်စွက် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Lawton |first=James |date=18 September 2011 |title=Hamilton still on track to greatness |url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/james-lawton-hamilton-still-on-track-to-greatness-397525.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/james-lawton-hamilton-still-on-track-to-greatness-397525.html |archive-date=25 May 2022 |access-date=2 November 2021 |work=The Independent |location=London}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Lawton |first=James |date=28 August 2007 |title=Moss can guide Hamilton through chicane of celebrity |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news/james-lawton-abramovich-the-tinker-man-undermines-mourinho-s-own-vision-of-a-dream-team-5334983.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913012627/https://www.independent.co.uk/sport/football/news/james-lawton-abramovich-the-tinker-man-undermines-mourinho-s-own-vision-of-a-dream-team-5334983.html |archive-date=13 September 2024 |work=The Independent |publisher= |issn=1741-9743 |oclc=185201487}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Henry |first=Alan |date=12 March 2007 |title=Hamilton's chance to hit the grid running |url=https://www.theguardian.com/sport/2007/mar/12/formulaone.motorsports15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080418205919/http://sport.guardian.co.uk/formulaone/story/0,,2032039,00.html |archive-date=18 April 2008 |access-date=30 October 2007 |work=The Guardian |location=London}}</ref> === နည်းပညာပိုင်း တိုးတက်မှုများ === [[ဖိုင်:MossLotusClimax19610806.jpg|right|thumb|၁၉၆၁ နျူဘာဂရင်း ဂရန့်ပရီပွဲစဉ်၌တွေ့ရသော ပြိုင်ပွဲဝင် Lotus 18 ပြိုင်ကား]] ပြိုင်ပွဲများတွင် ပထမဆုံးသော အဓိကကျသည့် နည်းပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုသည် ဘူဂတ်တီ ပြိုင်ကားအသင်း (Bugatti) ၏ ခါးလယ်-အင်ဂျင်ထိုင် ပြိုင်ကားများဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်၍ ၎င်းနည်းပညာနှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့ချိန်က ဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျ ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဂျက်ဘရက်ဘမ် (Jack Brabham) ရရှိခဲ့သည့် ၁၉၅၉၊ ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၆၆ ခုနှစ် ချန်ပီယံဆုများသည် ခါးလယ်-အင်ဂျင်အထိုင်ချခြင်း၏ အားသာမှုကို သက်သေပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းအားလုံး ခါးလယ်-အင်ဂျင်ထိုင် ပြိုင်ကားများဖြင့် ပြောင်းလဲပြိုင်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ လေးဘီးယက်ပုံစံ Ferguson P99 ပြိုင်ကားသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲသို့ နောက်ဆုံးဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ယာဉ်ဦးပိုင်း-အင်ဂျင်ထိုင် ဒီဇိုင်း ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ကားဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဗြိတိသျှ ဂရန့်ပရီ၏ တစ်စင်းတည်းသောရှေ့ခန်း-အင်ဂျင်ထိုင် ဒီဇိုင်း ပြိုင်ကားလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Ferguson P99 |url=http://www.gpracing.net192.com/cars/data/186.cfm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080330231253/http://www.gpracing.net192.com/cars/data/186.cfm |archive-date=30 March 2008 |access-date=17 November 2007 |publisher=[[GP Racing]]}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် လိုတက်စ်ပြိုင်ကားအသင်း (Lotus) သည် ရှေးရိုးပုံစံဖြစ်သည့် ဒေါက်တိုင် အရိုးစုဘောင် ကိုယ်ထည်အစား အလူမီနီယမ်ပြား အကာခွံ ကိုယ်ထည်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ပြိုင်ကားဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်၍ ယင်းနည်းပညာသစ်ဖြင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ခါးလယ်-အင်ဂျင်ထိုင်စနစ်ပြီးနောက်ပိုင်း နည်းပညာဆိုင်ရာ အကြီးမားဆုံးတိုးတက်မှုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 March 2018 |title=See how technology has changed Formula One for the better |url=https://www.redbull.com/in-en/7-times-new-technology-changed-the-f1-game |access-date=23 August 2025 |website=Red Bull}}</ref> ၁၉၆၈ ခုနှစ် ရာသီပွဲစဉ်တွင် တောင်ပံရွက်တပ် ပြိုင်ကားပုံစံများပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့်အတူ ကားဒီဇိုင်းများတွင် လေခွင်းပင့်ဖိအား (Aerodynamic Downforce) သက်ရောက်မှုသည် တဖြည်းဖြည်းအရေးပါလာခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် Lotus အသင်းမှ မြေပြင်-သက်ရောက်မှု လေခွင်အား (Ground-Effect Aerodynamics) နည်းပညာသုံး ပြိုင်ကားများနှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းနည်းပညာ၏ အကျိုးကျေးဇူးဖြင့် ပြိုင်ကားများတွင် ကြီးမားသည့် ပင့်ဖိအားရရှိမှုနှင့်အတူ လမ်းကွေ့များပေါ်၌ အရှိန်မြန်မြန် မောင်းနှင်နိုင်စွမ်း ပိုမိုရရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Staniforth |first=Allan |year=1994 |title=Competition Car Suspension |publisher=Haynes |isbn=978-0-85429-956-0 |page=96}}</ref> [[ဖိုင်:1985_European_GP_Stefan_Johansson_01.jpg|thumb|၁၉၈၅ ခုနှစ် ဥရောပ ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်မောင်းနှင်နေသော ဖာရာရီအသင်း၏ ပြိုင်ကားတစ်စင်း]] ၁၉၈၈ ခုနှစ်အလွန် ဆယ်စုနှစ်တာမျှ ကာလအတွင်း ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲများသည် ပြိုင်ဆိုင်မှု အလွန်ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး ယာဉ်မတော်တဆဖြစ်ပွားမှုများနှင့် သေဆုံးမှုဖြစ်ရပ်များ ရှိခဲ့၏။<ref>{{Cite web |last=Slater |first=Luke |date=22 May 2025 |title='I had a front-row seat for the explosive Senna-Prost rivalry' |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2025/05/22/front-row-seat-explosive-ayrton-senna-alain-prost-rivalry/ |access-date=3 November 2025 |website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ayrton Senna: Remembering a racing legend 30 years on |url=https://www.silverstone.co.uk/news/ayrton-senna-remembering-racing-legend-30-years |access-date=3 November 2025 |website=Silverstone}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tremayne |first=Sam |title=A racer through and through – Roland Ratzenberger remembered |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/a-racer-through-and-through-ratzenberger-remembered.4GgLrhjq9vSL5anb023G7 |access-date=3 November 2025 |website=Formula 1®}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဂျပန် ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲ ယာဉ်မတော်တဆမှု ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကြောင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သူ ပြင်သစ် ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဂျူးလိစ် ဘီယန်ချီ၏ သေဆုံးမှုမတိုင်မီအထိ ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲသမိုင်းတလျောက် ပြိုင်ကားမောင်းသမားတစ်ဦးမျှ ပြိုင်ပွဲ မတော်တဆမှုမှ ရရှိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့် သေဆုံးဖူးခြင်း မရှိပေ။<ref>{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=9 October 2022 |title=Japanese Grand Prix: Memories of Jules Bianchi death trigger anger over recovery truck on track |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/63190448 |access-date=16 September 2025 |website=BBC Sport}}</ref> === ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခြင်း === [[ဖိုင်:Michael_Schumacher,_Ferrari_F2001_(8968595731)_(cropped).jpg|thumb|[[မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ]]နှင့် [[ဖာရာရီ]]အသင်းသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆုများ ငါးကြိမ်ဆက်တိုက် အတူတကွရယူနိုင်ခဲ့သည်။ (၂၀၀၁ ခုနှစ် ဓာတ်ပုံ) ]] မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာနှင့် [[ဖာရာရီ]]အသင်းတို့၏ ပေါင်းစည်းမှုတွင် ငါးကြိမ်ဆက်တိုက် ယာဉ်မောင်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆု နှင့် ခြောက်ကြိမ်ဆက်တိုက် ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆုများ အတူတကွ ရယူနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ရှူးမေကာသည် ဖော်မြူလာ ဝမ်းတွင် ဂရန့်ပရီ နိုင်ပွဲရရှိမှု အများဆုံး၊ ရာသီတစ်ခုစာ နိုင်ပွဲရရှိမှု အများဆုံး၊ ယာဉ်မောင်းချန်ပီယံဆုရရှိမှု အများဆုံး စသည့် စံချိန်များစွာကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref>{{Cite news |date=21 July 2002 |title=Schumacher makes history |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/2141834.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505185104/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/2141834.stm |archive-date=5 May 2009 |access-date=12 September 2006 |work=BBC Sport}}</ref> ရှူးမေကာ၏ ရာသီဆက်တိုက် ချန်ပီယံဆု သိမ်းပိုက်မှုသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ရာသီတွင် ရီနော့ပြိုင်ကားအသင်း (Renault) ၏ စပိန် ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဖာနန်ဒို အယ်လွန်ဆို (Fernando Alonso) ၏ အသက်အငယ်ဆုံး ဖော်မြူလာ ဝမ်း ချန်ပီယံဖြစ်လာချိန်၌ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=The youngest Formula 1 world champions – Where does Max Verstappen rank alongside Vettel, Alonso and Hamilton? |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-youngest-world-champions-where-does-verstappen-rank-alongside-vettel.5maXjugCVIKMSrPdky0p7Q |access-date=23 August 2025 |website=Formula 1®}}</ref> ၎င်းနောက်ပိုင်း အသက်အငယ်ဆုံး ချန်ပီယံဆုရှင် စံချိန်အား ဗြိတိသျှ ပြိုင်ကားမောင်းသမား လူးဝစ် ဟာမီလ်တန် (Lewis Hamilton) မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ချန်ပီယံဆုဖြင့် ချိုးဖျက်ခဲ့ပြီး ၎င်းနောက်ထပ်တဖန် ဂျာမန် ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဆီဘက်စသျှန်း ဗက်တယ် (Sebastian Vettel) မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ချန်ပီယံဆုဖြင့် ယင်းစံချိန်အား ထပ်မံချိုးဖျက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ရာသီတွင်လည်း ရီနော့အသင်း နှင့် အယ်လွန်ဆို တို့သည် ချန်ပီယံဆု နှစ်ခုလုံးကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=2006 Teams' Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2006/team |access-date=23 August 2025 |website=formula1.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=2006 Drivers' Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2006/drivers |access-date=23 August 2025 |website=formula1.com}}</ref> ရှူးမက်ကာသည် ဖော်မြူလာ ဝမ်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲများသို့ ၁၆ နှစ်တာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်ကုန်တွင် ပြိုင်ကားမောင်းသမားဘဝမှ အနားယူခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ပြိုင်ပွဲရာသီတွင် Brawn GP အမည်ဖြင့်ပြောင်းလဲ၍ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော မာစီးဒီး ပြိုင်ကားအသင်းသစ်နှင့်အတူ ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲများသို့ တကြော့ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Michael Schumacher: When he announced his first f1 retirement |url=https://www.skysports.com/f1/news/12525/10561418/michael-schumacher-when-he-announced-his-first-f1-retirement |access-date=23 August 2025 |website=Sky Sports}}</ref> ထိုကာလတွင် FIA မှ ပြိုင်ပွဲလှုပ်ရှားမှုများ တိုးတက်စေရန်နှင့် ကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်ကာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းပြောင်းလဲမှုများကို မကြာခဏပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=FIA Rules & Regulations Sporting Regulations: 2006 season changes |url=http://www.formula1.com/insight/rulesandregs/13/995.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061109185035/http://www.formula1.com/insight/rulesandregs/13/995.html |archive-date=9 November 2006 |access-date=11 May 2006 |website=formula1.com}}</ref> ချန်ပီယံရှစ် စတင်ခဲ့သည့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်ကတည်းက တရားဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် "အသင်းမှ အမိန့်ပေးခြင်း" လုပ်ပိုင်ခွင့်သည် ကားမောင်းအသင်းများမှ ပြိုင်ပွဲရလဒ်အား ပြောင်ကျကျခြယ်လှယ်၍ အပျက်သဘောဆောင်သည့် လုပ်ရပ်များ လူသိရှင်ကြားဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစ၍ ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းကိစ္စ၏ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ရပ်မှာ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဩစတြီးယား ဂရန့်ပရီ၌ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖာရာရီအသင်း၏ ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=2008 FIA Formula One Sporting Regulations |url=http://paddocktalk.com/news/html/modules/ew_filemanager/07images/f1/fia/033007_2008_F1_SPORTING_REGULATIONS.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929075510/http://paddocktalk.com/news/html/modules/ew_filemanager/07images/f1/fia/033007_2008_F1_SPORTING_REGULATIONS.pdf |archive-date=29 September 2011 |access-date=16 March 2018 |publisher=}}</ref> အခြားပြောင်းလဲမှုများတွင် တာထွက်နေရာ အရည်အချင်းစစ်ခြင်း၊ အမှတ်ပေးစနစ်၊<ref>{{Cite web |date=2 February 2010 |title=Formula 1 adopts new points system for 2010 season |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8493082.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129191226/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8493082.stm |archive-date=29 November 2017 |access-date=10 April 2021 |publisher=[[BBC Sport]]}}</ref> နည်းပညာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ၊<ref>{{Cite web |date=12 February 2010 |title=FIA publishes new Formula One regulations to cover the 2010 season |url=https://www.theguardian.com/sport/2010/feb/12/fia-formula-one-regulations-2010-season |access-date=23 August 2025 |website=The Guardian}}</ref> နှင့် အင်ဂျင်နှင့် တာယာ မည်မျှကြာမြင့်ရမည် စသည်တို့ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Wise |first=Michael |title=2010 rule changes |url=https://www.skysports.com/f1/news/5980709/2010-rule-changes |access-date=23 August 2025 |website=Sky Sports}}</ref><ref>{{Cite web |last=Holding |first=Joe |date=22 October 2021 |title=Formula One: remember when... the US GP went ahead with just six cars? |url=https://www.topgear.com/car-news/formula-one/formula-one-remember-when-us-gp-went-ahead-just-six-cars |access-date=23 August 2025 |website=Top Gear}}</ref><ref>{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=20 December 2007 |title=Bridgestone signs sole supplier contract |url=https://www.autosport.com/f1/news/bridgestone-signs-sole-supplier-contract-4418515/4418515/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103164629/https://www.autosport.com/f1/news/bridgestone-signs-sole-supplier-contract-4418515/4418515/ |archive-date=3 January 2022 |access-date=3 January 2022 |website=autosport.com}}</ref> == ကားမောင်းပြိုင်ခြင်း == ဖော်မြူလာ ဝမ်း ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲတစ်ပွဲသည် ရက်သတ္တပတ်ကုန်အထိ ကြာမြင့်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပြိုင်ပွဲတစ်ပွဲသည် သောကြာနေ့ အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်မှု နှစ်ကြိမ်၊ စနေနေ့ အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်မှု တစ်ကြိမ်တို့ဖြင့် စတင်သည်။ အရန်ယာဉ်မောင်းများကို သောကြာနေ့ လေ့ကျင့်မှုများတွင် ဝင်ရောက်မောင်းနှင်ခွင့်ပြုသော်လည်း အသင်းတစ်သင်းလျှင် ကားနှစ်စီးသာ အသုံးပြုနိုင်သဖြင့် ပြိုင်ပွဲဝင် ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးနှင့် လဲလှယ်၍သာ ဝင်ရောက်လေ့ကျင့်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်မှု နောက်ဆုံးအကြိမ်အပြီးတွင် တာထွက် နေရာ အကဲဖြတ်ခြင်းအပိုင်း ပြုလုပ်သည်။ ၎င်းအကဲဖြတ် ရလဒ်အပေါ်မူတည်၍ တနင်္ဂနွေနေ့ အဓိကပြိုင်ပွဲ၏ တာအထွက်တွင် စီတန်းရမည့် နေရာအား သတ်မှတ်သည်။ <ref name="QDetail2">{{Cite web |title=Practice and qualifying |url=http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8686/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516014918/http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8686/ |archive-date=16 May 2010 |access-date=21 October 2009 |website=formula1.com}}</ref> <ref name="DriveChang">{{Cite web |date=10 June 2011 |title=Driver changes and additional drivers |url=http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8694/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110620024651/http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8694/ |archive-date=20 June 2011 |access-date=10 June 2011 |website=formula1.com}}</ref> === တာယာ စည်းမျဉ်းများ === [[ဖိုင်:Pirelli_Tire_Range_(52849596009).jpg|thumb|၂၀၂၃ ခုနှစ် ရာသီတွင် အသုံးပြုခဲ့သော Pirelli အမှတ်တံဆိပ် ကားတာယာများ (ဝဲ မှ ယာ)။ ပြောင်ကွန်ပေါင်းတာယာ ၃ မျိုး (အပျော့၊ သာမန်၊ အမာ) နှင့် မိုးရာသီသုံးတာယာ ၂ မျိုး (မိုးဖွဲ၊ မိုးသည်းထန်)။]] ပြိုင်ပွဲသီတင်းပတ်တစ်ခုစီတွင် ပြိုင်ပွဲဝင်ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးလျှင် ခြောက်သွေ့ရာသီသုံး တာယာ ၁၃ စုံ၊ စိုထှိုင်းရာသီသုံး တာယာ ၃ စုံနှင့် အထွေထွေဘက်စုံသုံး တာယာ ၄ စုံ ဟူ၍ စုစုပေါင်း တာယာ အစုံ ၂၀ စီ ခွဲတမ်းချထုတ်ပေးပြီး မသုံးဖြစ်သည့် တာယာအသစ်များကိုလည်း ပြန်လည်အပ်နှံပေးရသည်။ <ref>{{Cite web |date=16 December 2020 |title=2021 Formula 1 Sporting Regulations |url=https://www.fia.com/sites/default/files/2021_formula_1_sporting_regulations_-_iss_5_-_2020-12-16.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217153320/https://www.fia.com/sites/default/files/2021_formula_1_sporting_regulations_-_iss_5_-_2020-12-16.pdf |archive-date=17 December 2020 |publisher=Federation Internationale de l'Automobile}}</ref> === တာထွက်နေရာ အရည်အချင်းစစ်ပြိုင်ပွဲ === ပြိုင်ပွဲကျင်းပမှုသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တာထွက်နေရာအရည်အချင်းစစ်ပွဲသည် အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်ချိန်နှင့် တဆက်တည်းပြုလုပ်လေ့ရှိ၏။ ယာဉ်မောင်းများသည် သတ်မှတ်ကြာချိန်အတွင်း ပတ်လမ်းများကို တစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် ပိုမို၍ မောင်းနှင်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ယာဉ်မောင်းအသီးသီး၏ ပတ်လမ်းအမြန်ဆုံးမောင်းနှင်မှုစံချိန်ဖြင့် အမှတ်ပေးဇယားရပ်တည်မှုကို ဆုံးဖြတ်သည်။ အမြန်ဆုံးစံချိန်ရရှိသူသည် ပြိုင်ပွဲတွင် Pole position ဟုခေါ်သော ထိပ်ဆုံးနေရာမှ တာထွက်ခွင့် ရရှိမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=17 March 2016 |title=Deciding the grid – A history of F1 qualifying formats |url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2016/3/deciding-the-grid-a-history-of-f1-qualifying-formats.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200830180030/https://www.formula1.com/en/latest/features/2016/3/deciding-the-grid-a-history-of-f1-qualifying-formats.html |archive-date=30 August 2020 |access-date=20 May 2021 |website=formula1.com}}</ref> === တာတိုအမြန်မောင်းပြိုင်ပွဲ === ၂၀၂၁ ခုနှစ် ရာသီပွဲစဉ်များတွင် တာတိုအမြန်မောင်းပွဲများ (Sprints) စတင်ပါဝင်လာခဲ့ပြီး တာထွက်နေရာအရည်အချင်းစိစစ်မှုပုံစံသစ်အနေဖြင့် ချဉ်းကပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ၎င်းပုံစံသစ်တွင် ယခင်ပြုလုပ်နေကြ အရည်အချင်းစစ်ဆေးပွဲသည် တာတိုအမြန်မောင်းပြိုင်ပွဲအတွက် တာထွက်နေရာကို ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတာတိုပြိုင်ပွဲအား ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲ တာထွက်နေရာအတွက် ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Rawcliffe |first=Tom |date=6 April 2021 |title=New F1 Sprint Races to be finalised by Imola |url=https://www.planetf1.com/news/sprint-races-finalised-imola/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407000617/https://www.planetf1.com/news/sprint-races-finalised-imola/ |archive-date=7 April 2021 |access-date=7 April 2021 |work=PlanetF1.com}}</ref> သို့သော် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ထိုနည်းလမ်းသစ်အစား တာတိုအမြန်မောင်းပွဲစဉ်များကို ထိပ်ဆုံးပန်းဝင်သူ ၈ ဦးကို ချန်ပီယံရှစ် ရမှတ်ပေးသော ပြိုင်ပွဲများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=7 December 2022 |title=Formula 1 announces venues for six F1 Sprint events across 2023 season |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-formula-1-announces-venues-for-six-f1-sprint-events-across-2023.4tvAAXFGdkoHKE8Onjh8Ya.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207113722/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-formula-1-announces-venues-for-six-f1-sprint-events-across-2023.4tvAAXFGdkoHKE8Onjh8Ya.html |archive-date=7 December 2022 |access-date=21 March 2023 |website=formula1.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 April 2023 |title=Explained: Everything you need to know about the 2023 F1 Sprint format |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.explained-everything-you-need-to-know-about-the-2023-f1-sprint-format.583WHWKbWVVBemPKi6pJxH.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230520011029/https://www.formula1.com/en/latest/article.explained-everything-you-need-to-know-about-the-2023-f1-sprint-format.583WHWKbWVVBemPKi6pJxH.html |archive-date=20 May 2023 |access-date=25 April 2023 |website=formula1.com}}</ref> စံပြုထားသော ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲတစ်ပွဲ ကျင်းပပုံမှာ သီတင်းပတ်တစ်ခု၏ အကုန် သောကြာနေ့တွင် အစမ်းလေ့ကျင့်မောင်းနှင်ခြင်းနှင့် ၎င်းနောက် တာတိုအမြန်မောင်းပြိုင်ပွဲအတွက် တာထွက်နေရာ အရည်အချင်းစစ်ဆေးခြင်း၊ စနေနေ့တွင် နံနက်ပိုင်း၌ တာတိုအမြန်မောင်းပြိုင်ပွဲကျင်ပခြင်းနှင့် မွန်းလွဲပိုင်း၌ တနင်္ဂနွေနေ့ ကျင်းပမည့် ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲအတွက် တာထွက်နေရာအရည်အချင်းစစ်ဆေးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Formula One Management |date=March 12, 2026 |title=Your guide to the 2026 F1 Sprint format |url=https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2026/guide-to-the-f1-sprint/ |access-date=13 June 2026 |website=McLaren.com}}</ref> === ကားမောင်းပြိုင်ပွဲ === တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြိုင်ပွဲဝင်ယာဉ်မောင်းများ ယာဉ်နှင့်လမ်းကြောင်းအခြေအနေ စစ်ဆေးနိုင်ရန်၊ ကားတာယာများကို ဆွဲအားနှင့်ကုပ်အား ပိုမိုရရှိစေရန် အပူပေးသည့်အနေဖြင့် ပတ်လမ်းတစ်ပတ်စာ သွေးပူအစမ်းမောင်းနှင်မှုဖြင့် ပြိုင်ပွဲအား စတင်သည်။<ref>{{Cite news |title=F1 Explained: The formation lap |url=https://www.skysports.com/f1/video/36363/13237888/f1-explained-the-formation-lap |access-date=15 September 2025 |work=Sky Sports}}</ref> ယင်းနောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် ပြိုင်ကားအားလုံးသည် တာထွက်နေရာသို့ ၎င်းတို့၏အရည်အချင်းစစ်ပြိုင်ပွဲရလဒ်အစီအစဉ်အတိုင်း ဝင်ရောက်နေရာယူကြသည်။ [[ဖိုင်:Jacques_Villeneuve_(Sauber)_qualifying_at_US_Grand_Prix_2005.jpg|thumb|၂၀၀၅ ခုနှစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဂရန့်ပရီ တာထွက်နေရာ အရည်အချင်းစစ်ပွဲ၌ မောင်းနှင်ယှဉ်ပြိုင်နေစဉ်တွေ့ရသော Sauber C24 ပြိုင်ကား]] သတ်မှတ် တာထွက်နေရာအသီးသီးသို့ ပြိုင်ကားအားလုံး ဝင်ရောက်တန်းစီပြီးသည်နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ရေး ယာဉ်မှ ၎င်းတို့၏အနောက်သို့ ဝင်ရောက်နေရာယူသည်။<ref>{{Cite web |last=Baxter-Priest |first=Matthew |date=2 March 2023 |title=What is the car at the back of the F1 grid? |url=https://www.esquireme.com/sports/what-is-the-car-at-the-back-of-the-f1-grid |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103153821/https://www.esquireme.com/sports/what-is-the-car-at-the-back-of-the-f1-grid |archive-date=3 November 2023 |access-date=3 November 2023 |website=Esquire Middle East}}</ref> ထို့နောက် တာထွက်အချက်ပြပွိုင့် အနီရောင်မီးသီးငါးလုံး တစ်လုံးစီ တစ်စက္ကန့်ခြား လင်းလာပြီးနောက် စက္ကန့်အနည်းငယ်အကြာအတွင် မီးသီးအားလုံး တပြိုက်နက် မှိတ်သွားခြင်းဖြင့် ပြိုင်ပွဲစတင်ကြောင်း အချက်ပြသည်။<ref>{{Cite web |title=The Formula 1 rules that every new fan needs to know |url=https://www.williamsf1.com/posts/881ba06f-3898-4fe1-8d5c-4c01af217c0e/the-f1-rules-that-every-new-fan-needs-to-know |access-date=15 September 2025 |website=Atlassian Williams Racing}}</ref> ပြင်းထန်သော မတော်တဆမှု၊ အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေများ သို့မဟုတ် ယာဉ်မောင်းသည် တာထွက်နေရာ သို့မဟုတ် လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုမရှိဟုထင်ပါက လက်မြှောက်၍ အချက်ပြကာ ပြိုင်ပွဲစတင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို ရပ်ဆိုင်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |title=McLaren: F1's aborted-start rule "a little confusing" amid Norris fine |url=https://www.motorsport.com/f1/news/mclaren-aborted-start-rule-confusing-norris-fine/10671253/ |access-date=15 September 2025 |website=motorsport.com}}</ref> မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်းကဲ့သို့သော ပြိုင်ပွဲစတင်ခြင်းသည် အလွန်အကျွံအန္တရာယ်များသည်ဟု ယူဆပါက ဘေးကင်းရေးကား၏နောက်မှလည်း ပြိုင်ပွဲကို စတင်နိုင်သည်။ ယင်းအခြေအနေမျိုးတွင် သွေးပူအစမ်းမောင်းနှင်မှု မပါဝင်တော့ပေ။<ref>{{Cite web |title=Race start procedure |url=http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8691/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130704181035/http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8691/ |archive-date=4 July 2013 |access-date=16 October 2010 |website=formula1.com}}</ref> ယာဉ်မောင်းပြိုင်ပွဲဝင်များသည် ယှဉ်ပြိုင်နေစဉ်အတွင်း ပြိုင်ကားများ၏ တာယာဘီးများ လဲလှယ်ရန်နှင့် ပျက်စီးချို့ယွင်းမှုများ ပြုပြင်ရန် ဂိုဒေါင်ရုံ ရပ်နားမှု (Pit Stop) များပြုလုပ်နိုင်သည်။ ပြိုင်ပွဲဝင်များသည် သာမန်အချိန်တွင် အမျိုးအစားမတူသော ခြောက်သွေ့ရာသီသုံး ကွန်ပေါင်းတာယာ ၃ စုံ လဲလှယ်နိုင်ပြီး မိုးရွာသွန်းချိန်နှင့် ဆီးနှင်းကျချိန်များတွင် အမျိုးအစားမတူသော စိုထိုင်းရာသီသုံး အထူးထုတ်တာယာ ၂ စုံ လဲလှယ်နိုင်သည်။ ပြိုင်ပွဲတွင် ယာဉ်မောင်းများသည် ဂိုဒေါင်ရုံ ရပ်နားမှုအား တစ်ကြိမ် အနည်းဆုံးပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ကွန်ပေါင်းတာယာများအား နှစ်စုံ အနည်းဆုံးအသုံးပြုရမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Asher |first=Richard |last2=Braybrook |first2=Rebecca |date=15 September 2025 |title=F1 tyres: What are the Pirelli compounds and 2024 rules |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-tyres-what-are-the-compounds-and-what-do-they-mean/10344284/ |access-date=15 September 2025 |website=autosport.com}}</ref>{{Efn|A mandatory two-pit stop rule was enforced for the [[2025 Monaco Grand Prix]].<ref>{{cite web |title=EXPLAINER: What is the new two-stop rule for Monaco? |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/explained-what-is-the-new-two-stop-rule-for-the-monaco-grand-prix-and-how.1qropbdmR05S3BqgYsHtpE |website=formula1.com |access-date=15 September 2025 }}</ref>}} ရှေ့ဆုံးမှ ဦးဆောင်ယှဉ်ပြိုင်နေသော ကားသည် သတ်မှတ်ထားသည့် ပတ်လမ်းမောင်းနှင်မှုအကြိမ်ရေ ပြီးမြောက်သောအခါတွင် ယှဉ်ပြိုင်မှုပြီးဆုံးလေသည်။{{Efn|This number varies around each track. It is defined as the minimum amount of laps required for the total race distance to exceed 305 km, with the exception of the Monaco Grand Prix, for which it is set at 260km.<ref name="2025 sporting regs"/>}} သတ်မှတ်ပတ်လမ်းမောင်းနှင်မှုအကြိမ်ရေပြီးမြောက်သူ တစ်ဦးမကပါက ပန်းဝင်မျဉ်းကိုဖြတ်သည့် အချိန်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်။ ပြိုင်ပွဲပြီးဆုံးချိန်တွင် သတ်မှတ်ထားသော အကွာအဝေး၏ ၉၀% ပြီးမြောက်သော ပြိုင်ပွဲဝင်များကို ၎င်းတို့၏ ဆက်စပ်လမ်းကြောင်းအနေအထားနှင့် ပြီးမြောက်သွားသော ပတ်လမ်းမောင်းနှင်မှု အရေအတွက်ပေါ်မူတည်၍ ပြိုင်ပွဲ၏ ရလဒ် အဆင့်များကို သတ်မှတ်သည်။ ပြိုင်ပွဲအား ဆက်လက်ကျင်းပရန် လုံခြုံစိတ်ချရမှုမရှိသည့် အခြေအနေမျိုးရှိလာပါက ခေတ္တရပ်နားနိုင်သည် သို့မဟုတ် စောလျင်စွာ ပြီးဆုံးနိုင်သည်။ ယှဉ်ပြိုင်နေမှုအား ယာယီဆိုင်းငံ့ထားသည့် အခြေအနေမျိုးတွင် ပြိုင်ပွဲဝင် ကားအားလုံးသည် လမ်းကြောင်းရှင်း ကား (Safety Car) ၏ ဦးဆောင်မှုနောက်တွင် လက်ရှိရောက်ရှိနေသည့် နေရာ အစဉ်လိုက်အတိုင်း မောင်းနှင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ယှဉ်ပြိုင်မှု ပြန်လည်မစတင်မီ ဆယ်မိနစ်ကြိုတင်အသိပေးသည်။<ref name="2025 sporting regs">{{Cite web |title=2025 Formula 1 Sporting Regulations |url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2025_formula_1_sporting_regulations_-_issue_1_-_2024-07-31.pdf |access-date=15 September 2025 |website=Fédération Internationale de l'Automobile}}</ref> === အချက်ပြ အလံများ === ဖော်မြူလာ ဝမ်း ကားပြိုင်ပွဲများတွင် အသုံးပြုသော အချက်ပြအလံများ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် သုံးစွဲပုံများကို ကမ္ဘာ့ကားမောင်းအဖွဲ့ချုပ်မှ ထုတ်ပြန်သော ကားမောင်းအားကစားနည်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ ကျင့်ထုံး၏ နောက်ဆက်တွဲ(ဇ)တွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=FIA International Sporting Code: Appendix H |url=https://www.fia.com/sites/default/files/appendix_h_2021_published_09_03_2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510213732/https://www.fia.com/sites/default/files/appendix_h_2021_published_09_03_2021.pdf |archive-date=10 May 2021 |publisher=Federation Internationale de l'Automobile}}</ref> {| class="wikitable" !အလံ ! အခေါ်အဝေါ် ! အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် |- ! rowspan="3" |[[ဖိုင်:Auto_Racing_Yellow.svg|50x50px]] ! SC ဆိုင်းဘုတ် (Safety Car) | ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင် ဘေးကင်းရေးယာဉ် (Safety Car) ရှိကြောင်း သတိပေးညွှန်ပြရန် အဝါရောင်အလံနှင့်တွဲဖက်၍ပြသသည်။ ပြိုင်ကားမောင်းသမားများသည် လက်ရှိအဆင့်ရပ်တည်မှုနေရာအတိုင်း အစဉ်လိုက် အရှိန်လျော့၍မောင်းနှင်ရမည်။ |- ! VSC ဆိုင်းဘုတ် (Virtual Safety Car) | ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင် ဘေးကင်းရေးယာဉ် (Safety Car) ရှိသကဲ့သို့ သတ်မှတ်ကြောင်း သတိပေးညွှန်ပြရန် အဝါရောင်အလံနှင့်တွဲ၍ပြသသည်။ ဤသတ်မှတ်ချိန်အတွင်းတွင် ယာဉ်မောင်းများအား ပြိုင်လမ်း အပိုင်းလိုက် မောင်းနှင်ချိန် မည်မျှကြာမြင့်ရမည်ကို သတ်မှတ်ပေးထားပြီး မလိုက်နာပါက ပြစ်ဒဏ်ခံရမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=18 April 2025 |title=Virtual Safety Car: what it is and how it works |url=https://www.monzanet.it/en/virtual-safety-car-what-it-is-and-how-it-works/ |access-date=19 August 2025 |website=Autodromo Nazionale Monza}}</ref> |- ! အဝါ | ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင် (သို့) ပြိုင်လမ်းအနီးတွင် အပျက်အစီး အပိုင်းအစများရှိကြောင်း သတိပေးညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အဝါရောင်နှစ်ထပ်လှိုင်းတွန့်အလံသည် ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင် (သို့) ပြိုင်လမ်းအနီးတွင် ပြိုင်ပွဲကြီးကြပ်ရေးဒိုင်များ အလုပ်လုပ်နေသောကြောင့် အရှိန်လျှော့ရန်နှင့် ရပ်တန့်နိုင်ရေး ပြင်ဆင်ထားရန် သတိပေးညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ |- ![[ဖိုင်:Auto_Racing_Green.svg|50x50px]] ! အစိမ်း | ပြိုင်ပွဲသည် ပုံမှန်အခြေအနေအတိုင်း ယှဉ်ပြိုင်နေကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအား အလံဝါ (သို့) SC Board ပြသပြီးနောက် ပုံမှန်အခြေအနေပြန်ဖြစ်မှုကို ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲ အစီအစဉ်များတစ်ခု၏ စတင်ရာတွင်လည်း ပြလေ့ရှိသည်။ |- ![[ဖိုင်:Auto_Racing_Oil.svg|50x50px]] ! ဝါနီကျား | စက်ဆီ၊ ချောဆီ၊ ရေ (သို့) အပျက်အစီးအပိုင်းအစများရှိနေ၍ ကားလမ်းချော်နိုင်ကြောင်းညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ မျဉ်းကြားပုံသည် ဘေးတိုက်ဖြစ်ပါက တိရစ္ဆာန်ငယ်လေးများ ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင်ရှိနေကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ |- ![[ဖိုင်:Auto_Racing_Plain_Blue.svg|50x50px]] ! အပြာ | ယာဉ်မောင်း၏နောက်တွင်ရှိသည့် ပတ်လမ်းအခေါက်ရေသာလွန်နေသော အရှိန်ပိုမြန်သည့် ကားများကို ကျော်တက်ခွင့်ပြုရန် ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအလံပြသ သတိပေးမှု သုံးကြိမ်ထိပါက ပြစ်ဒဏ်ခံရမည်ဖြစ်သည်။ |- ![[ဖိုင်:F1_white_flag.svg|50x50px]] ! အဖြူ | ရှေ့၌ အရှိန်နှေးသော ကားရှိကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ပြင်ဆင်ရေးရုံများမှ ပြိုင်ကားတစ်စီး ပြန်လည်ထွက်ခွာတော့မည်ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ရုံဝင်လမ်းကြောင်းအဆုံးတွင် အလံရမ်းပြလေ့ရှိသည်။ |- ![[ဖိုင်:F1_black_flag_with_orange_circle.svg|50x50px]] ! လိမ္မော်ဝိုင်း အနက် | ယာဉ်သည် ထိခိုက်ပျက်စီးမှု (သို့) စက်ပိုင်းဆိုင်ရာချို့ယွင်းမှု တစ်ခုခုရှိနေသောကြောင့် ပြင်ဆင်ရေးရုံသို့ချက်ချင်းပြန်သွားရန် ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ |- ![[ဖိုင်:F1_black_and_white_diagonal_flag.svg|50x50px]] ! ဖြူနက်စောင်း | ယာဉ်မောင်း၏ အားကစားစိတ်ဓာတ်ညံ့ဖျင်းမှု သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော အပြုအမူနှင့်ပတ်သက်၍ သတိပေးကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အလားတူလုပ်ရပ်မျိုး ထပ်မံကျူးလွန်ပါက အလံနက်ဖြင့် အမှတ်အသားပြုနိုင်သည်။ |- ![[ဖိုင်:Auto_Racing_Black.svg|50x50px]] ! အနက် | ဆက်လက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် အရည်အချင်းမပြည့်မီကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဖြူနက်စောင်းအလံပြပြီးနောက် ပြသနိုင်သည်။ |- ![[ဖိုင်:F1_red_flag.svg|50x50px]] ! အနီ | ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် အလွန်အန္တရာယ်များလာသည့်အခြေအနေမျိုး၌ ပြိုင်ပွဲအား ချက်ချင်းရပ်ဆိုင်းကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ |- ![[ဖိုင်:F1_chequered_flag.svg|50x50px]] ! ချက်ကာကွက် | အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်မှု၊ အရည်အချင်းစစ်ဆေးပွဲ သို့မဟုတ် ပြိုင်ပွဲ ပြီးဆုံးကြောင်း ပန်းဝင်နေရာတွင် ညွှန်ပြသည်။ |} === အမှတ်ပေးစနစ် === {| class="wikitable" style="text-align:center" !ပထမ ! ဒုတိယ ! တတိယ ! စတုတ္ထ ! ပဉ္စမ ! ဆဌမ ! သတ္တမ ! အဌမ ! နဝမ ! ဒသမ |- | style="background-color:#ffffbf" | ၂၅ | style="background-color:#dfdfdf" | ၁၈ | style="background-color:#ffdf9f" | ၁၅ | style="background-color:#dfffdf" | ၁၂ | style="background-color:#dfffdf" | ၁၀ | style="background-color:#dfffdf" | ၈ | style="background-color:#dfffdf" | ၆ | style="background-color:#dfffdf" | ၄ | style="background-color:#dfffdf" | ၂ | style="background-color:#dfffdf" | ၁ |} == ဂရန့်ပရီ == [[ဖိုင်:Formula_1_all_over_the_world.svg|thumb|ဖော်မြူလာ ဝမ်း ဂရန့်ပရီပွဲများ၏ ကမ္ဘာ့တည်နေရာပြမြေပုံ။ လက်ရှိပြိုင်ပွဲရာသီအချိန်ဇယားပါ နိုင်ငံများကို အစိမ်းရောင်ခြယ်သထားပြီး ယခင် ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲများ လက်ခံကျင်းပဖူးသော နိုင်ငံများကို မီးခိုးရင့်ခြယ်သထားသည်။ {{Efn|''De facto'' status of the territories is shown.}}]] ပြိုင်ပွဲရာသီတစ်ခုအတွင်း ကျင်းပသော ဂရန့်ပရီပွဲစဉ် အရေအတွက်သည် ခုနှစ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူညီကြပေ။ ၁၉၅၀ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ် ပထမဆုံးရာသီတွင် ပြိုင်ပွဲခုနစ်ပွဲသာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး<ref name="inaugural season">{{Cite web |title=1950 RACE RESULTS |url=https://www.formula1.com/en/results/1950/races |access-date=23 August 2025 |website=formula1.com}}</ref> ချန်ပီယံရှစ် မဟုတ်သော ဖော်မြူလာဝမ်း ပြိုင်ပွဲများစွာလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=Non World Championship Grand Prix - 1950 |url=https://www.statsf1.com/en/1950-hc.aspx |access-date=23 August 2025 |website=statsf1.com}}</ref> သို့သော် ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။<ref name="lastnopointsrace">{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |date=10 April 2021 |title=The beer and curry secret of F1's last non-points race |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-race-champions-sullivan-1983/4779232/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708190942/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-race-champions-sullivan-1983/4779232/ |archive-date=8 July 2023 |access-date=3 September 2024 |website=motorsport.com}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲရာသီတွင် ပြိုင်ပွဲ ၂၄ ပွဲ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲအရေအတွက်အများဆုံးကျင်းပမှုဖြစ်သည်။<ref name="2024 calendar">{{Cite web |title=F1 2024 calendar revealed: Saturday night Grands Prix in Bahrain and Saudi Arabia to kick off record 24-race season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708215051/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |archive-date=8 July 2023 |access-date=5 July 2023 |website=Sky Sports}}</ref> === စာချုပ်ချုပ်ဆိုထားသော ဂရန့်ပရီပွဲများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲရာသီအတွက် ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲ ၂၂ ပွဲကျင်းပမည်ဖြစ်ရာ ကျင်းပရန် စာချုပ်ချုပ်ဆိုထားသည့် ပတ်လမ်းပြိုင်ကားကွင်းများမှာ အောက်ဇယားပါအတိုင်းဖြစ်သည် -&nbsp; {| class="sortable wikitable" style="font-size: 85%;" !ဂရန့်ပရီပွဲစဉ် !ပတ်လမ်းကြောင်း !စာချုပ်ပြီးဆုံး ! class="unsortable" |ကိုးကား |- |အဘူဒါဘီ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|UAE}} [[:en:Yas Marina Circuit|ရက်စ်မရီနာပြိုင်ကားကွင်း]]၊ [[အဘူဒါဘီမြို့]] |၂၀၃၀ |<ref>{{Cite news |date=9 December 2021 |title=Formula 1 renews Abu Dhabi Grand Prix contract until 2030 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-renews-abu-dhabi-grand-prix-contract-until-2030.4oNR96dTUunnErAiruurFd.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612142007/https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-renews-abu-dhabi-grand-prix-contract-until-2030.4oNR96dTUunnErAiruurFd.html |archive-date=12 June 2022 |access-date=2 February 2024 |work=Formula 1}}</ref> |- |ဩစတြေးလျ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|AUS}} [[:en:Albert Park Circuit|အဲလ်ဘတ်ပက်ပြိုင်ကားကွင်း]]၊ [[မဲလ်ဘုန်းမြို့]] |၂၀၃၇ |<ref>{{Cite web |date=15 December 2022 |title=Melbourne In The Formula 1 Driver's Seat Until 2037 |url=https://www.premier.vic.gov.au/melbourne-formula-1-drivers-seat-until-2037 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218033731/https://www.premier.vic.gov.au/melbourne-formula-1-drivers-seat-until-2037 |archive-date=18 December 2022 |access-date=1 July 2025 |website=Premier of Victoria (Government of Victoria)}}</ref> |- |ဩစတြီးယား ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|AUT}} [[:en:Red Bull Ring|ရက်ဒ်ဘူးလ်ပြိုင်ကားကွင်း]]၊ [[:en:Spielberg, Styria|စပီးဘာ့ဂ်မြို့]] |၂၀၄၁ |<ref>{{Cite news |date=29 June 2025 |title=Formula 1 to race in Austria through to 2041 with new extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-austria-through-to-2041-with-new-extension.HgOK1qQjX444utFdp1A6J |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629093324/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-austria-through-to-2041-with-new-extension.HgOK1qQjX444utFdp1A6J |archive-date=29 June 2025 |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}</ref> |- |အဇာဘိုင်ဂျန် ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|AZE}} [[:en:Baku City Circuit|ဘာကူးမြို့တော်ပြိုင်ကားကွင်း]]၊ [[ဘာကူးမြို့]] |၂၀၃၀ |<ref>{{Cite news |last=Cleeren |first=Filip |date=20 September 2025 |title=Azerbaijan GP secures F1 contract extension until 2030 |url=https://www.autosport.com/f1/news/azerbaijan-grand-prix-nets-f1-contract-extension-until-2030/10760922 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251019234827/https://www.autosport.com/f1/news/azerbaijan-grand-prix-nets-f1-contract-extension-until-2030/10760922 |archive-date=19 October 2025 |access-date=20 October 2025 |work=Autosport}}</ref> |- |{{Nowrap|ဘာစီလိုနာ-ကတ္တလူးညာ}} ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|ESP}} [[:en:Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[:en:Montmeló]] |၂၀၃၂{{Efn|The event will not be held in 2027, 2029 and 2031 under the rotational contract.}} |<ref>{{Cite news |date=16 February 2026 |title=F1 announces multi-year extension with the Circuit de Barcelona-Catalunya to race in rotation with Circuit de Spa-Francorchamps |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-announces-multi-year-extension-with-the-circuit-de-barcelona-catalunya-to.34PBcnuzB9vYVzFIwdEgf4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216182605/https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-announces-multi-year-extension-with-the-circuit-de-barcelona-catalunya-to.34PBcnuzB9vYVzFIwdEgf4 |archive-date=16 February 2026 |access-date=16 February 2026 |work=formula1.com}}</ref> |- |ဘယ်လ်ဂျီယံ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|BEL}} [[:en:Circuit de Spa-Francorchamps]], [[:en:Stavelot]] |၂၀၃၁{{Efn|The event will not be held in 2028 and 2030 under the rotational contract.}} |<ref>{{Cite news |date=8 January 2025 |title=Formula 1 announces multi-year extension with the Belgian Grand Prix |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-announces-multi-year-extension-with-the-belgian-grand-prix.7FR5zJUgLAB7htZrRQUB07 |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}</ref> |- |ဗြိတိသျှ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|GBR}} [[:en:Silverstone Circuit|ဆေးဗားစတုန်း ပြိုင်ကားကွင်း]]၊ [[:en:Silverstone|ဆေးဗားစတုန်းမြို့]] |၂၀၃၄ |<ref>{{Cite web |date=8 February 2024 |title=Silverstone confirmed as host of the Formula 1 British Grand Prix until 2034 |url=https://www.silverstone.co.uk/news/silverstone-confirmed-home-formula-1-british-grand-prix-until-2034 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240209050007/https://www.silverstone.co.uk/news/silverstone-confirmed-home-formula-1-british-grand-prix-until-2034 |archive-date=9 February 2024 |access-date=8 February 2024 |website=Silverstone Circuit}}</ref> |- |ကနေဒါ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|CAN}} [[:en:Circuit Gilles Villeneuve]]၊ [[မွန်းထရီးအောမြို့]] |2035 |<ref>{{Cite news |last=Rainbird |first=Daniel |title=Canadian Grand Prix signs Formula One contract extension through 2035 |url=https://www.cbc.ca/sports/canadian-grand-prix-jean-philippe-paradis-event-future-montreal-1.7562655 |access-date=19 August 2025 |work=CBC Canada}}</ref> |- |တရုတ် ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|CHN}} [[:en:Shanghai International Circuit|ရှန်ဟိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပြိုင်ကားကွင်း]]၊ [[ရှန်ဟိုင်းမြို့]] |2030 |<ref>{{Cite news |date=6 December 2024 |title=Formula 1 to race in Shanghai until 2030 with new five-year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-shanghai-until-2030-with-new-five-year-extension.773NjupGSMZ1sBQZUfTgY3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207062217/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-shanghai-until-2030-with-new-five-year-extension.773NjupGSMZ1sBQZUfTgY3 |archive-date=7 December 2024 |access-date=7 December 2024 |work=Formula 1}}</ref> |- |ဒတ်ချ် ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|NED}} [[:en:Circuit Zandvoort]], [[:en:Zandvoort]] |2026 |<ref>{{Cite news |date=4 December 2024 |title=Formula 1 to celebrate final Dutch Grand Prix in 2026 after one-year extension confirmed for Zandvoort |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-celebrate-final-dutch-grand-prix-in-2026-after-one-year.7EYLHSMGIJyqefI5tMjLrZ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201220318/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-celebrate-final-dutch-grand-prix-in-2026-after-one-year.7EYLHSMGIJyqefI5tMjLrZ |archive-date=1 February 2025 |work=Formula 1}}</ref> |- |ဟန်ဂေရီ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|HUN}} [[:en:Hungaroring]], [[:en:Mogyoród]] |2032 |<ref>{{Cite news |date=22 July 2023 |title=Formula 1 to race in Hungary until 2032 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-to-race-in-hungary-until-2032.hKn4fTq1yH00eDOYi3Pbg.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728013023/https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-to-race-in-hungary-until-2032.hKn4fTq1yH00eDOYi3Pbg.html |archive-date=28 July 2023 |access-date=2 February 2024 |work=Formula 1}}</ref> |- |အီတလီ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|ITA}} [[:en:Monza Circuit|မွန်ဇာပြိုင်ကားကွင်း]]၊ [[:en:Monza|မွန်ဇာမြို့]] |2031 |<ref>{{Cite news |date=27 November 2024 |title=F1 News: Formula 1 to race in Monza until 2031 with new six year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-monza-until-2031-with-new-six-year-extension.1ICunI10PkuvLwuozkjxQ8 |access-date=1 July 2025 |work=formula1.com}}</ref> |- |ဂျပန် ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|JPN}} [[:en:Suzuka International Racing Course|ဆူဇူကာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပြိုင်ကားကွင်း]]၊ [[:en:Suzuka, Mie|ဆူဇူကာ]] |2029 |<ref>{{Cite news |date=9 December 2021 |title=Formula 1 renews Suzuka contract until 2029 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-to-race-in-japan-until-2029-after-new-five-year-extension.7yAlDYf8uDZBUBZn5fBcLx.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612142007/https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-renews-abu-dhabi-grand-prix-contract-until-2030.4oNR96dTUunnErAiruurFd.html |archive-date=12 June 2022 |access-date=2 February 2024 |work=formula1.com}}</ref> |- |လပ်ဗီးဂပ်စ် ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|USA}} [[Las Vegas Strip Circuit]], [[Paradise, Nevada]] |2037 |<ref>{{Cite news |date=4 June 2026 |title=F1 to race in Las Vegas through 2037 following new 10-year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-to-race-in-las-vegas-through-2037-following-new-10-year-extension.5I6G8MKSr2U2rabMaZP10R |access-date=4 June 2026 |work=formula1.com}}</ref> |- |မက္ကဆီကို ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[မက္ကဆီကိုမြို့]] |2028 |<ref>{{Cite news |date=30 April 2025 |title=Formula 1 to race in Mexico City until 2028 with new three year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-mexico-city-until-2028-with-new-three-year-extension.5ulR004lsElEueJ1pZQnJV |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}</ref> |- |မိုင်ယာမီ ဂရန့်ပရီ |{{Nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens, Florida]]}} |2041 |<ref name="official name">{{Cite news |date=2 May 2025 |title=Formula 1 to race in Miami until 2041 as new extension agreed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-miami-until-2041-as-new-extension-agreed.6rJEbQ5yl00iLsHLTtYoEV |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}</ref> |- |မိုနာကို ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|MON}} [[:en:Circuit_de_Monaco|မိုနာကို မြို့တွင်းပတ်လမ်း]]၊ [[မိုနာကိုနိုင်ငံ|မိုနာကို]] |2035 |<ref>{{Cite news |last=Benson |first=Andrew |date=5 September 2025 |title=Monaco Grand Prix contract extended until 2035 by Formula 1 |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c36k1wpk6wgo |access-date=5 September 2025 |work=BBC Sport}}</ref> |- |ကာတာ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|QAT}} [[:en:Lusail International Circuit]], [[:en:Lusail]] |2032 |<ref>{{Cite news |date=30 September 2021 |title=F1 to hold first Qatar Grand Prix at Losail this November |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/f1-to-hold-first-qatar-grand-prix-at-losail-this-november |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930114809/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/f1-to-hold-first-qatar-grand-prix-at-losail-this-november |archive-date=30 September 2021 |access-date=2 February 2024 |work=Motor Sport Magazine}}</ref> |- |ဆောပိုလို ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|BRA}} [[:en:Interlagos Circuit]], [[ဆောပိုလိုမြို့|São Paulo]] |2030 |<ref>{{Cite news |date=3 November 2023 |title=Formula 1 to race in Sao Paulo until 2030 after new five-year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-sao-paolo-until-2030-after-new-five-year-extension.5UhmDjszyMNhTSbmPloxt9 |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}</ref> |- |စင်္ကာပူ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|SIN}} [[:en:Marina Bay Street Circuit|မာရီနာဘေ မြို့တွင်းပတ်လမ်း]]၊ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]] |2028 |<ref>{{Cite news |date=27 January 2022 |title=F1 signs 7-year contract extension with Singapore Grand Prix |url=https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2022/01/27/f1-signs-7-year-contract-extension-with-singapore-grand-prix/49726135/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127104245/https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2022/01/27/f1-signs-7-year-contract-extension-with-singapore-grand-prix/49726135/ |archive-date=27 January 2022 |work=SA Today}}</ref> |- |စပိန် ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|ESP}} [[:en:Madring]], [[မာဒရစ်မြို့|Madrid]] |2035 |<ref>{{Cite news |date=23 January 2024 |title=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}</ref> |- |အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|USA}} [[:en:Circuit of the Americas|အမေရိကား ပြိုင်ကားကွင်း]]၊ [[အော်စတင်မြို့]] |2034 |<ref>{{Cite news |date=19 October 2025 |title=Formula 1 announces expansion of the United States Grand Prix through 2034 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-announces-extension-of-the-united-states-grand-prix-through-2034.1Qxc1oXyrxaSVLKn2IPvRu |access-date=19 October 2025 |work=Formula 1}}</ref> |} ၂၀၂၇ ရာသီအတွက် စာချုပ်ချုပ်ဆိုထားသည့် ဂရန့်ပရီပွဲစဉ်များဖြစ်သည် - {| class="sortable wikitable" style="font-size: 85%;" ! ဂရန့်ပရီပွဲစဉ် ! ပတ်လမ်းကြောင်း ! စာချုပ်ကုန်ဆုံး ! class="unsortable" | ကိုးကား |- | ဘာရိန်း ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|BHR}} [[Bahrain International Circuit]] ၊ [[Sakhir]] | ၂၀၃၆ | <ref>{{Cite news |last=Edmondson |first=Laurence |date=11 February 2022 |title=Bahrain Grand Prix to remain in F1 until 2036 |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/33265777/bahrain-grand-prix-signs-new-deal-remain-f1-2036 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220211114147/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/33265777/bahrain-grand-prix-signs-new-deal-remain-f1-2036 |archive-date=11 February 2022 |access-date=2 February 2024 |work=ESPN}}</ref> <ref name="2026-cancellation">{{Cite news |date=15 March 2026 |title=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |access-date=15 March 2026 |work=Formula 1}}</ref> |- | ပေါ်တူဂီ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|POR}}[[Algarve International Circuit]] ၊ [[Portimão]] | ၂၀၂၈ | <ref name="F1-return-Portugal">{{Cite news |date=16 December 2025 |title=Formula 1 to return to Portugal in 2027 and 2028 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-return-to-portugal-in-2027-and-2028.6kRRgAnvEoGiOkJMkzp1Cr |access-date=24 December 2025 |work=Formula 1}}</ref> |- | nowrap="" | ဆော်ဒီအာရေဗျ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|SAU}}ဂျက်ဒါ ကော်နစ်ချီ ဆားကစ် ၊ [[ဂျက်ဒါးမြို့]] {{Efn|The event will move to [[Qiddiya Speed Park Track|a purpose built city track]] in [[Qiddiya City]] in 2028.}} | ၂၀၃၀ | <ref>{{Cite news |date=19 January 2023 |title=Jeddah expects to host F1 race until Qiddiya circuit is ready in 2027 |url=https://racer.com/2023/01/19/jeddah-expects-to-host-f1-race-until-qiddiya-circuit-is-ready-in-2027/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162122/https://racer.com/2023/01/19/jeddah-expects-to-host-f1-race-until-qiddiya-circuit-is-ready-in-2027/ |archive-date=7 July 2023 |access-date=2 February 2024 |work=Racer}}</ref> <ref name="2026-cancellation" /> |- | တူရကီ ဂရန့်ပရီ |{{Flagicon|TUR}}[[:en:Istanbul Park|အစ္စတန်ဘူလ်ပန်းခြံ]] [[အစ်စတန်ဘူလ်မြို့|အစ္စတန်ဘူလ်]] | ၂၀၃၁ | <ref>{{Cite web |title=F1 returns to Turkey's Istanbul Park from 2027 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-returns-to-turkeys-istanbul-park-from-2027-as-part-of-new-five-year-agreement.1I7OZGeDPoC6Vysv3iqadY |access-date=2026-04-24 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> |} == ရှင်းလင်းချက် မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Official website}} * {{Commons category-inline}} {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:ဖော်မြူလာ ဝမ်း]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်မြူလာ ကားပြိုင်ပွဲ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်မြူလာ ကားပြိုင်ပွဲ ပွဲစဉ်များ]] 1tx84zahk3fza09uon3h1eur7nweou0 0 12875 1047154 1044514 2026-08-07T16:44:02Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သံပုရာ +သံပရာ) 1047154 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဦးမိုးဒီ | image = | caption = ဟာသသရုပ်ဆောင် ဦးမိုးဒီ | birth_name = သန်းထွန်း | birth_date = {{birth date and age|1948|1|16}} | birth_place = [[ဟင်္သာတမြို့]]၊ ဆန်ခါတန်းရပ်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | residence = [[တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = [[လူရွှင်တော်]]၊ ဟာသသရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၆၂ - လက်ရှိ | spouse = အေးအေးကြွယ် (၂၀၁၂ ကွယ်လွန်) | children = သား (၄) ဦး (သရုပ်ဆောင် ကောင်းစံ အပါအဝင်) | awards = [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] (အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု - ၂၀၀၇)<br>လူမှုထူးချွန်တံဆိပ် (တတိယအဆင့် - ၂၀၂၄) }} '''မိုးဒီ''' (၁၆ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ မွေးဖွား) သည် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုရ]] လူရွှင်တော် ဟာသသရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကျွန်တော့်သဘင် တင်မိုးဝင်းတွင် လူရွှင်တော် [[မော့စ်]]နှင့် တွဲဖက်၍ နာမည်ကျော် လာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးပေါင်း ၈၀ ကျော်၊ ဗွီဒီယိုဇာတ်ကား ၂၀၀ ကျော်တို့တွင်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးသန်းထွန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=(၁၅)ကြိမ်မြောက် သက်ကြီးဟာသပညာရှင်များအား ကန်တော့ပွဲနှင့် ဟာသပညာထူးချွန်ဆု ချီးမြှင့်ပွဲကျင်းပ |url=http://www.moi.gov.mm/news/71960 |access-date=2026-07-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ငယ်ဘဝ == မိုးဒီကို ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် [[ဟင်္သာတမြို့]] ဆန်ခါတန်းရပ်တွင် အဖ ဦးဟန်တင်နှင့် အမိ ဒေါ်ခင်မြင့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မခင်ရွှေနှင့် မောင်ခင်မောင်အေး ဆိုသည့် အစ်ကိုတစ်ဦးနှင့် အစ်မတစ်ဦး ရှိပြီး မွေးချင်း (၃) ဦးတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အ.ထ.က (၁) ဟင်္သာတတွင် သတ္တမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောက == အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်တွင် [[ပန်တျာကြည်လင်]] ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်အဖွဲ့တွင် မီးထိုးသမား အဖြစ် ၅ နှစ်ကျော်မျှ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဇာတ်မင်းသမီး မအေးကြွယ်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ရွှေမန်းကျော်အောင် ဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်တွင် မီးထိုးသမား အဖြစ်လုပ်ကိုင်ရင်း လူရွှင်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က လူရွှင်တော် အမည်မှာ "မိုးဒိ" ဖြစ်သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်တွင် တစ်နှစ်ခွဲမျှကြာပြီးနောက် [[စိန်မာဒင်]] ဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ စိန်မာဒင်ဇာတ်တွင် ဇာတ်ဆရာ၏ ကြော်ငြာမှားယွင်း ရိုက်နှိပ်ရာမှ "မိုးထိ" ဟူသော အမည်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၃ နှစ်အကြာတွင် ခင်မာချို အငြိမ့် အဖွဲ့သို့ ပြောင်းလဲပြီးနောက် မိုးဒီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ၄ နှစ်ကျော်မျှ ကပြခဲ့ပြီးနောက် စိန်မာဒင်တွင် ခေတ္တခဏ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ခင်မာချို အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် တစ်နှစ်မျှ ကပြပြီးနောက် အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် စိန်မာဒင် ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီးနောက်တွင် ပြဇာတ်မင်းသား ဒို့တင်ဌေး နှင့် တွဲဖက်၍ ကပြခဲ့သည်။ ဒို့တင်ဌေး ထွက်သွားပြီးနောက်တွင် စိန်မာဒင်ဇာတ်မှာ မိုးဝင်းဇာတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မိုးဝင်းဇာတ်တွင် [[မော့စ်]] နှင့်အတူ ၈ နှစ်ကြာမျှ ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဦးတင်မြင့်၊ စာရေးဆရာ မောင်စိတ္တ၊ မော့စ် တို့နှင့် တွဲဖက်၍ တင်မိုးဝင်းဇာတ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၃ နှစ်အကြာတွင် မိုးဒီ မော့စ် ကျွန်တော့်သဘင် ဟူသော အမည်ဖြင့် အခြားဇာတ်တစ်ခုကို ၁ နှစ်ကြာမျှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဦးစိန်ရိုးနှင့် တွဲဖက်၍ ရန်ကုန်သိန်းနိုင် အမည်ဖြင့် ဇာတ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြန်သည်။<ref> ဟာသ သရုပ်ဆောင်များ၏ ဘဝပုံရိပ်နှင့် အတွေးအမြင်များ၊ နွယ်ဇင်ဦး(မြန်မာစာ)</ref> == ဗွီဒီယိုလောက == အငြိမ့်နှင့်ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ကျင်လည်ရင်းဖြင့်ပင် ရုပ်ရှင်နှင့်ဗီဒီယိုလောကသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်နှင့်ဗီဒီယိုလောကတွင်လည်း အောင်မြင်သော ဟာသသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် မော့စ် နှင့်တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်သော ဟာသကားများကို လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကြော်ငြာများတွင်လည်း သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ပရိသတ်များအားပေးမှုခံခဲ့ရသည်။ == ရရှိခဲ့သောဆု၊တံဆိပ်များ == ဦးမိုးဒီသည် [[ကိုးဆယ်ဆသာလိမ့်မည်]] ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပြောင်မြောက်စွာသရုပ်ဆောင်နိုင်မှုဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု) ကိုချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လူမှုထူးချွန်တံဆိပ် (တတိယအဆင့်) ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် မိသားစုဘဝ == ဦးမိုးဒီသည် ဇနီးကို ချစ်လွန်းသဖြင့် ယူထားရခြင်းဖြစ်ရာ ၎င်း၏ဇနီး ထမင်းငတ်မည်ကို အရမ်းစိုးရိမ်ခဲ့သည်။ အဲဒီအတွက် ကြုံရာကျပန်းအလုပ်အကုန်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ဇာတ်ပွဲထဲတွင် လူတွေအများကြီးရှိသဖြင့် သံပရာရည် ရောင်းချခဲ့သည်။ စဥ့်အိုးကြီးတစ်လုံးကို ငှားရမ်းပြီး သံပရာရည်များဖျော်ရောင်းရာ၊ လူကများ ပူကပူသဖြင့် ပြိုက်ခနဲ ဝယ်ယူသောက်ကြသည်။ ရသမျှ ပိုက်ဆံတွေအကုန်လုံးကိုလည်း ဇနီးဖြစ်သူကိုပဲ အပ်နှံရာ ဇနီးသည်က မိခင် (ယောက္ခမ) ကို ပြန်လည်ပေးထားသည်။ မိုးတွင်းကာလ ဇာတ်ပွဲမရှိသဖြင့် ထမင်းငတ်လျှင် ယောက္ခမတာဝန် ဖြစ်သည်ဟုလည်း (ရယ်လျက်) ပြောဆိုဖူးသည်။ ယောက္ခမကလည်း ဦးမိုးဒီကို အရမ်းချစ်သည်။ ၎င်းသည် အရက်မသောက်တတ်၊ ဆေးလိပ်မသောက်၊ ကွမ်းမစားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဇနီးသည်ကိုလည်း အမြဲတစေ သတိရလွမ်းဆွတ်လျက်ရှိပြီး၊ ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်မှာ ၁၀ နှစ်ရှိနေပြီဖြစ်သော်လည်း ယနေ့တိုင် တစ်ရက်မှ မေ့မရကြောင်း ဦးမိုးဒီက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဦးမိုးဒီနှင့် ဇာတ်မင်းသမီး ဒေါ်အေးအေးကြွယ်တို့သည် ပန်တျာကြည်လင်ဇာတ်အဖွဲ့တွင် အလုပ်အတူလုပ်ကိုင်ကြရင်း တွေ့ဆုံခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မကွေးမြသလွန်ဘုရား၌ ခိုးပြေးရန် စီစဉ်ကြရင်း အိမ်ထောင်ကျခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပန်တျာကြည်လင်ဇာတ်နှင့် ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်တို့ မကွေးမြသလွန်ဘုရားတွင် အပြိုင်ကပြကြရစဉ်၊ ဦးမိုးဒီက ပန်တျာကြည်လင်ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ရှိနေပြီး ဇနီးဖြစ်သူက ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်တွင် ရှိနေကာ မကွေးမြသလွန်၌ ဆုတောင်းပွဲလုပ်ကြရင်း အတူခိုးပြေးရန် စီစဉ်ဖြစ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးမိုးဒီနှင့် ၎င်း၏ဇနီးတို့နှစ်ဦးသည် ချစ်စကြင်စတွင် အပြန်အလှန် ကတိတစ်ခုစီ တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဒေါ်အေးအေးကြွယ်က ဦးမိုးဒီကို အရက်မသောက်ရန် ကတိတောင်းပြီး၊ ဦးမိုးဒီက ဇနီးသည်ကို အိမ်ထောင်ကျလျှင် နှုတ်ခမ်းနီမဆိုးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ တစ်ခါတရံ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းများနှင့်တွေ့၍ ငြင်းဆန်မရသဖြင့် သောက်လိုက်ရလျှင်ပင် အရက်နံ့ရသည်နှင့် ဇနီးသည်က လုံးဝစကားမပြောတော့ပေ။ ဇနီးသည် စကားမပြောသည်ကို ဦးမိုးဒီက မခံစားနိုင်သဖြင့် နောက်ပိုင်းတွင် အရက်ကို လုံးဝမသောက်တော့ပေ။ ဇနီးသည်က တားမြစ်ခဲ့သဖြင့် ယခုကဲ့သို့ လူအများ လူရိုသေရှင်ရိုသေ ရှိလာခြင်းဖြစ်သောကြောင့် ကွယ်လွန်သူဇနီးသည်ကို အထူးကျေးဇူးတင်လျက်ရှိသည်။ ဦးမိုးဒီ၏ဇနီး ဇာတ်မင်းသမီးကြီး ဒေါ်အေးအေးကြွယ်သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ၁၂ လပိုင်း ၈ ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ဦးမိုးဒီနှင့် ဒေါ်အေးအေးကြွယ်တို့တွင် သား (၄) ဦး ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ သားတစ်ဦးဖြစ်သည့် ကောင်းစံသည် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဦးမိုးဒီသည် သားသမီး၊ မြေး၊ မြစ်များနှင့်အတူ တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်တွင် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <references /> [[Category:၁၉၄၈ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ လူရွှင်တော်များ]] [[Category:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] 615d9s87t3jdi1654y2qgynj1itqgbl 0 13047 1047339 1044149 2026-08-08T08:49:03Z နေနီဝန်း 89694 /* ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၈၈-၂၀၁၁) */ ၁၉၈၈ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့၏ ၁/၈၈ ကြေညာချက်အရ 1047339 wikitext text/x-wiki {{multiple image|perrow=2|total_width=320|image1=Staatsgreep in Birma, premier U nu, Bestanddeelnr 913-5820 (cropped).jpg|alt1=Portrait of U Nu (1962)|image2=Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg|alt2=Ne Win at Jerusalem (1959)|image3=IRRI Thein Sein IMG 9847-15 (11229039523) (cropped).jpg|alt3=Theun Sein pictured (2013)|image4=NyoSaw.jpg|footer={{bulleted list|ထိပ်ဘေးပုံ: [[ဦးနု]] သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။|ထိပ်ညာပုံ: [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]] သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။.|အောက်ဘေးပုံ: [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)| သိန်းစိန်]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရာထူးကို ဆက်ခံဖူးသူ ဖြစ်သည်။|အောက်ညာပုံ: [[ညိုစော]] သည် နောက်ဆုံး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။}}}}ဤဆောင်းပါးသည် ၁၉၄၈ မှစ၍ '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း''' ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အတွင်း [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်နေဝင်း]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို "နိုင်ငံတော်တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ" ဟုပြောင်းလဲခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရလက်ထက်များဖြစ်သည့် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတ]]နှင့် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ]]တို့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ရွေးကောက်ခံအစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး မရှိတော့ပေ။ [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]ရာထူးကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်နီးပါးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အောက်၌ အိမ်စောင့်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊]] နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] စသည့် ရာထူးများကို ရယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်သက်တမ်း ကုန်ဆုံးပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဦး[[ညိုစော]]အား လွှဲအပ်ခဲ့သည်။ == ရာထူးအခေါ်အဝေါ်များ == *'''၂၀၂၁ - ၂၀၂၅:''' နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်<ref name="cgov2">{{Cite news|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မတီကို အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|url=https://news-eleven.com/article/212823|publisher=Eleven Media|accessdate=2 August 2025|archivedate=1 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601141032/https://news-eleven.com/article/212823}}</ref> * '''၂၀၂၁ - လက်ရှိ''': [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]အစိုးရ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ==မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း (၁၉၄၈-လက်ရှိ)== {| class="toccolours" ! အရောင်သင်္ကေတ<br>{{nobold|(နိုင်ငံရေးပါတီများအတွက်)}} |- |{{colbegin|2}} {{legend|Purple|[[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]]}} {{legend|Blue|[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]}} {{legend|#006B31|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]}} {{legend|#C3B091|[[တပ်မတော်]]}} {{Legend|Red|[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]}} {{colend}} |} ===ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ (၁၉၄၈-၁၉၇၄)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Purple; color:white"|၁ | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆<ref name="resignation">[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၆|၁၉၅၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1948|1|4|1956|6|12}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|၂ | [[ဖိုင်:Ba Swe.jpg|97x97px]] | '''[[ဗဆွေ၊ ဦး၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးဗဆွေ]]'''<br><small>(၁၉၁၅-၁၉၈၇)</small> | ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆ | ၁ မတ် ၁၉၅၇ | {{age in years and days|1956|6|12|1957|3|1}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|(၁) | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၁ မတ် ၁၉၅၇ | ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈<ref>[[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေး</ref> | {{age in years and days|1957|3|1|1958|10|29}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၃ | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ | ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀<ref>[[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၆၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် အရပ်သားအစိုးရအား အာဏာလွှဲပြောင်းပေး</ref> | {{age in years and days|1958|10|29|1960|4|4}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:Purple; color:white"|(၁) | [[File:U Nu 1955 at Bandung Conference.PNG|100px]] | '''[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]'''<br><small>(၁၉၀၇-၁၉၉၅)</small> | ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ | ၂ မတ် ၁၉၆၂<ref>၁၉၆၂ တွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ဖြုတ်ချခံရ</ref> | {{age in years and days|1960|4|4|1962|3|2}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]]/[[ပြည်ထောင်စုပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|(၃) | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဦးနေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂ မတ် ၁၉၆၂ | ၄ မတ် ၁၉၇၄ | {{age in years and days|1962|3|2|1974|3|4}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- |} === ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၇၄-၁၉၈၈)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Blue; color:white"|၄ | [[File:PM Sein Win.JPG|70px]] | '''[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးစိန်ဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၉-၁၉၉၃)</small> | ၄ မတ် ၁၉၇၄ | ၂၉ မတ် ၁၉၇၇<ref>နိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|စီးပွားရေး ပြဿနာများ]]ကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ</ref> | {{age in years and days|1974|3|4|1977|3|29}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|၅ | [[File:Mgmgkha.jpg|70px]] | '''[[မောင်မောင်ခ၊ ဦး|ဦးမောင်မောင်ခ]]'''<br><small>(၁၉၂၀-၁၉၉၅)</small> | ၂၉ မတ် ၁၉၇၇ | ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈<ref name="uprising">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1977|3|29|1988|7|26}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- ! style="background:Blue; color:white"|၆ | [[ဖိုင်:PM Thura Htun Tin.JPG|99x99px]] | '''[[ထွန်းတင်၊ သူရ|သူရ ဦးထွန်းတင်]]'''<br><small>(၁၉၂၀-၂၀၂၀)</small> | ၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ | ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈<ref name="1988 coup">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ဖြုတ်ချခံရ</ref> | {{age in years and days|1988|7|26|1988|9|18}} | [[တပ်မတော်]] / <br> [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |} === ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၈၈-၂၀၁၁)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၇ | [[ဖိုင်:Sawmaung2.jpg|70x70px]] | '''[[စောမောင်၊ ဦး(ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]]'''<br><small>(၁၉၂၈-၁၉၉၇)</small> | ၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂{{Efn|ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ}} | {{age in years and days|1988|9|20|1992|4|23}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၈ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|70px]] | '''[[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]]'''<br><small>(၁၉၃၃-)</small> | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂ | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ | {{age in years and days|1992|4|23|2003|8|25}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၉ | [[File:KhinNyunt cropped.jpg|70px]] | '''[[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်]]'''<br><small>(၁၉၃၉-)</small> | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ | ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄<ref>ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရပြီး နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကျ</ref> | {{age in years and days|2003|8|25|2004|10|18}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၀ | [[File:SoeWin cropped.jpg|70px]] | '''[[စိုးဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၄၇-၂၀၀၇)</small> | ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ | ၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇<ref>တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကွယ်လွန်</ref> | {{age in years and days|2004|10|19|2007|10|12}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091;" height=60 | | rowspan="3"|[[File:TheinSeinASEAN.jpg|70px]] | rowspan="3"|'''[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]'''<br><small>(၁၉၄၅-)</small> | rowspan="3"|၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ <br><small> (၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၇ မှစ၍ ခေတ္တပူးတွဲ) | rowspan="3"|၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | rowspan="3"|{{age in years and days|2007|3|5|2011|3|30}} | rowspan="3"|[[တပ်မတော်]] <br><small>(၂၀၁၀ အထိ)</small><br>[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] <br><small>(၂၀၁၀ မှစ၍)</small> |- ! ၁၁ |- ! style="background:#006B31; color:white;" height=60 | |- |} === ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၂၁-၂၀၂၆) === {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဝန်ကြီးချုပ် ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၂ | [[File:Min Aung Hlaing in June 2017 (cropped).jpg|100px]] | '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]'''<br><small>(၁၉၅၆ - )</small> | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-57783160 |title=စစ်ကောင်စီက အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm |title=Myanmar forms caretaker government: State Administration Council |accessdate=1 August 2021 |archivedate=19 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219074722/http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm }}</ref> | ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | {{age in years and days|2021|8|1|2025|7|31}} | [[တပ်မတော်]] |- ! style="background:#C3B091; color:black"|၁၃ |[[ဖိုင်:NyoSaw.jpg|frameless|130x130px]] | ဦး[[ညိုစော]] <br><small>( မွေးနေ့မသိရ)</small> | ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |} == စစ်ပြိုင်အစိုးရများ == === အမျိုးသားညီညွှတ်ရေးအစိုးရ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) === {| class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! colspan="3" width="35%" |ဝန်ကြီးချုပ် ! colspan="3" width="40%" |သက်တမ်း ! rowspan="2" width="25%" |နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width="3%" |<small>№ ! <small>ပုံ ! width="30%" |<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! style="background:Red; color:white" |၁။ | [[ဖိုင်:The_Prime_Minister_Mahn_Win_Khaing_Than.jpg|100px]] | '''[[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]'''<br><small>(၁၉၅၂-)</small><br> | ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁<ref>https://www.rfa.org/burmese/news/crph-formation-nug-04162021040854.html</ref><ref>https://www.theguardian.com/world/2021/mar/14/myanmar-acting-civilian-leader-pledges-revolution-against-junta</ref> |ယနေ့အထိ | {{age in years and days|2021|4|16}} | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |} == အခြားကြည့်ရန်== *[[ဗြိတိသျှဘားမား၏ နန်းရင်းဝန်များ စာရင်း]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] *[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ]] == မှတ်စု == {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.worldstatesmen.org/Myanmar.htm World Statesmen - Myanmar (Burma)] *[http://www.mizzima.com/news/inside-burma/5085-thein-sein-sworn-in-as-burmas-president.html Thein Sein sworn in as Burma’s president] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509092134/http://mizzima.com/news/inside-burma/5085-thein-sein-sworn-in-as-burmas-president.html |date=9 May 2012 }} {{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ|*]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]] rh69cg8ilyghk8hk0jamea3o1j9vsbm 0 14335 1047195 1028445 2026-08-07T17:17:18Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ပြဌာန်း +ပြဋ္ဌာန်း) 1047195 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်''' များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] အခန်း (၃)၊ "နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ" အရ အခန်း(၅) အုပ်ချုပ်ရေး '''နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်''' ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲဖြစ်သကဲ့သို့ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] ၏ အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် မိမိ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်ရာတွင် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အား တာဝန်ခံရပြီး၊ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ကျယ်ပြန့်သော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို အပ်နှင်းခြင်းခံထားရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=15220|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ|work=မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်|access-date=၅ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်|archive-date=5 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605101312/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=15220|url-status=dead}}</ref> အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၀၂ မှ ၂၁၅ အထိ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ဝန်ကြီးဌာနများ သတ်မှတ်ခြင်း၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းနှင့် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်များ ထုတ်ပြန်ခြင်း စသည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ|အချုပ်အခြာအာဏာဆိုင်ရာ တာဝန်များကို]] ထမ်းဆောင်ရသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် မိမိ၏ တာဝန်များကို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်မှုအတွက် မည်သည့်လွှတ်တော်နှင့် တရားရုံးတွင်မျှ ဖြေရှင်းရန် တာဝန်မရှိစေရဟူသော အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ကင်းလွတ်ခွင့်ကိုလည်း ရရှိထားသည်။ ယင်းအပြင် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၊နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၊ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဥပဒေ(နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၁၅ / ၂၀၁၀) အခန်း(၃) နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ နှင့်လည်း သမ္မတ​၏ တာဝန်​နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ပြဋ္ဌာန်းပေးအပ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=6933FA3A861D7B1D2FFC5DD2F3ADD803?lawordSn=1458|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၊နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၊ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဥပဒေ(နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၁၅ / ၂၀၁၀)|work=မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်|access-date=၅ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> == ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များ == ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၀၂ မှ ၂၁၅ အထိ သမ္မတ၏ တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" style="width:100%; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#ffffff;" |- ! colspan="1" style="background-color:#c1d1e6; text-align:center; padding:10px; font-size:120%;" | နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ |- ! style="background-color:#eaf3ff; text-align:left; padding:8px;" | အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၀၂။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် - : '''(က)''' ပြည်ထောင်စုအစိုးရဝန်ကြီးဌာနများကို လိုအပ်သလို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဝန်ကြီးဌာနများကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခြင်း၊ ဖြည့်စွက်ခြင်းများ ပြုနိုင်သည်။ : '''(ခ)''' ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဦးရေကို လိုအပ်သလို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ဦးရေကို တိုးခြင်း၊ လျော့ခြင်းများ ပြုနိုင်သည်။ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၀၈။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ဥပဒေနှင့်အညီ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်း အကြီးအမှူးများကို ခန့်အပ်ခြင်း၊ ထုတ်ပယ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ |- ! style="background-color:#eaf3ff; text-align:left; padding:8px;" | တာဝန်ခံမှုနှင့် ကင်းလွတ်ခွင့်ဆိုင်ရာများ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၀၃။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အား တာဝန်ခံရမည်။ ဒုတိယသမ္မတများသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအားလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတမှတစ်ဆင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အားလည်းကောင်း တာဝန်ခံရမည်။ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၁၅။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရသော်လည်းကောင်း၊ ဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရသော်လည်းကောင်း၊ မိမိအားအပ်နှင်းထားသည့် တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်မှု သို့တည်းမဟုတ် ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သည့်အနေဖြင့် ပြုခဲ့သောပြုလုပ်မှုအတွက် မည်သည့်လွှတ်တော်၊ မည်သည့်တရားရုံးတွင်မျှ ဖြေရှင်းရန် တာဝန်မရှိစေရ။ သို့ရာတွင် ဤကဲ့သို့ တာဝန်မရှိစေခြင်းသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ စွပ်စွဲပြစ်တင်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိစေရ။ |- ! style="background-color:#eaf3ff; text-align:left; padding:8px;" | ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်နှင့် ဘွဲ့တံဆိပ်များ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၀၄။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် - : '''(က)''' ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့် ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ : '''(ခ)''' [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ ထောက်ခံချက်နှင့်အညီ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၀၅။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ဥပဒေနှင့်အညီ - : '''(က)''' ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းပြုနိုင်သည်။ : '''(ခ)''' ချီးမြှင့်အပ်နှင်းထားသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းပြုနိုင်သည်။ |- ! style="background-color:#eaf3ff; text-align:left; padding:8px;" | နိုင်ငံခြားရေး၊ သံတမန်ရေးရာ နှင့် စာချုပ်စာတမ်း လုပ်ပိုင်ခွင့်များ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၀၆။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်း၊ သံတမန်အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခြင်းပြုနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ချက်ချင်းအရေးယူဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည့်အခြေအနေမျိုး၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီနှင့် ညှိနှိုင်းလျက် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တစ်ခုနှင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်နိုင်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် မိမိ၏အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ တင်ပြအတည်ပြုချက်ရယူရမည်။ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၀၇။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ဥပဒေနှင့်အညီ - : '''(က)''' မိမိနိုင်ငံ၏သံတမန်များကို ခန့်အပ်ခြင်း၊ ပြန်လည်ခေါ်ယူခြင်း ပြုနိုင်သည်၊ : '''(ခ)''' နိုင်ငံခြားသံတမန်များအား ခန့်အပ်ရန် သဘောတူညီချက်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသံတမန်များအား ပြန်လည်ခေါ်ယူရန် အကြောင်းကြားခြင်းပြုနိုင်သည်၊ : '''(ဂ)''' နိုင်ငံခြားသံတမန်များ၏ ခန့်အပ်လွှာများကို လက်ခံခြင်းပြုသည်။ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၀၉။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ဥပဒေနှင့်အညီ - : '''(က)''' ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ၊ ဒေသဆိုင်ရာ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံအချင်းချင်းဆိုင်ရာစာချုပ်များကို ချုပ်ဆိုခြင်း၊ အတည်ပြုဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ စာချုပ်များမှ နုတ်ထွက်ခြင်း ပြုရမည်။ : '''(ခ)''' ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက် ရယူရန်မလိုအပ်ဘဲ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ၊ ဒေသဆိုင်ရာ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံအချင်းချင်းဆိုင်ရာစာချုပ်များကို ချုပ်ဆိုခြင်း၊ အတည်ပြုဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ စာချုပ်များမှ နုတ်ထွက်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ |- ! style="background-color:#eaf3ff; text-align:left; padding:8px;" | ဥပဒေပြုရေးနှင့် အရေးပေါ်အာဏာဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၁၀။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်၏မူဝါဒများနှင့် နိုင်ငံတော်၏အခြေအနေအရပ်ရပ်တို့ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင်ဖြစ်စေ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် (သို့မဟုတ်) အမျိုးသားလွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင်ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးသို့ဖြစ်စေ အခါအားလျော်စွာ မိန့်ခွန်းပြောကြားခွင့်၊ သဝဏ်လွှာပေးပို့ခွင့်ရှိသည်။ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၁၁။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် လိုအပ်လျှင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အရေးပေါ်အစည်းအဝေးကိုဖြစ်စေ၊ အထူးအစည်းအဝေးကိုဖြစ်စေ ခေါ်ယူကျင်းပပေးရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကအား အကြောင်းကြားနိုင်သည်။ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၁၂။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် ထုတ်ပြန်ခွင့် - : '''(က)''' ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေး တစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား နိုင်ငံတော်၏ဘဏ္ဍာငွေ အရအသုံးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များမှအပ ချက်ချင်းအရေးယူဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအတွက် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ခွင့်ရှိသည်။ : '''(ခ)''' ပုဒ်မခွဲ(က)အရ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို ရုပ်သိမ်းခြင်းမရှိလျှင် ယင်းအမိန့်ထုတ်ပြန်သည့်နေ့ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ကျင်းပသော အနီးကပ်ဆုံး ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးသို့ တင်ပြ၍ အတည်ပြုချက်ရယူရမည်။ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း အစည်းအဝေးကျင်းပရန်မရှိလျှင် အထူးအစည်းအဝေးခေါ်ယူ၍ အတည်ပြုချက်ရယူရမည်။ : '''(ဂ)''' ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်မရရှိလျှင် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်သည် အတည်မပြုသည့်နေ့မှစ၍ အာဏာတည်ခြင်းမှ ရပ်စဲရမည်။ : '''(ဃ)''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ထိုဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို လိုအပ်သောကာလအပိုင်းအခြားအထိ ဆက်လက်အတည်ဖြစ်စေနိုင်သည်။ : '''(င)''' ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ရုပ်သိမ်းပြီးဖြစ်စေကာမူ ထိုဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို အနီးကပ်ဆုံးကျင်းပမည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးသို့ တင်ပြရမည်။ : '''(စ)''' ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်မရှိသော ပြဋ္ဌာန်းချက်ပါရှိလျှင် ယင်းပြဋ္ဌာန်းချက်သည် ပျက်ပြယ်ရမည်။ |- | style="padding:10px;" | '''ပုဒ်မ ၂၁၄။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းသည့်ဥပဒေများကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ အရေးယူဆောင်ရွက်ပြီး လက်မှတ်ရေးထိုးရမည်။ ယင်းသို့ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသောဥပဒေများကို နိုင်ငံတော်ပြန်တမ်းတွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာရမည်။ |- ! style="background-color:#eaf3ff; text-align:left; padding:8px;" | စစ်မက်ရေးရာနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ |- style="background-color:#fdf5e6;" | style="padding:10px; border:1px solid #a2a9b1;" | '''ပုဒ်မ ၂၁၃။''' နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ စစ်မက်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့် - : '''(က)''' နိုင်ငံတော်သည် ပြည်ပမှ ကျူးကျော်စော်ကားမှုကို ခံရလျှင်ဖြစ်စေ၊ ကျူးကျော်စော်ကားရန် ခြိမ်းခြောက်မှုကို ခံရလျှင်ဖြစ်စေ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီနှင့် ညှိနှိုင်းလျက် လိုအပ်သလို အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ မိမိ၏ အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ တင်ပြ၍ အတည်ပြုချက် ရယူရမည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အစည်းအဝေး ကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိသည့် အခြေအနေမျိုးဖြစ်လျှင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အထူးအစည်းအဝေးကို အမြန်ဆုံး ခေါ်ယူကျင်းပစေ၍ အတည်ပြုချက် ရယူရမည်။ : '''(ခ)''' နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီနှင့် ညှိနှိုင်းလျက် စစ်မက်ဖြစ်ပွားခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးယူခြင်းတို့ကို ပြုနိုင်သည်။ မိမိ၏ ဆောင်ရွက်ချက်ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ တင်ပြ၍ အတည်ပြုချက် ရယူရမည်။ |} == ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ == {| class="wikitable" style="width:100%; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#ffffff;" |- ! colspan="1" style="background-color:#4682b4; color:white; text-align:center; padding:12px; font-size:125%;" | နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အသေးစိတ် တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ (ပုဒ်မ ၂၅ မှ ၄၂ အထိ) |- ! style="background-color:#f0fff0; color:#2f4f4f; text-align:left; padding:8px; border-bottom:2px solid #4682b4;" | စာချုပ်စာတမ်းနှင့် သံတမန်ဆိုင်ရာ ကိစ္စများ |- | style="padding:15px; line-height:1.6;" | '''ပုဒ်မ ၂၅။''' အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ၊ ဒေသဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံအချင်းချင်းဆိုင်ရာ စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်း၊ ပယ်ဖျက်ခြင်းနှင့် နုတ်ထွက်ခြင်းများကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့်လည်းကောင်း (ပုဒ်မခွဲ က)၊ အတည်ပြုချက်ရယူရန် မလိုအပ်ဘဲလည်းကောင်း (ပုဒ်မခွဲ ခ) ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ '''ပုဒ်မ ၂၆။''' နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်း၊ အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခြင်း (လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ကာလုံနှင့် ညှိနှိုင်း၍)၊ မိမိနိုင်ငံသံတမန်များ ခန့်အပ်/ပြန်ခေါ်ခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသံတမန်များကို လက်ခံခြင်း/ခန့်အပ်ရန် သဘောတူခြင်းများ ပြုနိုင်သည်။ |- ! style="background-color:#f0fff0; color:#2f4f4f; text-align:left; padding:8px; border-bottom:2px solid #4682b4;" | နယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ ကိစ္စများ |- | style="padding:15px; line-height:1.6; background-color:#f9f9f9;" | '''ပုဒ်မ ၂၇။''' နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ်ကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ရန် လိုအပ်ပါက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၂ နှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရမည်။ '''ပုဒ်မ ၂၈။''' တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်နယ်နိမိတ် ပြင်ဆင်ရန်ရှိပါက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၃ နှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရမည်။ '''ပုဒ်မ ၂၉။''' ကျေးရွာ၊ ရပ်ကွက်၊ မြို့နယ်၊ ခရိုင် နယ်နိမိတ်များ ပြင်ဆင်ခြင်း/ဖွဲ့စည်းခြင်းကို သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးချုပ်၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးရမည်။ '''ပုဒ်မ ၃၀။''' ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ နေပြည်တော်အတွင်းရှိ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များကို လိုအပ်သလို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ |- ! style="background-color:#f0fff0; color:#2f4f4f; text-align:left; padding:8px; border-bottom:2px solid #4682b4;" | စစ်ရေးနှင့် အရေးပေါ်အာဏာဆိုင်ရာ ကိစ္စများ |- | style="padding:15px; line-height:1.6;" | '''ပုဒ်မ ၃၁။''' နိုင်ငံတော် ကျူးကျော်ခံရလျှင် ကာလုံနှင့်ညှိနှိုင်း၍ စစ်ရေးအရ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ စစ်ကြေညာခြင်းနှင့် စစ်ပြေငြိမ်းခြင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့်သာ ပြုရမည်။ '''ပုဒ်မ ၃၂။''' ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အစည်းအဝေးများအကြား ချက်ချင်းအရေးယူရန်လိုအပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများအတွက် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်များ ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။ ယင်းအမိန့်ကို ၆၀ ရက်အတွင်း ကျင်းပမည့် လွှတ်တော်သို့ တင်ပြအတည်ပြုချက် ရယူရမည်။ |- ! style="background-color:#f0fff0; color:#2f4f4f; text-align:left; padding:8px; border-bottom:2px solid #4682b4;" | ဥပဒေအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စများ |- | style="padding:15px; line-height:1.6; background-color:#f9f9f9;" | '''ပုဒ်မ ၃၃။''' လွှတ်တော်မှ ပေးပို့လာသော ဥပဒေကြမ်းများကို ၁၄ ရက်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ရမည်။ သို့မဟုတ် သဘောထားမှတ်ချက်ဖြင့် ပြန်လည်ပေးပို့နိုင်သည်။ '''ပုဒ်မ ၃၄။''' လွှတ်တော်က ပြန်လည်ပေးပို့လာသော ဥပဒေကြမ်းကို ၇ ရက်အတွင်း လက်မှတ်ထိုးရမည်။ သတ်မှတ်ရက်ကျော်ပါက ဥပဒေအဖြစ် အလိုအလျောက် ဖြစ်လာရမည်။ |- ! style="background-color:#f0fff0; color:#2f4f4f; text-align:left; padding:8px; border-bottom:2px solid #4682b4;" | ဘွဲ့တံဆိပ်၊ ဝန်ထမ်းနှင့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်များ |- | style="padding:15px; line-height:1.6;" | '''ပုဒ်မ ၃၅။''' ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်း ပြုနိုင်သည်။ '''ပုဒ်မ ၃၆။''' ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်း အကြီးအမှူးများကို ခန့်အပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထုတ်ပယ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ '''ပုဒ်မ ၃၇။''' ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့် ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ကာလုံ၏ ထောက်ခံချက်နှင့်အညီ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ |- ! style="background-color:#f0fff0; color:#2f4f4f; text-align:left; padding:8px; border-bottom:2px solid #4682b4;" | အထွေထွေနှင့် ဒုတိယသမ္မတဆိုင်ရာ ကိစ္စများ |- | style="padding:15px; line-height:1.6; background-color:#f9f9f9;" | '''ပုဒ်မ ၃၈။''' လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများတွင်ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတစ်ဝန်းသို့ဖြစ်စေ မိန့်ခွန်းပြောကြားခြင်းနှင့် သဝဏ်လွှာပေးပို့ခြင်းများ ပြုနိုင်သည်။ '''ပုဒ်မ ၃၉။''' ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အရေးပေါ်အစည်းအဝေး သို့မဟုတ် အထူးအစည်းအဝေး ခေါ်ယူရန် နာယကအား အကြောင်းကြားနိုင်သည်။ '''ပုဒ်မ ၄၀။''' ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် သို့မဟုတ် သဘောထားရယူရန် ကိစ္စများကို ခုံရုံးသို့ တိုက်ရိုက်တင်သွင်းခွင့်ရှိသည်။ '''ပုဒ်မ ၄၁။''' ဒုတိယသမ္မတများ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ခွဲဝေသတ်မှတ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ယာယီပူးတွဲတာဝန် ထမ်းဆောင်စေခြင်းများ ပြုနိုင်သည်။ '''ပုဒ်မ ၄၂။''' ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် အခြားဥပဒေများက အပ်နှင်းထားသော တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးထမ်းဆောင်ရမည်။ |} == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] cibcazpi6aogh0v42f7co3vtadiqxo3 0 14777 1047271 768743 2026-08-07T23:51:44Z Hybernator 1238 1047271 wikitext text/x-wiki မြန်မာစာ‌ပေတွင် ကဗျာဟူ‌သော မူလပင်မ၌ လင်္ကာ၊ သီချင်းဟု အခက်အလက်ရှိရာ တေးရိုး၊ တေးဆန်းသည် သီချင်းစုတွင် ပါဝင်သည်။ သက္ကရာဇ် ၉၅၉ မှ ၁၁၁၃ ခုနှစ် အထိထွန်းကားခဲ့‌သော ‌ညောင်ရမ်း ‌ခေတ်တွင်တေးရိုး ကဗျာ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာခဲ့သည်။ ယင်း‌တေးရိုးတို့ကို ဆယ့်နှစ်ရာသီဖွဲ့ များကို ဖွဲ့ဆိုရာ၌ သုံး‌လေ့သုံးထရှိကြသည်။ ထို‌တေးရိုး၏ နမူနာကိုပြရ‌သော်- တန်ခူးဂိမှမှာ ဓာတ်‌တေဇယှဉ်မှီ၊ ခါမိဿချိန်ညီ၊ သဝဏီနက္ခတ်၊ စိတြမည်မကွာ၊ တာရာမှာ ‌ကေဝဓမှတ်။ ပန်းကံ့‌ကော်ရင်ခတ်တို့ ပွင့်ချပ်ကယ်စုံလင်၊ သင်းရနံ့ပျံ့ရွှင်၊ ‌ရေသဘင်ပွဲလမ်း၊ ထိန့်ရိုက်ဆင့်ကြူး‌ကြော်သည် သင်္ကြန်တော်ကျူးရင့်သည့်တမ်း။ ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ထို‌တေးရိုးတွင်ပါရှိ‌သော တေးသံကို အကွန့်အတက် ဆန်းပြားစွာဖြင့် ထပ်၍ထပ်၍ ဖွဲ့စည်းသီကုံး အပ်‌သောကဗျာကို တေးထပ်‌ ခေါ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တေးထပ် စပ်နည်း ကို စလေ ဦးပုညက။ ‘စပ်မူနည်း‌ရေးလိုပါ လျှင်၊ ‌တေးကိုသာရ‌အောင်ကျက်ပါ‌တော့၊ ခက်လှဘူးမျိုးသိင်္ဂါ စိုးရိမ်နှင့်ဗျာ။’ဟု ဩဝါဒပြုခဲ့‌ကြောင်းဖြင့် ကဗျာ့‌ကြေးမုံ ပိဋကတ်‌ကြေးမုံကျမ်းက ဆို‌လေသည်။ ဤစကားအရ ‌တေးထပ် တို့ကို ကျက်မှတ်၍ အဆိုတတ်လျှင် ‌တေးထပ်စပ်ရန် မခဲယဉ်း‌တော့ပြီဟု သိသာ‌လေသည်။ သို့‌သော် ‌တေးထပ်စပ် နည်းကို ‌ဝေဖန်ပိုင်းခြား၍ ကြည့်တတ်လျှင် သာ၍လွယ်ကူစွာ ပင် စည်းစံနစ်မှန်ကန်စွာဖြင့် စပ်ဆိုနိုင်ရာသည်။ တေးထပ်စပ်နည်း အ‌ခြေခံတို့မှာ ဤသို့တည်း။ တေးထပ်‌ ၌ ၁၈ ပါဒရှိသည်။ ယင်း ၁၈ ပါဒတို့ကို အအုပ်အခံကာရန်အရ ‌ခြောက်ပါဒစီ ပါဝင်‌သော အပိုင်းသုံးပိုင်းခွဲခြားနိုင်သည်။ အပိုဒ် အားဖြင့်ခွဲခြားလျှင် ပထမပိုင်းတွင် နှစ်ပိုဒ်၊ ဒုတိယပိုင်းတွင် သုံးပိုဒ်၊ တတိယပိုင်းတွင် နှစ်ပိုဒ် ‌ပေါင်းခုနစ်ပိုဒ်ပါရှိသည်။ ပထမပိုင်းတွင် အစ‌လေးပါဒခံ၍၊ နှစ်ပါဒ အုပ်ရသည်။ ယင်း အခံနှင့် အအုပ်ပိုဒ်များမှာ ပထမပိုဒ်နှင့် ဒုတိယပိုဒ်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယပိုင်းတွင် နှစ်ပါဒတက်၍ နှစ်ပါဒခံပြီးလျှင် နှစ်ပါဒ အုပ်ရသည်။ နှစ်ပါဒစီပါ‌သော တတိယပိုဒ်၊ စတုတ္ထပိုဒ်နှင့် ပဉ္စမပိုဒ်များ ဖြစ်ကြသည်။ တတိယပိုင်းမှာ ပထမပိုင်းကနည်း အတိုင်း ‌လေးပါဒခံ၍ နှစ်ပါဒအုပ်ရသည်။ ယင်းအခံနှင့်အအုပ် ပိုဒ်များမှာ ဆဋ္ဌမနှင့် သတ္တမပိုဒ်များဖြစ်သည်။ ဤစံနစ်တွင်အခံ အအုပ်ကာရန်သ‌ဘောဖြင့် အပိုဒ်ခွဲခြားခြင်းဖြစ်သည်။ ‌တေးထပ်၏ အစပါဒကို စကားလုံး ငါးလုံးဖြင့်‌သော်လည်းကောင်း၊ ‌ခြောက်လုံးဖြင့်‌သော်လည်းကောင်းစသည်။ ‌တေးသံအားဖြင့် အသံငါးလုံး မှာ မူမှန်ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ကဗျာဖွဲ့ရာတွင် ဝါစာသိလိဋ္ဌဖြစ် ‌အောင်ထည့်‌သော စကားလုံးတို့‌ကြောင့် ‌ခြောက်လုံး ဖြင့်စလျှင် လည်း အသံစဉ်အားဖြင့် မမှား‌ချေ။ ‌တေးထပ်၏ ‌နောက်ဆုံး ပါဒ ‌နောက်ဆုံးစကားလုံးမှာ ‘လေး’ဟူ‌သော စကားလုံးကို အသုံးများသည်။ သို့‌သော် တစ်ခါတစ်ရံ ‘လား’ဟူ‌သော စကား လုံးကိုလည်း သုံးတတ်သည်။ ‌တေးထပ်တို့တွင်ပါဝင်‌သော စကားလုံးဦး‌ရေမှာ ‌တေးထပ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူညီကြ‌လေ။ များ‌သောအားဖြင့် ‌ခြောက်လုံး တပါဒ၊ ငါးလုံးတပါဒ စပ်‌လေ့ရှိကြသည်။ ခုနစ်လုံး ရှစ်လုံးပါ ‌သော ပါဒများလည်း ရှိနိုင်သည်။ အသံ သုတိ သာယာခြင်း၊ စကားသွား ‌ချောမွတ်ခြင်းသာလျှင် အဓိကဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် တတိယပိုင်း၏ အခံပိုဒ်ဖြစ်‌သော ဆဋ္ဌမပိုဒ် (၁၆) ပါဒတွင် ကာရံ‌လေးလုံးမျှသာ ရှိတတ်သည်ကိုလည်း မှတ်သားသင့်‌ပေ သည်။ ‌အောက်ပါ ‌တေးထပ်‌ရေးစပ်နည်း ပြဆို‌သော ‌တေးထပ်ကို ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် ထည့်သွင်းလိုက်သည်။ ထို‌တေးထပ် စပ်နည်းကို လက်ဖက်ရည်‌တော် ရွာစဉ်ရွာစွား မင်းလှသင်္ခယာ ဘွဲ့ခံ ဦးပုည‌ရေးသည်။ ပထမပိုင်း ပထမပိုဒ် (၁) ပါဒ ‌တေးထပ်ကိုဉာဏ်ဆလို့ (၂) ပါဒ ကြံကြ‌တော့စပ်ပုံ (၃) ပါဒ ဆယ့်ရှစ်ပိုဒ်‌တွေ့ကြုံလျှင် အခံ (၄) ပါဒ အလုံးစုံပြီးမြဲ ၁ ဒုတိယပိုဒ် (၅) ပါဒ အထ‌ခြောက်လုံးချီသည် (၆) ပါဒ ဆုံး‌လေပြီ ခုနစ်နှင့်ဘဲ ၁ အအုပ် ဒုတိယပိုင်း တတိယပိုဒ် (၇) ပါဒ ၏၍ ၌ သည်နှင့် ကိုကို အတက် (၈) ပါဒ သဒ္ဒါလိုမှတ်စွဲ ၁ စတုတ္ထပိုဒ် (၉) ပါဒ အဓိပ္ပာယ်မှန်မလွဲ ၁ ‌စေနှင့် အခံ (၁၀) ပါဒ ကြံခဲ ၁ လို့ စပ်ပါ ပဉ္စမပိုဒ် (၁၁) ပါဒ ဆဲ့‌ခြောက်‌ထွေအစပ်သွား အအုပ် (၁၂) ပါဒ မမှား‌အောင်ရကြ‌စေမှာ ၂ တတိယပိုင်း ဆဋ္ဌမပိုဒ် (၁၃) ပါဒ ‌ပေါရာဏကထာ ၂ ကို (၁၄) ပါဒ အခါခါ ၂ ဉာဏ်ရှုလို့ (၁၅) ပါဒ ဧချင်းစု ၁၅ ‌ထွေ ၃ အခံ (၁၆) ပါဒ ကျွမ်းကျင်ကြ‌စေ၃ သတ္တမပိုဒ် (၁၇) ပါဒ ‌တေးထပ်ရိုးပုံအ‌နေ ၃ မှာ အအုပ် (၁၈) ပါဒ စပ်ကြ‌လေ ၃ သည်နည်းပ‌လေး အထပ်ပါဥဒါဟရုဏ်တွင် အတွင်းကာရန်များကို အမဲစာလုံး ‌ပြောင်‌ဖော်၍ ပြထားသည်။ အခံအအုပ်ဟူ‌သော အဆုံးကာရန် တို့ကိုမူ အမဲစာလုံး‌ပြောင်အပြင် ၁ ၂ ၃ ဟုဂဏန်းစဉ်ဖြင့် ပြထားသည်။ ‌တေးရိုး မှသည် ‌တေးထပ်သို့ ‌ပြောင်းလဲလာပုံကို ဤ စာကိုယ်၏ အစနားတွင် ‌ဖော်ပြ‌သော‌တေးရိုးနှင့် ယှဉ်၍ကြည့် ရာသည်။ ကဗျာကဝိတို့သည် ‌တေးထပ်ကို ဉာဏ်ကွန့်မြူး၍ အမျိုး မျိုးစပ်ဆိုကြရာတွင် ၁၀၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရှစ်ဆယ်‌ပေါ်‌တေး ထပ်ဟူ၍ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာ‌ကြောင်းဖြင့် ပုဂံဝန်‌ထောက်မင်း ဦးတင်‌ ရေးသား‌သော ကဗျာ ဗန္ဓသာရကျမ်းတွင်လာရှိသည်။ ‌နှောင်းပညာရှိတို့သည် ယင်းရှစ်ဆယ်‌ပေါ်‌တေးထပ်အသွားကိုပင် ဉာဏ်ကွန့်၍ ထပ်တွန့်‌တေးထပ်များ ‌ရေးစပ်ကြသည်။ ကာရန် ကြွယ်ဝသည်နှင့်အမျှ ‌တေးထပ်ကိုချဲ့ထွင်၍ စပ်ဆိုကြ‌စေကာမူ ယခုပြဆိုခဲ့‌သော ‌တေးထပ်စပ်နည်း အ‌ခြေခံအတိုင်းသာလျှင် ဖြစ်ကြရ‌ပေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာဘာသာစကား}} [[Category:မြန်မာ ကဗျာအမျိုးအစားများ]] c5lhmin2jakazmj88qq5wiqz5e7sr4d 10 15473 1047307 1039239 2026-08-08T06:50:09Z Ninjastrikers 22896 1047307 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Sweet View of Salween River in Tang Yan Township, Shan State, Myanmar.jpg|thumb|250x250px|ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသော သံလွင်မြစ်]] '''[[သံလွင်မြစ်]]'''သည် တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်မှတဆင့် တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းကာ [[ကပ္ပလီပင်လယ်|ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်]]သို့ စီးဆင်းသော အရှည် ၃,၂၈၉ ကီလိုမီတာ (၂,၀၄၄ မိုင်) ခန့်ရှိသည့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၏ မြစ်ကြီးတစ်စင်းဖြစ်သည်။ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းချောက်ကမ်းပါးများကို အဟုန်ပြင်းစွာ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလေ့ရှိပြီး [[မော်လမြိုင်မြို့]]အနီးရှိ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ (နောက်ဆုံး ၉၀ ကီလိုမီတာခန့်) တွင်သာ ရေကြောင်းသွားလာရေးအတွက် အသုံးပြုနိုင်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် နူးကျန်း နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သံလွင်မြစ် ဟု အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် လူသိများသော ဤမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဂေဟစနစ်အမျိုးအစား အစုံလင်ဆုံးသော ဒေသများအနက် တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ ထို့အပြင် သံလွင်မြစ်သည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းများကို များစွာအထောက်အကူပြုပေးနိုင်ရုံသာမက လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၅,၀၀၀ ခန့်ကတည်းက တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာခဲ့ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုပေါင်းများစွာ မှီတင်းနေထိုင်ရာ သမိုင်းဝင်ဒေသလည်းဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် သံလွင်မြစ်သည် မြန်မာ၊ ထိုင်း နှင့် တရုတ်အင်ပါယာတို့အကြား အရေးပါသော နယ်နိမိတ်မျဉ်းတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများအတွက် အဓိကစစ်တလင်းပြင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် သံလွင်မြစ်သည် ရေကာတာတည်ဆောက်မှု အနည်းဆုံးနှင့် သဘာဝအတိုင်း စီးဆင်းနေဆဲဖြစ်သော အာရှတိုက်၏ အဓိကမြစ်ကြီးများထဲတွင် ပါဝင်နေသေးသည်။ မြစ်ဖျားခံရာနေရာမှ အမြင့်ပေ ၅,၀၀၀ မီတာကျော်မှ စီးဆင်းလာသဖြင့် ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း အလွန်မြင့်မားသောကြောင့် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ မြန်မာနှင့် ထိုင်းအစိုးရတို့က ရေကာတာကြီးများ တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံဘက်တွင် ရေကာတာစီမံကိန်းများကို ဖျက်သိမ်းကာ အမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည့်အတွက် မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ရှိ သံလွင်မြစ်ပေါ်မှ အနာဂတ်ရေကာတာစီမံကိန်းများမှာမူ မရေမရာ ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ '''''[[သံလွင်မြစ်|ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်]]''''' ... fdb71s2kaj639xunq0lraua660i2jcf 0 17274 1047272 796907 2026-08-08T01:35:16Z Saosukham 26549 လောက်ဆောက်ကို ရပ်စောက်ဟု ပြင် 1047272 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Zawgyi River | name_native = | name_native_lang = | name_other = | name_etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = Zawgyi_river_near_Mandalay-Shan_Border.jpg | image_size = | image_caption = မန္တ​လေး-ရှမ်း နယ်စပ်အနီးတွင် ​တွေ့ရစဉ် | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇော်ဂျီမြစ်၏ တည်နေရာ | pushpin_map_alt = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = နိုင်ငံ | subdivision_name1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|21|46|N|96|09|E|display=inline, title|region:MM_type:river_source:GNS-enwiki}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = [[မြစ်ငယ်မြစ်]] | basin_size = | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} <nowiki>'''ဇော်ဂျီမြစ်'''</nowiki> သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ပင်းတယမြို့မှ သုံး မိုင်ခန့်ဝေးကွာသော ရေဖြူရွာအနီးရှိ တောင်ခြေတွင် မြစ်ဖျားခံ သည်။ ထိုမြစ်ဖျားခံရာနေရာကို ဇော်ဂျီရေထွက်ဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုနောက် ဇော်ဂျီမြစ်သည် ပင်းတယနှင့် ရပ်စောက်နယ် တို့ကို ဖြတ်၍၊ ဆုန်တန်းရွာအထိ အရှေ့မြောက်သို့တူရူစီးဆင်း လာလေသည်။ ဆုန်တန်းသို့ရောက်သောအခါ၊ အနောက်ဘက် သို့ တစ်ဆစ်ချိုးကွေ့ပြီးသော်၊ တောင်မင်းကြီး၏ မြောက်ဘက် တစ်လျှောက်သို့ စီးဆင်းပြန်သည်။ ထိုနောက် မောနယ်ရှိမြို့ကြီး ကျေးရွာနယ်မြေ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသတို့ကို ဖြတ်သန်းကာ ကျောက် ဆည်ခရိုင် မြေပြန့်ဒေသမှနေ၍၊ မြစ်ငယ်မြစ်ထဲသို့ စီးဆင်းလေ သည်။ မြစ်၏ အရှည်အလျားမှာ မိုင်ပေါင်း ၁၅ဝ ဖြစ်၏။ ရှမ်းအမျိုးသားတို့က ယင်းမြစ်ကို နမ်းစောကြည်မြစ်ဟု ခေါ်ကြ သည်။ ဇော်ဂျီမြစ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ကျောက်ဆည်ခရိုင်ဒေသ၌ ဇော်ဂျီမြစ်အပြင် ပန်းလောင်မြစ်၊ စမုန်မြစ်တို့ပါ စီးဆင်းလျက် ရှိရကား၊ ထိုမြစ်တို့သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အထူးကျေး ဇူးပြုကြပေသည်။ မြန်မာမင်း တို့လက်ထက်တွင် ထိုဒေသမှာ လယ်တွင်းကိုးခရိုင်၌ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လယ်တွင်းကိုးခရိုင် သည် စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယ၊ အင်းဝ၊ မက္ခရာ၊ ပင်လယ်စသော ရှေးမြန်မာမြို့ကြီးများ၏ ကျောထောက် နောက်ခံဒေသ ဖြစ်ခဲ့ သည်။ ယနေ့တိုင်အောင်လည်း မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က တည်ဆောက်ထားသော ဆည်ကြီးများ၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးလျက်ပင်ရှိနေသည်။ ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတွင် နွားတက် တူးမြောင်း၊ ငပြောင်တူးမြောင်း၊ သင်းတွဲတူးမြောင်း၊ မင်းရဲတူးမြောင်း၊ တမုတ်တူးမြောင်းနှင့် ဆည်တော် တူးမြောင်းတို့မှာ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်ကစ၍ ယနေ့တိုင် အသုံးဝင်လျက်ရှိသော တူးမြောင်းများ ဖြစ်ကြ သည်။ ဗြိတိသျှတို့ အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးသည့် နောက်၊ ခရစ် ၁၉ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ယင်းဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်း ၌ ဆည်မြောင်းတို့ကို ခေတ်နှင့်လျော်စွာ အုတ်အင်္ဂတေတို့နှင့် ပြန်လည်မွမ်းမံရာ၊ ငွေ ၂၃၇၇ဝဝဝဝ ကျပ်ကုန်ကျသည်ဟု အမှတ်အသားရှိလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> [[File:Ngapyaung_Irrigation_Kyaukse.jpg|thumb|​ဇော်ဂျီမြစ်၏ ဆည်​ရေ​သောက်စနစ်တစ်ခု]] ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] hgr0qadr8camin4ur5munjj7uxzp9c4 0 18086 1047274 917530 2026-08-08T01:58:17Z Chenzeyan29 141880 1047274 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း'''သည် ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် ကာလမှစ၍ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသော မတူကွဲပြားသည့် ဘာသာဗေဒ နွယ်ဖွား လူမျိုးစုများ၏ သမိုင်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> == ရှေးဦးလူသားများနှင့် မနုဿဗေဒ သမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ဧရိယာ အတွင်း၌ ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် (Paleolithic) နှင့် ကျောက်ချောခေတ် (Neolithic) ကာလများကတည်းက လူသားများ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများကို [[အညာသားယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် ဗဒလင်းဂူ (Padah-Lin Caves) ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ အခိုင်အမာ သိရှိရသည်။<ref name="Cooler">Cooler, Richard M. (2002). ''The Art and Culture of Burma''. Northern Illinois University.</ref> ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်း အခြေချခဲ့ကြသော သမိုင်းမတိုင်မီ ပထမရွှေ့ပြောင်းသူများ (Hunter-Gatherers) ၏ မျိုးရိုးဗေဒ အဆက်အနွယ်များကို ယနေ့အထိ [[အန္ဒမန်ကျွန်း]]များရှိ မော်ကင် (ဆလုံ) နှင့် အခြား ရိုးရာကမ်းခြေနေ လူမျိုးစုများတွင် မျိုးရိုးဗေဒအရ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Chaubey">Chaubey, G., et al. (2011). "Population Genetic Structure in Indian Subcontinent". ''Evolutionary Biology''.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများ ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည့် ဘာသာစကားများကို ဘာသာဗေဒအရ အဓိက မျိုးရိုးကြီး (၄) စု ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''.</ref> {| class="wikitable" |- ! ဘာသာစကား အုပ်စုကြီး !! အဓိက ပါဝင်သော မျိုးနွယ်စုများ |- | '''ဩစထရို-အာရှ (Austroasiatic)''' || [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်း]]၊ ဓနော |- | '''ဩစထရို-နီးရှ (Austronesian)''' || [[မလေးလူမျိုး|မလေး]]၊ [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] |- | '''တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman)''' || [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူးလူမျိုး|လီဆူး]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ (သမိုင်းဝင်)]] |- | '''ခရာ-ဒိုင် (Kra-Dai)''' || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ခန္တီရှမ်း]]၊ တိုင်လျင်၊ တိုင်ခမ်းတီး |} === ၁။ ဩစထရို-အာရှ နှင့် ဩစထရို-နီးရှ အစု == ဩစထရို-အာရှ အစုဝင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘာသာ၌ ရှေးအကျဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ * ကုန်းပိုင်း (ဩစထရို-အာရှ): မွန်၊ ပလောင် နှင့် ဝ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၇ ရာစုမတိုင်မီ ကတည်းက ဒွါရဝတီ နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဒေသများတွင် ယဉ်ကျေးမှု ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ * ပင်လယ်ပိုင်း (ဩစထရို-နီးရှ): မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်စွန်း မြိတ်ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ကြသော [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] နှင့် မလေးနွယ်ဖွားများ ပါဝင်ကြသည်။ === ၂။ တိဗက်-ဗမာ အစုခွဲ === တိဗက်-ဗမာ အစုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် မျိုးနွယ်စု အကွဲပြားဆုံး အုပ်စုဖြစ်သည်။ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသများမှ မြစ်ဝှမ်းကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * ဗမာအစုငယ်: ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ သမိုင်းဝင် ပျူလူမျိုးတို့သည်လည်း ဤအစုဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အဇီး၊ လရှီ၊ မရူ၊ ဖွန်း လူမျိုးစုများလည်း ပါဝင်သည်။ * ကချင်အစုငယ်: ဂျင်းဖော၊ မရစ်၊ လထော်၊ လဖိုင်၊ အင်ခုပ်၊ မရမ် စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး အာသံနယ်အထိ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ * ချင်းအစုငယ်: အနောက်ဘက် ရိုးမတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြပြီး မေထေး (ကသည်း)၊ စုတ်တေး၊ ဇိုမီး၊ လိုင်၊ အရှိုချင်း နှင့် ခမီ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။ * နာဂအစုငယ်: မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်စပ် အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ * ကရင်နှင့် ကယားအစုငယ်: စကော၊ ပိုး၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား၊ ပဒေါင်း စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး တိဗက်-ဗမာ အစုကြီးအတွင်း သီးခြား ဘာသာဗေဒ အခွဲအဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ၃။ ခရာ-ဒိုင် အစုခွဲ === ခရာ-ဒိုင် အစုဝင်များတွင် ရှမ်းလူမျိုးများသည် အဓိက ဖြစ်သည်။ ယန်ဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ဒေသများမှ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သို့ ၁၂ ရာစု မတိုင်မီကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခဲ့ကြသည်။ == လူမျိုးစုများ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တိဗက်-မြန်မာနှင့် ခရာ-ဒိုင် အုပ်စုများ ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် လှိုင်းလုံးသဖွယ် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ * တိဗက်-မြန်မာ: တောင်တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ အရှေ့တောင်အာရှ သို့ ခရစ်နှစ် ပထမထောင်စုနှစ် အတွင်းမှစ၍ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma. Frank Cass & Co. Ltd.</ref> * တရုတ်နွယ်ဖွားများ: ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း မင်းဆက် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ကုန်းကြောင်းမှလည်းကောင်း၊ ရေကြောင်းမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Wang, Gungwu (2001). The Chinese Overseas. Harvard University Press.</ref> * ခရာ-ဒိုင်အုပ်စု: ၁၀ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း တရုတ်တောင်ပိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း၊ အာသံဒေသနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဆီသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Chamberlain, James R. (2016). "The Origins of the Tai Peoples". Journal of the Siam Society.</ref> == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးများ]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] ameclnkzyjfcjszpbkif04s8109v628 1047275 1047274 2026-08-08T01:58:30Z Chenzeyan29 141880 /* ၁။ ဩစထရို-အာရှ နှင့် ဩစထရို-နီးရှ အစု */ 1047275 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း'''သည် ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် ကာလမှစ၍ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသော မတူကွဲပြားသည့် ဘာသာဗေဒ နွယ်ဖွား လူမျိုးစုများ၏ သမိုင်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> == ရှေးဦးလူသားများနှင့် မနုဿဗေဒ သမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ဧရိယာ အတွင်း၌ ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် (Paleolithic) နှင့် ကျောက်ချောခေတ် (Neolithic) ကာလများကတည်းက လူသားများ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများကို [[အညာသားယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် ဗဒလင်းဂူ (Padah-Lin Caves) ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ အခိုင်အမာ သိရှိရသည်။<ref name="Cooler">Cooler, Richard M. (2002). ''The Art and Culture of Burma''. Northern Illinois University.</ref> ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်း အခြေချခဲ့ကြသော သမိုင်းမတိုင်မီ ပထမရွှေ့ပြောင်းသူများ (Hunter-Gatherers) ၏ မျိုးရိုးဗေဒ အဆက်အနွယ်များကို ယနေ့အထိ [[အန္ဒမန်ကျွန်း]]များရှိ မော်ကင် (ဆလုံ) နှင့် အခြား ရိုးရာကမ်းခြေနေ လူမျိုးစုများတွင် မျိုးရိုးဗေဒအရ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Chaubey">Chaubey, G., et al. (2011). "Population Genetic Structure in Indian Subcontinent". ''Evolutionary Biology''.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများ ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည့် ဘာသာစကားများကို ဘာသာဗေဒအရ အဓိက မျိုးရိုးကြီး (၄) စု ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''.</ref> {| class="wikitable" |- ! ဘာသာစကား အုပ်စုကြီး !! အဓိက ပါဝင်သော မျိုးနွယ်စုများ |- | '''ဩစထရို-အာရှ (Austroasiatic)''' || [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်း]]၊ ဓနော |- | '''ဩစထရို-နီးရှ (Austronesian)''' || [[မလေးလူမျိုး|မလေး]]၊ [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] |- | '''တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman)''' || [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူးလူမျိုး|လီဆူး]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ (သမိုင်းဝင်)]] |- | '''ခရာ-ဒိုင် (Kra-Dai)''' || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ခန္တီရှမ်း]]၊ တိုင်လျင်၊ တိုင်ခမ်းတီး |} == ၁။ ဩစထရို-အာရှ နှင့် ဩစထရို-နီးရှ အစု == ဩစထရို-အာရှ အစုဝင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘာသာ၌ ရှေးအကျဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ * ကုန်းပိုင်း (ဩစထရို-အာရှ): မွန်၊ ပလောင် နှင့် ဝ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၇ ရာစုမတိုင်မီ ကတည်းက ဒွါရဝတီ နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဒေသများတွင် ယဉ်ကျေးမှု ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ * ပင်လယ်ပိုင်း (ဩစထရို-နီးရှ): မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်စွန်း မြိတ်ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ကြသော [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] နှင့် မလေးနွယ်ဖွားများ ပါဝင်ကြသည်။ === ၂။ တိဗက်-ဗမာ အစုခွဲ === တိဗက်-ဗမာ အစုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် မျိုးနွယ်စု အကွဲပြားဆုံး အုပ်စုဖြစ်သည်။ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသများမှ မြစ်ဝှမ်းကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * ဗမာအစုငယ်: ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ သမိုင်းဝင် ပျူလူမျိုးတို့သည်လည်း ဤအစုဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အဇီး၊ လရှီ၊ မရူ၊ ဖွန်း လူမျိုးစုများလည်း ပါဝင်သည်။ * ကချင်အစုငယ်: ဂျင်းဖော၊ မရစ်၊ လထော်၊ လဖိုင်၊ အင်ခုပ်၊ မရမ် စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး အာသံနယ်အထိ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ * ချင်းအစုငယ်: အနောက်ဘက် ရိုးမတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြပြီး မေထေး (ကသည်း)၊ စုတ်တေး၊ ဇိုမီး၊ လိုင်၊ အရှိုချင်း နှင့် ခမီ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။ * နာဂအစုငယ်: မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်စပ် အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ * ကရင်နှင့် ကယားအစုငယ်: စကော၊ ပိုး၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား၊ ပဒေါင်း စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး တိဗက်-ဗမာ အစုကြီးအတွင်း သီးခြား ဘာသာဗေဒ အခွဲအဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ၃။ ခရာ-ဒိုင် အစုခွဲ === ခရာ-ဒိုင် အစုဝင်များတွင် ရှမ်းလူမျိုးများသည် အဓိက ဖြစ်သည်။ ယန်ဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ဒေသများမှ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သို့ ၁၂ ရာစု မတိုင်မီကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခဲ့ကြသည်။ == လူမျိုးစုများ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တိဗက်-မြန်မာနှင့် ခရာ-ဒိုင် အုပ်စုများ ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် လှိုင်းလုံးသဖွယ် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ * တိဗက်-မြန်မာ: တောင်တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ အရှေ့တောင်အာရှ သို့ ခရစ်နှစ် ပထမထောင်စုနှစ် အတွင်းမှစ၍ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma. Frank Cass & Co. Ltd.</ref> * တရုတ်နွယ်ဖွားများ: ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း မင်းဆက် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ကုန်းကြောင်းမှလည်းကောင်း၊ ရေကြောင်းမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Wang, Gungwu (2001). The Chinese Overseas. Harvard University Press.</ref> * ခရာ-ဒိုင်အုပ်စု: ၁၀ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း တရုတ်တောင်ပိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း၊ အာသံဒေသနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဆီသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Chamberlain, James R. (2016). "The Origins of the Tai Peoples". Journal of the Siam Society.</ref> == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးများ]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] nw4yqbvfqb50x9mvuypslnnfcli9fn1 1047276 1047275 2026-08-08T01:58:49Z Chenzeyan29 141880 /* ၁။ ဩစထရို-အာရှ နှင့် ဩစထရို-နီးရှ အစု */ 1047276 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း'''သည် ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် ကာလမှစ၍ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသော မတူကွဲပြားသည့် ဘာသာဗေဒ နွယ်ဖွား လူမျိုးစုများ၏ သမိုင်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> == ရှေးဦးလူသားများနှင့် မနုဿဗေဒ သမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ဧရိယာ အတွင်း၌ ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် (Paleolithic) နှင့် ကျောက်ချောခေတ် (Neolithic) ကာလများကတည်းက လူသားများ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများကို [[အညာသားယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် ဗဒလင်းဂူ (Padah-Lin Caves) ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ အခိုင်အမာ သိရှိရသည်။<ref name="Cooler">Cooler, Richard M. (2002). ''The Art and Culture of Burma''. Northern Illinois University.</ref> ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်း အခြေချခဲ့ကြသော သမိုင်းမတိုင်မီ ပထမရွှေ့ပြောင်းသူများ (Hunter-Gatherers) ၏ မျိုးရိုးဗေဒ အဆက်အနွယ်များကို ယနေ့အထိ [[အန္ဒမန်ကျွန်း]]များရှိ မော်ကင် (ဆလုံ) နှင့် အခြား ရိုးရာကမ်းခြေနေ လူမျိုးစုများတွင် မျိုးရိုးဗေဒအရ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Chaubey">Chaubey, G., et al. (2011). "Population Genetic Structure in Indian Subcontinent". ''Evolutionary Biology''.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများ ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည့် ဘာသာစကားများကို ဘာသာဗေဒအရ အဓိက မျိုးရိုးကြီး (၄) စု ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''.</ref> {| class="wikitable" |- ! ဘာသာစကား အုပ်စုကြီး !! အဓိက ပါဝင်သော မျိုးနွယ်စုများ |- | '''ဩစထရို-အာရှ (Austroasiatic)''' || [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်း]]၊ ဓနော |- | '''ဩစထရို-နီးရှ (Austronesian)''' || [[မလေးလူမျိုး|မလေး]]၊ [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] |- | '''တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman)''' || [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူးလူမျိုး|လီဆူး]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ (သမိုင်းဝင်)]] |- | '''ခရာ-ဒိုင် (Kra-Dai)''' || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ခန္တီရှမ်း]]၊ တိုင်လျင်၊ တိုင်ခမ်းတီး |} === ၁။ ဩစထရို-အာရှ နှင့် ဩစထရို-နီးရှ အစု === ဩစထရို-အာရှ အစုဝင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘာသာ၌ ရှေးအကျဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ * ကုန်းပိုင်း (ဩစထရို-အာရှ): မွန်၊ ပလောင် နှင့် ဝ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၇ ရာစုမတိုင်မီ ကတည်းက ဒွါရဝတီ နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဒေသများတွင် ယဉ်ကျေးမှု ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ * ပင်လယ်ပိုင်း (ဩစထရို-နီးရှ): မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်စွန်း မြိတ်ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ကြသော [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] နှင့် မလေးနွယ်ဖွားများ ပါဝင်ကြသည်။ === ၂။ တိဗက်-ဗမာ အစုခွဲ === တိဗက်-ဗမာ အစုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် မျိုးနွယ်စု အကွဲပြားဆုံး အုပ်စုဖြစ်သည်။ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသများမှ မြစ်ဝှမ်းကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * ဗမာအစုငယ်: ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ သမိုင်းဝင် ပျူလူမျိုးတို့သည်လည်း ဤအစုဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အဇီး၊ လရှီ၊ မရူ၊ ဖွန်း လူမျိုးစုများလည်း ပါဝင်သည်။ * ကချင်အစုငယ်: ဂျင်းဖော၊ မရစ်၊ လထော်၊ လဖိုင်၊ အင်ခုပ်၊ မရမ် စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး အာသံနယ်အထိ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ * ချင်းအစုငယ်: အနောက်ဘက် ရိုးမတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြပြီး မေထေး (ကသည်း)၊ စုတ်တေး၊ ဇိုမီး၊ လိုင်၊ အရှိုချင်း နှင့် ခမီ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။ * နာဂအစုငယ်: မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်စပ် အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ * ကရင်နှင့် ကယားအစုငယ်: စကော၊ ပိုး၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား၊ ပဒေါင်း စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး တိဗက်-ဗမာ အစုကြီးအတွင်း သီးခြား ဘာသာဗေဒ အခွဲအဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ၃။ ခရာ-ဒိုင် အစုခွဲ === ခရာ-ဒိုင် အစုဝင်များတွင် ရှမ်းလူမျိုးများသည် အဓိက ဖြစ်သည်။ ယန်ဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ဒေသများမှ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သို့ ၁၂ ရာစု မတိုင်မီကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခဲ့ကြသည်။ == လူမျိုးစုများ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တိဗက်-မြန်မာနှင့် ခရာ-ဒိုင် အုပ်စုများ ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် လှိုင်းလုံးသဖွယ် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ * တိဗက်-မြန်မာ: တောင်တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ အရှေ့တောင်အာရှ သို့ ခရစ်နှစ် ပထမထောင်စုနှစ် အတွင်းမှစ၍ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma. Frank Cass & Co. Ltd.</ref> * တရုတ်နွယ်ဖွားများ: ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း မင်းဆက် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ကုန်းကြောင်းမှလည်းကောင်း၊ ရေကြောင်းမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Wang, Gungwu (2001). The Chinese Overseas. Harvard University Press.</ref> * ခရာ-ဒိုင်အုပ်စု: ၁၀ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း တရုတ်တောင်ပိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း၊ အာသံဒေသနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဆီသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Chamberlain, James R. (2016). "The Origins of the Tai Peoples". Journal of the Siam Society.</ref> == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးများ]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] siyfo7yzzi2yrsrpgex1slh8mau8ndj 1047277 1047276 2026-08-08T02:00:44Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ */ 1047277 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း'''သည် ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် ကာလမှစ၍ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသော မတူကွဲပြားသည့် ဘာသာဗေဒ နွယ်ဖွား လူမျိုးစုများ၏ သမိုင်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> == ရှေးဦးလူသားများနှင့် မနုဿဗေဒ သမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ဧရိယာ အတွင်း၌ ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် (Paleolithic) နှင့် ကျောက်ချောခေတ် (Neolithic) ကာလများကတည်းက လူသားများ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများကို [[အညာသားယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် ဗဒလင်းဂူ (Padah-Lin Caves) ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ အခိုင်အမာ သိရှိရသည်။<ref name="Cooler">Cooler, Richard M. (2002). ''The Art and Culture of Burma''. Northern Illinois University.</ref> ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်း အခြေချခဲ့ကြသော သမိုင်းမတိုင်မီ ပထမရွှေ့ပြောင်းသူများ (Hunter-Gatherers) ၏ မျိုးရိုးဗေဒ အဆက်အနွယ်များကို ယနေ့အထိ [[အန္ဒမန်ကျွန်း]]များရှိ မော်ကင် (ဆလုံ) နှင့် အခြား ရိုးရာကမ်းခြေနေ လူမျိုးစုများတွင် မျိုးရိုးဗေဒအရ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Chaubey">Chaubey, G., et al. (2011). "Population Genetic Structure in Indian Subcontinent". ''Evolutionary Biology''.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများ ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည့် ဘာသာစကားများကို ဘာသာဗေဒအရ အဓိက မျိုးရိုးကြီး (၄) စု ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''.</ref> {| class="wikitable" |- ! ဘာသာစကား အုပ်စုကြီး !! အဓိက ပါဝင်သော မျိုးနွယ်စုများ |- | '''ဩစထရို-အာရှ (Austroasiatic)''' || [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်း]]၊[[ထနော့လူမျိုး]] |- | '''ဩစထရို-နီးရှ (Austronesian)''' || [[မလေးလူမျိုး|မလေး]]၊ [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] |- | '''တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman)''' || [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူးလူမျိုး|လီဆူး]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ (သမိုင်းဝင်)]] |- | '''ခရာ-ဒိုင် (Kra-Dai)''' || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ခန္တီးရှမ်း]]၊ [[ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးရှမ်း]] |} === ၁။ ဩစထရို-အာရှ နှင့် ဩစထရို-နီးရှ အစု === ဩစထရို-အာရှ အစုဝင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘာသာ၌ ရှေးအကျဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ * ကုန်းပိုင်း (ဩစထရို-အာရှ): မွန်၊ ပလောင် နှင့် ဝ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၇ ရာစုမတိုင်မီ ကတည်းက ဒွါရဝတီ နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဒေသများတွင် ယဉ်ကျေးမှု ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ * ပင်လယ်ပိုင်း (ဩစထရို-နီးရှ): မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်စွန်း မြိတ်ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ကြသော [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] နှင့် မလေးနွယ်ဖွားများ ပါဝင်ကြသည်။ === ၂။ တိဗက်-ဗမာ အစုခွဲ === တိဗက်-ဗမာ အစုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် မျိုးနွယ်စု အကွဲပြားဆုံး အုပ်စုဖြစ်သည်။ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသများမှ မြစ်ဝှမ်းကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * ဗမာအစုငယ်: ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ သမိုင်းဝင် ပျူလူမျိုးတို့သည်လည်း ဤအစုဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အဇီး၊ လရှီ၊ မရူ၊ ဖွန်း လူမျိုးစုများလည်း ပါဝင်သည်။ * ကချင်အစုငယ်: ဂျင်းဖော၊ မရစ်၊ လထော်၊ လဖိုင်၊ အင်ခုပ်၊ မရမ် စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး အာသံနယ်အထိ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ * ချင်းအစုငယ်: အနောက်ဘက် ရိုးမတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြပြီး မေထေး (ကသည်း)၊ စုတ်တေး၊ ဇိုမီး၊ လိုင်၊ အရှိုချင်း နှင့် ခမီ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။ * နာဂအစုငယ်: မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်စပ် အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ * ကရင်နှင့် ကယားအစုငယ်: စကော၊ ပိုး၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား၊ ပဒေါင်း စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး တိဗက်-ဗမာ အစုကြီးအတွင်း သီးခြား ဘာသာဗေဒ အခွဲအဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ၃။ ခရာ-ဒိုင် အစုခွဲ === ခရာ-ဒိုင် အစုဝင်များတွင် ရှမ်းလူမျိုးများသည် အဓိက ဖြစ်သည်။ ယန်ဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ဒေသများမှ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သို့ ၁၂ ရာစု မတိုင်မီကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခဲ့ကြသည်။ == လူမျိုးစုများ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တိဗက်-မြန်မာနှင့် ခရာ-ဒိုင် အုပ်စုများ ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် လှိုင်းလုံးသဖွယ် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ * တိဗက်-မြန်မာ: တောင်တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ အရှေ့တောင်အာရှ သို့ ခရစ်နှစ် ပထမထောင်စုနှစ် အတွင်းမှစ၍ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma. Frank Cass & Co. Ltd.</ref> * တရုတ်နွယ်ဖွားများ: ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း မင်းဆက် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ကုန်းကြောင်းမှလည်းကောင်း၊ ရေကြောင်းမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Wang, Gungwu (2001). The Chinese Overseas. Harvard University Press.</ref> * ခရာ-ဒိုင်အုပ်စု: ၁၀ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း တရုတ်တောင်ပိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း၊ အာသံဒေသနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဆီသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Chamberlain, James R. (2016). "The Origins of the Tai Peoples". Journal of the Siam Society.</ref> == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးများ]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] 7trxz66z49g1t9r8r0x30pmfj95shfl 1047278 1047277 2026-08-08T02:01:39Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ */ 1047278 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း'''သည် ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် ကာလမှစ၍ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသော မတူကွဲပြားသည့် ဘာသာဗေဒ နွယ်ဖွား လူမျိုးစုများ၏ သမိုင်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> == ရှေးဦးလူသားများနှင့် မနုဿဗေဒ သမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ဧရိယာ အတွင်း၌ ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် (Paleolithic) နှင့် ကျောက်ချောခေတ် (Neolithic) ကာလများကတည်းက လူသားများ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများကို [[အညာသားယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် ဗဒလင်းဂူ (Padah-Lin Caves) ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ အခိုင်အမာ သိရှိရသည်။<ref name="Cooler">Cooler, Richard M. (2002). ''The Art and Culture of Burma''. Northern Illinois University.</ref> ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်း အခြေချခဲ့ကြသော သမိုင်းမတိုင်မီ ပထမရွှေ့ပြောင်းသူများ (Hunter-Gatherers) ၏ မျိုးရိုးဗေဒ အဆက်အနွယ်များကို ယနေ့အထိ [[အန္ဒမန်ကျွန်း]]များရှိ မော်ကင် (ဆလုံ) နှင့် အခြား ရိုးရာကမ်းခြေနေ လူမျိုးစုများတွင် မျိုးရိုးဗေဒအရ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Chaubey">Chaubey, G., et al. (2011). "Population Genetic Structure in Indian Subcontinent". ''Evolutionary Biology''.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများ ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည့် ဘာသာစကားများကို ဘာသာဗေဒအရ အဓိက မျိုးရိုးကြီး (၄) စု ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''.</ref> {| class="wikitable" |- ! ဘာသာစကား အုပ်စုကြီး !! အဓိက ပါဝင်သော မျိုးနွယ်စုများ |- | '''ဩစထရို-အာရှ (Austroasiatic)''' || [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်း]]၊[[ထနော့လူမျိုး]] |- | '''ဩစထရို-နီးရှ (Austronesian)''' || [[မလေးလူမျိုး|မလေး]]၊ [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] |- | '''တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman)''' || [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ ၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူးလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ (သမိုင်းဝင်)]] |- | '''ခရာ-ဒိုင် (Kra-Dai)''' || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ခန္တီးရှမ်း]]၊ [[ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးရှမ်း]] |} === ၁။ ဩစထရို-အာရှ နှင့် ဩစထရို-နီးရှ အစု === ဩစထရို-အာရှ အစုဝင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘာသာ၌ ရှေးအကျဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ * ကုန်းပိုင်း (ဩစထရို-အာရှ): မွန်၊ ပလောင် နှင့် ဝ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၇ ရာစုမတိုင်မီ ကတည်းက ဒွါရဝတီ နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဒေသများတွင် ယဉ်ကျေးမှု ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ * ပင်လယ်ပိုင်း (ဩစထရို-နီးရှ): မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်စွန်း မြိတ်ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ကြသော [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] နှင့် မလေးနွယ်ဖွားများ ပါဝင်ကြသည်။ === ၂။ တိဗက်-ဗမာ အစုခွဲ === တိဗက်-ဗမာ အစုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် မျိုးနွယ်စု အကွဲပြားဆုံး အုပ်စုဖြစ်သည်။ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသများမှ မြစ်ဝှမ်းကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * ဗမာအစုငယ်: ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ သမိုင်းဝင် ပျူလူမျိုးတို့သည်လည်း ဤအစုဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အဇီး၊ လရှီ၊ မရူ၊ ဖွန်း လူမျိုးစုများလည်း ပါဝင်သည်။ * ကချင်အစုငယ်: ဂျင်းဖော၊ မရစ်၊ လထော်၊ လဖိုင်၊ အင်ခုပ်၊ မရမ် စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး အာသံနယ်အထိ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ * ချင်းအစုငယ်: အနောက်ဘက် ရိုးမတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြပြီး မေထေး (ကသည်း)၊ စုတ်တေး၊ ဇိုမီး၊ လိုင်၊ အရှိုချင်း နှင့် ခမီ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။ * နာဂအစုငယ်: မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်စပ် အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ * ကရင်နှင့် ကယားအစုငယ်: စကော၊ ပိုး၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား၊ ပဒေါင်း စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး တိဗက်-ဗမာ အစုကြီးအတွင်း သီးခြား ဘာသာဗေဒ အခွဲအဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ၃။ ခရာ-ဒိုင် အစုခွဲ === ခရာ-ဒိုင် အစုဝင်များတွင် ရှမ်းလူမျိုးများသည် အဓိက ဖြစ်သည်။ ယန်ဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ဒေသများမှ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သို့ ၁၂ ရာစု မတိုင်မီကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခဲ့ကြသည်။ == လူမျိုးစုများ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တိဗက်-မြန်မာနှင့် ခရာ-ဒိုင် အုပ်စုများ ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် လှိုင်းလုံးသဖွယ် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ * တိဗက်-မြန်မာ: တောင်တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ အရှေ့တောင်အာရှ သို့ ခရစ်နှစ် ပထမထောင်စုနှစ် အတွင်းမှစ၍ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma. Frank Cass & Co. Ltd.</ref> * တရုတ်နွယ်ဖွားများ: ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း မင်းဆက် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ကုန်းကြောင်းမှလည်းကောင်း၊ ရေကြောင်းမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Wang, Gungwu (2001). The Chinese Overseas. Harvard University Press.</ref> * ခရာ-ဒိုင်အုပ်စု: ၁၀ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း တရုတ်တောင်ပိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း၊ အာသံဒေသနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဆီသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Chamberlain, James R. (2016). "The Origins of the Tai Peoples". Journal of the Siam Society.</ref> == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးများ]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] 1bs59vbx46ahx1qaiw6g2g2q1if8xq2 1047279 1047278 2026-08-08T02:02:03Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ */ 1047279 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း'''သည် ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် ကာလမှစ၍ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသော မတူကွဲပြားသည့် ဘာသာဗေဒ နွယ်ဖွား လူမျိုးစုများ၏ သမိုင်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> == ရှေးဦးလူသားများနှင့် မနုဿဗေဒ သမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ဧရိယာ အတွင်း၌ ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် (Paleolithic) နှင့် ကျောက်ချောခေတ် (Neolithic) ကာလများကတည်းက လူသားများ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများကို [[အညာသားယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် ဗဒလင်းဂူ (Padah-Lin Caves) ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ အခိုင်အမာ သိရှိရသည်။<ref name="Cooler">Cooler, Richard M. (2002). ''The Art and Culture of Burma''. Northern Illinois University.</ref> ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်း အခြေချခဲ့ကြသော သမိုင်းမတိုင်မီ ပထမရွှေ့ပြောင်းသူများ (Hunter-Gatherers) ၏ မျိုးရိုးဗေဒ အဆက်အနွယ်များကို ယနေ့အထိ [[အန္ဒမန်ကျွန်း]]များရှိ မော်ကင် (ဆလုံ) နှင့် အခြား ရိုးရာကမ်းခြေနေ လူမျိုးစုများတွင် မျိုးရိုးဗေဒအရ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Chaubey">Chaubey, G., et al. (2011). "Population Genetic Structure in Indian Subcontinent". ''Evolutionary Biology''.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများ ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည့် ဘာသာစကားများကို ဘာသာဗေဒအရ အဓိက မျိုးရိုးကြီး (၄) စု ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''.</ref> {| class="wikitable" |- ! ဘာသာစကား အုပ်စုကြီး !! အဓိက ပါဝင်သော မျိုးနွယ်စုများ |- | '''ဩစထရို-အာရှ (Austroasiatic)''' || [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်း]]၊[[ထနော့လူမျိုး]] |- | '''ဩစထရို-နီးရှ (Austronesian)''' || [[မလေးလူမျိုး|မလေး]]၊ [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] |- | '''တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman)''' || [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူးလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ (သမိုင်းဝင်)]] |- | '''ခရာ-ဒိုင် (Kra-Dai)''' || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ခန္တီးရှမ်း]]၊ [[ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးရှမ်း]] |} === ၁။ ဩစထရို-အာရှ နှင့် ဩစထရို-နီးရှ အစု === ဩစထရို-အာရှ အစုဝင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘာသာ၌ ရှေးအကျဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ * ကုန်းပိုင်း (ဩစထရို-အာရှ): မွန်၊ ပလောင် နှင့် ဝ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၇ ရာစုမတိုင်မီ ကတည်းက ဒွါရဝတီ နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဒေသများတွင် ယဉ်ကျေးမှု ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ * ပင်လယ်ပိုင်း (ဩစထရို-နီးရှ): မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်စွန်း မြိတ်ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ကြသော [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] နှင့် မလေးနွယ်ဖွားများ ပါဝင်ကြသည်။ === ၂။ တိဗက်-ဗမာ အစုခွဲ === တိဗက်-ဗမာ အစုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် မျိုးနွယ်စု အကွဲပြားဆုံး အုပ်စုဖြစ်သည်။ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသများမှ မြစ်ဝှမ်းကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * ဗမာအစုငယ်: ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ သမိုင်းဝင် ပျူလူမျိုးတို့သည်လည်း ဤအစုဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အဇီး၊ လရှီ၊ မရူ၊ ဖွန်း လူမျိုးစုများလည်း ပါဝင်သည်။ * ကချင်အစုငယ်: ဂျင်းဖော၊ မရစ်၊ လထော်၊ လဖိုင်၊ အင်ခုပ်၊ မရမ် စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး အာသံနယ်အထိ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ * ချင်းအစုငယ်: အနောက်ဘက် ရိုးမတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြပြီး မေထေး (ကသည်း)၊ စုတ်တေး၊ ဇိုမီး၊ လိုင်၊ အရှိုချင်း နှင့် ခမီ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။ * နာဂအစုငယ်: မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်စပ် အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ * ကရင်နှင့် ကယားအစုငယ်: စကော၊ ပိုး၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား၊ ပဒေါင်း စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး တိဗက်-ဗမာ အစုကြီးအတွင်း သီးခြား ဘာသာဗေဒ အခွဲအဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ၃။ ခရာ-ဒိုင် အစုခွဲ === ခရာ-ဒိုင် အစုဝင်များတွင် ရှမ်းလူမျိုးများသည် အဓိက ဖြစ်သည်။ ယန်ဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ဒေသများမှ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သို့ ၁၂ ရာစု မတိုင်မီကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခဲ့ကြသည်။ == လူမျိုးစုများ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တိဗက်-မြန်မာနှင့် ခရာ-ဒိုင် အုပ်စုများ ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် လှိုင်းလုံးသဖွယ် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ * တိဗက်-မြန်မာ: တောင်တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ အရှေ့တောင်အာရှ သို့ ခရစ်နှစ် ပထမထောင်စုနှစ် အတွင်းမှစ၍ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma. Frank Cass & Co. Ltd.</ref> * တရုတ်နွယ်ဖွားများ: ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း မင်းဆက် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ကုန်းကြောင်းမှလည်းကောင်း၊ ရေကြောင်းမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Wang, Gungwu (2001). The Chinese Overseas. Harvard University Press.</ref> * ခရာ-ဒိုင်အုပ်စု: ၁၀ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း တရုတ်တောင်ပိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း၊ အာသံဒေသနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဆီသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Chamberlain, James R. (2016). "The Origins of the Tai Peoples". Journal of the Siam Society.</ref> == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးများ]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] s6rn9gbyl13kplc1qx5cqdbwp38nkm4 1047280 1047279 2026-08-08T02:02:27Z Chenzeyan29 141880 /* လူမျိုးစုများ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း */ 1047280 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း'''သည် ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် ကာလမှစ၍ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသော မတူကွဲပြားသည့် ဘာသာဗေဒ နွယ်ဖွား လူမျိုးစုများ၏ သမိုင်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> == ရှေးဦးလူသားများနှင့် မနုဿဗေဒ သမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ဧရိယာ အတွင်း၌ ရှေးဟောင်း ကျောက်ခေတ် (Paleolithic) နှင့် ကျောက်ချောခေတ် (Neolithic) ကာလများကတည်းက လူသားများ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများကို [[အညာသားယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် ဗဒလင်းဂူ (Padah-Lin Caves) ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ အခိုင်အမာ သိရှိရသည်။<ref name="Cooler">Cooler, Richard M. (2002). ''The Art and Culture of Burma''. Northern Illinois University.</ref> ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်း အခြေချခဲ့ကြသော သမိုင်းမတိုင်မီ ပထမရွှေ့ပြောင်းသူများ (Hunter-Gatherers) ၏ မျိုးရိုးဗေဒ အဆက်အနွယ်များကို ယနေ့အထိ [[အန္ဒမန်ကျွန်း]]များရှိ မော်ကင် (ဆလုံ) နှင့် အခြား ရိုးရာကမ်းခြေနေ လူမျိုးစုများတွင် မျိုးရိုးဗေဒအရ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Chaubey">Chaubey, G., et al. (2011). "Population Genetic Structure in Indian Subcontinent". ''Evolutionary Biology''.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးနွယ်စု ခွဲခြားမှုများ == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများ ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည့် ဘာသာစကားများကို ဘာသာဗေဒအရ အဓိက မျိုးရိုးကြီး (၄) စု ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''.</ref> {| class="wikitable" |- ! ဘာသာစကား အုပ်စုကြီး !! အဓိက ပါဝင်သော မျိုးနွယ်စုများ |- | '''ဩစထရို-အာရှ (Austroasiatic)''' || [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ယင်းလူမျိုး|ယင်း]]၊[[ထနော့လူမျိုး]] |- | '''ဩစထရို-နီးရှ (Austronesian)''' || [[မလေးလူမျိုး|မလေး]]၊ [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] |- | '''တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman)''' || [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူးလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ (သမိုင်းဝင်)]] |- | '''ခရာ-ဒိုင် (Kra-Dai)''' || [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ခန္တီးရှမ်း]]၊ [[ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးရှမ်း]] |} === ၁။ ဩစထရို-အာရှ နှင့် ဩစထရို-နီးရှ အစု === ဩစထရို-အာရှ အစုဝင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘာသာ၌ ရှေးအကျဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ * ကုန်းပိုင်း (ဩစထရို-အာရှ): မွန်၊ ပလောင် နှင့် ဝ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၇ ရာစုမတိုင်မီ ကတည်းက ဒွါရဝတီ နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဒေသများတွင် ယဉ်ကျေးမှု ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ * ပင်လယ်ပိုင်း (ဩစထရို-နီးရှ): မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်စွန်း မြိတ်ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ကြသော [[ဆလုံလူမျိုး|မော်ကင် (ဆလုံ)]] နှင့် မလေးနွယ်ဖွားများ ပါဝင်ကြသည်။ === ၂။ တိဗက်-ဗမာ အစုခွဲ === တိဗက်-ဗမာ အစုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် မျိုးနွယ်စု အကွဲပြားဆုံး အုပ်စုဖြစ်သည်။ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသများမှ မြစ်ဝှမ်းကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * ဗမာအစုငယ်: ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ အင်းသား၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ သမိုင်းဝင် ပျူလူမျိုးတို့သည်လည်း ဤအစုဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အဇီး၊ လရှီ၊ မရူ၊ ဖွန်း လူမျိုးစုများလည်း ပါဝင်သည်။ * ကချင်အစုငယ်: ဂျင်းဖော၊ မရစ်၊ လထော်၊ လဖိုင်၊ အင်ခုပ်၊ မရမ် စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး အာသံနယ်အထိ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ * ချင်းအစုငယ်: အနောက်ဘက် ရိုးမတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြပြီး မေထေး (ကသည်း)၊ စုတ်တေး၊ ဇိုမီး၊ လိုင်၊ အရှိုချင်း နှင့် ခမီ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။ * နာဂအစုငယ်: မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်စပ် အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ * ကရင်နှင့် ကယားအစုငယ်: စကော၊ ပိုး၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား၊ ပဒေါင်း စသည့် မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ပြီး တိဗက်-ဗမာ အစုကြီးအတွင်း သီးခြား ဘာသာဗေဒ အခွဲအဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ၃။ ခရာ-ဒိုင် အစုခွဲ === ခရာ-ဒိုင် အစုဝင်များတွင် ရှမ်းလူမျိုးများသည် အဓိက ဖြစ်သည်။ ယန်ဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ဒေသများမှ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သို့ ၁၂ ရာစု မတိုင်မီကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခဲ့ကြသည်။ == လူမျိုးစုများ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တိဗက်-မြန်မာနှင့် ခရာ-ဒိုင် အုပ်စုများ ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် လှိုင်းလုံးသဖွယ် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ * တိဗက်-ဗမာ: တောင်တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ အရှေ့တောင်အာရှ သို့ ခရစ်နှစ် ပထမထောင်စုနှစ် အတွင်းမှစ၍ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma. Frank Cass & Co. Ltd.</ref> * တရုတ်နွယ်ဖွားများ: ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း မင်းဆက် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ကုန်းကြောင်းမှလည်းကောင်း၊ ရေကြောင်းမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Wang, Gungwu (2001). The Chinese Overseas. Harvard University Press.</ref> * ခရာ-ဒိုင်အုပ်စု: ၁၀ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း တရုတ်တောင်ပိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း၊ အာသံဒေသနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဆီသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Chamberlain, James R. (2016). "The Origins of the Tai Peoples". Journal of the Siam Society.</ref> == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးများ]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] def8r34kdnjlwy6s8pembn0cybyi8ak 0 18090 1047050 1044410 2026-08-07T15:15:46Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047050 wikitext text/x-wiki '''မြတ်လေး''' သည် စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ မင်းသား၊ ဂီတစာဆိုနှင့် အဆိုတော်အဖြစ် ဘက်စုံထူးချွန်ပြောင်မြောက်ခဲ့သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့် ဂီတသမိုင်းဝင် စွယ်စုံရ အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် မင်းသားကြီး [[ထွန်းဝေ]]နှင့်အတူ စကားပြောကောင်းသော၊ ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်း အလွန်ပီပြင်ပြောင်မြောက်သော မင်းသားကြီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေးဘဝ == မြတ်လေးကို ရန်ကုန်မြို့ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ [[ခနောင်တိုမြို့|ခနောင်တို]]တွင် အဖ [[စတီးဘရားသားကုမ္ပဏီ]] (Steel Brothers) မှ စာရေးကြီး ဦးဘရှင်၊ အမိ ဒေါ်မိုးလုံး (ဒေါ်ဒေါ်မိုး သို့မဟုတ် ဒေါ်ပိုး) တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးဖွားသည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ်နှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဝါခေါင်လ (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်) ဟုလည်းကောင်း၊ အချို့မှတ်တမ်းများတွင် ခရစ်နှစ် ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်၊ တနင်္လာနေ့ဟုလည်းကောင်း ကွဲပြားစွာ ဖော်ပြကြသည်။ မွေးချင်းငါးဦးအနက် စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်ပြီး ငယ်မည်မှာ "မောင်လေး" ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ခနောင်တိုရွာဦး ကုဏ္ဍလဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် လေးတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်ဘက်ကမ်းသို့ ကူးကာ [[လမ်းမတော်မြို့နယ်|လမ်းမတော်]]၊ မော်တင်ကျောင်း (အင်္ဂလိပ်အစိုးရကျောင်း) တွင် လေးတန်းစာမေးပွဲ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့သော်လည်း စာမေးပွဲမအောင်မြင်သဖြင့် ကျောင်းခဏထွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (၁၉၃၉–၁၉၄၅) အတွင်း၌ ဆိပ်ကြီးမှ ဆရာကြီး ဦးဘအေးထံတွင် အင်္ဂလိပ်စာ သီးခြားသင်ယူခဲ့ပြီး Reader (1) မှ (4) အထိ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ငပုတောသို့ အလုပ်ပြောင်းရသဖြင့် လိုက်ပါသွားခဲ့ရသည်။ တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် ခနောင်တိုသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး ပညာဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ ဆရာဦးဘအေး၊ ဆရာဦးမြမောင်၊ စာတိုက်ဝန်ထောက် ဦးစံရင်တို့ထံတွင် စနစ်တကျ ကျောင်းတက်ရခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ ဆရာတစ်ဦးထံတွင် ဂဏန်းသင်္ချာ၊ ဆရာတစ်ဦးထံတွင် မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ စသည်ဖြင့် ရေနံဆီဖိုးမျှသာပေးရသော စေတနာဆရာများထံ၌ လိုက်လံဆည်းပူးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စာပေ၊ ဂီတနှင့် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများတွင် အချိန်ပေးလွန်းသဖြင့် ဆယ်တန်းစာမေးပွဲကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ကျရှုံးခဲ့ဖူးသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ညကျောင်းတက်ရင်း ဆက်လက်ဖြေဆိုခဲ့ရာ အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဆော်လမွန်ကျောင်းမှ ဆရာကြီး ဘဆူးထံ၌ ပညာဆည်းပူးကာ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အလုပ်တစ်ဖက်ဖြင့် [[သက်ကြီးတက္ကသိုလ်]]တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဥပစာတန်းကို ၅ ကြိမ်မြောက် ဖြေဆိုမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာဂုဏ်ထူးတန်း တက်ရောက်ဖူးသည်ဟုလည်း အဆိုရှိသည်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်းဘဝ == မြတ်လေးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက ရွာသို့လာသမျှသော ရွှေကျီးညို၊ တက်ခေတ်စိန်၊ [[ဖိုးစိန်|ဂရိတ်ဖိုးစိန်]]၊ ဦးအောင်မောင်း၊ သူရဲလေး အောင်စိန် စသည့် ဇာတ်သဘင်ပွဲများကို မလွတ်တမ်း ကြည့်ရှုလေ့လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာ လခပေးသင်ယူရင်း ခနောင်တို "ဗလစ" (ဗမာ့လူငယ်အတန်းအစား) စာကြည့်တိုက်တွင် လက်ထောက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဗလစဌာနချုပ်တွင် သခင်ဝတင် စသူတို့နှင့် တွေ့ဆုံကာ နိုင်ငံရေးတရားပွဲများကို စိတ်ဝင်တစား နားထောင်ခဲ့သည်။ [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ရွှေတိဂုံအလယ်ပစ္စယံတရားပွဲနှင့် မြို့တော်ခန်းမတရားပွဲများကိုလည်း ကြည်ညိုလေးစားစွာ တက်ရောက်နားထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်တို့ ကျဆုံးသည့်နေ့၌ ရွာမှလူငယ်များနှင့်အတူ အတွင်းဝန်ရုံးနှင့် ဂျူဗလီဟောသို့ လာရောက်ကာ သင်္ဂြိုဟ်ရေးကိစ္စများတွင် ဗလစအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအနေဖြင့် တက်ကြွစွာ ကူညီလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာဘမော် တရားပွဲများ၊ ဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]]ကို စတာလင်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု လာရောက်ပေးအပ်သော ဆိုဗီယက်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး တီကိုးနော့ဗ်၏ တရားပွဲများသို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဒလမြို့]] သန်းခေါင်းစာရင်းရုံးတွင် အောက်တန်းစာရေးအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းဆိုးတန်းလမ်းရှိ ထောက်ပံ့ရေးရုံး (ရာရှင်ရုံး) သို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ လခ ၉၆ ကျပ်ရရှိသည့် အဆိုပါကာလများတွင် သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လှုပ်ရှားခြင်း၊ ခနောင်တိုမြို့နယ် ဗလစလူငယ်ပြန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ဖြင့် နိုင်ငံရေးနှင့် စာပေအနုပညာလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ တစ်ပြိုင်တည်း စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ပညာသင်ကြားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတော် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်တွင် အကြီးတန်းစာရေးအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ၆ လအကြာတွင် လက်ထောက်ကြီးကြပ်ရေးမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံရသည်။ ယင်းဘဏ်တွင် ၂ နှစ်ခွဲခန့် ထမ်းရွက်ပြီးနောက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ အပြီးတိုင် ခြေစုံပစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ == ဂီတဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များ == ယောက်ဖဝမ်းကွဲတော်စပ်သူ တယောဝိဇ္ဇာ ကိုအေး (ဥဩဘသောင်နှင့် ဂီတာဦးစိမ်းမောင်တို့၏ လက်သုံးတပည့်) ကြောင့် ဂီတမျိုးစေ့ သန္ဓေတည်ခဲ့သည်။ နားထောင်ရာမှ စိတ်ဝင်စားလာပြီး မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်သိန်းကြည်ထံတွင် အဆိုနှင့် စည်းဝါးပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ သက်ကြီးတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝတွင် ဆရာ ဂျူဗလီစိန်ထံ၌ အဆိုသဘောနှင့် သီချင်းရေးနည်းများကို လေ့လာသင်ယူခဲ့ပြီး အေးဝမ်းခင်မောင်၊ စန္ဒရားသီဟ၊ ဒုံမင်းလှိုင်ထင်တို့ထံမှ ဂီတသံစဉ်များကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဂီတပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဆရာ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း၊ ဂီတာအုန်းလွင်၊ စန္ဒရားကိုမျိုးလှိုင်၊ စန္ဒရားချစ်ဆွေ၊ ဂီတလုလင်မောင်ကိုကို၊ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်နှင့် စာရေးဆရာ အောင်လင်းတို့ထံမှ ဂီတအခြေခံကောင်းများ ရရှိခဲ့သည်။ မြတ်လေးသည် အရှေ့ပိုင်းတူရိယာအဖွဲ့အတွက် သီချင်းများ စတင်ရေးသားပေးခဲ့သည်။ သူကိုယ်တိုင် ရေးစပ်သီဆို၍ ပထမဆုံး အသံလွှင့်ခဲ့သောတေးမှာ "မေတ္တာအင်အား" ဖြစ်သည်။ သူ၏ သီချင်းများသည် မြန်မာဆန်၍ သံစဉ်ပြေပြစ်ပြီး စာသားလေးနက်ကာ အတွေးအခေါ် ဆန်းသစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် "နဘေကာရံ" ထပ်ဆင့်ရေးစပ်နည်းဖြင့် သီချင်းရေးသားမှုကို ခေတ်တစ်ခေတ်ဆန်းစေခဲ့ပြီး ၄ ထပ်၊ ၅ ထပ် နဘေများကို သီချင်းများ၌ တီထွင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သူရေးစပ်ခဲ့သော တေးသီချင်းပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ရှိသည်။ === ထင်ရှားသော တေးသီချင်းအချို့ === မေတ္တာစစ်ဆိုသည်မှာ ဝေးပြီမွှေးရယ် မခင်နှင်းဆီ (ကိုမြကြီး သီဆို၍ အလွန်ကျော်ကြားခဲ့) မခင်နှင်းဆီရဲ့ နှင်းဆီ မခင်နှင်းဆီရဲ့ နှင်းဆီဇာတ်သိမ်း (မခင်နှင်းဆီသို့ ပေးစာအား ကိုတင်ကိုး ရေးသား) ပန်းတိုင်းပွင့်ပါစေ ပင်လုံထိပ်ထားဦး (ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်ဆို) ချစ်သက်ပိုင် တစ်ရံရောအခါက ဘာပဲလုပ်ရလုပ်ရ မေတ္တာမိုးတစ်ပေါက် (လီလီကြာညွန့် သီဆို) မစ္စဝီစကီ (ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်ဆို) ကပြားမလေးဂိုရာရမ် (ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်ဆို) သီချင်းဆို၍ငိုရသည် (ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်ဆို) သူ၏ သီချင်းများကို သူကိုယ်တိုင်အပြင် မောင်မောင်ကြီး၊ ကိုမင်းနောင်၊ ကိုမြကြီး၊ [[စန္ဒရားချစ်ဆွေ]]၊ ခင်မောင်လွင်၊ သန်းဖေလေး၊ သုမောင်၊ မြင့်မြင့်ခင်၊ လီလီကြာညွန့်၊ တင်တင်မြ၊ တင်တင်လှနှင့် ရဲဘော်မ [[မာမာအေး]] စသည့် တေးသံရှင်များစွာက သီဆိုခဲ့ကြသည်။ == စာပေဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များ == မြတ်လေးသည် ကဗျာနှင့် စာပေကို မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီး စာပေနယ်ပယ်မှ [[ဗန်းမော်တင်အောင်]]၊ ရဲခေါင်၊ လင်းယုန်နီ၊ [[ဒဂုန်တာရာ]]၊ တင့်တယ် စသည့် စာရေးဆရာကြီးများနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ကာ စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုရှည်နှင့် ဝတ္ထုတိုများတွင် အယူအဆအသစ်နှင့် အတွေးအခေါ်သစ်များ တင်ပြလေ့ရှိသည်။ === ထင်ရှားသော လုံးချင်းဝတ္ထုနှင့် စာပေလက်ရာများ === ''ဆံမြိတ်လည်းပြေ ပန်းလည်းကြွေ'' (၁၉၆၂) - မူလက တက္ကသိုလ်ပြဇာတ်ဖြစ်ပြီး စာရေးဆရာကြီး ကောက်လှိုင်း၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် လုံးချင်းဝတ္ထုအဖြစ် ကူးပြောင်းရေးသားခဲ့သည်။ ''ဇရာနှင့်ဗေဒါအနမ်း'' (သို့မဟုတ် ''ဧရာနှင့်ဗေဒါအနမ်း'') (၁၉၆၂) ''ဆေးစက်မကျသေးသော အဖြူ'' ''မီးရောင်အောက်ကအမှောင်'' ''ငှက်ခတ်သမားဘကျား'' ''Method Acting'' - သရုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ သီအိုရီစာအုပ်ကို ကိုယ်တိုင်ရေးသားပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း သင်တန်းဖွင့်လှစ်ပို့ချခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂီတစာဆိုတော်များအကြောင်း ဆောင်းပါးများကို စာနယ်ဇင်းများတွင် ရေးသားခဲ့ရာ ဆရာရွှေပြည်အေး၏ ဂီတစွမ်းရည်အကြောင်းကို "ရွှေအောင်လံ" မဂ္ဂဇင်းတွင်လည်းကောင်း၊ စာရေးဆရာ ဂီတစာဆို အောင်လင်းအကြောင်း၊ စာရေးဆရာ ဗန်းမော်တင်အောင်အကြောင်းနှင့် တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်အကြောင်းတို့ကို "ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ" မဂ္ဂဇင်းတွင် အခန်းဆက်ဆောင်းပါးများအဖြစ် ကာလရှည်ကြာ ရေးသားခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်စဉ်က ''ဓနဂုဏ်''၊ ''ငအ''၊ ''မွှေး''၊ ''သစ္စာရှင်''၊ ''မြတ်နိုးသူ''၊ ''အရိုင်းစပယ်''၊ ''သြော်ယောက်ျား'' စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများတွင် တေးဂီတတာဝန်ခံအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဝါသနာတူ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများနှင့် ပေါင်း၍ ပြဇာတ်များတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ရာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားပွဲတော်များတွင် ၎င်းရေးသားကပြခဲ့သော ''ညီမလေးမာလာ''၊ ''ဆံမြိတ်လည်းပြေ ပန်းလည်းကြွေ''၊ ''၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံ'' စသည့် ပြဇာတ်များမှာ အလွန်လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် "လေးနှင့်အပေါင်းရုပ်ရှင်" ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး "မြတ်လေး၏ လက်ရာ" ဟု အမှတ်တံဆိပ်သုံးစွဲကာ ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ဒါရိုက်တာနှင့် ဇာတ်ညွှန်းအဖြစ် ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးပြီး ပွဲဦးထွက် ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဇာတ်ကားမှာ ပဒေသရာဇ်ဆန့်ကျင်ရေး အခြေခံဇာတ်လမ်းဖြစ်သော ''ပင်လုံထိပ်ထားဦး'' ဖြစ်သည်။ === မြတ်လေးစတိုင် (Myat Lay Style) === သရုပ်ဆောင်ရာတွင် ၎င်းသည် ကိုယ်ပိုင်အမူအရာကို မှန်ရှေ့၌ ကိုယ်တိုင်လေ့ကျင့်လေ့ရှိသည်။ ဖနောင့်ကလေးကြွကာ၊ မျက်မှန်အနက်ရောင်ကို ပင့်ကာ၊ မျက်ခုံးကြီးတစ်ဖက် ပင့်၍ ကဗျာဆန်ဆန် စကားရှည်ကြီးများ ပြောတတ်သော ၎င်း၏ ထူးခြားသောအမူအရာကို ပရိသတ်က နှစ်ခြိုက်သဖြင့် "မြတ်လေးစတိုင်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ === ရုပ်ရှင်အနုပညာ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု === မြတ်လေးသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကသို့ အယူအဆဆန်းသစ်သော ရိုက်ကူးတင်ဆက်မှုများကို သမိုင်းဦးအဖြစ် သမတ်ပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်- ''သီချင်းဆို၍ငိုရသည်'' ဇာတ်ကားတွင် သမားရိုးကျ မြင်ကွင်းအစား မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၌ ပထမဆုံး စီနီမာစကုပ် (Cinemascope) မြင်ကွင်းကျယ်အဖြစ် ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲပြသခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်သိမ်းခန်းကို မင်းသားသေရသောဇာတ်လမ်းနှင့် မင်းသားမင်းသမီးပေါင်းရသော ဇာတ်လမ်းဟူ၍ ပရိသတ်စိတ်ကြိုက် နှစ်မျိုးခွဲခြားကာ ဆန်းသစ်တင်ပြခဲ့သည်။ ''ပုဂံအလှရှာပုံတော်'' (၁၉၇၄) ဇာတ်ကားတွင် ပရိသတ်ကို အံ့အားသင့်စေမည့် စိတ္တဇသရုပ်ဖော် အနုပညာဆန်ဆန် (Abstract Art) ပုံစံမျိုးကို ရုပ်ရှင်မျက်နှာပြင်ထက်သို့ သိမ်မွေ့စွာ တင်သွင်းတင်ပြခဲ့သည်။ === အကယ်ဒမီဆုများ ရရှိခြင်း === ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် သူဇာရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးမင်းအောင် ရိုက်ကူးသော ''အမုန်း၏နောက်ဝယ်'' ဇာတ်ကားတွင် ပန်းချီဆရာအဖြစ် ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အမျိုးသားအကောင်းဆုံးသရုပ်ဆောင်ဆု (မင်းသားအကယ်ဒမီဆု) ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ (အချို့မှတ်တမ်းများတွင် ၁၉၈၅) ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်မြင့် ရိုက်ကူးသော ''ရင်ထဲမှာရွာသောမိုး'' ဇာတ်ကားတွင် သုဿာန်စောင့်ကြီးအဖြစ် ခံစားမှုအပြည့်ဖြင့် ပြောင်မြောက်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ၂၃ နှစ်အကြာတွင် ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီရွှေစင်ရုပ်ု) ကို ထိုက်တန်စွာ ထပ်မံဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်နှင့် အတွေ့အကြုံများ == ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လူငယ်ပွဲတော်တက်ရောက်ရန် တရုတ်ပြည် မန်ချူးရီးယား၊ မွန်ဂိုလီးယား၊ ဆိုက်ဘေးရီးယားတို့မှတစ်ဆင့် ဖင်လန်နိုင်ငံ [[ဟယ်လ်စင်ကီမြို့|ဟယ်လ်စင်ကီမြို့]]သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထိုခရီးစဉ်တွင် ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်အတတ်ပညာရှင်များနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံသို့ ရောက်ရှိစဉ် ကမ္ဘာကျော် ''စစ်နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေး'' (War and Peace) ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာကြီး ဆာဂေး ဘွန်ဒါချတ် (Sergei Bondarchuk) နှင့် တွေ့ဆုံကာ ရုပ်ရှင်သီအိုရီများ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာကျော် ဒါရိုက်တာ ဘာတိုလူချီ (Bernardo Bertolucci) နှင့်လည်း ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဒရီယက်ဖ်နှင့် တရုတ်ပြည် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့တို့သို့ ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ ဓာတ်ပုံ ၁၂ ပုံအား မိမိစရိတ်ဖြင့် ကူးယူကာ လက်ဆောင်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ကရင်မလင်နန်းတော်တွင် ကျင်းပသော ဂုဏ်ပြုအခမ်းအနား၌ အာကာသယာဉ်မှူးများဖြစ်ကြသော ယူရီ ဂါဂါရင် (Yuri Gagarin)၊ နီကိုလိုင်နှင့် ပါကော့ဗစ်ချ်တို့နှင့်အတူ တက်ရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ == ပုဂ္ဂလိကဘဝနှင့် မိတ်ဆွေသင်္ဂဟများ == မြတ်လေးသည် အညာသားမဟုတ်သော်လည်း အညာဒေသနှင့် အညာသားများကို ချစ်ခင်တွယ်တာသူ ဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်အနုပညာ၊ စာပေနှင့် Cockfighting (ကြက်တိုက်ခြင်း) ကို ဝါသနာပါသဖြင့် တိုက်ကြက်ရှာရင်း အညာတစ်ခွင်သို့ မကြာခဏ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စာရေးဆရာကြီး [[မြသန်းတင့်]]၊ ကဗျာဆရာ [[တင်မိုး]]၊ [[မောင်သာနိုး]]၊ [[မောင်စွမ်းရည်]]၊ မောင်ရိုးသူ၊ [[ဦးအောင်သင်း]] စသည့် အညာသားစာပေပညာရှင်များနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော မိတ်ဆွေကောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး [[ထွန်းဝေ]]နှင့်အတူ ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရဖူးသည်။ အပေါင်းလက္ခဏာ ဆောင်ရွက်တတ်သူ၊ အပေါင်းအသင်းအပေါ် အလွန်သည်းခံတတ်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါ်မြင့်မြင့် (B.A., B.Ed.) နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီးသုံးဦးဖြစ်သော သား အောင်မြတ်မိုး၊ သမီး သွယ်သွယ်မြတ်နှင့် သား အောင်မြတ်မျိုးတို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == စွယ်စုံရ ထပ်ဆင့်အကယ်ဒမီ အနုပညာရှင်ကြီး မြတ်လေးသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အသည်းရောင်ရောဂါ (Hepatitis) ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၂ နှစ် (သို့မဟုတ် ၆၈ နှစ်) ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ == ပါဝင်သရုပ်ဆောင်/ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ == {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် !! ခုနှစ် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ပင်လုံထိပ်ထားဦး || ၁၉၆၁ || ဒါရိုက်တာနှင့် ဇာတ်ညွှန်း |- | ၂ || အမုန်း၏နောက်ဝယ် || ၁၉၆၁ || မင်းသားအကယ်ဒမီဆု |- | ၃ || မောင့်ကိုသေစေညွှန်းရော့သလား || ၁၉၆၀ ကျော် || |- | ၄ || ပန်းတိုင်းပွင့်ပါစေ || - || |- | ၅ || သီချင်းဆို၍ငိုရသည် || - || စီနီမာစကုပ်နှင့် ဇာတ်သိမ်းနှစ်မျိုး |- | ၆ || ချစ်ပါသည်ဆိုသော်လည်း || - || |- | ၇ || ဝမ်းနည်းဝမ်းသာ || - || |- | ၈ || သွေးနဲ့ချွေးနဲ့ရင်းသည့်မြေ || - || |- | ၉ || ရင်မှာပျိုးသောပန်း || - || |- | ၁၀ || မိရွှေမာ || - || |- | ၁၁ || မောင်ချစ်နှမချစ် || - || |- | ၁၂ || မိုးကျော်သူ || - || |- | ၁၃ || ရန်ကုန်သားနဲ့မန္တလေးသူ || - || |- | ၁၄ || ချစ်သူပေးသောတေးတစ်ပုဒ် || - || |- | ၁၅ || စိမ်းနှမစန္ဒာ || - || |- | ၁၆ || လျော်ကြေးဖူးစာ || - || |- | ၁၇ || ညီမအတွက် ပုံတသွယ် || - || |- | ၁၈ || ပန်းကလေးများမနွမ်းစေချင် || - || |- | ၁၉ || မောင်ခေါ်ရာ လိုက်တော့မယ် || - || |- | ၂၀ || သူတို့ဖို့လည်းပိုချစ်ပါ || - || |- | ၂၁ || ချစ်ခြင်းမေတ္တာ || - || |- | ၂၂ || မြခြူသံ || - || |- | ၂၃ || လျှို့ဝှက်မေတ္တာ || - || |- | ၂၄ || ပေါင်း၍နုတ်၍မရသော မေတ္တာ || - || |- | ၂၅ || တေးဆိုလို့ချစ်ပါ့မယ် || - || |- | ၂၆ || ရွှေလက်ဖြင့်ခေါ်လည်းမလာ || - || |- | ၂၇ || အချစ်၏ကျေးကျွန်များ || - || |- | ၂၈ || တက်ခါးနဲ့ဇာနည် || - || |- | ၂၉ || မျက်နှာတစ်ခြမ်းအိုးမဲနဲ့ || - || |- | ၃၀ || အရှိုက် || - || |- | ၃၁ || ရွှေပန်းကန်ပေါ်ကျတဲ့မျက်ရည် || - || |- | ၃၂ || ပန်းပန်လျက်ပါ || ၁၉၆၃ || ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ကြည်ကြည်ဌေးတို့နှင့်အတူ |- | ၃၃ || သီတာဘယ်သို့ချစ်ရမယ် || - || ဟာသဇာတ်ရုပ် |- | ၃၄ || ချစ်သူကလ ကိုယ်ကည || - || ခါးပိုက်နှိုက်ဇာတ်ရုပ် |- | ၃၅ || ရေပွက်ပမာ || - || လူဆိုးဂိုဏ်းဝင်ဇာတ်ရုပ် |- | ၃၆ || ပုဂံအလှရှာပုံတော် || ၁၉၇၄ || Abstract Art ရိုက်ကူးတင်ဆက်မှု |- | ၃၇ || ရင်ထဲမှာရွာသောမိုး || ၁၉၈၄/၁၉၈၅ || အမျိုးသားဇာတ်ပို့အကယ်ဒမီဆု |} == ကိုးကား == စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း ရေးသားသော "မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်များ" စာအုပ်။ "မိုးမခ" မဂ္ဂဇင်း မှတ်တမ်းဆောင်းပါးများ။ ကဗျာဆရာ မောင်စွမ်းရည်၏ အမှတ်တရ ဆောင်းပါးမှတ်တမ်းများ။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]] d34a8bt2c5ngum6frfaf5fhukqdbbow 1047101 1047050 2026-08-07T16:32:17Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047101 wikitext text/x-wiki '''မြတ်လေး''' သည် စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ မင်းသား၊ ဂီတစာဆိုနှင့် အဆိုတော်အဖြစ် ဘက်စုံထူးချွန်ပြောင်မြောက်ခဲ့သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့် ဂီတသမိုင်းဝင် စွယ်စုံရ အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် မင်းသားကြီး [[ထွန်းဝေ]]နှင့်အတူ စကားပြောကောင်းသော၊ ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်း အလွန်ပီပြင်ပြောင်မြောက်သော မင်းသားကြီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေးဘဝ == မြတ်လေးကို ရန်ကုန်မြို့ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ [[ခနောင်တိုမြို့|ခနောင်တို]]တွင် အဖ [[စတီးဘရားသားကုမ္ပဏီ]] (Steel Brothers) မှ စာရေးကြီး ဦးဘရှင်၊ အမိ ဒေါ်မိုးလုံး (ဒေါ်ဒေါ်မိုး သို့မဟုတ် ဒေါ်ပိုး) တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးဖွားသည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ်နှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဝါခေါင်လ (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်) ဟုလည်းကောင်း၊ အချို့မှတ်တမ်းများတွင် ခရစ်နှစ် ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်၊ တနင်္လာနေ့ဟုလည်းကောင်း ကွဲပြားစွာ ဖော်ပြကြသည်။ မွေးချင်းငါးဦးအနက် စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်ပြီး ငယ်မည်မှာ "မောင်လေး" ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ခနောင်တိုရွာဦး ကုဏ္ဍလဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် လေးတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်ဘက်ကမ်းသို့ ကူးကာ [[လမ်းမတော်မြို့နယ်|လမ်းမတော်]]၊ မော်တင်ကျောင်း (အင်္ဂလိပ်အစိုးရကျောင်း) တွင် လေးတန်းစာမေးပွဲ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့သော်လည်း စာမေးပွဲမအောင်မြင်သဖြင့် ကျောင်းခဏထွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (၁၉၃၉–၁၉၄၅) အတွင်း၌ ဆိပ်ကြီးမှ ဆရာကြီး ဦးဘအေးထံတွင် အင်္ဂလိပ်စာ သီးခြားသင်ယူခဲ့ပြီး Reader (1) မှ (4) အထိ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ငပုတောသို့ အလုပ်ပြောင်းရသဖြင့် လိုက်ပါသွားခဲ့ရသည်။ တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် ခနောင်တိုသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး ပညာဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ ဆရာဦးဘအေး၊ ဆရာဦးမြမောင်၊ စာတိုက်ဝန်ထောက် ဦးစံရင်တို့ထံတွင် စနစ်တကျ ကျောင်းတက်ရခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ ဆရာတစ်ဦးထံတွင် ဂဏန်းသင်္ချာ၊ ဆရာတစ်ဦးထံတွင် မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ စသည်ဖြင့် ရေနံဆီဖိုးမျှသာပေးရသော စေတနာဆရာများထံ၌ လိုက်လံဆည်းပူးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စာပေ၊ ဂီတနှင့် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများတွင် အချိန်ပေးလွန်းသဖြင့် ဆယ်တန်းစာမေးပွဲကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ကျရှုံးခဲ့ဖူးသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ညကျောင်းတက်ရင်း ဆက်လက်ဖြေဆိုခဲ့ရာ အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဆော်လမွန်ကျောင်းမှ ဆရာကြီး ဘဆူးထံ၌ ပညာဆည်းပူးကာ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အလုပ်တစ်ဖက်ဖြင့် [[သက်ကြီးတက္ကသိုလ်]]တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဥပစာတန်းကို ၅ ကြိမ်မြောက် ဖြေဆိုမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာဂုဏ်ထူးတန်း တက်ရောက်ဖူးသည်ဟုလည်း အဆိုရှိသည်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်းဘဝ == မြတ်လေးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက ရွာသို့လာသမျှသော ရွှေကျီးညို၊ တက်ခေတ်စိန်၊ [[ဖိုးစိန်|ဂရိတ်ဖိုးစိန်]]၊ ဦးအောင်မောင်း၊ သူရဲလေး အောင်စိန် စသည့် ဇာတ်သဘင်ပွဲများကို မလွတ်တမ်း ကြည့်ရှုလေ့လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာ လခပေးသင်ယူရင်း ခနောင်တို "ဗလစ" (ဗမာ့လူငယ်အတန်းအစား) စာကြည့်တိုက်တွင် လက်ထောက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဗလစဌာနချုပ်တွင် သခင်ဝတင် စသူတို့နှင့် တွေ့ဆုံကာ နိုင်ငံရေးတရားပွဲများကို စိတ်ဝင်တစား နားထောင်ခဲ့သည်။ [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ရွှေတိဂုံအလယ်ပစ္စယံတရားပွဲနှင့် မြို့တော်ခန်းမတရားပွဲများကိုလည်း ကြည်ညိုလေးစားစွာ တက်ရောက်နားထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်တို့ ကျဆုံးသည့်နေ့၌ ရွာမှလူငယ်များနှင့်အတူ အတွင်းဝန်ရုံးနှင့် ဂျူဗလီဟောသို့ လာရောက်ကာ သင်္ဂြိုဟ်ရေးကိစ္စများတွင် ဗလစအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအနေဖြင့် တက်ကြွစွာ ကူညီလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာဘမော် တရားပွဲများ၊ ဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]]ကို စတာလင်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု လာရောက်ပေးအပ်သော ဆိုဗီယက်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး တီကိုးနော့ဗ်၏ တရားပွဲများသို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဒလမြို့]] သန်းခေါင်းစာရင်းရုံးတွင် အောက်တန်းစာရေးအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းဆိုးတန်းလမ်းရှိ ထောက်ပံ့ရေးရုံး (ရာရှင်ရုံး) သို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ လခ ၉၆ ကျပ်ရရှိသည့် အဆိုပါကာလများတွင် သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လှုပ်ရှားခြင်း၊ ခနောင်တိုမြို့နယ် ဗလစလူငယ်ပြန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ဖြင့် နိုင်ငံရေးနှင့် စာပေအနုပညာလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ တစ်ပြိုင်တည်း စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ပညာသင်ကြားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတော် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်တွင် အကြီးတန်းစာရေးအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ၆ လအကြာတွင် လက်ထောက်ကြီးကြပ်ရေးမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံရသည်။ ယင်းဘဏ်တွင် ၂ နှစ်ခွဲခန့် ထမ်းရွက်ပြီးနောက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ အပြီးတိုင် ခြေစုံပစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ == ဂီတဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များ == ယောက်ဖဝမ်းကွဲတော်စပ်သူ တယောဝိဇ္ဇာ ကိုအေး (ဥဩဘသောင်နှင့် ဂီတာဦးစိမ်းမောင်တို့၏ လက်သုံးတပည့်) ကြောင့် ဂီတမျိုးစေ့ သန္ဓေတည်ခဲ့သည်။ နားထောင်ရာမှ စိတ်ဝင်စားလာပြီး မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်သိန်းကြည်ထံတွင် အဆိုနှင့် စည်းဝါးပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ သက်ကြီးတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝတွင် ဆရာ ဂျူဗလီစိန်ထံ၌ အဆိုသဘောနှင့် သီချင်းရေးနည်းများကို လေ့လာသင်ယူခဲ့ပြီး အေးဝမ်းခင်မောင်၊ စန္ဒရားသီဟ၊ ဒုံမင်းလှိုင်ထင်တို့ထံမှ ဂီတသံစဉ်များကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဂီတပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဆရာ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း၊ ဂီတာအုန်းလွင်၊ စန္ဒရားကိုမျိုးလှိုင်၊ စန္ဒရားချစ်ဆွေ၊ ဂီတလုလင်မောင်ကိုကို၊ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်နှင့် စာရေးဆရာ အောင်လင်းတို့ထံမှ ဂီတအခြေခံကောင်းများ ရရှိခဲ့သည်။ မြတ်လေးသည် အရှေ့ပိုင်းတူရိယာအဖွဲ့အတွက် သီချင်းများ စတင်ရေးသားပေးခဲ့သည်။ သူကိုယ်တိုင် ရေးစပ်သီဆို၍ ပထမဆုံး အသံလွှင့်ခဲ့သောတေးမှာ "မေတ္တာအင်အား" ဖြစ်သည်။ သူ၏ သီချင်းများသည် မြန်မာဆန်၍ သံစဉ်ပြေပြစ်ပြီး စာသားလေးနက်ကာ အတွေးအခေါ် ဆန်းသစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် "နဘေကာရံ" ထပ်ဆင့်ရေးစပ်နည်းဖြင့် သီချင်းရေးသားမှုကို ခေတ်တစ်ခေတ်ဆန်းစေခဲ့ပြီး ၄ ထပ်၊ ၅ ထပ် နဘေများကို သီချင်းများ၌ တီထွင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သူရေးစပ်ခဲ့သော တေးသီချင်းပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ရှိသည်။ === ထင်ရှားသော တေးသီချင်းအချို့ === မေတ္တာစစ်ဆိုသည်မှာ ဝေးပြီမွှေးရယ် မခင်နှင်းဆီ (ကိုမြကြီး သီဆို၍ အလွန်ကျော်ကြားခဲ့) မခင်နှင်းဆီရဲ့ နှင်းဆီ မခင်နှင်းဆီရဲ့ နှင်းဆီဇာတ်သိမ်း (မခင်နှင်းဆီသို့ ပေးစာအား ကိုတင်ကိုး ရေးသား) ပန်းတိုင်းပွင့်ပါစေ ပင်လုံထိပ်ထားဦး (ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်ဆို) ချစ်သက်ပိုင် တစ်ရံရောအခါက ဘာပဲလုပ်ရလုပ်ရ မေတ္တာမိုးတစ်ပေါက် (လီလီကြာညွန့် သီဆို) မစ္စဝီစကီ (ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်ဆို) ကပြားမလေးဂိုရာရမ် (ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်ဆို) သီချင်းဆို၍ငိုရသည် (ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်ဆို) သူ၏ သီချင်းများကို သူကိုယ်တိုင်အပြင် မောင်မောင်ကြီး၊ ကိုမင်းနောင်၊ ကိုမြကြီး၊ [[စန္ဒရားချစ်ဆွေ]]၊ ခင်မောင်လွင်၊ သန်းဖေလေး၊ သုမောင်၊ မြင့်မြင့်ခင်၊ လီလီကြာညွန့်၊ တင်တင်မြ၊ တင်တင်လှနှင့် ရဲဘော်မ [[မာမာအေး]] စသည့် တေးသံရှင်များစွာက သီဆိုခဲ့ကြသည်။ == စာပေဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များ == မြတ်လေးသည် ကဗျာနှင့် စာပေကို မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီး စာပေနယ်ပယ်မှ [[ဗန်းမော်တင်အောင်]]၊ ရဲခေါင်၊ လင်းယုန်နီ၊ [[ဒဂုန်တာရာ]]၊ တင့်တယ် စသည့် စာရေးဆရာကြီးများနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ကာ စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုရှည်နှင့် ဝတ္ထုတိုများတွင် အယူအဆအသစ်နှင့် အတွေးအခေါ်သစ်များ တင်ပြလေ့ရှိသည်။ === ထင်ရှားသော လုံးချင်းဝတ္ထုနှင့် စာပေလက်ရာများ === ''ဆံမြိတ်လည်းပြေ ပန်းလည်းကြွေ'' (၁၉၆၂) - မူလက တက္ကသိုလ်ပြဇာတ်ဖြစ်ပြီး စာရေးဆရာကြီး ကောက်လှိုင်း၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် လုံးချင်းဝတ္ထုအဖြစ် ကူးပြောင်းရေးသားခဲ့သည်။ ''ဇရာနှင့်ဗေဒါအနမ်း'' (သို့မဟုတ် ''ဧရာနှင့်ဗေဒါအနမ်း'') (၁၉၆၂) ''ဆေးစက်မကျသေးသော အဖြူ'' ''မီးရောင်အောက်ကအမှောင်'' ''ငှက်ခတ်သမားဘကျား'' ''Method Acting'' - သရုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ သီအိုရီစာအုပ်ကို ကိုယ်တိုင်ရေးသားပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း သင်တန်းဖွင့်လှစ်ပို့ချခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂီတစာဆိုတော်များအကြောင်း ဆောင်းပါးများကို စာနယ်ဇင်းများတွင် ရေးသားခဲ့ရာ ဆရာရွှေပြည်အေး၏ ဂီတစွမ်းရည်အကြောင်းကို "ရွှေအောင်လံ" မဂ္ဂဇင်းတွင်လည်းကောင်း၊ စာရေးဆရာ ဂီတစာဆို အောင်လင်းအကြောင်း၊ စာရေးဆရာ ဗန်းမော်တင်အောင်အကြောင်းနှင့် တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်အကြောင်းတို့ကို "ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ" မဂ္ဂဇင်းတွင် အခန်းဆက်ဆောင်းပါးများအဖြစ် ကာလရှည်ကြာ ရေးသားခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်စဉ်က ''ဓနဂုဏ်''၊ ''ငအ''၊ ''မွှေး''၊ ''သစ္စာရှင်''၊ ''မြတ်နိုးသူ''၊ ''အရိုင်းစပယ်''၊ ''ဩော်ယောက်ျား'' စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများတွင် တေးဂီတတာဝန်ခံအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဝါသနာတူ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများနှင့် ပေါင်း၍ ပြဇာတ်များတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ရာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားပွဲတော်များတွင် ၎င်းရေးသားကပြခဲ့သော ''ညီမလေးမာလာ''၊ ''ဆံမြိတ်လည်းပြေ ပန်းလည်းကြွေ''၊ ''၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံ'' စသည့် ပြဇာတ်များမှာ အလွန်လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် "လေးနှင့်အပေါင်းရုပ်ရှင်" ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး "မြတ်လေး၏ လက်ရာ" ဟု အမှတ်တံဆိပ်သုံးစွဲကာ ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ဒါရိုက်တာနှင့် ဇာတ်ညွှန်းအဖြစ် ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးပြီး ပွဲဦးထွက် ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဇာတ်ကားမှာ ပဒေသရာဇ်ဆန့်ကျင်ရေး အခြေခံဇာတ်လမ်းဖြစ်သော ''ပင်လုံထိပ်ထားဦး'' ဖြစ်သည်။ === မြတ်လေးစတိုင် (Myat Lay Style) === သရုပ်ဆောင်ရာတွင် ၎င်းသည် ကိုယ်ပိုင်အမူအရာကို မှန်ရှေ့၌ ကိုယ်တိုင်လေ့ကျင့်လေ့ရှိသည်။ ဖနောင့်ကလေးကြွကာ၊ မျက်မှန်အနက်ရောင်ကို ပင့်ကာ၊ မျက်ခုံးကြီးတစ်ဖက် ပင့်၍ ကဗျာဆန်ဆန် စကားရှည်ကြီးများ ပြောတတ်သော ၎င်း၏ ထူးခြားသောအမူအရာကို ပရိသတ်က နှစ်ခြိုက်သဖြင့် "မြတ်လေးစတိုင်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ === ရုပ်ရှင်အနုပညာ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု === မြတ်လေးသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကသို့ အယူအဆဆန်းသစ်သော ရိုက်ကူးတင်ဆက်မှုများကို သမိုင်းဦးအဖြစ် သမတ်ပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်- ''သီချင်းဆို၍ငိုရသည်'' ဇာတ်ကားတွင် သမားရိုးကျ မြင်ကွင်းအစား မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၌ ပထမဆုံး စီနီမာစကုပ် (Cinemascope) မြင်ကွင်းကျယ်အဖြစ် ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲပြသခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်သိမ်းခန်းကို မင်းသားသေရသောဇာတ်လမ်းနှင့် မင်းသားမင်းသမီးပေါင်းရသော ဇာတ်လမ်းဟူ၍ ပရိသတ်စိတ်ကြိုက် နှစ်မျိုးခွဲခြားကာ ဆန်းသစ်တင်ပြခဲ့သည်။ ''ပုဂံအလှရှာပုံတော်'' (၁၉၇၄) ဇာတ်ကားတွင် ပရိသတ်ကို အံ့အားသင့်စေမည့် စိတ္တဇသရုပ်ဖော် အနုပညာဆန်ဆန် (Abstract Art) ပုံစံမျိုးကို ရုပ်ရှင်မျက်နှာပြင်ထက်သို့ သိမ်မွေ့စွာ တင်သွင်းတင်ပြခဲ့သည်။ === အကယ်ဒမီဆုများ ရရှိခြင်း === ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် သူဇာရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးမင်းအောင် ရိုက်ကူးသော ''အမုန်း၏နောက်ဝယ်'' ဇာတ်ကားတွင် ပန်းချီဆရာအဖြစ် ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အမျိုးသားအကောင်းဆုံးသရုပ်ဆောင်ဆု (မင်းသားအကယ်ဒမီဆု) ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ (အချို့မှတ်တမ်းများတွင် ၁၉၈၅) ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်မြင့် ရိုက်ကူးသော ''ရင်ထဲမှာရွာသောမိုး'' ဇာတ်ကားတွင် သုဿာန်စောင့်ကြီးအဖြစ် ခံစားမှုအပြည့်ဖြင့် ပြောင်မြောက်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ၂၃ နှစ်အကြာတွင် ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီရွှေစင်ရုပ်ု) ကို ထိုက်တန်စွာ ထပ်မံဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်နှင့် အတွေ့အကြုံများ == ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လူငယ်ပွဲတော်တက်ရောက်ရန် တရုတ်ပြည် မန်ချူးရီးယား၊ မွန်ဂိုလီးယား၊ ဆိုက်ဘေးရီးယားတို့မှတစ်ဆင့် ဖင်လန်နိုင်ငံ [[ဟယ်လ်စင်ကီမြို့|ဟယ်လ်စင်ကီမြို့]]သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထိုခရီးစဉ်တွင် ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်အတတ်ပညာရှင်များနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံသို့ ရောက်ရှိစဉ် ကမ္ဘာကျော် ''စစ်နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေး'' (War and Peace) ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာကြီး ဆာဂေး ဘွန်ဒါချတ် (Sergei Bondarchuk) နှင့် တွေ့ဆုံကာ ရုပ်ရှင်သီအိုရီများ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာကျော် ဒါရိုက်တာ ဘာတိုလူချီ (Bernardo Bertolucci) နှင့်လည်း ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဒရီယက်ဖ်နှင့် တရုတ်ပြည် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့တို့သို့ ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ ဓာတ်ပုံ ၁၂ ပုံအား မိမိစရိတ်ဖြင့် ကူးယူကာ လက်ဆောင်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ကရင်မလင်နန်းတော်တွင် ကျင်းပသော ဂုဏ်ပြုအခမ်းအနား၌ အာကာသယာဉ်မှူးများဖြစ်ကြသော ယူရီ ဂါဂါရင် (Yuri Gagarin)၊ နီကိုလိုင်နှင့် ပါကော့ဗစ်ချ်တို့နှင့်အတူ တက်ရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ == ပုဂ္ဂလိကဘဝနှင့် မိတ်ဆွေသင်္ဂဟများ == မြတ်လေးသည် အညာသားမဟုတ်သော်လည်း အညာဒေသနှင့် အညာသားများကို ချစ်ခင်တွယ်တာသူ ဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်အနုပညာ၊ စာပေနှင့် Cockfighting (ကြက်တိုက်ခြင်း) ကို ဝါသနာပါသဖြင့် တိုက်ကြက်ရှာရင်း အညာတစ်ခွင်သို့ မကြာခဏ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စာရေးဆရာကြီး [[မြသန်းတင့်]]၊ ကဗျာဆရာ [[တင်မိုး]]၊ [[မောင်သာနိုး]]၊ [[မောင်စွမ်းရည်]]၊ မောင်ရိုးသူ၊ [[ဦးအောင်သင်း]] စသည့် အညာသားစာပေပညာရှင်များနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော မိတ်ဆွေကောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး [[ထွန်းဝေ]]နှင့်အတူ ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရဖူးသည်။ အပေါင်းလက္ခဏာ ဆောင်ရွက်တတ်သူ၊ အပေါင်းအသင်းအပေါ် အလွန်သည်းခံတတ်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါ်မြင့်မြင့် (B.A., B.Ed.) နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီးသုံးဦးဖြစ်သော သား အောင်မြတ်မိုး၊ သမီး သွယ်သွယ်မြတ်နှင့် သား အောင်မြတ်မျိုးတို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == စွယ်စုံရ ထပ်ဆင့်အကယ်ဒမီ အနုပညာရှင်ကြီး မြတ်လေးသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အသည်းရောင်ရောဂါ (Hepatitis) ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၂ နှစ် (သို့မဟုတ် ၆၈ နှစ်) ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ == ပါဝင်သရုပ်ဆောင်/ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ == {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် !! ခုနှစ် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ပင်လုံထိပ်ထားဦး || ၁၉၆၁ || ဒါရိုက်တာနှင့် ဇာတ်ညွှန်း |- | ၂ || အမုန်း၏နောက်ဝယ် || ၁၉၆၁ || မင်းသားအကယ်ဒမီဆု |- | ၃ || မောင့်ကိုသေစေညွှန်းရော့သလား || ၁၉၆၀ ကျော် || |- | ၄ || ပန်းတိုင်းပွင့်ပါစေ || - || |- | ၅ || သီချင်းဆို၍ငိုရသည် || - || စီနီမာစကုပ်နှင့် ဇာတ်သိမ်းနှစ်မျိုး |- | ၆ || ချစ်ပါသည်ဆိုသော်လည်း || - || |- | ၇ || ဝမ်းနည်းဝမ်းသာ || - || |- | ၈ || သွေးနဲ့ချွေးနဲ့ရင်းသည့်မြေ || - || |- | ၉ || ရင်မှာပျိုးသောပန်း || - || |- | ၁၀ || မိရွှေမာ || - || |- | ၁၁ || မောင်ချစ်နှမချစ် || - || |- | ၁၂ || မိုးကျော်သူ || - || |- | ၁၃ || ရန်ကုန်သားနဲ့မန္တလေးသူ || - || |- | ၁၄ || ချစ်သူပေးသောတေးတစ်ပုဒ် || - || |- | ၁၅ || စိမ်းနှမစန္ဒာ || - || |- | ၁၆ || လျော်ကြေးဖူးစာ || - || |- | ၁၇ || ညီမအတွက် ပုံတသွယ် || - || |- | ၁၈ || ပန်းကလေးများမနွမ်းစေချင် || - || |- | ၁၉ || မောင်ခေါ်ရာ လိုက်တော့မယ် || - || |- | ၂၀ || သူတို့ဖို့လည်းပိုချစ်ပါ || - || |- | ၂၁ || ချစ်ခြင်းမေတ္တာ || - || |- | ၂၂ || မြခြူသံ || - || |- | ၂၃ || လျှို့ဝှက်မေတ္တာ || - || |- | ၂၄ || ပေါင်း၍နုတ်၍မရသော မေတ္တာ || - || |- | ၂၅ || တေးဆိုလို့ချစ်ပါ့မယ် || - || |- | ၂၆ || ရွှေလက်ဖြင့်ခေါ်လည်းမလာ || - || |- | ၂၇ || အချစ်၏ကျေးကျွန်များ || - || |- | ၂၈ || တက်ခါးနဲ့ဇာနည် || - || |- | ၂၉ || မျက်နှာတစ်ခြမ်းအိုးမဲနဲ့ || - || |- | ၃၀ || အရှိုက် || - || |- | ၃၁ || ရွှေပန်းကန်ပေါ်ကျတဲ့မျက်ရည် || - || |- | ၃၂ || ပန်းပန်လျက်ပါ || ၁၉၆၃ || ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ကြည်ကြည်ဌေးတို့နှင့်အတူ |- | ၃၃ || သီတာဘယ်သို့ချစ်ရမယ် || - || ဟာသဇာတ်ရုပ် |- | ၃၄ || ချစ်သူကလ ကိုယ်ကည || - || ခါးပိုက်နှိုက်ဇာတ်ရုပ် |- | ၃၅ || ရေပွက်ပမာ || - || လူဆိုးဂိုဏ်းဝင်ဇာတ်ရုပ် |- | ၃၆ || ပုဂံအလှရှာပုံတော် || ၁၉၇၄ || Abstract Art ရိုက်ကူးတင်ဆက်မှု |- | ၃၇ || ရင်ထဲမှာရွာသောမိုး || ၁၉၈၄/၁၉၈၅ || အမျိုးသားဇာတ်ပို့အကယ်ဒမီဆု |} == ကိုးကား == စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း ရေးသားသော "မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်များ" စာအုပ်။ "မိုးမခ" မဂ္ဂဇင်း မှတ်တမ်းဆောင်းပါးများ။ ကဗျာဆရာ မောင်စွမ်းရည်၏ အမှတ်တရ ဆောင်းပါးမှတ်တမ်းများ။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]] 7ig8jgtp0mixm03nz69xix0bluic44g 0 18321 1047056 1044047 2026-08-07T15:23:18Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား */ 1047056 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Yindaw Ma Lay.jpg|thumb|left|ယင်းတော်မလေး]] '''ယင်းတော်မလေး''' (မယင်းတော်) သည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် [[သီပေါမင်း]] တို့၏ လက်ထက်တော်နှစ်ရပ်လုံးတွင် [[ရတနာပုံ]]နန်းတွင်း အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီး၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ထူးကဲစွာ ကျော်ကြားခဲ့သော သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ '''မခြူးအုံ''' ဖြစ်သော်လည်း [[ယင်းတော်မြို့]]သူ ဖြစ်သဖြင့် "ယင်းတော်မလေး" သို့မဟုတ် "မယင်းတော်" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ နန်းတော်သား အရာရှိ မြို့စား၊ ရွာစား၊ သူဌေး၊ သူကြွယ်၊ မင်းပျို၊ မင်းလွင်တို့က "ယင်းတော်မလေး" ဟု ခေါ်ကြပြီး မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့၏ မိခင်ကြီးသဖွယ် မကင်းစရာ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းဝင် ဒွေးချိုးကဗျာ == ယင်းတော်မလေး၏ အနုပညာနှင့် ပျော့ပျောင်းမူယာ ပိုတတ်ပုံကို ရှေးစာဆိုတစ်ဦးက အောက်ပါ ဒွေးချိုးကဗျာဖြင့် တင်စားဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။ <poem> ဝေးကငယ်ခေါ် နီးပြန်သော် မသီလာတဲ့ ချိုး လိမ္မာကြီး။ "ယင်းတော်" ထက်မူ သံဆန်းထွေထွေ ကူ လို့ ရွှေချိုးဖြူ နှောင်အိမ်လွတ်ကယ် လောကွတ် နှင့် ပြီး။ </poem> *(အမည်မသိ ရှေးစာဆို)* အထက်ပါ ကဗျာတွင် လုလင်ပျိုတစ်ဦးသည် အဝေးမှ ခေါ်ယူပြီး အနီးရောက်သောအခါ မာကြောင်းသာကြောင်း လောကဝတ် စကားဖြင့်သာ ပြောဆို၍ မျက်နှာလွှဲဖယ်တတ်သည့် မိန်းမပျိုလေး၏ မူယာကို အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးမှ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် မင်းသမီးကြီး ယင်းတော်မလေးထက်ပင် သာလွန်ပါသေးသည်ဟု "ယင်းတော်ထက်မူ" ဟူ၍ ရေးဖွဲ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် နန်းတွင်းသို့ ရောက်ရှိခြင်း == ယင်းတော်မလေးကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၈ ခုနှစ် ([[၁၈၄၆]] အေဒီ) တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၄ ခုနှစ် ([[၁၈၆၂]] အေဒီ) တွင် ယင်းတော်မြို့ဝန် ဦးထောင်ဗိုလ်က သူမ၏ ရုပ်ရည်၊ ဟန်ပန်နှင့် အသံတို့ကို အကဲခတ်၍ ဆရာသမားကောင်းနှင့် သင်ကြားပေးပါက တော်ဝင်နန်းသုံး သဘင်ပညာရှင် ဖြစ်နိုင်မည်ဟု ယူဆသဖြင့် ရတနာပုံနေပြည်တော်သို့ ခေါ်ဆောင်ကာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးထံ အပ်နှံဆက်သခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ယင်းတော်မြို့စားကို အကြောင်းပြု၍ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိပြီး နန်းတွင်း၌ အငြိမ့်အပျိုတော်အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်တော်ဖြင့် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးမှ ဝါရင့်သဘင်ပညာရှင်ကြီးများထံတွင် သဘင်ပညာကို အခြေခံမှစ၍ အထူးကြပ်မတ် သင်ကြားစေခဲ့သည်။ == အနုပညာစွမ်းရည်နှင့် ဂုဏ်သတင်း == ပါရမီထူးချွန်သူ ဖြစ်သဖြင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ ခုနှစ် ([[၁၈၆၃]] အေဒီ) တွင် အသက်အရွယ် နုနယ်ပျိုမျစ်သေးသော်လည်း နန်းတွင်း အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီး၏ အရေးပါဆုံး ဖြစ်သော ပွတ်စပါးမင်းသမီး အခန်းမှ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ရောက်ရှိမြှောက်စားခြင်း ခံရသည်။ မင်းသမီးဘဝ ခေတ်ကောင်းချိန်က အဆင်းအင်္ဂါ လှပ၍ ကနွဲ့ကရ ပျော့ပျောင်းရုံမျှမက နူးညံ့ချိုသာသောအသံကြောင့် တေးကြီး၊ ဘွဲ့ကြီး၊ ပတ်ပျိုး၊ [[ယိုးဒယား (သီချင်း)|ယိုးဒယား]] သီချင်းများကို ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်နင်းစွာ သီဆိုနိုင်သည်။ ဇာတ်ချင်းများ သီဆိုရာတွင်လည်း ဖွဲ့ဖွဲ့နွဲ့နွဲ့ လေယူလေသိမ်း၊ ထီးသံနန်းသံ၊ ကြငှန်းသံ မှန်လှသည်ဟု နန်းတွင်းသူနန်းတွင်းသားများနှင့် သဘင်ပညာရှင် အချင်းချင်းကပင် ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။ နန်းတွင်းသူတို့က [[အီနောင် ဦးစံတုတ်|အီနောင်ဦးစံတုတ်]]ကို သဘောကျစွဲလမ်းသကဲ့သို့ နန်းတွင်းသား၊ မှူးသားမတ်သားနှင့် မင်းယောက်ျား အရာရှိပိုင်းကလည်း ယင်းတော်မလေးကို သဘောကျစွဲလမ်းကြသည်။ === စာရေးတော်ကြီး ဦးမောင်ကလေး၏ တေးထပ် === ယင်းတော်မလေး၏ လှပပုံနှင့် မျက်လုံးမျက်ခုံး ကောင်းမွန်ပုံကို စာရေးတော်ကြီး ဦးမောင်ကလေးက အောက်ပါ တေးထပ်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ <poem> ဝိသကြုံ ကုံငေးလို့၊ ပုံရေးခွင့် ဗျာသီ ကုန်ဆွေးသင့် ကလျာပြီသည်၊ မဒီများ ထွဋ်ဆုံး ချစ်စရာ့ရွှေမျက်နှာက်ို၊ တစ်သက်တာ မှတ်စမ်းတော့ ဖုန်း၊ ကြည့်လိုက်တိုင်း ဖိမ့်ဖိမ့်လှိုင်အောင်၊ စိမ့်ကိုင်ရော့ မျက်လုံး၊ ယိမ်းယိုင်ယိုင် ခွေနုန်းလို့၊ ပြုံးလိုက်တိုင်း သူရွှင်၊ ရဟန္တာ စျာန်ပိုင် ဟုတ်လေမှ၊ ခံနိုင်ရုပ် ထင်လိုက်မယ်ရှင်၊ သည်ကဲ့သို့လူ့ခွင်မှာ၊ ပုထုဇဉ်ချင်းသာဖြင့် ဝင်းဝင်းတောက်ဗျာပါအုံ၊ မီးမကကြုံ မြင်မမေ့ခင်လေးပုံကို မောင်တော်ရုံ ရှု့စမ်းတော့လေး။ </poem> ယင်းသို့ "ကြည့်လိုက်တိုင်း ဖိန့်ဖိန့်တုန်အောင် စိမ့်ကိုင်ရော့ မျက်လုံး" ဟု ရေးဖွဲ့ခံရသည့် ယင်းတော်မလေး၏ မျက်လုံးမျက်ခုံး ထူးထူးခြားခြား လှပမှုကို အကြောင်းပြု၍ ရတနာပုံခေတ် ကုန်သည်များက "ယင်းတော်မလေး မျက်ခုံးအဆင်" ဟူသော ပိုးချိပ်ထဘီ အဆင်ဆန်းတစ်မျိုးကို အမည်ပေး ရောင်းချခဲ့ရာ အလွန် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ == အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားနှင့် ဖြစ်ရပ်မှန်းဆချက်များ == မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး ဖြစ်လာသော ယင်းတော်မလေး၏ ကျော်စောသတင်း ကြောင့် အိမ်ရှေ့စံ [[ကနောင်မင်းသား]]ကြီးက မင်းတုန်းမင်းကြီးထံ ခွင့်ပန်၍ အိမ်ရှေ့အိမ်တော်ဝင်းသို့ ခေါ်ယူကပြစေခဲ့သည်။ ယင်းတော်မလေး၏ အဆို၊ အက၊ အပြော၊ အမူအယာတွင် ကနောင်မင်းသားကြီး နှစ်သက်မိန်းမောသွားသဖြင့် ထိုနေ့ည သော်မော်ဆောင် ထွက်တော်မူရာ၌ ယင်းတော်မလေးကို တစ်ပါတည်း ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ယင်းသို့ သော်မော်ဆောင် ဝင်ခဲ့ရသော်လည်း အဆောင်ရ ကိုယ်လုပ်တော်ကြီးအဖြစ် မြှောက်စားခြင်း မခံရဘဲ ပြင်ပ၌ ပွဲကမြဲ ကနေရဆဲ ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်ကြိမ် အိမ်ရှေ့ဘုရား အိမ်တော်သို့ သွားရောက်ကပြရသောအခါ ယင်းတော်မလေးသည် ကနောင်မင်းသားကြီး ရှိရာသို့ တည့်တည့်မျက်နှာမူ၍ မျက်လုံးလေး မပွင့်တပွင့်၊ လက်ညှိုးလေး တဝင့်ဝင့်ဖြင့် အောက်ပါ သီချင်းကို ကရုဏာသံတွင် ရန်တွေ့သံစွက်၍ သီဆိုခဲ့သည်။ <poem> "ဟိုယမန်…ရှေး မှာ လ… ခင်လေးကို …သွေပေါင်… သွေပေါင်… ကျိန်ဖူးတဲ့ …မောင် … ရပ် ကိုးတောင် စေတီများကို လ မျို ပြလိမ့် (ဝါး လေးမျိုလိမ်) …မရှောင်…မရှောင် … ဖုန်း…ကျိန်စာတွေ… လူတာတေ ရပ်လုံး မွှေ…အိမ်စဉ်လျှောက်ပါလို့ ခြေထောက်မှာ ဗွေနဲ့မောင်… သွေ လို့…ရှောင်…" </poem> ထိုသို့ သီဆိုစဉ် ကနောင်မင်းသားကြီးက ရာဇဣန္ဒြေကို ထိန်း၍ ခပ်တည်တည် စိုက်ကြည့်နေခဲ့ပြီး အပါးတော်မှ အမှုထမ်းများမှာမူ မင်းသားမမြင်အောင် ကြိတ်၍ ရယ်မောကြရသည်။ ကနောင်မင်းသားကြီးက သနားကရုဏာ သက်သော်လည်း ကိုယ်လုပ်တော်အဖြစ် အရာမမြှောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ - ၁။ ယင်းတော်မြို့ဝန် ဦးထောင်ဗိုလ်က မင်းတုန်းမင်းထံ အရည်အချင်းအလျောက် ဆက်သထားခြင်း၊ ၂။ မင်းတုန်းမင်း၏ အမိန့်ဖြင့် ဝါရင့်နန်းတွင်း သဘင်ပညာရှင်ကြီးများထံ သင်ကြားစေကာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး နေရာ ပေးထားခြင်း၊ ၃။ အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးမှ သဘင်ပညာရှင် အမျိုးသမီးများကို သိမ်းပိုက်သည့် မင်းညီမင်းသား မှူးမတ်များကို ကျွဲခေါင်းဆောင်းစေကာ လှည့်ပတ်ကခုန်စေပြီး "သဘင်အစု" ၌ ဖြည့်သွင်းမည်ဟု မင်းတုန်းမင်းကြီးက Сည်းကမ်းထုတ်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ === ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်၏ စနောက်မှု === ဤအဖြစ်အပျက်မှာ နန်းမြို့တော်အတွင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မှန်နန်းတော်ကြီးမြောက်ဘက် ရွှေဆောင်တော်၌ မင်းတုန်းမင်းကြီးနှင့် အိမ်ရှေ့မင်းသားတို့ တိုင်းရေးပြည်ရာ ဆွေးနွေးစဉ် အနားယူချိန်၌ [[ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်]] က သူ၏ ယွန်းကွမ်းအစ်ကို လက်ဖြင့် တောက်ကာ စည်းဝါးလိုက်ရင်း ယင်းတော်မလေး၏ သီချင်းကို တိုးတိုးလေး သီဆို၍ ကနောင်မင်းသားကို စနောက်ခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် ယောအတွင်းဝန်၏ အိမ်သို့ အိမ်ရှေ့သံတော်ဆင့် ဦးဖိုးလူ ရောက်ရှိလာပြီး အတွင်းဝန်ကတော် ခင်ဖြူ ကို အိမ်ရှေ့ဘုရားက အခေါ်လွှတ်သဖြင့် လိုက်ပါသွားရာ ကနောင်မင်းသားကြီးက "ယောအတွင်းဝန် သီချင်းဆိုကောင်းတာ မနေ့ကမှ သိတော့တယ်" ဟု ဆိုကာ ပိုးပုဆိုး ၃ ထည်၊ ပိတ် ၃ အုပ်၊ ပိုးဗလာထဘီ ၃ ထည်၊ ပိုးဆာဝါပဝါ ၃ ထည် တို့ကို ဆုလာဘ်အဖြစ် သနားတော်မူခဲ့သည်။ ဤအကြောင်းကို ဘုန်းတော်ကြီးဘုရား (မင်းတုန်းမင်း) သို့ ပေါက်ကြားမည်ကို စိုးရိမ်၍ ပေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတွင်းဝန်ကတော် ခင်ဖြူက ယောအတွင်းဝန်အား နောက်ကို ဤသို့မလုပ်ရန် တားမြစ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းရှိခဲ့သည်။ == သဘင်လောက စာချိုးနှင့် အရပ်စကား == ယင်းတော်မလေး၏ လက်ညှိုးထိုးအဆိုမှာ ကိုလိုနီခေတ်အထိ လူထုကြား ရေပန်းစားခဲ့ရာ အောက်ပါ သဘင်လောက စာချိုးတွင် ထင်ရှားစွာ ပါရှိသည်။ <blockquote> အဆိုမှာ ကိုပု၊ အပြောမှာ ကိုဖူးညို၊ အချွဲမှာ ကိုသာပြော၊ အမူမှာ ကိုမူ၊ အပူရုပ်မှာ မဆင်ခိုး၊ ကြိုးစုံအကမှာ မအုပ်ကြီး၊ ကိန္နရာအကမှာ မထွေးလေး၊ အမဲ့မှာ ကိုချင်းတောင်၊ ငိုချင်းရှည်မှာ ဆရာဇံ၊ ရုပ်ခွဲ အလွမ်းမှာ ဆရာမွန်းကြီး၊ အပြောင်မှာ ကိုကျီးဖြူ၊ '''‘လက်ညှိုးထိုးအဆိုမှာ မယင်းတော်’'''၊ နတ်လူပြက်မှာ ဆရာထုံးကြီး၊ မင်းသားမျက်နှာ ကိုစိန္ဒာကြီး၊ ယောင်္ကျားမင်းသမီးမှာ ကိုစိန်လှိုင်နှင့် မယ်အောင်ဗလ၊ သံချိုမှာ ကိုကျော်လှနှင့် ကိုဥာဏ်ကျယ်၊ အလှမှာ ကိုဖိုးအောင်၊ အီနောင်မှာ ကိုလှိုင်း နှင့် ကိုစံတုပ်၊ ဆိုင်း မှာ ကိုပိုက်။ </blockquote> === ကြံကြံဖန်ဖန် ရှေးအရပ်စကား === သူ့ခေတ်သူ့အခါက လူထုအကြား ယင်းတော်မလေးကို မည်မျှအထိ ကြိုက်နှစ်သက်စွဲလမ်းကြသည်ကို အရပ်စကားတစ်ခုအနေဖြင့် ကြံကြံဖန်ဖန် တင်စား၍ အောက်ပါအတိုင်း စာချိုးစနောက် ဆိုကြဖူးသည်။ [[လူထုဒေါ်အမာ]] ကလည်း သူမ၏ ရေးသားချက်များတွင် ထိုအကြောင်းကို ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။ <poem> ယင်းတော်မလေး ပေါက်တဲ့သေး ကြက်သားဟင်းစော်မွှေး။ </poem> == သီပေါမင်းလက်ထက် == သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မိဖုရားခေါင်က မင်းသမီး ဆင်ခိုးမလေးကို အထူးသဒ္ဓါတော်မူ၍ "နိုင်ငံတော်မှာ ဆင်ခိုးအပြင် တခြား ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး မရှိစေနှင့်" ဟု အမိန့်တော်ထုတ်ခဲ့သဖြင့် ယင်းတော်မလေးမှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအရာမှ ကျပြီး လက်ထောက်မင်းသမီးအဖြစ် ဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဆင်ခိုးမလေးသည် မိမိထက် ပညာကြီးသော ယင်းတော်မလေးထံ သွားရောက်၍ တောင်းပန်ဂါရဝပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ == ပါတော်မူပြီးကာလနှင့် နိုင်ငံခြားသားများ၏ မှတ်တမ်း == မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် ([[၁၈၈၅]] အေဒီ) [[ပါတော်မူပွဲ|သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက်]] အီနောင်နှင့် ရာမဇာတ်တော်ကြီး အဖွဲ့များသည် ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ပစ္စည်းအင်အား တောင့်တင်းသော [[တောင်ခွင်မြို့စား]] မင်းကြီးကတော် က ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သဖြင့် ဇာတ်သူဇာတ်သားများ အစည်းမပြဲဘဲ ရှိခဲ့ရုံမျှမက မှူးတော်မတ်တော်တို့၏ ရှင်ပြု၊ နားထွင်း၊ လက်ထပ်ပွဲများ၌ ငှားရမ်းအသုံးပြုကြသည်။ မင်းကြီးကတော် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင်လည်း မင်းပိုင်း၊ သူဌေး၊ ကုန်သည်များ၏ အားပေးမှုဖြင့် ရံဖန်ရံခါ ကပြခဲ့ရသည်။ ယင်းတော်မလေး၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ အောက်မြန်မာနိုင်ငံအထိ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ * '''၁၈၆၈ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၀):''' အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ် [[လော့ဒ်မေးရိုး]] (Lord Mayo) ရန်ကုန်သို့ လာရောက်စဉ် ပဲခူးဝန်ရှင်တော် မဟာမင်းကြီး၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ မင်းတုန်းမင်းကြီးက ခွင့်ပြုသဖြင့် ရန်ကုန်သို့ သွားရောက်ကပြခဲ့ရသည်။ * '''ဆရာမတ်ကြီးကျောင်းမှ ဂျော့စကော့၏ မှတ်တမ်း:''' စိန်ဂျွန်ကောလိပ်မှ ဆရာမတ်ကြီးကျောင်း ဆရာ [[ဂျော့စကော့]] (ကလောင်အမည် [[ရွှေရိုး]]) က သူ၏ ''The Burman: His Life and Notions'' စာအုပ်တွင် ယင်းတော်မလေးသည် အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင် ရုပ်ရည်တင်ကြောင်း၊ လော့ဒ်မေးရိုးရှေ့တွင် လာရောက်ကပြစဉ် အသက် ၄၀ နားကပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း မည်သူမျှ မရိပ်မိကြဘဲ အနှစ် ၂၀ လောက်က စံချိန်မီအောင် သီဆိုနိုင်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ * '''၁၈၈၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ:''' [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ [[ဝိတိုရိယဘုရင်မ]] နန်းစံသက် ၅၀ ပြည့် (ဂျူဗလီ) အခမ်းအနားတွင် အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ် [[လော့ဒ်ဒပ်ဖရင်]] (Lord Dufferin) နှင့် ဇနီး တို့ရှေ့မှောက်၌ ကပြခဲ့ရာ ဘုရင်ခံချုပ်ကတော် [[လေဒီဒပ်ဖရင်]] က သူမ၏ မှတ်တမ်းတွင် ယင်းတော်မလေးအား **"Elderly Prima Donna"** ဟု သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် ၈ နှစ်ခန့်အကြာတွင် ယင်းတော်မလေးသည် မျက်စိတစ်ဘက် ကွယ်သွားသဖြင့် ကျောက်မျက်လုံး တပ်ထားရသော်လည်း ရုပ်မပျက်ခဲ့ပေ။ အသက် ၄ဝ ကျော် ၅ဝ နီးပါး ရှိလာခြင်း၊ ဇာတ်ကြီးသားအချို့နှင့် [[အီနောင် ဦးစံတုတ်]] ကွယ်လွန်သွားခြင်းတို့ကြောင့် အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးအဖွဲ့ တိမ်မြုပ်ခဲ့ရသည်။ ထိုအခါ ဆိုင်းအဆိုများက မကပြမီရှေ့ပြေးအဖြစ် ''"မယင်းတော် ဇရာကျသော်လည်း သဒ္ဒါက အေးချို၊ ကညာနှမကလေးလိုပင် ရှေးကုသိုလ် ကံအကြောင်း"'' ဟု တေးထပ် ရေးစပ်သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ ယင်းတော်မလေးသည် အသက် ၆၀ - ၇၀ အရွယ်အထိ ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ အသက်ရှည်ခဲ့သည်။ အလှူပွဲများတွင် မင်းသားများနှင့် တွဲကရန် ခေါ်ယူပါက ဝမ်းရေးအတွက် လိုက်ပါကပြရပြီး မင်းသားများ နှစ်ပါးသွား စကားပြောရာ၌ အသက်ကြီးသော်လည်း ကနေရသဖြင့် "နင်တို့က တယ်ပြီး မကလက်စမ်းပါနဲ့" ဟု မင်းသားကို တီးတိုး ပြောရှာသည်ဟု ဆိုသည်။ သူမ၏ ပညာအမွေကို ခံယူခဲ့သော မင်းသမီးဟူ၍ မရှိခဲ့ပေ။ ယင်းတော်မလေးသည် နန်းတွင်းဇာတ်သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ သမီးဖြစ်သူအား သီပေါမင်းလက်ထက် [[ရွှေလှံမြို့တော်ဝန် ဦးချက်]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ခင်လွင် ဟူသော သမီး (ယင်းတော်မလေး၏ မြေး) ထွန်းကားခဲ့သည်။ ယင်း မခင်လွင် ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၄ ရက် (၁၉၀၆ ခုနှစ်) စနေနေ့တွင် ရဲအင်စပက်တာ မောင်ဦး နှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားကြောင်း [[ဦးလတ် (ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်)|ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ်]]၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်း၌ ဖော်ပြထားရာ ထိုအချိန်အထိ ယင်းတော်မလေး သက်ရှိထင်ရှား ရှိသေးကြောင်း သိရသည်။ တစ်ခေတ်တွင် တစ်ယောက်ဆိုရလောက်အောင် ထွန်းပေါက်ကျော်ကြားခဲ့သော ယင်းတော်မလေးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ် ([[၁၉၀၆]]–[[၁၉၀၇]] အေဒီ) နောက်ပိုင်းတွင် ဆင်းရဲနွမ်းပါးစွာဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရရှာသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ဦးစိန်မောင်ဦး (သမိုင်းသုတေသန) - ''သမိုင်းရနံ့ပျံ့ပျံ့သင်သင်း'' စာအုပ်ပါ "ကနောင်မင်း ရွှေပြည်ဝန်ကြီးဦးဘိုးလှိုင် နှင့် ယင်းတော်မလေး" ဆောင်းပါး * လူထုဒေါ်အမာ - ''ပြည်သူချစ်သော အနုပညာရှင်များ'' * ဒဂုန်ခင်ခင်လေး - ''အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်များ'' * ဦးမောင်မောင်တင် (ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးပြုစုသူ) - ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းနှင့် ဒီးဒုတ်သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးများ * ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း - ''မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်များ'' * Shway Yoe (Sir James George Scott) - ''The Burman: His Life and Notions'' * ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ် - ''နေ့စဉ်မှတ်တမ်း'' {{Lifetime|၁၈၄၆|၁၉၁၆}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] 9cu9pjg8fd6ui9rxsk5f6atghk5mn4f 1047097 1047056 2026-08-07T16:31:57Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥာ +ဉာ, -စျ +ဈ) 1047097 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Yindaw Ma Lay.jpg|thumb|left|ယင်းတော်မလေး]] '''ယင်းတော်မလေး''' (မယင်းတော်) သည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် [[သီပေါမင်း]] တို့၏ လက်ထက်တော်နှစ်ရပ်လုံးတွင် [[ရတနာပုံ]]နန်းတွင်း အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီး၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ထူးကဲစွာ ကျော်ကြားခဲ့သော သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ '''မခြူးအုံ''' ဖြစ်သော်လည်း [[ယင်းတော်မြို့]]သူ ဖြစ်သဖြင့် "ယင်းတော်မလေး" သို့မဟုတ် "မယင်းတော်" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ နန်းတော်သား အရာရှိ မြို့စား၊ ရွာစား၊ သူဌေး၊ သူကြွယ်၊ မင်းပျို၊ မင်းလွင်တို့က "ယင်းတော်မလေး" ဟု ခေါ်ကြပြီး မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့၏ မိခင်ကြီးသဖွယ် မကင်းစရာ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းဝင် ဒွေးချိုးကဗျာ == ယင်းတော်မလေး၏ အနုပညာနှင့် ပျော့ပျောင်းမူယာ ပိုတတ်ပုံကို ရှေးစာဆိုတစ်ဦးက အောက်ပါ ဒွေးချိုးကဗျာဖြင့် တင်စားဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။ <poem> ဝေးကငယ်ခေါ် နီးပြန်သော် မသီလာတဲ့ ချိုး လိမ္မာကြီး။ "ယင်းတော်" ထက်မူ သံဆန်းထွေထွေ ကူ လို့ ရွှေချိုးဖြူ နှောင်အိမ်လွတ်ကယ် လောကွတ် နှင့် ပြီး။ </poem> *(အမည်မသိ ရှေးစာဆို)* အထက်ပါ ကဗျာတွင် လုလင်ပျိုတစ်ဦးသည် အဝေးမှ ခေါ်ယူပြီး အနီးရောက်သောအခါ မာကြောင်းသာကြောင်း လောကဝတ် စကားဖြင့်သာ ပြောဆို၍ မျက်နှာလွှဲဖယ်တတ်သည့် မိန်းမပျိုလေး၏ မူယာကို အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးမှ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် မင်းသမီးကြီး ယင်းတော်မလေးထက်ပင် သာလွန်ပါသေးသည်ဟု "ယင်းတော်ထက်မူ" ဟူ၍ ရေးဖွဲ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် နန်းတွင်းသို့ ရောက်ရှိခြင်း == ယင်းတော်မလေးကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၈ ခုနှစ် ([[၁၈၄၆]] အေဒီ) တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၄ ခုနှစ် ([[၁၈၆၂]] အေဒီ) တွင် ယင်းတော်မြို့ဝန် ဦးထောင်ဗိုလ်က သူမ၏ ရုပ်ရည်၊ ဟန်ပန်နှင့် အသံတို့ကို အကဲခတ်၍ ဆရာသမားကောင်းနှင့် သင်ကြားပေးပါက တော်ဝင်နန်းသုံး သဘင်ပညာရှင် ဖြစ်နိုင်မည်ဟု ယူဆသဖြင့် ရတနာပုံနေပြည်တော်သို့ ခေါ်ဆောင်ကာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးထံ အပ်နှံဆက်သခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ယင်းတော်မြို့စားကို အကြောင်းပြု၍ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိပြီး နန်းတွင်း၌ အငြိမ့်အပျိုတော်အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်တော်ဖြင့် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးမှ ဝါရင့်သဘင်ပညာရှင်ကြီးများထံတွင် သဘင်ပညာကို အခြေခံမှစ၍ အထူးကြပ်မတ် သင်ကြားစေခဲ့သည်။ == အနုပညာစွမ်းရည်နှင့် ဂုဏ်သတင်း == ပါရမီထူးချွန်သူ ဖြစ်သဖြင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ ခုနှစ် ([[၁၈၆၃]] အေဒီ) တွင် အသက်အရွယ် နုနယ်ပျိုမျစ်သေးသော်လည်း နန်းတွင်း အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီး၏ အရေးပါဆုံး ဖြစ်သော ပွတ်စပါးမင်းသမီး အခန်းမှ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ရောက်ရှိမြှောက်စားခြင်း ခံရသည်။ မင်းသမီးဘဝ ခေတ်ကောင်းချိန်က အဆင်းအင်္ဂါ လှပ၍ ကနွဲ့ကရ ပျော့ပျောင်းရုံမျှမက နူးညံ့ချိုသာသောအသံကြောင့် တေးကြီး၊ ဘွဲ့ကြီး၊ ပတ်ပျိုး၊ [[ယိုးဒယား (သီချင်း)|ယိုးဒယား]] သီချင်းများကို ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်နင်းစွာ သီဆိုနိုင်သည်။ ဇာတ်ချင်းများ သီဆိုရာတွင်လည်း ဖွဲ့ဖွဲ့နွဲ့နွဲ့ လေယူလေသိမ်း၊ ထီးသံနန်းသံ၊ ကြငှန်းသံ မှန်လှသည်ဟု နန်းတွင်းသူနန်းတွင်းသားများနှင့် သဘင်ပညာရှင် အချင်းချင်းကပင် ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။ နန်းတွင်းသူတို့က [[အီနောင် ဦးစံတုတ်|အီနောင်ဦးစံတုတ်]]ကို သဘောကျစွဲလမ်းသကဲ့သို့ နန်းတွင်းသား၊ မှူးသားမတ်သားနှင့် မင်းယောက်ျား အရာရှိပိုင်းကလည်း ယင်းတော်မလေးကို သဘောကျစွဲလမ်းကြသည်။ === စာရေးတော်ကြီး ဦးမောင်ကလေး၏ တေးထပ် === ယင်းတော်မလေး၏ လှပပုံနှင့် မျက်လုံးမျက်ခုံး ကောင်းမွန်ပုံကို စာရေးတော်ကြီး ဦးမောင်ကလေးက အောက်ပါ တေးထပ်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ <poem> ဝိသကြုံ ကုံငေးလို့၊ ပုံရေးခွင့် ဗျာသီ ကုန်ဆွေးသင့် ကလျာပြီသည်၊ မဒီများ ထွဋ်ဆုံး ချစ်စရာ့ရွှေမျက်နှာက်ို၊ တစ်သက်တာ မှတ်စမ်းတော့ ဖုန်း၊ ကြည့်လိုက်တိုင်း ဖိမ့်ဖိမ့်လှိုင်အောင်၊ စိမ့်ကိုင်ရော့ မျက်လုံး၊ ယိမ်းယိုင်ယိုင် ခွေနုန်းလို့၊ ပြုံးလိုက်တိုင်း သူရွှင်၊ ရဟန္တာ ဈာန်ပိုင် ဟုတ်လေမှ၊ ခံနိုင်ရုပ် ထင်လိုက်မယ်ရှင်၊ သည်ကဲ့သို့လူ့ခွင်မှာ၊ ပုထုဇဉ်ချင်းသာဖြင့် ဝင်းဝင်းတောက်ဗျာပါအုံ၊ မီးမကကြုံ မြင်မမေ့ခင်လေးပုံကို မောင်တော်ရုံ ရှု့စမ်းတော့လေး။ </poem> ယင်းသို့ "ကြည့်လိုက်တိုင်း ဖိန့်ဖိန့်တုန်အောင် စိမ့်ကိုင်ရော့ မျက်လုံး" ဟု ရေးဖွဲ့ခံရသည့် ယင်းတော်မလေး၏ မျက်လုံးမျက်ခုံး ထူးထူးခြားခြား လှပမှုကို အကြောင်းပြု၍ ရတနာပုံခေတ် ကုန်သည်များက "ယင်းတော်မလေး မျက်ခုံးအဆင်" ဟူသော ပိုးချိပ်ထဘီ အဆင်ဆန်းတစ်မျိုးကို အမည်ပေး ရောင်းချခဲ့ရာ အလွန် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ == အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားနှင့် ဖြစ်ရပ်မှန်းဆချက်များ == မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး ဖြစ်လာသော ယင်းတော်မလေး၏ ကျော်စောသတင်း ကြောင့် အိမ်ရှေ့စံ [[ကနောင်မင်းသား]]ကြီးက မင်းတုန်းမင်းကြီးထံ ခွင့်ပန်၍ အိမ်ရှေ့အိမ်တော်ဝင်းသို့ ခေါ်ယူကပြစေခဲ့သည်။ ယင်းတော်မလေး၏ အဆို၊ အက၊ အပြော၊ အမူအယာတွင် ကနောင်မင်းသားကြီး နှစ်သက်မိန်းမောသွားသဖြင့် ထိုနေ့ည သော်မော်ဆောင် ထွက်တော်မူရာ၌ ယင်းတော်မလေးကို တစ်ပါတည်း ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ယင်းသို့ သော်မော်ဆောင် ဝင်ခဲ့ရသော်လည်း အဆောင်ရ ကိုယ်လုပ်တော်ကြီးအဖြစ် မြှောက်စားခြင်း မခံရဘဲ ပြင်ပ၌ ပွဲကမြဲ ကနေရဆဲ ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်ကြိမ် အိမ်ရှေ့ဘုရား အိမ်တော်သို့ သွားရောက်ကပြရသောအခါ ယင်းတော်မလေးသည် ကနောင်မင်းသားကြီး ရှိရာသို့ တည့်တည့်မျက်နှာမူ၍ မျက်လုံးလေး မပွင့်တပွင့်၊ လက်ညှိုးလေး တဝင့်ဝင့်ဖြင့် အောက်ပါ သီချင်းကို ကရုဏာသံတွင် ရန်တွေ့သံစွက်၍ သီဆိုခဲ့သည်။ <poem> "ဟိုယမန်…ရှေး မှာ လ… ခင်လေးကို …သွေပေါင်… သွေပေါင်… ကျိန်ဖူးတဲ့ …မောင် … ရပ် ကိုးတောင် စေတီများကို လ မျို ပြလိမ့် (ဝါး လေးမျိုလိမ်) …မရှောင်…မရှောင် … ဖုန်း…ကျိန်စာတွေ… လူတာတေ ရပ်လုံး မွှေ…အိမ်စဉ်လျှောက်ပါလို့ ခြေထောက်မှာ ဗွေနဲ့မောင်… သွေ လို့…ရှောင်…" </poem> ထိုသို့ သီဆိုစဉ် ကနောင်မင်းသားကြီးက ရာဇဣန္ဒြေကို ထိန်း၍ ခပ်တည်တည် စိုက်ကြည့်နေခဲ့ပြီး အပါးတော်မှ အမှုထမ်းများမှာမူ မင်းသားမမြင်အောင် ကြိတ်၍ ရယ်မောကြရသည်။ ကနောင်မင်းသားကြီးက သနားကရုဏာ သက်သော်လည်း ကိုယ်လုပ်တော်အဖြစ် အရာမမြှောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ - ၁။ ယင်းတော်မြို့ဝန် ဦးထောင်ဗိုလ်က မင်းတုန်းမင်းထံ အရည်အချင်းအလျောက် ဆက်သထားခြင်း၊ ၂။ မင်းတုန်းမင်း၏ အမိန့်ဖြင့် ဝါရင့်နန်းတွင်း သဘင်ပညာရှင်ကြီးများထံ သင်ကြားစေကာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး နေရာ ပေးထားခြင်း၊ ၃။ အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးမှ သဘင်ပညာရှင် အမျိုးသမီးများကို သိမ်းပိုက်သည့် မင်းညီမင်းသား မှူးမတ်များကို ကျွဲခေါင်းဆောင်းစေကာ လှည့်ပတ်ကခုန်စေပြီး "သဘင်အစု" ၌ ဖြည့်သွင်းမည်ဟု မင်းတုန်းမင်းကြီးက Сည်းကမ်းထုတ်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ === ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်၏ စနောက်မှု === ဤအဖြစ်အပျက်မှာ နန်းမြို့တော်အတွင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မှန်နန်းတော်ကြီးမြောက်ဘက် ရွှေဆောင်တော်၌ မင်းတုန်းမင်းကြီးနှင့် အိမ်ရှေ့မင်းသားတို့ တိုင်းရေးပြည်ရာ ဆွေးနွေးစဉ် အနားယူချိန်၌ [[ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်]] က သူ၏ ယွန်းကွမ်းအစ်ကို လက်ဖြင့် တောက်ကာ စည်းဝါးလိုက်ရင်း ယင်းတော်မလေး၏ သီချင်းကို တိုးတိုးလေး သီဆို၍ ကနောင်မင်းသားကို စနောက်ခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် ယောအတွင်းဝန်၏ အိမ်သို့ အိမ်ရှေ့သံတော်ဆင့် ဦးဖိုးလူ ရောက်ရှိလာပြီး အတွင်းဝန်ကတော် ခင်ဖြူ ကို အိမ်ရှေ့ဘုရားက အခေါ်လွှတ်သဖြင့် လိုက်ပါသွားရာ ကနောင်မင်းသားကြီးက "ယောအတွင်းဝန် သီချင်းဆိုကောင်းတာ မနေ့ကမှ သိတော့တယ်" ဟု ဆိုကာ ပိုးပုဆိုး ၃ ထည်၊ ပိတ် ၃ အုပ်၊ ပိုးဗလာထဘီ ၃ ထည်၊ ပိုးဆာဝါပဝါ ၃ ထည် တို့ကို ဆုလာဘ်အဖြစ် သနားတော်မူခဲ့သည်။ ဤအကြောင်းကို ဘုန်းတော်ကြီးဘုရား (မင်းတုန်းမင်း) သို့ ပေါက်ကြားမည်ကို စိုးရိမ်၍ ပေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတွင်းဝန်ကတော် ခင်ဖြူက ယောအတွင်းဝန်အား နောက်ကို ဤသို့မလုပ်ရန် တားမြစ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းရှိခဲ့သည်။ == သဘင်လောက စာချိုးနှင့် အရပ်စကား == ယင်းတော်မလေး၏ လက်ညှိုးထိုးအဆိုမှာ ကိုလိုနီခေတ်အထိ လူထုကြား ရေပန်းစားခဲ့ရာ အောက်ပါ သဘင်လောက စာချိုးတွင် ထင်ရှားစွာ ပါရှိသည်။ <blockquote> အဆိုမှာ ကိုပု၊ အပြောမှာ ကိုဖူးညို၊ အချွဲမှာ ကိုသာပြော၊ အမူမှာ ကိုမူ၊ အပူရုပ်မှာ မဆင်ခိုး၊ ကြိုးစုံအကမှာ မအုပ်ကြီး၊ ကိန္နရာအကမှာ မထွေးလေး၊ အမဲ့မှာ ကိုချင်းတောင်၊ ငိုချင်းရှည်မှာ ဆရာဇံ၊ ရုပ်ခွဲ အလွမ်းမှာ ဆရာမွန်းကြီး၊ အပြောင်မှာ ကိုကျီးဖြူ၊ '''‘လက်ညှိုးထိုးအဆိုမှာ မယင်းတော်’'''၊ နတ်လူပြက်မှာ ဆရာထုံးကြီး၊ မင်းသားမျက်နှာ ကိုစိန္ဒာကြီး၊ ယောင်္ကျားမင်းသမီးမှာ ကိုစိန်လှိုင်နှင့် မယ်အောင်ဗလ၊ သံချိုမှာ ကိုကျော်လှနှင့် ကိုဉာဏ်ကျယ်၊ အလှမှာ ကိုဖိုးအောင်၊ အီနောင်မှာ ကိုလှိုင်း နှင့် ကိုစံတုပ်၊ ဆိုင်း မှာ ကိုပိုက်။ </blockquote> === ကြံကြံဖန်ဖန် ရှေးအရပ်စကား === သူ့ခေတ်သူ့အခါက လူထုအကြား ယင်းတော်မလေးကို မည်မျှအထိ ကြိုက်နှစ်သက်စွဲလမ်းကြသည်ကို အရပ်စကားတစ်ခုအနေဖြင့် ကြံကြံဖန်ဖန် တင်စား၍ အောက်ပါအတိုင်း စာချိုးစနောက် ဆိုကြဖူးသည်။ [[လူထုဒေါ်အမာ]] ကလည်း သူမ၏ ရေးသားချက်များတွင် ထိုအကြောင်းကို ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။ <poem> ယင်းတော်မလေး ပေါက်တဲ့သေး ကြက်သားဟင်းစော်မွှေး။ </poem> == သီပေါမင်းလက်ထက် == သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မိဖုရားခေါင်က မင်းသမီး ဆင်ခိုးမလေးကို အထူးသဒ္ဓါတော်မူ၍ "နိုင်ငံတော်မှာ ဆင်ခိုးအပြင် တခြား ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး မရှိစေနှင့်" ဟု အမိန့်တော်ထုတ်ခဲ့သဖြင့် ယင်းတော်မလေးမှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအရာမှ ကျပြီး လက်ထောက်မင်းသမီးအဖြစ် ဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဆင်ခိုးမလေးသည် မိမိထက် ပညာကြီးသော ယင်းတော်မလေးထံ သွားရောက်၍ တောင်းပန်ဂါရဝပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ == ပါတော်မူပြီးကာလနှင့် နိုင်ငံခြားသားများ၏ မှတ်တမ်း == မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် ([[၁၈၈၅]] အေဒီ) [[ပါတော်မူပွဲ|သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက်]] အီနောင်နှင့် ရာမဇာတ်တော်ကြီး အဖွဲ့များသည် ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ပစ္စည်းအင်အား တောင့်တင်းသော [[တောင်ခွင်မြို့စား]] မင်းကြီးကတော် က ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သဖြင့် ဇာတ်သူဇာတ်သားများ အစည်းမပြဲဘဲ ရှိခဲ့ရုံမျှမက မှူးတော်မတ်တော်တို့၏ ရှင်ပြု၊ နားထွင်း၊ လက်ထပ်ပွဲများ၌ ငှားရမ်းအသုံးပြုကြသည်။ မင်းကြီးကတော် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင်လည်း မင်းပိုင်း၊ သူဌေး၊ ကုန်သည်များ၏ အားပေးမှုဖြင့် ရံဖန်ရံခါ ကပြခဲ့ရသည်။ ယင်းတော်မလေး၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ အောက်မြန်မာနိုင်ငံအထိ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ * '''၁၈၆၈ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၀):''' အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ် [[လော့ဒ်မေးရိုး]] (Lord Mayo) ရန်ကုန်သို့ လာရောက်စဉ် ပဲခူးဝန်ရှင်တော် မဟာမင်းကြီး၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ မင်းတုန်းမင်းကြီးက ခွင့်ပြုသဖြင့် ရန်ကုန်သို့ သွားရောက်ကပြခဲ့ရသည်။ * '''ဆရာမတ်ကြီးကျောင်းမှ ဂျော့စကော့၏ မှတ်တမ်း:''' စိန်ဂျွန်ကောလိပ်မှ ဆရာမတ်ကြီးကျောင်း ဆရာ [[ဂျော့စကော့]] (ကလောင်အမည် [[ရွှေရိုး]]) က သူ၏ ''The Burman: His Life and Notions'' စာအုပ်တွင် ယင်းတော်မလေးသည် အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင် ရုပ်ရည်တင်ကြောင်း၊ လော့ဒ်မေးရိုးရှေ့တွင် လာရောက်ကပြစဉ် အသက် ၄၀ နားကပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း မည်သူမျှ မရိပ်မိကြဘဲ အနှစ် ၂၀ လောက်က စံချိန်မီအောင် သီဆိုနိုင်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ * '''၁၈၈၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ:''' [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ [[ဝိတိုရိယဘုရင်မ]] နန်းစံသက် ၅၀ ပြည့် (ဂျူဗလီ) အခမ်းအနားတွင် အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ် [[လော့ဒ်ဒပ်ဖရင်]] (Lord Dufferin) နှင့် ဇနီး တို့ရှေ့မှောက်၌ ကပြခဲ့ရာ ဘုရင်ခံချုပ်ကတော် [[လေဒီဒပ်ဖရင်]] က သူမ၏ မှတ်တမ်းတွင် ယင်းတော်မလေးအား **"Elderly Prima Donna"** ဟု သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် ၈ နှစ်ခန့်အကြာတွင် ယင်းတော်မလေးသည် မျက်စိတစ်ဘက် ကွယ်သွားသဖြင့် ကျောက်မျက်လုံး တပ်ထားရသော်လည်း ရုပ်မပျက်ခဲ့ပေ။ အသက် ၄ဝ ကျော် ၅ဝ နီးပါး ရှိလာခြင်း၊ ဇာတ်ကြီးသားအချို့နှင့် [[အီနောင် ဦးစံတုတ်]] ကွယ်လွန်သွားခြင်းတို့ကြောင့် အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးအဖွဲ့ တိမ်မြုပ်ခဲ့ရသည်။ ထိုအခါ ဆိုင်းအဆိုများက မကပြမီရှေ့ပြေးအဖြစ် ''"မယင်းတော် ဇရာကျသော်လည်း သဒ္ဒါက အေးချို၊ ကညာနှမကလေးလိုပင် ရှေးကုသိုလ် ကံအကြောင်း"'' ဟု တေးထပ် ရေးစပ်သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ ယင်းတော်မလေးသည် အသက် ၆၀ - ၇၀ အရွယ်အထိ ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ အသက်ရှည်ခဲ့သည်။ အလှူပွဲများတွင် မင်းသားများနှင့် တွဲကရန် ခေါ်ယူပါက ဝမ်းရေးအတွက် လိုက်ပါကပြရပြီး မင်းသားများ နှစ်ပါးသွား စကားပြောရာ၌ အသက်ကြီးသော်လည်း ကနေရသဖြင့် "နင်တို့က တယ်ပြီး မကလက်စမ်းပါနဲ့" ဟု မင်းသားကို တီးတိုး ပြောရှာသည်ဟု ဆိုသည်။ သူမ၏ ပညာအမွေကို ခံယူခဲ့သော မင်းသမီးဟူ၍ မရှိခဲ့ပေ။ ယင်းတော်မလေးသည် နန်းတွင်းဇာတ်သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ သမီးဖြစ်သူအား သီပေါမင်းလက်ထက် [[ရွှေလှံမြို့တော်ဝန် ဦးချက်]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ခင်လွင် ဟူသော သမီး (ယင်းတော်မလေး၏ မြေး) ထွန်းကားခဲ့သည်။ ယင်း မခင်လွင် ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၄ ရက် (၁၉၀၆ ခုနှစ်) စနေနေ့တွင် ရဲအင်စပက်တာ မောင်ဦး နှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားကြောင်း [[ဦးလတ် (ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်)|ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ်]]၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်း၌ ဖော်ပြထားရာ ထိုအချိန်အထိ ယင်းတော်မလေး သက်ရှိထင်ရှား ရှိသေးကြောင်း သိရသည်။ တစ်ခေတ်တွင် တစ်ယောက်ဆိုရလောက်အောင် ထွန်းပေါက်ကျော်ကြားခဲ့သော ယင်းတော်မလေးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ် ([[၁၉၀၆]]–[[၁၉၀၇]] အေဒီ) နောက်ပိုင်းတွင် ဆင်းရဲနွမ်းပါးစွာဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရရှာသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ဦးစိန်မောင်ဦး (သမိုင်းသုတေသန) - ''သမိုင်းရနံ့ပျံ့ပျံ့သင်သင်း'' စာအုပ်ပါ "ကနောင်မင်း ရွှေပြည်ဝန်ကြီးဦးဘိုးလှိုင် နှင့် ယင်းတော်မလေး" ဆောင်းပါး * လူထုဒေါ်အမာ - ''ပြည်သူချစ်သော အနုပညာရှင်များ'' * ဒဂုန်ခင်ခင်လေး - ''အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်များ'' * ဦးမောင်မောင်တင် (ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးပြုစုသူ) - ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းနှင့် ဒီးဒုတ်သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးများ * ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း - ''မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်များ'' * Shway Yoe (Sir James George Scott) - ''The Burman: His Life and Notions'' * ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ် - ''နေ့စဉ်မှတ်တမ်း'' {{Lifetime|၁၈၄၆|၁၉၁၆}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] 3u6rvxv5ye0hqx5nuflp522sah3otuk 0 18405 1047196 1020086 2026-08-07T17:24:06Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-်် +်) 1047196 wikitext text/x-wiki {{multiple image | caption_align = center | align = | direction = vertical | width = 220 | image1 = Petroleum sample.jpg | caption1 = ရေနံ | image2 = Oil well.jpg | caption2 = ရေနံတွင်းတခုတွင် ရေနံတူးဖော်သည့် စက်ကိရိယာ }} '''ရေနံ''' (သို့) '''ရေနံဆီ''' (ခေါ်) '''ရေနံစိမ်း''' ([[အင်္ဂလိပ်]]: '''petroleum''' or '''crude oil''') ဆိုသည်မှာ ဝါကျင့်ကျင့် မည်းနှောက်နှောက်အရောင် [[အရည်]]အဖြစ် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော [[ဟိုက်ဒြိုကာဗွန်]]တို့ အဓိကပါရှိလျက် [[ဒြပ်ပေါင်း]]အရောအနှော ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |title=EIA Energy Kids – Oil (petroleum) |url=http://www.eia.gov/KIDS/energy.cfm?page=oil_home-basics-k.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707183134/https://www.eia.gov/KIDS/energy.cfm?page=oil_home-basics-k.cfm |archive-date=July 7, 2017 |access-date=2018-03-18 |website=www.eia.gov }}</ref> [[ဓာတ်ဆီ]]၊ [[ဒီဇယ်ဆီ]] စသည့် အသုံးများသော [[လောင်စာ]]များစွာနှင့် အခြား အသုံးများကုန်ကြမ်း များစွာကို ဤတွင်းထွက် ရေနံတို့မှ ထုတ်လုပ်ယူနေကြသည်။<br> သို့ဖြင့် ရေနံလုပ်ငန်းသည်လည်း ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အရေးပါသော စီးပွားရေး မဏ္ဍိုင်တစ်ခု ဖြစ်နေသည်။ မြန်မာစကား၌ ရေနံကို ''မြေဆီမှ ရွှေရည်''ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်လည်း ရှိသည်။ == လူတို့အတွက် အသုံးဝင်ပုံ == ရေနံ သို့မဟုတ် ရေနံစိမ်းကို မြေကြီးအတွင်းမှ ရရှိ၏။ ရေနံစိမ်းသည် စေးပျစ်ပျစ်အရည်ဖြစ်၍ အဖြူရောင်နီးပါးမှ ပယင်းရောင်၊ ညိုစိမ်းရောင်နှင့် အမည်းရောင်အထိ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ထိုရေနံစိမ်းမှ ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို ရရှိနိုင်သည်။ ထို ပစ္စည်း အမျိုးမျိုးအနက် အချို့ကို ယခုခေတ်ယာဉ်များတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော မော်တော်ကားနှင့် လေယာဉ်ပျံ စသည့် ယာဉ်များ သွားလာနိုင်စေရန် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ယာဉ် များ၏ စက်အစိတ်အပိုင်းများ ပွတ်တိုက်မှုတွင် နည်းပါးနိုင် သမျှ နည်းပါးစေရန် ချောဆီများအဖြစ်နှင့်လည်း အသုံးပြုနိုင် သည်။ ထိုမျှမကသေး၊ ရေနံစိမ်းတွင် ပါဝင်လျက်ရှိသော ပစ္စည်း အမြောက်အမြားအနက်မှလည်း လမ်းမကြီးများ ခင်းရာတွင် အသုံးပြုသော ကတ္တရာကိုပင် ရရှိနိုင်လေသည်။ အမှန်မှာ ရေနံစိမ်းသည် ယခုခေတ်ကဲ့သို့သော စက်ခေတ်တွင် အသက် သွေးကြောပင် ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်က ဓာတ်ငွေ့နှင့် မောင်းနှင် ရသော စက်များသည် တစ်မိနစ်လျှင် အပတ်ပေါင်း ၁၅ဝ မှ ၂၅ဝ အထိသာ လည်နိုင်ကြသည်။ ထိုထက်ပို၍ လည်ကြလျှင် စက်များသည် ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် လောင်ကျွမ်းကုန်လိမ့်မည်ဟု အင်ဂျင်နီယာကြီးများက ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင်မူ ရေနံစိမ်းမှ ရရှိသည့် ချောဆီများ၏ စွမ်းရည်သတ္တိကြောင့် စက် များသည် တစ်မိနစ်လျှင် အပတ်ပေါင်း ၆ဝဝဝ မက စိတ်ချစွာ လည်နိုင်ကြပေသည်။ ယခုအခါတွင် ပစ္စည်းများကို ထုပ်ပေးလေ့ရှိကြသော ဖယောင်းစက္ကူများရှိ [[ဖယောင်း]]သည် ရေနံစိမ်းမှ ရရှိသောပစ္စည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ထိုမျှမကသေး [[ပလပ်စတစ်]]များ၊ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများ၊ [[ရာဘာ|ကြက်ပေါင်စေး]]များနှင့် ပုံနှိပ်[[မင်]]များသည်လည်း ရေနံစိမ်းမှ ရရှိသော ပစ္စည်းများ ဖြစ်ပေသည်။ ရေနံစိမ်းကို ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အပေါ်ယံဆုံးအလွှာနှင့် အတွင်းဆုံး အလွှာထုမှ လွဲလျှင် အလွှာတိုင်းလိုလိုတွင် တွေ့နိုင်သော် လည်း နေရာတိုင်းတွင် အမြောက်အမြားကား မတွေ့ရှိနိုင်ချေ။ ရေနံစိမ်းအမြောက်အမြားကို အဓိကအားဖြင့် ဒီဗိုနီယန်နှင့် ကာဗွန်နီယုဂ်များအတွင်းက ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကမ္ဘာ့မြေအထပ် များမှ ရရှိနိုင်ပေသည်။ ထို့ပြင် တတိယကပ်အတွင်းက ဖြစ် ပေါ်ခဲ့သော ကမ္ဘာ့မြေအထပ်မှလည်း ရရှိနိုင်သည်။ ရေနံစိမ်း များကို များသောအားဖြင့် အပေါက်ငယ်ကလေးများရှိသော သဲကျောက်များတွင် စိမ့်ထွက်နေသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ ရေနံစိမ်းကို အချို့နေရာများတွင် တွင်းနက်နက်တူးရန် မလိုဘဲ ရရှိနိုင်သော်လည်း အချို့နေရာများတွင်မူ တွင်းကို နက်နက်တူးမှ ရရှိနိုင်လေသည်။ ရုရှနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဗားကူးမြို့မှ ရှေးခေတ် ရေနံတွင်းများသည် လက်ဖြင့်တူးယူသော တွင်းများ ဖြစ်ပြီးလျှင် ပေငါးဆယ်ပင် မနက်ကြချေ။ အမေရိကန်ပြည် ထောင်စုအတွင်းရှိ ရေနံတွင်းများကိုမူ စက်များဖြင့် တူးယူကြ သည်။ ထိုတွင်းများမှာ ပေ ၃ဝဝဝ မှ ၄၅ဝဝ အထိ နက်ကြ လေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေနံစိမ်းအထွက်ဆုံးနိုင်ငံမှာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုဖြစ်၍ ဒုတိယအထွက်ဆုံးနိုင်ငံမှာ ဆိုဗီယက်ရုရှ နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မဟာမိတ်တပ် များတွင် အသုံးပြုခဲ့သော ဓာတ်ဆီများအနက် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ဓာတ်ဆီ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြ သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == ရေနံစိမ်း၏ ဒြပ်သားအများစုမှာ [[ဟိုက်ဒြိုဂျင်]]နှင့် [[ကာဗွန်]] ဟူသော ဒြပ်စင်နှစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ဖွဲ့စည့်သည့် [[[ဟိုက်ဒြိုကာဗွန်]]ဒြပ်ပေါင်းများ ဖြစ်သည်။ ဟိုက်ဒြိုဂျင်နှင့် ကာဗွန်အက်တမ်များသည် ဟိုက်ဒြိုကာဗွန် မော်လီကျူ အမျိုးမျိုးအဖြစ်သို့ အချိုးအမျိုးမျိုးဖြင့် ပေါင်းလျက် ရှိကြလေသည်။ ထိုဟိုက်ဒြိုကာဗွန်အမျိုးမျိုးတို့သည် ရေနံစိမ်း တွင် အချိုးအမျိုးမျိုးဖြင့် ပါဝင်လျက်ရှိကြလေသည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များက ရေနံစိမ်းကို လေ့လာကြည့်ကြသော အခါတွင် ယင်း၌အပူချိန်အမျိုးမျိုးတွင် အငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်း လဲနိုင်စွမ်း ရှိသည်ကို တွေ့ကြလေသည်။ ထိုကြောင့် ရေနံစိမ်း ကို အဆင့်ဆင့် ပေါင်းခံနည်းဖြင့် ခွဲယူကြလေသည်။ ပထမ အဆင့်တွင် အငွေ့ပျံရာမှ ဓာတ်ဆီကို ရရှိသည်။ ထိုနောက် ဆက်၍ အပူတိုက်ပေးသောအခါတွင် ရေနံဆီကို ရရှိလေသည်။ ထိုနောက် ဆက်၍ အပူတိုက်ပေးသောအခါတွင် ဒီဇယ်ဆီများ နှင့် ချောဆီများကို ဖြစ်စေမည့် ကုန်ကြမ်းများကို ရရှိသည်။ နောက်ဆုံးအချိန်တွင် ရရှိသောပစ္စည်းများမှ ပါရဖင်ဖယောင်းကို ရရှိလေသည်ဟု Mother Industrial Co.,LTD မှ မန်နေးဂျင်း‌ဒါရိုက်တာဦးအောင်သူမှ 16-3-2026 မြန်မာနိုင်ငံစံတော်််ချိန် ၁၁ နာရီ မိနစ် ၃၀ အချိန်က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ == န်မာနိုင်ငံအတွင်း ထုတ်လုပ်မှု == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေနံချောင်းနှင့် ချောက်မြို့များရှိရာ ဒေသတစ်ဝိုက်၌ ရေနံစိမ်းများကို တူးယူရရှိသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီက ရေနံချောင်းဘက်မှ ရရှိသော ရေနံစိမ်း များကို ပိုက်လိုင်းကြီးဖြင့် ရန်ကုန်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ သန်လျင် မြို့သို့အရောက် သွယ်ယူပြီးလျှင် ထိုမြို့ရှိ ရေနံချက်စက်ရုံများ၌ ဓာတ်ဆီနှင့် ဖယောင်းများကို ချက်လုပ်ယူကြလေသည်။ *[[မြန်မာနိုင်ငံ ရေနံလုပ်ငန်း]] သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မြေလှန်စံနစ်အရ ထိုပိုက်လိုင်းကြီး ပျက်စီးခဲ့သဖြင့် ယခုအခါ ချောက်နှင့် ရေနံ ချောင်း ရေနံမြေများမှ ရေနံစိမ်းများကို ပြည်တွင်းရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ပိုင် ရေနံတင် တွန်းသင်္ဘောများဖြင့် သန်လျင်မြို့ရှိ ရေနံချက်စက်ရုံများသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေး လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ရေနံလုပ်ငန်းကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ ပြည်သူပိုင်လုပ်ပြီး နောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ် မှ စတင်ကာ အစမ်းရေနံတွင်းများ တူးဖော်ခဲ့ရာ မြန်အောင်၊ ပြည်ဒေသတို့၌ ရေနံစမ်းသပ် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။၁၉၆၇ ခုနှစ် တွင် မြန်အောင်ရေနံမြေရှိ ရေနံတွင်း ၂၃ တွင်းမှ တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှအမေရိကန် စည်(တစည်လျှင် ၄၂ ဂါလံရှိသည်။) ပေါင်း ၅ဝဝဝ ထွက်ရှိနေ၍၊ ပြည် ရေနံမြေရှိ ရေနံတွင်း ရှစ်တွင်းမှ တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ အမေရိကန်စည်ပေါင်း ၇ဝဝ ထွက်ရှိနေ သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == ကိုးကား == {{notelist}} {{reflist}} <references/> [[Category:ရေနံ]] 9prok0rlb1w49yywxqbn0mk6h8hhmn5 0 18849 1047342 1046920 2026-08-08T10:14:54Z Zawzawaungthwin 100038 ပြည်ပခရီးစဥ်များအား စုစည်း၍ အကျယ်တဝင့် ဆောင်းပါး အဖြစ် ပြန်လည် ခွဲထုတ်ခဲ့ခြင်း 1047342 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]](ငြိမ်း) | name = မင်းအောင်လှိုင် | image = President Min Aung Hlaing 2026 (cropped).jpg |caption = သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် (၂၀၂၆) |office1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|ဧကာဒသမမြောက်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] |term_start1= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1 = |vicepresident1 = [[ညိုစော|ညိုစော]] <br> [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] |predecessor1= [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] |successor1 = | office2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | status2 = ယာယီ (တာဝန်) | predecessor2 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) | successor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' | president2 = | primeminister2 = ''ကိုယ်တိုင်'' <small>(၂၀၂၄-၂၀၂၅)</small> <br> [[ညိုစော]] <small>(၂၀၂၅-၂၀၂၆)</small> | term_start2 = ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | office3 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်| နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] <br>ဥက္ကဋ္ဌ | predecessor3 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor3 = ''ကော်မရှင် ဖျက်သိမ်း'' |appointer3= ''ကိုယ်တိုင်'' | deputy3 = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | president3 = ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီတာဝန်) | termstart3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | termend3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | office4 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]<ref>{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://www.dsinfo.org/node/957|website=|access-date=|language=|date=2 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref> | predecessor4 = ''ကောင်စီစတင်'' | successor4 =''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' | deputy4 = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | president4 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) <br> ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီတာဝန်) | termstart4 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | termend4 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | office5 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|၁၂ ဦးမြောက်]]<!--ဝန်ကြီးချုပ်အမည်ဖြင့် ရာထူးယူခဲ့သူများကိုသာ ထည့်တွက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။--> [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]<ref>{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm |title=Myanmar forms caretaker government: State Administration Council |accessdate=2 August 2021 |archivedate=19 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219074722/http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-ruler-promises-elections-says-ready-work-with-asean-2021-08-01/|title=Myanmar army ruler takes prime minister role, again pledges elections|accessdate=2 August 2021|archivedate=1 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210801191831/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-ruler-promises-elections-says-ready-work-with-asean-2021-08-01/}}</ref> | president5 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ)<br> ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီ)(တာဝန်) | predecessor5 = [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] (နအဖအစိုးရ) | successor5 = [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] | deputy5 = {{list collapsed|title=''စာရင်း''| *[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] *[[တင်အောင်စန်း]] *[[မြထွန်းဦး]] *[[မောင်မောင်အေး]] *[[ဝင်းရှိန်]] *[[သန်းဆွေ]] }} | term_start5 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | term_end5 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | office6 = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | predecessor6 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[သန်းရွှေ]] | successor6 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] | president6 =ဦး[[သိန်းစိန်]] <br> ဦး[[ထင်ကျော်]] <br> ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] <br> ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) <br> ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီ)(တာဝန်) | deputy6 = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | termstart6 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | termend6 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | party = | birth_date = {{birth date and age|1956|7|3|df=y}} | birth_place = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ၊ [[မင်းဘူးမြို့]] | death_date = | death_place = | nationality = [[ထားဝယ်လူမျိုး]] | parents = ပန်းချီဦးခင်လှိုင်(ထားဝယ်)<ref>{{cite web |title=သီတဂူဆရာတော် ရေစက်ချအနုမောဒနာတရားဟောကြားချီးမြှင့်ခြင်း |url=https://thesitagu.org/index.php/academics/yangon/970-2020-01-27-03-08-48 |website=thesitagu.org |access-date=၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၂ |date=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref>၊ ဒေါ်လှမူ(ထားဝယ်)<ref name="cincds">{{cite web |title=တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ Politic မဂ္ဂဇင်းတို့၏ မေးမြန်းဖြေကြားမှုများကို Politic မဂ္ဂဇင်း၌ ထည့်သွင်းဖော်ပြ |url=https://cincds.gov.mm/node/8613?d=1 |website=cincds.gov.mm |access-date=၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၂ |date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၀}}</ref> | spouse = ဒေါ်[[ကြူကြူလှ]] | children = [[အောင်ပြည့်စုံ]]<br/>[[ခင်သီရိသက်မွန်]] | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ([[LL.B]])<br/>[[စစ်တက္ကသိုလ်]] | website = {{url|www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm}} | nickname = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = ၁၉၇၄–၂၀၂၆ | rank = [[File:Senior General.gif|15px]] [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] | unit = | commands = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် | battles = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | awards = {{unbulleted list | [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ]] | [[:en:Orders, decorations, and medals of Malaysia|Honorary Malaysian Armed Forces Order for Valour (First Degree)]] | [[:en:Orders, decorations, and medals of Malaysia|Gallant Commander of Malaysian Armed Forces]] | Knight Grand Cross First Class of the Most Exalted [[ဆင်ဖြူတော်ဝင်သူရဲကောင်းဘွဲ့တံဆိပ်]] }} | ethnicity = |honorific prefix=[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] (ငြိမ်း) <br>[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] [[အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ]]<br>ဦး |military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၁၄၂၃၂}}[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] [[အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ]] '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်'''([[၃ ဇူလိုင်]] [[၁၉၅၆]] မွေးဖွား)သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧကာဒသမမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ၁၀ ဦးမြောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-03 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt |access-date=2026-04-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]တွင်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် မိမိကိုယ်တိုင် ခန့်အပ်ကာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]၏ အစိုးရအကြီးအကဲအဖြစ် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာနှင့် ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဥပဒေပြုရေးအာဏာတို့ကို ကိုယ်တိုင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Min Aung Hlaing elected Myanmar president despite international criticism |url=https://asia.nikkei.com/spotlight/myanmar-crisis/min-aung-hlaing-elected-myanmar-president-despite-international-criticism |access-date=2026-04-03 |website=Nikkei Asia |language=en}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်တွင် ယာယီသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]မှ ကျန်းမာရေးမကောင်းတော့သဖြင့် ယာယီသမ္မတ တာဝန်များကို လက်လွှဲပေးခဲ့ရာ  ထိုနေ့မှာပင် သူသည် ယာယီသမ္မတ(တာဝန်) ရယူသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>ယာယီသမ္မတရာထူးအားယူ</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး က ဒုတိယသမ္မတလောင်းတစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး၊မတ်လ ၃၁ရက်တွင် အဆိုပါအစုအဖွဲ့၏ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် မဲအများဆုံးဖြင့် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81258 |access-date=2026-03-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>ဧပြီလ ၃ရက် တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] က ဒုတိယ သမ္မတသုံးဦးအနက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ကို ထောက်ခံမဲ ၄၂၉ ၊ ဦးညိုစော ကို ၁၂၆မဲ နှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေး ကို ၂၆ မဲဖြင့် သမ္မတမဲပေးရွေးချယ်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ၁၁ ဦးမြောက်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> သူသည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ရာထူးကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် လက်ခံခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် အနားယူခဲ့သည်။ သူသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးပါဝင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf |access-date=5 November 2019 |archive-date=16 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816065930/http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf }}</ref> ယခင်က [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] ဖြစ်သည်။<ref>https://www.irrawaddy.com/news/burma/min-aung-hlaing-appointed-vice-senior-general.html</ref>ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ [[ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု]]အတွက် အဓိကတာဝန်ရှိသူအဖြစ် စွပ်စွဲခံထားရသည်။ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွင် သူသည် [[အာဆီယံ]]၏လွှမ်းမိုးမှုကို တွန်းလှန်ပြီး [[ရုရှားနိုင်ငံ]]၊[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့အပေါ် ပိုမိုအားကိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=China, Russia, India enabling Myanmar’s military rule: Report |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/11/2/china-russia-india-enabling-myanmars-military-report |access-date=7 February 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=2 November 2022 |accessdate=24 February 2023 |archivedate=7 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207033107/https://www.aljazeera.com/news/2022/11/2/china-russia-india-enabling-myanmars-military-report }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar warns ASEAN that pressure would be counterproductive |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/10/28/myanmar-warns-asean-that-pressure-for-peace-is-counterproductive?traffic_source=KeepReading |access-date=7 February 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=28 October 2022 |accessdate=24 February 2023 |archivedate=7 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207051251/https://www.aljazeera.com/news/2022/10/28/myanmar-warns-asean-that-pressure-for-peace-is-counterproductive?traffic_source=KeepReading }}</ref> သူ၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စွပ်စွဲချက်များကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများ ဆက်တိုက်ချမှတ်ခံခဲ့ရလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် [[ဒီမိုကရေစီ|ဒီမိုကရေစီ အညွှန်းကိန်း]]၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များအရ သူ၏လက်‌ထက်မြန်မာနိုင်ငံသည် အာဖဂန်နစ္စတန်ပြီးလျှင် ဒုတိယအာဏာရှင်အဆန်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Ranked Second-Least Democratic Nation in World |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-ranked-second-least-democratic-nation-in-world.html |access-date=7 February 2023 |work=[[The Irrawaddy]] |date=10 February 2022}}</ref> ၂၀၂၃ ဧပြီလ ၁၃ တွင် [[တိုင်းစ်|တိုင်းမ်စ်]]မဂ္ဂဇင်းမှ သူ့အား "၂၀၂၃ ခုနှစ်၏ ဩဇာအရှိဆုံး လူပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀" ထဲတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး "နိုင်ငံကိုအပယ်ခံဘဝသို့ ရောက်စေခဲ့သည်" ဟူ၍ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web |last1=Campbell |first1=Joshua |title=Min Aung Hlaing |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269857/min-aung-hlaing/ |website=The 100 Most Influential People of 2023 |publisher=[[တိုင်းစ်|TIME]] |access-date=16 April 2023 |date=13 April 2023 |quote=Min Aung Hlaing has returned Myanmar to a pariah state and made it the world’s second most authoritarian regime, per the Economist Intelligence Unit’s 2022 Democracy Index. Only Taliban-ruled Afghanistan ranked worse. |archive-date=16 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416064524/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269857/min-aung-hlaing/ }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ကိုယ်ရေးအကျဉ်း== [[File:Thai delegation with Burmese SPDC.jpg|thumb|၂၀၁၀ပြည့်နှစ်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် [[အဘီစစ် ဝိဇ္ဇာဇီဝ]]အား လက်ခံတွေ့ဆုံရာ ထိုစဉ်ကညှိကွပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ဘေးတွင်တွေ့ရစဉ်]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် (ကြည်း ၁၄၂၃၂)<ref>{{cite web|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည်အတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်း|url=https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/3_ttpmettaakaakyeruiiciikhpaphc_pnlnnyattnnypkhnapkhng.pdf|accessdate=16 June 2021|archivedate=24 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624195531/https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/3_ttpmettaakaakyeruiiciikhpaphc_pnlnnyattnnypkhnapkhng.pdf}}</ref> ကို ခရစ်နှစ် ၁၉၅၅-ခုနှစ်တွင် အစိုးရဝန်ထမ်းဖြစ်သည့် ဖခင်တာဝန်ကျရာ[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းဘူးမြို့]]တွင် မွေးဖွားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/popularnewsjournal/videos/361626864949685 |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် နှင့် Popular News အင်တာဗျူး|work=Popular News Journal|access-date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |date= ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ }}</ref> ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးသောင်းလှိုင်(ခေါ်) ဦးခင်လှိုင်မှာ အစိုးရဝန်ထမ်းဖြစ်ပြီး ပန်းချီဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးစလုံးသည် ထားဝယ်ဇာတိဖြစ်ကြပြီး [[မြန်မာလူမျိုး|မြန်မာ]]လူမျိုးများဖြစ်သည်။<ref name="cincds"/> ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အထိ မန္တလေးမြို့၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး<ref name="cincds" /> ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို [[အ.ထ.က(၁)လသာ]] (Central) ကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သစ်နှင့် အမေရိကန် မြန်မာ တပ်မတော်နှစ်ရပ် ဆက်ဆံရေး - အပိုင်း (၁) |url=http://burmese.voanews.com/content/article-04-02-11-soldiers-talk054-119117354/1245642.html |access-date=6 September 2014 |archive-date=5 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305092756/http://burmese.voanews.com/content/article-04-02-11-soldiers-talk054-119117354/1245642.html }}</ref> ၁၉၇၃-၇၄ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ဥပဒေပညာ တက်ရောက်သင်ကြားရင်း ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အပတ်စဉ် (၁၉) ဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ရာ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]]ရှိ [[စစ်တက္ကသိုလ်]]သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]]မှ မဟာဝိဇ္ဇာ(ကာကွယ်ရေး)ဘွဲ့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ အရာရှိငယ်ဘဝတွင် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် အမှတ်(၈၆) ခြေလျင်တပ်ရင်းတွင် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ (အမှတ်(၃၆၉)ခြေမြန်တပ်ရင်း)နမခလက်အောက်ခံတပ်ရင်း တပ်ရင်းမှူး၊ အမှတ်(၃၃) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)နှင့် နည်းဗျူဟာမှူး တာဝန်များ၊ အမှတ်(၄၄) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်များအပြင် အမှတ်(၂) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] ဖြစ်လာပြီး ၂၀၁၁ မတ် ၃၁ မှ စတင်ကာ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ရာထူးကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်== ===၂၀၁၁-၂၀၁၆ : ပြည်ထောင်စုကြံခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီအစိုးရ ကာလ=== ၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် [[နအဖ]]အစိုးရမှ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]အသစ်ထံ တရားဝင် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးအပ်ချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်မှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ သူသည် သူ့ထက် ပို၍ဝါကြီးသောသူများကို ကျော်ဖြတ်၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":6">{{Cite web |date=12 January 2021 |title=Could Min Aung Hlaing's retirement break the political deadlock? |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/ |access-date= |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=30 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/ }}</ref>တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာချိန်တွင် သူသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သာ ဖြစ်သေးသည်။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]သည်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်သာ ဖြစ်သေးသည်။ ၎င်းတိုကို ခန့်အပ်ကြောင်းကို တရားဝင် လူသိရှင်ကြား ကြေညာခဲ့ခြင်းမရှိပဲ ထိုနေ့က လွှတ်တော်အစည်းအဝေးကျင်းပမှသာ တရားဝင်သိရှိခဲ့ကြရသည်။<ref name="mmsp">{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110330_breakingnews.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323623508558&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma%2F2011%2F03%2F110330_breakingnews|title=အစိုးရသစ်ကို အာဏာလွှဲအပ် လိုက်ပြီ|access-date=23 September 2021|archive-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219084210/https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110330_breakingnews.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323623508558&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma%2F2011%2F03%2F110330_breakingnews}}</ref> ၂၀၁၂ခုနှစ် (၆၇)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အကြောင်း သတင်းများတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ဖြင့်သာ ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-03-28.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၂)}}</ref>ဧပြီလ (၃)ရက်​နေ့တွင် ထုတ်​ဝေ​သော နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသော သတင်း၌ [[အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]တက်ရောက်ရန် ထွက်ခွာသွားသော နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဦးသိန်းစိန်]]ကို လေဆိပ်၌လိုက်ပါ ပို့ဆောင်သူများစာရင်းတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ဟု ပါရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="David">David Paquette, [http://www.irrawaddy.org/archives/1890 "Min Aung Hlaing Appointed Vice-Senior General"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150724081319/http://www.irrawaddy.org/archives/1890 |date=24 July 2015 }}, ''The Irrawaddy'', 3 April 2012.</ref> ၂၀၁၃ခုနှစ် မတ်လ (၂၄)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ ကျင်းပသော ဆွမ်းကပ်လှူပွဲသို့ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်[[ကြူကြူလှ]] တက်ရောက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ရာထူးအဆင့်အတန်းကို ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> မတ်လ (၂၇) ရက်နေ့ (၆၈)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင်မူ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆင့်ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် အဆင့်ဖြစ်သော [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] အဆင့်ကို ရယူခဲ့သည်။ ထို့အတူ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကိုလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် ပြောင်း၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref> ၎င်းအကြောင်းများကို တရားဝင်ထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်းမရှိသဖြင့် ရက်စွဲအတိအကျကို မသိရဘဲ [[တပ်မတော်နေ့]] တွင် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်ဟုသာ ခန့်မှန်းကြသည်။ ၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၆အတွင်း အစိုးရနှင့် တပ်မတော်သည် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ အစိုးရပိုင်းမှ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအငြိမ်းစားဖြစ်သူ သမ္မတဦးသိန်းစိန်သည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးထက် ဝါပိုရင့်သူ ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ဤကာလအတွင်း နိုင်ငံရေးတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမရှိပဲ တပ်မ​တော်ပိုင်းတွင်သာ အားစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]]အတွင်း [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးသိန်းစိန်နှင့် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရဦးရွှေမန်း]]တို့ အားပြိုင်ရာတွင် ဦးသိန်းစိန်ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref name="wnf">{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/what-next-for-senior-general-min-aung-hlaing/|title=What next for Senior General Min Aung Hlaing?|access-date=23 September 2021|archive-date=21 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921125550/https://www.frontiermyanmar.net/en/what-next-for-senior-general-min-aung-hlaing/}}</ref> [[File:The Commander-in-Chief of Defence Services of the Republic of the Union of Myanmar, General Min Aung Hlaing calls on the Chairman Chief of Staff Committee and Chief of Naval Staff, Admiral Nirmal Verma, in New Delhi.jpg|thumb|၂၀၁၂ခုနှစ်က​ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရစဉ်]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် အသက်(၆၀)ပြည့်ရန် နီးကပ်လာချိန်တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၌ ကကနကောင်စီညွှန်ကြားလွှာ ၄/၂၀၁၄အရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တို့၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်သော အသက်ကို ၆၅နှစ်အထိ တိုးမြှင့်လိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref name="kakana">{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2016/07/20/118781.html|title=တပ်ချုပ်နှင့် ဒုတပ်ချုပ်တို့ အသက် ၆၅ နှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းနိုင်ပြီး စစ်အရာရှိများ၏ တာဝန် သက်တမ်း ကန့်သတ်ဟုဆို}}</ref> သို့ရာတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီ၌ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်ခဲ့သော်လည်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်ကို ယခုအချိန်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ===၂၀၁၆-၂၀၂၁ : အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရ ကာလ === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]]ပြီးနောက် ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] တက်လာခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ထိုအစိုးရလက်ထက်တွင်လည်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ [[File:President Duterte Meets Myanmar President U Htin Kiaw, Minister For Foreign Affairs Aung San Suu Kyi, Commander-in-Chief Min Aung Hlaing and Myanmar-based Filipino Companies 08.jpg|thumb|၂၀၁၇ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ [[ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး]]]] ၂၀၁၇ခုနှစ်အတွင်း အေအာအက်စ်အေ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့၏ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုကို မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ပြန်လည်တုံ့ပြန်ကြရာ ဒုက္ခသည် ၇သိန်းကျော် ဘင်္ဂလားဒေရှ့်နိုင်ငံအတွင်း ထွက်ပြေးသွားခဲ့ကြသည်။ ရခိုင်အရေးနှင့် ပက်သက်သက်၍ သူ့အား အမေရိကန်အပါအဝင် နိုင်ငံတကာမှ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ခဲ့ရာ သူ့အနေဖြင့် ဥပဒေများအတိုင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ နိုင်ငံတကာက ယခုလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းကို လက်မခံဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="retire"/> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရ သက်တမ်းကြာရှည်လာသည်နှင့်အမျှ [[တပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|အစိုးရ]]အကြား ပွတ်တိုက်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။၂၁ ရာစုပင်လုံညီလာခံ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတစ်ခုတွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားရာ အချို့နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများသည် ၁၉၅၅ခုနှစ်က [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]၏ [[ဖဆပလ|ဖဆပလအစိုးရ]]အား ပြုလုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ ယခုအခါတွင် ဖဆပလနေရာ၌ တပ်မတော်ကို အစားထိုးနေကြောင်း၊ "ဆိတ်ခေါင်းချိတ်ပြီး ခွေးသားရောင်းဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="wheremah">{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-2/|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လမ်းကို ရွေးချယ်မလဲ}}</ref><ref name="speech">{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaakaakyreuuciikhup-biulkhupmuukii-mngaeaangliung-pnnytheaangcungimkhmrennyiilaakhn|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ-(၂၁)ရာစုပင်လုံ စတုတ္ထအစည်းအဝေးတွင် ပြောကြားသည့် နှုတ်ခွန်းဆက်အမှာစကား|access-date=13 January 2022|archive-date=13 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220113071811/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaakaakyreuuciikhup-biulkhupmuukii-mngaeaangliung-pnnytheaangcungimkhmrennyiilaakhn}}</ref>လက်ရှိပြည်တွင်းစစ်ကို တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြား ပဋိပက္ခအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အစိုးရက ကြားဝင်ဖျန်ဖြေသူအဖြစ် ပုံမဖော်ရန်၊ တပ်မတော်ကိုသာ အပြစ်ပုံမချရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="wnf"/>ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပက်သက်၍ အစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို တပ်မတော်မှ လူသိရှင်ကြား ဝေဖန်လာခဲ့သည်။ တပ်မတော်ဘက်မှ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့မှ ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း (ဒုဝန်ကြီး)|ဇော်မင်းထွန်း]]နှင့် အစိုးရဘက်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[ဇော်ဌေး]]တို့သည် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ သဘောထားများကို ပြောကြားရာတွင် မကြာခဏ တင်းမာမှုများရှိခဲ့သည်။ဥပမာ- တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ကိစ္စနှင့် ၂၀၂၀ရွေးကောက်ပွဲအပြီးများတွင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်းက ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ဖြိုးမင်းသိန်း]]က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဆင့်သာဖြစ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်ဘက်မှ နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ထုတ်ပြန်သည့် [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]အရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အဆင့် (၈)ဖြစ်ကာ ပြည်ထောင်စုအဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဟု ပြန်လည်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="vpmah">{{Cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဒုတိယသမ္မတအဆင့်ရှိသူဟု တပ်မတော်ထုတ်ပြန်|access-date=23 September 2021|archive-date=13 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113084838/https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|နိုင်ငံတော်သမ္မတအိမ်တော်]] သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ရည်ညွှန်းကာ နိုင်ငံဝန်ထမ်းများသည် ပါတီနိုင်ငံရေး ကင်းရှင်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် သာမန်ဝန်ထမ်းမဟုတ်ဘဲ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးကဏ္ဍတွင် ဦးဆောင်သူဖြစ်သဖြင့် ၎င်း၏တာဝန်အပေါ် လေးစားအသိအမှတ်ပြုရန် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းကဏ္ဍတွင် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် ပါဝင်မှု၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေစတင်ရာ အမျိုးသားညီလာခံများတွင် ချမှတ်သည့် အခြေခံမူများနှင့် အသေးစိတ်အခြေခံရမည့် မူများစာအုပ်အရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ရာတွင် မှီငြမ်းပြုနိုင်ရေးအတွက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]]အဆင့် သတ်မှတ်သည်ဟု အခြေခံမူ သတ်မှတ်ခဲ့သဖြင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် နိုင်ငံဝန်ထမ်းမဟုတ်သည့် အမျိုးသားနိုင်ငံရေးအဆင့်အတန်းကို သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref name="vpmah"/> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အစိုးရများ သက်တမ်းတွင် ကာလုံဟုခေါ်သော [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]ကို တစ်ကြိမ်မျှမခေါ်ခဲ့ပေ။<ref name="retire">{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2020/11/20/233687.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အနားယူ မယူ}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက ၎င်းတွင် နှစ်​ပေါင်း (၄၀)​ကျော်ကြာ အုပ်ချုပ်ရေး အတွေ့အကြုံများစွာရှိကြောင်း၊ ထိုအတွေ့အကြုံများကို လက်တွေ့ အသုံးချရန် အသင့်ရှိကြောင်း အမြဲပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="40yrsservice">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-53204574?xtor=AL-73-%5Bpartner%5D-%5Bkhaosod.co.th%5D-%5Blink%5D-%5Bburmese%5D-%5Bbizdev%5D-%5Bisapi%5D|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်-"အုပ်ချုပ်ရေးအတွေ့ အကြုံ ကျွန်တော့်မှာ အများကြီးရှိတယ်"}}</ref>နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတစ်ခုတွင် သူ့အနေဖြင့် လက်ရှိရာထူးထက် ပို၍မြင့်သော တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။၂၀၂၀ရွေးကောက်ပွဲမစမီတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီ (၃၄)ခုတို့ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ပါတီအချို့မှ လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှာ ဘက်လိုက်နေကြောင်း၊ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲမဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်မှ အာဏာရယူပြီး ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပပေးစေလိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="wnf"/> ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသည် အတင်းမာဆုံးအခြေအနေဖြစ်လာခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပက်သက်၍ တောက်လျှောက်ပြောဆိုလာခဲ့ပြီး အစိုးရနှင့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်အား တောင်းဆိုမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် အစိုးရမှ တရားဝင် ပြန်လည်ဖြေကြားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့က [[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]]မှ နည်းပြအရာရှိများနှင့် သင်တန်းသားများကို တွေ့ဆုံရာ တချို့မှာ ဥပဒေကို လိုရာဆွဲ၍ လုပ်နေသဖြင့် အကျိုးထက် အဆိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း၊ ဥပဒေကို မလိုက်နာပါက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဖျက်ပစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်၏ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း (ဒုဝန်ကြီး)|ဇော်မင်းထွန်း]]က တပ်မတော်အနေဖြင့် အာဏာမသိမ်းဘူးဟု မှတ်ယူ၍မရကြောင်း ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။<ref name="sanda">{{Cite web|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/sithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief/5758387.html?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323674553152&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief%2F5758387.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ဆန္ဒအစစ်အမှန် ဘာဖြစ်မလဲ|access-date=23 September 2021|archive-date=27 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227130033/https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/sithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief/5758387.html?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323674553152&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief%2F5758387.html|url-status=dead}}</ref>ဇန်နဝါရီလ ၂၈ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက ၎င်း၏သဘောထားကို နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ထံ စာရေးသား ပေးပို့ခဲ့သည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုစာတွင် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုများကို ပြန်၍စစ်ဆေးပေးရန်နှင့် တတိယအကြိမ်လွှတ်တော်များအား သမ္မတ၏အာဏာဖြင့် ဆိုင်းငံ့ပေးရန်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/news/army-letter-to-dassk-02012021012235.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323674553152&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fnews%2Farmy-letter-to-dassk-02012021012235.html|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထံသို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ပေးပို့ခဲ့တဲ့စာ|access-date=23 September 2021|archive-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219084611/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/news/army-letter-to-dassk-02012021012235.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323674553152&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fnews%2Farmy-letter-to-dassk-02012021012235.html}}</ref> ထိုရက်ပိုင်းအတွင်း မြို့ကြီးအချို့၌ တပ်မတော်၏ သံချပ်ကာယာဉ်များ လှည့်လည်သွားလာမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၁)ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ထို့နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၁အရ အာဏာသုံးရပ်ကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် သမ္မတအနေဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာ (၃) ရပ်လွှဲပြောင်းပေးနိုင်သည်ဆိုသည့်ပုဒ်မ ပါဝင်သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် နှင့် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများကို ဖမ်းဆီးအကျယ်ချုပ်ထားရှိကာ မတရားသဖြင့် ဒုသမ္မတ(၁) ဦးမြင့်ဆွေအား ယာယီသမ္မတ အနေဖြင့် သူ့ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းစေခဲ့သည်။ ထိုအချက်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ကွဲလွဲကာ အာဏာသိမ်းမှုကို တရားဝင်သယောင်ယောင် လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ===၂၀၂၁ မှ ၂၀၂၆: စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း === ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် အာဏာ(၃)ရပ်ကို ချုပ်ကိုင်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂)ရက်နေ့မှစတင်ကာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ယာယီသမ္မတ ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]မှာ အစည်းအဝေးပွဲတစ်ခုတွင်သာ တွေ့ခဲ့ရပြီး လူမြင်ကွင်းမှ ပျောက်သွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းအလုံးစုံကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="mal">{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}</ref>အာဏာသိမ်းခြင်းအတွက် အချို့နိုင်ငံများမှ စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အချို့နိုင်ငံများက ဖမ်းဆီးထားသူများကို လွှတ်ပေးရန် ပြောကြားခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်အရေးနှင့် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များအကြား အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့ရာ ထိုပွဲသို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ပထမဆုံးသော ပြည်ပခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။<ref name="asean">{{Cite news|title=Asean leaders agree 5-point plan for Myanmar|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2104915/asean-leaders-agree-5-point-plan-for-myanmar|accessdate=23 September 2021|archivedate=1 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210501020903/https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2104915/asean-leaders-agree-5-point-plan-for-myanmar}}</ref> [[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]] ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]အဖြစ် ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲရယူခဲ့သည်။<ref name="cgov2"/> အိမ်စောင့်အစိုးရအနေဖြင့် ၂၀၂၃ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ တာဝန်ယူမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="cgov2">{{Cite news|title=အိမ်စောင့်အစိုးရပြောင်းတာ ဘာထူးခြားသွားလဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-58076614.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323943293539&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-58076614}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဦးဆောင်သော အိမ်စောင့်အစိုးရနှင့် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]တို့သည် နိုင်ငံတကာ မျက်နှာစာတွင် အသိအမှတ်ပြုခံရရေး ကြိုးစားခဲ့ရသည်။။<ref>{{Cite news|title=ကုလသမဂ္ဂမှာ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဘယ်သူဖြစ်လာမလဲ|url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/program_2/who-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323948539993&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fprogram_2%2Fwho-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html|accessdate=23 September 2021|archivedate=19 February 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219084743/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/program_2/who-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323948539993&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fprogram_2%2Fwho-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html}}</ref> လက်ရှိတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့|အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] ကိုမူ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ချက်နိုင်ငံ၊တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ စသည်တို့က မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အစိုးရ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားပြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]] ကို တရားဝင်အစိုးရဟု မည်သည့်နိုင်ငံကမျှ အသိအမှတ်ပြု ထုတ်ဖော်‌ပြောဆိုထားခြင်းမရှိပေ။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်သည် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့တို့ မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref name=":4">{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၂ ရက်တွင် ယာယီသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ကျန်းမာရေးမကောင်းသည့်အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ၎င်းအား ယာယီသမ္မတ တာဝန်အား လွှဲအပ်ရာ သူသည် ထိုနေ့မှာပင် ယာယီသမ္မတ ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c978rm02pgno|title=ယာယီသမ္မတနဲ့ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာမေးခွန်းများ|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|archive-date=31 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731114512/https://www.bbc.com/burmese/articles/c978rm02pgno}}</ref> ယာယီသမ္မတတာဝန်လွှဲပြောင်းယူခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ]] နှင့် မကိုက်ညီကြောင်း ဝေဖန်ချက်များရှိခဲ့သော်လည်း ဥပဒေနှင့် ညီသည်ဟု စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ [[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း]] က တုံ့ပြန်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/7711192.html|title=ယာယီသမ္မတတာဝန်လွှဲပြောင်းယူတာ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေနဲ့ ညီတယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြောခွင့် ပြောဆိုချက် ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေနဲ့ ကွဲလွဲနေ|work=VOA Burmese|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကောင်စီ]] အစည်းအဝေး(၂/၂၀၂၄) အား ၎င်းကိုယ်တိုင် ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဖြင့် ဦးဆောင် ကျင်းပပြီး “နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးအရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ ထားသည့် ကာလကို နောက်ထပ် ၆ လ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ကြောင်း” ဆုံးဖြတ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/26518?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၂/၂၀၂၄)ကျင်းပ|work=CINCDS Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး (၃/၂၀၂၅) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ရန် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သော်လည်း မြို့နယ်ပေါင်း ၆၃ မြို့နယ်ကိုမူ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ ပြန်လည်ကြေညာခဲ့ပါသည်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများကို သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းမှူးများအား အပ်နှင်းခဲ့ပြီး စစ်ခုံရုံးဖြင့် သေဒဏ်အထိ ချမှတ်နိုင်သည့် တရားစီရင်ရေးအာဏာကိုလည်း ယာယီသမ္မတတာဝန်ယူသူ မင်းအောင်လှိုင်က ခန့်အပ်ခဲ့ပါသည်။ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ ယင်းမြို့နယ် ၆၃ မြို့နယ်အား ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွက် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမိန့်များကို ယာယီသမ္မတ(တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ပြီး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ဦး[[ညိုစော]] အား အပ်နှင်းခဲ့ပြီး၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအသစ်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73051|publisher=MOI|accessdate=1 August 2025}}</ref> ဖျက်သိမ်းလိုက်သော စစ်ကောင်စီအစား [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ယူထားပြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကို ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ပေးအပ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/niungngntteaalunkhunrenngaekhmsaayaarekeaamrng-phaicnnykhng|accessdate=2025 July 31|publisher=Myanmar Digital News}}</ref>ယခင်စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့များကို ကာလုံအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပြင်ဆင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဥပဒေပြုအာဏာကို ကာလုံကတစ်ဆင့် ပြန်လည်ကျင့်သုံးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73140|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ|publisher=MOI|accessdate=2025-8-1}}</ref> === ကာချုပ်ရာထူးအပြောင်းအလဲ === {{main|၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ ဇေယျသီရိဗိမာန်၌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်းကို ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနားဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] ထံသို့ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်များ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ထိုနေ့မှာပင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သမ္မတရွေးချယ်ရေးအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်း အဖြစ် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေ နှင့်အတူ ပူးတွဲအဆိုပြုခဲ့သည်။ထိုသို့ အဆိုပြုချိန် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ရာထူးနှင့်တွဲဖက်၍ အဆိုပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81294 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == နိုင်ငံတော်သမ္မတ (၂၀၂၆-လက်ရှိ) == {{main|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ရက် တွင် ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ တင်သွင်းသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရွေးကောက်ခံပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့၏ (၂၄၇ ) မဲရရှိခဲ့ပြီး၊ တစညပါတီမှ တင်သွင်းသည့် တောင်တွင်းကြီးမဲဆန္ဒနယ်မှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေ ကို အနိုင်ရကာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့မှ ရွေးချယ်သော ဒုတိယသမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၃ရက် တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ၌ မဲအများဆုံးဖြင့် ဧကာဒသမမြောက် သမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81374 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧကာဒသမမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]] အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီး စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၊ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူများဖြစ်သည့် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၏ ရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81674 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ပြီးနောက် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်]]ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်စဉ် (၂၀၂၆ - လက်ရှိ) === သမ္မတကတိသစ္စာပြုပွဲ၏ မိန့်ခွန်းတွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်]] (NCA) လမ်းကြောင်းအတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက်ဖော်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2026-04-11 |title=NCA အပစ်ရပ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ဆက်လက်ဖော်ဆောင်မည်ဟု စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော |url=https://kicnews.org/2026/04/nca-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%AD/ |access-date=2026-04-12 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}</ref>၊ ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးဆောင်သော အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုဗဟိုကော်မတီ<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုဗဟိုကော်မတီ (National Solidarity and Peace – making Central Committee ) ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81695 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ ဒုတိယသမ္မတ ဦး[[ညိုစော]]က ဦးဆောင်သော အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းကော်မတီ<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကော်မတီ (National Solidarity and Peace – making Working Committee) ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81697 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]]က ဦးဆောင်မည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (National Solidarity and Peace-making Negotiation Committee) ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81699 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ နှစ်သစ်ကူးနှုတ်ခွန်းဆက်မိန့်ခွန်တွင် "လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအားလုံး လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကတစ်ဆင့် နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းနဲ့ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်သွားကြဖို့ အလေးအနက်တိုက်တွန်းသည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ အဂ္ဂမဟာ သီရိသုဓမ္မ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ နှစ်သစ်ကူးနှုတ်ခွန်းဆက် မင်္ဂလာစကား {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81790 |access-date=2026-04-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့် (၂၀၂၆-လက်ရှိ) === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာသက္ကရာဇ်]] နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၄,၃၃၅ ဦးနှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၇၉ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄,၅၁၄ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်အသီးသီးရှိ အကျဉ်းထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးမှ အကျဉ်းကျခံနေရသူများကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81823 |access-date=2026-04-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> လွတ်မြောက်လာသူများထဲ၌ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများဖြစ်သော သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]၊​ ဦးဝင်းထိန်တို့အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ဦးရေ ၁၆၅ ဦးသာ ပါဝင်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်သည်။​<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=ယနေ့ လွတ်ငြိမ်းခွင့်မှာ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ဦးရေ ၁၆၅ ဦးသာ ပါဝင်လာ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9a%e1%80%94%e1%80%b1%e1%80%b7-%e1%80%9c%e1%80%bd%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bd%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] အား ချမှတ်ထားသည့် ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ်အနက် (၄) နှစ်နှင့် (၆) လအား လျှော့ပေါ့ပေးခဲ့ကြောင်း ၎င်း၏ ရှေ့နေဖြစ်သူက ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ်အနက် ၄ နှစ်ခွဲ လျှော့ပေါ့ပေး - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%86%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%b2%e1%80%b7-4/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82285 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82287 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး |url=https://news-eleven.com/article/311564 |access-date=2026-04-30 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82283 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == တရားဝင် နိုင်ငံတကကာ ခရီးစဉ်များ == {{main|ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်များ}} နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ၏ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ရယူပြီးနောက်ပိုင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်အချို့ကို ဖိတ်ကြားခံရမှုအရ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထို့ထဲ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသည့် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ [[ဘန်ကောက်မြို့]]တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြမှုလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.shannews.org/archives/47831#:~:text=%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%9A%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%20%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%99%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA,%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%20%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%98%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%9B%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%81%8B|title=အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌနှင့် စစ်ခေါင်းဆောင် ဘန်ကောက်မြို့တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေ၊ ထိုင်းအစိုးရ လုံခြုံရေးတင်းကြပ်ထား|accessdate=2025-6--26|publisher=Shan Herald News|date=April 17, 2025|archive-date=4 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250504212343/https://burmese.shannews.org/archives/47831#:~:text=%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%9A%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%20%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%99%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA,%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%20%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%98%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%9B%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%81%8B}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက် မှစ၍ နိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် သမ္မတ အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို စတင်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ပထမဦးဆုံးပြည်ပခရီးစဥ် အဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် H.E. Shri Narendra Modi နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/83442 |access-date=2026-08-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>[[File:Мин Аун Хлайн в Татарстане 02 (25-06-2021).jpg|thumb|၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းက ရုရှားနိုင်ငံခရီးစဉ်တွင် ​တွေ့ရစဉ်]] == လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများ == [[ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကောင်စီ]]က မင်းအောင်လှိုင်၏ တပ်မတော်သားများသည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]က အရပ်သားများကို တမင်တကာ ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြကြောင်း၊ ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသမီးများကို အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့ကြောင်း၊ အရပ်သားများကိုပစ်ခတ်ကြောင်းနှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ ကျေးရွာများ မီးရှို့ကြောင်း အစီရင်ခံ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Section |first=United Nations News Service |date=20 June 2016 |title=UN News – Myanmar must address 'serious' human rights violations against minorities – UN rights chief |url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=54268#.WdnLnTtpG02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212012658/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=54268#.WdnLnTtpG02 |archive-date=12 February 2018 |access-date=8 October 2017 |website=UN News Service Section |language=en}}</ref> သူသည် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအား လူမျိုးတုန်းရှင်းလင်းခြင်းအတွက် စွပ်စွဲခံနေရသည်။<ref>{{Cite news |last=Farmaner |first=Mark |date=13 September 2017 |title=Only One Person Can Stop Ethnic Cleansing In Myanmar, And It Isn't Aung San Suu Kyi |work=[[Huffington Post]] |url=https://www.huffingtonpost.com/entry/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi_us_59b83175e4b02da0e13cf59f |url-status=live |access-date=31 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209201258/https://www.huffingtonpost.com/entry/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi_us_59b83175e4b02da0e13cf59f |archive-date=9 February 2019 |accessdate=19 January 2022 |archivedate=9 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190209201258/https://www.huffingtonpost.com/entry/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi_us_59b83175e4b02da0e13cf59f }}</ref> အဆိုပါလုပ်ရပ်များသည် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု၊ စစ်ရာဇဝတ်မှုနှင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုများ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=30 March 2015 |title=Burma's Military Milestone |publisher=[[Human Rights Watch]] |url=https://www.hrw.org/news/2015/03/30/burmas-military-milestone |url-status=live |access-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804172653/https://www.hrw.org/news/2015/03/30/burmas-military-milestone |archive-date=4 August 2016 |accessdate=28 May 2017 |archivedate=4 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160804172653/https://www.hrw.org/news/2015/03/30/burmas-military-milestone }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတကာ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင်က မင်းအောင်လှိုင်နှင့် အခြားသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများအတွက် အဓိက တာဝန်ရှိသူများဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="UNReport">{{Cite news |last=Nebehay |first=Stephanie |date=27 August 2018 |title=Myanmar generals had "genocidal intent" against Rohingya, must face justice – UN |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-rohingya-un-idUSL8N1VH04R |accessdate=19 January 2022 |archivedate=12 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212175728/https://www.reuters.com/article/myanmar-rohingya-un-idUSL8N1VH04R }}</ref> မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တကွ အခြားစစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြစ်သည့် စိုးဝင်း၊ အောင်ကျော်ဇော၊ မောင်မောင်စိုးနှင့် သန်းဦးတို့အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများအတွက် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှု တရားရုံးတို့တွင် တရားစွဲဆိုသင့်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=UNReport/> မြန်မာနိုင်ငံတွင်း လူမျိုးရေးနှင့် ဘာသာရေး အမုန်းတရားများ ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက်ဟုဆိုကာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်က မင်းအောင်လှိုင်အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်စာမျက်နှာ ၁၉ ခုကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=27 August 2018 |title=Facebook bans Myanmar army chief over rights abuses |work=[[The Times of India]] |url=https://www.timesofindia.com/world/south-asia/facebook-bans-myanmar-army-chief-over-rights-abuses/articleshow/65561259.cms |access-date=27 August 2018}}{{Dead link|date=April 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |date=27 August 2018 |title=Facebook bans Myanmar Army Chief Min Aung Hlaing, 19 others over rights abuses |publisher=[[News Nation]] |url=http://www.newsnation.in/world-news/facebook-bans-myanmar-army-chief-min-aung-hlaing-19-after-un-report-on-rohingya-article-201517.html |url-status=live |access-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827174300/http://www.newsnation.in/world-news/facebook-bans-myanmar-army-chief-min-aung-hlaing-19-after-un-report-on-rohingya-article-201517.html |archive-date=27 August 2018 |accessdate=19 January 2022 |archivedate=27 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180827174300/http://www.newsnation.in/world-news/facebook-bans-myanmar-army-chief-min-aung-hlaing-19-after-un-report-on-rohingya-article-201517.html }}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်တွင် တွစ်တာမှလည်း မင်းအောင်လှိုင်ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.theguardian.com/world/2019/may/16/myanmar-army-chiefs-twitter-account-suspended-over-anti-rohingya-hate-speech |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200630080746/https://www.theguardian.com/world/2019/may/16/myanmar-army-chiefs-twitter-account-suspended-over-anti-rohingya-hate-speech |archive-date=30 June 2020 |access-date=5 May 2020}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးဖြစ်သော ဦး[[ကျော်ဇောဦး]]က ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်း တပ်မတော်၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများသည် ပြည်သူလူထုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များအား ထိခိုက်နစ်နာစေကြောင်း အိတ်ဖွင့်ပေးစာကို မင်းအောင်လှိုင်ထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |url=https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-myanmar-cinc-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-damage-incurred-by-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |title=Open Letter to Senior General Min Aung Hlaing from U Kyaw Zaw Oo about damage to cultural heritage, fatalities and casualties incurred by intentional and indiscriminate attacks of Myanma Tatmadaw on non-military targets |publisher=[[Kyaw Zaw Oo]] |year=2019 |access-date=27 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227103927/https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-myanmar-cinc-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-damage-incurred-by-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |archive-date=27 December 2020}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-senior-general-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |title=သမိုင်းဝင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအဆောက်အအုံများအပါအဝင် စစ်ဖက်ပစ်မှတ်မဟုတ်သည့်နေရာများသို့ တမင်သက်သက် ပစ်ခတ်ကြသဖြင့် သေဆုံးထိခိုက်ကြရသည့်ကိစ္စ အိတ်ဖွင့်ပေးစာ |publisher=[[Kyaw Zaw Oo]] |year=2019 |language=my |access-date=27 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227104428/https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-senior-general-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |archive-date=27 December 2020}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက မင်းအောင်လှိုင်အား ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ခဲ့ရာ သူ့အား အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=US Tightens Sanctions on Myanmar Army Chief |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/us-tightens-sanctions-myanmar-army-chief |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108091251/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/us-tightens-sanctions-myanmar-army-chief |archive-date=8 January 2021 |access-date=11 January 2021 |website=Voice of America |language=en}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Treasury Sanctions Individuals for Roles in Atrocities and Other Abuses |url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm852 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207144752/https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm852 |archive-date=7 December 2020 |access-date=11 January 2021 |website=U.S. Department of the Treasury}}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ရာဇဝတ်မှုများနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုပေါင်းများစွာအတွက် စစ်ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ|သတိုးသီရိ]]သုဓမ္မ မင်းအောင်လှိုင်ကို ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ရန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) ၏ ရှေ့နေချုပ် ကာရင် ခန်း (Karim AA Khan) က ICC တရားရုံးကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင်လျှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy147w07pyo|title=အိုင်စီစီ ဖမ်းဝရမ်း လျှောက်ထားမှု အပေါ် စစ်ကောင်စီ တုံ့ပြန်ချက်|work=BBC Burmese|access-date=၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref>လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွသူများက ထောက်ခံကြိုဆိုခဲ့ကြသော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးပြောခွင့်ရ Mao Ning က ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီက အမှုကိုလွှဲပြောင်းပေးခြင်းမျိုးမဟုတ်လျှင် ရောမဥပဒေစာချုပ်၌ လက်မှတ် မထိုးထားသည့် နိုင်ငံ နှင့် နယ်မြေများအပေါ် အိုင်စီစီတရားရုံးက စီရင်ပိုင်ခွင့်မရှိဟု နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်ဘက်က ပြောဆို ရပ်တည်ခဲ့သည်။အလားတူ မြန်မာစစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကလည်း အိုင်စီစီရှေ့နေချုပ်၏ ပြောကြားချက်အပေါ် လက်မခံဘဲ ပယ်ချသည်။ == အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ == မင်းအောင်လှိုင်သည် တပ်မတော်ပိုင် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]] (MEHL)တွင် ရှယ်ယာအများစု ပိုင်ဆိုင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀-၁၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် ရှယ်ယာ ၅၀၀၀ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး နှစ်စဉ်အမြတ်ဝေစုအနေဖြင့် ဒေါ်လာ နှစ်သိန်းခွဲ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Leaked documents reveal global business links to Myanmar military crimes |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/09/mehl-military-links-to-global-businesses/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108144231/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/09/mehl-military-links-to-global-businesses/ |archive-date=8 January 2021 |access-date=11 January 2021 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> သူသည် MEHL ၏ နာယက အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=17 June 2020 |title=Systemic Conflict of Interest in Myanmar Military Allows for Serious Corruption |url=https://www.justiceformyanmar.org/press-releases/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026180332/https://www.justiceformyanmar.org/press-releases/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption |archive-date=26 October 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Justice For Myanmar}}</ref> မင်းအောင်လှိုင်၏ သားဖြစ်သူ အောင်ပြည့်စုံသည် Sky One ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီနှင့် အောင်မြင့်မိုမင်းအာမခံ ကုမ္ပဏီအပါအဝင် ကုမ္ပဏီများစွာ ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":3" /> အောင်ပြည့်စုံသည် ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ]]တွင်လည်း ရှယ်ယာများစွာ ပါဝင်ထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=တပ်ချုပ်သားပိုင်ကုမ္ပဏီများကို အရေးယူရန် ကုလအချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့ တောင်းဆို |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/2402 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201053646/https://www.myanmar-now.org/mm/news/2402 |archive-date=1 February 2021 |access-date=11 January 2021 |website=Myanmar NOW |language=my}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီးနောက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ [[ပြည်သူ့ရင်ပြင်နှင့် ပြည်သူ့ဥယျာဉ်]]တွင် စားသောက်ဆိုင်နှင့် အနုပညာပြခန်းအတွက် နှစ် ၃၀ မြေငှားရမ်းခြင်းကို ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် လျော့နည်းသော နှုန်းထားဖြင့် သားဖြစ်သူ အောင်ပြည့်စုံက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Military Chief's Son Paid 'Very Low' Rent for His Upscale Restaurant on Government-Owned Land |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-son-paid-very-low-rent-for-his-upscale-restaurant-on-government-owned-land |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200717014336/https://myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-son-paid-very-low-rent-for-his-upscale-restaurant-on-government-owned-land |archive-date=17 July 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> ဆေးနှင့် ဆေးပစ္စည်းများအတွက် [[အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဌာန (မြန်မာ)|အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဌာန]]၏ ခွင့်ပြုချက်နှင့် အခွန်ကိစ္စရပ်များကို ဝန်ဆောင်မှုပေးသော ''A&M Mahar'' ကုမ္ပဏီသည်လည်း အောင်ပြည့်စုံပိုင်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=Dirty Secrets #2: Sr. Gen. Min Aung Hlaing's family profiting off of FDA and Customs clearances |url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/dirty-secrets-2-sr-gen-min-aung-hlaings-family-selling-fda-and-customs-clearance-for-profit |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026181000/https://www.justiceformyanmar.org/stories/dirty-secrets-2-sr-gen-min-aung-hlaings-family-selling-fda-and-customs-clearance-for-profit |archive-date=26 October 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Justice For Myanmar}}</ref> အခွန်ဌာနကို MEHL ၏ ဒါရိုက်တာဟောင်းဖြစ်သူ ဦးကျော်ထင်က ဦးဆောင်သည်။<ref name=":1" /> ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် သမီးဖြစ်သူ [[ခင်သီရိသက်မွန်]]သည် [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |title=Military Chief's Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants |archive-date=15 December 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> ထိုနှစ်မှာပင် ချွေးမဖြစ်သူ မျိုးရတနာထိုက်က Stellar Seven Entertainment အမည်ရှိ ဖျော်ဖြေရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ==ထမ်းဆောင်ခဲ့သော စစ်ဖက်ဆိုင်ရာတာဝန်များ== {| class="wikitable" |- !ခုနှစ် !! နေရာ !!ရာထူး!! တာဝန် |-၁၉၉၅-၁၉၉၈(အမှတ်(၃၆၉)ခြေမြန်တပ်ရင်း)နမခလက်အောက်ခံတပ်ရင်း(တပ်ရင်းမှူး) | ၁၉၉၈ ||[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || စစ်ဦးစီးအရာရှိ (ပထမတန်း) |- | ၁၉၉၉ ||[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်မှူးကြီး|| နည်းဗျူဟာမှူး |- | ၂၀၀၂ ||[[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်မှူးချုပ် || တပ်မမှူး |- | ၂၀၀၃ ဩဂုတ် ||[[စစ်တက္ကသိုလ်]] || ဗိုလ်မှူးချုပ် || ကျောင်းအုပ်ကြီး |- | ၂၀၀၄ နိုဝင်ဘာ || [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်ချုပ်|| တိုင်းမှူး |- | ၂၀၀၆ || [[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်ချုပ် || တိုင်းမှူး |- | ၂၀၀၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ်|| [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] |- | ၂၀၀၈ || [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး || [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] |- | ၂၀၁၀ ဩဂုတ် || [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး || [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း/ ရေ/ လေ)]] |- |၂၀၁၁ မတ် || rowspan="3" |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]|| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|| rowspan="3" | [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်]] |- |၂၀၁၂ ဧပြီ ၃ || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |- |၂၀၁၃ မတ် || ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |} == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf|accessdate=2025 August 2|publisher=Open Data Mekong}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်သည် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့တို့ မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref name=":4" /> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ (၅) ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]က ဂုဏ်ထူးဆောင် [[ပြည်သူ့ရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှု|ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု]]ပါရဂူဘွဲ့ Honorary Doctor of Public Administration (D.P.A honoris causa) ကိုချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/69846d4bdd503d7856062b39 |access-date=2026-04-14 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> == ကျန်းမာရေး နှင့် အရေးပေါ်ခွဲစိတ်ခံရမှု == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း (Lumbar Spondylosis with Spinal Stenosis) ဝေဒနာအတွက် နေပြည်တော်ရှိ အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး (ခုတင် ၁၀၀၀) ၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ပါရဂူများနှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆေးတပ်ဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်း၍ ၂ နာရီကြာ အရေးပေါ် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူခဲ့သည်။ထို ခွဲစိတ်မှုသည် အောင်မြင်ခဲ့ကြောင်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက သတင်းထုတ်ပြန်ပေးခဲ့ပြီး၊ထုတ်ပြန်ချက်ထဲ တာဝန်များပြန်လည်ထမ်းဆောင်နေပြီဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310689|title=ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာခံစားခဲ့ရသဖြင့် အရေးပေါ်ခွဲစိတ်ကုသမှု (၂)နာရီကြာ ပြုလုပ်ခဲ့ရ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} {{s-start}} {{s-mil}} {{s-bef|before=[[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]]}} {{s-ttl|title=[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]|years=၂၀၁၀–၂၀၁၁}} {{s-aft|after=[[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]]}} {{s-bef|before=[[သန်းရွှေ]]}} {{s-ttl|title=[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|years=၂၀၁၁–၂၀၂၆}} {{S-aft|after= [[ရဲဝင်းဦး]]}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[သန်းရွှေ]]<br>{{nobold|[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ]]ဥက္ကဋ္ဌ <small>(၁၉၉၇–၂၀၁၁)</small>}}}} {{s-ttl|title=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]|years=၂၀၂၁–၂၀၂၅}} {{S-aft|after= ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း''}} {{s-bef|before=[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{nobold|(ယာယီ)}}}} {{s-ttl|title=ယာယီ[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] (တာဝန်) |years=၂၀၂၄–၂၀၂၆}} {{S-aft|after= ''ကိုယ်တိုင်''}} {{s-vac|last=[[သိန်းစိန်]] {{nobold|(၂၀၁၁)}}}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |years=၂၀၂၁–၂၀၂၅}} {{S-aft|after= [[ညိုစော]]}} {{s-end}} {{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အကြီးအကဲများ}} {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} {{lifetime|၁၉၅၆| | }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထားဝယ်လူမျိုး]] 9m3vd82r0cuahp53vk0r9wst4zdvdgb 0 21306 1046985 1017774 2026-08-07T12:38:58Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1046985 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{ဇန်နဝါရီလ}} |} [[ဇန်နဝါရီ]]လ၊ (၁၁)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၁)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၅၄) ရက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၃၅၅) ရက်) ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်ရပ်များ == *[[၁၅၆၉]] &ndash; ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး [[ထီ]]ဖွင့်ခြင်းကို အင်္ဂလန်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ *[[၁၅၇၁]] &ndash; [[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ|ဩစတြီးယား]] မင်းမျိုးမင်းနွယ်များအား [[ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်]]ပေးခဲ့သည်။ *[[၁၇၈၇]] &ndash; [[ဝီလီယံ ဟာရှယ်]]သည် [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]၏ ဂြိုဟ်ရံလနှစ်စင်းဖြစ်သော တိုင်တန်းနီးယား နှင့် အိုဗရွန် တို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ *[[၁၈၆၁]] &ndash; [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ *[[၁၉၂၂]] &ndash; [[ဆီးချိုရောဂါ]]ကို ကုသရန်အတွက် [[အင်ဆူလင်]]ကို လူသားလူနာတွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ *[[၁၉၄၂]] &ndash; [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]: [[ကွာလာလမ်ပူမြို့]]ကို ဂျပန်တပ်များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ *[[၁၉၇၂]] &ndash; အရှေ့ပါကစ္စတန်ပြည်နယ်သည် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ *[[၂၀၂၆]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/|access-date=2026-02-28|language=en-US|archive-date=1 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/|url-status=dead}}</ref> == မွေးဖွားသူများ == *[[၁၉၅၄]] &ndash; [[ဆတ္တရာသီ|ကယ်လာ့ရှ် ဆတ္တရာသီ]]၊ အိန္ဒိယလူမျိုး အင်ဂျင်နီယာ၊ ပညာသင်ကြားပေးသူနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ [[နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု|ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရှင်]] == ကွယ်လွန်သူများ == *[[၁၉၂၈]] &ndash; [[သောမတ်စ် ဟာဒီ]]၊ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာနှင့် ကဗျာဆရာ ([[၁၈၄၀]] မွေးဖွား) *[[၂၀၁၁]] - [[မောင်ဝဏ္ဏ (ဒါရိုက်တာ)|မောင်ဝဏ္ဏ]], စာရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ([[၁၉၄၇]] မွေးဖွား) == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Reflist}} {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:ဇန်နဝါရီ]] 6sa0ookv7h65z6gsmuarb1vlt5pvp1m 0 21442 1047049 541768 2026-08-07T15:14:06Z ~2026-43505-36 146639 /* ဖြစ်စဉ်များ */ နော်ရူးသမ္မတနိုင်ငံသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏အမည်ကို Naoero သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် တရားဝင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်သည် မြန်မာစကားမပြောတတ်သော်လည်း ဗမာစကားပြောတတ်သော သူငယ်ချင်းတစ်ဦးရှိသည် - CT4 1047049 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{ဇွန်လ}} |} [[ဇွန်]]လ၊ (၂၆)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၇၇)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၁၇၈)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၈၈) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *၂၀၂၆ - နော်ရူးသည် ၎င်း၏တရားဝင် အင်္ဂလိပ်အမည်ကို နော်ရူးမှ နာအိုရိုသမ္မတနိုင်ငံသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ * * == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == အရှို ချင်းကျောင်းသားခေါင်းဆောင်ဆလိုင်းတင်မောင်ဦး * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:ဇွန်]] t9o97i7lo102uibzsevyqphrreegn89 0 29555 1047164 1044034 2026-08-07T16:46:23Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ, -အိမ်မက် +အိပ်မက်, -ဓါတ် +ဓာတ်) 1047164 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = အဆိုတော် မကြည်အောင် | image = | birth_date = ခန့်မှန်း ၁၈၉၉ / ၁၉၀၀ | birth_place = စက်ဆန်းရပ်ကွက်၊ ပုဇွန်တောင်၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | birth_name = သန်းတင်၊ခင်ကြည် | death_date = {{Death date and age|1956|2|11|1900}} | death_place = စက်ဆန်းရပ်ကွက်၊ [[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်|ပုဇွန်တောင်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | parents = ဘိုးကြူး + ဒေါ်ရီ | spouse = ဘနှစ် | occupation = အဆိုတော်၊ အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး၊ အကနည်းပြ | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | label = ခွေးတံဆိပ် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ<br>ကိုလံဘီယာ ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ }} }} '''မကြည်အောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစောဆုံးသော ခေတ်ပေါ်အဆိုတော်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ဂီတသမိုင်းပညာရှင်များ၏ မှတ်တမ်းတင်ခြင်းကို ခံထားရသူဖြစ်ပြီး၊ ကိုလိုနီခေတ်ဦးနှင့် စစ်ကြိုခေတ်၊ စစ်ပြီးခေတ်တိုင်အောင် လျှမ်းလျှမ်းတောက် ကျော်ကြားခဲ့သော အမျိုးသမီး ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ကြီး၊ ပြဇာတ်နှင့် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |title=မြန်မာအမျိုးသမီးတွေရဲ့ အသံကို ထင်ဟပ်ခဲ့တဲ့ မကြည်အောင် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47499726 |access-date=2026-07-17 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာသင်ယူခြင်း == မကြည်အောင်ကို ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၉ သို့မဟုတ် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်) တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်၊ စက်ဆန်းရပ်ကွက်၌ ကုန်သည်ကြီး ဦးဘိုးကြူးနှင့် ဒေါ်ရီတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး ၁၄ ဦး အ နက် အငယ်ဆုံးသမီးဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ "မသန်းတင်" ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း မိသားစုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်က "မခင်ကြည်" ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာဝါသနာ အထူးထုံမွှမ်းခဲ့ပြီး သူမ၏အဖိုး (ဖခင်၏ဖခင်ဖြစ်သူ) ဦးအောင်ရထံမှ ရှေးဟောင်းသဘင်နှင့် ဂီတဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို ကြားနာမှတ်သားရင်း ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ အသံပါရမီထူးခြားခြင်း၊ ရုပ်ရည်ပြေပြစ်ချောမောခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်းနှင့် ကပြခြင်းတို့တွင် ထူးချွန်ခြင်းတို့ကြောင့် မိဘများက စက်ဆန်းရပ်ရှိ နာမည်ကျော် ဇာတ်ဆရာကြီး ဦးလွမ်းထံတွင် အပ်နှံ၍ စနစ်တကျ သင်ကြားစေခဲ့သည်။ == အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝနှင့် သဘင်ခရီးလမ်း == မခင်ကြည်သည် ပုဇွန်တောင်ရပ်ကွက်အတွင်း ကျင်းပလေ့ရှိသော အလှူပွဲများနှင့် ဆွမ်းကြီးလောင်းပွဲများ၌ အပျော်တမ်း အငြိမ့်သီချင်းများ သီဆိုကပြရာမှတစ်ဆင့် ပရိသတ်အသိအမှတ်ပြုမှုကို စတင်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးကျော်ရွဲ့၏ အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် ကပြခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အမည်ရင်း "မခင်ကြည်" ပျောက်ကာ '''ချန်ပီယံ မကြည်အောင်''' ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဖြူနီဝါပြာ |date=2015-04-08 |title=ဖြူနီဝါပြာတေးသံသာများ (မူလ): မကြည်အောင် - ဓာတ်ပြားတေးသီချင်းများ အမှတ် (၂) |url=https://phyuniwarpyar.blogspot.com/2015/04/blog-post_8.html |access-date=2026-07-17 |website=ဖြူနီဝါပြာတေးသံသာများ (မူလ)}}</ref> မကြည်အောင်သည် ပါရမီထူးခြားသည့်အပြင် ဉာဏ်ပညာ အလွန်ထက်မြက်သဖြင့် အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်ကပင် မင်းသားအက၊ မင်းသမီးအက၊ အငြိမ့်အကနှင့် ဇာတ်အကအမျိုးမျိုးကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ ကပြနိုင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်ရှိသောအခါ အနုပညာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရင်း ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးရန် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့တွင် နာမည်ကြီး သဘင်ပညာရှင်များနှင့် ဆက်သွယ်မိပြီး အငြိမ့်အဖွဲ့များတွင် လိုက်ပါကပြကာ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မန္တလေးမြို့၌ အလွန်ကျော်ကြားလှသော အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်း၊ ဒေါ်အယ်လင်စိန်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ ကပြခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်မှစ၍ ကိုယ်တိုင်ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ နာမည်ကျော်မင်းသမီး [[ဩဘာစိန်]]၊ ဒေါင်းယဉ်ပျံ တင်လှိုင်တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သည်။ အငြိမ့်လောကတွင် ၇ နှစ်ခန့် ကျင်လည်ခဲ့ပြီးနောက် အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ်တွင် စက်ဆန်းရပ်ကွက်ဇာတိဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီသင်္ဘောစာရေးအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေသည့် "ကိုဘနှစ်" နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ကိုဘနှစ်သည်လည်း "အရပ်မင်းသား" ဟု အနုပညာလောကတွင် ကျော်ကြားသူဖြစ်ပြီး လင်မယားနှစ်ဦးစလုံး ဝါသနာတူညီကြသဖြင့် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်သည် ခေတ်ပြိုင်အနုပညာသည်များ ဆုံဆည်းရာ အဓိကနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဘဝနှင့် ကျော်ကြားမှု == မူလဆရာရင်းဖြစ်သူ အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ်၏ ကူညီချိတ်ဆက်ပေးမှုကြောင့် မကြည်အောင်သည် "ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ" နှင့် ဆက်သွယ်မိကာ ဓာတ်ပြားအဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားဖြင့် သီဆိုခဲ့သည့် ဆရာချစ်၏ “ကိုလေအိုး” သီချင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ မကြုံစဖူး တဟုန်ထိုး ကျော်ကြားသွားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်အဖြစ် အောင်မြင်လာသောအခါ သူမ၏အငြိမ့်အမည် "ချန်ပီယံ မကြည်အောင်" မှ ချန်ပီယံဟူသော ဘွဲ့အား ဖြုတ်လိုက်ပြီး "မကြည်အောင်" အမည်ဖြင့်သာ တရားဝင် သီဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မကြည်အောင်သည် "ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ" သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ကိုဘနှစ်ကိုလည်း ဓာတ်ပြားထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ အထူးကြီးကြပ်ရေးမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်စေခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီတွင် ပထမဆုံး သီဆိုသွင်းယူခဲ့သည့် သီချင်းမှာ ဒဂုန်ဆရာတင် ရေးသားစပ်ဆိုသည့် "တရုတ်ပြည်မြကျောက်လွှာ" သီချင်းဖြစ်သည်။ မကြည်အောင်သည် ခေတ်ပြိုင်အကျော်အမော် တေးရေးဆရာကြီးများဖြစ်ကြသော လှည်းတန်းဦးလူကလေး၊ အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ်၊ [[နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်|နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်]]၊ ဒဂုန်ဆရာတင်၊ ရွှေဂုံညွန့်၊ [[ရွှေတိုင်ညွန့်]] နှင့် သဟာယဆရာတင် တို့၏ တေးသီချင်းများကို သီဆိုခွင့်ရခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်နှင့် ရွှေတိုင်ညွန့်တို့၏ လက်ရာများကို အများဆုံး သီဆိုခဲ့ရပြီး ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီ၏ အအောင်မြင်ဆုံးနှင့် အဓိက အဆိုတော်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမသည် သီချင်းဓာတ်ပြားချပ်ရေ ၁၀၀ ကျော် သီဆိုသွင်းယူခဲ့သည်။ == စစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားလာသောအခါ ဓာတ်ပြားလုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းသွားသဖြင့် မကြည်အောင်သည် “မကြည်အောင်၏ ခေတ်သစ်ရာဇဝင်ပြဇာတ်အဖွဲ့” ကို ကိုယ်တိုင်တည်ထောင်ကာ နယ်စုံလှည့်လည် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ စတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ စစ်အတွင်း ပျက်စီးသွားချိန်အထိ မကြည်အောင်သည် သက်တမ်းအရှည်ဆုံးနှင့် အအောင်မြင်ဆုံး အမျိုးသမီးအဆိုတော်အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် ပန်တျာကျောင်း (ယခု ရန်ကုန်ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၏ ရှေ့ပြေး) ကို စတင်ဖွင့်လှစ်သောအခါ မကြည်အောင်သည် အမျိုးသမီး အကနည်းပြအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး မျိုးဆက်သစ် သဘင်ပညာရှင်များကို လက်တွဲပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။ == အနုပညာဟန်နှင့် ဂီတအမွေအနှစ် == မကြည်အောင်သည် အမျိုးသမီးအဆိုတော်များအနက် ရှားပါးလှသည့် "ဘယ်သံ" ခေါ် အသံဝါကြီးဖြင့် သီဆိုနိုင်သော ထူးခြားသည့် အသံပါရမီရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သီဆိုမှုဟန်သည် စစ်ပြီးခေတ် အဆိုတော်များ၏ ပါးနပ်ချိုသာသော စတိုင်မျိုးထက် အသံဩဇာ ကြီးမားထက်မြက်ခြင်း၊ မြူးကြွခြင်းနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှု ခံစားချက်တို့ကို ထိရောက်ပြတ်သားစွာ ဖော်ပြနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်။ မကြည်အောင် သီဆိုခဲ့သော တေးသီချင်းများသည် အမျိုးအစားစုံလင်လှပြီး ခေတ်ပြိုင်အမျိုးသား အဆိုတော်ကြီးများ ဖြစ်ကြသည့် ဥဩဘသောင်၊ [[ခင်မောင်ရင်]]၊ [[ပြည်လှဖေ]] တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင်ပင် တေးသီချင်းအရေအတွက် ပိုမိုများပြားစုံလင်သည်ဟု ဂီတလောကက သတ်မှတ်ကြသည်။ ဂီတဖန်တီးမှုပိုင်းတွင် စန္ဒရားတီးလုံးများနှင့် အနောက်တိုင်းပုံစံ တွဲဖက်စပ်ဆိုထားသည့် မြန်မာသံဆန်းများကို စတင်သီဆိုကာ အနောက်တိုင်းဂီတ လွှမ်းမိုးမှုကို ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းတေးသွားများကို မှီငြမ်း၍ ဗြိတိသျှခေတ် မြန်မာ့လူနေမှုစနစ် ပြောင်းလဲလာပုံကို ရောင်ပြန်ဟပ်ထားသည့် “ဟောင်းအိုးမကြည်အောင်”၊ “ဝှတ်ဆိုတာဘာလဲ”၊ “အိုင်ဆေး”၊ “ပလီတာ” နှင့် “တီးပါတီ” စသည့် ခေတ်ပေါ်တေးများ ရှိခဲ့သလို၊ “သားရွှေခဲ” ကဲ့သို့သော တေးသီချင်းများဖြင့်လည်း အိန္ဒိယဂီတသံ လွှမ်းမိုးမှုကို ထင်ဟပ်စေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ခေတ်ရေစီးကြောင်းနှင့် သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်များကို အနုပညာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရာ ၁၁ ပြား ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲသို့ မြန်မာပြည်ကိုယ်စားပြု သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူ အားကစားသမား [[ဦးဇော်ဝိတ်]]ကို ဂုဏ်ပြုသည့် "ကမ္ဘာတလွှမ်း" သီချင်း၊ သမဝါယမအသင်းများ အားပေးရေးသီချင်း၊ "လေယာဉ်ပျံ" နှင့် "မိန်းမဂျော်ကီ" စသည့် သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးတေးများကိုလည်း သီဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ၏ နိုင်ငံရေးတက်ကြွချိန်တွင်မူ တေးရေးဆရာ [[ရွှေတိုင်ညွန့်]] ရေးစပ်သည့် "သီတာရတနာ"၊ "အိုးဝေဝေ"၊ "ဗမာ့သွေး" နှင့် "သုံးရောင်ခြယ်" စသည့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် လှုံ့ဆော်ရေး တေးသီချင်းများဖြင့် ပြည်သူတို့၏ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို အပြင်းအထန် နှိုးဆော်ပေးခဲ့ရာ အဆိုပါတေးများသည် [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (BIA) အတွက် စစ်သားစုဆောင်းပေးနိုင်သည်အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘာသာရေးနှင့် မိဘမေတ္တာဘွဲ့ ကဏ္ဍတွင်လည်း ဝိစိတြနှင့် မိဘမေတ္တာဘွဲ့များ ဖြစ်ကြသော "ဗောဓိပင်နှင့် ရွှေပလ္လင်"၊ "နီးအောင်ပင်လှမ်း"၊ "သာသနာ့အမွေခံ" နှင့် "ပဉ္စင်းအမ" တို့ကို သီဆိုခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ယနေ့တိုင် ဝါဆိုဝါခေါင်နှင့် အလှူပွဲရာသီများတွင် မရိုးနိုင်အောင် ကြားရစမြဲဖြစ်သည့် "ဓမ္မစကြာ" သီချင်းမှာ မကြည်အောင်၏ အကျော်ကြားဆုံး ဓမ္မတေးအဖြစ် ဂန္ထဝင်မြောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သင်္ကြန်တေးဖြစ်သော "သပြေခက်နှင့် ရေပက်" နှင့် မိုးတွင်းတေးဖြစ်သော "မိုးပစ္စုန်" တို့သည်လည်း မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားလှသော ရာသီဘွဲ့တေးများအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အသက် ၅၆ နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်၊ စက်ဆန်း (၅) လမ်း၊ အိမ်အမှတ် (၃၇၈) ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == သီဆိုခဲ့သော တေးသီချင်းများ (၁၅၀) == မကြည်အောင် သီဆိုခဲ့ပြီး ထင်ရှားသော တေးသီချင်း ၁၅၀ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=အောင်သိန်း |first=ဆင်ဖြူကျွန်း |year= |title=မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် ပညာရှင်များ |publisher= |page=}}</ref> {{columns-list|* ၁။ ကမ္ဘာတလွှမ်း - ရွှေဂုန်မောင် (ရွှေဂုန်မောင် နှင့် တွဲဖက်သီဆို) * ၂။ ကမ္ဘာမဏ္ဍိုင် - ဆရာတောက် * ၃။ ကျန်းမာရေး - သဟာရဆရာတင် * ၄။ ကျက်သရေဆောင် - ဒဂုံညွှန့်ဆရာနှစ် * ၅။ ကြက်ဥအရောင် - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၆။ ကြံတိုင်းအောင် - ရွှေတိုင်ညွန့် * ၇။ ကြာကြာဝါးမှ-ခါးမှန်းသိ - ''မသိ'' * ၈။ ကြောက်ရင်မသောက်နဲ့ - ဒဂုံညွှန့်ဆရာတင် * ၉။ ကလေးအမေ - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၁၀။ ကာလပြောင်းပြန် - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၁၁။ ကိုချာချာလည် - ''မသိ'' * ၁၂။ ကိုလူပျို - ''မသိ'' * ၁၃။ ကိုလေပွေ - အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ် * ၁၄။ ကိုလေအိုး - အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ် * ၁၅။ ကေသရာဇာ - ရွှေတိုင်ညွှန့် * ၁၆။ ချစ်မိုးကြီး - ''မသိ'' * ၁၇။ ချစ်ယောင်ယောင် - နဂါရာချစ် * ၁၈။ ချွေတာရေး - ''မသိ'' * ၁၉။ ဂျိုးနှစ်ကောင် - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၂၀။ ကရုဏာ - ''မသိ'' * ၂၁။ ဂွတ်တမောနီး - ဒဂုံညွှန့်ဆရာနှစ် * ၂၂။ ဂုဏ်သရေ - ''မသိ'' * ၂၃။ ဂုဏ်မာဏ - ''မသိ'' * ၂၄။ စကားတောင်စား - ရွှေတိုင်ညွှန့် * ၂၅။ စွယ်တော်ခိုးခန်း - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၂၆။ စိတြဂီဝါ - ရွှေတိုင်ညွှန့် * ၂၇။ စိန်ချယ်ဖြာရောင်လင်း - ရာပြတ်မောင်ကလေး * ၂၈။ စုံတောမြိုင် - ရွှေတိုင်ညွှန့် * ၂၉။ ဆင်တူယိုးမှား - ''မသိ'' * ၃၀။ ဆယ်ဆယ်ရောင် (ဒိန်း) - ''မသိ'' * ၃၁။ ဆိုလေကဲလေ - ဆရာတောက် * ၃၂။ ဇာတိနွယ် - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၃၃။ ဇာတိပုည-ဂုဏ်မာနသီချင်း - ဒဂုံညွန့်ဆရာနှစ် * ၃၄။ ညှော်ကြမယ်နော် - ဦးကြင်ခဲ * ၃၅။ ညီလာခံ - လှည်းတန်းဦးလူကလေး * ၃၆။ တပင်ရွှေထီး - ရွှေတိုင်ညွှန့် * ၃၇။ တရုတ်ပြည်-မြကျောက်လွှာသီချင်း - ဒဂုန်ဆရာတင် * ၃၈။ တီးပါတီ - ရွှေတိုင်ညွှန့် * ၃၉။ တူနယ်တဲ့နယ် - ရွှေတိုင်ညွှန့် * ၄၀။ တေဇဂုံ - လှည်းတန်းဦးလူကလေး * ၄၁။ တေ-ဇ-သု-နေ-မ - ရွှေတိုင်ညွန့် * ၄၂။ တောင်သူပျို - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၄၃။ ထင်းထမ်းရာဇာသီချင်း - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၄၄။ ထမနဲပါတီ - ရွှေတိုင်ညွှန့် * ၄၅။ ထာဝရပျော်ရွှင် - ဒဂုံညွှန့်ဆရာနှစ် * ၄၆။ ဓမ္မစကြာ - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၄၇။ ဓာတ်တော်ဝေခန်း - ရွှေတိုင်ညွှန့် * ၄၈။ နန်းကြာညိုကြော့ဂီတပတ်ပျိုး - ''မသိ'' * ၄၉။ နှစ်ကိုယ်ကြား - ''မသိ'' * ၅၀။ နှစ်သက်စရာ - ဝဇီရာ * ၅၁။ နောက်ဆုံးပိတ်အိတ်နဲ့လွယ် - ''မသိ'' * ၅၂။ ပင်တိုင်စံ (ဇာတ်ထုပ်အပိုင်း) - ''မသိ'' * ၅၃။ ပင်နီသီချင်း - ''မသိ'' * ၅၄။ ပစ်ကနစ်ပါတီ - ''မသိ'' * ၅၅။ ပဉ္စင်းအမ - ရွှေတိုင်ညွန့် * ၅၆။ ပဉ္စသိင်္ခ - ''မသိ'' * ၅၇။ ပန်းတကာ့ဘုရင် - ''မသိ'' * ၅၈။ ပန်းဥယျာဉ် - ''မသိ'' * ၅၉။ ပျော်တော်ဆက် - ''မသိ'' * ၆၀။ ပြဒါးတစ်လမ်းသံတစ်လမ်း - ''မသိ'' * ၆၁။ ပြူစောထီး - ''မသိ'' * ၆၂။ ပလီတာသီချင်း - ''မသိ'' * ၆၃။ ပလ္လင်ရှင်တမ်း - ''မသိ'' * ၆၄။ ပွဲကြိုက်မောင် - ''မသိ'' * ၆၅။ ပိုက်ဆံမျက်နှာတော် - ''မသိ'' * ၆၆။ ဖူးစာလယ် - ''မသိ'' * ၆၇။ ဗမာ့ခေတ် - ''မသိ'' * ၆၈။ ဗမာ့သွေး - ''မသိ'' * ၆၉။ ဗြဟ္မာစရိယ - ''မသိ'' * ၇၀။ ဗုဒ္ဓေါမေသရဏံ - ''မသိ'' * ၇၁။ ဗောဓိကုက္ကိုသီချင်း - ''မသိ'' * ၇၂။ ဗောဓိပင်နှင့်ရွှေပလ္လင် - ရွှေတိုင်ညွန့် * ၇၃။ မကြည်အောင်ဘယ်လောက်ကြီးသလဲ - ''မသိ'' * ၇၄။ မချစ်ဘဲမနေနိုင် - ''မသိ'' * ၇၅။ မခို့တရို့ - ''မသိ'' * ၇၆။ မင်းခမ်းမင်းနား - ''မသိ'' * ၇၇။ မယ့်အာရုံ - ''မသိ'' * ၇၈။ မျက်လှည့်ဆရာ - ''မသိ'' * ၇၉။ မျှော်တော်ဇော - ''မသိ'' * ၈၀။ မျှော်ဘာရောင် - ''မသိ'' * ၈၁။ မြွေကြီးနှစ်ကောင် - ''မသိ'' * ၈၂။ မဟာမီးကြီးရွှေติဂုံ - ''မသိ'' * ၈၃။ မိဂဒါဝုန် - ''မသိ'' * ၈၄။ မိန်းမဂျော်ကီ - ''မသိ'' * ၈၅။ မိဘမေတ္တာ - ရွှေတိုင်ညွန့် * ၈၆။ မိုးပစ္စုန် - ''မသိ'' * ၈၇။ မေတ္တာဇင် - ''မသိ'' * ၈၈။ ယက်ကန်းသည် - ''မသိ'' * ၈၉။ ယိုးဒယား-ရွှေပစ္စုန် - ''မသိ'' * ၉၀။ ရည်းစားမူ - ''မသိ'' * ၉၁။ ရနိုးကြီး - ''မသိ'' * ၉၂။ ရွှန်းရွှန်းဝေ - ''မသိ'' * ၉၃။ ရွှေစပ္ပါယ်ရုံ - ''မသိ'' * ၉၄။ ရွှေတိဂုံစေတီ - ''မသိ'' * ၉၅။ ရွှေတိဂုံသမိုင်း - ''မသိ'' * ၉၆။ ရွှေဒေါင်းခွက် - ''မသိ'' * ၉၇။ ရွှေပဒေသာ - ''မသိ'' * ၉၈။ ရွှေလက်ဆောင် - ''မသိ'' * ၉၉။ ရွှေလမ်းငွေလမ်း - ''မသိ'' * ၁၀၀။ ရှမ်းကြိုက်နွားချော - ''မသိ'' * ၁၀၁။ ရှိစုံရွက်ကြာ (ပျိုး) - ''မသိ'' * ၁၀၂။ ရာသီတော်ဦး - ''မသိ'' * ၁၀၃။ ရီတာပေါ့မဟာသင်္ကြန် - ''မသိ'' * ၁၀၄။ လ-၂-ချောင်းငင် - ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင် * ၁၀၅။ လင်ဆိုးမယားတဖားဖား - ''မသိ'' * ၁၀၆။ လွန်းပိုအောင် - ''မသိ'' * ၁၀၇။ လွမ်းဘုန်တော် - ''မသိ'' * ၁၀၈။ လသာတုန်းဗိုင်းငင် - ''မသိ'' * ၁၀၉။ လှေကားကြီး - ''မသိ'' * ၁၁၀။ လူပုစိတ်တို - ''မသိ'' * ၁၁၁။ လူမနှော (ပျိုး) - ''မသိ'' * ၁၁၂။ လေယာဉ်ပျံ - ''မသိ'' * ၁၁၃။ လောကုတ္တရာဘဏ် - ''မသိ'' * ၁၁၄။ ဝှတ်ဆိုတာဘာလဲ - ''မသိ'' * ၁၁၅။ ဝါဆိုဥပုသ် - ''မသိ'' * ၁၁၆။ ဝိစိတြ - ''မသိ'' * ၁၁၇။ သကြားဆိုတာဘာလဲ - ''မသိ'' * ၁၁၈။ သင်္ကန်းဂုဏ်ရည် - ရွှေတိုင်ညွန့် * ၁၁၉။ သစ္စာမြက်ပင်ဆေးဖက်ဝင် - ''မသိ'' * ၁၂၀။ သန္ဓေသူ - ''မသိ'' * ၁၂၁။ သပြေခက် နဲ့ရေပက် - ''မသိ'' * ၁၂၂။ သမဝါယမ - ''မသိ'' * ၁၂၃။ သားရွှေခဲ - ''မသိ'' * ၁၂၄။ သာသနဒါယကာ - ''မသိ'' * ၁၂၅။ သီတာရတနာ - ''မသိ'' * ၁၂၆။ သုံးခွက်တစ်ခွက်တင် - ''မသိ'' * ၁၂၇။ သုံးရွေ့လယ် - နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် * ၁၂၈။ သုံးရာသီ - ''မသိ'' * ၁၂၉။ သုံးရောင်ခြယ် - ''မသိ'' * ၁၃၀။ သောင်းခြောက်ထောင် - ''မသိ'' * ၁၃၁။ သော်တာရောင် - ''မသိ'' * ၁၃၂။ အချစ်ကြီး အမျက်ကြီး - ''မသိ'' * ၁၃၃။ အင်္ဂုလိမာလ - ''မသိ'' * ၁၃၄။ အနောဒိသ - ''မသိ'' * ၁၃၅။ အဝယ်တော် - ''မသိ'' * ၁၃၆။ အာရောဂျံ - ''မသိ'' * ၁၃၇။ အိပ်မက်ရရွှေဒင်္ဂါး - ''မသိ'' * ၁၃၈။ အိုင်ဆေးသီချင်း - ''မသိ'' * ၁၃၉။ အိုးဝေဝေ - ရွှေတိုင်ညွန့် * ၁၄၀။ အောင်နိမိတ် - ''မသိ'' * ၁၄၁။ အောင်ဗလအလွမ်းပြေ - ရွှေတိုင်ညွန့် * ၁၄၂။ ဣစ္ဆာသယ - ''မသိ'' * ၁၄၃။ ဥစ္စာစုနည်းနိဿရည်း - ''မသိ'' * ၁၄၄။ ဥပသကီ - ''မသိ'' * ၁၄၅။ ဥမ္မာဒန္တီ - ''မသိ'' * ၁၄၆။ ဦးကလောင်သီချင်း - ''မသိ'' * ၁၄၇။ ဦးနုစကားပုံ - ''မသိ'' * ၁၄၈။ ဦးပုဒ်သယ် - ''မသိ'' * ၁၄၉။ ဦးသုံးကြိမ် - ''မသိ'' * ၁၅၀။ ဧတဲ့ရာသီ - ''မသိ''|colwidth=30em}} == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၁၉၅၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ့ သဘင်ပညာရှင်များ]] c9g7ppnvd0zdd0ftvab2ihfszvbpsia 0 46115 1046983 1030750 2026-08-07T12:01:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1046983 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name=ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ |parent_organization=[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |leader_title=ဥက္ကဋ္ဌ |leader_name=ဒေါက်တာ[[နန္ဒကျော်စွာ]] |leader_title2=အတွင်းရေးမှူး |membership=၁၅ |location=ဥပဒေကြမ်းကော်မတီရုံး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဝင်း၊​ နေပြည်တော် |formation= ၁ မတ် ၂၀၁၁ |type=လွှတ်တော်ကော်မတီ}} '''ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ''' သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁ နှင့် ပုဒ်မ ၂၇ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်တို့အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် (၁၅)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အမြဲတမ်းကော်မတီ ဖြစ်သည်။ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်သက်တမ်းတွင် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ် ဒေါက်တာ[[နန္ဒကျော်စွာ]]ဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းရေးမှူးမှာ အမရပူရမဲဆန္ဒနယ် [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]] ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး၌ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ ဖွဲ့စည်း|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%91%E1%80%99%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6/|website=Popular|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref><ref>{{Cite web|title=ပြည့်သူ့လွှတ်တော် ဉပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစရင်း ကော်မတီတို့ ဖွဲ့စည်း – Positive Angle News|url=https://positiveanglenews.com/2026/03/23/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%89%E1%80%95%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%80/|website=positiveanglenews.com|access-date=2026-03-23}}</ref> == သက်တမ်း == ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာနည်းဥပဒေများအရ လွှတ်တော်ကော်မတီများ၏ သက်တမ်းသည် လွှတ်တော်၏သက်တမ်းနှင့်အညီ ဖြစ်ပြီး၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌသည် ကော်မတီ၏ သက်တမ်း တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သည့်အခါတိုင်း ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး လိုအပ်ပါက ကော်မတီဝင်များကို သင့်လျော်သလို လဲလှယ်အစားထိုး တာဝန်ပေးအပ်နိုင်သည်။ == တာဝန်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်၊ ရပိုင်ခွင့် == ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာနည်းဥပဒေများ၏ အခန်း(၈) တွင် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၏ တာဝန်များ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ အစီရင်ခံစာတင်ပြခြင်းများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ <ref>{{cite web |url= http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committee/%E1%80%A5%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%92%E1%81%BE%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%B8-%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%AE |title= ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ |accessdate= 21 Aug |accessdaymonth= |accessyear= 2012 }}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == === ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၁ မတ် ၂၀၁၁) === မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေးယန္တရားသစ်တွင် အဓိကကျသော ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန် အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်းသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေ ၃၃ နှင့် ၄၀ တို့အရ ပေးအပ်ထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို အသုံးပြု၍ ဤကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2011/MA2011-03-02.pdf?__cf_chl_rt_tk=70eoMCyNqT9.n0YGVvfFE0ciymh7r69vr8k3.YN3_Mw-1774264130-1.0.1.1-sTfDnycrlEz2a1ZC9iXkgDA92pIUXC5qGCZDddoSCU8|title=ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ၊ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊နောက်ကျောဖုံး,အဆက် စာမျက်နှာ(၃)|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂ မတ် ၂၀၁၁}}</ref> ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကော်မတီကို ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးနန္ဒကျော်စွာသည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်နှင့်အတူ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-parliament-117144798/1242267.html |title=ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီတွေဖွဲ့ |work=VOA |access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆ |date=၁ မတ် ၂၀၁၁}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110301_burmese_legislated_committee|title=လွှတ်တော်တွေမှာ ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီတွေ ဖွဲ့စည်း|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၁ မတ် ၂၀၁၁}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width: 100%;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[နန္ဒကျော်စွာ|ဦးနန္ဒကျော်စွာ]] || ဥက္ကဋ္ဌ || [[ဒဂုံမြို့နယ်|ဒဂုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် နှင့်အတူ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့ |- | ၂ || [[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] || အတွင်းရေးမှူး || [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || နောင်တွင် [[ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာ |- | ၃ || ဒေါ်နန်းဝါနု || အဖွဲ့ဝင် || [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်|ကွန်ဟိန်း]] || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|SNDP]] || |- | ၄ || ဦးသောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[မော်လိုက်မြို့နယ်|မော်လိုက်]] || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]] || |- | ၅ || [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ|RNDP]] || |- | ၆ || ဦးငွန်မောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ဟားခါးမြို့နယ်|ဟားခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]] || |- | ၇ || [[ဒွဲဘူ|ဒေါ်ဒွဲဘူ]] || အဖွဲ့ဝင် || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်|အင်ဂျန်းယန်]] || [[စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်|UDPKS]] || |- | ၈ || ဦးစောလှထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ချောင်းဦးမြို့နယ်|ချောင်းဦး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၉ || ဦးခင်မောင်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဇီးကုန်းမြို့နယ်|ဇီးကုန်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၀ || ဦးခင်မောင်ညို || အဖွဲ့ဝင် || [[ပေါက်မြို့နယ်|ပေါက်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၁ || ဦးခင်မောင်ရွှေ || အဖွဲ့ဝင် || [[တမူးမြို့နယ်|တမူး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၂ || ဦးစိုးရယ် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒီမောဆို]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၁၃ || ဦးစတီဖန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်|ကျိုင်းတုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၄ || [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]] || အဖွဲ့ဝင် || [[အမရပူရမြို့နယ်|အမရပူရ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၅ || ဒေါက်တာစိုးမိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဘီးလင်းမြို့နယ်|ဘီးလင်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |} ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၂၂ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ပထမနေ့တွင် လွှတ်တော်၏ လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသူ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးနန္ဒကျော်စွာ အား တည်ဆဲဥပဒေများ စိစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ပေးအပ်ခဲ့သည့်အတွက် ဦးတီခွန်မြတ်သည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယခင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သူ ဦးစောလှထွန်းသည် ကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် အပ်နှင်းခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-08-23.pdf|title=ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး ပထမနေ့စတင်|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၂၃ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ,နောက်ကျောဖုံး နှင့် စာမျက်နှာပါ ဖော်ပြချက်|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၁}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! ရာထူး !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || [[ကွတ်ခိုင်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၂ || ဦးစောလှထွန်း || အတွင်းရေးမှူး || [[ချောင်းဦး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၃ || ဒေါ်နန်းဝါနု || အဖွဲ့ဝင် || [[ကွန်ဟိန်း]] || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|SNDP]]|| |- | ၄ || ဦးသောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[မော်လိုက်]] || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]]|| |- | ၅ || ဦးဘရှိန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျောက်ဖြူ]] || [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ|RNDP]]|| |- | ၆ || ဦးငွန်မောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ဟားခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]]|| |- | ၇ || ဦးစိုးစိုး || အဖွဲ့ဝင် || [[ထီးချိုင့်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၈ || ဦးခင်မောင်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဇီးကုန်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၉ || ဦးခင်မောင်ညို || အဖွဲ့ဝင် || [[လွိုင်ကော်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၀ || ဦးခင်မောင်ရွှေ || အဖွဲ့ဝင် || [[ခင်ဦး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၁ || ဦးစိုးရယ် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒီမောဆို]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၂ || ဦးစတီဖန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျိုင်းတုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၃ || [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]] || အဖွဲ့ဝင် || [[အမရပူရ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၄ || ဒေါက်တာစိုးမိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဘီးလင်းမြို့|ဘီးလင်း]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၅ || ဦးအောင်မြသန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ညောင်တုန်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |} == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဝင်းမြင့် သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၏ အမြဲတမ်းကော်မတီလေးခုအနက် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ တို့ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80-%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85/|title=လွှတ်တော်၏ အဓိက တာဝန်ဖြစ်သည့် ဥပဒေ ပြုရေးနှင့် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းရေး တာဝန် များကို စတင် ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းရေး ဆောင်ရွက်|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|archive-date=22 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322202004/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80-%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85/|url-status=dead}}</ref> ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး [[နောင်ချိုမြို့နယ်]] မှ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) ကိုယ်စားလှယ် [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]] က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]] မှ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) ကိုယ်စားလှယ် ဦးစတီဖန် က အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/02/160204_parliament_committees|title=လွှတ်တော်နှစ်ရပ်မှာ ကော်မတီတွေ စဖွဲ့|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/270322|title=ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌသစ် ပြောကြား|work=Eleven Media Group|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၏ အဖွဲ့ဝင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - === ၁။ စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်) === ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အောက်ပါအတိုင်း စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည် - {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးထွန်းထွန်းအောင် (ခ) [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || [[နောင်ချိုမြို့နယ်|နောင်ချို]] || [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၂ || ဦးစတီဖန် || အတွင်းရေးမှူး || [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်|ကျိုင်းတုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၃ || ဦးဉာဏ်လင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်|ရွှေပြည်သာ]] || NLD || |- | ၄ || [[ခင်ဌေးကြွယ်|ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ်]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[ချောင်းဆုံမြို့နယ်|ချောင်းဆုံ]] || NLD || |- | ၅ || ဦးကျော်စိုးလင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်|ပြည်ကြီးတံခွန်]] || NLD || |- | ၆ || ဦးဝေလှိုင်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ပုသိမ်မြို့|ပုသိမ်]]|| NLD || |- | ၇ || [[ပါထန်း|ဦးပါထန်း]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[မတူပီမြို့နယ်|မတူပီ]] || NLD || |- | ၈ || ဦးအောင်စိန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ထားဝယ်မြို့နယ်|ထားဝယ်]] || NLD || |- | ၉ || ဦးစိုင်းဖုန်းမြတ် || အဖွဲ့ဝင် || [[မူဆယ်မြို့နယ်|မူဆယ်]] || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|SNLD]] || |- | ၁၀ || [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ|ANP]] || |- | ၁၁ || ဦးမင်းသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်|တောင်တွင်းကြီး]] || NLD || |- | ၁၂ || ဦးဌေးငွေ || အဖွဲ့ဝင် || [[မြောင်မြို့နယ်|မြောင်]] || NLD || |- | ၁၃ || ဦးဇော်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ထန်းတပင်မြို့နယ် (ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး)|ထန်းတပင်]] || NLD || |- | ၁၄ || ဦးခင်မောင်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[လမ်းမတော်မြို့နယ်|လမ်းမတော်]] || NLD || |- | ၁၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် || အဖွဲ့ဝင် || - || [[တပ်မတော်]] || |} === ၂။ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်) === အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလ ၁၆ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ကြသည့် ဦးစိန်ဝင်း၊ ဦးဉာဏ်လင်း နှင့် ဒေါက် တာစိုးမိုးသူ တို့ကို ပါတီမှ ပေးအပ်ထားသည့် တာဝန်အသီးသီးမှ ရုတ်သိမ်းသည့် ပြစ်ဒဏ်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/three-nld-mp-forced-to-terminate-duties/3612549.html|title=NLD ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် သုံးဦးကို ပါတီတာဝန်ရပ်ဆိုင်း|work=VOA|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၆}}</ref>နိုဝင်ဘာ ၂၈ရက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၌ လွှတ်တော်က ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကော်မတီများတွင် ပေးအပ်ထားသော တာဝန် အသီးသီးမှလည်း ဖယ်ရှားခဲ့သည့်အတွက် ဦးဉာဏ်လင်းသည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-mps-dismiss-11282016072002.html|title=NLD ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စား လှယ်တချို့လွှတ်တော်ရေးရာကော် မတီတာဝန်တွေကနေ ဖယ်ရှားခံရ|work=RFA|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၆}}</ref>ပထမအကြိမ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးထွန်းထွန်းအောင် (ခ) ဦးထွန်းထွန်းဟိန် || ဥက္ကဋ္ဌ || နောင်ချို || NLD || |- | ၂ || ဦးကျော်စိုးလင်း || အတွင်းရေးမှူး || ပြည်ကြီးတံခွန် || NLD || အဖွဲ့ဝင်မှ အတွင်းရေးမှူးသို့ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |- | ၃ || ဦးစတီဖန် || အဖွဲ့ဝင် || ကျိုင်းတုံ || USDP || အတွင်းရေးမှူးမှ အဖွဲ့ဝင်သို့ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |- | ၄ || ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ် || အဖွဲ့ဝင် || ချောင်းဆုံ || NLD || |- | ၅ || ဦးဝေလှိုင်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပုသိန် || NLD || |- | ၆ || [[ပါထန်း|ဦးပါထန်း]]|| အဖွဲ့ဝင် || မတူပီ || NLD || |- | ၇ || ဦးအောင်စိန် || အဖွဲ့ဝင် || ထားဝယ် || NLD || |- | ၈ || ဦးစိုင်းဖုန်းမြတ် || အဖွဲ့ဝင် || မူဆယ် || SNLD || |- | ၉ || ဦးဘရှိန် || အဖွဲ့ဝင် || ကျောက်ဖြူ || ANP || |- | ၁၀ || ဦးမင်းသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || တောင်တွင်းကြီး || NLD || |- | ၁၁ || ဦးဌေးငွေ || အဖွဲ့ဝင် || မြောင် || NLD || |- | ၁၂ || ဦးဇော်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || ထန်းတပင် || NLD || |- | ၁၃ || စိုင်းထွန်းအေး || အဖွဲ့ဝင် || မိုင်းရှူး || SNLD ||ဦးခင်မောင်ဝင်း အစား ထည့်သွင်း<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/734/|title=“ရင်ကြားစေ့ရေးလုပ်နေချိန်မှာ ထိပ်တိုက်မတွေ့ဖို့အတွက် အများကြီး ဆင်ခြင်ရတာပေါ့”|work=Myanmar Now|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> |- | ၁၄ || [[ဝေဖြိုးအောင်|ဒေါက်တာ ဦးဝေဖြိုးအောင်]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[သာကေတမြို့နယ်|သာကေတ]] || NLD || ဦးဉာဏ်လင်း အစား ထည့်သွင်း |- | ၁၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် || အဖွဲ့ဝင် || - || တပ်မတော် || |} === ၃။ ဆက်လက် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅ ရက်) === ဥက္ကဋ္ဌ ဦးထွန်းထွန်းဟိန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာပြီးနောက် ဦးခင်မောင်ဝင်းသည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည် <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnysuultttteaa-updekmkeaamttiiukktttth-uukhngmeaangwng-bhnnmaanng-ngekechiungraa|title= ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်မောင်ဝင်း၊ ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်ခင်စန်းလှိုင်၊ တရားစီရင်ရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်ထွေးတို့ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |work=Myanmar Digital News|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref>- {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးခင်မောင်ဝင်း || ဥက္ကဋ္ဌ || လမ်းမတော် || NLD || တရားစီရင်ရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌမှ ရွှေ့ပြောင်းခန့်အပ် |- | ၂ || ဦးကျော်စိုးလင်း || အတွင်းရေးမှူး || ပြည်ကြီးတံခွန် || NLD || |- | ၃ || ဦးစတီဗင် || အဖွဲ့ဝင် || ကျိုင်းတုံ || USDP || |- | ၄ || ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ် || အဖွဲ့ဝင် || ချောင်းဆုံ || NLD || |- | ၅ || ဦးဝေလှိုင်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပုသိမ် || NLD || |- | ၆ || ဦးပါထန်း || အဖွဲ့ဝင် || မတူပီ || NLD || |- | ၇ || ဦးအောင်စိန် || အဖွဲ့ဝင် || ထားဝယ် || NLD || |- | ၈ || ဦးစိုင်းဖုန်းမြတ် || အဖွဲ့ဝင် || မူဆယ် || SNLD || |- | ၉ || ဦးဘရှိန် || အဖွဲ့ဝင် || ကျောက်ဖြူ || ANP || |- | ၁၀ || ဦးမင်းသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || တောင်တွင်းကြီး || NLD || |- | ၁၁ || ဦးဌေးငွေ || အဖွဲ့ဝင် || မြောင် || NLD || |- | ၁၂ || ဦးဇော်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || ထန်းတပင် || NLD || |- | ၁၃ || စိုင်းထွန်းအေး || အဖွဲ့ဝင် || မိုင်းရှူး || SNLD || |- | ၁၄ || ဒေါက်တာ ဦးဝေဖြိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || သာကေတ || NLD || |- | ၁၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် || အဖွဲ့ဝင် || - || တပ်မတော် || |} == တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂၃ ရက် နေ့တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကို အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ [[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာ]]က ဦးဆောင်ပြီး တစညပါတီ၊ ပအိုဝ်းပါတီ၊ ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)ပါတီဝင်တစ်ဦးစီ ထည့်သွင်းခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310685|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေကြမ်းကော်မတီအား အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးသိန်းထွန်းဦး တို့အား တာဝန်ပေးအပ်ရန် လျာထား|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! ပါတီ !! မဲဆန္ဒနယ် !! ရာထူး !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာ]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ဒဂုံမြို့နယ်|ဒဂုံ]] || ဥက္ကဋ္ဌ ||ယခင် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ(၂၀၁၁-၂၀၁၆) |- | ၂ || ဒေါ်သန်းသန်းအေး || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်|သင်္ဃန်းကျွန်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၃ || ဦးစိုးတင့်အောင် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ရေဦးမြို့နယ်|ရေဦး]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၄ || ဦးတင့်လွင် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[နတ်တလင်းမြို့နယ်|နတ်တလင်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၅ || ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဝင်း || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်|ဆိတ်ကြီးခနောင်တို]]|| အဖွဲ့ဝင် || |- | ၆ || ဦးတင်ရွှေ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ရွှေတောင်မြို့နယ်|ရွှေတောင်]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၇ || ဦးသန့်ဇော် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်|ကွမ်းခြံကုန်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၈ || ဦးစိုင်းဝန်းစံ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[မိုင်းခတ်မြို့နယ်|မိုင်းခတ်]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၉ || ဦးဇော်မင်း || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ကျုံပျော်မြို့နယ်|ကျုံပျော်]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၀ || ဦးနိုင်မင်းဦး || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]]|| [[ကြံခင်းမြို့နယ်|ကြံခင်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၁ || နန်းကျင်း (ခ) နန်းစိန် || [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]]|| [[တောင်ကြီးမြို့နယ်|တောင်ကြီး]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၂ || ဦးနိုင်နိုင်ကျော် || [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SSP]]|| [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်|ဟုမ္မလင်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၃ || ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြိုင် || [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား]] || - || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးထက်ဝင်း || [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား]] || - || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၅ || [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[အမရပူရမြို့နယ်|အမရပူရ]] || အတွင်းရေးမှူး || |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] mbownxqqqms789rojy3mlp11szsvp56 1047107 1046983 2026-08-07T16:33:17Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ရုတ်သိမ်း +ရုပ်သိမ်း) 1047107 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name=ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ |parent_organization=[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |leader_title=ဥက္ကဋ္ဌ |leader_name=ဒေါက်တာ[[နန္ဒကျော်စွာ]] |leader_title2=အတွင်းရေးမှူး |membership=၁၅ |location=ဥပဒေကြမ်းကော်မတီရုံး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဝင်း၊​ နေပြည်တော် |formation= ၁ မတ် ၂၀၁၁ |type=လွှတ်တော်ကော်မတီ}} '''ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ''' သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁ နှင့် ပုဒ်မ ၂၇ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်တို့အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် (၁၅)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အမြဲတမ်းကော်မတီ ဖြစ်သည်။ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်သက်တမ်းတွင် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ် ဒေါက်တာ[[နန္ဒကျော်စွာ]]ဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းရေးမှူးမှာ အမရပူရမဲဆန္ဒနယ် [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]] ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး၌ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ ဖွဲ့စည်း|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%91%E1%80%99%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6/|website=Popular|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref><ref>{{Cite web|title=ပြည့်သူ့လွှတ်တော် ဉပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစရင်း ကော်မတီတို့ ဖွဲ့စည်း – Positive Angle News|url=https://positiveanglenews.com/2026/03/23/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%89%E1%80%95%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%80/|website=positiveanglenews.com|access-date=2026-03-23}}</ref> == သက်တမ်း == ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာနည်းဥပဒေများအရ လွှတ်တော်ကော်မတီများ၏ သက်တမ်းသည် လွှတ်တော်၏သက်တမ်းနှင့်အညီ ဖြစ်ပြီး၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌသည် ကော်မတီ၏ သက်တမ်း တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သည့်အခါတိုင်း ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး လိုအပ်ပါက ကော်မတီဝင်များကို သင့်လျော်သလို လဲလှယ်အစားထိုး တာဝန်ပေးအပ်နိုင်သည်။ == တာဝန်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်၊ ရပိုင်ခွင့် == ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာနည်းဥပဒေများ၏ အခန်း(၈) တွင် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၏ တာဝန်များ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ အစီရင်ခံစာတင်ပြခြင်းများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ <ref>{{cite web |url= http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committee/%E1%80%A5%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%92%E1%81%BE%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%B8-%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%AE |title= ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ |accessdate= 21 Aug |accessdaymonth= |accessyear= 2012 }}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == === ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၁ မတ် ၂၀၁၁) === မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေးယန္တရားသစ်တွင် အဓိကကျသော ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန် အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်းသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေ ၃၃ နှင့် ၄၀ တို့အရ ပေးအပ်ထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို အသုံးပြု၍ ဤကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2011/MA2011-03-02.pdf?__cf_chl_rt_tk=70eoMCyNqT9.n0YGVvfFE0ciymh7r69vr8k3.YN3_Mw-1774264130-1.0.1.1-sTfDnycrlEz2a1ZC9iXkgDA92pIUXC5qGCZDddoSCU8|title=ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ၊ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊နောက်ကျောဖုံး,အဆက် စာမျက်နှာ(၃)|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂ မတ် ၂၀၁၁}}</ref> ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကော်မတီကို ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးနန္ဒကျော်စွာသည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်နှင့်အတူ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-parliament-117144798/1242267.html |title=ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီတွေဖွဲ့ |work=VOA |access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆ |date=၁ မတ် ၂၀၁၁}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110301_burmese_legislated_committee|title=လွှတ်တော်တွေမှာ ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီတွေ ဖွဲ့စည်း|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၁ မတ် ၂၀၁၁}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width: 100%;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[နန္ဒကျော်စွာ|ဦးနန္ဒကျော်စွာ]] || ဥက္ကဋ္ဌ || [[ဒဂုံမြို့နယ်|ဒဂုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် နှင့်အတူ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့ |- | ၂ || [[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] || အတွင်းရေးမှူး || [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || နောင်တွင် [[ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာ |- | ၃ || ဒေါ်နန်းဝါနု || အဖွဲ့ဝင် || [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်|ကွန်ဟိန်း]] || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|SNDP]] || |- | ၄ || ဦးသောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[မော်လိုက်မြို့နယ်|မော်လိုက်]] || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]] || |- | ၅ || [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ|RNDP]] || |- | ၆ || ဦးငွန်မောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ဟားခါးမြို့နယ်|ဟားခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]] || |- | ၇ || [[ဒွဲဘူ|ဒေါ်ဒွဲဘူ]] || အဖွဲ့ဝင် || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်|အင်ဂျန်းယန်]] || [[စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်|UDPKS]] || |- | ၈ || ဦးစောလှထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ချောင်းဦးမြို့နယ်|ချောင်းဦး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၉ || ဦးခင်မောင်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဇီးကုန်းမြို့နယ်|ဇီးကုန်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၀ || ဦးခင်မောင်ညို || အဖွဲ့ဝင် || [[ပေါက်မြို့နယ်|ပေါက်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၁ || ဦးခင်မောင်ရွှေ || အဖွဲ့ဝင် || [[တမူးမြို့နယ်|တမူး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၂ || ဦးစိုးရယ် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒီမောဆို]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၁၃ || ဦးစတီဖန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်|ကျိုင်းတုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၄ || [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]] || အဖွဲ့ဝင် || [[အမရပူရမြို့နယ်|အမရပူရ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၅ || ဒေါက်တာစိုးမိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဘီးလင်းမြို့နယ်|ဘီးလင်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |} ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၂၂ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ပထမနေ့တွင် လွှတ်တော်၏ လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသူ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးနန္ဒကျော်စွာ အား တည်ဆဲဥပဒေများ စိစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ပေးအပ်ခဲ့သည့်အတွက် ဦးတီခွန်မြတ်သည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယခင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သူ ဦးစောလှထွန်းသည် ကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် အပ်နှင်းခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-08-23.pdf|title=ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး ပထမနေ့စတင်|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၂၃ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ,နောက်ကျောဖုံး နှင့် စာမျက်နှာပါ ဖော်ပြချက်|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၁}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! ရာထူး !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || [[ကွတ်ခိုင်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၂ || ဦးစောလှထွန်း || အတွင်းရေးမှူး || [[ချောင်းဦး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၃ || ဒေါ်နန်းဝါနု || အဖွဲ့ဝင် || [[ကွန်ဟိန်း]] || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|SNDP]]|| |- | ၄ || ဦးသောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[မော်လိုက်]] || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]]|| |- | ၅ || ဦးဘရှိန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျောက်ဖြူ]] || [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ|RNDP]]|| |- | ၆ || ဦးငွန်မောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ဟားခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]]|| |- | ၇ || ဦးစိုးစိုး || အဖွဲ့ဝင် || [[ထီးချိုင့်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၈ || ဦးခင်မောင်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဇီးကုန်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၉ || ဦးခင်မောင်ညို || အဖွဲ့ဝင် || [[လွိုင်ကော်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၀ || ဦးခင်မောင်ရွှေ || အဖွဲ့ဝင် || [[ခင်ဦး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၁ || ဦးစိုးရယ် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒီမောဆို]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၂ || ဦးစတီဖန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျိုင်းတုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၃ || [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]] || အဖွဲ့ဝင် || [[အမရပူရ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၄ || ဒေါက်တာစိုးမိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဘီးလင်းမြို့|ဘီးလင်း]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၅ || ဦးအောင်မြသန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ညောင်တုန်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |} == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဝင်းမြင့် သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၏ အမြဲတမ်းကော်မတီလေးခုအနက် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ တို့ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80-%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85/|title=လွှတ်တော်၏ အဓိက တာဝန်ဖြစ်သည့် ဥပဒေ ပြုရေးနှင့် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းရေး တာဝန် များကို စတင် ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းရေး ဆောင်ရွက်|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|archive-date=22 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322202004/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80-%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85/|url-status=dead}}</ref> ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး [[နောင်ချိုမြို့နယ်]] မှ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) ကိုယ်စားလှယ် [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]] က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]] မှ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) ကိုယ်စားလှယ် ဦးစတီဖန် က အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/02/160204_parliament_committees|title=လွှတ်တော်နှစ်ရပ်မှာ ကော်မတီတွေ စဖွဲ့|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/270322|title=ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌသစ် ပြောကြား|work=Eleven Media Group|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၏ အဖွဲ့ဝင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - === ၁။ စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်) === ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အောက်ပါအတိုင်း စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည် - {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးထွန်းထွန်းအောင် (ခ) [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || [[နောင်ချိုမြို့နယ်|နောင်ချို]] || [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၂ || ဦးစတီဖန် || အတွင်းရေးမှူး || [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်|ကျိုင်းတုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၃ || ဦးဉာဏ်လင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်|ရွှေပြည်သာ]] || NLD || |- | ၄ || [[ခင်ဌေးကြွယ်|ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ်]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[ချောင်းဆုံမြို့နယ်|ချောင်းဆုံ]] || NLD || |- | ၅ || ဦးကျော်စိုးလင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်|ပြည်ကြီးတံခွန်]] || NLD || |- | ၆ || ဦးဝေလှိုင်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ပုသိမ်မြို့|ပုသိမ်]]|| NLD || |- | ၇ || [[ပါထန်း|ဦးပါထန်း]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[မတူပီမြို့နယ်|မတူပီ]] || NLD || |- | ၈ || ဦးအောင်စိန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ထားဝယ်မြို့နယ်|ထားဝယ်]] || NLD || |- | ၉ || ဦးစိုင်းဖုန်းမြတ် || အဖွဲ့ဝင် || [[မူဆယ်မြို့နယ်|မူဆယ်]] || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|SNLD]] || |- | ၁၀ || [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ|ANP]] || |- | ၁၁ || ဦးမင်းသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်|တောင်တွင်းကြီး]] || NLD || |- | ၁၂ || ဦးဌေးငွေ || အဖွဲ့ဝင် || [[မြောင်မြို့နယ်|မြောင်]] || NLD || |- | ၁၃ || ဦးဇော်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ထန်းတပင်မြို့နယ် (ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး)|ထန်းတပင်]] || NLD || |- | ၁၄ || ဦးခင်မောင်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[လမ်းမတော်မြို့နယ်|လမ်းမတော်]] || NLD || |- | ၁၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် || အဖွဲ့ဝင် || - || [[တပ်မတော်]] || |} === ၂။ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်) === အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလ ၁၆ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ကြသည့် ဦးစိန်ဝင်း၊ ဦးဉာဏ်လင်း နှင့် ဒေါက် တာစိုးမိုးသူ တို့ကို ပါတီမှ ပေးအပ်ထားသည့် တာဝန်အသီးသီးမှ ရုပ်သိမ်းသည့် ပြစ်ဒဏ်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/three-nld-mp-forced-to-terminate-duties/3612549.html|title=NLD ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် သုံးဦးကို ပါတီတာဝန်ရပ်ဆိုင်း|work=VOA|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၆}}</ref>နိုဝင်ဘာ ၂၈ရက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၌ လွှတ်တော်က ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကော်မတီများတွင် ပေးအပ်ထားသော တာဝန် အသီးသီးမှလည်း ဖယ်ရှားခဲ့သည့်အတွက် ဦးဉာဏ်လင်းသည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-mps-dismiss-11282016072002.html|title=NLD ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စား လှယ်တချို့လွှတ်တော်ရေးရာကော် မတီတာဝန်တွေကနေ ဖယ်ရှားခံရ|work=RFA|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၆}}</ref>ပထမအကြိမ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးထွန်းထွန်းအောင် (ခ) ဦးထွန်းထွန်းဟိန် || ဥက္ကဋ္ဌ || နောင်ချို || NLD || |- | ၂ || ဦးကျော်စိုးလင်း || အတွင်းရေးမှူး || ပြည်ကြီးတံခွန် || NLD || အဖွဲ့ဝင်မှ အတွင်းရေးမှူးသို့ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |- | ၃ || ဦးစတီဖန် || အဖွဲ့ဝင် || ကျိုင်းတုံ || USDP || အတွင်းရေးမှူးမှ အဖွဲ့ဝင်သို့ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |- | ၄ || ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ် || အဖွဲ့ဝင် || ချောင်းဆုံ || NLD || |- | ၅ || ဦးဝေလှိုင်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပုသိန် || NLD || |- | ၆ || [[ပါထန်း|ဦးပါထန်း]]|| အဖွဲ့ဝင် || မတူပီ || NLD || |- | ၇ || ဦးအောင်စိန် || အဖွဲ့ဝင် || ထားဝယ် || NLD || |- | ၈ || ဦးစိုင်းဖုန်းမြတ် || အဖွဲ့ဝင် || မူဆယ် || SNLD || |- | ၉ || ဦးဘရှိန် || အဖွဲ့ဝင် || ကျောက်ဖြူ || ANP || |- | ၁၀ || ဦးမင်းသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || တောင်တွင်းကြီး || NLD || |- | ၁၁ || ဦးဌေးငွေ || အဖွဲ့ဝင် || မြောင် || NLD || |- | ၁၂ || ဦးဇော်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || ထန်းတပင် || NLD || |- | ၁၃ || စိုင်းထွန်းအေး || အဖွဲ့ဝင် || မိုင်းရှူး || SNLD ||ဦးခင်မောင်ဝင်း အစား ထည့်သွင်း<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/734/|title=“ရင်ကြားစေ့ရေးလုပ်နေချိန်မှာ ထိပ်တိုက်မတွေ့ဖို့အတွက် အများကြီး ဆင်ခြင်ရတာပေါ့”|work=Myanmar Now|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> |- | ၁၄ || [[ဝေဖြိုးအောင်|ဒေါက်တာ ဦးဝေဖြိုးအောင်]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[သာကေတမြို့နယ်|သာကေတ]] || NLD || ဦးဉာဏ်လင်း အစား ထည့်သွင်း |- | ၁၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် || အဖွဲ့ဝင် || - || တပ်မတော် || |} === ၃။ ဆက်လက် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅ ရက်) === ဥက္ကဋ္ဌ ဦးထွန်းထွန်းဟိန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာပြီးနောက် ဦးခင်မောင်ဝင်းသည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည် <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnysuultttteaa-updekmkeaamttiiukktttth-uukhngmeaangwng-bhnnmaanng-ngekechiungraa|title= ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်မောင်ဝင်း၊ ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်ခင်စန်းလှိုင်၊ တရားစီရင်ရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်ထွေးတို့ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |work=Myanmar Digital News|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref>- {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးခင်မောင်ဝင်း || ဥက္ကဋ္ဌ || လမ်းမတော် || NLD || တရားစီရင်ရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌမှ ရွှေ့ပြောင်းခန့်အပ် |- | ၂ || ဦးကျော်စိုးလင်း || အတွင်းရေးမှူး || ပြည်ကြီးတံခွန် || NLD || |- | ၃ || ဦးစတီဗင် || အဖွဲ့ဝင် || ကျိုင်းတုံ || USDP || |- | ၄ || ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ် || အဖွဲ့ဝင် || ချောင်းဆုံ || NLD || |- | ၅ || ဦးဝေလှိုင်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပုသိမ် || NLD || |- | ၆ || ဦးပါထန်း || အဖွဲ့ဝင် || မတူပီ || NLD || |- | ၇ || ဦးအောင်စိန် || အဖွဲ့ဝင် || ထားဝယ် || NLD || |- | ၈ || ဦးစိုင်းဖုန်းမြတ် || အဖွဲ့ဝင် || မူဆယ် || SNLD || |- | ၉ || ဦးဘရှိန် || အဖွဲ့ဝင် || ကျောက်ဖြူ || ANP || |- | ၁၀ || ဦးမင်းသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || တောင်တွင်းကြီး || NLD || |- | ၁၁ || ဦးဌေးငွေ || အဖွဲ့ဝင် || မြောင် || NLD || |- | ၁၂ || ဦးဇော်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || ထန်းတပင် || NLD || |- | ၁၃ || စိုင်းထွန်းအေး || အဖွဲ့ဝင် || မိုင်းရှူး || SNLD || |- | ၁၄ || ဒေါက်တာ ဦးဝေဖြိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || သာကေတ || NLD || |- | ၁၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် || အဖွဲ့ဝင် || - || တပ်မတော် || |} == တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂၃ ရက် နေ့တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကို အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ [[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာ]]က ဦးဆောင်ပြီး တစညပါတီ၊ ပအိုဝ်းပါတီ၊ ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)ပါတီဝင်တစ်ဦးစီ ထည့်သွင်းခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310685|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေကြမ်းကော်မတီအား အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးသိန်းထွန်းဦး တို့အား တာဝန်ပေးအပ်ရန် လျာထား|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! ပါတီ !! မဲဆန္ဒနယ် !! ရာထူး !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာ]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ဒဂုံမြို့နယ်|ဒဂုံ]] || ဥက္ကဋ္ဌ ||ယခင် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ(၂၀၁၁-၂၀၁၆) |- | ၂ || ဒေါ်သန်းသန်းအေး || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်|သင်္ဃန်းကျွန်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၃ || ဦးစိုးတင့်အောင် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ရေဦးမြို့နယ်|ရေဦး]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၄ || ဦးတင့်လွင် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[နတ်တလင်းမြို့နယ်|နတ်တလင်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၅ || ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဝင်း || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်|ဆိတ်ကြီးခနောင်တို]]|| အဖွဲ့ဝင် || |- | ၆ || ဦးတင်ရွှေ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ရွှေတောင်မြို့နယ်|ရွှေတောင်]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၇ || ဦးသန့်ဇော် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်|ကွမ်းခြံကုန်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၈ || ဦးစိုင်းဝန်းစံ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[မိုင်းခတ်မြို့နယ်|မိုင်းခတ်]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၉ || ဦးဇော်မင်း || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ကျုံပျော်မြို့နယ်|ကျုံပျော်]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၀ || ဦးနိုင်မင်းဦး || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]]|| [[ကြံခင်းမြို့နယ်|ကြံခင်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၁ || နန်းကျင်း (ခ) နန်းစိန် || [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]]|| [[တောင်ကြီးမြို့နယ်|တောင်ကြီး]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၂ || ဦးနိုင်နိုင်ကျော် || [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SSP]]|| [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်|ဟုမ္မလင်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၃ || ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြိုင် || [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား]] || - || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးထက်ဝင်း || [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား]] || - || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၅ || [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[အမရပူရမြို့နယ်|အမရပူရ]] || အတွင်းရေးမှူး || |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] 0zs74wtpiunxpycqj6j2zp4t47lphi2 0 47692 1047303 454348 2026-08-08T06:20:28Z Ninjastrikers 22896 စာမျက်နှာကို [[သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1047303 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်]] 9npmmjuv1ebor7i4j4ek985j6bih6jc 0 47931 1047198 1029482 2026-08-07T17:35:12Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047198 wikitext text/x-wiki {{Infobox broadcasting network |network_name = ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ <br />Democratic Voice of Burma (DVB) |network_logo = [[Image:Democratic Voice of Burma.png|137px|Democratic of Burma]] |country = [[နော်ဝေနိုင်ငံ]] |network_type = [[ရေဒီယို]] နှင့် [[ရုပ်မြင်သံကြား]] ထုတ်လွှင့်ခြင်း |available = ပြည်တွင်း<br/>နိုင်ငံတကာ&nbsp; [[မြန်မာ]] |owner = |key_people =Executive Director/Chief Editor အေးချမ်းနိုင်၊ Deputy Executive Director ခင်မောင်ဝင်း |launch_date = ဇူလိုင် ၁၉၉၂ (ရေဒီယို)<br/><br/>မေ ၂၈၊ ၂၀၀၅ (ရုပ်မြင်သံကြား) |founder = အေးချမ်းနိုင် |slogan = |motto = |past_names = |website = [http://www.dvb.no/ www.dvb.no] }} '''ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ''' (Democratic Voice of Burma, အတိုကောက် ဒီဗွီဘီ - DVB) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသော လွတ်လပ်သည့် အကျိုးမဖက် မီဒီယာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နော်ဝေးနိုင်ငံ [[အော့စလိုမြို့]]၌ ရေဒီယိုလှိုင်းတိုဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဂြိုဟ်တုရုပ်သံလိုင်းအဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့သည်။ ပြည်ပရောက် မြန်မာများဖြင့် စုဖွဲ့ကာ ပိတ်ဆို့မှုမရှိသော သတင်းနှင့် အချက်အလက်များကို ထုတ်လွှင့်ပေးခဲ့သည့် ဤအဖွဲ့အစည်းသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ပြန်လည်အခြေစိုက်၍ လူသိများပြီး ဩဇာရှိသော ရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သော်လည်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်အာဏာသိမ်းအဖွဲ့၏ ပိတ်ပင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် လက်ရှိတွင် လျှို့ဝှက်နည်းလမ်းများဖြင့် သတင်းလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်လျက် ရှိပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ (DVB) သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နော်ဝေးနိုင်ငံ၊ အော့စလိုမြို့ရှိ စတူဒီယိုမှတစ်ဆင့် Kvitsøy တာဝါတိုင်ကို အသုံးပြု၍ ရေဒီယိုလှိုင်းတိုဖြင့် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ ဂြိုဟ်တုနှင့် ဒီဂျစ်တယ်ရုပ်သံလိုင်းများဖြင့်ပါ တိုးချဲ့ထုတ်လွှင့်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်တွင် နယ်သာလန်အခြေစိုက် Free Voice၊ National Endowment for Democracy နှင့် Freedom of Expression Foundation စသည့် အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ပထမဆုံးသော လွတ်လပ်သည့် မြန်မာဘာသာ ရုပ်သံလိုင်းကို ဂြိုဟ်တုမှတစ်ဆင့် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=DVB |url=http://www.dvb.no/about |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022142244/http://www.dvb.no/about |archive-date=2012-10-22 |access-date=2012-11-04 |publisher=Dvb.no}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ မာလ်တီမီဒီယာလုပ်ငန်းများကို လူသိထင်ရှား စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် MRTV ၏ DVB-T2 စနစ်ဖြင့် အခမဲ့ရုပ်သံလိုင်းအဖြစ် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဒီဗွီဘီ (DVB) သည် အခြားသော မီဒီယာကွန်ရက်လေးခုဖြစ်သည့် [[မြန်မာနောင်း|Myanmar Now၊]] [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|မဇ္ဈိမ]] (Mizzima News)၊ [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|ရန်ကုန်ခေတ်သစ်]] (Khit Thit Media) နှင့် [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|၇ ရက် သတင်းစာ]] (7Day News) တို့နှင့်အတူ စစ်ကောင်စီ၏ ပိတ်ပင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-07-10 |title=ဒီဗွီဘီနဲ့ မဇ္ဈိမ သတင်းဌာနကို တရားစွဲမယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dvb-mizzima-07102023022710.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ဝန်ထမ်းအချို့ ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်ခံရခြင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ရောက်ရှိနေသည့် သတင်းထောက်အချို့မှာလည်း လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းစသည့် စိန်ခေါ်မှုများစွာကို ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2021-05-11 |title=ထိုင်းမှာ ဖမ်းခံရသူ DVB သတင်းထောက်တွေကို လွဲှပေးဖို့ UNHCR တောင်းဆိုထား |url=https://burmese.voanews.com/a/thailand-seeking-humanitarian-solution-for-detainded-mm--dvb-journalists/5886322.html |access-date=2026-05-04 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arrest of journalists a litmus test for how Thailand treats those fleeing persecution in Myanmar |url=https://edition.cnn.com/2021/05/11/media/myanmar-thailand-arrested-journalists-intl-hnk/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513023726/https://edition.cnn.com/2021/05/11/media/myanmar-thailand-arrested-journalists-intl-hnk/index.html |archive-date=2021-05-13 |access-date=2021-05-13}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာ မီဒီယာများ]] [[Category:မြန်မာ သတင်းဝဘ်ဆိုဒ်များ]] km7iwvf6hg32gm1jflvq8vnenawjhba 0 51558 1047337 730920 2026-08-08T08:11:25Z Mkant00 135890 added Omar Khayyam2.JPG (original jpg is not working) 1047337 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|mathematicians}} သင်္ချာဘာသာရပ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး နှံ့စပ်နက်ရှိုင်းသည့် အသိပညာရှိကာ ၎င်းပညာကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် ပုစ္ဆာများ ဖြေရှင်းရန် အသုံးပြုသူကို '''သင်္ချာပညာရှင်'''ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။{{sfn|Wikipedia|2014}} [[သင်္ချာ]]ဆိုသည်မှာ ပုံသဏ္ဌာန်များကို လေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ ပုံစံများ ဆိုသည်မှာ အရေအတွက် (ဂဏန်း) တို့နှင့် ၎င်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက်များ၊ ၎င်းတို့ အချင်းချင်း ဆက်နွယ်နေမှုများ၊ ပေါင်းစပ်ခြင်းများနှင့် ၎င်းတို့၏အနှစ်သာရများ စသည်တို့သာ မက ထိုဂဏန်းများ သင်္ချာဆိုင်ရာ ရပ်ဝန်းများတွင် မည်သို့ တည်ရှိနေကြသည်၊ မည်သို့သော ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်၊ မည်သို့ တိုင်းတာမည်၊ မည်သို့ ပုံစံပြောင်းလဲမည်၊ ယေဘုယျအားဖြင့် မည်သို့ သုံးသပ်မည် စသည်တို့ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာဘာသာသည် ရေတွက်ခြင်း၊ တွက်ချက်ခြင်း၊ တိုင်းတာခြင်း၊ နေရာ ဗက်တာ တို့၏ ရွေ့လျားမှုကို စနစ်တကျ လေ့လာခြင်း၊ ပုံဖော်ရန် ခက်ခဲသော ပုံသဏ္ဌာန်တို့၏ ရွေ့လျားမှုကို လေ့လာခြင်း စသည်တို့ မှ တဆင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော အနှစ်သာရများကို ယုတ္တိဆန်ဆန် သုံးသပ်ခြင်းတို့မှ တဆင့် တိုးတက် ပြောင်းလဲလာသည်။ သင်္ချာပညာရှင်တို့သည် ထို ဆိုလိုချက်များကို စူးစမ့်လေ့လာပြီး ထိုမှတဆင့် ယူဆချက် အသစ်များကို ထွက်ပေါ်လာနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ရှေးဦးဆုံးလူသားမျိုးနွယ်တို့သည် မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်ရာ တိရစ္ဆာန် အရာဝတ္ထုတို့ကို သစ်ပင် များပေါ်တွင် ခုတ်ထစ်မှတ်သားခြင်း၊ အမှတ်ခြစ်ပြုလုပ်ခြင်းတို့မှ တဆင့် အက္ခရာ ဂဏန်းတို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ တရုတ်လူမျိုးနှင့် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ရှေးအကျဆုံး သင်္ချာ ပညာရပ်ကို အသုံးပြုသူများဖြစ်ကြသည်။{{citation needed}} ==ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သင်္ချာပညာရှင်များ== အောက်ပါတို့မှာ လူ့သမိုင်းတလျောက် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားခဲ့သည့် သင်္ချာပညာရှင်များအနက်မှ အချို့ဖြစ်သည်။ ဤစာရင်းတွင် မပါသော်လည်း အရေးပါသည့်၊ ကျော်ကြားသည့် သင်္ချာပညာရှင်များစွာ ကျန်ရှိနေသေး၏။ <gallery widths="170" heights="220" caption="" align="center"> Euclid statue, Oxford University Museum of Natural History, UK - 20080315.jpg|[[ယူကလစ်|ယူကလစ်]] (Euclid){{efn|ဤပုံမှာ ပန်းချီဆရာ၏စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယူကလစ်၏ပုံတူသည် မည်သည့်မီဒီယာပေါ်တွင်မျှ မကျန်ရစ်ပါ။}}၊ ဘီစီအီး ၃၀၀ ခန့်တွင်ထွန်းကား Domenico-Fetti Archimedes 1620.jpg|[[အာခီမီးဒီးစ်|အာခီမီးဒီးစ်]] (Archimedes){{efn|ဤပုံမှာ ပန်းချီဆရာ၏စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ အာခီမီးဒီးစ်၏ပုံတူသည် မည်သည့်မီဒီယာပေါ်တွင်မျှ မကျန်ရစ်ပါ။}}၊ ဘီစီအီး ၂၈၇-၂၁၂ ဝန်းကျင် 1983 CPA 5426 (1).png|[[မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ|မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ]] (Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī)၊ ၇၈၀-၈၅၀ ဝန်းကျင် Omar Khayyam2.JPG|[[အိုမာ ခေယမ်|အိုမာ ခေယမ်]] (Omar Khayyám)၊ ၁၀၄၈-၁၁၃၁ Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|[[ရနေး ဒေးကာ့|ရနေး ဒေးကာ့]] (René Descartes)၊ ၁၅၉၆-၁၆၅၀ Pierre de Fermat.jpg|[[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat)၊ ၁၆၀၁-၁၆၆၅ GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|[[နယူတန်|အိုက်ဆက် နယူတန်]] (Isaac Newton)၊ ၁၆၄၂-၁၇၂၇ Gottfried Wilhelm von Leibniz.jpg|[[ဂေါ့ဖရိဒ် ဝီလ်ဟမ် လိုက်ဘနစ်]] (Gottfried Wilhelm Leibniz)၊ ၁၆၄၆-၁၇၁၆ Leonhard Euler.jpg|[[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler)၊ ၁၇၀၇-၁၇၈၃ Joseph-Louis_Lagrange.jpeg|[[ဂျိုးဇက်-လူဝီ လာဂေါင့်]] (Joseph-Louis Lagrange)၊ ၁၇၃၆-၁၈၁၃ Carl Friedrich Gauss.jpg|[[ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်]] (Carl Friedrich Gauss)၊ ၁၇၇၇-၁၈၅၅ Niels Henrik Abel.jpg|[[နီး ဟိုင်းနရစ် အာဘဲလ်]] (Niels Henrik Abel)၊ ၁၈၀၂-၁၈၂၉ Evariste galois.jpg|[[အဲဗာရစ်တူ ဂယ်ဝါး]] (Évariste Galois)၊ ၁၈၁၁-၁၈၃၂ Georg_Friedrich_Bernhard_Riemann.jpeg|[[ဘန်းဟတ် ရီးမန်]] (Bernhard Riemann)၊ ၁၈၂၆-၁၈၆၆ Felix_Klein.jpeg|[[ဖီးလစ် ကလိုင်း]] (Felix Klein)၊ ၁၈၄၉-၁၉၂၅ JH Poincare.jpg|[[အွန်ရိ ပွန်ကာရေ]] (Henri Poincaré)၊ ၁၈၅၄-၁၉၁၂ Hilbert.jpg|[[ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ်]] (David Hilbert)၊ ၁၈၆၂-၁၉၄၃ Noether.jpg|[[အမ်မီ နိုသာ]] (Emmy Noether)၊ ၁၈၈၂-၁၉၃၅ Hermann_Weyl_ETH-Bib_Portr_00890.jpg|[[ဟာမန် ဗိုင်းလ်]] (Hermann Weyl)၊ ၁၈၈၅-၁၉၅၅ Srinivasa_Ramanujan_-_OPC_-_1.jpg|[[ရှရီနီဗာဆာ ရာမန်နျူဂျန်]] (Srinivasa Ramanujan)၊ ၁၈၈၇-၁၉၂၀ </gallery> ==လိုအပ်သည့် ပညာအရည်အချင်း== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==လုပ်ငန်းဆောင်တာ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း အလုပ်အကိုင်များ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==သင်္ချာပညာရှင်များနှင့် ပတ်သက်သည့် အဆိုအမိန့်များ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==အမျိုးသမီး သင်္ချာပညာရှင်များ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆုတံဆိပ်များ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} == မှတ်စု == {{notelist}} == အညွှန်း == {{reflist}} == ကိုးကား == {{refbegin}} * {{cite web | url = http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathematician&oldid=638363154 | title = Mathematician | last = Wikipedia | accessdate =29-December-2014 | ref = harv }} {{refend}} [[Category:သင်္ချာ]] [[Category:သင်္ချာ_ပညာရှင်များ]] 9crf8gm8oe1de8vs1vtnfyvo9tk2yg8 1047338 1047337 2026-08-08T08:12:03Z Mkant00 135890 1047338 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|mathematicians}} သင်္ချာဘာသာရပ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး နှံ့စပ်နက်ရှိုင်းသည့် အသိပညာရှိကာ ၎င်းပညာကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် ပုစ္ဆာများ ဖြေရှင်းရန် အသုံးပြုသူကို '''သင်္ချာပညာရှင်'''ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။{{sfn|Wikipedia|2014}} [[သင်္ချာ]]ဆိုသည်မှာ ပုံသဏ္ဌာန်များကို လေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ ပုံစံများ ဆိုသည်မှာ အရေအတွက် (ဂဏန်း) တို့နှင့် ၎င်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက်များ၊ ၎င်းတို့ အချင်းချင်း ဆက်နွယ်နေမှုများ၊ ပေါင်းစပ်ခြင်းများနှင့် ၎င်းတို့၏အနှစ်သာရများ စသည်တို့သာ မက ထိုဂဏန်းများ သင်္ချာဆိုင်ရာ ရပ်ဝန်းများတွင် မည်သို့ တည်ရှိနေကြသည်၊ မည်သို့သော ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်၊ မည်သို့ တိုင်းတာမည်၊ မည်သို့ ပုံစံပြောင်းလဲမည်၊ ယေဘုယျအားဖြင့် မည်သို့ သုံးသပ်မည် စသည်တို့ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာဘာသာသည် ရေတွက်ခြင်း၊ တွက်ချက်ခြင်း၊ တိုင်းတာခြင်း၊ နေရာ ဗက်တာ တို့၏ ရွေ့လျားမှုကို စနစ်တကျ လေ့လာခြင်း၊ ပုံဖော်ရန် ခက်ခဲသော ပုံသဏ္ဌာန်တို့၏ ရွေ့လျားမှုကို လေ့လာခြင်း စသည်တို့ မှ တဆင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော အနှစ်သာရများကို ယုတ္တိဆန်ဆန် သုံးသပ်ခြင်းတို့မှ တဆင့် တိုးတက် ပြောင်းလဲလာသည်။ သင်္ချာပညာရှင်တို့သည် ထို ဆိုလိုချက်များကို စူးစမ့်လေ့လာပြီး ထိုမှတဆင့် ယူဆချက် အသစ်များကို ထွက်ပေါ်လာနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ရှေးဦးဆုံးလူသားမျိုးနွယ်တို့သည် မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်ရာ တိရစ္ဆာန် အရာဝတ္ထုတို့ကို သစ်ပင် များပေါ်တွင် ခုတ်ထစ်မှတ်သားခြင်း၊ အမှတ်ခြစ်ပြုလုပ်ခြင်းတို့မှ တဆင့် အက္ခရာ ဂဏန်းတို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ တရုတ်လူမျိုးနှင့် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ရှေးအကျဆုံး သင်္ချာ ပညာရပ်ကို အသုံးပြုသူများဖြစ်ကြသည်။{{citation needed}} ==ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သင်္ချာပညာရှင်များ== အောက်ပါတို့မှာ လူ့သမိုင်းတလျောက် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားခဲ့သည့် သင်္ချာပညာရှင်များအနက်မှ အချို့ဖြစ်သည်။ ဤစာရင်းတွင် မပါသော်လည်း အရေးပါသည့်၊ ကျော်ကြားသည့် သင်္ချာပညာရှင်များစွာ ကျန်ရှိနေသေး၏။ <gallery widths="170" heights="220" caption="" align="center"> Euclid statue, Oxford University Museum of Natural History, UK - 20080315.jpg|[[ယူကလစ်|ယူကလစ်]] (Euclid){{efn|ဤပုံမှာ ပန်းချီဆရာ၏စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယူကလစ်၏ပုံတူသည် မည်သည့်မီဒီယာပေါ်တွင်မျှ မကျန်ရစ်ပါ။}}၊ ဘီစီအီး ၃၀၀ ခန့်တွင်ထွန်းကား Domenico-Fetti Archimedes 1620.jpg|[[အာခီမီးဒီးစ်|အာခီမီးဒီးစ်]] (Archimedes){{efn|ဤပုံမှာ ပန်းချီဆရာ၏စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ အာခီမီးဒီးစ်၏ပုံတူသည် မည်သည့်မီဒီယာပေါ်တွင်မျှ မကျန်ရစ်ပါ။}}၊ ဘီစီအီး ၂၈၇-၂၁၂ ဝန်းကျင် 1983 CPA 5426 (1).png|[[မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ|မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ]] (Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī)၊ ၇၈၀-၈၅၀ ဝန်းကျင် Omar Khayyam2.JPG|[[အိုမာ ခေယမ်|အိုမာ ခေယမ်]] (Omar Khayyám)၊ ၁၀၄၈-၁၁၃၁ Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|[[ရနေး ဒေးကာ့|ရနေး ဒေးကာ့]] (René Descartes)၊ ၁၅၉၆-၁၆၅၀ Pierre de Fermat.jpg|[[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat)၊ ၁၆၀၁-၁၆၆၅ GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|[[နယူတန်|အိုက်ဆက် နယူတန်]] (Isaac Newton)၊ ၁၆၄၂-၁၇၂၇ Gottfried Wilhelm von Leibniz.jpg|[[ဂေါ့ဖရိဒ် ဝီလ်ဟမ် လိုက်ဘနစ်]] (Gottfried Wilhelm Leibniz)၊ ၁၆၄၆-၁၇၁၆ Leonhard Euler.jpg|[[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler)၊ ၁၇၀၇-၁၇၈၃ Joseph-Louis_Lagrange.jpeg|[[ဂျိုးဇက်-လူဝီ လာဂေါင့်]] (Joseph-Louis Lagrange)၊ ၁၇၃၆-၁၈၁၃ Carl Friedrich Gauss.jpg|[[ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်]] (Carl Friedrich Gauss)၊ ၁၇၇၇-၁၈၅၅ Niels Henrik Abel.jpg|[[နီး ဟိုင်းနရစ် အာဘဲလ်]] (Niels Henrik Abel)၊ ၁၈၀၂-၁၈၂၉ Evariste galois.jpg|[[အဲဗာရစ်တူ ဂယ်ဝါး]] (Évariste Galois)၊ ၁၈၁၁-၁၈၃၂ Georg_Friedrich_Bernhard_Riemann.jpeg|[[ဘန်းဟတ် ရီးမန်]] (Bernhard Riemann)၊ ၁၈၂၆-၁၈၆၆ Felix_Klein.jpeg|[[ဖီးလစ် ကလိုင်း]] (Felix Klein)၊ ၁၈၄၉-၁၉၂၅ JH Poincare.jpg|[[အွန်ရိ ပွန်ကာရေ]] (Henri Poincaré)၊ ၁၈၅၄-၁၉၁၂ Hilbert.jpg|[[ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ်]] (David Hilbert)၊ ၁၈၆၂-၁၉၄၃ Noether.jpg|[[အမ်မီ နိုသာ]] (Emmy Noether)၊ ၁၈၈၂-၁၉၃၅ Hermann_Weyl_ETH-Bib_Portr_00890.jpg|[[ဟာမန် ဗိုင်းလ်]] (Hermann Weyl)၊ ၁၈၈၅-၁၉၅၅ Srinivasa_Ramanujan_-_OPC_-_1.jpg|[[ရှရီနီဗာဆာ ရာမန်နျူဂျန်]] (Srinivasa Ramanujan)၊ ၁၈၈၇-၁၉၂၀ </gallery> ==လိုအပ်သည့် ပညာအရည်အချင်း== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==လုပ်ငန်းဆောင်တာ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း အလုပ်အကိုင်များ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==သင်္ချာပညာရှင်များနှင့် ပတ်သက်သည့် အဆိုအမိန့်များ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==အမျိုးသမီး သင်္ချာပညာရှင်များ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} ==သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆုတံဆိပ်များ== {{empty section|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}} == မှတ်စု == {{notelist}} == အညွှန်း == {{reflist}} == ကိုးကား == {{refbegin}} * {{cite web | url = http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathematician&oldid=638363154 | title = Mathematician | last = Wikipedia | accessdate =29-December-2014 | ref = harv }} {{refend}} [[Category:သင်္ချာ_ပညာရှင်များ]] 0yygbn3ylfwbkf3wmih8k8m28rlny4n 0 51728 1047336 354773 2026-08-08T08:08:27Z Mkant00 135890 category changed 1047336 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာပညာရှင်များ|သင်္ချာပညာရှင်]] အများအပြားနှင့် လူအချို့သည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များ၊ ([[သက်သေပြချက်သီအိုရီ|သက်သေပြချက်]]၊ [[သီအိုရီ]]၊ သီအိုရမ်နှင့် စဉ်းစားတွေးခေါ်ပုံအကြံဉာဏ်များ စသည့်) လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် [[သင်္ချာ]]ဘာသာတစ်ခုလုံကို လှပသည်ဟု မြင်လေ့ရှိသည်၊ သင်္ချာနှင့်ပတ်သက်၍ လုပ်ကိုင် ပြောဆို ဖော်ပြနေရခြင်း၌ မွေ့လျော်ကြသည်။ ဤသို့ သင်္ချာထဲရှိ အလှသစ္စာဟု ဆိုသည့်အရာကို သင်္ချာဆိုင်ရာ အလှအပ (mathematical beauty) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုသို့အမြင်ရှိသူများက သင်္ချာကို အနုပညာတစ်ခုအဖြစ် ပြောဆိုတတ်ပြီး၊ အနည်းဆုံအနေဖြင့် ဖန်တီးတီထွင်ရသည့်အလုပ် (creative activity) တစ်ခုအဖြစ် မြင်ကြသည်။ [[Category:အခြေခံ သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} jh95bkd3oo22zmf4r6jh28rsctqfay0 0 52089 1047335 223720 2026-08-08T08:04:57Z Mkant00 135890 category changed 1047335 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ (mathematical proofs) နှင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြနိုင်မှု/မပြနိုင်မှု (mathematical provability) စသည့် သဘောတရားများကို လေ့လာသည့် ဘာသာကို '''သက်သေပြချက် သီအိုရီ (proof theory)''' ဟု ခေါ်သည်။{{sfn|Buss|1998|p=2}} ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== {{refbegin}} * {{citation | last=Buss | first=Samuel R. | chapter = An Introduction to Proof Theory | editor-last = Buss | editor-first = Samuel R. | title = Handbook of Proof Theory | publisher = Elsevier | publication-date = 1998 | isbn = 0-444-89840-9 | ref = CITEREFBuss1998 }} {{refend}} [[Category:သင်္ချာယုတ္တိဗေဒ]] {{သင်္ချာ-stub}} gf96rkag4r4z266sax6iz0f1m1punq8 0 57181 1047340 950550 2026-08-08T09:12:12Z Leung Kwan Lok 131458 /* ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များ */ 1047340 wikitext text/x-wiki {{Infobox subdivision type | name= မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ | alt_name= Administrative divisions of Myanmar | alt_name1= | alt_name2= | alt_name3= | alt_name4= | map= {{Myanmar Administrative Divisions Image Map}} | category= [[ပြည်ထောင်စုစနစ်]] | territory= [[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]] | upper_unit= | start_date= | start_date1= | start_date2= | start_date3= | start_date4= | legislation_begin= | legislation_begin1= | legislation_begin2= | legislation_begin3= | legislation_begin4= | legislation_end= | legislation_end1= | legislation_end2= | legislation_end3= | legislation_end4= | end_date= | end_date1= | end_date2= | end_date3= | end_date4= | current_number= တိုင်းဒေသကြီး ၇ ခု၊ ပြည်နယ် ၇ ခု၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ၁ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၆ ခု | number_date= ၂၀၁၅ | type= | type1= | type2= | type3= | type4= | status= | status1= | status2= | status3= | status4= | exofficio= | exofficio1= | exofficio2= | exofficio3= | exofficio4= | population_range= ၂၈၆,၆၂၇ ([[ကယားပြည်နယ်]]) - ၇,၃၆၀,၇၀၃ ([[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]) | area_range= {{convert|7054|km2}} ([[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]) - {{convert|155,801|km2}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]) | government= [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]] | government1= | government2= | government3= | government4= | subdivision=[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision1=[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision2=ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စု | subdivision3=ကျေးရွာ | subdivision4= }} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ}} [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ကို အောက်ပါအတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသ ၂၁ ခုအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ {|class=wikitable !အမျိုးအစား!!အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ်!!အရေအတွက် |- |ပြည်နယ်||State||၇ |- |တိုင်းဒေသကြီး||Region (ယခင်: Division)|||၇ |- |ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ||Union Territory||၁ |- |[[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]||Self-Administered Zone||၅ |- |[[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]||Self-Administered Division||၁ |} တိုင်းဒေသကြီးများမှာ ၂၀၁၀ ဩဂုတ်လတွင် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="weekly">{{cite news |title=တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ |publisher=Weekly Eleven News |date=2010-08-20 |url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4375:2010-08-20-12-39-51&catid=42:2009-11-10-07-36-59&Itemid=112 |accessdate=2010-08-23 |language=မြန်မာဘာသာ}}</ref> [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]များမှလွဲ၍ ကျန်တိုင်းဒေသကြီးလေးခုမှာ မြို့တော်များ၏ အမည်များအတိုင်းဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]သည် လူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်သည့် ဒေသဖြစ်ကာ [[ကယားပြည်နယ်]]မှာ လူဦးရေအနည်းဆုံးနေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေဧရိယာအရ ရှမ်းပြည်နယ်မှာ အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးမှာ ဧရိယာအသေးဆုံးဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် (၆၁၀၉၀)စ/မိုင် ကျယ်ဝန်းပြီး ဒုတိယ အကျယ်ဆုံး တိုင်းဒေသကြီးမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး (၃၆၅၃၅)စ/မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ ပြည်နယ်များနှင့် တိုင်းဒေသကြီးများကို [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]များ အဖြစ်ထပ်မံပိုင်းခြားထားသည်။ ခရိုင်များကို [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]များ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့များ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရပ်ကွက်များ|ရပ်ကွက်များ]]၊ [[ကျေးရွာအုပ်စု|ကျေးရွာအုပ်စုများ]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ကျေးရွာများ]]အဖြစ် အဆင့်ဆင့်ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပိုင်းခြားပုံဇယား=== {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! width="10%" | အဆင့် ! width="18%" | ၁ ! width="18%" | ၂ ! width="18%" | ၃ ! width="18%" | ၄ ! width="18%" | ၅ |- !rowspan="4" | နယ်မြေ | Union Territory<br/>(ပြည်တောင်စုနယ်မြေ) | rowspan="3" |District<br/>(ခရိုင်) | rowspan="4" |Township<br/>(မြို့နယ်) | Town<br/>(မြို့) | Ward<br/>(ရပ်ကွက်) |- | Region<br/>(တိုင်းဒေသကြီး)<br/>State<br/>(ပြည်နယ်) | rowspan="3" | Village tract<br/>(ကျေးရွာအုပ်စု) | rowspan="3" | Village<br/>(ကျေးရွာ) |- | Self-Administered Division<br/>(ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း) |- | colspan="2" |Self-Administered Zone<br/>(ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) |- |} ==အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ== ===ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များ=== {| class="wikitable sortable" !align="left"|အင်္ဂလိပ်အမည်!!align="left"|မြန်မာအမည်!!align="left"|မြို့တော် !align="left"|[[အလံ]] !align="right"|[[ISO 3166-2:MM|ISO]]<ref>[[ISO 3166-2:MM]] (မြန်မာနိုင်ငံဒေသများအတွက် [[International Organization for Standardization|ISO]] [[ISO 3166-2|3166-2]] ကုဒ်များ)</ref> !align="left"|နေရာဒေသ !align="right"|လူဦးရေ (၂၀၁၄) !align="right"|ဧရိယာ <small>(km²)</small> !align="right"|အမျိုးအစား |- | Ayeyarwady | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]] | [[ပုသိမ်မြို့]] | [[File:Flag of Ayeyarwady Region.svg|75px]] | MM-07 | အောက်ပိုင်း | ၆,၁၈၄,၈၂၉<ref name="mip">{{cite book|title=ပြည်ထောင်စုအစီရင်ခံစာ : မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာသန်းခေါင်စာရင်း|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|pages=၁၂}}</ref> | ၃၅,၀၃၁.၈ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Bago | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]] | [[ပဲခူးမြို့]]{{sup|၁}} | [[File:Flag of Bago Division.svg|75px]] | MM-02 | အောက်ပိုင်း | ၄,၈၆၇,၃၇၃<ref name="mip"/> | ၃၉,၄၀၂.၃ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Chin | [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] | [[ဟားခါးမြို့]] | [[File:Flag of Chin State.svg|75px]] | MM-14 | အနောက်ပိုင်း | ၄၇၈,၈၀၁<ref name="mip"/> | ၃၆,၀၁၈.၈ | ပြည်နယ် |- | Kachin | [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] | [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] | [[File:Flag of Kachin State.svg|75px]] | MM-11 | မြောက်ပိုင်း | ၁,၆၈၉,၄၄၁<ref name="mip"/> | ၈၉,၀၄၁.၈ | ပြည်နယ် |- | Kayah | [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]] | [[လွိုင်ကော်မြို့]] | [[File:Flag of Kayah State.svg|75px]] | MM-12 | အရှေ့ပိုင်း | ၂၈၆,၆၂၇<ref name="mip"/> | ၁၁,၇၃၁.၅ | ပြည်နယ် |- | Kayin | [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]] | [[ဘားအံမြို့]] | [[File:Flag of Kayin State.svg|75px]] | MM-13 | တောင်ပိုင်း | ၁,၅၇၄,၀၇၉<ref name="mip"/> | ၃၀,၃၈၃ | ပြည်နယ် |- | Magway | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] | [[မကွေးမြို့]] | [[File:Flag of Magway Region.svg|75px]] | MM-03 | အလယ်ပိုင်း | ၃,၉၁၇,၀၅၅<ref name="mip"/> | ၄၄,၈၂၀.၆ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Mandalay | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] | [[မန္တလေးမြို့]] | [[File:Flag of Mandalay Region (2010-2021).svg|75px]] | MM-04 | အလယ်ပိုင်း | ၆,၁၆၅,၇၂၃<ref name="mip"/> | ၃၇,၉၄၅.၆ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Mon | [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]] | [[မော်လမြိုင်မြို့]] | [[File:Flag of Mon State (2018).svg|75px]] | MM-15 | တောင်ပိုင်း | ၂,၀၅၄,၃၉၃<ref name="mip"/> | ၁၂,၂၉၆.၆ | ပြည်နယ် |- | Rakhine | [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | [[စစ်တွေမြို့]] | [[File:Flag of Rakhine.svg|75px]] | MM-16 | အနောက်ပိုင်း | ၃,၁၈၈,၈၀၇<ref name="mip"/> | ၃၆,၇၇၈.၀ | ပြည်နယ် |- | Shan | [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]] | [[တောင်ကြီးမြို့]]{{sup|၂}} | [[File:Flag of the Shan State.svg|75px]] | MM-17 | အရှေ့ပိုင်း | ၅,၈၂၄,၄၃၂<ref name="mip"/> | ၁၅၅,၈၀၁.၃ | ပြည်နယ် |- | Sagaing | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]] | [[မုံရွာမြို့]] | [[File:Flag of Sagaing Region (2019).svg|75px]] | MM-01 | မြောက်ပိုင်း | ၅,၃၂၅,၃၄၇<ref name="mip"/> | ၉၃,၇၀၄.၈ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Tanintharyi | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]] | [[ထားဝယ်မြို့]] | [[File:Flag of Tanintharyi Region.svg|75px]] | MM-05 | တောင်ပိုင်း | ၁,၄၀၈,၄၀၁<ref name="mip"/> | ၄၄,၃၄၄.၉ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Yangon | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]] | [[ရန်ကုန်မြို့]] | [[File:Flag of Yangon Region.svg|75px]] | MM-06 | အောက်ပိုင်း | ၇,၃၆၀,၇၀၃<ref name="mip"/> | ၁၀,၂၆၇.၇ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Naypyidaw | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] | [[နေပြည်တော်]] | [[File:Flag of Naypyidaw Union Territory.svg|75px]] | MM-18 | အလယ်ပိုင်း | ၁,၁၆၀,၂၄၂<ref name="mip"/> | ၇,၀၅၄ | ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ |} : {{sup|၁}} [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထားအရ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းကို [[ပဲခူးရိုးမ]]တောင်တန်းကြီးဖြင့် ကာဆီးထားသည်။ ထို့ကြောင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ မြို့တော်နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့များ စာရင်း|အကြီးဆုံးမြို့]]မှာ ပဲခူးမြို့ဖြစ်သော်လည်း ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့ပိုင်း) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများသည် ပိုမိုအချက်အချာကျသည့် [[တောင်ငူမြို့]]၌ လည်းကောင်း၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်ပိုင်း) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများသည် [[ပြည်မြို့]]၌ လည်းကောင်း အသီးသီး ရုံးစိုက်သည်။'' : {{sup|၂}} [[ရှမ်းပြည်နယ်]]သည် ဧရိယာကြီးမား ကျယ်ပြန့်လှသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]] ဖြစ်သော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများမှာ ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) အတွက် တောင်ကြီးမြို့တွင် လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)အတွက် [[လားရှိုးမြို့]]တွင် လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) အတွက် [[ကျိုင်းတုံမြို့]]တွင် လည်းကောင်း အသီးသီးရုံးစိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့ (၃)မြို့ ရှိသည်။ ===ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့်တိုင်းများ=== [[File:SAZs & SAD of Burma.png|thumb|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့်တိုင်းများ]] {| class="wikitable sortable" !align="left"|အင်္ဂလိပ်အမည်!!align="left"|မြန်မာအမည်!!align="left"|မြို့တော်!!align="left"|နေရာဒေသ !align="right"|လူဦးရေ !align="right"|ဧရိယာ <small>(km²)</small> !align="right"|အမျိုးအစား |- | Danu Self-Administered Zone | [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[ပင်းတယမြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |- | Kokang Self-Administered Zone | [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[လောက်ကိုင်မြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | Naga Self-Administered Zone | [[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[လဟယ်မြို့]] | မြောက်ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | Pa-O Self-Administered Zone | [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[ဟိုပုံးမြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | Pa Laung Self-Administered Zone | [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[နမ့်ဆန်မြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | Wa Self-Administered Division | [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] | [[ဟိုပန်မြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း |} ==အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်== [[File:Myanmar states location.svg|thumb|right|{{legend|red|ပြည်နယ်များ}}{{legend|#fefee4|တိုင်းဒေသကြီးများ}}]] ပြည်နယ်များ၊ တိုင်းဒေသကြီးများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ၏ အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]တွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a1/Constitution_of_Myanmar_of_2008.pdf</ref> ===ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးများ=== ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးများကို ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဝန်ကြီးများနှင့် ရှေ့နေချုပ်များပါဝင်သည့် ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရများက အုပ်ချုပ်သည်။ ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည့် [[ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] သို့မဟုတ် [[တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]တို့သည် ဥပဒေပြုအာဏာပိုင်များဖြစ်သည်။ ===နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ=== ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အရ ပုဒ်မ (၅၀) တွင် [[နေပြည်တော်]]ကို ပြည်ထောင်စုနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြောင်း၊ သမ္မတ က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ===ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းများ=== စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းတွင် *နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းတွင် *ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ *ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ *ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ *ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ *ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း ==သမိုင်းကြောင်း== ===ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်=== ၁၉၀၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ]]၏ လက်အောက်ခံဒေသတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး အောက်မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဧရာဝတီ၊ ပဲခူးနှင့် တနင်္သာရီဒေသများပါဝင်ပြီး မြို့တော်မှာ ရန်ကုန်မြို့ဖြစ်သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိတ္ထီလာ၊ မင်းဘူး၊ စစ်ကိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတို့ပါဝင်ကာ မြို့တော်မှာ မန္တလေးမြို့ဖြစ်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်တို့ကို တောင်တန်းဒေသများဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကယားပြည်နယ်ကို ကရင်နီနယ်များဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ရခိုင်တိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လက်ရှိ မွန်ပြည်နယ်မှ မော်လမြိုင်ခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်ရှိ ကရင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်နေသော နယ်မြေဒေသအချို့ကို ပူးပေါင်း၍ သံလွင်ခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ လက်ရှိ ထားဝယ်ခရိုင်နှင့် မြိတ်ခရိုင်တို့ကိုလည်းကောင်း စုစည်း၍ တနင်္သာရီတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အလားတူ လက်ရှိ ရန်ကုန်တိုင်းရှိ မြောက်ပိုင်းခရိုင်၊ တောင်ပိုင်းခရိုင် နယ်မြေများသည် ပဲခူးတိုင်းအတွင်းတွင်လည်းကောင်း၊ လက်ရှိ ကချင်ပြည်နယ်မှ ဗန်းမော်ခရိုင်နှင့် မြစ်ကြီးနားခရိုင်များမှ နယ်မြေအချို့သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင်လည်းကောင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ တွင် မင်းဘူးတိုင်းကို မကွေးတိုင်းအဖြစ် အမည်ပြောင်းခဲ့ပြီး မိတ္ထီလာတိုင်းကို မန္တလေးခရိုင်အောက်သို့ ရွေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ===လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း=== ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက်ပိုင်း ချင်းတောင်တန်းဒေသကို ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ခွဲထုတ်ကာ ချင်းဝိသေသတိုင်းအဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်းရှိ [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]နှင့် မြစ်ကြီးနားဒေသများကို ပေါင်းကာ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အဖြစ်သို့လည်းကောင်း၊ [[ကျိုက္ခမီမြို့|အမ်းဟတ်]]၊ [[သထုံခရိုင်|သထုံ]]နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းမှ [[တောင်ငူခရိုင်]]များကို [[ကရင်ပြည်နယ်]]အဖြစ်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကရင်နီပြည်နယ်ကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုမှ ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုနှင့် ဝပြည်နယ်များကို ပေါင်းကာ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ကရင်နီပြည်နယ်ကို [[ကယားပြည်နယ်]]အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းကို ပဲခူးတိုင်းမှ ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။ [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] အစိုးရလက်ထက်တွင် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေအရ တည်ရှိခဲ့သော ရခိုင်တိုင်းရှိ [[မေယုနယ်ခြားခရိုင်]]ကို [[စစ်တွေခရိုင်]]အောက်တွင် မောင်းတောခရိုင်ခွဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းတုံ၊ တာချီလိတ်၊ ကွမ်းလုံနယ်ခြားခရိုင်များကို [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]]၊ [[ကွမ်းလုံခရိုင်]]များအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်ရှိ အရှေ့ပူတာအိုနယ်ခြားခရိုင်ကို [[ပူတာအိုခရိုင်]]အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်၍ လောခေါင်နယ်ခြားခရိုင်ကို မြစ်ကြီးနားခရိုင်အောက် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီနှင့် မှော်ဘီခရိုင်တို့ကို ရန်ကုန်တိုင်းလက်အောက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် [[နေဝင်း၊ ဦး|ဦးနေဝင်း]]လက်ထက်တွင် ချင်းဝိသေသတိုင်းကို [[ချင်းပြည်နယ်]]အဖြစ် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကာ မြို့တော်ကိုလည်း [[ဖလမ်းမြို့]]မှ [[ဟားခါးမြို့]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ [[မွန်ပြည်နယ်]]ကို တနင်္သာရီတိုင်းမှ ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်အဖြစ် [[မော်လမြိုင်မြို့]]နှင့် တနင်္သာရီတိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[ထားဝယ်မြို့]]များအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရခိုင်တိုင်းကိုလည်း ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်အရ မြစ်ကြီးနားခရိုင်ထဲမှ [[မိုးညှင်းခရိုင်]]ကို အသစ်ခွဲထုတ်ဖွဲ့စည်းသည်။ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့မှ စတင်ပြီး တာဝန်ယူပြီးနောက် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး အခြေအနေများအရ မြို့၊ ရွာ၊ ရပ်ကွက်များ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ၂၇.၈.၉၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအရ ပဲခူးတိုင်း အနောက်ပိုင်းရှိ ပြည်ခရိုင်နှင့် သာယာဝတီခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစည်း၍ ပဲခူးတိုင်း (အနောက်ပိုင်း) တိုင်းခွဲအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ===၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ=== ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref name="2008constbur">ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) [http://www.irrawaddy.org/election/component/filecabinet/?task=download&cid[0&#93;=1|၂၀၀၈{{Dead link|date=December 2021 }} ဖွဲ့စည်းပုံ PDF]</ref> နေပြည်တော်မြို့တော်ပါဝင်သည့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းများကို သတ်မှတ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref name="2008constbur"/><ref>ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)</ref> ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများမှာ- *(က) စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[လေရှီးမြို့နယ်]]၊ [[လဟယ်မြို့နယ်]]နှင့် [[နန်းယွန်းမြို့နယ်]]တို့ကို စုစည်းပြီး [[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(ခ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ရွာငံမြို့နယ်]]နှင့် [[ပင်းတယမြို့နယ်]]တို့ကို စုစည်းပြီး [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(ဂ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ဟိုပုန်းမြို့နယ်]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့]]နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(ဃ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]နှင့် [[မန်တုံမြို့]]နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(င) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]]နှင့် [[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]တို့ကို စုစည်းပြီး [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(စ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ဟိုပန်မြို့နယ်]]၊ [[မိုင်းမောမြို့နယ်]]၊ [[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]၊ [[နားဖန်းမြို့နယ်]]၊ [[မက်မန်းမြို့နယ်]]နှင့် [[ပန်ဆန်းမြို့နယ်|ပန်ဆန်း(ပန်းခမ်း)မြို့နယ်]] ခြောက်မြို့နယ် တို့ကို ခရိုင် နှစ်ခရိုင်ဖွဲ့ပြီး [[ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="weekly"/> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ၏ အလံများ]] *[[ISO 3166-2:MM]] ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [http://statoids.com/umm.html Statoids] {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ| ]] i0wo11n8zmxwbx79lzqlfymi26z99bb 10 60294 1047306 1028296 2026-08-08T06:45:25Z Ninjastrikers 22896 1047306 wikitext text/x-wiki {{POTD {{{1|{{{style|default}}}}}} |image= "Hukaung Valley".jpg |size=350 |title= |texttitle= |caption= မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း [[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိ [[တနိုင်းမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသော '''[[ဟူးကောင်းတောင်ကြား]]'''သည် ၅,၅၈၆ စတုရန်းမိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်းသည့် ကြီးမားသော ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကြီး ဖြစ်သည်။ မျက်နှာပြင်သုံးဘက်တွင် မြင့်မားသော တောင်တန်းကြီးများဖြင့် ကာရံထားသည့် ဤတောင်ကြားဒေသသည် ရှေးအခါက အရည်အသွေးမြင့် [[ပယင်း]]များ ထွက်ရှိရာဒေသအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ |credit= ဓာတ်ပုံ။ [[c:User:Kyaw_Myo_Hlaing_(Tanai)|Kyaw_Myo_Hlaing_(Tanai)]] }} boxj1uk7iz0bfdf2q46b10o06kwilkv 0 63424 1047199 1024212 2026-08-07T17:42:11Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်, -စီစစ် +စိစစ်) 1047199 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = မောင်မောင်အုန်း | native_name = | native_name_lang = | honorific-suffix = | image = Maung Maung Ohn 2026.jpg | image_size = | alt = | caption = [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ခန်းမရှေ့ မြင်တွေ့ရစဉ် (၆ ဧပြီ ၂၀၂၆) |order = တတိယအကြိမ် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ| ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ]] |term_start = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end = |predecessor = [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ထွန်းထွန်းဟိန်]] |successor = |order2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency2 = [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်]] |majority2 = |term_start2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end2 = |predecessor2 = ကျော်တင့်(NLD) |successor2 = | office3 = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး]] |appointer3 = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ကိုယ်တိုင်'' | successor3 = | 1blankname3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata3 = [[ညိုစော|ညိုစော]] |appointer4 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] | term_start4 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | term_end4 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | predecessor4 = [[ချစ်နိုင် (စိတ်ပညာ)|ချစ်နိုင်]] | successor4 = ''ကိုယ်တိုင်'' | 1blankname4 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata4 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office5 = [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |deputy5 = |appointer5 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |president5 = မြင့်ဆွေ (ယာယီ) | term_start5 = ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | term_end5 = ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | predecessor5 = [[အုန်းမောင် (ဝန်ကြီး)|အုန်း​မောင်]] | successor5 = ဗိုလ်ချုပ်တင်အောင်ချစ် | office6 =[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ဝန်ကြီးချုပ် |president6 = သိန်းစိန် | term_start6 = ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၄ | term_end6 = ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | predecessor6 = လှမောင်တင် | successor6= [[ညီပု (ဝန်ကြီးချုပ်)|ညီပု]] | office7 = [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာ]] ဒုတိယဝန်ကြီး |leader7 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သက်နိုင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သက်နိုင်ဝင်း]] | term_start7 = ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ | term_end7 = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၄ | predecessor7 = ဗိုလ်ချုပ်ဇော်ဝင်း | constituency7 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | majority7 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1950|5|30}} | birth_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = | nationality = | party = | otherparty = <!--For additional political affiliations--> | spouse =အေးအေးသိန်း | partner = | relations = | children =ဒေါက်တာ အိမို့မို့အောင်၊ ရန်လင်းမောင်မောင်၊ ဉာဏ်လင်းမောင်မောင် | parents = | residence = | education = | alma_mater = | occupation = | profession = | known_for = | cabinet = မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ <br> ညိုစောအစိုးရ | committees = | portfolio = | religion = | awards = [[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၂) <br> [[သရေစည်သူ]] (၂၀၂၆) | signature = | signature_alt = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = | rank = ဗိုလ်ချုပ် | unit = | commands = | battles = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> |honorific prefix= ဗိုလ်ချုပ် (ငြိမ်း) <br>[[သရေစည်သူ]]၊ ဦး |military_blank1=ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၁၆၅၁၇ |deputy3=ရဲတင့် <br> ဗိုလ်ချုပ်[[ဇော်မင်းထွန်း]] |leader1=[[ခင်ရီ]]}} '''ဦးမောင်မောင်အုန်း''' (၁၈ မေ ၁၉၅၀ မွေးဖွား) သည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၏ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ ယင်းမတိုင်မီက [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေး]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေး ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း​ကောင်း၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၄ ဇူလိုင်လမှ ၂၀၁၆ မတ်လအထိလည်း​ကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ နယ်စပ်ရေးရာဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="lw">{{cite news|url=http://www.irrawaddy.org/burma/general-appointed-arakan-chief-minister-govt-tells-local-mps.html|title=General Appointed Arakan Chief Minister, Govt Tells Local MPs|last=Lawi Weng|date=၂၅ ဇွန် ၂၀၁၄|work=The Irrawaddy|accessdate=၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၅}}</ref> == နိုင်ငံရေးသမားဘဝ == === ၂၀၁၄ === ၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်နေရာမှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သော ဦးလှမောင်တင် နေရာတွင် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="mkt">{{cite news|url=http://www.mizzima.com/mizzima-news/myanmar/item/11519-rakhine-state-chief-minister-resigns|title=Rakhine State Chief Minister resigns|last=Mratt Kyaw Thu|date=20 June 2013|work=Mizzima|accessdate=၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၅|archivedate=22 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141122045218/http://www.mizzima.com/mizzima-news/myanmar/item/11519-rakhine-state-chief-minister-resigns}}</ref> ထိုဝန်ကြီးချုပ်နေရာအား [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်တိုင်းရင်းသား]]များထဲမှ ခန့်အပ်ရန် [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]]မှ တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း [[ဗမာလူမျိုး]]တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးမောင်မောင်အုန်းအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.rfa.org/english/news/myanmar/rakhine-06272014180702.html|title=New Chief Minister for Myanmar’s Rakhine State to Serve for Only a Year|date=27 June 2014|work=Radio Free Asia|accessdate=၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၅}}</ref> ဦးမောင်မောင်အုန်းအား ခန့်အပ်ရန် သမ္မတ [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]က အဆိုပြုခဲ့ပြီး ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်]]က အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/10897-new-chief-minister-to-face-close-scrutiny-from-rakhine-mps.html|title=New chief minister to face close scrutiny from MPs|last=Wa Lone|first=4 July 2014|work=Myanmar Times|accessdate=၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၅}}</ref> === ၂၀၂၁ === တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစိုးရလက်ထက်တွင် ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ မှ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10567|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၃၀ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=17 August 2025}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ပြန်ကြားရေး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13837|accessdate=2025-7-1|publisher=CINCDS}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၁ ဩဂုတ် ၅ ရက်တွင် ဦး[[ဌေးအောင်]]က ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။ === ၂၀၂၅ === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီး အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ရာထူးကို အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက ဆက်လက် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၁၀၀,၀၃၀ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၅၂.၂၅ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း (၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/78713 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၏ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် ရွေးချယ်တာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးမောင်မေ� |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%b7%e1%80%9c%e1%80%bd%e1%80%be%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%92%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%9a%e1%80%a5/ |access-date=2026-03-16 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့၌ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ လွှတ်တော်အခွင့်အရေးကော်မတီတွင် ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးမောင်မောင်အုန်း အား တာဝန်ပေးအပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည့်သူ့လွှတ်တော် လွှတ်တော်အခွင့်အရေးကော်မတီနှင့် အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ဂတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေးကော်မတီတို့ ဖွဲ့စည်း – Positive Angle News|url=https://positiveanglenews.com/2026/03/24/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA/|access-date=2026-03-24|website=positiveanglenews.com}}</ref> == နိုင်ငံတကာ၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ == လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကြောင့် နိုင်ငံတကာမှ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများ ခံနေရသည့် စစ်ကောင်စီနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုရှိသောကြောင့် ဦးမောင်မောင်အုန်း အပါအဝင် စကစနှင့် စကစအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များစွာသည် နိုင်ငံတကာ၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်းကို ခံရသည်။ {| class="wikitable" |+ ! !အရေးယူသည့် နိုင်ငံများ !ပိတ်ဆို့အရေးယူသည့် ရက်စွဲ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |{{Flag|European Union}} | rowspan="4" |၂၀၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ | rowspan="4" |<ref>{{Citation|title=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2022/239|url=http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2022/239/oj/eng|date=2022-02-21|access-date=2025-07-01|language=en|url-status=live}}</ref> |- |၂။ |{{Flag|France}} |- |၃။ |{{Flag|Belgium}} |- |၄။ |{{Flag|Monaco}} |- |၅။ |{{Flag|Switzerland}} |၂၀၂၂ မတ် ၇ |<ref>{{Cite web|url=https://www.seco.admin.ch/seco/de/home/Aussenwirtschaftspolitik_Wirtschaftliche_Zusammenarbeit/Wirtschaftsbeziehungen/exportkontrollen-und-sanktionen/sanktionen-embargos/sanktionsmassnahmen/massnahmen-gegenueber-myanmar--burma-.html|title=Massnahmen gegenüber Myanmar (Burma)|accessdate=2025-7-1|publisher=State Secretariat for Economic Affairs}}</ref> |- |၆။ |{{Flag|Canada}} |၂၀၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၇ |<ref>{{Cite web|title=Consolidated federal laws of Canada, Special Economic Measures (Myanmar) Regulations|url=https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/regulations/SOR-2007-285/page-3.html#docCont|website=laws-lois.justice.gc.ca|date=2025-03-06|access-date=2025-07-01|first=Legislative Services|last=Branch}}</ref> |} == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက် နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]]ကို ကြည်း ၁၆၅၁၇ ဗိုလ်ချုပ်မောင်မောင်အုန်း(ငြိမ်း) အား ချီးမြှင့်အပ်နှင်းထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ|work=MWD Webportal|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484|access-date=2026-03-02|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}}{{Lifetime|MISSING| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၅၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] p2pku84oceejpy369l5caf32nl5kwq2 0 65640 1047001 696628 2026-08-07T13:17:33Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အစားအသောက်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047001 wikitext text/x-wiki [[File:ခရမ်းချဉ်သီးပန်ထွေဖျော်.jpg|thumb|ခရမ်းချဉ်သီး ပန်ထွေဖျော်]] '''ခရမ်းချဉ်သီး ပန်ထွေဖျော်''' ('''ပန်ထွေဖျော်''') သည် [[ခရမ်းချဉ်သီး]]ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော မြန်မာ အစားအသောက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပန်ထွေဖျော် ပြုလုပ်ရန်အတွက် ခရမ်းချဉ်သီးအနီရောင်မှည့်မှည့် ကြီးလျှင် ၄ လုံး၊ သေးလျှင် ၅ လုံး၊ [[ဆား]]၊ [[ငရုတ်|ငရုတ်သီးစိမ်း]]၊[[ ကြက်သွန်ဖြူ]] ၃မွှာ ၊ [[ကြက်သွန်နီ]]တစ်ဥ၊[[နံနံပင်]] တို့လိုအပ်ပါသည်။ ပထမဦးစွာ ခရမ်းချဉ်သီးတို့ကို ရေဆေးပြီး အလုံးလိုက် နူးအောင် ပြုတ်ပါ။ ထို့နောက် အခွံခွာပါ။ [[ငရုတ်ဆုံ]]ထဲတွင် ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ငရုတ်သီးစိမ်းတို့ကို ညက်အောင် ထောင်းပါ။ ထို့နောက် ခရမ်းချဉ်သီးတို့ကို ထည့်ကာ မညက်တညက် ထောင်းပါ။ ဆား၊ နံနံပင်တို့ ရောထည့်ကာ အရသာရှိသော ခရမ်းချဉ်သီးပန်ထွေဖျော်ကို သုံးဆောင်နိုင်သည်။ {{မြန်မာအစားအသောက်}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်]] 7el8t4f8x6amgc4qofuyar624g62lsa 0 67706 1047282 1036999 2026-08-08T04:07:14Z ~2026-43721-43 146654 1047282 wikitext text/x-wiki '''က ချင်လျက် လက်ကျိုး''' ဟူသည် မြန်မာ[[စကားပုံ]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ရှင်းလင်းချက်== က ချင်သူသည် ကရခါနီးမှ လက်ကျိုးသဖြင့် မကလိုက်ရ ဖြစ်သကဲ့သို့ မိမိအစွမ်းအစကို ပြမည်ဟု အားခဲထားသူသည် အစွမ်းအစကို ပြရခါနီးမှ အကြောင်းမညီညွတ်သောကြောင့် မပြလိုက်ရဖြစ်သည်။ == အခြားအသုံးအနှုန်း == *က ချင်လျက် လက်နာ ဟူ၍ အသုံးလည်းရှိသည်။ ==ကျမ်းကိုး== {{reflist| <ref>မြန်မာစာအဖွဲ့၊ မြန်မာ[[စကားပုံ]]၊ နှာ- ၁ </ref> }} [[Category:မြန်မာစကားပုံများ]] dibj7dmkg0c57vesetfpugt5j15s0je 1047287 1047282 2026-08-08T05:46:02Z Dr Lotus Black 31011 [[Special:Contributions/~2026-43721-43|~2026-43721-43]] ([[User talk:~2026-43721-43|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:~2026-34112-07|~2026-34112-07]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1036999 wikitext text/x-wiki '''Lee bel ya mayး''' ဟူသည် မြန်မာ[[စကားပုံ]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ရှင်းလင်းချက်== က ချင်သူသည် ကရခါနီးမှ လက်ကျိုးသဖြင့် မကလိုက်ရ ဖြစ်သကဲ့သို့ မိမိအစွမ်းအစကို ပြမည်ဟု အားခဲထားသူသည် အစွမ်းအစကို ပြရခါနီးမှ အကြောင်းမညီညွတ်သောကြောင့် မပြလိုက်ရဖြစ်သည်။ == အခြားအသုံးအနှုန်း == *က ချင်လျက် လက်နာ ဟူ၍ အသုံးလည်းရှိသည်။ ==ကျမ်းကိုး== {{reflist| <ref>မြန်မာစာအဖွဲ့၊ မြန်မာ[[စကားပုံ]]၊ နှာ- ၁ </ref> }} [[Category:မြန်မာစကားပုံများ]] dsmlaaqi1ai3gg136giqoe4kgeetyl3 1047288 1047287 2026-08-08T05:47:45Z Dr Lotus Black 31011 [[Special:Contributions/Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1047287|1047287]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1047288 wikitext text/x-wiki '''က ချင်လျက် လက်ကျိုး''' ဟူသည် မြန်မာ[[စကားပုံ]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ရှင်းလင်းချက်== က ချင်သူသည် ကရခါနီးမှ လက်ကျိုးသဖြင့် မကလိုက်ရ ဖြစ်သကဲ့သို့ မိမိအစွမ်းအစကို ပြမည်ဟု အားခဲထားသူသည် အစွမ်းအစကို ပြရခါနီးမှ အကြောင်းမညီညွတ်သောကြောင့် မပြလိုက်ရဖြစ်သည်။ == အခြားအသုံးအနှုန်း == *က ချင်လျက် လက်နာ ဟူ၍ အသုံးလည်းရှိသည်။ ==ကျမ်းကိုး== {{reflist| <ref>မြန်မာစာအဖွဲ့၊ မြန်မာ[[စကားပုံ]]၊ နှာ- ၁ </ref> }} [[Category:မြန်မာစကားပုံများ]] dibj7dmkg0c57vesetfpugt5j15s0je 0 69253 1047267 709906 2026-08-07T19:44:41Z Wikier Salman 146647 /* */spelling mistake 1047267 wikitext text/x-wiki '''မဲဇာတောင်ခြေရတု''' ကို [[လက်ဝဲသုန္ဒရ]] အမတ်ကြီးက ရေးသားခဲ့သည်။ လူအမည်မှာ ဦးမြတ်စံ ဖြစ်သည်။ ရွှေဘိုနယ်၊ မန်ကျည်းတုံရွာ၌ ဖွားမြင်သည်။ အင်းဝဘုရင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း|ဆင်ဖြူရှင်]]လက်ထက်တွင် ရာဇဝတ်သင့်သည်ဆိုကာ မဲဇာအရပ်သို့ အပို့ခံခဲ့ရသည်။ မဲဇာအရပ်(ယခု[[ကသာမြို့|ကသာ]]၊ [[ထီးချိုင့်မြို့|ထီးချိုင့်နယ်]])သည် တောတောင်ကြီးမားသောကြောင့် လူသူအရောက်အပေါက် ရှားပါးသည်။ အလွန်အေး၍ [[ငှက်ဖျားရောဂါ|ငှက်ဖျား]]ကြီးသော အရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ အမတ်ကြီးသည် မဲဇာသို့ ရောက်ပြီးနောက် ဤရတုကို ရေးစပ်ကာ ရှင်ဘုရင်အား ဆက်သခဲ့သည်။ ရှင်ဘုရင်က သနားတော်မူပြီး အပြစ်ဒဏ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ထိုရတုသည် '''မဲဇာတောင်ခြေရတု''' ပင်ဖြစ်သည်။ :၁။ '''မဲဇာတောင်ခြေ'''။ ။ စီးထွေထွေတည့်၊ မြစ်ရေဝန်းလည်၊ မြိုင်တောဆီက၊ ရွှေပြည်ကိုသာ၊ တရှာတော့မိ၊ မိုးရှိရှိလျှင်၊ သီရိကျက်သရေ၊ တက်ဖြိုးဝေသား၊ အောင်မြေကြော့ကြော့၊ ကုန်းမော့မော့နှင့်၊ ဘိုးတော့်ကောင်းမှု၊ တည်ထားပြုသည်၊ ဇဗ္ဗူ့ဆီမီး၊ ခြောက်ရောင်ညီးမျှ၊ ဂူကြီးသခင်၊ ရွှေလင်းပင်နှင့်၊ ရွှေခြင်္သေ့မွေ၊ စ၍ရေသော်၊ ရွှေစေတီကြီး၊ အသီးသီးတည့်၊ ပိတ်ဆီးခြယ်သမ်း၊ လျှပ်ရောင်တန်းမျှ၊ ရွှေနန်းရွှေဘုံ၊ အလုံးစုံကို၊ အာရုံမျက်မြင်၊ ဖူးမြော်ချင်၍၊ သည်တွင်ရွှေမြို့၊ သည်သို့စေတီ၊ သည်ဆီရွှေနန်း၊ ဖြောင့်တန်းတော့မည်၊ စိတ်ကရည်သည်။ ။ ရွှေပြည်ဌာန ဝေးသောကြောင့်။ :၂။ '''သဲသာသောင်မြေ'''။ ။ မြစ်ကမ်းခြေလည်း၊ အကြေတစ်ပြင်၊ တို့အောက်ခွင်ဝယ်၊ ရေရှင်ပတ်ဝန်း၊ ပျော်ဖွယ်ထွန်းလိမ့်၊ တစ်ကျွန်းလောက်ပင်၊ ဝေးမည်ထင်ခဲ့၊ စီးသွင်ညိုရစ်၊ မဲဇာမြစ်လည်း၊ ထစ်ထစ်သွန်းဘိ၊ ချုံအတိနှင့်၊ တောကြီးဆိတ်ညံ၊ ဆီးကျံကျံဝယ်၊ ဓူဝံမပေါ်၊ ရီမှိုင်းသော်ကြောင့်၊ မမျှော်ပါရ၊ နေကိုတလည်း၊ ဘယ်ကရှေ့နောက်၊ ဘယ်တောင်မြောက်ဟု၊ တွေးထောက်မမှန်၊ ဖြစ်ရဟန်ကို၊ ဖန်ဖန်အံ့ဩ၊ ကြံတိုင်းမောစွ၊ ဘယ်တောဘယ်မြိုင်၊ မသိနိုင်ခဲ့၊ မခိုင်စိတ်ဝမ်း၊ နေ့တိုင်းလွမ်းရှင့်၊ ကင်းစမ်းတောင်က၊ လေဦးစ၍၊ နောက်မှလေရှည်၊ အတည်တည်သည်။ ။ လေပြည်လာက အေးသောကြောင့်။ :၃။ '''ပွဲခါညောင်ရေ'''။ ။ သွန်းမြဲပေတည့်၊ ရိုသေသဒ္ဒါ၊ ထုံးစဉ်လာဖြင့်၊ မဲဇာရပ်သူ၊ တောင်းဆုယူသည်၊ ရွှေဂူတော်နှင့်၊ ရှုတိုင်းတင့်သား၊ မိုးမြင့်သီခေါင်၊ မဲဇာချောင်က၊ တစ်တောင်လုံးမှိုင်း၊ စ၍ဆိုင်းသော်၊ တောင်တိုင်းယှက်၍၊ ဝန်းကာဝှေ့သည်၊ တောင်ငွေ့ဝေဝေ၊ အထွေထွေနှင့်၊ လေလည်းရောရာ၊ မိုးမပါဘဲ၊ သံဝါဖြောက်ဖြောက်၊ ဆီးနှင်းပေါက်လည်း၊ မိုးလောက်ပြင်းထန်၊ သွန်းချပြန်သော်၊ ယုဂန်ထင်ရှား၊ တောင်တော်ဖျားက၊ ရထားယာဉ်သာ၊ နေစကြာလည်း၊ ရောင်ဝါမထွန်း၊ ချမ်းရှာလွန်း၍၊ တည့်မွန်းချိန်နေ၊ ရောက်လွယ်စေဟု၊ စေ့ရေလှည့်လည်၊ တလျက်မြည်သည်။ ။ နေခြည်ဖြာမှ နွေးသောကြောင့်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="မြန်မာ့ဂုဏ်ရည် ရာဇဝင်ဖတ်စာ">{{cite book|title=မြန်မာ့ဂုဏ်ရည် ရာဇဝင်ဖတ်စာ - အမျိုးသားပညာဝန် ဦးဖိုးကျား|publisher=ဦးစန်းဦး၊ စိတ်ကူးချိုချိုစာအုပ်တိုက်၊ |location= ၈၅၊ ၁၆၄ လမ်း၊ တာမွေမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့ |date=စက်တင်ဘာလ ၂၀၀၈ခုနှစ်|edition=ဒုတိယအကြိမ်|series=|volume=|pages=၂၅၁|url=}}</ref> }} [[Category:မြန်မာစာပေ]] 5gre9b6fqy737765h8ovnts5ep13c1b 0 85046 1047201 1026466 2026-08-07T17:46:35Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်, -မှုး +မှူး) 1047201 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = မြတ်ကို | image = | alt = | caption = | order = |office1 = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] <br> ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ထားဝယ်မြို့|ထားဝယ်မဲဆန္ဒနယ်]]အမှတ်(၁) |term_start1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = |majority1 = ခိုင်လုံမဲ၂၄၅၀၁မဲ<br>{{small|(၆၀.၉၁ရာခိုင်နှုန်း)}} |predecessor1 =ခင်မောင်အေး <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} |successor1 = | office3 = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီးချုပ် | term_start3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ဦးမြင့်မောင် <br>{{small|(ဝန်ကြီးချုပ်(၂၀၁၆-၂၀၂၁)}} ဦးတင်အောင် <br>{{small|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ}} | successor3 = [[ဇော်နိုင်ဦး]] | president3 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) | 1blankname3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata3 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office4 =[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီးချုပ် | term_start4 = ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | term_end4 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | appointer4 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] | predecessor4 = ခင်ဇော် | president4 = [[သိန်းစိန်၊ ဦး|သိန်းစိန်]] | successor4 = [[လဲ့လဲ့မော်]] | office5 =[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]<br> ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး | term_start5 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | term_end5 = ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | order6 = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency6 = [[ထားဝယ်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် ၂ | majority6 = ခိုင်လုံမဲ ၁၇၆၀၅မဲ<br>{{small|(၅၈.၇၃ရာခိုင်နှုန်း)}} | term_start6 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | term_end6 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor6 = ရာထူးစတင် | successor6 = ဟိုပင် <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | prior_term = | successor2 = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | citizenship = | nationality = | otherparty = <!--For additional political affiliations--> | spouse = | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | relations = | children = | parents = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | committees = | portfolio = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = | branch = | serviceyears = | rank = | unit = | commands = | battles = | awards = <!-- For civilian awards - appears as "Awards" if |mawards= is not set --> | image_size = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | education = | known_for = | religion = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> }} '''ဦးမြတ်ကို''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် တတိယအကြိမ် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်]]၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် (၂၀၁၂–၂၀၁၆) နှင့် (၂၀၂၁–၂၀၂၆) တို့တွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ရက် တွင် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.daweiwatch.com/20/03/2026/127839/|title=စစ်ကော်မရှင်တိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဦးမြတ်ကို တနင်္သာရီတိုင်းလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူ|work=daweiwatch|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၎င်းသည် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးခင်ဇော် နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်၍ တနင်္သာရီတိုင်း၏ ဒုတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ၎င်းအား တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ရက်တွင် ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ကာ<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/212828|title=ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဝန်ကြီးဌာနများအတွက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|work=Eleven Media Group|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁}}</ref> ၅ နှစ်နီးပါး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးမှ ယခုကဲ့သို့ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံဝန်ထမ်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း == ဦးမြတ်ကို သည် တပ်မတော်သားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ဗိုလ်မှူးအဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်မှ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ [[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန|အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန]] သို့ ကူးပြောင်းလာပြီးနောက် တာဝန်များအဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ကာ အဆိုပါအထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဆင့်အထိ အမြင့်ဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.daweiwatch.com/2020/08/04/opinion/interview/26553/|title=ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းဦးမြတ်ကိုနှင့်တွေ့ဆုံခြင်း|work=Dawei Watch|access-date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|archive-date=26 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626150746/http://www.daweiwatch.com/2020/08/04/opinion/interview/26553/}}</ref> ၎င်းသည် ထိုတာဝန်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးသည့်နောက် ၂၀၁၀တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]သို့ ဝင်ရောက်သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]]မှ တဆင့် နိုင်ငံရေးလောကထဲဝင်ရောက်လာခဲ့သူဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/4566/|title=ပြည်ခိုင်ဖြိုးကိုယ်စားပြု အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဝင်ပြိုင်ဦးမည့် ဝန်ကြီးဟောင်းများ|work=Myanmar Now|access-date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2010/MA2010-11-13.pdf|title=၂၀၁၀ရွေးကောက်ပွဲ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်(သို့)ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း|work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ စာမျက်နှာ(၄)|access-date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀}}</ref> == နိုင်ငံရေးထဲပါဝင်လာပုံ == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြု၍ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် [[ထားဝယ်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၂ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.altsean.org/Research/Parliament%20Watch/Legislative/Local%20Parliaments/MPs/Tenasserim%20Division.php|title=Tenasserim Division MPs|work=Alternative Asean Network on Burma|accessdate=9 July 2015|archivedate=1 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120201025552/http://www.altsean.org/Research/Parliament%20Watch/Legislative/Local%20Parliaments/MPs/Tenasserim%20Division.php}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archive-1.mizzima.com/news-91481/prisoner-watch/4830-usdp-sweeps-speaker-posts-in-local-assemblies|title=USDP sweeps speaker posts in local assemblies|date=1 February 2011|work=Mizzima|accessdate=9 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710011123/http://archive-1.mizzima.com/news-91481/prisoner-watch/4830-usdp-sweeps-speaker-posts-in-local-assemblies}}</ref> တိုင်းဒေသကြီး ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.altsean.org/Chronology/Chronology2012/DemocracyChronology2012.htm|title=DEMOCRACY CHRONOLOGY - 2012|work=Alternative Asean Network on Burma|accessdate=17 July 2015|archivedate=26 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170126182135/http://www.altsean.org/Chronology/Chronology2012/DemocracyChronology2012.htm}}</ref> ကျန်းမာရေးကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နုတ်ထွက်ခဲ့သူ ဦးခင်ဇော်၏ နေရာတွင် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://archive-3.mizzima.com/mizzima-news/politics/item/9887-mp-u-khin-zaw-former-chief-minister-resigns/9887-mp-u-khin-zaw-former-chief-minister-resigns|title=MP U Khin Zaw, former Chief Minister resigns|date=20 August 2013|work=Mizzima|accessdate=17 July 2015|archivedate=22 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722003519/http://archive-3.mizzima.com/mizzima-news/politics/item/9887-mp-u-khin-zaw-former-chief-minister-resigns/9887-mp-u-khin-zaw-former-chief-minister-resigns}}</ref>တိုင်းဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို ၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်အထိ ထမ်းဆောင်သည်။ ၎င်းသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅]] နှင့် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀]] တို့တွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြုပြီး ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ထားဝယ်မဲဆန္ဒနယ်မှတဆင့် ဝင်ပြိုင်ခြင်းရှိခဲ့သော်လည်း ရွေးချယ်မခံရပေ။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/usdp-myeik-campaign-10242015120214.html|title=ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ အစိုးရဖွဲ့နိုင်ဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ဦးသက်နိုင်ဝင်း ပြောကြား|work=RFA Burmese|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.daweiwatch.com/2020/08/04/special/selection/26538/|title=ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းစာရင်းတွင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းအများစု ပြန်ပါ|work=Dawei Watch|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|archive-date=25 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625151010/http://www.daweiwatch.com/2020/08/04/special/selection/26538/}}</ref> အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တွင် ၎င်းသည် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြုပြီး ထားဝယ်မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၁)ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။ပြည်သူ့ပါတီ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ တို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာတွင် ခိုင်လုံမဲ ၂၄၅၀၁မဲဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=07_01_2026_S_D%20FPTP.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=6071&token=aea7ea10deea304a81f619a174d9379fe4ef8950cace98a46916b06ab5f2f08b268a48c92aec388483c0ff2c5796968034eec034ca84d8daf043cf80d0607fd6|title=၂၀၂၅ ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)၊တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးချင်းစီ ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ်မြောက် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှာက်ခံခဲ့ရသည်။ == ရရှိသည့်ဆုများ == စီမံထူးချွန်(ပထမအဆင့်) ၊ [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]] အစရှိသည့် ဘွဲ့များချီးမြှင့်ခံရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၂၄/၂၀၁၆ သီရိပျံချီဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်း|work=မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြန်တမ်း|access-date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၁ မတ် ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80511|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-04|language=en}}</ref> == မိသားစုဘဝ == အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ဇနီးမှာ ဒေါ်ဧကရီခိုင် ဖြစ်ကာ တက္ကသိုလ်ဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docs14/MA2012-09-28-red.pdf|title=ဦးမြတ်ကို၏မိခင်နာရေးကြော်ငြာစာ|work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၂၈ရက်စက်တင်ဘာ၂၀၁၂ထုတ်)စာမျက်နှာ-၁၉|access-date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂}}</ref>၂၀၁၇ခုနှစ် တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 7d0x6vgwpt6sn408sf7kgsm69qbchit 0 86058 1047202 1020911 2026-08-07T17:46:52Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ, -စျ +ဈ) 1047202 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း'''<ref>အသုဘကမ္မဋ္ဌာန (န) [အသုဘ + ကမ္မဋ္ဌာန] (က) အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း၊ အသုဘအာရုံ ကမ္မဋ္ဌာန်း၊ စက်ဆုပ်ဖွယ် အသုဘအာရုံ (ဆံပင်-အမွေး- စသော ၃၂-ကောဋ္ဌာသနှင့် ဥဒ္ဓုမာတက စသော သူသေကောင် ဆယ်မျိုးတည်း။ အသုဘ (၁) အနက်လည်း ကြည့်)။ (ခ) အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း၊ အသုဘအာရမ္မဏိကကမ္မဋ္ဌာန်း (ဆံပင်-အမွေး-စသည်နှင့် ဥဒ္ဓုမာတက စသည်ကို အာရုံပြု စီးဖြန်းပွါးများ၍ ရအပ်သော ဥပစာရသမာဓိ၊ အပ္ပနာသမာဓိ၊ ဥပစာရဈာန်၊ အပ္ပနာဈာန်တည်း။ အသုဘ (၁) (၂) အနက်များလည်း ကြည့်)။ သတ္ထာ တေသံ စရိယဝသေန ရာဂစရိတဿ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ ဒေတိ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၇။ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဧကာဒသဝိဓံ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၇၅။ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ ပါဒကံ ကတွာ (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁) တိ ကေသာဒိအသုဘကောဋ္ဌာသဘာဝနာယ ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိ ဝါ ပါဒကံ ကတွာ။ အသုဘဝိသယံ ဥပစာရဇ္ဈာနာဒိကမ္မမေဝေတ္ထ ဥပရိ ပဝတ္တေတဗ္ဗဘာဝနာကမ္မဿ ကာရဏဘာဝတော ဌာနန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနံ။ အံ၊ဋီ၊၁၊၈၁။ အသုဘကမ္မဋ္ဌာန (သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၅၉) န္တိ အသုဘာရမ္မံ ဈာနမာဟ။ တံ ဟိ အသုဘေသု ယောဂကမ္မဘာဝတော ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော စ “အသုဘကမ္မဋ္ဌာန”န္တိ ဝုစ္စတိ။ သံ၊ဋီ၊၂၊၅၂ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၁၂။ (-မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၉၊၃၂၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈ဝ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁ဝ၂၊၃၅၇။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၆။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၁၃။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၅။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၈။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၆။ ဝဇိရ၊၁၄၉။ သာရတ္ထ၊၁၊၄၅၅။ အံ၊ဋီ၊၃၊၂၈၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၃၃၊၂ဝ၆-၇။)</ref> ဆိုသည်မှာ မတင့်တယ်သော၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်သော [[အာရုံ]]ကို စီးဖြန်းပွါးများခြင်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကာမ[[ရာဂ]] အားကြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ရာဂကို ပယ်ဖျောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဟောကြားထားသော ကမ္မဋ္ဌာန်း ဖြစ်သည်။ ===အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်=== "အသုဘ" <ref>အသုဘ (တိ) [န + သုဘ] (၁) မတင့်တယ်သော၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်သော အာရုံ (အသုဘအာရုံ)။ (အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်းဖြစ်သော ဥဒ္ဓုမာတက စသော ဆယ်မျိုးသော သူသေကောင်၊ ဆံပင်အမွေးစသော ၃၂-ပါးသော ကောဋ္ဌာသတို့သာမက တေဘူမကသင်္ခတတရားအားလုံးပင် ကိလေသာအညစ်အကြေးတို့ ယိုစီးရာဖြစ်သောကြောင့် စက်ဆုပ်ဖွယ် အသုဘအာရုံများဖြစ်သည်။ အသုဘကမ္မဋ္ဌာန (က) အနက်လည်း ကြည့်။) (၂) အသုဘ ဟူသော—မာတိကာပုဒ်–ခေါင်းစဉ်ပုဒ်။ (၁) အသုဘေ သုဘန္တိ... အာဘောဂေါ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၆။ အသုစိသဘာဝတာယ အသုဘေ။ သဗ္ဗမ္ပိ ဟိ တေဘူမကံ သင်္ခတံ ကိလေသာသုစိပဂ္ဃရဏတော “အသုဘ”န္တေဝ ဝတ္တုမရဟတိ။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၁၂။ (-ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၆၊၃၂၅။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၆၊၁၈၆။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၆၊၂၅၈-၉၊၃၇၈၊၃၉၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၃၊၂၉၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၇၊၂၉၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅၊၄၀၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၇။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၃-၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃ဝ၊၂၄၈။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၂။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၈။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၂၁။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၈။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၀၆-၈-၉။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၂၂။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၈၊၉၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၉၊၁၈၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၁ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၁ဝ၊၂၈၉၊၃၂၆။ ဝဇိရ၊၁၄၅။ သာရတ္ထ၊၂၊၅၃၊၁၇၂။ ဝိမတိ၊၁၊၁၂၉။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂ဝ၆၊၃၉၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၁၇၊၄၉၉။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၉၃။ ဋီ၊၃၊၁၂၊၁၉၄၊၂၃၈။ မ၊ဋီ၊၃၊၁ဝ၆။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၃၃၊၁၆၇၊၄၁၅။ မူလဋီ၊၁၊၄၅၊၁ဝ၇။) (၂) အသုဘာယ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ။ ဝိ၊၁၊၈၆၊၈၈။ သံ၊၃၊၂၇၉။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၉၇။ အသုဘာယာတိ အသုဘမာတိကာယ။ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗမာတိကဉ္စိ အပေက္ခိတာ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ သာမိဝစနံ။ ဝိမတိ၊၁၊၂၀၇။ (-သာရတ္ထ၊၂၊၁၇၃။ သံ၊ဋီ၊၂၊၅၁၉။)<br> အသုဘ (တိ) [(၁) အသုဘ + ဈာန။ ဈာန-ပုဒ် ကျေ။ (၂) အသုဘ + ကမ္မဋ္ဌာန။ ကမ္မဋ္ဌာန-ပုဒ် ကျေ။ (၃) အသုဘ + ဘာဝနာ။ ဘာဝနာ-ပုဒ် ကျေ။ (၄) အသုဘ + အာကာရ။ အာကာရ-ပုဒ် ကျေ။] (၁) အသုဘဈာန်၊ ဥဒ္ဓုမာတက-စသော ဆယ်မျိုးသော သက်မဲ့ အသုဘနှင့် ဆံပင်-အမွေး-စသော ၃၂-ကောဋ္ဌာသ-ဟူသော သက်ရှိ အသုဘတို့၌ အာရုံပြု၍ ဖြစ်သော ဈာန်။ (၂) အသုဘဘာဝနာ၊ အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း (ပြခဲ့သော သက်မဲ့ အသုဘ၊ သက်ရှိ အသုဘတို့ကို အာရုံပြု၍ စီးဖြန်းပွါးများမှု “ဥပစာရဘာဝနာ အပ္ပနာဘာဝနာ”ကိုပင် အသုဘဘာဝနာဟု၎င်း၊ အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်းဟု၎င်း ခေါ်သည်။ အသုဘကမ္မဋ္ဌာန (ခ) အနက်လည်း ကြည့်။) (၃) အသုဘအခြင်းအရာ၊ အသုဘအာရုံ၏ မတင့်တယ်ပုံ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်နေပုံ အခြင်းအရာ။ (၁) အသုဘ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၈) န္တိ အသုဘဇ္ဈာနံ ဥတ္တရပဒလောပေန၊ တံ ပန ဒသသု အဝိဉာဏကအသုဘေသု စ ကေသာဒီသု သဝိဉာဏကအသုဘေသု စ ပဝတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၃၁၆။ (-မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၇။ မ၊ဋီ၊၁၊၃၇၃။ မူလဋီ၊၂၊၁၅၈။) (၂) ရာဂဿ ပဟာနာယ အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ အံ၊၂၊၃၈၈။ ဥဒါန၊၁၂၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၁၁။ အသုဘာတိ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၂။ အသုဘာတိ ဧကာဒသသု အသုဘကမ္မဋ္ဌာနေသု ယထာရဟံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အသုဘဘာဝနာ။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၃၁။ အသုဘ (မ၊၂၊၈၈) န္တိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု ဥပစာရပ္ပနံ။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၉။ (-သံ၊၁၊၁၉ဝ။ ပဋိသံ၊၃၉ဝ။ သုတ္တနိ၊၃၂၉။ ထေရ၊၃၇ဝ။ နေတ္တိ၊၂၄။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၇။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၆။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၆။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၂၆။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၉၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၃၃။) (၃) အသုဘာယ ဝဏ္ဏံ (ဝိ၊၁၊၈၆-၈။ သံ၊၃၊၂၇၉) န္တိ အသုဘာကာရဿ... ဝိတ္ထာရံ ဘာသတိ။ ဝဇိရ၊၁၄၅။</ref>ဟူသော စကားရပ်သည် "န + သုဘ" (မတင့်တယ်ခြင်း) မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ စက်ဆုပ်ဖွယ် အာရုံကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းတွင် သက်မဲ့ သူသေကောင် ဆယ်မျိုးနှင့် သက်ရှိ ခန္ဓာကိုယ်၏ ဆံပင်၊ အမွေး စသော ၃၂-ပါးသော [[ကောဋ္ဌာသ]]များ ပါဝင်သည်။ '''အသုဘ[[ဘာဝနာ]]''' သည် ထိုကဲ့သို့သော အသုဘအာရုံတို့၌ စက်ဆုပ်ဖွယ် အခြင်းအရာကို စိတ်တွင် ထင်မြင်လာအောင် တိုးပွါးစေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ === အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း (၁၀) မျိုး=== အရင်းအမြစ်များအရ ပွါးများအပ်သော သူသေကောင် (အသုဘ) ဆယ်မျိုးရှိသည် - ၁။ '''ဥဒ္ဓုမာတက''' - သေပြီး၍ ဖူးဖူးရောင်နေသော သူသေကောင်။<br> ၂။ '''ဝိနီလက''' - ပုပ်၍ ညိုမည်းနေသော သူသေကောင်။<br> ၃။ '''ဝိပုဗ္ဗက''' - ပြည်များ ယိုစီးကျနေသော သူသေကောင်။<br> ၄။ '''ဝိစ္ဆိဒ္ဒက''' - အလယ်မှ နှစ်ပိုင်းပြတ်နေသော သူသေကောင်။<br> ၅။ '''ဝိက္ခာယိတက''' - ကျီး၊ ခွေး၊ လင်းတတို့ ကိုက်ခဲစားသောက်ထားသော သူသေကောင်။<br> ၆။ '''ဝိက္ခိတ္တက''' - ခြေ၊ လက်၊ ကိုယ်၊ ခေါင်း တစ်ကွဲစီ ပစ်လွင့်ထားသော သူသေကောင်။<br> ၇။ '''ဟတဝိက္ခိတ္တက''' - ဓားဖြင့် မွှန်းလျက် တစ်ကွဲစီ ပြန့်ကျဲနေသော သူသေကောင်။<br> ၈။ '''လောဟိတက''' - သွေးများ ယိုစီးကျံနေသော သူသေကောင်။<br> ၉။ '''ပုဠုဝက''' - ပိုးလောက်များ ကျိကျိတက် ပြည့်နေသော သူသေကောင်။<br> ၁၀။ '''အဋ္ဌိက''' - အရိုးစု သို့မဟုတ် အရိုးစု၏ အစိတ်အပိုင်းများ။<br> === ပွါးများအားထုတ်ပုံနှင့် [[နိမိတ်]]များ=== အသုဘရှုသော ယောဂီသည် အသုဘအာရုံကို [[ကသိုဏ်း]]နိမိတ် ယူဘိသကဲ့သို့ စိတ်ထဲတွင် စွဲကပ်ထင်မြင်လာအောင် ကြည့်ရှုရမည်။ ထိုသို့ ရှုမှတ်ရာတွင် နိမိတ်နှစ်မျိုး ထင်လာတတ်သည် - * '''ဥဂ္ဂဟနိမိတ်:''' မျက်စိဖြင့် မြင်ရသည့်အတိုင်း စက်ဆုပ်ဖွယ်၊ ကြောက်မက်ဖွယ် အသွင်သဏ္ဌာန်အတိုင်း ထင်ခြင်းဖြစ်သည်။ * '''ပဋိဘာဂနိမိတ်:''' စက်ဆုပ်ဖွယ် မရှိတော့ဘဲ အလွန်ချောမွန် လှပစွာ နှစ်သက်ဖွယ်အသွင်ဖြင့် ထင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ===ဈာန်အဆင့်နှင့် အကျိုးကျေးဇူး=== အသုဘအာရုံသည် ကြမ်းတမ်းသောကြောင့် '''ပထမဈာန်''' အထိသာ ရရှိနိုင်သည်။ ဒုတိယဈာန် စသည်သို့ တက်လိုပါက အသုဘနိမိတ်မှတစ်ဆင့် အဆင်းကို အာရုံပြုသော ဝဏ္ဏကသိုဏ်းသို့ ပြောင်းလဲရှုရသည်။ အသုဘဘာဝနာကို ပွါးများခြင်းဖြင့် ကာမ[[သညာ]] ([[ကာမဂုဏ်]]၌ စိတ်ညွတ်ခြင်း) ကို ဝေးစွာ ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ === ရှုနည်း နှစ်မျိုး=== အသုဘကို ရှုမှတ်ရာတွင် နည်းလမ်းနှစ်မျိုး ရှိသည် - ၁။ '''[[သမထ]]နည်း:''' နိမိတ်ရ၍ ဈာန်ပေါ်အောင် စက်ဆုပ်ဖွယ်အဖြစ် ရှုမှတ်ခြင်း။ ဤနည်း၌ ဝိသဘာဂ (ဆန့်ကျင်ဘက်လိင်) အသုဘကို မရှုအပ်ပေ။<br> ၂။ '''[[အသုဘဘာဝနာ|ဝိပဿနာနည်း]]:''' "ဤသူသည် မမြဲပါတကား၊ ငါသည်လည်း ဤသူကဲ့သို့ပင် မမြဲ၊ သေရဦးမည်" ဟု [[အနိစ္စ]]၊ [[ဒုက္ခ]]၊ [[အနတ္တ]] လက္ခဏာရေး သုံးပါးတင်၍ ရှုခြင်းဖြစ်သည်။ === သတိပြုရန် အချက်များ=== အသုဘနိမိတ် ထင်ခါနီးတွင် သူသေကောင်ကြီး ထလာသကဲ့သို့ ထင်မြင်တတ်သဖြင့် '''မကြောက်ဘဲ သတိထားရန်''' လိုအပ်သည်။ အသုဘရှုသူသည် သူသေကောင်ကို လက်ဖြင့် တိုက်ရိုက်မကိုင်အပ်ဘဲ တောင်ဝှေးဖြင့်သာ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း၊ ပေါင်းစုခြင်း ပြုလုပ်သင့်သည်။ မိမိကိုယ်တွင်းရှိ အဋ္ဌိက (အရိုးစု) ကို ရအောင် ရှုနိုင်ပါက ဈာန်နှင့် [[မဂ်]]ကို အလွယ်တကူ ရနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref name="ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး">{{cite book |title= ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး |author= လယ်တီဆရာတော် |publisher= မိခင်ဧရာဝတီစာအုပ်တိုက် location = ရန်ကုန် |date= |pages= ၇၇၊ ၇၈၊ ၇၉၊ ၈၀၊ ၈၁၊ ၈၂၊ ၈၃၊ ၈၄၊ ၈၅၊ ၈၆၊ ၈၇၊ ၈၈ }}</ref> ===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်=== * [https://my.wikisource.org/wiki/ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး#၅။_အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်းကို_ပြဆိုခန်း ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်-ဟဠအ#အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း_ရှုမှတ်ရာ၌_မှတ်ယူထားရမည့်_နိမိတ်_၅_မျိုး ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ-ဒု#ဥဒ္ဓုမာတက_အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း_စီးဖြန်းပုံ ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဝိသုဒ္ဓိမဂ်-မြန်မာပြန်/၆။_အသုဘကမ္မဋ္ဌာနနိဒ္ဒေသ-အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်းကို_အကျယ်ပြချက် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်-မြန်မာပြန်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဩဝါဒဓမ္မကထာများ#အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း_လွန်ကြိုးပမ်း အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း လွန်ကြိုးပမ်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/အခြေပြုပဋ္ဌာန်း_တရားတော်-ဒု#ခေမာမိဖုရားနဲ့အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း ခေမာမိဖုရားနဲ့အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း (သမထ)] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/အသုဘဘာဝနာ အသုဘဘာဝနာ (ဝိပဿနာပိုင်း)] === ကိုးကား === {{reflist}} [[Category:ဝိပဿနာ]] frm7lbvx2a0wai5btbp5l4xiubt8jk8 0 86124 1047203 1022051 2026-08-07T17:47:03Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ, -ပြဌာန်း +ပြဋ္ဌာန်း) 1047203 wikitext text/x-wiki '''အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး''' သည် [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်ဘာသာရေး]]ခေါင်းဆောင်များ၏ ဩဇာအာဏာနှင့် ဒီမိုကရေစီဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ ပေါင်းစပ်ထားသည့် ထူးခြားသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိအစိုးရစနစ်သည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် အီရန်တော်လှန်ရေးအပြီးတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပယ်လဝီမင်းဆက်ကို ဖြုတ်ချကာ အစ္စလာမ့်သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ပယ်လဝီမျိုးနွယ်စုတို့သည် ၁၂၉၉ ခုနှစ် တတိယအကြိမ် အရေးအခင်းနှင့် ၁၃၀၄-ရှမ်စီး မွရ်ဒါးဒ်လ ၂၈ ရက် အရေးအခင်းများအပြီးတွင် အာဏာရရှိခဲ့ပြီး ၁၃၅၇ ခုနှစ်အထိ အီရန်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၃၄၁ ခုနှစ် ဘဟ်မန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ရှားဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အား “တရားမျှတမှု” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ အီရန်အစိုးရကလည်း အခြေခံမူခြောက်ချက်ကို အခြေခံသည့် “အဖြူရောင်တော်လှန်ရေး” ကို ကြေညာခဲ့သည်။ ၁၃၅၇ ခုနှစ် (၁၉၇၉ ခုနှစ်) အီရန်တော်လှန်ရေးသည် နိုင်ငံ၏သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အချိုးအကွေ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြည်သူလူထုနှင့် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်းကာ ရှားဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၃၅၇ ခုနှစ် ဘဟ်မန်လ ၂၂ ရက်နေ့ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်) တွင် တော်လှန်ရေး အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ပယ်လဝီမင်းဆက်ကို အဆုံးသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၃၅၈ ခုနှစ် ဖှဲရ်ဝဲရ်ဒီးန်လ ၁၂ ရက်နေ့ (ဧပြီ ၁ ရက်) တွင် ကျင်းပသည့် ဆန္ဒခံယူပွဲ၌ မဲဆန္ဒရှင် ၉၈ ရာခိုင်နှုန်းကျော်က အစ္စလာမ့်သမ္မတနိုင်ငံတည်ထောင်ရေးကို ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ယင်းနောက် အစ္စလာမ့်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Iranian Revolution {{!}} Summary, Causes, Effects, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/event/Iranian-Revolution |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215031938/https://www.britannica.com/event/Iranian-Revolution |archive-date=15 December 2025 |access-date=2025-12-26 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}</ref> ၁၃၆၈ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဖျက်သိမ်းကာ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်။ == နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံ == လက်ရှိ အီရန်နိုင်ငံသည် အစ္စလာမ့်သမ္မတနိုင်ငံစနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးနှင့် ပြည်သူလူထု၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် ဤစနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ့်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် (ရဟ်ဘရ်) နှင့် သမ္မတသည် ရှီအာဟ် မဇ်ဟဘ် (ဂိုဏ်းခွဲ) ကို လက်ကိုင်ထားသူဖြစ်ရမည်။ ရဟ်ဘရ်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာရေးပညာရပ်တွင် မြင့်မားသော ပညာအဆင့် (အစ်ဂျ်သေဟာဒ်) ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး လူမျိုး၊ နွယ်စုအလိုက် ခွဲခြားမှုမရှိပေ။<ref>[http://meria.idc.ac.il/journal/1997/issue3/jv1n3a4.html IRAN: POLITICS, THE MILITARY AND GULF SECURITY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115040120/http://meria.idc.ac.il/journal/1997/issue3/jv1n3a4.html|date=15 January 2010}} by Darius Bazargan, v.1, n.3, September 1997</ref> == အဓိကအဖွဲ့အစည်းများ == ==== ဦးဆောင်သူများနှင့် ခန့်အပ်မှုများ ==== နိုင်ငံတော်၏ အဖွဲ့အစည်းအားလုံးတွင် အမြင့်ဆုံးနှင့် ဩဇာအကြီးဆုံးရာထူးမှာ ရဟ်ဘရ် (အကြီးအကဲခေါင်းဆောင်) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နိုင်ငံတော်၏ မူဝါဒများကို လမ်းညွှန်ပြီး စစ်တပ်၊ တရားစီရင်ရေးနှင့် မီဒီယာများအပါအဝင် အဓိကအဖွဲ့အစည်းများအပေါ် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခွင့်ရှိသည်။ ရဟ်ဘရ်ကို မဂျလစ်စေ ခွဗ်ရဂါးန် (Experts Assembly) က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ လက်ရှိ ရဟ်ဘရ်မှာ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရာထူးတာဝန်ယူခဲ့သော အာယသွလ္လာ စိုင်ယိဒ် အလီ ခါမေနာအီ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ရှေ့ဆက်သူမှာ အစ္စလာမ့်သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်သူ အာယသွလ္လာ ရူဟွလ္လာ ခိုမိုင်နီ ဖြစ်သည်။ မဂျလစ်စေ ခွဗ်ရဂါးန် (Experts Assembly) သည် အထူးဘွဲ့ရ သာသနာ့ပညာရှင် ၈၈ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အဖွဲ့ဝင်များကို ပြည်သူ့မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရပြီး ၎င်းတို့၏ အရည်အချင်းများကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုရသည်။ လက်ရှိ ဥက္ကဋ္ဌမှာ အဟ်မဒ် ဂျန်နသ်သီ ဖြစ်သည်။ ==== တရားစီရင်ရေး ==== ဥပဒေဆိုင်ရာ လွှတ်တော် (Guardian Council) သည် သာသနာ့ပညာရှင် ၆ ဦးနှင့် ဥပဒေပညာရှင် ၆ ဦး စုစုပေါင်း ၁၂ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သာသနာ့ပညာရှင် ၆ ဦးကို ရဟ်ဘရ်က ခန့်အပ်ပြီး ဥပဒေပညာရှင် ၆ ဦးကို တရားသူကြီးချုပ်၏ အဆိုပြုချက်ဖြင့် လွှတ်တော်က ရွေးချယ်သည်။ ဤအဖွဲ့သည် လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုသည့် ဥပဒေများသည် အစ္စလာမ်ဥပဒေနှင့် အခြေခံဥပဒေနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမရှိ စိစစ်ရသည်။ ==== ဥပဒေပြုရေး ==== အစ္စလာမ့်လွှတ်တော် (Majlis) သည် နိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ပြည်သူ့မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ဥပဒေဆိုင်ရာလွှတ်တော်၏ ထောက်ခံမှုကို ဦးစွာရယူရသည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ အလီ လာရ်ယေဂျာနီ ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်၊ ဂျူး၊ ဇိုရိုအက်စတာရီယန်နှင့် အခြားဘာသာစုများအတွက်လည်း လွှတ်တော်တွင် နေရာခွဲဝေပေးထားသည်။ ==== ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး ==== မဂျ်မာအေ သရှ်ခီးစေ မပ်္စလေဟသ်သေ နေဇာမ် (Expediency Discernment Council) သည် အစ္စလာမ့်လွှတ်တော်နှင့် ဥပဒေဆိုင်ရာလွှတ်တော်တို့ကြား ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုများကို ဖြေရှင်းပေးသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ရဟ်ဘရ်က ခန့်အပ်သော အဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အရေးကြီးသော ကိစ္စရပ်များကိုလည်း အကြံပေးသည်။ ==== အုပ်ချုပ်ရေး ==== သမ္မတ သည် နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ကို ဦးဆောင်သည်။ သမ္မတကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ပြည်သူ့မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ သမ္မတလောင်းများသည် ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ဥပဒေဆိုင်ရာလွှတ်တော်၏ အရည်အချင်းစစ်ဆေးခြင်းကို ခံယူရသည်။ အခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတလောင်းသည် “ရဂျွလ်စယာစီး” (နိုင်ငံရေးပုဂ္ဂိုလ်) ဖြစ်ရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ယင်းကို အမျိုးသားဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသောကြောင့် ယနေ့အထိ အမျိုးသမီးသမ္မတလောင်းကို အတည်ပြုခြင်း မရှိသေးပေ။ လက်ရှိသမ္မတမှာ ဟစန်ရူဟာနီ (၂၀၁၃-၂၀၂၁ သက်တမ်း) ဖြစ်သည်။ တရားသူကြီးချုပ် ကို ရဟ်ဘရ်က ခန့်အပ်သည်။ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ (မြို့တော်ကောင်စီ) ကိုလည်း ပြည်သူ့မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ == နိုင်ငံရေးအုပ်စုများနှင့် လှုပ်ရှားမှုများ == အီရန်နိုင်ငံရေးလောကတွင် အုပ်စုများကို အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော အုပ်စုများနှင့် အတိုက်အခံအုပ်စုများဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။ ==== တရားဝင်အုပ်စုများ ==== တရားဝင် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများသည် အစ္စလာမ်၊ အစ္စလာမ့်သမ္မတနိုင်ငံစနစ်နှင့် ဝေလာယသ်သေ ဖှကီးဟ် (ရဟ်ဘရ်၏ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်) ကို လက်ခံသည့် မူဘောင်အတွင်း၌သာ လုပ်ဆောင်ခွင့်ရှိသည်။ ဤအုပ်စုများကို ရှေးရိုးစွဲ (ညာယိမ်း) နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား (လယ်ယိမ်း) ဟူ၍ ခွဲခြားလေ့ရှိသည်။ * ရှေးရိုးစွဲအုပ်စုများ- ဤအုပ်စုများသည် တော်လှန်ရေး၏ အခြေခံမူများကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် လိုက်နာသူများဖြစ်ကြသည်။ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် မိုဟမ္မဒ် သကီ မစ်္စဘာ ယဇ်ဒီ ပါဝင်သည်။ * ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအုပ်စုများ- ဤအုပ်စုသည် လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို လိုလားသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် မိုဟမ္မဒ် ခါတက္မိ အနိုင်ရရှိပြီးနောက် ဤအုပ်စု၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု သိသိသာသာ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ခါတက္မိ၏ အောင်ပွဲကို “ခွရ်ဒါဒ် ၂” လှုပ်ရှားမှုဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်း၏ ထောက်ခံသူများကို “ခွရ်ဒါဒ် ၂ အုပ်စု” ဟုလည်း ခေါ်သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်း ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဤအုပ်စု၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ==== အတိုက်အခံအုပ်စုများ (တရားမဝင်) ==== အစ္စလာမ့်သမ္မတနိုင်ငံစနစ်ကို ဆန့်ကျင်သော အုပ်စုများကို ဥပဒေအရ တရားမဝင်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤအုပ်စုများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခံရနိုင်သည်။ * ဘုရင်စနစ်လိုလားသူများ- ပယ်လဝီမင်းဆက် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကို လိုလားသော အုပ်စုဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးဘုရင် မိုဟမ္မဒ် ရေဇာ ပယ်လဝီ၏ သားတော် ရေဇာ ပယ်လဝီ သည် ဤလှုပ်ရှားမှု၏ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ လော့စ်အိန်ဂျလိစ်မြို့ကို ဗဟိုပြုလေ့ရှိသည်။ * ပြည်သူ့ မဂျာဟစ်ဒ် အဖွဲ့အစည်း (MEK)- အီရန်အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သော အုပ်စုဖြစ်သည်။ အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲအတွင်းက အီရတ်ဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ အီရန်အစိုးရက ဤအဖွဲ့အား အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ * ကွန်မြူနစ်အုပ်စုများ- အီရန် ဝါယမကွန်မြူနစ်အုပ်စု (Tudeh Party of Iran မှ ခွဲထွက်လာသော အဖွဲ့များ) သည် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ထောက်ခံအားပေးပြီး အစ္စလာမ့်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] pb3oyhjyfy803cyr8jbbjz6ve6enhoi 0 86608 1047136 1045917 2026-08-07T16:38:59Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဂြိုလ် +ဂြိုဟ်) 1047136 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |border = |font_color = white |post = အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် |body = အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း |flag = |flagsize = |flagcaption = |insignia = |insigniasize = |insigniacaption = |termlength = သက်တမ်းထပ်မံတိုးခွင့်မရှိသည့် (၅) နှစ် |appointer = [[အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး]] |style = |residence = အာဆီယံအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံး |seat = [[ဂျကာတာမြို့|ဂျာကာတာမြို့]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]] |image = Kao_Kim_Hourn2023.jpg | imagesize = | smallimage = | caption = | order = |incumbent = Kao Kim Hourn |incumbentsince = ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ |inaugural = Hartono Dharsono |termlength_qualified = |constituting_instrument = |formation = ၇ ဇွန် ၁၉၇၆ |website = {{url|asean.org}} |salary = }} '''အာဆီယံအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်''' ({{lang-en|Secretary General of the ASEAN)}} သည် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း]] (အာဆီယံ) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်ကာ အာဆီယံ၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အရာရှိချုပ်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://asean.org/about-asean/asean-charter/translations-of-the-asean-charter/|title=ASEAN Charter and its translation in ASEAN languages|access-date=3 October 2021|archive-date=3 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003050813/https://asean.org/about-asean/asean-charter/translations-of-the-asean-charter/}}</ref> အာဆီယံပဋိညာဉ်စာတမ်းပါ သတ်မှတ်ချက်များအရ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ကို [[အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး|အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးကြီး]]က ရွေးချယ်ခန့်အပ်ရသည်။ခန့်အပ်ရာတွင် သက်တမ်းတိုးခွင့်မရှိသော (၅)နှစ်သက်တမ်းတစ်ခုအတွက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံသားများအတွင်းမှ နိုင်ငံအမည်အက္ခရာစဉ်အလိုက် အလှည့်ကျ ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။သိက္ခာသမာဓိရှိမှု၊ စွမ်းဆောင်ရည်ရှိမှုအပြင် အသိပညာဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံရှိမှုနှင့် ကျား၊မ တန်းတူရှိမှုကို အခြေခံ၍ ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။<ref name="ASEAN Charter">{{Cite web |url=https://asean.org/wp-content/uploads/2012/05/1.-The-ASEAN-Charter-23rd-Reprint.pdf|title=အာဆီယံပဋိဉာဉ်|website=အာဆီယံ|accessdate=}}</ref> ==တာဝန်နှင့် ဝတ္တရားများ== *ပဋိညာဉ်စာတမ်းပါ သတ်မှတ်ချက်များ၊ အာဆီယံစာချုပ်စာတမ်းများ၊ ပရိုတိုကောစာချုပ်များနှင့် အခိုင်အမာလက်ခံကျင့်သုံးနေသော ကျင့်စဉ်များနှင့်အညီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံး၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ထမ်းဆောင်ရမည်။ *အာဆီယံစာချုပ်များနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန်၊ ကြည့်ရှုစိစစ်စေရန်နှင့် အာဆီယံ၏ လုပ်ငန်းနှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာကို ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တင်ပြရမည်။ *အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ အာဆီယံအသိုက်အဝန်းကောင်စီများ၊ အာဆီယံလုပ်ငန်းပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေး ကောင်စီ၊ အာဆီယံဝန်ကြီးအဆင့်ကဏ္ဍအလိုက် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အခြား သက်ဆိုင်ရာအစည်းအဝေးများ တက်ရောက်ရမည်။ *အတည်ပြုထားသည့် မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် မိမိအားပေးအပ်ထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာနှင့်အညီ ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပြုလုပ်သည့် အစည်းအဝေးများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် အာဆီယံ၏ သဘောထားအမြင်ကို တင်ပြခြင်းပြုရမည်။ *ဒုတိယအတွင်းရေးမှူးချုပ် ခန့်အပ်ရေး၊ ရပ်စဲရေးအတွက် အာဆီယံ လုပ်ငန်းပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးကောင်စီသို့ အတည်ပြုချက်ရယူရန် ထောက်ခံတင်ပြရမည်။ ==အ​ထွေ​ထွေအတွင်း​ရေးမှူးချုပ်များ== {| class="wikitable" |- !colspan=3|အာဆီယံ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်<ref>{{cite web|url=http://www.asean.org/asean/asean-secretariat/secretary-general-of-asean|title=Secretary-General of ASEAN|publisher=ASEAN Secretariat|accessdate=16 October 2012|archive-date=22 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200422175632/https://asean.org/asean/asean-secretariat/secretary-general-of-asean/}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asean.org/asean/asean-secretariat/former-secretaries-general-of-asean|title=Former Secretaries-General of ASEAN|publisher=ASEAN Secretariat|accessdate=16 October 2012|archive-date=22 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200422183449/https://asean.org/asean/asean-secretariat/former-secretaries-general-of-asean/}}</ref> |- !အမည် !သက်တမ်း !နိုင်ငံ |- |Hartono Dharsono |၇ ဇွန် ၁၉၇၆ – ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၈ |{{flag|Indonesia}} |- |Umarjadi Notowijono |၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၈ – ၃၀ ဇွန် ၁၉၇၈ |{{flag|Indonesia}} |- |Ali Abdullah |၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၇၈ – ၁၀ ဇွန် ၁၉၈၀ |{{flag|Malaysia}} |- |Narciso G. Reyes |၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၀ – ၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၂ |{{flag|Philippines|1936}} |- |Chan Kai Yau |၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၈၂ – ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၄ |{{flag|Singapore}} |- |Phan Wannamethee |၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၄ – ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၆ |{{flag|Thailand}} |- |Roderick Yong |၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၆ – ၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၉ |{{flag|Brunei}} |- |Rusli Noor |၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၈၉ – ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၃ |{{flag|Indonesia}} |- |Ajit Singh |၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၃ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |{{flag|Malaysia}} |- |Rodolfo Severino Jr. |၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၈ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၂ |{{flag|Philippines}} |- |Ong Keng Yong |၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၃ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၇ |{{flag|Singapore}} |- |Surin Pitsuwan |၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၈ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{flag|Thailand}} |- |Lê Lương Minh |၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ |{{flag|Vietnam}} |- |Lim Jock Hoi |၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |{{flag|Brunei}} |- |Kao Kim Hourn |၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ - '''လက်ရှိ''' |{{flag|CAM}} |} ==256soeLin‌ေမာင်‌ေခါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပိှင်ရှင်မြန်မာ့နိူင်ငံရှမ်ပြည်နယ်လာရူီးမှာဒုတိယအတွင်းရေးမှူးချုပ်များ== အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ကို ကူညီရန်အတွက် ဒုတိယဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသော ဒုတိယအတွင်းရေးမှူးချုပ် (၄)ဦးရှိသည်။ထို (၄)ဦးမှာ အတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် တစ်နိုင်ငံတည်းမဖြစ်စေရသည့်အပြင် မတူညီသည့် နိုင်ငံအသီးသီးမှ ခန့်အပ်ရမည်ဖြစ်သည်။(၄)ဦးအနက် (၂)ဦးမှာ သက်တမ်းတိုးနိုင်ခြင်းမရှိသည့် (၃)နှစ်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်ပြီး ကျန်(၂)ဦးမှာ အရည်အချင်းပေါ်မူတည်၍ နောက်ထပ်(၃)နှစ် သက်တမ်းတိုးနိုင်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း]] hdalmjyagr5euo1vuyj7zrj3ghzis89 0 88034 1047348 955734 2026-08-08T11:49:01Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* လက်အောက်ခံ တပ်များ */ 1047348 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး | native_name = ကကထုတ် | image = Myanmar Army Defense Industrial Corps SSI (right).svg | image_size = 216px | caption = ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးတပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = {{Start date and age|1950|04|26|df=yes|p=yes}}—ယနေ့ထိ | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးတပ်ဖွဲ့ | role = တပ်ဖွဲ့ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများဦးစီးကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အရာရှိချုပ်ရုံး | command_structure = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) | garrison = | garrison_label = | nickname = | patron = | motto = တပ်မတော်အတွက် အင်အားဖြစ်စေရမည် | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = ၂၆ ဧပြီ ၁၉၅၀ | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ]] | ceremonial_chief_label = အရာရှိချုပ် | notable_commanders = {{ubl | [[တင်အေး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တ​​င်အေး]] ({{small|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း}})၊ | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းဌေး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်ဌေး]] ({{small|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဟောင်း}})၊ }} | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး''' သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးတပ်များကို ကွပ်ကဲသည့်ရုံး ဖြစ်သည်။ "တပ်မတော်အတွက် အင်အားဖြစ်စေရမည်" ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို လက်ကိုင်ပြုကာ မြန်မာ့တပ်မတော်အတွက် လိုအပ်သော လက်နက်၊ ခဲယမ်းများကို ထုတ်လုပ်ပေးနေသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/military-weapon-factories-10102024023127.html|title=စစ်ကောင်စီအတွက်အရေးအပါဆုံး လက်နက်စက်ရုံများ|work=RFA Burmese|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ယခင် ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးကို ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်ရုံးအဖြစ် ဖွဲ့စည်းပုံ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသော အရာရှိချုပ်များမှာ [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]][[တင်အေး|တ​​င်အေး]] (နယကအဖွဲ့ဝင်၊ နောင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ) (၂၀၁၁-၂၀၁၆​) နှင့် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]][[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သိန်ဌေး]] [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (၂၀၁၁-၂၀၁၄) တို့ ဖြစ်သ​ည်။ လက်ရှိ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်မှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးမြင့်ဆွေ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/09/23/406064.html|title=စစ်ခေါင်းဆောင်လူယုံ ဗိုလ်ချုပ်မိုးမြင့်ဆွေ လက်နက်ထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ထို့နောက် ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်(အကြီးစား) နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်(စစ်လက်နက်ပစ္စည်း) ခန့်အပ်ထားသည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်းမှာ [[ကနောင်မင်းသား]]က စသည်။ ဒုတိယအကြိမ် [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ|အင်္ဂလိပ်−မြန်မာစစ်]] အပြီ:တွင် လက်နက်အင်အားကွာခြားမှုကို ရိပ်စားမိသော ကနောင်မင်းသားက [[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့်တိုင်ပင်ကာ နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ ပညာတော်သင်များ စေလွှတ်သည်။ အီတလီနိုင်ငံရှိ တူရင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျောင်း (Turin International School) နှင့် တော်ဝင် ရေတပ်နှင့် ကြည်းတပ် အကယ်ဒမီ (Royal College of Marine & Military Academy) သို့လည်းကောင်း၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ဝူးလဝစ် စစ်ဘက်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (Woolwich Military Training School) သို့လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယရှိ ဒို့ဗတန် ကောလိပ် (Doveton College) သို့လည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ဘုရင့်မိုင်းသင်တန်းကျောင်း ( L'ecole Imperiale des Mines) နှင့် ဘုရင့်စစ်ဘက်သင်တန်းကျောင်း (L'ecole Imperiale Military Academy) သို့လည်းကောင်း သွားရောက်ပညာသင်စေသည်။ ပညာသင်သားများ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောအခါ [[မန္တလေးမြို့]]တွင် ဘုရင့်လက်နက်လုပ်ရုံနှင့် သံရည်ကြိုရုံကို တည်ထောင်သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်၌ မြန်မာနိုင်ငံအား အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပြီးသောအခါ မြန်မာ့လက်နက်စက်ရုံအား ဘီယာချက်စက်ရုံအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည်အထိ လက်နက်ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပေ။ == ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ == * ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့တပ်မတော်လက်နက်ဂိုဒေါင် ကို ထူထောင်ကာ လက်နက်ပြုပြင်သည့်လုပ်ငန်းကို ပြန်လုပ်သည်။ * ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ပုံစံထုတ်အလုပ်ရုံကို ထူထောင်နိုင်လာသည်။ * ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့်စနစ်တကျဖွဲ့စည်းပြီး ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှု တပ်ဖွဲ့နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/69251|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် (၇၅)နှစ်မြောက် စိန်ရတုကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုတပ်ဖွဲ့နေ့ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့်၍ ဂုဏ်ပြုအမှာစကားပြောကြား|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> * ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းစက်ရုံ အရာရှိချုပ် ခန့်အပ်ကာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုတပ်ဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းသည်။ * ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ နှင့် အမှတ်(၂)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၄)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၃)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၅)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ နှင့် အမှတ်(၆)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၇)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ နှင့် အမှတ်(၈)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၉)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ နှင့် အမှတ်(၁၀)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုတပ်ဖွဲ့ ပစ္စည်းထိန်းတပ် နှင့် ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုတပ်ဖွဲ့ သင်တန်းကျောင်းကို တည်ထောင်သည်။ * ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁၁)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁၂)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ နှင့် အမှတ်(၁၃)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁၄)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁၇)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ၊ အမှတ်(၁၈)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ၊ အမှတ်(၁၉)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံနှင့် အမှတ်(၁)တပ်မတော်အကြီးစားစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၂၀)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၂၁)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ နှင့် အမှတ်(၂)တပ်မတော်အကြီးစားစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ * ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၂၂)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ညွှန်ကြားရေးမှူးများ == {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="2" |ကာလ |- !မှ !ထိ |- |၁ |ဦးသီဟန် |၁၉၅၇ ဧပြီ ၁၇ |၁၉၆၂ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ |- |၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်ခ |၁၉၆၂ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ |၁၉၇၂ ဧပြီ ၂၀ |- |၃ |ဗိုလ်မှူးကြီ: မောင်ချို |၁၉၇၂ ဧပြီ ၂၀ |၁၉၇၅ မတ် ၁၈ |- |၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်အုန်း |၁၉၇၅ မတ် ၁၈ |၁၉၇၈ မတ် ၄ |- |၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဦးစောလှ |၁၉၇၈ မေ ၂၀ |၁၉၈၁ စက်တင်ဘာ ၂၉ |- |၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဌေးတင့် |၁၉၈၁ စက်တင်ဘာ ၂၉ |၁၉၉၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၉ |- |၇ |ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ထွဋ် |၁၉၉၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၉ |၁၉၉၁ နိုဝင်ဘာ ၂၅ |- |၈ |ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်ဝင်း |၁၉၉၁ နိုဝင်ဘာ ၂၅ |၂၀၀၁ ဇူလိုင် ၁၃ |- |၉ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သိန်းဌေး]] |၂၀၀၁ ဇူလိုင် ၁၃ |မေ ၂၀၁၉ ထိ <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/28/192773.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းဌေးကို တပ်မတော်တွင် အကြံပေး အရာရှိ ပြန်ခန့်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၈ မေ ၂၀၁၉}}</ref> |- |၁၀ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကံမြင့်သန်း]] |မေ ၂၀၁၉ |စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |- |၁၁ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ]] |စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |လက်ရှိ |} == လက်အောက်ခံ တပ်များ == ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်ရုံး၏ လက်အောက်တွင် အောက်ပါတပ်များ ပါဝင်သည်။ * [[အမှတ်(၁)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်]] * [[အမှတ်(၂)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သရက်ခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ [[မလွန်ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|မလွန်ကျေးရွာ]] * [[အမှတ်(၃)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်]]၊ ဆင်တဲစခန်း * အမှတ်(၄)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်|တပ်ကုန်း]]မြို့နယ် * အမှတ်(၅)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ပြင်ကြီး၊ပန်းတောင်းမြို့နယ်]] * [[အမှတ်(၆)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်ခြေထောက်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ညောင်ခြေထောက်ကျေးရွာ]] * [[အမှတ်(၇)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[ပြည်မြို့နယ်|ကျော်စွာ၊ပြည်မြို့နယ်]] * အမှတ်(၈)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့]] * [[အမှတ်(၉)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်ဖူးရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ကျောက်ဖူးကျေးရွာ]] * [[အမှတ်(၁၀)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သရက်ခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ကုန်းကြီးရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|ကုန်းကြီးကျေးရွာ]] * [[အမှတ်(၁၁)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[တိုက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ လိမ္မော်ခြံကျေးရွာ <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/12161/|title=အာဏာသိမ်းစစ်တပ်၏ လက်နက်ထုတ်လုပ်ရေး လျှို့ဝှက်စက်ရုံများ |work=Myanmar Now|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ }}</ref> * [[အမှတ်(၁၂)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[သရက်မြို့နယ်]]၊ [[စခမ်းကြီးရွာ၊ သရက်မြို့နယ်|စခန်းကြီးကျေးရွာ]]၊ [[ပိတောက်ပင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်|ပိတောက်ပင်ကျေးရွာ]] * [[အမှတ်(၁၃)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်|လက်ပံကျေးရွာ]] * [[အမှတ်(၁၄)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်|ငဖဲမြို့၊စေတုတ္တရာမြို့နယ်]] * [[အမှတ်(၁၅)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[အောင်လံမြို့နယ်]]၊ [[ရွာမထုံးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်|ရွာမထုံးရွာ]] * အမှတ်(၁၆)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[ပေါင်းတည်မြို့နယ်]] * [[အမှတ်(၁၇)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[အောင်လံမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေပန်းတောလေးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်|ရွှေပန်းတောကျေးရွာ]] * အမှတ်(၁၈)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ[[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်]] * အမှတ်(၁၉)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[ပြည်မြို့နယ်]] * [[အမှတ်(၂၀)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]] - [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]] * အမှတ်(၂၁)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[ဆိပ်ဖြူမြို့]] * အမှတ်(၂၂)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[ဆိပ်ဖြူမြို့]] * အမှတ်(၂၃)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[ကျောမြို့]] * အမှတ်(၂၄)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[ပေါက်မြို့နယ်]] * အမှတ်(၂၅)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ - [[ဆောမြို့နယ်]] * အမှတ်(၁)တပ်မတော်အကြီးစားစက်ရုံ - [[မိတ္ထီလာမြို့]] * အမှတ်(၂)တပ်မတော်အကြီးစားစက်ရုံ - [[သာစည်မြို့]] * အမှတ်(၃)တပ်မတော်အကြီးစားစက်ရုံ - [[မြင်းခြံမြို့]] * အမှတ်(၁၀)တပ်မတော်အကြီးစားစက်ရုံ-[[မိတ္ထီလာခရိုင်|ရှမ်းတဲလေဆိပ်၊မိတ္ထီလာခရိုင်]] * ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုတပ်ဖွဲ့ ပစ္စည်းထိန်းတပ်- ချော်တွင်းကုန်း၊[[ရန်ကုန်မြို့]] * ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုတပ်ဖွဲ့ သင်တန်းကျောင်း၊-[[ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ပန်းတောင်းမြို့]] == ထုတ်လုပ်သော လက်နက်ခဲယမ်းများ == [[File:Galil.jpg|thumb|302x302px|အမ်အေ(၁) ၅.၅၆ မီလီမီတာ ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်]] === အမ်အေ စီးရီး === * အမ်အေ(၁) ၅.၅၆ မီလီမီတာ [[ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်]] * အမ်အေ(၂) ၅.၅၆ မီလီမီတာ [[အပေါ့စားစက်သေနတ်]] * အမ်အေ(၃) ၅.၅၆ မီလီမီတာ [[ကာဘိုင်]] * အမ်အေ(၄) .၅.၅၆ မီလီမီတာ [[ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်]] (၄၀ မီလီမီတာ ဗုံးပစ်လောင်ချာ တွဲ) * အမ်အေ(၅) ၉ မီလီမီတာ [[ပစ္စတို]] * အမ်အေ(၆) ၁၂၀ မီလီမီတာ [[အဝေးပစ်မော်တာ]] * အမ်အေ(၇) ၆၀ မီလီမီတာ [[အဝေးပစ်မော်တာ]] * အမ်အေ(၈) ၈၁ မီလီမီတာ [[အဝေးပစ်မော်တာ]] * အမ်အေ(၉) ၆၀ မီလီမီတာ [[ကွန်မန်ဒိုမော်တာ]] * အမ်အေ(၁၀) ၄၀ မီလီမီတာ [[ဒုံးပစ်လောင်ချာ]] * အမ်အေ(၁၁) ၅.၅၆ မီလီမီတာ [[ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်]] * အမ်အေ(၁၂) ၅.၅၆ မီလီမီတာ [[စက်ကလေး]] * အမ်အေ(၁၃) ၉ မီလီမီတာ [[အူဇီ]][[စက်သေနတ်ကလေး]] * အမ်အေ(၁၄) ၈၁ မီလီမီတာ [[နောက်ပွင့်လောင်ချာ]] * အမ်အေ(၁၅) ၇.၆၂ မီလီမီတာ [[အလတ်စားစက်သေနတ်]] (စက်လတ်) * အမ်အေ(၁၆) ၀.၅ လက်မ [[စက်သေနတ်]] * အမ်အေ(၁၇) ၇.၆၂ မီလီမီတာ [[စနိုက်ပါရိုင်ဖယ်]] === အမ်ဂျီ စီးရီ: === * အမ်ဂျီ(၁) ပလတ်စတစ် လက်ပစ်ဗုံး * အမ်ဂျီ(၂) ၄၁ မီလီမီတာ ရိုင်ဖယ်လက်ပစ်ဗုံး * အမ်ဂျီ(၃) ၄၀ မီလီမီတာ လောင်ချာပစ်ဗုံး (ခွင်းဗုံး) * အမ်ဂျီ(၄) ၄၀ မီလီမီတာ လောင်ချာပစ်ဗုံး (ခွင်းဗုံး / တင့်ဖျက်ဗုံး) * အမ်ဂျီ(၅) ၄၀ မီလီမီတာ လောင်ချာပစ်ဗုံး (လေ့ကျင့်ရေးဗုံး) === အမ်အမ် စီးရီ: === * အမ်အမ်(၁) လူသတ်ဆွဲမိုင်း * အမ်အမ်(၂) လူသတ်နင်းမိုင်း * အမ်အမ်(၃) လူသတ်ခုန်ပျံမိုင်း * အမ်အမ်(၅) ရှေ့ထွက်မိုင်း === အခြား === * ၁၄.၅ လေယာဉ်ပစ် စက်သေနတ် * ၄၀ မီလီမီတာ တစ်လုံးထိုးလောင်ချာ * ၇၆ မီလီမီတာ တောင်ဖြိုသေနတ် * ၁၀၅ မီလီမီတာ ဟောင်ဝစ်ဇာ * ၁၂၂ မီလီမီတာ ဟောင်ဝစ်ဇာ * မီးခိုးဗုံး * ပလတ်စတစ် တင့်ဖျက်မိုင်း * ပလတ်စတစ် လူသတ်မိုင်း * ၄၀ မီလီမီတာ လူအုပ်ခွဲကျည် ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ရုံး]] [[ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးတပ်ဖွဲ့| ]] kpglsf3ew8wv4z1aorz1eno0birmxma 0 92405 1047127 1046247 2026-08-07T16:37:20Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စကြာဝဠာ +စကြဝဠာ) 1047127 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | alias = အရှင်စန္ဒာဒီပ<br/> မောင်ချမ်းမွန် | background = #FFD068 | birth name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1990|05|31}} | birth_place = [[မကျီးကုန်းရွာ၊]]၊ [[ငါန်းဇွန်မြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း‌ဒေသကြီး]] | caption = | color = brown | death_date = | education = {{ubl|PhD (Buddhist studies)<br/> |MA (Buddhist studies)<br/>([[:en:University of Kelaniya|PGIPBS, ကေလနိယတက္ကသိုလ်]])|သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ}} | image = Candadipa, Myanmar monk in Sri Lanka 2026.jpg | lineage = | name = အရှင်စန္ဒာဒီပ | nationality = မြန်မာ | occupation = [[ရဟန်း]] | Dharma_name = Candādīpa <br/> စန္ဒာဒီပ | predecessor = | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | school = [[ထေရဝါဒ]] | students = | successor = | teacher = အရှင်ဣန္ဒာစာရ၊ သုဓမ္မဝတီဆရာတော် | title = ဧည့်ကထိက ([[:en:University of Kelaniya|PGIPBS, ကေလနိယတက္ကသိုလ်]]) | website = {{url|www.ashincandadipa.org}} | birth_name = ဇော်မျိုးအောင် | period = ၂၀၂၆ - ၂၀၂၇ }} '''အရှင်စန္ဒာဒီပ''' (၃၁ မေ ၁၉၉၀ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းစာရေးဆရာတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အရှင်စန္ဒာဒီပကို [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ငါန်းဇွန်မြို့နယ်]]၊ မကျီးကုန်းရွာ၊ ခမည်းတော် ဦးကျော်ဌေး + မယ်တော် ဒေါ်စိန်အေးတို့မှ ၁၉၉၀ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၅၂ ခုနှစ်၊ နယုံလဆန်း ၈ ရက် (အင်္ဂါနေ့) တွင် ဖွားမြင်၍ မွေးချင်း ၈ ယောက်ရှိရာတွင် သတ္တမမြောက်သား ဖြစ်ပြီး၊ ငယ်မည်မှာ ဇော်မျိုးအောင် ဖြစ်သည်။ == ရှင်သာမဏေပြုခြင်း == ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၆၂ ခုနှစ်၊ နတ္တော်လဆန်း (၁၅)ရက် (တနင်္ဂနွေနေ့)တွင် သုဓမ္မဝတီပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ ဦးစီးပဓာနနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစာရထံတွင် ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။ === ရဟန်းဖြစ်တော်မူခြင်း === ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၇၂ ခုနှစ်၊ ပထမဝါဆိုလဆန်း (၁၃)ရက် (ကြာသပတေးနေ့)တွင် သုဓမ္မဝတီပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ ဦးစီးပဓာနနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစာရကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် မြောက်ကျင်းရွာ ရွှေမြင်သာကျောင်းတိုက်အတွင်းရှိ ခဏ္ဍသိမ်တွင် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ပညာသင်ယူတော်မူခြင်း == ငယ်ဆရာအရင်းဖြစ်တော်မူသော သုဓမ္မဝတီပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ ဦးစီးပဓာနနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစာရ၏အထံတော်တွင် ကကြီးမှအစ ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်]]၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ် ဦးစီးပဓာနနာယကဆရာတော်ဘုရားကြီး ဘဒ္ဒန္တရာဇဓမ္မာဘိဝံသ(မဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ)၊ မန္တလေးမြို့၊ [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်]]၊ ဇော်ဂျီလမ်း၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ် ပဓာနနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တတိက္ခိန္ဒြိယာဘိဝံသ (သ-စ-အ) ထံတွင်လည်းကောင်း၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မော်လမြိုင်မြို့]]၊ ဒိုင်းဝန်ကွင်း၊ ရှမ်းစုရပ်ကွက်၊ ဆင်ဖြူစာသင်တိုက် ဦးစီးပဓာနနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တခေမာစာရ (ဒွိပိဋကဓရ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ)နှင့် အနုနာယကစာချဆရာတော်များအထံတော်တွင် ပရိယတ္တိစာပေများကို လေ့လာသင်ယူ ဆည်းပူးခဲ့ပြီး၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]]၊ အမှတ် (၃)ဝိုင်း၊ ပါရမီအင်္ဂလိပ်သင်တန်းကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအဂ္ဂသေနနှင့် [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ]]၊ [[ကိုလံဘိုမြို့]]၊ ကေလနိယတက္ကသိုလ်မှ Ven. Prof. M. Wimalagnana, Snr. Lec. Ven. Dr. Wadinagala Pannaloka, Ven. Prof. R. Padmasiri, Snr. Lec. Dr. A. Welitota, Prof. W. Priyadarshana, Dr. Yu, Nam-Hyun, Dr. Prinsi Peiris  တို့ထံတွင်လည်းကောင်း ဘာသန္တရစာပေများကို သင်ယူခဲ့သည်။ == အောင်မြင်တော်မူခဲ့သော စာမေးပွဲများ == *၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် [[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]]၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာနမှကျင်းပသော အဘိဓမ္မာ ပထမဆင့်၊ *၁၃၆၅ ခုနှစ်တွင် သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာနမှကျင်းပသော အဘိဓမ္မာ ဒုတိယဆင့်၊ *၁၃၆၆ ခုနှစ်တွင် သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာနမှကျင်းပသော အဘိဓမ္မာ တတိယဆင့်၊ *၁၃၆၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရပထမပြန်စာပေးပွဲ၌ ပထမငယ်တန်း၊ *၁၃၆၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရပထမပြန်စာမေးပွဲ၌ ပထမလတ်တန်း၊ *၁၃၆၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရပထမပြန်စာမေးပွဲ၌ ပထမကြီးတန်း၊ *၁၃၇၂  ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ကြီးမှူးကျင်းပအပ်သော ဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ၌ အဋ္ဌသာလိနီကျမ်း၊ *၁၃၇၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ပြင်ထီးလင်းတိုက် သာသနမာမက ဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ၌ ပါရာဇိကဏ်ကျမ်း၊ *၁၃၇၄  ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ကြီးမှူးကျင်းပအပ်သော ဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ၌ သီလက္ခန်ကျမ်း၊ *၁၃၇၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ကြီးမှူးကျင်းပအပ်သော ဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ၌ ပါရာဇိကဏ်ကျမ်းကို ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သောကြောင့် နိုင်ငံတော်မှ ဆက်ကပ်သော သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ *၁၃၇၅ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့၊ ပရိယတ္တိသာသနဟိတဓရ ဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ၌ ပါရာဇိကဏ်ကျမ်း၊ *၁၃၇၅ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ သဒ္ဓမ္မပါလနိကာယစာမေးပွဲ၌ ပါရာဇိကဏ်ကျမ်း၊ *၁၃၇၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ကြီးမှူးကျင်းပအပ်သော နိကာယ်စာမေးပွဲတွင် ပါရာဇိကဏ်ကျမ်း၊ *၁၃၇၅ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ ရာမညမူလဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲတွင် ပါရာဇိကဏ်ကျမ်း၊ *၁၃၇၆ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ ရာမညမူလဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲတွင် သီလက္ခန်ကျမ်း၊ *၁၃၇၇ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ ရာမညမူလဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲတွင် အဋ္ဌသာလိနီကျမ်းကို ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သောကြောင့် ရာမညမူလ သာသနဓဇဓမ္မာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ *၁၃၇၉ ခုနှစ်တွင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့၊ ကေလနိယတက္ကသိုလ် (post Graduate Institute of Pali and Buddhist Studies) Master of Arts Degree Course ကို ဖြေဆိုအောင်မြင်သောကြောင့် MA (Buddhist Studies) ဘွဲ့ကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ *၁၃၈၈ ခုနှစ်တွင် ကေလနိယတက္ကသိုလ်၌ "An Annotated Translation of the ''Samantapāsādikā'' from ''Pāittiyavaṇṇanā'' to ''Adhikaraṇasamathavaṇṇanā'' with a Critical Analysis" ဟူသော ကျမ်းကိုတင်သွင်း၍ PhD ဘွဲ့ကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ == စာပေဆုများ == အရှင်စန္ဒာဒီပသည် မောင်ချမ်းမွန်ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေရေးသားရာ အောက်ပါဆုများကို ရရှိခဲ့သည်။ # ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် သခင့်ရဲ့ဂုဏ်ရည်သဘောခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဧဒင်ဥယျာဉ်ဝက်ဆိုဒ်တွင် ကဗျာ တတိယဆု၊ # ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မိဘကျေးဇူးခေါင်းစဉ်ဖြင့် ထာဝရသူငယ်ချင်းဝက်ဆိုဒ်တွင် ကဗျာ တတိယဆု၊ # ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မွေးနေ့ဆုတောင်းခေါင်းစဉ်ဖြင့် အလင်းကမ္ဘာဝက်ဆိုဒ်တွင် ကဗျာ ပထမဆု၊ # ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဘဝအမြင်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရွှေမြို့တော်ဝက်ဆိုဒ်တွင် ဆောင်းပါး ပထမဆု၊ # ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးနှင့် လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (ရန်ကုန်)တွင် ဆောင်းပါး တတိယဆု၊ # ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ငါတို့သည် Save The Aged ခေါင်းစဉ်ဖြင့် Save The Aged (သက်ကြီးရွယ်အိုစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း)တွင် ကဗျာ တတိယဆု၊ # ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် မြင်းမိုရ်ထက်မြင့်သော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရသသွေးစာပေတွင် ဝတ္ထုတို နှစ်သိမ့်ဆု၊ # ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် မေတ္တာအနားကွပ်ထားတဲ့ စကြဝဠာဝင်ရိုး ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ကျိုက္ကလော့ အမေ့မေတ္တာစာမူပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု။ == စာရေးသားခြင်း == အရှင်စန္ဒာဒီပ သည် [[ကြေးမုံ သတင်းစာ]]၊ ပြည်ချစ်သားဂျာနယ်၊ [[စံတော်ချိန် နေ့စဉ်သတင်းစာ|စံတော်ချိန်သတင်းစာ]]၊ [[မြန်မာတိုင်း(မ်)]]သတင်းစာ၊ The Family life မဂ္ဂဇင်း၊ ရယ်စရာမဂ္ဂဇင်း၊ ပြုံးစရာမဂ္ဂဇင်း၊ ရတနာပုံသတင်းစာ စသည်တို့တွင် စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်။ === စာပေထုတ်ဝေခြင်း === အရှင်စန္ဒာဒီပသည် အောက်ပါစာအုပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ # သုဓမ္မဝတီ ပဋ္ဌာန်းငွေရတု မဂ္ဂဇင်း <!--- publish a magazine? ---> # ဂုဏဝိသိဋ္ဌပူဇာ # ကြေးမုံဝတ္ထုတိုစုစည်းမှု (ကြေးမုံ) ယခုအခါ အရှင်စန္ဒာဒီပသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့၊ အမှတ် (၂၈၄)၊ ဒေမတဂေါတလမ်း၊ မကုဋရာမမြန်မာကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးနေထိုင်ပြီး ‌ကေလနိယတက္ကသိုလ် (PGIPBS) တွင် ဧည့်ကထိကအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်း‌‌ဆောင်နေသည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>[https://ashincandadipa.blogspot.com/2018/07/blog-post.html အရှင်စန္ဒာဒီပ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ]</ref> }} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[https://www.ashincandadipa.org အရှင်စန္ဒာဒီပ၏ ဝက်ဆိုက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812095539/http://ashincandadipa.org/ |date=12 August 2020 }} {{Lifetime|၁၉၉၀|}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ]] [[Category:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] 76xab893pcrpujfrxuihiqaouk23qvw 0 92507 1047281 1025674 2026-08-08T02:58:20Z Zawzawaungthwin 100038 ပုံထည့်သွင်း 1047281 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |body=မန္တလေးမြို့ |post=မြို့တော်ဝန် |native_name= |incumbent= [[ခင်မောင်အေး (မြို့တော်ဝန်)|ခင်မောင်အေး]] |imagesize=180 |image= H.E Khin Maung Aye, Mayor of Mandalay and Regional Minister of Mandalay Region.jpg |incumbentsince= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |department=[[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးမြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]] |member_of=[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] |reports_to=[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်]] ||inaugural= ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းကြည် |residence=မြို့တော်ဝန်အိမ်တော်(လမ်း၇၀-၃၂လမ်းထောင့်) |nominator=[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်]] |appointer=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] |termlength=၅ နှစ် |formation= ဒီဇင်ဘာလ ၁၉၉၂ |deputy= }} '''မန္တလေးမြို့တော်ဝန်'''သည် မန္တလေးမြို့တော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=9467|title=မန္တ​လေးမြို့​တော်စည်ပင်သာယာ​ရေးဥပ​ဒေ|access-date=7 February 2021|archive-date=14 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214092121/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=9467}}</ref> [[File:Mandalay Mayor Residence.jpg|thumb|မြို့တော်ဝန်အိမ်တော်]] ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ဥက္ကဋ္ဌ [[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ]]က လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော မန္တလေးမြို့ စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ဤဥပဒေအရ မန္တလေးမြို့ဖွံ့ဖြိုးသာယာရေးအတွက် မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က မိမိရန်ပုံငွေဖြင့် မိမိရပ်တည်ကာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခွင့်ရှိလာသည်။စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေ အခန်း(၂)၊ ဖွဲ့စည်းခြင်းအောက်ရှိ အမှတ်စဉ်၄တွင် ကော်မတီ၏ဥက္ကဋ္ဌသည် မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည်ဟု ပါရှိသည်။ ထို့နောက် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းကြည်]] က တာဝန်ယူ၍ မြို့တော်ဝန်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == မြို့တော်ဝန်များစာရင်း == ===၁၉၉၂ - ၂၀၁၁ === {|class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #AAAAFF solid" |- !rowspan=2 | စဉ် !rowspan=2 | အမည် !colspan=3 | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း !rowspan=2 | နိုင်ငံ​တော်အကြီးအကဲ |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းကြည် |၂၇ ​အောက်တိုဘာ ၁၉၉၂ |၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ |{{age in days|1992|10|27|1995|6|16}} |rowspan=6|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်း​ရွှေ]] |- |၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး [[စိန်ဝင်းအောင်|စိန်ဝင်း​အောင်]] |၁၇ ဇွန် ၁၉၉၅ |၃၀ ဇွန် ၁၉၉၈ |{{age in days|1995|6|17|1998|6|30}} |- |၃ |ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့် |၁ ဇူလိုင် ၁၉၉၈ |၃၁ ဇူလိုင် ၁၉၉၈ |{{age in days|1998|7|1|1998|7|31}} |- |၄ |ဗိုလ်မှူးချုပ် ရန်သိမ်း<ref>{{Cite web |title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၁၄.၉.၂၀၀၄)|url=https://www.burmalibrary.org/DocsMirror/Mirror2010-10-08.pdf?__cf_chl_tk=qVtWHDI8N1_4Gwpoh2tZkouBMXofr8DjciZ6w9JveFo-1666626204-0-gaNycGzNByU}}</ref> |၄ ဩဂုတ် ၁၉၉၈ |၈ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၀၅ |{{age in days|1998|8|4|2005|2|8}} |- |၅ |ဗိုလ်ချုပ် [[ရဲမြင့် (ဝန်ကြီးချုပ်)|ရဲမြင့်]] |၉ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၀၅ |၁၅ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၀၅ |{{age in days|2005|2|9|2005|2|15}} |- |၆ |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖုန်း​ဇော်ဟန် |၁၆ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၀၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |{{age in days|2005|2|16|2011|3|30}} |} ===၂၀၁၁-လက်ရှိ === {|class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #AAAAFF solid" |- !rowspan=2 | စဉ် !width=80 rowspan=2 | ပုံ !rowspan=2 | အမည် !colspan=3 | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း !rowspan=2 | နိုင်ငံရေးပါတီ !rowspan=2 | ဝန်ကြီးချုပ် ! colspan="1" rowspan="2" |ခန့်အပ်သူ |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; | '''၆''' | rowspan=2 | | rowspan=2 | '''[[ဖုန်းဇော်ဟန်|ဦးဖုန်းဇော်ဟန်]]''' | ၆ ဧပြီ ၂၀၁၁<ref>{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/orders/2011/04/06/id-445|title=မြို့တော်ဝန်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း (အမိန့်အမှတ် ၂၇/၂ဝ၁၁) (၆-၄-၂၀၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014448/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Forders%2F2011%2F04%2F06%2Fid-445}}</ref> | ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ | {{age in days|2011|4|6|2012|2|27}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | [[ရဲမြင့် (ဝန်ကြီးချုပ်)|ဦးရဲမြင့်]] | [[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]] |- | colspan="6" align="left" |ယခင် နအဖအစိုးရလက်ထက် ၂၀၀၅ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့ကပင် မြို့တော်ဝန်ဖြစ်ခဲ့သည်။ |- style="background:#EEEEEE" |rowspan=2 style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; | '''၇''' | rowspan=2 | | rowspan=2 | '''ဦးအောင်မောင်း''' | ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂<ref>{{cite news|url=http://203.81.89.211/2012m3/?q=briefing-room/orders/2012/02/27/id-499|title=မန္တလေးမြို့တော်ဝန် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း ( အမိန့်အမှတ် ၇ / ၂၀၁၂ )(၂၇-၂-၂၀၁၂)|last=|first=|author2=|date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014358/http://203.81.89.211/2012m3/?q=briefing-room%2Forders%2F2012%2F02%2F27%2Fid-499}}</ref> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | {{age in days|2012|2|27|2016|3|30}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | [[ရဲမြင့် (ဝန်ကြီးချုပ်)|ဦးရဲမြင့်]] | [[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]] |- | colspan="6" align="left" |ယခင်က မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်သည်။ |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:color:white" | '''၈''' | rowspan=2 | [[File:Mayor Ye Lwin.jpg|80px]] | rowspan=2 | '''[[ရဲလွင်|ဒေါက်တာရဲလွင်]]''' | ၅ ဧပြီ ၂၀၁၆<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/04/05/id-10114|title=မြို့တော်ဝန်များအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း (အမိန့်အမှတ်၊ ၂၂ / ၂၀၁၆)|last=|first=|author2=|date=၅ ဧပြီ ၂၀၁၆|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201121033/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F04%2F05%2Fid-10114}}</ref> | ၅ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|05|2021|2|5}} | ပြင်ပ | [[ဇော်မြင့်မောင်|ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်]] | [[ထင်ကျော်|ဦးထင်ကျော်]]<br>[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] |- | colspan="6" align="left" |ယခင်က မျက်စိဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:color:white" | '''၉''' | rowspan=2 | [[File:Mayor Kyaw San.jpg|80px]] | rowspan=2 | '''[[ကျော်ဆန်း (မြို့တော်ဝန်)|ဦး​ကျော်ဆန်း]]''' | ၇ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="left" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{Age in years and days|2021|2|7|2026|4|10}} | ပြင်ပ | *[[မောင်ကို (ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ)|ဦး​မောင်ကို]] {{small|(ယခင် တိုင်း​ဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ)}} *ဦးမျိုး​အောင် | နစက |- | colspan="6" align="left" |''နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီမှ ခန့်အပ်ခဲ့​သော မြို့​တော်ဝန်ဖြစ်သည်။'' |- |'''၁၀''' |[[File:H.E Khin Maung Aye, Mayor of Mandalay and Regional Minister of Mandalay Region.jpg|80px]] |ဦးခင်မောင်အေး | align="left" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=မြို့တော်ဝန်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://moi.gov.mm/announcements/81645 |access-date=2026-04-14 |website=moi.gov.mm}}</ref> | align="left" |''လက်ရှိ'' | align="left" |{{Age in years and days|2026|4|10}} | align="left" | | align="left" |ဦး[[မျိုးအောင်]] | align="left" |ဦးမင်းအောင်လှိုင် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] a5fl74dqcnpwpufdc5uegh9p4gm2kb2 0 93092 1047264 1045327 2026-08-07T19:21:26Z ~2026-43397-40 146646 1047264 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = ဘရာဇီး | Badge = <!--Please do not add File:Confederação Brasileira de Futebol (escudo).svg here without first looking at Wikipedia:Files for discussion/2016 February 18#File:Confederação Brasileira de Futebol (escudo).svg and discussing things with the administrator who closed the discussion--> | Badge_size = 150px | FIFA Trigramme = BRA | Nickname = {{nowrap|{{lang|pt|Seleção}} (The National Squad)}}<br />{{nowrap|{{lang|pt|Canarinho}} (Little [[Saffron finch|Canary]])}}<br />{{nowrap|{{lang|pt|Verde-Amarela}} (The Green and Yellow)}}<br /> | Association = {{nowrap|[[:en:Brazilian Football Confederation|CBF]]}} | Confederation = [[:en:CONMEBOL|CONMEBOL]] (တောင်အမေရိက) | Coach = | Asst Manager = | Captain = ''Various''<ref>{{cite web|url=https://globoesporte.globo.com/futebol/selecao-brasileira/noticia/marquinhos-sera-o-capitao-do-brasil-na-despedida-das-eliminatorias.ghtml |publisher=Globoesporte.com |title = Marquinhos será o capitão do Brasil na despedida das eliminatórias contra o Chile |date=9 October 2017 |accessdate=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၈ }}</ref><ref>{{Cite web | title = FIFA World Cup Russia 2018 - Brazil vs Switzerland: Marcelo will be Brazil's captain for their opener in Russia | first1 = J.I.| last1 = García-Ochoa| first2 = Chris | last2 = Winterburn | work = Marca | date = 18 June 2018 | accessdate = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၈ | url = http://www.marca.com/en/world-cup/2018/06/16/5b2539c2268e3eba668b4595.html}}</ref> | Most caps = Cafu (၁၄၂)<ref>[https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/stats-centclub/52/00/59/centuryclub290715_neutral.pdf “FIFA Century Club”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018144458/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/stats-centclub/52/00/59/centuryclub290715_neutral.pdf |date=18 October 2016 }}. FIFA. Retrieved 9 June 2018</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/cafu-intl.html |title=Marcos Evangelista de Morais "CAFU" – Century of International Appearances |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]] |date=23 July 2006 |accessdate=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၈ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221202802/http://rsssf.com/miscellaneous/cafu-intl.html |archivedate=21 February 2009 }}</ref> | Top scorer = ပီလီ (၇၇)<ref name="apppearancesandgoals">{{cite web|title=Brazil – Record International Players|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/braz-recintlp.html|accessdate=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၈|date=7 November 2008|publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]}}</ref> | FIFA Rank = {{Nft rank|2|stay||date=၇ ဇွန် ၂၀၁၈}} | FIFA max = ၁ | FIFA max year = 159 times on 8 occasions<ref>23 September 1993 until 19 November 1993, 19 April 1994 until 14 June 1994, 21 July 1994 until 16 May 2001, 3 July 2002 until 14 February 2007, 18 July 2007 until 19 September 2007, 1 July 2009 until 20 November 2009, 28 April 2010 until 14 July 2010, 6 April 2017</ref> | FIFA min = ၂၂ | FIFA min date = ဇွန် ၂၀၁၃ | Elo Rank = {{Nft rank|2|down|1|date=၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၈}}<!-- Elo rankings change often and irregularly; there are no "releases" from which a team can go up or down in ranking --> | Elo max = ၁ | Elo max year = 8,640 days on 39 occasions<ref>1958–63, 1965–66, 1970–74, 1978–79, 1981–83, 1986–87, 1990, 1992, 1994–00, 2002–10, 2016–2017</ref> | Elo min = ၂၀ | Elo min date = ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁ | Home Stadium = Various | pattern_la1 = _bra20H | pattern_b1 = _bra20H | pattern_ra1 = _bra20H | pattern_sh1 = _bra20h | pattern_so1 = _bra20h | leftarm1 = FFCC00 | body1 = FFCC00 | rightarm1 = FFCC00 | shorts1 = 0000FF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _bra20A | pattern_b2 = _bra20A | pattern_ra2 = _bra20A | pattern_sh2 = _bra19aw | pattern_so2 = _nikeyellow | leftarm2 = 003CFF | body2 = 003CFF | rightarm2 = 003CFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 003CFF | First game = {{fb|ARG}} ၃–၀ {{fb-rt|BRA|1889}}<br>([[ဗျူနိုအေးရိစ်မြို့]]၊ [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ]];၂၀ စက်တင်ဘာ ၁၉၁၄)<ref name="fifawebsitebrazilargentina">{{cite web |title=Argentina versus Brazil |url=https://www.fifa.com/worldfutbol/statisticsandrecords/headtohead/team1=ARG/team2=BRA/index.html |accessdate=5 January 2009 |publisher=FIFA.com (Fédération Internationale de Football Association) }} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> | Largest win = {{fb|BRA|1968}} ၁၄–၀ {{fb-rt|NCA}}<br>([[မက္ကဆီကိုမြို့]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]; ၁၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၅)<ref>{{cite web|url=http://www.eloratings.net/Brazil.htm |title=Brazil matches, ratings and points exchanged |publisher=Eloratings.net |date= |accessdate=;}}</ref> | Largest loss = {{fb|URU}} ၆–၀ {{fb-rt|BRA|1889}}<br>(Viña del Mar, [[ချီလီနိုင်ငံ]]; ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၂၀) {{fb|BRA}} [[:en:Brazil v Germany (2014 FIFA World Cup)|၁–၇]] {{fb-rt|GER}}<br>(Belo Horizonte, [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ]]; ၈ ဇူလိုင် ၂၀၁၄) | World cup apps = ၂၁ | World cup first = ၁၉၃၀ | World cup best = ချန်ပီယံ ([[:en:1958 FIFA World Cup|၁၉၅၈]], [[:en:1962 FIFA World Cup|၁၉၆၂]], [[:en:1970 FIFA World Cup|၁၉၇၀]], [[:en:1994 FIFA World Cup|၁၉၉၄]], [[:en:2002 FIFA World Cup|၂၀၀၂]]) | Confederations cup apps = ၇ | Confederations cup first = [[:en:1997 FIFA Confederations Cup|၁၉၉၇]] | Confederations cup best = Champions ([[:en:1997 FIFA Confederations Cup|၁၉၉၇]], [[:en:2005 FIFA Confederations Cup|၂၀၀၅]], [[:en:2009 FIFA Confederations Cup|၂၀၀၉]], [[:en:2013 FIFA Confederations Cup|၂၀၁၃]]) | Regional name = [[:en:Copa América|Copa América]] | Regional cup apps = ၃၅ | Regional cup first = [[:en:1916 South American Championship|၁၉၁၆]] | Regional cup best = Champions ([[:en:1919 South American Championship|၁၉၁၉]], [[:en:1922 South American Championship|၁၉၂၂]], [[:en:1949 South American Championship|၁၉၄၉]], [[:en:1989 Copa América|၁၉၈၉]], [[:en:1997 Copa América|၁၉၉၇]], [[:en:1999 Copa América|၁၉၉၉]], [[:en:2004 Copa América|၂၀၀၄]], [[:en:2007 Copa América|၂၀၀၇]]) | 2ndRegional name = [[:en:Roca Cup|Copa Roca]] / [[:en:Superclásico de las Américas|Superclásico de las Américas]] | 2ndRegional cup apps = | 2ndRegional cup first = | 2ndRegional cup best = | 3rdRegional name = [[:en:Panamerican Championship|Panamerican Championship]] | 3rdRegional cup apps = ၃ | 3rdRegional cup first = [[:en:1952 Panamerican Championship|၁၉၅၂]] | 3rdRegional cup best = Champions ([[:en:1952 Panamerican Championship|၁၉၅၂]], [[:en:1956 Panamerican Championship|၁၉၅၆]]) | medaltemplates = {{MedalTop}} {{MedalSport|Men's [[:en:Association football|football]]}} {{MedalCompetition|[[:en:Football at the Summer Olympics|Olympic Games]]<ref>After 1988, the tournament has been restricted to squads with no more than 3 players over the age of 23, and these matches are not regarded as part of the national team's record, nor are caps awarded.</ref>}} {{MedalGold|[[:en:Football at the 2016 Summer Olympics|2016 Rio de Janeiro]]|[[:en:Football at the 2016 Summer Olympics – Men's tournament|Team]]}} {{MedalSilver|[[:en:Football at the 1984 Summer Olympics|1984 Los Angeles]]|[[:en:Football at the 1984 Summer Olympics – Men's team squads#Brazil|Team]]}} {{MedalSilver|[[:en:Football at the 1988 Summer Olympics|1988 Seoul]]|[[:en:Football at the 1988 Summer Olympics – Men's team squads#Brazil|Team]]}} {{MedalSilver|[[:en:Football at the 2012 Summer Olympics|2012 London]]|[[:en:Football at the 2012 Summer Olympics – Men's team tournament|Team]]}} {{MedalBronze|[[:en:Football at the 1996 Summer Olympics|1996 Atlanta]]|[[:en:Football at the 1996 Summer Olympics – Men's team tournament|Team]]}} {{MedalBronze|[[:en:Football at the 2008 Summer Olympics|2008 Beijing]]|[[:en:Football at the 2008 Summer Olympics – Men's team tournament|Team]]}} {{MedalBottom}} }} '''ဘရာဇီး အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း'''({{lang-pt|Seleção Brasileira de Futebol}})သည် နိုင်ငံတကာကစားပွဲများ၌ [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ]]ကိုယ်စားပြု အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။ ဘရားဇီးနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်([[:en:Brazilian Football Confederation|Brazilian Football Confederation]]) (CBF) မှ အုပ်ချုပ်သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး [[ဖီဖာ]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ၁၉၂၃ ခုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်ခဲ့ပြီး [[:en:CONMEBOL|CONMEBOL]] ကို တည်ထောင်သည့် ၁၉၁၆ ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၄၆ မှ ၁၉၆၁ ခုနှစ်အထိ အမေရိကတိုက်များ၏ စုစည်းထားသော ကွန်ဖက်ဒရယ် တစ်ခုဖြစ်သည့် PFC ၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် အအောင်မြင်ဆုံး အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၅၈၊ ၁၉၆၂၊ ၁၉၇၀၊ ၁၉၉၄ နှင့် ၂၀၀၂ ခုနှစ်များတွင် ချန်ပီယံဆု (၅) ကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ် (၁၁၄) ပွဲ ကစားခဲ့ရာတွင် အနိုင် (၇၆) ပွဲ၊ အရှုံး (၁၉) ပွဲ၊ ရမှတ် (၂၄၇) မှတ် နှင့် ဂိုးကွာခြားချက် (၁၂၉) ဂိုး ရှိသည်။ ခြေစစ်ပွဲ ကစားရန် မလိုဘဲ သို့မဟုတ် ဝင်ခွင့်မလွဲမသွေ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ အားလုံးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် တစ်ခုတည်းသော အမျိုးသားအသင်းဖြစ်ပြီး ယခုအခါ ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီဖြစ်သော ဖီဖာ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ဖလားတွင်လည်း ၁၉၉၇၊ ၂၀၀၅၊ ၂၀၀၉ နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တို့တွင် ဗိုလ်စွဲကာ အအောင်မြင်ဆုံးအသင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖီဖာ၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်စနစ်တွင် ဘရာဇီးသည် တစ်နှစ်တာ၏ အကောင်းဆုံးအသင်း ပထမနေရာကို (၁၄) ကြိမ်အထိ ရယူနိုင်ခဲ့သည့် စံချိန်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ဝေဖန်သူများ၊ ဘောလုံးကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ကစားသမားဟောင်း အများစုက ၁၉၇၀ ခုနှစ် ဘရာဇီးအသင်းကို သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ အခြားသော ဘရာဇီးအသင်းများဖြစ်သည့် ၁၉၅၈-၆၂ နှင့် ၁၉၉၄-၀၂ ကာလများက အသင်းများကိုလည်း သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံးအသင်းများစာရင်းတွင် ပုံမှန်ထည့်သွင်းဖော်ပြကြသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘရာဇီးသည် ပြိုင်ပွဲဝင်ပွဲစဉ် (၃၅) ပွဲဆက်တိုက် ရှုံးပွဲမရှိခဲ့ဘဲ ယင်းကမ္ဘာ့စံချိန်မှာ (၂၅) နှစ်ကြာ တည်တံ့ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် နှစ်များတစ်လျှောက် ပြိုင်ဘက်ကောင်းများကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး အာဂျင်တီးနား၊ အီတလီနှင့် ဥရုဂွေးတို့နှင့် ပြိုင်ဆိုင်မှုများမှာ အထူးထင်ရှားသည်။ ဘရာဇီးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပျမ်းမျှ အီလို (Elo) ဘောလုံးအဆင့်သတ်မှတ်ချက် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် စတုတ္ထအမြင့်ဆုံး အီလို အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === ၁၉၁၄ မှ ၁၉၂၉ ခုနှစ်- အစောပိုင်း သမိုင်းကြောင်း === သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဘရာဇီး၏ ပထမဆုံးပွဲစဉ်မှာ ရီယိုဒီဂျနေးရိုးနှင့် ဆောပိုလို ရွေးချယ်ခံအသင်းတို့နှင့် အင်္ဂလိပ်ကလပ် အက်ဆီတာစီးတီး (Exeter City) တို့အကြား ဖလူမီနန်စီ အက်ဖ်စီ (Fluminense FC) ၏ ဘောလုံးကွင်းတွင် ၁၉၁၄ ခုနှစ်က ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ပွဲစဉ်ဖြစ်သည်။ အော်စဒို ဂိုမက်စ် (Oswaldo Gomes) နှင့် အော့စ်မန် မီဒေးရိုစ် (Osman Medeiros) တို့၏ သွင်းဂိုးများဖြင့် ဘရာဇီးက ၂-၀ ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သော်လည်း အဆိုပါပွဲစဉ်မှာ ၃-၃ သရေကျသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘရာဇီးသည် ချီလီနှင့် ဥရုဂွေးတို့နှင့် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ပွဲစဉ်များကို ကစားခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် နောက်ပိုင်းတွင် ကိုပါအမေရိက (Copa América) ဖြစ်လာမည့် တောင်အမေရိက ချန်ပီယံရှစ် ပြိုင်ပွဲ၏ ပထမဆုံးနှစ်ရပ်တွင် ၁၉၁၆ နှင့် ၁၉၁၇ ခုနှစ်များ၌ တတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ အာသာ ဖရီဒန်ရစ်ခ် (Arthur Friedenreich) ၏ ဂိုးသွင်းစွမ်းဆောင်ရည်ကို အဓိကထား၍ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၁၉ ပြိုင်ပွဲတွင် ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ၁၉၂၀ တွင် တတိယနေရာ၊ ၁၉၂၁ တွင် ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် ချန်ပီယံရှစ်ကို ၎င်းတို့၏ အိမ်ကွင်းတွင်ပင် ထပ်မံရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၂၅ တွင် ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၃၀ မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်- ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားနှင့် ချန်ပီယံဆု ရာဇဝင်ကြမ်း === ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ဘရာဇီးသည် ဥရုဂွေးတွင် ကျင်းပသော ပထမဆုံး ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ယူဂိုဆလားဗီးယားကို ရှုံးနိမ့်ပြီး အုပ်စုအဆင့်တွင် ဘိုလီးဗီးယားကို အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခဲ့ရသည်။ လေးနှစ်အကြာတွင် အီတလီ၌ ကျင်းပသော ၁၉၃၄ ကမ္ဘာ့ဖလား ရှုံးထွက်ပွဲစဉ်တွင် စပိန်ကို ပထမအဝိုင်း၌ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ တောင်အမေရိက ချန်ပီယံရှစ်တွင် ဒုတိယနေရာ ရရှိပြီးနောက် ဘရာဇီးသည် ပြင်သစ်တွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၃၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဆီမီးဖိုင်နယ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲဝင် ချန်ပီယံ အီတလီကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ဆွီဒင်ကို အနိုင်ယူပြီး တတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်သည့် တစ်ခုတည်းသော တောင်အမေရိက အသင်းဖြစ်ပြီး အခြားအသင်းများမှာ ဥရောပတွင် နှစ်ဆက်တိုက် ကျင်းပခြင်းကို ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဘရာဇီးသည် ၁၉၄၂ တောင်အမေရိက ချန်ပီယံရှစ်တွင် တတိယနေရာနှင့် ၁၉၄၅ ပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကြီးအပြီးတွင် ၁၉၄၆ ပြိုင်ပွဲ၌ ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့ပြီး ဘရာဇီးတွင် ကျင်းပသော ၁၉၄၉ ပြိုင်ပွဲတွင် တတိယအကြိမ်မြောက် ချန်ပီယံဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ အောင်ပွဲသည် တောင်အမေရိက ဖလားမရရှိခဲ့သော (၂၇) နှစ်တာ အချိန်ကာလကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။ === ၁၉၅၀ ကမ္ဘာ့ဖလားနှင့် မာရာကာနာဇို (Maracanazo) ပွဲစဉ် === ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် ဥရောပတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၀ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပရန် ဘရာဇီး၏ လျှောက်လွှာသည် အတိုက်အခံ မရှိခဲ့ပေ။ ပြိုင်ပွဲ၏ အုပ်စုအဆင့်တွင် ဘရာဇီးသည် ရီယိုဒီဂျနေးရိုးရှိ မာရာကာနာကွင်းတွင် မက္ကဆီကိုကို ၄-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး၊ ဆောပိုလိုရှိ ပါဆန်ဘူကွင်းတွင် ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ၂-၂ သရေကျကာ၊ မာရာကာနာကွင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီး ယူဂိုဆလားဗီးယားကို ၂-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ယခင်နှင့် ယခု ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများနှင့်မတူဘဲ ဤပြိုင်ပွဲတွင် ချန်ပီယံကို ဆုံးဖြတ်ရန် နောက်ဆုံး အုပ်စုအဆင့်တစ်ရပ် ရှိခဲ့သည်။ ဤအဆင့်တွင် ဘရာဇီးက ဆွီဒင်ကို ၇-၁ ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စပိန်ကို ၆-၁ ဖြင့်လည်းကောင်း အနိုင်ယူခဲ့သည်။ မာရာကာနာကွင်းတွင် ဥရုဂွေးနှင့် ကစားခဲ့သော နောက်ဆုံးပွဲစဉ်တွင် ဘရာဇီးအနေဖြင့် ကမ္ဘာ့ဖလား ချန်ပီယံဆု ရရှိရန် အနိုင် သို့မဟုတ် သရေတစ်မှတ် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ဥရုဂွေးက ဘရာဇီးကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး "မာရာကာနာဇို" ဟု လူသိများသော ပွဲစဉ်တွင် ကမ္ဘာ့ဖလားကို ရယူသွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရှုံးနိမ့်မှုသည် ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် အမျိုးသား ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု ကာလတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ဘရာဇီးအသင်း၏ ပုံမှန်ဝတ်စုံဖြစ်သော အဖြူရောင်ဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ခြင်းကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။ === ၁၉၅၁ မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်- ခေတ်မီဝတ်စုံနှင့် "ဘန်မြို့ တိုက်ပွဲ" === မာရာကာနာဇို ပွဲစဉ်၏ စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာများနောက်ပိုင်းတွင် ဘရာဇီးသည် ပီရူးနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသော ၁၉၅၃ ခုနှစ် တောင်အမေရိက ချန်ပီယံရှစ်တွင် ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပသော ၁၉၅၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးသည် အယ်လ်ဒိုင် ရှလီ (Aldyr Schlee) ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော ဝတ်စုံသစ်ကို စတင်ဝတ်ဆင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် အစိမ်းရောင် အသေးစိတ်ပါရှိသော အဝါရောင် ရှပ်အင်္ကျီများ၊ အပြာရောင် ဘောင်းဘီတိုများနှင့် အဖြူရောင် ခြေအိတ်များ ပါဝင်ပြီး ယနေ့တိုင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ဘရာဇီး၏ အုပ်စုအဆင့် ပွဲစဉ်နှစ်ပွဲတွင် မက္ကဆီကိုကို ၅-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ၁-၁ သရေကျခဲ့သည်။ ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် ဘရာဇီးသည် ဘောလုံးသမိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံး ပွဲစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး "ဘန်မြို့ တိုက်ပွဲ" ဟုလူသိများသည့် ပွဲစဉ်၌ ဟန်ဂေရီကို ၄-၂ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ် တောင်အမေရိက ချန်ပီယံရှစ်တွင် မပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၆ နှင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲနှစ်ခုစလုံးတွင် စတုတ္ထနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၅၈ မှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်- ပီလီနှင့် ပထမဆုံး ရွှေခေတ် === ဆွီဒင်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်အတွင်း ဘရာဇီးသည် ပထမဆုံး အုပ်စုပွဲစဉ်တွင် ဩစတြီးယားကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီးနောက် အင်္ဂလန်နှင့် ၀-၀ သရေကျခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကစားမည့် ၎င်းတို့၏ တတိယမြောက် အုပ်စုပွဲစဉ်မတိုင်မီ နည်းပြ ဗစ်ဆင်တီ ဖီအိုလာ (Vicente Feola) သည် ဇီတို၊ ဂါရင်ချာနှင့် ပီလီတို့ကို ပွဲထွက်လူစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ပွဲစတင်သည်နှင့် ဘရာဇီးက အပြင်းအထန် ဖိအားပေးကစားခဲ့ပြီး ဂါရင်ချာ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် ရူအီ ကတ်စထရို (Ruy Castro) က ပွဲစ သုံးမိနစ်ကို "ဘောလုံးသမိုင်းတွင် အကောင်းဆုံး သုံးမိနစ်" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဗာဗာက ဘရာဇီးအတွက် ဦးဆောင်ဂိုး သွင်းယူပေးခဲ့ပြီး ပွဲစဉ်ကို ၂-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဝေလကို ၁-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သော ကွာတားဖိုင်နယ် ပွဲစဉ်တွင် ပီလီက တစ်လုံးတည်းသော အနိုင်ဂိုးကို သွင်းယူပေးခဲ့ပြီး ဆီမီးဖိုင်နယ်တွင် ပြင်သစ်ကို ၅-၂ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘရာဇီးသည် ဗိုလ်လုပွဲတွင် ဆွီဒင်ကို ၅-၂ ဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားကို ရယူနိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ တိုက်ကြီးပြင်ပတွင် ကမ္ဘာ့ဖလားကို ရရှိသည့် ပထမဆုံး နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပီလီက ယင်းအခမ်းအနားကို "နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အရွယ်ရောက်လာခြင်း" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော တောင်အမေရိက ချန်ပီယံရှစ် နှစ်ခုတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ပထမပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယနှင့် ဒုတိယပြိုင်ပွဲတွင် တတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ချီလီနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးသည် ပထမအုပ်စု ပွဲစဉ်တွင် မက္ကဆီကိုကို ၂-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနှင့် ၀-၀ သရေကျခဲ့သည်။ ပီလီသည် ဒုတိယပွဲစဉ်တွင် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ကျန်ရှိသော ပြိုင်ပွဲများတွင် ဆက်လက်မကစားနိုင်ခဲ့ပေ။ ထို့နောက် ဘရာဇီးသည် နောက်ဆုံးအုပ်စုအဆင့် ပွဲစဉ်တွင် စပိန်ကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် အင်္ဂလန်ကို ၃-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ဆီမီးဖိုင်နယ်တွင် ချီလီကို ၄-၂ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ဗိုလ်လုပွဲတွင် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားကို ၃-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူပြီး ဒုတိယမြောက် ကမ္ဘာ့ဖလား ချန်ပီယံဆုကို ဆက်လက်ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ဘိုလီးဗီးယားတွင် ကျင်းပသော ၁၉၆၃ ခုနှစ် တောင်အမေရိက ချန်ပီယံရှစ်တွင် ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်၌ ကျင်းပသော ၁၉၆၆ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလားသည် ဘရာဇီးအတွက် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် အဆိုးရွားဆုံး ခြေစွမ်းပြမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘူဂေးရီးယားကို ၂-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဟန်ဂေရီကို ၃-၁ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲမှာ ပြင်းထန်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကစားဟန်များဖြင့် မှတ်မိနေခဲ့သည်။ ပေါ်တူဂီနှင့် ကစားရာတွင် ပေါ်တူဂီနောက်ခံလူများ၏ ကြမ်းတမ်းသော ဖျက်ထုတ်မှုများကြောင့် ပီလီသည် ပွဲစဉ်နှင့် ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ ဘရာဇီးက ပွဲစဉ်ကို ၃-၁ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ကမ္ဘာ့ဖလား အုပ်စုအဆင့်မှ ထွက်ခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပီလီက သူသည် နောက်ထပ် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ကစားမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ဆုံး၌ သူသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ချန်ပီယံ ဘရာဇီးအသင်းကို ဝေဖန်သူအများစုက သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံး ဘောလုံးအသင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ မက္ကဆီကို၌ ကျင်းပသော ၁၉၇၀ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးသည် သမိုင်းတွင် အကောင်းဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားအသင်းဟု ကျယ်ပြန့်စွာ သတ်မှတ်ခံထားရသည့် အသင်းကို ပွဲထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအသင်းကို ပီလီ၊ အသင်းခေါင်းဆောင် ကားလို့စ် အယ်လ်ဘာတို တောရက်စ် (Carlos Alberto Torres)၊ ဂျိုင်ဇင်ဟို (Jairzinho)၊ တိုစောင်း (Tostão)၊ ဂါဆင် (Gérson) နှင့် ရီဗယ်လီနို (Rivellino) တို့က ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအသင်းသည် အုပ်စုအဆင့် ပွဲစဉ်များဖြစ်သော ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားကို ၄-၁၊ အင်္ဂလန်ကို ၁-၀ (ဂေါ်ဒန်ဘန့်၏ နာမည်ကြီး ကာကွယ်မှုကြားမှ) နှင့် ရိုမေးနီးယားကို ၃-၂ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ပွဲစဉ် ၆ ပွဲစလုံး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘရာဇီးသည် ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် ပီရူးကို ၄-၂ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ဆီမီးဖိုင်နယ်တွင် ဥရုဂွေးကို ၃-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ဗိုလ်လုပွဲတွင် အီတလီကို ၄-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ ဂျိုင်ဇင်ဟိုသည် ပြိုင်ပွဲတစ်လျှောက် စုစုပေါင်း သွင်းဂိုးအများဆုံးတွင် ခုနစ်ဂိုးဖြင့် ဒုတိယနေရာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဖလား ပွဲစဉ်တိုင်းတွင် ဂိုးသွင်းယူနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော ကစားသမားဖြစ်ပြီး ပီလီက လေးဂိုးဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ဇူးလ် ရီမေး (Jules Rimet) ဖလားကို သုံးကြိမ်မြောက် ရယူနိုင်သည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ယင်းက ၎င်းတို့အား ဖလားကို သိမ်းဆည်းခွင့် ပေးခဲ့သည်။ အစားထိုးဖလားကို တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သော်လည်း ဘရာဇီးအနေဖြင့် နောက်ထပ် ၂၄ နှစ်ကြာမှသာ ဖလားကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ ဇူးလ် ရီမေး ဖလားကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ဘရာဇီးလေးရာ (CBF) ထံမှ ခိုးယူခံခဲ့ရပြီး ဘယ်သောအခါမှ ပြန်မရခဲ့ပေ။ CBF အား နောက်ပိုင်းတွင် ပုံစံတူ ဖလားတစ်ဆူ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ === ၁၉၇၁ မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်- ပထမဆုံး ဖလားမရသည့် ကာလ === ပီလီနှင့် ၁၉၇၀ အသင်းမှ အခြားကြယ်ပွင့်များ အနားယူပြီးနောက် ဘရာဇီးသည် အနောက်ဂျာမနီတွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၇၄ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ကစားခဲ့သည်။ ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် စကော့တလန်တို့နှင့် ဂိုးမရှိသရေကျပြီးနောက် ပထမအုပ်စုအဆင့်တွင် ဇိုင်ယာကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ဘရာဇီးက အုပ်စုဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယအုပ်စုအဆင့်တွင် ဘရာဇီးက အရှေ့ဂျာမနီကို ၁-၀ နှင့် အာဂျင်တီးနားကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သော်လည်း နယ်သာလန်ကို ၂-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် တတိယနေရာလုပွဲတွင် ပိုလန်ကို ၁-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် စတုတ္ထနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ၁၉၇၅ ကိုပါအမေရိကတွင် တတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ အာဂျင်တီးနားတွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၇၈ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးသည် ပထမအုပ်စုအဆင့်တွင် ဆွီဒင်နှင့် ၁-၁ သရေကျကာ၊ စပိန်နှင့် ၀-၀ သရေကျပြီး ဩစတြီးယားကို ၁-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ ပထမအဆင့်တွင် ဘရာဇီးအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ အုပ်စုကို အနိုင်မရရှိခဲ့သည့် နောက်ဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယအုပ်စုအဆင့်တွင် ဘရာဇီးက ပီရူးကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲအိမ်ရှင် အာဂျင်တီးနားနှင့် ၀-၀ သရေကျကာ ပိုလန်ကို ၃-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အာဂျင်တီးနားသည် နောက်ပိုင်းတွင် ကျင်းပသည့် ပွဲစဉ်၌ ပီရူးကို ၆-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ထို့ကြောင့် အာဂျင်တီးနားသည် ဘရာဇီးကို အနိုင့်ယူကာ ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် နောက်ပိုင်းတွင် တတိယနေရာလုပွဲ၌ အီတလီကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော အသင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘရာဇီးသည် တတိယနေရာလုပွဲ မရှိဘဲ ၁၉၇၉ ကိုပါအမေရိကတွင် တတိယနေရာ၌ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ စပိန်တွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၈၂ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးသည် ပြိုင်ပွဲ၏ အကြိုက်ဆုံးအသင်း ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ၊ စကော့တလန်ကို ၄-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ နယူးဇီလန်ကို ၄-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ပထမအုပ်စုအဆင့်ကို အလွယ်တကူ ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယအုပ်စုအဆင့်တွင် ဘရာဇီးသည် အာဂျင်တီးနားကို ၃-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သော်လည်း ဘာစီလိုနာတွင် အီတလီကို ၃-၂ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကွင်း၏ အမည်ကို ရည်ညွှန်း၍ "ဆာရီယာ၏ ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ" ဟုခေါ်သော ပွဲစဉ်တွင် ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ ဆိုကရာတီးစ် (Sócrates)၊ Zico၊ Falcão နှင့် Toninho Cerezo တို့၏ ကွင်းလယ်လူများနှင့်အတူ ၁၉၈၂ အသင်းကို ကမ္ဘာ့ဖလား မရရှိခဲ့သော အကောင်းဆုံးအသင်းအဖြစ် အမှတ်ရနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။ သတ်မှတ်ထားသော အိမ်ရှင်မရှိသည့် တတိယနှင့် နောက်ဆုံးပြိုင်ပွဲဖြစ်သည့် ၁၉၈၃ ကိုပါအမေရိကတွင် ဘရာဇီးသည် ဖလားကို ဥရုဂွေးထံ လက်လွှတ်ခဲ့ရပြီး ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ဆိုကရာတီးစ်နှင့် ဇီကို အပါအဝင် ကစားသမားအများစုသည် ၁၉၈၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၆ မက္ကဆီကို ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ကစားရန် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် အလွန်ကောင်းမွန်သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ဆဲဖြစ်ပြီး လေးနှစ်ကထက် ခုခံကာကွယ်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်ကာ အုပ်စုအဆင့် ပွဲစဉ်သုံးပွဲ (စပိန်ကို ၁-၀၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယားကို ၁-၀ နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်ကို ၃-၀) ကို ဂိုးမပေးရဘဲ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘရာဇီးသည် ၁၆ သင်းအဆင့်တွင် ပိုလန်ကို ၄-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် မစ်ရှယ် ပလာတီနီ ဦးဆောင်သော ပြင်သစ်အသင်းနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ပွဲချိန်အတွင်း ၁-၁ သရေကျခဲ့ပြီး ဇီကို ပင်နယ်တီ လွဲချော်ခဲ့ကာ အချိန်ပိုတွင် ဂိုးမရှိသရေကျပြီးနောက် ပင်နယ်တီ အဆုံးအဖြတ်တွင် ဘရာဇီးက ၄-၃ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် အာဂျင်တီးနားတွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၈၇ ကိုပါအမေရိကတွင် ပဉ္စမနေရာ ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဘရာဇီးက အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ကိုပါအမေရိကကို ရရှိခဲ့ကာ ဘရာဇီး၏ တရားဝင် ဖလားမရရှိခဲ့သော ၁၉ နှစ်တာ အချိန်ကာလကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။ အီတလီတွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၉၀ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးကို ၁၉၈၉ ကိုပါအမေရိကတွင် နည်းပြဖြစ်ခဲ့သူ ဆီဘက်စတီယန် လာဇာရိုနီ (Sebastião Lazaroni) က နည်းပြခဲ့သည်။ အဓိကသင်္ကေတမှာ ကွင်းလယ်လူ ဒွန်ဂါ (Dunga)၊ တိုက်စစ်မှူး ကာရီကာ (Careca) နှင့် ဗဟိုနောက်ခံလူ သုံးဦးတို့ပါဝင်သော ခုခံကာကွယ်ရေး စနစ်တစ်ခုဖြင့် အသင်းတွင် ဖန်တီးမှု အားနည်းသော်လည်း ဆွီဒင်ကို ၂-၁၊ ကွန်စတာရီကာကို ၁-၀ နှင့် စကော့တလန်ကို ၁-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ဒုတိယအဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် တူရင်တွင် ဒီယိုဂို မာရာဒိုနာ ဦးဆောင်သော အာဂျင်တီးနားကို ၁၆ သင်းအဆင့်တွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ကလော်ဒီယို ကန်နီဂျီယာ (Claudio Caniggia) ၏ သွင်းဂိုးကြောင့် တောင်အမေရိက ပြိုင်ဘက်ကို ၁-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ချီလီတွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၉၁ ကိုပါအမေရိကတွင် အာဂျင်တီးနားကို ဖလားလက်လွှတ်ခဲ့ရပြီး ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ အီကွေဒေါတွင် ကျင်းပသော ၁၉၉၃ ကိုပါအမေရိကတွင် ဘရာဇီးသည် ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် အာဂျင်တီးနားအား ပင်နယ်တီဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် ဘရာဇီးသည် ဘိုလီးဗီးယားကို လာပါ့ဇ်တွင် ၂-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ခြေစစ်ပွဲ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ရိုမာရီယို၏ သွင်းဂိုးနှစ်ဂိုးဖြင့် မာရာကာနာတွင် ဥရုဂွေးကို အနိုင်ယူပြီးနောက် ပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၉၄ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်- ဒုတိယ ရွှေခေတ် === ဘရာဇီးသည် ကမ္ဘာ့ဖလားလည်းမရ၊ ဗိုလ်လုပွဲလည်း မတက်ရောက်နိုင် ဖြစ်သည်မှာ (၂၄) နှစ်တိုင်တိုင် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ရုန်းကန်မှုများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၉၄ ပြိုင်ပွဲတွင် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး အဆိုပါပြိုင်ပွဲတွင် တိုက်စစ်တွင် ရိုမာရီယို (Romário) နှင့် ဘီဘီတို (Bebeto)၊ ကွင်းလယ်တွင် အသင်းခေါင်းဆောင် ဒွန်ဂါ (Dunga)၊ ဂိုးသမား ကလော်ဒီယို တာဖာရယ် (Cláudio Taffarel) နှင့် နောက်ခံလူ ဂျော်ဂျင်ဟို (Jorginho) တို့ ဦးဆောင်သော ခိုင်မာသည့်အသင်းက ထိုအချိန်က စံချိန်တင် (၄) ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ရုရှားကို ၂-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ စတင်ခဲ့ပြီးနောက် ကင်မရွန်းကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ဆွီဒင်နှင့် ၁-၁ သရေကျခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ခရီးစဉ်သည် ဇူလိုင် ၄ ရက်နေ့က စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်ကွင်းတွင် ကျင်းပသော ၁၆ သင်းအဆင့်တွင် အမေရိကန်ကို ၁-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခြင်း၊ ဒါးလက်စ်တွင် ကျင်းပသော ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် နယ်သာလန်ကို ၃-၂ ဖြင့် အနိုင်ယူခြင်းနှင့် ပက်ဆာဒီနာ၏ ရို့စ်ဘောင်လ်ကွင်းတွင် ကျင်းပသည့် ဆီမီးဖိုင်နယ်တွင် အုပ်စုအဆင့် ပြန်လည်ရင်ဆိုင်ရသည့် ဆွီဒင်ကို ၁-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခြင်းတို့ဖြင့် ဆက်လက် တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းက ပက်ဆာဒီနာတွင် ဘရာဇီးနှင့် အီတလီတို့ ဗိုလ်လုပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရန် ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။ ပြင်းထန်သော အပူချိန်တွင် ကစားခဲ့သည့် ပွဲစဉ်သည် ဂိုးမရှိသရေကျသွားခဲ့ပြီး ဖရန်ကို ဘာရီစီ ဦးဆောင်သော အီတလီ ခံစစ်က ရိုမာရီယိုကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ကာ ပင်နယ်တီ အဆုံးအဖြတ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး အီတလီ၏ နောက်ဆုံးပင်နယ်တီကို ရိုဘတ်တို ဘတ်ဂီယို လွဲချော်ခဲ့သောကြောင့် ဘရာဇီးတို့ ချန်ပီယံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၄ ကမ္ဘာ့ဖလား အနိုင်ရ ဘရာဇီးအသင်းသည် အခြားသော ကမ္ဘာ့ဖလား အနိုင်ရ အသင်းများကဲ့သို့ ဘရာဇီးတွင် မြင့်မားသော လေးစားမှုကို မရရှိခဲ့ပေ။ ဖိုးဖိုးတူး (FourFourTwo) မဂ္ဂဇင်းက ၁၉၉၄ အသင်းကို ဘရာဇီးလ်တို့၏ ထုံးစံအတိုင်း တိုက်စစ်ဆင် ကစားဟန်ထက် လက်တွေ့ကျပြီး ခုခံကာကွယ်သည့် ကစားဟန်ကို အသုံးပြုခဲ့သောကြောင့် ဘရာဇီးတွင် "ချစ်ခင်မှု မခံရသော" အသင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုအတောအတွင်း ဘရာဇီးသည် အိမ်ရှင် ဥရုဂွေးကို ပင်နယ်တီဖြင့် ရှုံးနိမ့်ကာ ၁၉၉၅ ကိုပါအမေရိက ဖလားကို လက်လွှတ်ခဲ့ရပြီးနောက် နောက်ပိုင်းတွင် ၁၉၉၇ ပြိုင်ပွဲ၌ ဘိုလီးဗီးယားကို ၃-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ယင်းမှာ ဘရာဇီးပြင်ပတွင် ကျင်းပသော ကိုပါအမေရိက ဖလားကို ဘရာဇီး ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဘရာဇီးသည် ဩစတြေးလျကို ၆-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားတွင် ကျင်းပသည့် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းဖလားကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ကမ္ဘာ့ဖလားကို လက်ရှိချန်ပီယံအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ဘရာဇီးသည် ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ စကော့တလန်ကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ၊ မော်ရိုကိုကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ နော်ဝေးကို ၂-၁ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် အုပ်စုဗိုလ်ဖြစ်ခဲ့သော ဘရာဇီးသည် ၁၆ သင်းအဆင့်တွင် ချီလီကို ၄-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် ဒိန်းမတ်ကို ၃-၂ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ထို့နောက် ဆီမီးဖိုင်နယ်တွင် ၁-၁ သရေကျပြီးနောက် ပင်နယ်တီဖြင့် နယ်သာလန်ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲ၏ အကောင်းဆုံး ကစားသမား ရော်နယ်ဒို (Ronaldo) သည် ဗိုလ်လုပွဲသို့ မရောက်မီ သွင်းဂိုး (၄) ဂိုးနှင့် ဖန်တီးမှု (၃) ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်လုပွဲ မစတင်မီ နာရီပိုင်းအလိုတွင် ရော်နယ်ဒို တက်ယောင်ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသောကြောင့် ဗိုလ်လုပွဲစဉ်မှာ အရိပ်မိုးခံခဲ့ရသည်။ ရော်နယ်ဒို မပါဝင်သော ပွဲထွက်လူစာရင်းကို အံ့ဩစရာကောင်းလောက်အောင် ကမ္ဘာ့မီဒီယာများသို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း သူကောင်းမွန်နေပြီဖြစ်ပြီး ကစားလိုကြောင်း တောင်းပန်ခဲ့ပြီးနောက် နည်းပြက ရော်နယ်ဒိုကို ပြန်လည်ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး ဇီဒန်း ဦးဆောင်သော ပြင်သစ်အသင်းက ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိသွားခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ပါရာဂွေးတွင် ကျင်းပသည့် ၁၉၉၉ ကိုပါအမေရိက ဖလား ဗိုလ်လုပွဲတွင် ဥရုဂွေးကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ရရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၉ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းဖလား ဗိုလ်လုပွဲတွင် အိမ်ရှင် မက္ကဆီကိုကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် ကိုလံဘီယာတွင် ကျင်းပသော ၂၀၀၁ ကိုပါအမေရိက ဖလား ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် ဟွန်ဒူးရပ်စ်ကို ၂-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ကာ ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခဲ့ရသည်။ အဆိုပါအသင်းသည် ၂၀၀၂ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင်လည်း ရုန်းကန်ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးပွဲစဉ်တွင် ဗင်နီဇွဲလားကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူပြီးမှသာ နေရာတစ်ခုကို ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်တို့ ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ် ကျင်းပသည့် ၂၀၀၂ ကမ္ဘာ့ဖလားသည် ဘရာဇီးတို့ အုပ်စုတွင် ရမှတ် (၉) မှတ်၊ အနိုင် (၃) ပွဲဖြင့် ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသွားခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် အုပ်စုအဆင့်ကို တောင်ကိုရီးယားတွင် ကစားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံးပွဲစဉ်မှာ အူဆန်တွင် တူရကီနှင့် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပွဲစဉ်တွင် တူရကီမှ ဟာကန် အွန်ဆယ် (Hakan Ünsal) က ၎င်း၏ ခြေထောက်ကို ကန်ခဲ့ပြီးနောက် ရီဗယ်ဒို (Rivaldo) သည် မျက်နှာကို ဖုံးအုပ်ကာ မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျသွားခဲ့သည်။ ရီဗယ်ဒိုသည် ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်း ဟန်ဆောင်မှုအတွက် ပေါင် (၅,၁၈၀) ဒဏ်ငွေ တပ်ခံခဲ့ရပြီး ဟန်ဆောင်လဲချခြင်း ကို အပြစ်ပေးခံရသည့် ဖီဖာ၏ ပထမဆုံး ကစားသမား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် နောက်မှလိုက်ကစားကာ တူရကီကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ယင်းနောက် တရုတ်ကို ၄-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူပြီး ကော်စတာရီကာကို ၅-၂ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ရှုံးထွက်အဆင့် ပွဲစဉ်များအတွက် ဘရာဇီးသည် ဂျပန်သို့သွားရောက်ခဲ့ပြီး ကိုဘေးတွင် ဘယ်လ်ဂျီယံကို ၂-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ၎င်းတို့၏ ခရီးစဉ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရှီဆူအိုက တွင် ကွာတားဖိုင်နယ်၌ အင်္ဂလန်ကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး အနိုင်ဂိုးမှာ ရော်နယ်ဒင်ဟို (Ronaldinho) ၏ ကိုက် (၄၀) အကွာမှ အလွတ်တည်ကန်ဘောမှ ရခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ရော်နယ်ဒိုမှာလည်း အနီကတ်ဖြင့် ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။ ဆီမီးဖိုင်နယ်မှာ ဆိုဒ်တမ တွင် တူရကီနှင့် ကစားခဲ့ရပြီး အုပ်စုအဆင့် ပြန်လည်ရင်ဆိုင်ရမှုတွင် ဘရာဇီးက ၁-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ တတိယမြောက် ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်လုပွဲမှာ ယိုကိုဟားမားတွင် ဂျာမနီနှင့် ကစားခဲ့ရပြီး ရော်နယ်ဒိုက ဘရာဇီး၏ ၂-၀ အနိုင်ပွဲတွင် သွင်းဂိုးနှစ်ဂိုးစလုံးကို သွင်းယူပေးခဲ့သည်။ ရော်နယ်ဒိုသည် သွင်းဂိုး (၈) ဂိုးဖြင့် ပြိုင်ပွဲ၏ ဂိုးသွင်းအများဆုံးဆု (Golden Shoe) ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ခရီးစဉ်၏ အထင်ရှားဆုံး အချက်များထဲတွင် '''"အာ''' '''သုံးယောက်"''' (Three R's) (ရော်နယ်ဒို၊ ရီဗယ်ဒိုနှင့် ရော်နယ်ဒင်ဟို) တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်သည် ဘရာဇီး၏ ပဉ္စမမြောက် ကမ္ဘာ့ဖလား ချန်ပီယံဆု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံးရရှိမှု ဖြစ်ကာ အဆိုပါ အောင်မြင်မှုကြောင့် တစ်နှစ်တာ၏ အကောင်းဆုံးအသင်းအဖြစ် လော်ရီယက်စ် ကမ္ဘာ့အားကစားဆု (Laureus World Sports Award) ကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ === ၂၀၀၆ မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်- ဒုတိယ ဖလားမရသည့် ကာလ === အာရှတွင် ကမ္ဘာ့ဖလား ရရှိပြီးနောက် ဘရာဇီးသည် ပီရူးတွင် ကျင်းပသော ၂၀၀၄ ကိုပါအမေရိက ဖလားကို ရရှိခဲ့ပြီး ဗိုလ်လုပွဲတွင် အန်ဒရီယာနို (Adriano) ၏ နောက်ကျသွင်းဂိုးကြောင့် ပင်နယ်တီ အဆုံးအဖြတ်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြီးနောက် အာဂျင်တီးနားကို ပင်နယ်တီဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ယင်းမှာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြိုင်ပွဲ လေးခုတွင် ၎င်းတို့၏ တတိယမြောက် အနိုင်ရရှိမှု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အာဂျင်တီးနားကို ၄-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ဖီဖာ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းဖလားကို ဒုတိယအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ မန်နေဂျာ ကားလို့စ် အယ်လ်ဘာတို ပါရီရာ (Carlos Alberto Parreira) သည် ၄-၂-၂-၂ ပုံစံဖြင့် အသင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ "မှော်အတတ် လေးဦး" (Magic Quartet) ဟု အမည်ပေးထားပြီး တိုက်စစ်ကို ရော်နယ်ဒို၊ အန်ဒရီယာနို၊ ကာကာ (Kaká) နှင့် ရော်နယ်ဒင်ဟို တို့ ကစားသမားလေးဦးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ဂျာမနီတွင် ကျင်းပသည့် ၂၀၀၆ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးသည် အုပ်စုပွဲစဉ် သုံးပွဲစလုံးဖြစ်သော ခရိုအေးရှား (၁-၀)၊ ဩစတြေးလျ (၂-၀) နှင့် ဂျပန် (၄-၁) တို့ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ရော်နယ်ဒိုက နှစ်ဂိုးသွင်းယူခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဖလားအားလုံးတွင် သွင်းယူသည့် စံချိန်နှင့် တူညီခဲ့သည်။ ၁၆ သင်းအဆင့်တွင် ဘရာဇီးက ဂါနာကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ရော်နယ်ဒို၏ သွင်းဂိုးမှာ ကမ္ဘာ့ဖလားသမိုင်းတွင် ၎င်း၏ ၁၅ ဂိုးမြောက် ဖြစ်ပြီး စံချိန်တင်ခဲ့ကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကလိုဆေး (Miroslav Klose) က ကျော်ဖြတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဘရာဇီးသည် ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် ပြင်သစ်သား သီယာရီ ဟန်နရီ (Thierry Henry) ၏ သွင်းဂိုးကြောင့် ၁-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ကာ ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ ဒွန်ဂါ (Dunga) ကို ဘရာဇီး၏ အသင်းမန်နေဂျာအသစ်အဖြစ် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ဗိုလ်လုပွဲတွင် အာဂျင်တီးနားကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ဗင်နီဇွဲလားတွင် ကျင်းပသည့် ၂၀၀၇ ကိုပါအမေရိက ဖလားကို ရရှိခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဘရာဇီးသည် အမေရိကန်ကို ၃-၂ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ၂၀၀၉ ဖီဖာ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းဖလားကို ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ တတိယမြောက် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းဖလားကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ တောင်အာဖရိကတွင် ကျင်းပသည့် ၂၀၁၀ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးသည် ပထမဆုံး ပွဲစဉ်နှစ်ပွဲဖြစ်သော မြောက်ကိုရီးယား (၂-၁) နှင့် အိုင်ဗရီကို့စ် (၃-၁) တို့ကို အသီးသီး အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ပေါ်တူဂီနှင့် ကစားမည့် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံးပွဲစဉ်မှာ ၀-၀ သရေကျသွားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၆ သင်းအဆင့်တွင် ချီလီနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် နယ်သာလန်ကို ၂-၁ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မာနို မီနီဇက်စ် (Mano Menezes) ကို ဘရာဇီး၏ နည်းပြအသစ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အာဂျင်တီးနားတွင် ကျင်းပသည့် ၂၀၁၁ ကိုပါအမေရိကတွင် ဘရာဇီးသည် ပါရာဂွေးကို ပင်နယ်တီဖြင့် ရှုံးနိမ့်ကာ ကွာတားဖိုင်နယ်မှ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ ဘရာဇီးသည် ပင်နယ်တီ အဆုံးအဖြတ်တွင် ဂိုးတစ်ဂိုးမှ မသွင်းယူနိုင်ခဲ့ပေ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် နည်းပြ မာနို မီနီဇက်စ်ကို ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့ပြီး လူးဝစ် ဖိလစ်ပီ စကိုလာရီ (Luiz Felipe Scolari) ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဘရာဇီးသည် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့အဆင့်သတ်မှတ်ချက်တွင် ၂၂ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းဖလားတွင် ဘရာဇီးက ဗိုလ်လုပွဲတွင် စပိန်ကို အနိုင်ယူကာ ဖလားကို ကာကွယ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ရကာ ၎င်းတို့၏ စတုတ္ထမြောက် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းဖလားကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ === ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား === မိမိတို့၏ အိမ်ကွင်းတွင် ကျင်းပသည့် ၂၀၁၄ ကမ္ဘာ့ဖလား အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် ခရိုအေးရှားနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့ရာ မာဆယ်လို၏ အုန်းဂိုးအပြင်နေမာ၏ သွင်းဂိုးနှစ်ဂိုးနှင့် အော်စကာ၏ သွင်းဂိုးတစ်ဂိုးတို့ကြောင့် ၃-၁ ဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ အစပျိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မက္ကဆီကိုနှင့် ၀-၀ သရေကျခဲ့ပြီး ကင်မရွန်းကို ၄-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ရှုံးထွက်အဆင့် တက်ရောက်မှုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ၁၆ သင်းအဆင့်တွင် ချီလီနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ၁-၁ သရေကျခဲ့ပြီးနောက် နောက်တစ်ဆင့်သို့ တက်ရောက်ရန် ပင်နယ်တီ အဆုံးအဖြတ် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် တောင်အမေရိက ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော ကိုလံဘီယာကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပွဲချိန်ပြီးခါနီးတွင် ဟွမ် ကာမီလို ဇူနီဂါ၏ ဖျက်ထုတ်မှုကြောင့် နေမာသည် ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာ ရရှိသွားခဲ့ပြီး ကျန်ရှိသည့် ပြိုင်ပွဲများတွင် ဆက်လက်မကစားနိုင်တော့ဘဲ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ ဆယ်လီဆောင်း (Seleção) အသင်းသည် ဂျာမနီကို ၇-၁ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ယင်းမှာ ကမ္ဘာ့ဖလား သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးမားဆုံး ရှုံးနိမ့်မှုဖြစ်ကာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ယှဉ်ပြိုင်ကစားရသည့် ပွဲစဉ်များတွင် ပထမဆုံး အိမ်ကွင်း အရှုံးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါပွဲစဉ်ကို ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်က ဥရုဂွေးနှင့် ကစားခဲ့သော မာရာကာနာဇို ပွဲစဉ်နှင့် ပွဲကျင်းပရာ မီနီယောင်း (Mineirão) ကွင်းကို အစွဲပြု၍ မီနီယောင်းနာဇို (Mineirazo) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ယင်းပွဲစဉ်တွင် ကလိုဆေး သွင်းယူခဲ့သော ဂိုးမှာ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား သမိုင်းတစ်လျှောက် ဂိုးသွင်းအများဆုံး ၁၆ ဂိုးမြောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည်မှာ ရော်နယ်ဒိုကြီး (R9) သည် Rede Globo အတွက် သုံးသပ်သူအဖြစ် ကွင်းအတွင်း၌ ရှိနေခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် တတိယနေရာလုပွဲတွင် နယ်သာလန်ကို ၃-၀ ဖြင့် ဆက်လက် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲအပြီးတွင် စကိုလာရီက ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ === ၂၀၁၄ မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်- ၂၀၁၄ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား အပြီး === ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဒွန်ဂါ (Dunga) သည် ဘရာဇီး၏ မန်နေဂျာသစ်အဖြစ် ကြေညာခံခဲ့ရပြီး အမျိုးသားအသင်းကို ဦးဆောင်ရန် ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ချီလီတွင် ကျင်းပသည့် ၂၀၁၅ ကိုပါအမေရိကတွင် ဘရာဇီးသည် ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်ရန် အုပ်စု စီ (Group C) တွင် ပထမနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်တစ်ဆင့်တွင် ပါရာဂွေးကို ပင်နယ်တီဖြင့် ထပ်မံ ရှုံးနိမ့်ကာ ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကျင်းပသည့် ၂၀၁၆ ကိုပါအမေရိက ဆင်တန်နီယို (Copa América Centenario) တွင် ဘရာဇီးသည် အီကွေဒေါနှင့် ဂိုးမရှိသရေကျကာ အစပြုခဲ့ပြီးနောက် ဟေတီကို ၇-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ရှုံးထွက်အဆင့် တက်ရောက်ရန် သရေတစ်မှတ်သာ လိုအပ်သော်လည်း ဘရာဇီးသည် ရာအူလ် ရူဒီယက်ဇ်၏ ၇၅ မိနစ်သွင်းဂိုးကြောင့် ပီရူးကို ၁-၀ ဖြင့် အငြင်းပွားဖွယ် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရှုံးနိမ့်မှုကြောင့် ၁၉၈၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အုပ်စုအဆင့်မှ ထွက်ခွာခဲ့ရပြီး ဒွန်ဂါလည်း အမျိုးသားအသင်းမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် တီတီ (Tite) သည် ဒွန်ဂါ၏နေရာတွင် ဘရာဇီး၏ မန်နေဂျာအဖြစ် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးသည် ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ၁-၁ သရေကျကာ၊ ကော်စတာရီကာ (၂-၀) နှင့် ဆားဘီးယား (၂-၀) တို့ကို အနိုင်ယူပြီး အုပ်စုထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၆ သင်းအဆင့်တွင် မက္ကဆီကိုကို ၂-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူပြီးနောက် ဘရာဇီးသည် ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံကို ၂-၁ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ကာ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခွာခဲ့ရသော်လည်း တီတီသည် နည်းပြအဖြစ် ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ကိုပါအမေရိကကို အိမ်ရှင်အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် ဘိုလီးဗီးယားကို ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ကာ အဆိုပါပွဲစဉ်တွင် အဖြူရောင်ဝတ်စုံကို ထင်ရှားစွာ ဝတ်ဆင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗင်နီဇွဲလားနှင့် ဂိုးမရှိသရေကျပြီး ပီရူးကို ၅-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် ပါရာဂွေးကို ပင်နယ်တီဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ဆီမီးဖိုင်နယ်တွင် ပြိုင်ဘက် အာဂျင်တီးနားကို ၂-၀ ဖြင့် အနိုင်ယူပြီးနောက် ဘရာဇီးသည် ဗိုလ်လုပွဲတွင် ပီရူးကို ၃-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူကာ ကိုပါအမေရိက ဖလား (၉) ကြိမ်မြောက်နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပြိုင်ပွဲတွင် ဗိုလ်လုပွဲ၌ ပင်နယ်တီမှ ပေးဂိုးတစ်ဂိုးတည်းသာ ပေးခဲ့ရသည်။ နောက်လာမည့် ကိုပါအမေရိကကို မူလက နောက်တစ်နှစ်တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသော်လည်း ကိုဗစ်-၁၉ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်သို့ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုလံဘီယာနှင့် အာဂျင်တီးနားတို့က အိမ်ရှင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ဘရာဇီးက အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ဗိုလ်လုပွဲသို့ ထပ်မံရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယခုတစ်ကြိမ်တွင် အာဂျင်တီးနားကို ၁-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ကာ ဘရာဇီးအနေဖြင့် အိမ်ရှင်အဖြစ် ကိုပါအမေရိက ဖလားကို မရရှိခဲ့ခြင်းမှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဘရာဇီးသည် ဆားဘီးယား (၂-၀)၊ ဆွစ်ဇာလန် (၁-၀) တို့ကို အနိုင်ယူပြီး ကင်မရွန်းကို ၁-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ကာ အုပ်စု ပထမနေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၆ သင်းအဆင့်တွင် တောင်ကိုရီးယားကို ၄-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ကွာတားဖိုင်နယ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ ခရိုအေးရှားနှင့် ၁-၁ သရေကျပြီးနောက် ပင်နယ်တီဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ဖလားမှ ထွက်ခွာရပြီးနောက် တီတီသည် နည်းပြချုပ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ === ၂၀၂၃ မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်- မကြာသေးမီက နှစ်များ === တီတီ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ရာမွန် မီနီဇက်စ် (Ramon Menezes) သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လမှ ဇူလိုင်လအထိ မန်နေဂျာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီးနောက် နှစ်ကုန်ပိုင်းအထိ ဖာနန်ဒို ဒီနစ်ဇ် (Fernando Diniz) ဖြင့် အစားထိုး ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ဒီနစ်ဇ်၏ တာဝန်ယူမှုမှာ ဘရာဇီးက အာဂျင်တီးနားကို ၁-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး အဆိုပါ ရှုံးနိမ့်မှုမှာ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲများတွင် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး အိမ်ကွင်း အရှုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် CBF သည် ဒိုရီဗယ် ဂျူနီယာ (Dorival Júnior) ကို မန်နေဂျာအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်တွင် ကျင်းပသည့် ၂၀၂၄ ကိုပါအမေရိကတွင် ဘရာဇီးသည် ကော်စတာရီကာနှင့် ၀-၀ သရေကျကာ၊ ပါရာဂွေးကို ၄-၁ ဖြင့် အနိုင်ယူပြီး ကိုလံဘီယာနှင့် ၁-၁ သရေကျခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ၀-၀ သရေကျပြီးနောက် ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် ဥရုဂွေး၏ ပင်နယ်တီ အဆုံးအဖြတ်ဖြင့် ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ ဒိုရီဗယ်သည် မိုနူမန်တယ် ဒီ နူးညက်ဇ်တွင် အာဂျင်တီးနားကို ၄-၁ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရပြီး ၎င်း၏နေရာတွင် အီတလီလူမျိုး နည်းပြ ကာလို အန်ဆယ်လော့တီ (Carlo Ancelotti) ကို အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဘရာဇီးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပါရာဂွေးကို ၁-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိပြီးနောက် ၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ == အသင်း၏ ပုံရိပ်နှင့် ဝတ်စုံများ == ဘရာဇီး၏ ပထမဆုံး အသင်းဝတ်စုံ အရောင်မှာ အပြာစင်းပါသော အဖြူရောင်ဖြစ်သော်လည်း ၁၉၅၀ ကမ္ဘာ့ဖလား မာရာကာနာ ပွဲစဉ်တွင် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် အဆိုပါအရောင်မှာ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ကင်းမဲ့သည်ဟု ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။ ဘရာဇီး အားကစား ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် Correio da Manhã သတင်းစာက ဘရာဇီးအလံ၏ အရောင်လေးရောင်ပါဝင်သည့် ဝတ်စုံသစ်ကို ဒီဇိုင်းဆွဲရန် ပြိုင်ပွဲတစ်ခု ကျင်းပခဲ့သည်။ အနိုင်ရရှိသည့် ဒီဇိုင်းမှာ အစိမ်းရောင် အနားကွပ်နှင့် အဝါရောင် ရှပ်အင်္ကျီ၊ အဖြူရောင် အနားကွပ်ပါသည့် အပြာရောင် ဘောင်းဘီတိုဖြစ်ပြီး ဆာပေါ်လာမှ အသက် (၁၉) နှစ်အရွယ် အယ်လ်ဒိုင် ဂါစီယာ ရှလီ (Aldyr Garcia Schlee) က ရေးဆွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အရောင်သစ်များကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် ချီလီနှင့် ကစားသော ပွဲစဉ်တွင် ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် အသုံးပြုဆဲ ဖြစ်သည်။ Topper သည် စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက် ၁၉၉၁ ဝေလနှင့် ကစားသောပွဲအထိ ဘရာဇီးဝတ်စုံကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး Umbro သည် အောက်တိုဘာ ၁၉၉၁ ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ပွဲမတိုင်မီထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ Nike သည် ၁၉၉၆ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ကိုပါအမေရိက နှင့် ၁၉၉၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားအတွက် ဝတ်စုံများကို စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယဝတ်စုံ အရောင်အဖြစ် အပြာနှင့် အဖြူရောင်ကို အသုံးပြုခြင်းမှာ ပေါ်တူဂီ ဘုရင်စနစ်ကို အစွဲပြု၍ ၁၉၃၀ ခုနှစ်များကတည်းက စတင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဗိုလ်လုပွဲတွင် မထင်မှတ်ပဲ အမြဲတမ်း ဒုတိယရွေးချယ်မှု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘရာဇီး၏ ပြိုင်ဘက်မှာ အဝါရောင်ဝတ်ဆင်သည့် ဆွီဒင်ဖြစ်ပြီး အိမ်ရှင်ဖြစ်သောကြောင့် အဝါရောင်ဝတ်ဆင်ခွင့် ရရှိသွားခဲ့သည်။ ဒုတိယဝတ်စုံ မပါရှိသော ဘရာဇီးသည် အပြာရောင် ရှပ်အင်္ကျီများကို အလျင်အမြန် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ အဝါရောင် ရှပ်အင်္ကျီများမှ တံဆိပ်များကို ဖြုတ်ကာ ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဘရာဇီး အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း]] [[Category:ဘရာဇီးနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစား]] i17t1trt87y03q10cqwe33pbexkzrbs 0 113012 1047188 1042512 2026-08-07T16:52:53Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀န္ +ဝန္) 1047188 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ဗျသနတရား''' ဆိုသည်မှာ လောကီလူသားတို့ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသော ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဆုံးရှုံးခြင်း ဘေးဒုက္ခများကို ဆိုလိုသည်။ ဤတရားတို့နှင့် ကြုံတွေ့ရသောအခါ သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း (သောက)၊ ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်း (ပရိဒေဝ) နှင့် စိတ်ဆင်းရဲခြင်း ဒုက္ခများ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ <ref>ဗျသန (န) [ဝိ + အသ + ယု] (၁) ပျက်စီးခြင်း။ (ဗျသနတရား ၅-ပါး - ဉာတိဗျသန = ဆွေမျိုးတို့၏ပျက်စီးခြင်း။ ဘောဂဗျသန = စည်းစိမ်ဥစ္စာ၏ပျက်စီးခြင်း။ ရောဂဗျသန = အနာရောဂါဟူသော ပျက်စီးစေခြင်းသဘော (ကျန်းမာရေးပျက်စီးခြင်း)။ သီလဗျသန = အကျင့်သီလ၏ပျက်စီးခြင်း။ ဒိဋ္ဌိဗျသန = အယူဝါဒ၏ပျက်စီးခြင်း (မိစ္ဆာအယူသို့ ပြောင်းသွားခြင်း)။ မဟာနိ၊၁၄။) (က) အကျိုးမဲ့ခြင်း။ (ခ) ဆင်းရဲခြင်း။ (၂) အပြစ်။ (တိ) (၃) ပျက်စီးစေတတ်သော။ (၄) ပျက်စီးသောသူ။ (၁) ဉာတိဗျသနေနပိ ဖုဋ္ဌာ။ ဝိ၊၁၊၂၇။ (—သံ၊၁၊၃၈၈။) ဉာတိဗျသနေနပီတိ အသနံ ဗျသနံ ဝိက္ခေပေါ ဝိဒ္ဓံသနံ ဝိနာသောတိ သဗ္ဗမေတံ ဧကတ္ထံ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၃။ (—သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၆။) (က) ဗျသနန္တိ (ပေတ၊၁၇၄) အနတ္ထံ။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၁၈၃။ (ခ) ဗျသနန္တိ (ဇာ၊၁၊၉၃) ဒုက္ခ။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁။ (၂) ကာမဇေ ကောပဇေ ဒေါသေ၊ ဗျသနဉ္စဝိပတ္တိယံ။ ဓာန်။ဂ၉။ (တိ) (၃) ရောဂါဗျသန-ကြည့်၊ (၄) ဗျသနဘာဝပ္ပတ္တ—ကြည့်။</ref> ===ဗျသနတရား ငါးပါး=== [[ဗုဒ္ဓ]]ဒေသနာတော်နှင့် [[အဋ္ဌကထာ]][[ဆရာတော်]]များ၏ ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဗျသနတရား ငါးမျိုး ရှိသည်- ၁။ '''ဉာတိဗျသန (ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း):''' မိဘ၊ သားသမီးနှင့် ဆွေမျိုးရင်းချာများ သေကျေပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဘေးဒုက္ခကြုံတွေ့ခြင်း။ <br> ၂။ '''ဘောဂဗျသန (စည်းစိမ်ဥစ္စာပျက်စီးခြင်း):''' ပိုင်ဆိုင်သော ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် စည်းစိမ်များ ဆုံးရှုံးပျက်စီးခြင်း။ <br> ၃။ '''ရောဂဗျသန (အနာရောဂါကျရောက်ခြင်း):''' ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာပြီး အနာရောဂါများ ဖိစီးနှိပ်စက်ခြင်း။ <br> ၄။ '''[[သီလ]]ဗျသန (သီလပျက်စီးခြင်း):''' မိမိစောင့်ထိန်းအပ်သော စင်ကြယ်သည့် သီလတရားများ ပျက်စီးသွားခြင်း။ <br> ၅။ '''[[ဒိဋ္ဌိ]]ဗျသန (အယူဝါဒပျက်စီးခြင်း):''' မှန်ကန်သော [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] အယူဝါဒမှ ဖောက်ပြန်ကာ မှားယွင်းသော အယူဝါဒများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း။ ===ဗျသနတရားနှင့် သောက၏ ဆက်စပ်မှု=== ဗျသနတရား တစ်မျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ရသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်တွင် '''သောက (Sorrow)''' ဟူသော အတွင်းလောင်မြိုက်မှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုအခါ စိတ်ဓာတ်များ ခြောက်ကပ်လာပြီး ပျက်စီးသွားသော [[အာရုံ]]တစ်ခုတည်းကိုသာ စွဲလန်းကာ အတွင်းဆွေး ဆွေးနေတတ်သည်။ သောကသည် စိတ်တင်မကဘဲ စိတ်၏မှီရာ [[ဟဒယဝတ္ထု]][[ရုပ်]]အထိ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ ပူလောင်စေတတ်သည့် သဘောရှိသည်။ ===သောကနှင့် [[ကုက္ကုစ္စ]] ခြားနားချက်=== ဗျသနတရားကြောင့် ဖြစ်သော စိတ်မသာယာမှုမှာ '''သောက''' ဖြစ်ပြီး၊ မိမိပြုခဲ့သော [[အကုသိုလ်]] သို့မဟုတ် မပြုလိုက်မိသော ကုသိုလ်များအပေါ် နောင်တရကာ ပူပန်ခြင်းမှာမူ '''ကုက္ကုစ္စ''' ဖြစ်သည်။ ===ထင်ရှားသော သာဓကများ=== ဗျသနတရားနှင့် ပတ်သက်၍ အလောင်းတော်များ၏ တုံ့ပြန်ပုံကို [[ဇာတ်]]တော်များတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ * '''[[အနနုသောစိယဇာတ်]]တော်:''' [[ဘုရားအလောင်း]]တော်သည် မိမိ၏ ဇနီးဟောင်း ([[ရသေ့]]မကလေး) ရောဂဗျသနဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ "ပျက်စီးတတ်သော သဘောတရားသည် ပျက်စီးခြင်းသာဖြစ်သည်" ဟု နှလုံးသွင်းကာ သောကမီးကို ငြိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ * '''[[စူဠဗောဓိဇာတ်]]တော်:''' ဗျသနတရားတို့၏ အခြေခံဖြစ်သော [[ဒေါသ]]ကို [[မေတ္တာ]][[ဘာဝနာ]]ဖြင့် နှိမ်နင်းခြင်းဖြင့် သောကနှင့် ဥပါယာသ (ပြင်းစွာအားငယ်ခြင်း) တို့ကို ကျော်လွှားနိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ===ကျော်လွှားနိုင်သော နည်းလမ်း=== ဗျသနတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သောက၊ ပရိဒေဝ (ငိုကြွေးခြင်း) တို့ကို ကျော်လွှားရန် အကောင်းဆုံးနှင့် အမွန်မြတ်ဆုံးသော နည်းလမ်းမှာ '''[[သတိပဋ္ဌာန်]]ကျင့်စဉ်''' များပင် ဖြစ်ကြောင်း ကျမ်းဂန်များ၌ ဆိုထားသည်။ သေလေပြီးသော သတ္တဝါကို အကြောင်းပြု၍ အဖန်တလဲလဲ စိုးရိမ်မနေဘဲ [[အနိစ္စ]]သဘောကို ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ဆင်းရဲဒုက္ခများမှ လွတ်မြောက်နိုင်သည်။ <ref>နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ်များ_အခန်း#သောက</ref> ===ပြင့်ပလင့်များ=== * [https://my.wikisource.org/wiki/ရတနာ့ဂုဏ်ရည်#ဗျသနတရားငါးပါး ရတနာ့ဂုဏ်ရည်] * [https://my.wikisource.org/wiki/သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်#ဗျသနတရား_၅-ပါး သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်-ပဖဗဘမ#ဗျသနတရား_၅_ပါး ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ#သောက_ပရိဒေဝ_ဒုက္ခ_ဒေါမနဿုပါယာသာ_သမ္ဘဝန္တိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ#(၇)_သောကမီး (၇) သောကမီး] * [https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင်/အခန်း-_၄၂#(၁၂)_သောက,_ပရိဒေ၀,_ဒုက္ခ,_ဒေါမနဿုပါယာသာ_သမ္ဘဝန္တိ မဟာဗုဒ္ဓဝင်] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/သောက-ပရိဒေဝ-ဒုက္ခ-ဒေါမနဿ-ဥပါယာသ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာ တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်_ပထမနည်း#သောကစသည် သောကစသည်] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ်များ_အခန်း#သောက နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ] === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] fkdph2pm8ld13zt2vr6t79y5qjeujcz 0 114809 1047108 1046934 2026-08-07T16:33:33Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-်် +်) 1047108 wikitext text/x-wiki [[File:Achilles fighting against Memnon Leiden Rijksmuseum voor Oudheden.jpg|thumb|300px| အခိလေဝ သည် အဲသယောပိမင်း မေမနွန် ကို အနိုင်သတ်ခန်း။ ဘီစီ ၃၀၀ခန့်မှ ရှေးဟောင်းဂရိ ဟေလဲနစ် အိုးပန်းချီ။]] '''အာခိလိ''' ({{lang-en|Achilles}}) သို့မဟုတ် '''အခိလေဝ''' ({{lang-grc|Aχιλλεύς, IPA: /a.kʰil.lěu̯s/; မြန်မာပြု /အခီလေ့ဝု'စ်/~/အာခီလေးဝ်'စ်/}}) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းဖြစ်ပြီး ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဟိုးမား၏ ဣလိရော့ ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။<ref name="New Pauly">{{cite encyclopedia|author1=Dorothea Sigel|title=Achilles|author2=Anne Ley|author3=Bruno Bleckmann|entry=Achilles|encyclopedia=Brill's New Pauly|editor=Hubert Cancik|display-editors=etal|publisher=Brill Reference Online|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e102220}} Retrieved 5 May 2017.</ref> အာခိလိတကိုယ်လုံးတွင် သေနိုင်သည့်နေရာဟူ၍ ဖနောင့်သာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာသို့ ထိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့်ပင် သေလေသည်။ ဤသည်ကိုစွဲ၍ တဦးတယောက်၏ အားပျော့မှတ်ကို နှောင်းလူတို့က အာခိလိဖနောင့်ဟု ခေါ်ကြသည်။ == အမည်နာမ == '''အာခိလိ''' သည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /əˈkɪliːz/ ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ '''Achilles''' မှာ ရောမ လက်တင် စာလုံးပေါင်းဖြစ်ပြီး ပါဠိမှုပြုက '''အခိလ္လေသ်''' (Akhilles)'''၊''' မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် /အာ့ခစ်လေး'စ်/ ~/အာခိလေး'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ မူရင်းနာမည်မှာ ({{lang-grc|Aχιλλεύς}}) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ရာစုအသံထွက်ကို လိုက်ရလျှင် /အခီလေ့ဝု'စ်/ သို့မဟုတ် /အာခီလေး ဝ်'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ တဖန် ပါဠိပြုရလျှင် '''အခိလေဝ''' (Akhileva){{Efn|𐀀𐀑𐀩𐀄 ကို မှီးခြင်း}} သို့မဟုတ် '''အခိလျု''' (Akhilyu) '''အခိလ္လေဝုသ်''' (Akhillewus) ဖြစ်ရာ၏။ နာမည်၏ နိရုတ္တိအစစ်အမှန်မှာ မသေချာမရေရာသော််လည်း စာပေအစဉ်အလာအရ ᾰ̓́χος (''ắkhos'', “ဒုက္ခဆင်းရဲ၊ ဝေဒနာ”) ပုဒ် နှင့် λᾱός (''lāós'', “လူသူ”) ပုဒ်မှ လာသည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ လူအပေါင်းကို နာကျင်ပူဆွေး‌အောင် စစ်ထိုးတတ်သော‌ကြောင့် ဟူ၏။ == ငယ်ဘဝ == ဖထိယာပြည့်ရှင် '''ပယ်လေ့ဝု'စ်''' (Πηλεύς) နှင့် ပင်လယ်နတ်သမီး '''ထေ့တိ'စ်''' (Θέτις) တို့မှ အာခိလိ ကို မွေးသည်။ <ref>{{OEtymD|achilles}}</ref>ချောမောသော ထေ့တိ'စ်ကို ဇု ရော ပိုဆိုင်ဒန်ပါ အပြိုင်ပိုးကြသော်လည်း ဖခင်ထက်စွမ်းသောသား မွေးမည်ဟု ပရိုမီးသီးယပ်က ဟောသဖြင့် နှစ်ဦးလုံး လက်လျှော့သွားသည်။ သို့ဖြင့် ထေ့တိ'စ်ကို ပီးလိရပ်နှင့် လက်ထပ်ပေးရန် ဇုက စီစဉ်လိုက်သည်။ အာခိလိမွေးသော် ထေ့တိ'စ်က မသေသူဖြစ်စေရန် မရဏမြစ်၌ ရေနှစ်သည်။ သူ့လက်နှင့် ကိုင်ထားသည့် ဖနောင့်နှစ်ခုသာ ပျော့ကွက်ဟူ၍ ကျန်သည်။<ref>[[Ptolemy Hephaestion]], ''New History'', Book 6 (summary from Photius, ''Myriobiblon'' 190, trans. Pearse): "It is said ... that he [Akhilleus (Achilles)] was called Podarkes (Podarces, Swift-Footed) by the Poet [i.e. Homer], because, it is said, Thetis gave the newborn child the wings of Arke (Arce) and Podarkes means that his feet had the wings of Arke. And Arke was the daughter of Thaumas and her sister was Iris; both had wings, but, during the struggle of the gods against the Titanes (Titans), Arke flew out of the camp of the gods and joined the Titanes. After the victory Zeus removed her wings before throwing her into Tartaros and, when he came to the wedding of Peleus and Thetis, he brought these wings as a gift for Thetis."</ref> သားဖြစ်သူ၏ အစွမ်းကို သိလို၍ ယခင်က ရန်စဟောင်းရှိသည့် ပီလီယွန်တောင်ရှိ အစွမ်းဆုံး [[စန်းတော|မနုအဿ]] ခီရွန်ကို အာခိလိအား ပယ်လေ့ဝု'စ် က သွား၍ ဦးနှိမ်စေသည်။ == ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ == တိုက်ပွဲသံကြားလျှင် အာခိလိ မနေနိုင်၊ ရဲသွေးစစ်သွေးကြွကာ တိုက်ချင် ခိုက်ချင်ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သူအတွက် စိတ်မအေးသော သဲတစ်က အာခိလိကို စကွီးရို့စ်ပြည်သို့ ပို့ထားသည်။ စကွီးရို့ဘုရင် လွိ​ကိုမဲးဒဲ'စ်၏ သမီးများအကြားတွင် ပွီးရာ (“မီးလျှံဆံနီမ”) အမည်ဖြင့် မိန်းမအသွင် ရုပ်ဖျက်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဒဲယိဒါ့မီယာ မင်းသမီးနှင့် ယဉ်ပါးမိရာ သားတယောက် ရသည်။ သားဖြစ်သူကိုလည်း ပွီးရို့’စ် (“မီးလျှံဆံနီမောင်”) ဟု မှည့်၏။ နောင်၌ကား ပွီးရို့’စ်သည် နေဝိုပ္တို့လေမို့စ် ( “စစ်သစ်”) ဟု တွင်၏။ အိုဒွစ်စေဝု (Odysseus) ကို အာခိလိမကူလျှင် ထရွိုင်ကို သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ရှေ့ဖြစ်ဟောဆရာ ကယ်ချာက ဟောသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုဒွစ်စေဝု က အာခိလိကို ရှာပြီး တိုက်ပွဲအကြောင်း ပြောသည်။ သို့ဖြင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသို့ အာခိလိ ပါလာသည်။ မန်နီစသီယပ်၊ ယူဒိုရပ်၊ ပိုင်ဆန်ဒါ၊ ဖီးနစ်၊ အယ်စီမဒွန်တို့ ငါးဦးအား တဦးလျှင် လူ ၅၀၀ စီ အုပ်ချုပ်စေကာ သင်္ဘော (၅၀) နှင့် ထရွိုင်သို့ လာသည်။ အာခိလိသည် မိမိအချစ်ဆုံး "ခင်ပွန်း"ဟူသော ပတြိုကလို့နှင့် လက်တွဲကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။ စစ်ပွဲကာလတွင် ဗြီစဲအိကို အာခိလိက ကိုယ်လုပ်အဖြစ် သိမ်းထားသည်။ [[ခါရီဆီး]]အား ပြန်ပေးရပြီးနောက် သူ့ရှင် အဂါမေံမနွန် သည် ဗြီစဲအိကို သိမ်းသွားသည်။ သိက္ခာမရှိသော လုပ်ရပ်ဟု အာခိလိက ယူဆကာ သူ့လူများကို စစ်အတွင်း မပါခိုင်းတော့။ စစ်မျက်နှာ၌ အရေးမလှသည့်နောက် ဗြီစဲအိနှင့် အာခိလိလက်အောက်ရှိ အေဂျက်၊ ဖီးနစ် သူရဲကောင်းနှစ်ယောက်နှင့် လဲမည်ဟု အိုဒစ်ဆီယပ်မှတဆင့် သူ့ရှင်က ကမ်းလှမ်းသည်။ ပို၍ စိတ်ပျက်သွားသော အာခိလိက သင်္ဘောပြင်က အိမ်ပြန်မည်ပြုသည်။ ဟက်တာခေါင်းဆောင်သော ထရိုဂျန်သားတို့က ကမ်းကိုလွန်ကာ သင်္ဘောပေါ်အထိ တိုက်လာသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အာခိလိ၏ တိုက်ပွဲဖော် ပက်ထရိုကလပ်က အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ကာ အာခိလိအသွင်နှင့် ခုခံသည်။ သင်္ဘောမှ ထရိုဂျန်သားတို့ ဆုတ်သွားအောင် ပြုနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပက်ထရိုကလပ်ကမူ ဟက်တာလက်ချက်နှင့် သေသည်။ ပတြိုကလို့ သေပြီးနောက် တိုက်ပွဲကို အာခိလိ စိတ်လည်လာသည်။ သားအား စိတ်မချသည့် သဲတစ်က နတ်ပန်းပဲဆရာ ဟပ်ဖေးစတပ်ထံ ချပ်ဝတ်သစ်နှင့် ဒိုင်းကို တောင်းကာ အာခိလိကို ပေးသည်။ ထိုမှစ၍ အာခိလိ ရေကုန်ရေခန်း တိုက်ပြန်သည်။ ပိုလစ်ဆီနာနှင့် သူ့အစ်ကို ထရွိုင်လပ်တို့ ရေခပ်လာစဉ် အာခိလိနှင့်တွေ့ရာ ခုခံသူ ထရွိုင်လပ် သေပြီး ပိုလစ်ဆီနာကို အရှင်ဖမ်းမိသည်။ ပတြိုကလို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို ပရီယမ်၏သမီး ပိုလစ်ဆီနာက လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အာခိလိ၏ ပစ်မှတ်မှာ ဟက်တာ ဖြစ်သည်။ ဟက်တာကလည်း အာခိလိကို အမြဲရှောင်သည်။ တကြိမ်သော် အထယ်နာ နတ်သမီး က ဟက်တာ့ညီ ဒယိုဖိဗို့၏ အသွင်ယူကာ မျှားခေါ်ပြီး မြို့ရိုးပေါ်တွင် အာခိလိနှင့် တွေ့စေသည်။ သူ့ဓားမှာ အာခိလိကို မတိုးနိုင်မှန်း သိသည့်နောက် အသက်ကို အသနားမခံသော်လည်း အလောင်းဈာပနကို လေးစားရန် တောင်းဆိုသည်။ သို့တစေ အာာခိလိ ဂရုမစိုက်ဘဲ ပတြိုကလို့အတွက် လက်စားချေချင်သော ဒေါဇောမောနှင့် ဟက်တာမင်းသားကို အနိုင်သတ်ကာ အသေကောင်ကိုပါ ရထားနောက်မြီးဖြင့် စခန်းထဲထိ တရွတ်တိုက်ဆွဲယူသွားလေ၏။ ဟာမိ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ထရွိုင်ဘုရင် ပရီယမ်က အာခိလိ၏ တဲသို့ လာတွေ့ကာ သားအလောင်းကို တောင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ထိုဈာပနကာလကို အာခိလိက အတိုက် နားလိုသည်။ အမေဇုန်ဘုရင်မ ပန်သယ်ဆီလီယာက စိတ်အားနည်းသည်ကို နင်း၍တိုက်လိုသည်။ နှစ်ဦးသား အချင်းများ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အလွန်လှသော ပန်သယ်ဆီလီယာသည် တိုက်ခိုက်စတွင် အာခိလိအား စိတ်ထွေပြားစေသော်လည်း အသက်အား ခြိမ်းခြောက်လာသည့် အခါတွင်မူ သတိဝင်ပြီး ခပ်ကြမ်းကြမ်းတိုက်ရာ ဘုရင်မ သေလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ပိုလစ်ဆီနာကို ယုံကြည်သော အာခိလိက သူ့တခုတည်းသော အားနည်းချက်ကို ပြောပြသည်။ နှုတ်ဖွာသော ပိုလစ်ဆီနာကြောင့် ပဲရစ်နှင့် ဒိုင်ဖိုဘတ်တို့ သိသွားပြီး အပိုလိုဝတ်ပြုကျောင်းသို့ အလာတွင် မြားနှင့် ချောင်းပစ်ရာ အာခိလိသေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] j2uj89luqw2lieidsnhtux4ke6hca6i 1047205 1047108 2026-08-07T17:51:35Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-်် +်) 1047205 wikitext text/x-wiki [[File:Achilles fighting against Memnon Leiden Rijksmuseum voor Oudheden.jpg|thumb|300px| အခိလေဝ သည် အဲသယောပိမင်း မေမနွန် ကို အနိုင်သတ်ခန်း။ ဘီစီ ၃၀၀ခန့်မှ ရှေးဟောင်းဂရိ ဟေလဲနစ် အိုးပန်းချီ။]] '''အာခိလိ''' ({{lang-en|Achilles}}) သို့မဟုတ် '''အခိလေဝ''' ({{lang-grc|Aχιλλεύς, IPA: /a.kʰil.lěu̯s/; မြန်မာပြု /အခီလေ့ဝု'စ်/~/အာခီလေးဝ်'စ်/}}) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းဖြစ်ပြီး ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဟိုးမား၏ ဣလိရော့ ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။<ref name="New Pauly">{{cite encyclopedia|author1=Dorothea Sigel|title=Achilles|author2=Anne Ley|author3=Bruno Bleckmann|entry=Achilles|encyclopedia=Brill's New Pauly|editor=Hubert Cancik|display-editors=etal|publisher=Brill Reference Online|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e102220}} Retrieved 5 May 2017.</ref> အာခိလိတကိုယ်လုံးတွင် သေနိုင်သည့်နေရာဟူ၍ ဖနောင့်သာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာသို့ ထိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့်ပင် သေလေသည်။ ဤသည်ကိုစွဲ၍ တဦးတယောက်၏ အားပျော့မှတ်ကို နှောင်းလူတို့က အာခိလိဖနောင့်ဟု ခေါ်ကြသည်။ == အမည်နာမ == '''အာခိလိ''' သည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /əˈkɪliːz/ ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ '''Achilles''' မှာ ရောမ လက်တင် စာလုံးပေါင်းဖြစ်ပြီး ပါဠိမှုပြုက '''အခိလ္လေသ်''' (Akhilles)'''၊''' မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် /အာ့ခစ်လေး'စ်/ ~/အာခိလေး'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ မူရင်းနာမည်မှာ ({{lang-grc|Aχιλλεύς}}) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ရာစုအသံထွက်ကို လိုက်ရလျှင် /အခီလေ့ဝု'စ်/ သို့မဟုတ် /အာခီလေး ဝ်'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ တဖန် ပါဠိပြုရလျှင် '''အခိလေဝ''' (Akhileva){{Efn|𐀀𐀑𐀩𐀄 ကို မှီးခြင်း}} သို့မဟုတ် '''အခိလျု''' (Akhilyu) '''အခိလ္လေဝုသ်''' (Akhillewus) ဖြစ်ရာ၏။ နာမည်၏ နိရုတ္တိအစစ်အမှန်မှာ မသေချာမရေရာသော်လည်း စာပေအစဉ်အလာအရ ᾰ̓́χος (''ắkhos'', “ဒုက္ခဆင်းရဲ၊ ဝေဒနာ”) ပုဒ် နှင့် λᾱός (''lāós'', “လူသူ”) ပုဒ်မှ လာသည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ လူအပေါင်းကို နာကျင်ပူဆွေး‌အောင် စစ်ထိုးတတ်သော‌ကြောင့် ဟူ၏။ == ငယ်ဘဝ == ဖထိယာပြည့်ရှင် '''ပယ်လေ့ဝု'စ်''' (Πηλεύς) နှင့် ပင်လယ်နတ်သမီး '''ထေ့တိ'စ်''' (Θέτις) တို့မှ အာခိလိ ကို မွေးသည်။ <ref>{{OEtymD|achilles}}</ref>ချောမောသော ထေ့တိ'စ်ကို ဇု ရော ပိုဆိုင်ဒန်ပါ အပြိုင်ပိုးကြသော်လည်း ဖခင်ထက်စွမ်းသောသား မွေးမည်ဟု ပရိုမီးသီးယပ်က ဟောသဖြင့် နှစ်ဦးလုံး လက်လျှော့သွားသည်။ သို့ဖြင့် ထေ့တိ'စ်ကို ပီးလိရပ်နှင့် လက်ထပ်ပေးရန် ဇုက စီစဉ်လိုက်သည်။ အာခိလိမွေးသော် ထေ့တိ'စ်က မသေသူဖြစ်စေရန် မရဏမြစ်၌ ရေနှစ်သည်။ သူ့လက်နှင့် ကိုင်ထားသည့် ဖနောင့်နှစ်ခုသာ ပျော့ကွက်ဟူ၍ ကျန်သည်။<ref>[[Ptolemy Hephaestion]], ''New History'', Book 6 (summary from Photius, ''Myriobiblon'' 190, trans. Pearse): "It is said ... that he [Akhilleus (Achilles)] was called Podarkes (Podarces, Swift-Footed) by the Poet [i.e. Homer], because, it is said, Thetis gave the newborn child the wings of Arke (Arce) and Podarkes means that his feet had the wings of Arke. And Arke was the daughter of Thaumas and her sister was Iris; both had wings, but, during the struggle of the gods against the Titanes (Titans), Arke flew out of the camp of the gods and joined the Titanes. After the victory Zeus removed her wings before throwing her into Tartaros and, when he came to the wedding of Peleus and Thetis, he brought these wings as a gift for Thetis."</ref> သားဖြစ်သူ၏ အစွမ်းကို သိလို၍ ယခင်က ရန်စဟောင်းရှိသည့် ပီလီယွန်တောင်ရှိ အစွမ်းဆုံး [[စန်းတော|မနုအဿ]] ခီရွန်ကို အာခိလိအား ပယ်လေ့ဝု'စ် က သွား၍ ဦးနှိမ်စေသည်။ == ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ == တိုက်ပွဲသံကြားလျှင် အာခိလိ မနေနိုင်၊ ရဲသွေးစစ်သွေးကြွကာ တိုက်ချင် ခိုက်ချင်ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သူအတွက် စိတ်မအေးသော သဲတစ်က အာခိလိကို စကွီးရို့စ်ပြည်သို့ ပို့ထားသည်။ စကွီးရို့ဘုရင် လွိ​ကိုမဲးဒဲ'စ်၏ သမီးများအကြားတွင် ပွီးရာ (“မီးလျှံဆံနီမ”) အမည်ဖြင့် မိန်းမအသွင် ရုပ်ဖျက်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဒဲယိဒါ့မီယာ မင်းသမီးနှင့် ယဉ်ပါးမိရာ သားတယောက် ရသည်။ သားဖြစ်သူကိုလည်း ပွီးရို့’စ် (“မီးလျှံဆံနီမောင်”) ဟု မှည့်၏။ နောင်၌ကား ပွီးရို့’စ်သည် နေဝိုပ္တို့လေမို့စ် ( “စစ်သစ်”) ဟု တွင်၏။ အိုဒွစ်စေဝု (Odysseus) ကို အာခိလိမကူလျှင် ထရွိုင်ကို သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ရှေ့ဖြစ်ဟောဆရာ ကယ်ချာက ဟောသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုဒွစ်စေဝု က အာခိလိကို ရှာပြီး တိုက်ပွဲအကြောင်း ပြောသည်။ သို့ဖြင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသို့ အာခိလိ ပါလာသည်။ မန်နီစသီယပ်၊ ယူဒိုရပ်၊ ပိုင်ဆန်ဒါ၊ ဖီးနစ်၊ အယ်စီမဒွန်တို့ ငါးဦးအား တဦးလျှင် လူ ၅၀၀ စီ အုပ်ချုပ်စေကာ သင်္ဘော (၅၀) နှင့် ထရွိုင်သို့ လာသည်။ အာခိလိသည် မိမိအချစ်ဆုံး "ခင်ပွန်း"ဟူသော ပတြိုကလို့နှင့် လက်တွဲကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။ စစ်ပွဲကာလတွင် ဗြီစဲအိကို အာခိလိက ကိုယ်လုပ်အဖြစ် သိမ်းထားသည်။ [[ခါရီဆီး]]အား ပြန်ပေးရပြီးနောက် သူ့ရှင် အဂါမေံမနွန် သည် ဗြီစဲအိကို သိမ်းသွားသည်။ သိက္ခာမရှိသော လုပ်ရပ်ဟု အာခိလိက ယူဆကာ သူ့လူများကို စစ်အတွင်း မပါခိုင်းတော့။ စစ်မျက်နှာ၌ အရေးမလှသည့်နောက် ဗြီစဲအိနှင့် အာခိလိလက်အောက်ရှိ အေဂျက်၊ ဖီးနစ် သူရဲကောင်းနှစ်ယောက်နှင့် လဲမည်ဟု အိုဒစ်ဆီယပ်မှတဆင့် သူ့ရှင်က ကမ်းလှမ်းသည်။ ပို၍ စိတ်ပျက်သွားသော အာခိလိက သင်္ဘောပြင်က အိမ်ပြန်မည်ပြုသည်။ ဟက်တာခေါင်းဆောင်သော ထရိုဂျန်သားတို့က ကမ်းကိုလွန်ကာ သင်္ဘောပေါ်အထိ တိုက်လာသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အာခိလိ၏ တိုက်ပွဲဖော် ပက်ထရိုကလပ်က အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ကာ အာခိလိအသွင်နှင့် ခုခံသည်။ သင်္ဘောမှ ထရိုဂျန်သားတို့ ဆုတ်သွားအောင် ပြုနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပက်ထရိုကလပ်ကမူ ဟက်တာလက်ချက်နှင့် သေသည်။ ပတြိုကလို့ သေပြီးနောက် တိုက်ပွဲကို အာခိလိ စိတ်လည်လာသည်။ သားအား စိတ်မချသည့် သဲတစ်က နတ်ပန်းပဲဆရာ ဟပ်ဖေးစတပ်ထံ ချပ်ဝတ်သစ်နှင့် ဒိုင်းကို တောင်းကာ အာခိလိကို ပေးသည်။ ထိုမှစ၍ အာခိလိ ရေကုန်ရေခန်း တိုက်ပြန်သည်။ ပိုလစ်ဆီနာနှင့် သူ့အစ်ကို ထရွိုင်လပ်တို့ ရေခပ်လာစဉ် အာခိလိနှင့်တွေ့ရာ ခုခံသူ ထရွိုင်လပ် သေပြီး ပိုလစ်ဆီနာကို အရှင်ဖမ်းမိသည်။ ပတြိုကလို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို ပရီယမ်၏သမီး ပိုလစ်ဆီနာက လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အာခိလိ၏ ပစ်မှတ်မှာ ဟက်တာ ဖြစ်သည်။ ဟက်တာကလည်း အာခိလိကို အမြဲရှောင်သည်။ တကြိမ်သော် အထယ်နာ နတ်သမီး က ဟက်တာ့ညီ ဒယိုဖိဗို့၏ အသွင်ယူကာ မျှားခေါ်ပြီး မြို့ရိုးပေါ်တွင် အာခိလိနှင့် တွေ့စေသည်။ သူ့ဓားမှာ အာခိလိကို မတိုးနိုင်မှန်း သိသည့်နောက် အသက်ကို အသနားမခံသော်လည်း အလောင်းဈာပနကို လေးစားရန် တောင်းဆိုသည်။ သို့တစေ အာာခိလိ ဂရုမစိုက်ဘဲ ပတြိုကလို့အတွက် လက်စားချေချင်သော ဒေါဇောမောနှင့် ဟက်တာမင်းသားကို အနိုင်သတ်ကာ အသေကောင်ကိုပါ ရထားနောက်မြီးဖြင့် စခန်းထဲထိ တရွတ်တိုက်ဆွဲယူသွားလေ၏။ ဟာမိ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ထရွိုင်ဘုရင် ပရီယမ်က အာခိလိ၏ တဲသို့ လာတွေ့ကာ သားအလောင်းကို တောင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ထိုဈာပနကာလကို အာခိလိက အတိုက် နားလိုသည်။ အမေဇုန်ဘုရင်မ ပန်သယ်ဆီလီယာက စိတ်အားနည်းသည်ကို နင်း၍တိုက်လိုသည်။ နှစ်ဦးသား အချင်းများ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အလွန်လှသော ပန်သယ်ဆီလီယာသည် တိုက်ခိုက်စတွင် အာခိလိအား စိတ်ထွေပြားစေသော်လည်း အသက်အား ခြိမ်းခြောက်လာသည့် အခါတွင်မူ သတိဝင်ပြီး ခပ်ကြမ်းကြမ်းတိုက်ရာ ဘုရင်မ သေလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ပိုလစ်ဆီနာကို ယုံကြည်သော အာခိလိက သူ့တခုတည်းသော အားနည်းချက်ကို ပြောပြသည်။ နှုတ်ဖွာသော ပိုလစ်ဆီနာကြောင့် ပဲရစ်နှင့် ဒိုင်ဖိုဘတ်တို့ သိသွားပြီး အပိုလိုဝတ်ပြုကျောင်းသို့ အလာတွင် မြားနှင့် ချောင်းပစ်ရာ အာခိလိသေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] 5vum43bsxcoyq3hza2ulk019zlz3ho5 1047266 1047205 2026-08-07T19:44:26Z Cepyita 93402 /* အမည်နာမ */ 1047266 wikitext text/x-wiki [[File:Achilles fighting against Memnon Leiden Rijksmuseum voor Oudheden.jpg|thumb|300px| အခိလေဝ သည် အဲသယောပိမင်း မေမနွန် ကို အနိုင်သတ်ခန်း။ ဘီစီ ၃၀၀ခန့်မှ ရှေးဟောင်းဂရိ ဟေလဲနစ် အိုးပန်းချီ။]] '''အာခိလိ''' ({{lang-en|Achilles}}) သို့မဟုတ် '''အခိလေဝ''' ({{lang-grc|Aχιλλεύς, IPA: /a.kʰil.lěu̯s/; မြန်မာပြု /အခီလေ့ဝု'စ်/~/အာခီလေးဝ်'စ်/}}) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းဖြစ်ပြီး ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဟိုးမား၏ ဣလိရော့ ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။<ref name="New Pauly">{{cite encyclopedia|author1=Dorothea Sigel|title=Achilles|author2=Anne Ley|author3=Bruno Bleckmann|entry=Achilles|encyclopedia=Brill's New Pauly|editor=Hubert Cancik|display-editors=etal|publisher=Brill Reference Online|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e102220}} Retrieved 5 May 2017.</ref> အာခိလိတကိုယ်လုံးတွင် သေနိုင်သည့်နေရာဟူ၍ ဖနောင့်သာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာသို့ ထိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့်ပင် သေလေသည်။ ဤသည်ကိုစွဲ၍ တဦးတယောက်၏ အားပျော့မှတ်ကို နှောင်းလူတို့က အာခိလိဖနောင့်ဟု ခေါ်ကြသည်။ == အမည်နာမ == '''အာခိလိ''' သည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /əˈkɪliːz/ ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ '''Achilles''' မှာ ရောမ လက်တင် စာလုံးပေါင်းဖြစ်ပြီး ပါဠိမှုပြုက '''အခိလ္လေ''' (Akhille)'''၊''' မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် /အာ့ခစ်လေး'စ်/ ~/အာခိလေး'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ မူရင်းနာမည်မှာ ({{lang-grc|Aχιλλεύς}}) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ရာစုအသံထွက်ကို လိုက်ရလျှင် /အခီလေ့ဝု'စ်/ သို့မဟုတ် /အာခီလေး ဝ်'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ တဖန် ပါဠိပြုရလျှင် '''အခိလေဝ''' (Akhileva){{Efn|𐀀𐀑𐀩𐀄 ကို မှီးခြင်း}} သို့မဟုတ် '''အခိလျု''' (Akhilyu) '''အခိလ္လေဝုသ်''' (Akhillewus) ဖြစ်ရာ၏။ နာမည်၏ နိရုတ္တိအစစ်အမှန်မှာ မသေချာမရေရာသော်လည်း စာပေအစဉ်အလာအရ ᾰ̓́χος (''ắkhos'', “ဒုက္ခဆင်းရဲ၊ ဝေဒနာ”) ပုဒ် နှင့် λᾱός (''lāós'', “လူသူ”) ပုဒ်မှ လာသည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ လူအပေါင်းကို နာကျင်ပူဆွေး‌အောင် စစ်ထိုးတတ်သော‌ကြောင့် ဟူ၏။ == ငယ်ဘဝ == ဖထိယာပြည့်ရှင် '''ပယ်လေ့ဝု'စ်''' (Πηλεύς) နှင့် ပင်လယ်နတ်သမီး '''ထေ့တိ'စ်''' (Θέτις) တို့မှ အာခိလိ ကို မွေးသည်။ <ref>{{OEtymD|achilles}}</ref>ချောမောသော ထေ့တိ'စ်ကို ဇု ရော ပိုဆိုင်ဒန်ပါ အပြိုင်ပိုးကြသော်လည်း ဖခင်ထက်စွမ်းသောသား မွေးမည်ဟု ပရိုမီးသီးယပ်က ဟောသဖြင့် နှစ်ဦးလုံး လက်လျှော့သွားသည်။ သို့ဖြင့် ထေ့တိ'စ်ကို ပီးလိရပ်နှင့် လက်ထပ်ပေးရန် ဇုက စီစဉ်လိုက်သည်။ အာခိလိမွေးသော် ထေ့တိ'စ်က မသေသူဖြစ်စေရန် မရဏမြစ်၌ ရေနှစ်သည်။ သူ့လက်နှင့် ကိုင်ထားသည့် ဖနောင့်နှစ်ခုသာ ပျော့ကွက်ဟူ၍ ကျန်သည်။<ref>[[Ptolemy Hephaestion]], ''New History'', Book 6 (summary from Photius, ''Myriobiblon'' 190, trans. Pearse): "It is said ... that he [Akhilleus (Achilles)] was called Podarkes (Podarces, Swift-Footed) by the Poet [i.e. Homer], because, it is said, Thetis gave the newborn child the wings of Arke (Arce) and Podarkes means that his feet had the wings of Arke. And Arke was the daughter of Thaumas and her sister was Iris; both had wings, but, during the struggle of the gods against the Titanes (Titans), Arke flew out of the camp of the gods and joined the Titanes. After the victory Zeus removed her wings before throwing her into Tartaros and, when he came to the wedding of Peleus and Thetis, he brought these wings as a gift for Thetis."</ref> သားဖြစ်သူ၏ အစွမ်းကို သိလို၍ ယခင်က ရန်စဟောင်းရှိသည့် ပီလီယွန်တောင်ရှိ အစွမ်းဆုံး [[စန်းတော|မနုအဿ]] ခီရွန်ကို အာခိလိအား ပယ်လေ့ဝု'စ် က သွား၍ ဦးနှိမ်စေသည်။ == ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ == တိုက်ပွဲသံကြားလျှင် အာခိလိ မနေနိုင်၊ ရဲသွေးစစ်သွေးကြွကာ တိုက်ချင် ခိုက်ချင်ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သူအတွက် စိတ်မအေးသော သဲတစ်က အာခိလိကို စကွီးရို့စ်ပြည်သို့ ပို့ထားသည်။ စကွီးရို့ဘုရင် လွိ​ကိုမဲးဒဲ'စ်၏ သမီးများအကြားတွင် ပွီးရာ (“မီးလျှံဆံနီမ”) အမည်ဖြင့် မိန်းမအသွင် ရုပ်ဖျက်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဒဲယိဒါ့မီယာ မင်းသမီးနှင့် ယဉ်ပါးမိရာ သားတယောက် ရသည်။ သားဖြစ်သူကိုလည်း ပွီးရို့’စ် (“မီးလျှံဆံနီမောင်”) ဟု မှည့်၏။ နောင်၌ကား ပွီးရို့’စ်သည် နေဝိုပ္တို့လေမို့စ် ( “စစ်သစ်”) ဟု တွင်၏။ အိုဒွစ်စေဝု (Odysseus) ကို အာခိလိမကူလျှင် ထရွိုင်ကို သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ရှေ့ဖြစ်ဟောဆရာ ကယ်ချာက ဟောသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုဒွစ်စေဝု က အာခိလိကို ရှာပြီး တိုက်ပွဲအကြောင်း ပြောသည်။ သို့ဖြင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသို့ အာခိလိ ပါလာသည်။ မန်နီစသီယပ်၊ ယူဒိုရပ်၊ ပိုင်ဆန်ဒါ၊ ဖီးနစ်၊ အယ်စီမဒွန်တို့ ငါးဦးအား တဦးလျှင် လူ ၅၀၀ စီ အုပ်ချုပ်စေကာ သင်္ဘော (၅၀) နှင့် ထရွိုင်သို့ လာသည်။ အာခိလိသည် မိမိအချစ်ဆုံး "ခင်ပွန်း"ဟူသော ပတြိုကလို့နှင့် လက်တွဲကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။ စစ်ပွဲကာလတွင် ဗြီစဲအိကို အာခိလိက ကိုယ်လုပ်အဖြစ် သိမ်းထားသည်။ [[ခါရီဆီး]]အား ပြန်ပေးရပြီးနောက် သူ့ရှင် အဂါမေံမနွန် သည် ဗြီစဲအိကို သိမ်းသွားသည်။ သိက္ခာမရှိသော လုပ်ရပ်ဟု အာခိလိက ယူဆကာ သူ့လူများကို စစ်အတွင်း မပါခိုင်းတော့။ စစ်မျက်နှာ၌ အရေးမလှသည့်နောက် ဗြီစဲအိနှင့် အာခိလိလက်အောက်ရှိ အေဂျက်၊ ဖီးနစ် သူရဲကောင်းနှစ်ယောက်နှင့် လဲမည်ဟု အိုဒစ်ဆီယပ်မှတဆင့် သူ့ရှင်က ကမ်းလှမ်းသည်။ ပို၍ စိတ်ပျက်သွားသော အာခိလိက သင်္ဘောပြင်က အိမ်ပြန်မည်ပြုသည်။ ဟက်တာခေါင်းဆောင်သော ထရိုဂျန်သားတို့က ကမ်းကိုလွန်ကာ သင်္ဘောပေါ်အထိ တိုက်လာသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အာခိလိ၏ တိုက်ပွဲဖော် ပက်ထရိုကလပ်က အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ကာ အာခိလိအသွင်နှင့် ခုခံသည်။ သင်္ဘောမှ ထရိုဂျန်သားတို့ ဆုတ်သွားအောင် ပြုနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပက်ထရိုကလပ်ကမူ ဟက်တာလက်ချက်နှင့် သေသည်။ ပတြိုကလို့ သေပြီးနောက် တိုက်ပွဲကို အာခိလိ စိတ်လည်လာသည်။ သားအား စိတ်မချသည့် သဲတစ်က နတ်ပန်းပဲဆရာ ဟပ်ဖေးစတပ်ထံ ချပ်ဝတ်သစ်နှင့် ဒိုင်းကို တောင်းကာ အာခိလိကို ပေးသည်။ ထိုမှစ၍ အာခိလိ ရေကုန်ရေခန်း တိုက်ပြန်သည်။ ပိုလစ်ဆီနာနှင့် သူ့အစ်ကို ထရွိုင်လပ်တို့ ရေခပ်လာစဉ် အာခိလိနှင့်တွေ့ရာ ခုခံသူ ထရွိုင်လပ် သေပြီး ပိုလစ်ဆီနာကို အရှင်ဖမ်းမိသည်။ ပတြိုကလို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို ပရီယမ်၏သမီး ပိုလစ်ဆီနာက လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အာခိလိ၏ ပစ်မှတ်မှာ ဟက်တာ ဖြစ်သည်။ ဟက်တာကလည်း အာခိလိကို အမြဲရှောင်သည်။ တကြိမ်သော် အထယ်နာ နတ်သမီး က ဟက်တာ့ညီ ဒယိုဖိဗို့၏ အသွင်ယူကာ မျှားခေါ်ပြီး မြို့ရိုးပေါ်တွင် အာခိလိနှင့် တွေ့စေသည်။ သူ့ဓားမှာ အာခိလိကို မတိုးနိုင်မှန်း သိသည့်နောက် အသက်ကို အသနားမခံသော်လည်း အလောင်းဈာပနကို လေးစားရန် တောင်းဆိုသည်။ သို့တစေ အာာခိလိ ဂရုမစိုက်ဘဲ ပတြိုကလို့အတွက် လက်စားချေချင်သော ဒေါဇောမောနှင့် ဟက်တာမင်းသားကို အနိုင်သတ်ကာ အသေကောင်ကိုပါ ရထားနောက်မြီးဖြင့် စခန်းထဲထိ တရွတ်တိုက်ဆွဲယူသွားလေ၏။ ဟာမိ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ထရွိုင်ဘုရင် ပရီယမ်က အာခိလိ၏ တဲသို့ လာတွေ့ကာ သားအလောင်းကို တောင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ထိုဈာပနကာလကို အာခိလိက အတိုက် နားလိုသည်။ အမေဇုန်ဘုရင်မ ပန်သယ်ဆီလီယာက စိတ်အားနည်းသည်ကို နင်း၍တိုက်လိုသည်။ နှစ်ဦးသား အချင်းများ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အလွန်လှသော ပန်သယ်ဆီလီယာသည် တိုက်ခိုက်စတွင် အာခိလိအား စိတ်ထွေပြားစေသော်လည်း အသက်အား ခြိမ်းခြောက်လာသည့် အခါတွင်မူ သတိဝင်ပြီး ခပ်ကြမ်းကြမ်းတိုက်ရာ ဘုရင်မ သေလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ပိုလစ်ဆီနာကို ယုံကြည်သော အာခိလိက သူ့တခုတည်းသော အားနည်းချက်ကို ပြောပြသည်။ နှုတ်ဖွာသော ပိုလစ်ဆီနာကြောင့် ပဲရစ်နှင့် ဒိုင်ဖိုဘတ်တို့ သိသွားပြီး အပိုလိုဝတ်ပြုကျောင်းသို့ အလာတွင် မြားနှင့် ချောင်းပစ်ရာ အာခိလိသေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] bzomcxgtesfn7rgwcc1vf5r1qx0hfpd 1047268 1047266 2026-08-07T19:49:31Z Cepyita 93402 /* ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ */ 1047268 wikitext text/x-wiki [[File:Achilles fighting against Memnon Leiden Rijksmuseum voor Oudheden.jpg|thumb|300px| အခိလေဝ သည် အဲသယောပိမင်း မေမနွန် ကို အနိုင်သတ်ခန်း။ ဘီစီ ၃၀၀ခန့်မှ ရှေးဟောင်းဂရိ ဟေလဲနစ် အိုးပန်းချီ။]] '''အာခိလိ''' ({{lang-en|Achilles}}) သို့မဟုတ် '''အခိလေဝ''' ({{lang-grc|Aχιλλεύς, IPA: /a.kʰil.lěu̯s/; မြန်မာပြု /အခီလေ့ဝု'စ်/~/အာခီလေးဝ်'စ်/}}) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းဖြစ်ပြီး ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဟိုးမား၏ ဣလိရော့ ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။<ref name="New Pauly">{{cite encyclopedia|author1=Dorothea Sigel|title=Achilles|author2=Anne Ley|author3=Bruno Bleckmann|entry=Achilles|encyclopedia=Brill's New Pauly|editor=Hubert Cancik|display-editors=etal|publisher=Brill Reference Online|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e102220}} Retrieved 5 May 2017.</ref> အာခိလိတကိုယ်လုံးတွင် သေနိုင်သည့်နေရာဟူ၍ ဖနောင့်သာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာသို့ ထိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့်ပင် သေလေသည်။ ဤသည်ကိုစွဲ၍ တဦးတယောက်၏ အားပျော့မှတ်ကို နှောင်းလူတို့က အာခိလိဖနောင့်ဟု ခေါ်ကြသည်။ == အမည်နာမ == '''အာခိလိ''' သည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /əˈkɪliːz/ ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ '''Achilles''' မှာ ရောမ လက်တင် စာလုံးပေါင်းဖြစ်ပြီး ပါဠိမှုပြုက '''အခိလ္လေ''' (Akhille)'''၊''' မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် /အာ့ခစ်လေး'စ်/ ~/အာခိလေး'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ မူရင်းနာမည်မှာ ({{lang-grc|Aχιλλεύς}}) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ရာစုအသံထွက်ကို လိုက်ရလျှင် /အခီလေ့ဝု'စ်/ သို့မဟုတ် /အာခီလေး ဝ်'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ တဖန် ပါဠိပြုရလျှင် '''အခိလေဝ''' (Akhileva){{Efn|𐀀𐀑𐀩𐀄 ကို မှီးခြင်း}} သို့မဟုတ် '''အခိလျု''' (Akhilyu) '''အခိလ္လေဝုသ်''' (Akhillewus) ဖြစ်ရာ၏။ နာမည်၏ နိရုတ္တိအစစ်အမှန်မှာ မသေချာမရေရာသော်လည်း စာပေအစဉ်အလာအရ ᾰ̓́χος (''ắkhos'', “ဒုက္ခဆင်းရဲ၊ ဝေဒနာ”) ပုဒ် နှင့် λᾱός (''lāós'', “လူသူ”) ပုဒ်မှ လာသည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ လူအပေါင်းကို နာကျင်ပူဆွေး‌အောင် စစ်ထိုးတတ်သော‌ကြောင့် ဟူ၏။ == ငယ်ဘဝ == ဖထိယာပြည့်ရှင် '''ပယ်လေ့ဝု'စ်''' (Πηλεύς) နှင့် ပင်လယ်နတ်သမီး '''ထေ့တိ'စ်''' (Θέτις) တို့မှ အာခိလိ ကို မွေးသည်။ <ref>{{OEtymD|achilles}}</ref>ချောမောသော ထေ့တိ'စ်ကို ဇု ရော ပိုဆိုင်ဒန်ပါ အပြိုင်ပိုးကြသော်လည်း ဖခင်ထက်စွမ်းသောသား မွေးမည်ဟု ပရိုမီးသီးယပ်က ဟောသဖြင့် နှစ်ဦးလုံး လက်လျှော့သွားသည်။ သို့ဖြင့် ထေ့တိ'စ်ကို ပီးလိရပ်နှင့် လက်ထပ်ပေးရန် ဇုက စီစဉ်လိုက်သည်။ အာခိလိမွေးသော် ထေ့တိ'စ်က မသေသူဖြစ်စေရန် မရဏမြစ်၌ ရေနှစ်သည်။ သူ့လက်နှင့် ကိုင်ထားသည့် ဖနောင့်နှစ်ခုသာ ပျော့ကွက်ဟူ၍ ကျန်သည်။<ref>[[Ptolemy Hephaestion]], ''New History'', Book 6 (summary from Photius, ''Myriobiblon'' 190, trans. Pearse): "It is said ... that he [Akhilleus (Achilles)] was called Podarkes (Podarces, Swift-Footed) by the Poet [i.e. Homer], because, it is said, Thetis gave the newborn child the wings of Arke (Arce) and Podarkes means that his feet had the wings of Arke. And Arke was the daughter of Thaumas and her sister was Iris; both had wings, but, during the struggle of the gods against the Titanes (Titans), Arke flew out of the camp of the gods and joined the Titanes. After the victory Zeus removed her wings before throwing her into Tartaros and, when he came to the wedding of Peleus and Thetis, he brought these wings as a gift for Thetis."</ref> သားဖြစ်သူ၏ အစွမ်းကို သိလို၍ ယခင်က ရန်စဟောင်းရှိသည့် ပီလီယွန်တောင်ရှိ အစွမ်းဆုံး [[စန်းတော|မနုအဿ]] ခီရွန်ကို အာခိလိအား ပယ်လေ့ဝု'စ် က သွား၍ ဦးနှိမ်စေသည်။ == ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ == တိုက်ပွဲသံကြားလျှင် အာခိလိ မနေနိုင်၊ ရဲသွေးစစ်သွေးကြွကာ တိုက်ချင် ခိုက်ချင်ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သူအတွက် စိတ်မအေးသော သဲတစ်က အာခိလိကို စကွီးရို့စ်ပြည်သို့ ပို့ထားသည်။ စကွီးရို့ဘုရင် လွိ​ကိုမဲးဒဲ'စ်၏ သမီးများအကြားတွင် ပွီးရာ (“မီးလျှံဆံနီမ”) အမည်ဖြင့် မိန်းမအသွင် ရုပ်ဖျက်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဒဲယိဒါ့မီယာ မင်းသမီးနှင့် ယဉ်ပါးမိရာ သားတယောက် ရသည်။ သားဖြစ်သူကိုလည်း '''ပွီးရို့’စ်'''(“မီးလျှံဆံနီမောင်”) ဟု မှည့်၏။ နောင်၌ကား ပွီးရို့’စ်သည် နေဝိုပ္တို့လေမို့စ် ( “စစ်သစ်”) ဟု တွင်၏။ [[အိုဒွစ်စေ့ဝု]] (Odysseus) ကို အာခိလိမကူလျှင် ထရွိုင်ကို သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ရှေ့ဖြစ်ဟောဆရာ ကယ်ချာက ဟောသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုဒွစ်စေဝု က အာခိလိကို ရှာပြီး တိုက်ပွဲအကြောင်း ပြောသည်။ သို့ဖြင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသို့ အာခိလိ ပါလာသည်။ မန်နီစသီယပ်၊ ယူဒိုရပ်၊ ပိုင်ဆန်ဒါ၊ ဖီးနစ်၊ အယ်စီမဒွန်တို့ ငါးဦးအား တဦးလျှင် လူ ၅၀၀ စီ အုပ်ချုပ်စေကာ သင်္ဘော (၅၀) နှင့် ထရွိုင်သို့ လာသည်။ အာခိလိသည် မိမိအချစ်ဆုံး "ခင်ပွန်း"ဟူသော ပတြိုကလို့နှင့် လက်တွဲကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။ စစ်ပွဲကာလတွင် ဗြီစဲအိကို အာခိလိက ကိုယ်လုပ်အဖြစ် သိမ်းထားသည်။ [[ခါရီဆီး]]အား ပြန်ပေးရပြီးနောက် သူ့ရှင် အဂါမေံမနွန် သည် ဗြီစဲအိကို သိမ်းသွားသည်။ သိက္ခာမရှိသော လုပ်ရပ်ဟု အာခိလိက ယူဆကာ သူ့လူများကို စစ်အတွင်း မပါခိုင်းတော့။ စစ်မျက်နှာ၌ အရေးမလှသည့်နောက် ဗြီစဲအိနှင့် အာခိလိလက်အောက်ရှိ အေဂျက်၊ ဖီးနစ် သူရဲကောင်းနှစ်ယောက်နှင့် လဲမည်ဟု အိုဒစ်ဆီယပ်မှတဆင့် သူ့ရှင်က ကမ်းလှမ်းသည်။ ပို၍ စိတ်ပျက်သွားသော အာခိလိက သင်္ဘောပြင်က အိမ်ပြန်မည်ပြုသည်။ ဟက်တာခေါင်းဆောင်သော ထရိုဂျန်သားတို့က ကမ်းကိုလွန်ကာ သင်္ဘောပေါ်အထိ တိုက်လာသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အာခိလိ၏ တိုက်ပွဲဖော် ပက်ထရိုကလပ်က အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ကာ အာခိလိအသွင်နှင့် ခုခံသည်။ သင်္ဘောမှ ထရိုဂျန်သားတို့ ဆုတ်သွားအောင် ပြုနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပက်ထရိုကလပ်ကမူ ဟက်တာလက်ချက်နှင့် သေသည်။ ပတြိုကလို့ သေပြီးနောက် တိုက်ပွဲကို အာခိလိ စိတ်လည်လာသည်။ သားအား စိတ်မချသည့် သဲတစ်က နတ်ပန်းပဲဆရာ ဟပ်ဖေးစတပ်ထံ ချပ်ဝတ်သစ်နှင့် ဒိုင်းကို တောင်းကာ အာခိလိကို ပေးသည်။ ထိုမှစ၍ အာခိလိ ရေကုန်ရေခန်း တိုက်ပြန်သည်။ ပိုလစ်ဆီနာနှင့် သူ့အစ်ကို ထရွိုင်လပ်တို့ ရေခပ်လာစဉ် အာခိလိနှင့်တွေ့ရာ ခုခံသူ ထရွိုင်လပ် သေပြီး ပိုလစ်ဆီနာကို အရှင်ဖမ်းမိသည်။ ပတြိုကလို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို ပရီယမ်၏သမီး ပိုလစ်ဆီနာက လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အာခိလိ၏ ပစ်မှတ်မှာ ဟက်တာ ဖြစ်သည်။ ဟက်တာကလည်း အာခိလိကို အမြဲရှောင်သည်။ တကြိမ်သော် အထယ်နာ နတ်သမီး က ဟက်တာ့ညီ ဒယိုဖိဗို့၏ အသွင်ယူကာ မျှားခေါ်ပြီး မြို့ရိုးပေါ်တွင် အာခိလိနှင့် တွေ့စေသည်။ သူ့ဓားမှာ အာခိလိကို မတိုးနိုင်မှန်း သိသည့်နောက် အသက်ကို အသနားမခံသော်လည်း အလောင်းဈာပနကို လေးစားရန် တောင်းဆိုသည်။ သို့တစေ အာာခိလိ ဂရုမစိုက်ဘဲ ပတြိုကလို့အတွက် လက်စားချေချင်သော ဒေါဇောမောနှင့် ဟက်တာမင်းသားကို အနိုင်သတ်ကာ အသေကောင်ကိုပါ ရထားနောက်မြီးဖြင့် စခန်းထဲထိ တရွတ်တိုက်ဆွဲယူသွားလေ၏။ ဟာမိ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ထရွိုင်ဘုရင် ပရီယမ်က အာခိလိ၏ တဲသို့ လာတွေ့ကာ သားအလောင်းကို တောင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ထိုဈာပနကာလကို အာခိလိက အတိုက် နားလိုသည်။ အမေဇုန်ဘုရင်မ ပန်သယ်ဆီလီယာက စိတ်အားနည်းသည်ကို နင်း၍တိုက်လိုသည်။ နှစ်ဦးသား အချင်းများ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အလွန်လှသော ပန်သယ်ဆီလီယာသည် တိုက်ခိုက်စတွင် အာခိလိအား စိတ်ထွေပြားစေသော်လည်း အသက်အား ခြိမ်းခြောက်လာသည့် အခါတွင်မူ သတိဝင်ပြီး ခပ်ကြမ်းကြမ်းတိုက်ရာ ဘုရင်မ သေလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ပိုလစ်ဆီနာကို ယုံကြည်သော အာခိလိက သူ့တခုတည်းသော အားနည်းချက်ကို ပြောပြသည်။ နှုတ်ဖွာသော ပိုလစ်ဆီနာကြောင့် ပဲရစ်နှင့် ဒိုင်ဖိုဘတ်တို့ သိသွားပြီး အပိုလိုဝတ်ပြုကျောင်းသို့ အလာတွင် မြားနှင့် ချောင်းပစ်ရာ အာခိလိသေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] hcj64ohsn4oraf3npand461ar55ifg9 1047329 1047268 2026-08-08T07:42:40Z Cepyita 93402 /* အမည်နာမ */ နိရုတ္တိ 1047329 wikitext text/x-wiki [[File:Achilles fighting against Memnon Leiden Rijksmuseum voor Oudheden.jpg|thumb|300px| အခိလေဝ သည် အဲသယောပိမင်း မေမနွန် ကို အနိုင်သတ်ခန်း။ ဘီစီ ၃၀၀ခန့်မှ ရှေးဟောင်းဂရိ ဟေလဲနစ် အိုးပန်းချီ။]] '''အာခိလိ''' ({{lang-en|Achilles}}) သို့မဟုတ် '''အခိလေဝ''' ({{lang-grc|Aχιλλεύς, IPA: /a.kʰil.lěu̯s/; မြန်မာပြု /အခီလေ့ဝု'စ်/~/အာခီလေးဝ်'စ်/}}) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းဖြစ်ပြီး ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဟိုးမား၏ ဣလိရော့ ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။<ref name="New Pauly">{{cite encyclopedia|author1=Dorothea Sigel|title=Achilles|author2=Anne Ley|author3=Bruno Bleckmann|entry=Achilles|encyclopedia=Brill's New Pauly|editor=Hubert Cancik|display-editors=etal|publisher=Brill Reference Online|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e102220}} Retrieved 5 May 2017.</ref> အာခိလိတကိုယ်လုံးတွင် သေနိုင်သည့်နေရာဟူ၍ ဖနောင့်သာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာသို့ ထိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့်ပင် သေလေသည်။ ဤသည်ကိုစွဲ၍ တဦးတယောက်၏ အားပျော့မှတ်ကို နှောင်းလူတို့က အာခိလိဖနောင့်ဟု ခေါ်ကြသည်။ == အမည်နာမ == '''အာခိလိ''' သည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /əˈkɪliːz/ ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ '''Achilles''' မှာ ရောမ လက်တင် စာလုံးပေါင်းဖြစ်ပြီး ပါဠိမှုပြုက '''အခိလ္လေ''' (Akhille)'''၊''' မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် /အာ့ခစ်လေး'စ်/ ~/အာခိလေး'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ မူရင်းနာမည်မှာ ({{lang-grc|Aχιλλεύς}}) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ရာစုအသံထွက်ကို လိုက်ရလျှင် /အခီလေ့ဝု'စ်/ သို့မဟုတ် /အာခီလေး ဝ်'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ တဖန် ပါဠိပြုရလျှင် '''အခိလေဝ''' (Akhileva){{Efn|𐀀𐀑𐀩𐀄 ကို မှီးခြင်း}} သို့မဟုတ် '''အခိလျု''' (Akhilyu) '''အခိလ္လေဝုသ်''' (Akhillewus) ဖြစ်ရာ၏။ နာမည်၏ နိရုတ္တိအစစ်အမှန်မှာ မသေချာမရေရာသော်လည်း စာပေအစဉ်အလာအရ ᾰ̓́χος (''ắkhos'', “ဒုက္ခဆင်းရဲ၊ ဝေဒနာ”) ပုဒ် နှင့် λᾱός (''lāós'', “လူသူ”) ပုဒ်မှ လာသည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ လူအပေါင်းကို နာကျင်ပူဆွေး‌အောင် စစ်ထိုးတတ်သော‌ကြောင့် ဟူ၏။ Apollodoros ကဲ့သို့ အချို့စာရေးဆရာတို့ကမူ ᾰ- (အ- = မရှိ-မရ-ကင်းခြင်း) ပကတိနိပါတ်ပုဒ် ) နှင့် χεῖλος (ခီးလို့စ်= နှုတ်ခမ်း) ပုဒ်မှ ကြံဖန် ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ မိခင်ရင်နို့ မသောက်သုံးခဲ့ရ၍၊ နှုတ်ခမ်းမီးလောင်ခဲ့၍ စသဖြင့် ပုံပြင်တွင်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဖထိယာပြည့်ရှင် '''ပယ်လေ့ဝု'စ်''' (Πηλεύς) နှင့် ပင်လယ်နတ်သမီး '''ထေ့တိ'စ်''' (Θέτις) တို့မှ အာခိလိ ကို မွေးသည်။ <ref>{{OEtymD|achilles}}</ref>ချောမောသော ထေ့တိ'စ်ကို ဇု ရော ပိုဆိုင်ဒန်ပါ အပြိုင်ပိုးကြသော်လည်း ဖခင်ထက်စွမ်းသောသား မွေးမည်ဟု ပရိုမီးသီးယပ်က ဟောသဖြင့် နှစ်ဦးလုံး လက်လျှော့သွားသည်။ သို့ဖြင့် ထေ့တိ'စ်ကို ပီးလိရပ်နှင့် လက်ထပ်ပေးရန် ဇုက စီစဉ်လိုက်သည်။ အာခိလိမွေးသော် ထေ့တိ'စ်က မသေသူဖြစ်စေရန် မရဏမြစ်၌ ရေနှစ်သည်။ သူ့လက်နှင့် ကိုင်ထားသည့် ဖနောင့်နှစ်ခုသာ ပျော့ကွက်ဟူ၍ ကျန်သည်။<ref>[[Ptolemy Hephaestion]], ''New History'', Book 6 (summary from Photius, ''Myriobiblon'' 190, trans. Pearse): "It is said ... that he [Akhilleus (Achilles)] was called Podarkes (Podarces, Swift-Footed) by the Poet [i.e. Homer], because, it is said, Thetis gave the newborn child the wings of Arke (Arce) and Podarkes means that his feet had the wings of Arke. And Arke was the daughter of Thaumas and her sister was Iris; both had wings, but, during the struggle of the gods against the Titanes (Titans), Arke flew out of the camp of the gods and joined the Titanes. After the victory Zeus removed her wings before throwing her into Tartaros and, when he came to the wedding of Peleus and Thetis, he brought these wings as a gift for Thetis."</ref> သားဖြစ်သူ၏ အစွမ်းကို သိလို၍ ယခင်က ရန်စဟောင်းရှိသည့် ပီလီယွန်တောင်ရှိ အစွမ်းဆုံး [[စန်းတော|မနုအဿ]] ခီရွန်ကို အာခိလိအား ပယ်လေ့ဝု'စ် က သွား၍ ဦးနှိမ်စေသည်။ == ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ == တိုက်ပွဲသံကြားလျှင် အာခိလိ မနေနိုင်၊ ရဲသွေးစစ်သွေးကြွကာ တိုက်ချင် ခိုက်ချင်ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သူအတွက် စိတ်မအေးသော သဲတစ်က အာခိလိကို စကွီးရို့စ်ပြည်သို့ ပို့ထားသည်။ စကွီးရို့ဘုရင် လွိ​ကိုမဲးဒဲ'စ်၏ သမီးများအကြားတွင် ပွီးရာ (“မီးလျှံဆံနီမ”) အမည်ဖြင့် မိန်းမအသွင် ရုပ်ဖျက်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဒဲယိဒါ့မီယာ မင်းသမီးနှင့် ယဉ်ပါးမိရာ သားတယောက် ရသည်။ သားဖြစ်သူကိုလည်း '''ပွီးရို့’စ်'''(“မီးလျှံဆံနီမောင်”) ဟု မှည့်၏။ နောင်၌ကား ပွီးရို့’စ်သည် နေဝိုပ္တို့လေမို့စ် ( “စစ်သစ်”) ဟု တွင်၏။ [[အိုဒွစ်စေ့ဝု]] (Odysseus) ကို အာခိလိမကူလျှင် ထရွိုင်ကို သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ရှေ့ဖြစ်ဟောဆရာ ကယ်ချာက ဟောသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုဒွစ်စေဝု က အာခိလိကို ရှာပြီး တိုက်ပွဲအကြောင်း ပြောသည်။ သို့ဖြင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသို့ အာခိလိ ပါလာသည်။ မန်နီစသီယပ်၊ ယူဒိုရပ်၊ ပိုင်ဆန်ဒါ၊ ဖီးနစ်၊ အယ်စီမဒွန်တို့ ငါးဦးအား တဦးလျှင် လူ ၅၀၀ စီ အုပ်ချုပ်စေကာ သင်္ဘော (၅၀) နှင့် ထရွိုင်သို့ လာသည်။ အာခိလိသည် မိမိအချစ်ဆုံး "ခင်ပွန်း"ဟူသော ပတြိုကလို့နှင့် လက်တွဲကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။ စစ်ပွဲကာလတွင် ဗြီစဲအိကို အာခိလိက ကိုယ်လုပ်အဖြစ် သိမ်းထားသည်။ [[ခါရီဆီး]]အား ပြန်ပေးရပြီးနောက် သူ့ရှင် အဂါမေံမနွန် သည် ဗြီစဲအိကို သိမ်းသွားသည်။ သိက္ခာမရှိသော လုပ်ရပ်ဟု အာခိလိက ယူဆကာ သူ့လူများကို စစ်အတွင်း မပါခိုင်းတော့။ စစ်မျက်နှာ၌ အရေးမလှသည့်နောက် ဗြီစဲအိနှင့် အာခိလိလက်အောက်ရှိ အေဂျက်၊ ဖီးနစ် သူရဲကောင်းနှစ်ယောက်နှင့် လဲမည်ဟု အိုဒစ်ဆီယပ်မှတဆင့် သူ့ရှင်က ကမ်းလှမ်းသည်။ ပို၍ စိတ်ပျက်သွားသော အာခိလိက သင်္ဘောပြင်က အိမ်ပြန်မည်ပြုသည်။ ဟက်တာခေါင်းဆောင်သော ထရိုဂျန်သားတို့က ကမ်းကိုလွန်ကာ သင်္ဘောပေါ်အထိ တိုက်လာသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အာခိလိ၏ တိုက်ပွဲဖော် ပက်ထရိုကလပ်က အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ကာ အာခိလိအသွင်နှင့် ခုခံသည်။ သင်္ဘောမှ ထရိုဂျန်သားတို့ ဆုတ်သွားအောင် ပြုနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပက်ထရိုကလပ်ကမူ ဟက်တာလက်ချက်နှင့် သေသည်။ ပတြိုကလို့ သေပြီးနောက် တိုက်ပွဲကို အာခိလိ စိတ်လည်လာသည်။ သားအား စိတ်မချသည့် သဲတစ်က နတ်ပန်းပဲဆရာ ဟပ်ဖေးစတပ်ထံ ချပ်ဝတ်သစ်နှင့် ဒိုင်းကို တောင်းကာ အာခိလိကို ပေးသည်။ ထိုမှစ၍ အာခိလိ ရေကုန်ရေခန်း တိုက်ပြန်သည်။ ပိုလစ်ဆီနာနှင့် သူ့အစ်ကို ထရွိုင်လပ်တို့ ရေခပ်လာစဉ် အာခိလိနှင့်တွေ့ရာ ခုခံသူ ထရွိုင်လပ် သေပြီး ပိုလစ်ဆီနာကို အရှင်ဖမ်းမိသည်။ ပတြိုကလို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို ပရီယမ်၏သမီး ပိုလစ်ဆီနာက လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အာခိလိ၏ ပစ်မှတ်မှာ ဟက်တာ ဖြစ်သည်။ ဟက်တာကလည်း အာခိလိကို အမြဲရှောင်သည်။ တကြိမ်သော် အထယ်နာ နတ်သမီး က ဟက်တာ့ညီ ဒယိုဖိဗို့၏ အသွင်ယူကာ မျှားခေါ်ပြီး မြို့ရိုးပေါ်တွင် အာခိလိနှင့် တွေ့စေသည်။ သူ့ဓားမှာ အာခိလိကို မတိုးနိုင်မှန်း သိသည့်နောက် အသက်ကို အသနားမခံသော်လည်း အလောင်းဈာပနကို လေးစားရန် တောင်းဆိုသည်။ သို့တစေ အာာခိလိ ဂရုမစိုက်ဘဲ ပတြိုကလို့အတွက် လက်စားချေချင်သော ဒေါဇောမောနှင့် ဟက်တာမင်းသားကို အနိုင်သတ်ကာ အသေကောင်ကိုပါ ရထားနောက်မြီးဖြင့် စခန်းထဲထိ တရွတ်တိုက်ဆွဲယူသွားလေ၏။ ဟာမိ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ထရွိုင်ဘုရင် ပရီယမ်က အာခိလိ၏ တဲသို့ လာတွေ့ကာ သားအလောင်းကို တောင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ထိုဈာပနကာလကို အာခိလိက အတိုက် နားလိုသည်။ အမေဇုန်ဘုရင်မ ပန်သယ်ဆီလီယာက စိတ်အားနည်းသည်ကို နင်း၍တိုက်လိုသည်။ နှစ်ဦးသား အချင်းများ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အလွန်လှသော ပန်သယ်ဆီလီယာသည် တိုက်ခိုက်စတွင် အာခိလိအား စိတ်ထွေပြားစေသော်လည်း အသက်အား ခြိမ်းခြောက်လာသည့် အခါတွင်မူ သတိဝင်ပြီး ခပ်ကြမ်းကြမ်းတိုက်ရာ ဘုရင်မ သေလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ပိုလစ်ဆီနာကို ယုံကြည်သော အာခိလိက သူ့တခုတည်းသော အားနည်းချက်ကို ပြောပြသည်။ နှုတ်ဖွာသော ပိုလစ်ဆီနာကြောင့် ပဲရစ်နှင့် ဒိုင်ဖိုဘတ်တို့ သိသွားပြီး အပိုလိုဝတ်ပြုကျောင်းသို့ အလာတွင် မြားနှင့် ချောင်းပစ်ရာ အာခိလိသေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] e5s1p0qvje78q09zafybi5d5j8ux0mn 1047330 1047329 2026-08-08T07:43:42Z Cepyita 93402 /* အမည်နာမ */ 1047330 wikitext text/x-wiki [[File:Achilles fighting against Memnon Leiden Rijksmuseum voor Oudheden.jpg|thumb|300px| အခိလေဝ သည် အဲသယောပိမင်း မေမနွန် ကို အနိုင်သတ်ခန်း။ ဘီစီ ၃၀၀ခန့်မှ ရှေးဟောင်းဂရိ ဟေလဲနစ် အိုးပန်းချီ။]] '''အာခိလိ''' ({{lang-en|Achilles}}) သို့မဟုတ် '''အခိလေဝ''' ({{lang-grc|Aχιλλεύς, IPA: /a.kʰil.lěu̯s/; မြန်မာပြု /အခီလေ့ဝု'စ်/~/အာခီလေးဝ်'စ်/}}) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းဖြစ်ပြီး ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဟိုးမား၏ ဣလိရော့ ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။<ref name="New Pauly">{{cite encyclopedia|author1=Dorothea Sigel|title=Achilles|author2=Anne Ley|author3=Bruno Bleckmann|entry=Achilles|encyclopedia=Brill's New Pauly|editor=Hubert Cancik|display-editors=etal|publisher=Brill Reference Online|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e102220}} Retrieved 5 May 2017.</ref> အာခိလိတကိုယ်လုံးတွင် သေနိုင်သည့်နေရာဟူ၍ ဖနောင့်သာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာသို့ ထိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့်ပင် သေလေသည်။ ဤသည်ကိုစွဲ၍ တဦးတယောက်၏ အားပျော့မှတ်ကို နှောင်းလူတို့က အာခိလိဖနောင့်ဟု ခေါ်ကြသည်။ == အမည်နာမ == '''အာခိလိ''' သည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /əˈkɪliːz/ ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ '''Achilles''' မှာ ရောမ လက်တင် စာလုံးပေါင်းဖြစ်ပြီး ပါဠိမှုပြုက '''အခိလ္လေ''' (Akhille)'''၊''' မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် /အာ့ခစ်လေး'စ်/ ~/အာခိလေး'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ မူရင်းနာမည်မှာ ({{lang-grc|Aχιλλεύς}}) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ရာစုအသံထွက်ကို လိုက်ရလျှင် /အခီလေ့ဝု'စ်/ သို့မဟုတ် /အာခီလေး ဝ်'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ တဖန် ပါဠိပြုရလျှင် '''အခိလေဝ''' (Akhileva){{Efn|𐀀𐀑𐀩𐀄 ကို မှီးခြင်း}} သို့မဟုတ် '''အခိလျု''' (Akhilyu) '''အခိလ္လေဝုသ်''' (Akhillewus) ဖြစ်ရာ၏။ နာမည်၏ နိရုတ္တိအစစ်အမှန်မှာ မသေချာမရေရာသော်လည်း စာပေအစဉ်အလာအရ ᾰ̓́χος (''ắkhos'', “ဒုက္ခဆင်းရဲ၊ ဝေဒနာ”) ပုဒ် နှင့် λᾱός (''lāós'', “လူသူ”) ပုဒ်မှ လာသည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ လူအပေါင်းကို နာကျင်ပူဆွေး‌အောင် စစ်ထိုးတတ်သော‌ကြောင့် ဟူ၏။ Apollodoros ကဲ့သို့ အချို့စာရေးဆရာတို့ကမူ ᾰ- (အ- = မရှိ-မရ-ကင်းခြင်း) ပကတိနိပါတ်ပုဒ် နှင့် χεῖλος (ခီးလို့စ်= နှုတ်ခမ်း) ပုဒ်မှ ကြံဖန် ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ ငယ်စဉ်က မိခင်ရင်နို့ မသောက်သုံးခဲ့ရ၍၊ နှုတ်ခမ်းမီးလောင်ခဲ့၍ ဟူသော ပုံပြင်ကို အစွဲပြုခြင်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဖထိယာပြည့်ရှင် '''ပယ်လေ့ဝု'စ်''' (Πηλεύς) နှင့် ပင်လယ်နတ်သမီး '''ထေ့တိ'စ်''' (Θέτις) တို့မှ အာခိလိ ကို မွေးသည်။ <ref>{{OEtymD|achilles}}</ref>ချောမောသော ထေ့တိ'စ်ကို ဇု ရော ပိုဆိုင်ဒန်ပါ အပြိုင်ပိုးကြသော်လည်း ဖခင်ထက်စွမ်းသောသား မွေးမည်ဟု ပရိုမီးသီးယပ်က ဟောသဖြင့် နှစ်ဦးလုံး လက်လျှော့သွားသည်။ သို့ဖြင့် ထေ့တိ'စ်ကို ပီးလိရပ်နှင့် လက်ထပ်ပေးရန် ဇုက စီစဉ်လိုက်သည်။ အာခိလိမွေးသော် ထေ့တိ'စ်က မသေသူဖြစ်စေရန် မရဏမြစ်၌ ရေနှစ်သည်။ သူ့လက်နှင့် ကိုင်ထားသည့် ဖနောင့်နှစ်ခုသာ ပျော့ကွက်ဟူ၍ ကျန်သည်။<ref>[[Ptolemy Hephaestion]], ''New History'', Book 6 (summary from Photius, ''Myriobiblon'' 190, trans. Pearse): "It is said ... that he [Akhilleus (Achilles)] was called Podarkes (Podarces, Swift-Footed) by the Poet [i.e. Homer], because, it is said, Thetis gave the newborn child the wings of Arke (Arce) and Podarkes means that his feet had the wings of Arke. And Arke was the daughter of Thaumas and her sister was Iris; both had wings, but, during the struggle of the gods against the Titanes (Titans), Arke flew out of the camp of the gods and joined the Titanes. After the victory Zeus removed her wings before throwing her into Tartaros and, when he came to the wedding of Peleus and Thetis, he brought these wings as a gift for Thetis."</ref> သားဖြစ်သူ၏ အစွမ်းကို သိလို၍ ယခင်က ရန်စဟောင်းရှိသည့် ပီလီယွန်တောင်ရှိ အစွမ်းဆုံး [[စန်းတော|မနုအဿ]] ခီရွန်ကို အာခိလိအား ပယ်လေ့ဝု'စ် က သွား၍ ဦးနှိမ်စေသည်။ == ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ == တိုက်ပွဲသံကြားလျှင် အာခိလိ မနေနိုင်၊ ရဲသွေးစစ်သွေးကြွကာ တိုက်ချင် ခိုက်ချင်ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သူအတွက် စိတ်မအေးသော သဲတစ်က အာခိလိကို စကွီးရို့စ်ပြည်သို့ ပို့ထားသည်။ စကွီးရို့ဘုရင် လွိ​ကိုမဲးဒဲ'စ်၏ သမီးများအကြားတွင် ပွီးရာ (“မီးလျှံဆံနီမ”) အမည်ဖြင့် မိန်းမအသွင် ရုပ်ဖျက်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဒဲယိဒါ့မီယာ မင်းသမီးနှင့် ယဉ်ပါးမိရာ သားတယောက် ရသည်။ သားဖြစ်သူကိုလည်း '''ပွီးရို့’စ်'''(“မီးလျှံဆံနီမောင်”) ဟု မှည့်၏။ နောင်၌ကား ပွီးရို့’စ်သည် နေဝိုပ္တို့လေမို့စ် ( “စစ်သစ်”) ဟု တွင်၏။ [[အိုဒွစ်စေ့ဝု]] (Odysseus) ကို အာခိလိမကူလျှင် ထရွိုင်ကို သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ရှေ့ဖြစ်ဟောဆရာ ကယ်ချာက ဟောသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုဒွစ်စေဝု က အာခိလိကို ရှာပြီး တိုက်ပွဲအကြောင်း ပြောသည်။ သို့ဖြင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသို့ အာခိလိ ပါလာသည်။ မန်နီစသီယပ်၊ ယူဒိုရပ်၊ ပိုင်ဆန်ဒါ၊ ဖီးနစ်၊ အယ်စီမဒွန်တို့ ငါးဦးအား တဦးလျှင် လူ ၅၀၀ စီ အုပ်ချုပ်စေကာ သင်္ဘော (၅၀) နှင့် ထရွိုင်သို့ လာသည်။ အာခိလိသည် မိမိအချစ်ဆုံး "ခင်ပွန်း"ဟူသော ပတြိုကလို့နှင့် လက်တွဲကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။ စစ်ပွဲကာလတွင် ဗြီစဲအိကို အာခိလိက ကိုယ်လုပ်အဖြစ် သိမ်းထားသည်။ [[ခါရီဆီး]]အား ပြန်ပေးရပြီးနောက် သူ့ရှင် အဂါမေံမနွန် သည် ဗြီစဲအိကို သိမ်းသွားသည်။ သိက္ခာမရှိသော လုပ်ရပ်ဟု အာခိလိက ယူဆကာ သူ့လူများကို စစ်အတွင်း မပါခိုင်းတော့။ စစ်မျက်နှာ၌ အရေးမလှသည့်နောက် ဗြီစဲအိနှင့် အာခိလိလက်အောက်ရှိ အေဂျက်၊ ဖီးနစ် သူရဲကောင်းနှစ်ယောက်နှင့် လဲမည်ဟု အိုဒစ်ဆီယပ်မှတဆင့် သူ့ရှင်က ကမ်းလှမ်းသည်။ ပို၍ စိတ်ပျက်သွားသော အာခိလိက သင်္ဘောပြင်က အိမ်ပြန်မည်ပြုသည်။ ဟက်တာခေါင်းဆောင်သော ထရိုဂျန်သားတို့က ကမ်းကိုလွန်ကာ သင်္ဘောပေါ်အထိ တိုက်လာသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အာခိလိ၏ တိုက်ပွဲဖော် ပက်ထရိုကလပ်က အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ကာ အာခိလိအသွင်နှင့် ခုခံသည်။ သင်္ဘောမှ ထရိုဂျန်သားတို့ ဆုတ်သွားအောင် ပြုနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပက်ထရိုကလပ်ကမူ ဟက်တာလက်ချက်နှင့် သေသည်။ ပတြိုကလို့ သေပြီးနောက် တိုက်ပွဲကို အာခိလိ စိတ်လည်လာသည်။ သားအား စိတ်မချသည့် သဲတစ်က နတ်ပန်းပဲဆရာ ဟပ်ဖေးစတပ်ထံ ချပ်ဝတ်သစ်နှင့် ဒိုင်းကို တောင်းကာ အာခိလိကို ပေးသည်။ ထိုမှစ၍ အာခိလိ ရေကုန်ရေခန်း တိုက်ပြန်သည်။ ပိုလစ်ဆီနာနှင့် သူ့အစ်ကို ထရွိုင်လပ်တို့ ရေခပ်လာစဉ် အာခိလိနှင့်တွေ့ရာ ခုခံသူ ထရွိုင်လပ် သေပြီး ပိုလစ်ဆီနာကို အရှင်ဖမ်းမိသည်။ ပတြိုကလို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို ပရီယမ်၏သမီး ပိုလစ်ဆီနာက လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အာခိလိ၏ ပစ်မှတ်မှာ ဟက်တာ ဖြစ်သည်။ ဟက်တာကလည်း အာခိလိကို အမြဲရှောင်သည်။ တကြိမ်သော် အထယ်နာ နတ်သမီး က ဟက်တာ့ညီ ဒယိုဖိဗို့၏ အသွင်ယူကာ မျှားခေါ်ပြီး မြို့ရိုးပေါ်တွင် အာခိလိနှင့် တွေ့စေသည်။ သူ့ဓားမှာ အာခိလိကို မတိုးနိုင်မှန်း သိသည့်နောက် အသက်ကို အသနားမခံသော်လည်း အလောင်းဈာပနကို လေးစားရန် တောင်းဆိုသည်။ သို့တစေ အာာခိလိ ဂရုမစိုက်ဘဲ ပတြိုကလို့အတွက် လက်စားချေချင်သော ဒေါဇောမောနှင့် ဟက်တာမင်းသားကို အနိုင်သတ်ကာ အသေကောင်ကိုပါ ရထားနောက်မြီးဖြင့် စခန်းထဲထိ တရွတ်တိုက်ဆွဲယူသွားလေ၏။ ဟာမိ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ထရွိုင်ဘုရင် ပရီယမ်က အာခိလိ၏ တဲသို့ လာတွေ့ကာ သားအလောင်းကို တောင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ထိုဈာပနကာလကို အာခိလိက အတိုက် နားလိုသည်။ အမေဇုန်ဘုရင်မ ပန်သယ်ဆီလီယာက စိတ်အားနည်းသည်ကို နင်း၍တိုက်လိုသည်။ နှစ်ဦးသား အချင်းများ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အလွန်လှသော ပန်သယ်ဆီလီယာသည် တိုက်ခိုက်စတွင် အာခိလိအား စိတ်ထွေပြားစေသော်လည်း အသက်အား ခြိမ်းခြောက်လာသည့် အခါတွင်မူ သတိဝင်ပြီး ခပ်ကြမ်းကြမ်းတိုက်ရာ ဘုရင်မ သေလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ပိုလစ်ဆီနာကို ယုံကြည်သော အာခိလိက သူ့တခုတည်းသော အားနည်းချက်ကို ပြောပြသည်။ နှုတ်ဖွာသော ပိုလစ်ဆီနာကြောင့် ပဲရစ်နှင့် ဒိုင်ဖိုဘတ်တို့ သိသွားပြီး အပိုလိုဝတ်ပြုကျောင်းသို့ အလာတွင် မြားနှင့် ချောင်းပစ်ရာ အာခိလိသေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] 15cvgj4za09peqpqpmccg3g988eouc8 1047331 1047330 2026-08-08T07:45:55Z Cepyita 93402 /* */ 1047331 wikitext text/x-wiki [[File:Achilles fighting against Memnon Leiden Rijksmuseum voor Oudheden.jpg|thumb|300px| အခိလေဝ သည် အဲသယောပိမင်း မေမနွန် ကို အနိုင်သတ်ခန်း။ ဘီစီ ၃၀၀ခန့်မှ ရှေးဟောင်းဂရိ ဟေလဲနစ် အိုးပန်းချီ။]] '''အာခိလိ''' ({{lang-en|Achilles}}) သို့မဟုတ် '''အခိလေဝ''' ({{lang-grc|Aχιλλεύς, IPA: /a.kʰil.lěu̯s/; မြန်မာသံပြု /အခီလေ့ဝု'စ်/~/အာခီလေးဝ်'စ်/}}) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းဖြစ်ပြီး ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဟိုးမား၏ [[အိလိယဒ်|ဣလိယဒ်]] ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။<ref name="New Pauly">{{cite encyclopedia|author1=Dorothea Sigel|title=Achilles|author2=Anne Ley|author3=Bruno Bleckmann|entry=Achilles|encyclopedia=Brill's New Pauly|editor=Hubert Cancik|display-editors=etal|publisher=Brill Reference Online|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e102220}} Retrieved 5 May 2017.</ref> အာခိလိတကိုယ်လုံးတွင် သေနိုင်သည့်နေရာဟူ၍ ဖနောင့်သာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာသို့ ထိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့်ပင် သေလေသည်။ ဤသည်ကိုစွဲ၍ တဦးတယောက်၏ အားပျော့မှတ်ကို နှောင်းလူတို့က အာခိလိဖနောင့်ဟု ခေါ်ကြသည်။ == အမည်နာမ == '''အာခိလိ''' သည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /əˈkɪliːz/ ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ '''Achilles''' မှာ ရောမ လက်တင် စာလုံးပေါင်းဖြစ်ပြီး ပါဠိမှုပြုက '''အခိလ္လေ''' (Akhille)'''၊''' မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် /အာ့ခစ်လေး'စ်/ ~/အာခိလေး'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ မူရင်းနာမည်မှာ ({{lang-grc|Aχιλλεύς}}) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ရာစုအသံထွက်ကို လိုက်ရလျှင် /အခီလေ့ဝု'စ်/ သို့မဟုတ် /အာခီလေး ဝ်'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ တဖန် ပါဠိပြုရလျှင် '''အခိလေဝ''' (Akhileva){{Efn|𐀀𐀑𐀩𐀄 ကို မှီးခြင်း}} သို့မဟုတ် '''အခိလျု''' (Akhilyu) '''အခိလ္လေဝုသ်''' (Akhillewus) ဖြစ်ရာ၏။ နာမည်၏ နိရုတ္တိအစစ်အမှန်မှာ မသေချာမရေရာသော်လည်း စာပေအစဉ်အလာအရ ᾰ̓́χος (''ắkhos'', “ဒုက္ခဆင်းရဲ၊ ဝေဒနာ”) ပုဒ် နှင့် λᾱός (''lāós'', “လူသူ”) ပုဒ်မှ လာသည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ လူအပေါင်းကို နာကျင်ပူဆွေး‌အောင် စစ်ထိုးတတ်သော‌ကြောင့် ဟူ၏။ Apollodoros ကဲ့သို့ အချို့စာရေးဆရာတို့ကမူ ᾰ- (အ- = မရှိ-မရ-ကင်းခြင်း) ပကတိနိပါတ်ပုဒ် နှင့် χεῖλος (ခီးလို့စ်= နှုတ်ခမ်း) ပုဒ်မှ ကြံဖန် ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ ငယ်စဉ်က မိခင်ရင်နို့ မသောက်သုံးခဲ့ရ၍၊ နှုတ်ခမ်းမီးလောင်ခဲ့၍ ဟူသော ပုံပြင်ကို အစွဲပြုခြင်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဖထိယာပြည့်ရှင် '''ပယ်လေ့ဝု'စ်''' (Πηλεύς) နှင့် ပင်လယ်နတ်သမီး '''ထေ့တိ'စ်''' (Θέτις) တို့မှ အာခိလိ ကို မွေးသည်။ <ref>{{OEtymD|achilles}}</ref>ချောမောသော ထေ့တိ'စ်ကို ဇု ရော ပိုဆိုင်ဒန်ပါ အပြိုင်ပိုးကြသော်လည်း ဖခင်ထက်စွမ်းသောသား မွေးမည်ဟု ပရိုမီးသီးယပ်က ဟောသဖြင့် နှစ်ဦးလုံး လက်လျှော့သွားသည်။ သို့ဖြင့် ထေ့တိ'စ်ကို ပီးလိရပ်နှင့် လက်ထပ်ပေးရန် ဇုက စီစဉ်လိုက်သည်။ အာခိလိမွေးသော် ထေ့တိ'စ်က မသေသူဖြစ်စေရန် မရဏမြစ်၌ ရေနှစ်သည်။ သူ့လက်နှင့် ကိုင်ထားသည့် ဖနောင့်နှစ်ခုသာ ပျော့ကွက်ဟူ၍ ကျန်သည်။<ref>[[Ptolemy Hephaestion]], ''New History'', Book 6 (summary from Photius, ''Myriobiblon'' 190, trans. Pearse): "It is said ... that he [Akhilleus (Achilles)] was called Podarkes (Podarces, Swift-Footed) by the Poet [i.e. Homer], because, it is said, Thetis gave the newborn child the wings of Arke (Arce) and Podarkes means that his feet had the wings of Arke. And Arke was the daughter of Thaumas and her sister was Iris; both had wings, but, during the struggle of the gods against the Titanes (Titans), Arke flew out of the camp of the gods and joined the Titanes. After the victory Zeus removed her wings before throwing her into Tartaros and, when he came to the wedding of Peleus and Thetis, he brought these wings as a gift for Thetis."</ref> သားဖြစ်သူ၏ အစွမ်းကို သိလို၍ ယခင်က ရန်စဟောင်းရှိသည့် ပီလီယွန်တောင်ရှိ အစွမ်းဆုံး [[စန်းတော|မနုအဿ]] ခီရွန်ကို အာခိလိအား ပယ်လေ့ဝု'စ် က သွား၍ ဦးနှိမ်စေသည်။ == ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ == တိုက်ပွဲသံကြားလျှင် အာခိလိ မနေနိုင်၊ ရဲသွေးစစ်သွေးကြွကာ တိုက်ချင် ခိုက်ချင်ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သူအတွက် စိတ်မအေးသော သဲတစ်က အာခိလိကို စကွီးရို့စ်ပြည်သို့ ပို့ထားသည်။ စကွီးရို့ဘုရင် လွိ​ကိုမဲးဒဲ'စ်၏ သမီးများအကြားတွင် ပွီးရာ (“မီးလျှံဆံနီမ”) အမည်ဖြင့် မိန်းမအသွင် ရုပ်ဖျက်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဒဲယိဒါ့မီယာ မင်းသမီးနှင့် ယဉ်ပါးမိရာ သားတယောက် ရသည်။ သားဖြစ်သူကိုလည်း '''ပွီးရို့’စ်'''(“မီးလျှံဆံနီမောင်”) ဟု မှည့်၏။ နောင်၌ကား ပွီးရို့’စ်သည် နေဝိုပ္တို့လေမို့စ် ( “စစ်သစ်”) ဟု တွင်၏။ [[အိုဒွစ်စေ့ဝု]] (Odysseus) ကို အာခိလိမကူလျှင် ထရွိုင်ကို သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ရှေ့ဖြစ်ဟောဆရာ ကယ်ချာက ဟောသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုဒွစ်စေဝု က အာခိလိကို ရှာပြီး တိုက်ပွဲအကြောင်း ပြောသည်။ သို့ဖြင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသို့ အာခိလိ ပါလာသည်။ မန်နီစသီယပ်၊ ယူဒိုရပ်၊ ပိုင်ဆန်ဒါ၊ ဖီးနစ်၊ အယ်စီမဒွန်တို့ ငါးဦးအား တဦးလျှင် လူ ၅၀၀ စီ အုပ်ချုပ်စေကာ သင်္ဘော (၅၀) နှင့် ထရွိုင်သို့ လာသည်။ အာခိလိသည် မိမိအချစ်ဆုံး "ခင်ပွန်း"ဟူသော ပတြိုကလို့နှင့် လက်တွဲကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။ စစ်ပွဲကာလတွင် ဗြီစဲအိကို အာခိလိက ကိုယ်လုပ်အဖြစ် သိမ်းထားသည်။ [[ခါရီဆီး]]အား ပြန်ပေးရပြီးနောက် သူ့ရှင် အဂါမေံမနွန် သည် ဗြီစဲအိကို သိမ်းသွားသည်။ သိက္ခာမရှိသော လုပ်ရပ်ဟု အာခိလိက ယူဆကာ သူ့လူများကို စစ်အတွင်း မပါခိုင်းတော့။ စစ်မျက်နှာ၌ အရေးမလှသည့်နောက် ဗြီစဲအိနှင့် အာခိလိလက်အောက်ရှိ အေဂျက်၊ ဖီးနစ် သူရဲကောင်းနှစ်ယောက်နှင့် လဲမည်ဟု အိုဒစ်ဆီယပ်မှတဆင့် သူ့ရှင်က ကမ်းလှမ်းသည်။ ပို၍ စိတ်ပျက်သွားသော အာခိလိက သင်္ဘောပြင်က အိမ်ပြန်မည်ပြုသည်။ ဟက်တာခေါင်းဆောင်သော ထရိုဂျန်သားတို့က ကမ်းကိုလွန်ကာ သင်္ဘောပေါ်အထိ တိုက်လာသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အာခိလိ၏ တိုက်ပွဲဖော် ပက်ထရိုကလပ်က အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ကာ အာခိလိအသွင်နှင့် ခုခံသည်။ သင်္ဘောမှ ထရိုဂျန်သားတို့ ဆုတ်သွားအောင် ပြုနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပက်ထရိုကလပ်ကမူ ဟက်တာလက်ချက်နှင့် သေသည်။ ပတြိုကလို့ သေပြီးနောက် တိုက်ပွဲကို အာခိလိ စိတ်လည်လာသည်။ သားအား စိတ်မချသည့် သဲတစ်က နတ်ပန်းပဲဆရာ ဟပ်ဖေးစတပ်ထံ ချပ်ဝတ်သစ်နှင့် ဒိုင်းကို တောင်းကာ အာခိလိကို ပေးသည်။ ထိုမှစ၍ အာခိလိ ရေကုန်ရေခန်း တိုက်ပြန်သည်။ ပိုလစ်ဆီနာနှင့် သူ့အစ်ကို ထရွိုင်လပ်တို့ ရေခပ်လာစဉ် အာခိလိနှင့်တွေ့ရာ ခုခံသူ ထရွိုင်လပ် သေပြီး ပိုလစ်ဆီနာကို အရှင်ဖမ်းမိသည်။ ပတြိုကလို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို ပရီယမ်၏သမီး ပိုလစ်ဆီနာက လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အာခိလိ၏ ပစ်မှတ်မှာ ဟက်တာ ဖြစ်သည်။ ဟက်တာကလည်း အာခိလိကို အမြဲရှောင်သည်။ တကြိမ်သော် အထယ်နာ နတ်သမီး က ဟက်တာ့ညီ ဒယိုဖိဗို့၏ အသွင်ယူကာ မျှားခေါ်ပြီး မြို့ရိုးပေါ်တွင် အာခိလိနှင့် တွေ့စေသည်။ သူ့ဓားမှာ အာခိလိကို မတိုးနိုင်မှန်း သိသည့်နောက် အသက်ကို အသနားမခံသော်လည်း အလောင်းဈာပနကို လေးစားရန် တောင်းဆိုသည်။ သို့တစေ အာာခိလိ ဂရုမစိုက်ဘဲ ပတြိုကလို့အတွက် လက်စားချေချင်သော ဒေါဇောမောနှင့် ဟက်တာမင်းသားကို အနိုင်သတ်ကာ အသေကောင်ကိုပါ ရထားနောက်မြီးဖြင့် စခန်းထဲထိ တရွတ်တိုက်ဆွဲယူသွားလေ၏။ ဟာမိ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ထရွိုင်ဘုရင် ပရီယမ်က အာခိလိ၏ တဲသို့ လာတွေ့ကာ သားအလောင်းကို တောင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ထိုဈာပနကာလကို အာခိလိက အတိုက် နားလိုသည်။ အမေဇုန်ဘုရင်မ ပန်သယ်ဆီလီယာက စိတ်အားနည်းသည်ကို နင်း၍တိုက်လိုသည်။ နှစ်ဦးသား အချင်းများ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အလွန်လှသော ပန်သယ်ဆီလီယာသည် တိုက်ခိုက်စတွင် အာခိလိအား စိတ်ထွေပြားစေသော်လည်း အသက်အား ခြိမ်းခြောက်လာသည့် အခါတွင်မူ သတိဝင်ပြီး ခပ်ကြမ်းကြမ်းတိုက်ရာ ဘုရင်မ သေလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ပိုလစ်ဆီနာကို ယုံကြည်သော အာခိလိက သူ့တခုတည်းသော အားနည်းချက်ကို ပြောပြသည်။ နှုတ်ဖွာသော ပိုလစ်ဆီနာကြောင့် ပဲရစ်နှင့် ဒိုင်ဖိုဘတ်တို့ သိသွားပြီး အပိုလိုဝတ်ပြုကျောင်းသို့ အလာတွင် မြားနှင့် ချောင်းပစ်ရာ အာခိလိသေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] kgu7iq97kky70shyvkuwnf339wihd63 0 127215 1047344 1026042 2026-08-08T11:14:01Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ */ 1047344 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ |native_name = |colorcode = #2E3492 |secretary_general = |leader1_title = ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယက |leader1_name = ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] |leader2_title =ဥက္ကဋ္ဌ |leader2_name = ဦးစောဟန်အေး |founded = {{Start date and age|df=yes|2019|10|23}}<ref name="voa"/><ref name="irrawaddy">{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/11/30/209582.html|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် ခေါင်းဆောင်တဦးတည်းကို အားကိုးမည့်ပါတီ မဟုတ်ဟုဆို|author=ဇူးဇူး|date=၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉|accessdate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|publisher=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန}}</ref> |headquarters = [[စမ်းချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]<ref name="eleven">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/149705|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) အနေဖြင့် ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် တိုင်းဒေသကြီးခုနစ်ခု၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် စဉ်းစားထား|author=ဆန်းထူးအောင်|date=၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|accessdate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|publisher=Eleven Media}}</ref> |website = |ideology = |position = |international = |membership = ၁၀၀၀+<ref name="voa">{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/people-pioneer-party-press-conference/5188041.html|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ မိတ်ဆက်ပွဲ ပါတီမူဝါဒ အကြမ်းဖျင်းထွက်ပေါ်|author=အင်ကြင်းနိုင်|date=၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|accessdate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|publisher=[[ဗွီအိုအေ မြန်မာပိုင်း]]}}</ref> |colours = |seats1_title = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats1 = {{Composition bar|၅|224|hex=#2E3492}} |seats2_title = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats2 = {{Composition bar|0|440|hex=#2E3492}} |seats3_title = [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|တိုင်း/ပြည်လွှတ်တော်များ]] အမတ်နေရာ |seats3 = {{Composition bar|၂၅|၈၅၀|hex=#2E3492}} |symbol = |country = မြန်မာနိုင်ငံ |flag = |party logo=People's Pioneer Party logo.png|blank1_info=၂၂|blank_title=မှတ်ပုံတင်အမှတ် }} '''ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ''' ({{lang-en|People's Pioneer Party}}, PPP) သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါတီတည်ထောင်သူ ၁၉ ဦးတွင် ထက်ဝက်ကျော်မှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များဖြစ်ကြပြီး သမ္မတ[[ဦးသိန်းစိန်]]အစိုးရ၏ စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်ခဲ့သူ ဒေါက်တာ ဦးမြင့်၊ စီးပွားရေးပညာရှင် ဒေါက်တာ[[ဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာ|ဇော်ဦး]]တို့သည်လည်း ပါတီ၏စီးပွားရေးနှင့် မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးများအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပါတီဝင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သော [[ဒဂုံမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] တည်ထောင်သူအဖြစ်ပါဝင်သည့် ပါတီလည်းဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last=Lwin |first=Khin Moh Moh |date=0001-11-30 |title=ပါတီမှ ထွက်ခွင့်ရပြီးနောက် ပါတီသစ်ဖြင့် နိုင်ငံရေးဆက်လုပ်မည်ဟု NLD အမတ်ဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/2710/ |access-date=2026-03-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ပါတီတည်ထောင်ရာတွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်အများစု ပါဝင်ရခြင်းက နိုင်ငံ၏ ကျဆင်းနေသည့် စီးပွားရေးကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်နိုင်ရန်အတွက်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ဟန်ထူးအောင် |date=0001-11-30 |title=PPP ပါတီတွင် စီးပွားရေးပညာရှင်နှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ ဦးဆောင်မည်ဟုဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/2828/ |access-date=2026-03-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ ကို နယ်ပယ် ပေါင်းစုံ၊ ဘာသာရပ်ပေါင်းစုံမှ ကျွမ်းကျင်သူများ၊ အစိုးရ ပုဂ္ဂလိကနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများတွင် လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံရှိသူများနှင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် လုပ်ငန်းစဉ်ရှိသောပါတီ (Programmatic Party) အဖြစ် စွန့်ဦးတီထွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2019-12-01 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ မိတ်ဆက်ပွဲ ပါတီမူဝါဒ အကြမ်းဖျင်းထွက်ပေါ် |url=https://burmese.voanews.com/a/people-pioneer-party-press-conference/5188041.html |access-date=2026-03-16 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ပါတီရုံးများ မဖွင့်နိုင်သေးသော ချင်းပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်များမှအပ ကျန်တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၁ ခုတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂၃၀ ကျော်ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီက အမတ်လောင်း ၂၃၀ ကျော်စာရင်း ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/peoples-pioneer-party-08092020072822.html |access-date=2026-03-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစော်ပိုင်းကာလ === ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကို သတင်းမီဒီယာများမှတဆင့် လူသိရှင်ကြား ဝေဖန်ခြင်းအတွက်ကြောင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဒဂုံမြို့နယ် မြို့နယ်အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်သည် NLD ပါတီမှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီတွင် သဘာပတိအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]ထံမှ တရားဝင် နိုင်ငံရေးပါတီ မှတ်ပုံတင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="eleven"/> မှတ်ပုံတင်အမှတ်သည် (၁၂၂) ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=FLeoCw8FOMBCMRVt7aJTVToLe9Py9o0tIPyfhkt7ybg%3D|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (People’s Pioneer Party)ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|publisher=UEC|accessdate=2025-7-29}}</ref> [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]ကို မကြာခဏ ထုတ်ဖော်ဝေဖန်ပြောကြားလေ့ရှိသူ ရန်ကုန်တိုင်း လွှတ်တော်အမတ် ဦး[[ကျော်ဇေယျ (နိုင်ငံရေးသမား)|ကျော်ဇေယျ]]သည် NLD ပါတီမှ တရားဝင် ထုတ်ပယ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် PPP ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ မှ ထုတ်ပယ်ခံရသည်။ <ref>{{Cite news |title=NLD ပါတီက ထုတ်တဲ့ ဦးကျော်ဇေယျ PPP ပါတီဝင်ရောက် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-51249652 |access-date=2026-03-16 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === ၂၀၂၃ ခုနှစ် === ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ ထွက်ပေါ် လာပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မှတ်ပုံတင်ရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၂၂) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/39742|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (People’s Pioneer Party) ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]]အား ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ပါတီဖြစ်သော ပြည်သူ့ပါတီမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် စာရင်းသွင်းခဲ့သော်လည်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် နာမည်စာရင်း ပါဝင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၈(ဃ)နှင့် မကိုက်ညီဟုဆိုကာ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်အား ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မပြုကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-10-25 |title=အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများ အနှစ်ချုပ် - ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ခွင့်မရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c0kp35e02ego |access-date=2026-03-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မဲဆန္ဒနယ် ၄၆၆ နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၆၆၁ ဦးဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ၂၀ ဦး အနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ ပါတီအနေဖြင့် စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ ၁,၀၀၀,၈၁၅ မဲ ရရှိခဲ့ပြီး ယင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခိုင်လုံမဲစုစုပေါင်း၏ ၇.၆၂ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း |url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=2RtPSC1PUSQKAIq4bHeLixKCFGcXIAunBTuC2pcG0Y0%3D |url-status=live |access-date=၂၀၂၆ မတ် ၁၆ |website=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကောင်မရှင် }}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်နှင့် ပါတီဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဒေါ်ထက်ထက်နိုင်တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ စားသောက်ဆိုင်တစ်ခု၌ နိုင်ငံခြားသံရုံးတစ်ခုနှင့် တွေ့ဆုံမှုအပြီး နာရီပေါင်း ၂၄ နာရီနီးပါးကြာ ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးခြင်း ခံခဲ့ရကြောင်း ပါတီတာဝန်ရှိသူတစ်ဦး၏ ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-01-15 |title=ရွေးကောက်ပွဲ၀ေဖန်အပြီး စစ်ကောင်စီ၀န်ကြီးဟောင်း၊ PPP ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/01/15/myanmar-junta-election-ppp-arrested/ |access-date=2026-03-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=အောင်နိုင် |date=2026-01-16 |title=ကိုယ်တိုင်အားပေးခဲ့သည့် စစ်အာဏာရှင်စနစ်၏ ခြိမ်းခြောက်မှု ဒေါ်သက်သက်ခိုင်၏ အိမ်တံခါးဝ ရှေ့ရောက်လာပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71248/ |access-date=2026-03-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့နှစ်ဦးအား ကော်မရှင်၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့က နိုင်ငံခြားသံရုံးတစ်ခုမှ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် လျှို့ဝှက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၇၊ ၄၀၈ နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပါ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်ဩဇာခံခြင်းမပြုရန် ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ငြိစွန်းသောကြောင့် ဥပဒေအရ အရေးယူသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီဥက္ကဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ခေါ်ယူစစ်ဆေးမေးမြန်းခံနေရကြောင်း သိရ |url=https://news-eleven.com/article/309131 |access-date=2026-03-16 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒေါ်သက်သက်ခိုင်ကို စစ်​ကော်မရှင်က နေအိမ်တွင်းကန့်သတ်ချက်ဖြင့်ထား |url=https://bur.mizzima.com/2026/01/22/79447 |url-status=live}}</ref> === ပါတီဥက္ကဋ္ဌ အပြောင်းအလဲ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်တွင် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် (CEC) အစည်းအဝေးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အစည်းအဝေး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များအရ ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ယခင်က ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဦးစောဟန်အေး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်မှာ ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယကအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပါတီဥက္ကဋ္ဌအသစ် ဦးစောဟန်အေးက ပြောကြားသည်။ အစည်းအဝေးတွင် CEC အဖွဲ့ဝင်သစ် ကိုးဦး ထပ်မံအားဖြည့်ရွေးချယ်လိုက်သဖြင့် လက်ရှိတွင် CEC အယောက် ၂၀ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=■ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးစောဟန်အေး တင်မြှောက်ခံရပြီး ယခင်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယကအဖြစ် ဆက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310022 |access-date=2026-03-16 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-02-22 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌနေရာက​နေ ​ဒေါ်သက်သက်ခိုင်ဖယ်​ပေး |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/02/22/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%b7%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%b1%e1%80%b7%e1%80%86%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%ab%e1%80%90%e1%80%ae%e1%80%9b%e1%80%b2/ |access-date=2026-03-16 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> == ပါတီမူဝါဒ == တိကျသော မူဝါဒမူဘောင်နှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များအပေါ် အခြေခံပြီး တည်ဆောက်သွားမည့် Programmatic Party ဖြစ်သည်။ လူတစ်စုတစ်ယောက်၏ ထင်မြင်ယူဆချက်အပေါ် အခြေမခံဘဲ ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် သုတေသန တွေ့ရှိချက်များ၊ လက်တွေ့ကျသည့် သုံးသပ်ချက်များအပေါ် အခြေခံပြီး မူဝါဒများချမှတ်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်မှ လက်ရှိ အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် လုပ်ငန်းစီမံချက်များအပေါ် သင်ခန်းစာယူပြီး အနာဂတ်မူဝါဒများ ချ မှတ်သွားမည်ဟု ပြောဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ဇူးဇူး |date=2019-11-30 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် ခေါင်းဆောင်တဦးတည်းကို အားကိုးမည့်ပါတီ မဟုတ်ဟုဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/11/30/209582.html |access-date=2026-03-16 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ == ===စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု=== {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့်မဲဆန္ဒနယ် !ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအရေအတွက် !မဲရရှိမှုစုစုပေါင်း !မဲရရှိမှုရာခိုင်နှုန်း !အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆| '''၂၀၂၅-၂၀၂၆''']] |၄၆၆ |၆၆၁ |၁၀၀၀၈၁၅ |၇.၆၂ |၂၀ |အတည်ပြု |[[သက်သက်ခိုင်|ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်]] |} === အမျိုးသားလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|224|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} |60,444 |0.23 | ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |- | [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆| '''၂၀၂၅-၂၀၂၆''']] |{{Composition bar|၅|224|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | | {{Increase}} 5 |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} |71,131 |0.27 | ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |- |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆| '''၂၀၂၅-၂၀၂၆''']] |{{Composition bar|0|440|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | |နေရာမရရှိပေ။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} === တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|၂၀|630|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | |{{increase}} ၂၀ | |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} === တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲရလာဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|၀|၂၉|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | | |နေရာမရရှိပေ။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Facebook|pppmyanmar}} {{မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] d4ufodtfs06j60ptegahj4q501ganzt 1047345 1047344 2026-08-08T11:15:46Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု */ 1047345 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ |native_name = |colorcode = #2E3492 |secretary_general = |leader1_title = ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယက |leader1_name = ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] |leader2_title =ဥက္ကဋ္ဌ |leader2_name = ဦးစောဟန်အေး |founded = {{Start date and age|df=yes|2019|10|23}}<ref name="voa"/><ref name="irrawaddy">{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/11/30/209582.html|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် ခေါင်းဆောင်တဦးတည်းကို အားကိုးမည့်ပါတီ မဟုတ်ဟုဆို|author=ဇူးဇူး|date=၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉|accessdate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|publisher=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန}}</ref> |headquarters = [[စမ်းချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]<ref name="eleven">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/149705|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) အနေဖြင့် ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် တိုင်းဒေသကြီးခုနစ်ခု၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် စဉ်းစားထား|author=ဆန်းထူးအောင်|date=၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|accessdate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|publisher=Eleven Media}}</ref> |website = |ideology = |position = |international = |membership = ၁၀၀၀+<ref name="voa">{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/people-pioneer-party-press-conference/5188041.html|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ မိတ်ဆက်ပွဲ ပါတီမူဝါဒ အကြမ်းဖျင်းထွက်ပေါ်|author=အင်ကြင်းနိုင်|date=၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|accessdate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|publisher=[[ဗွီအိုအေ မြန်မာပိုင်း]]}}</ref> |colours = |seats1_title = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats1 = {{Composition bar|၅|224|hex=#2E3492}} |seats2_title = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats2 = {{Composition bar|0|440|hex=#2E3492}} |seats3_title = [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|တိုင်း/ပြည်လွှတ်တော်များ]] အမတ်နေရာ |seats3 = {{Composition bar|၂၅|၈၅၀|hex=#2E3492}} |symbol = |country = မြန်မာနိုင်ငံ |flag = |party logo=People's Pioneer Party logo.png|blank1_info=၂၂|blank_title=မှတ်ပုံတင်အမှတ် }} '''ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ''' ({{lang-en|People's Pioneer Party}}, PPP) သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါတီတည်ထောင်သူ ၁၉ ဦးတွင် ထက်ဝက်ကျော်မှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များဖြစ်ကြပြီး သမ္မတ[[ဦးသိန်းစိန်]]အစိုးရ၏ စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်ခဲ့သူ ဒေါက်တာ ဦးမြင့်၊ စီးပွားရေးပညာရှင် ဒေါက်တာ[[ဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာ|ဇော်ဦး]]တို့သည်လည်း ပါတီ၏စီးပွားရေးနှင့် မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးများအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပါတီဝင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သော [[ဒဂုံမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] တည်ထောင်သူအဖြစ်ပါဝင်သည့် ပါတီလည်းဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last=Lwin |first=Khin Moh Moh |date=0001-11-30 |title=ပါတီမှ ထွက်ခွင့်ရပြီးနောက် ပါတီသစ်ဖြင့် နိုင်ငံရေးဆက်လုပ်မည်ဟု NLD အမတ်ဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/2710/ |access-date=2026-03-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ပါတီတည်ထောင်ရာတွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်အများစု ပါဝင်ရခြင်းက နိုင်ငံ၏ ကျဆင်းနေသည့် စီးပွားရေးကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်နိုင်ရန်အတွက်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ဟန်ထူးအောင် |date=0001-11-30 |title=PPP ပါတီတွင် စီးပွားရေးပညာရှင်နှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ ဦးဆောင်မည်ဟုဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/2828/ |access-date=2026-03-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ ကို နယ်ပယ် ပေါင်းစုံ၊ ဘာသာရပ်ပေါင်းစုံမှ ကျွမ်းကျင်သူများ၊ အစိုးရ ပုဂ္ဂလိကနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများတွင် လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံရှိသူများနှင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် လုပ်ငန်းစဉ်ရှိသောပါတီ (Programmatic Party) အဖြစ် စွန့်ဦးတီထွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2019-12-01 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ မိတ်ဆက်ပွဲ ပါတီမူဝါဒ အကြမ်းဖျင်းထွက်ပေါ် |url=https://burmese.voanews.com/a/people-pioneer-party-press-conference/5188041.html |access-date=2026-03-16 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ပါတီရုံးများ မဖွင့်နိုင်သေးသော ချင်းပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်များမှအပ ကျန်တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၁ ခုတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂၃၀ ကျော်ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီက အမတ်လောင်း ၂၃၀ ကျော်စာရင်း ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/peoples-pioneer-party-08092020072822.html |access-date=2026-03-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစော်ပိုင်းကာလ === ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကို သတင်းမီဒီယာများမှတဆင့် လူသိရှင်ကြား ဝေဖန်ခြင်းအတွက်ကြောင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဒဂုံမြို့နယ် မြို့နယ်အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်သည် NLD ပါတီမှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီတွင် သဘာပတိအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]ထံမှ တရားဝင် နိုင်ငံရေးပါတီ မှတ်ပုံတင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="eleven"/> မှတ်ပုံတင်အမှတ်သည် (၁၂၂) ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=FLeoCw8FOMBCMRVt7aJTVToLe9Py9o0tIPyfhkt7ybg%3D|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (People’s Pioneer Party)ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|publisher=UEC|accessdate=2025-7-29}}</ref> [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]ကို မကြာခဏ ထုတ်ဖော်ဝေဖန်ပြောကြားလေ့ရှိသူ ရန်ကုန်တိုင်း လွှတ်တော်အမတ် ဦး[[ကျော်ဇေယျ (နိုင်ငံရေးသမား)|ကျော်ဇေယျ]]သည် NLD ပါတီမှ တရားဝင် ထုတ်ပယ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် PPP ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ မှ ထုတ်ပယ်ခံရသည်။ <ref>{{Cite news |title=NLD ပါတီက ထုတ်တဲ့ ဦးကျော်ဇေယျ PPP ပါတီဝင်ရောက် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-51249652 |access-date=2026-03-16 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === ၂၀၂၃ ခုနှစ် === ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ ထွက်ပေါ် လာပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မှတ်ပုံတင်ရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၂၂) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/39742|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (People’s Pioneer Party) ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]]အား ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ပါတီဖြစ်သော ပြည်သူ့ပါတီမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် စာရင်းသွင်းခဲ့သော်လည်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် နာမည်စာရင်း ပါဝင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၈(ဃ)နှင့် မကိုက်ညီဟုဆိုကာ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်အား ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မပြုကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-10-25 |title=အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများ အနှစ်ချုပ် - ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ခွင့်မရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c0kp35e02ego |access-date=2026-03-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မဲဆန္ဒနယ် ၄၆၆ နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၆၆၁ ဦးဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ၂၀ ဦး အနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ ပါတီအနေဖြင့် စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ ၁,၀၀၀,၈၁၅ မဲ ရရှိခဲ့ပြီး ယင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခိုင်လုံမဲစုစုပေါင်း၏ ၇.၆၂ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း |url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=2RtPSC1PUSQKAIq4bHeLixKCFGcXIAunBTuC2pcG0Y0%3D |url-status=live |access-date=၂၀၂၆ မတ် ၁၆ |website=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကောင်မရှင် }}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်နှင့် ပါတီဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဒေါ်ထက်ထက်နိုင်တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ စားသောက်ဆိုင်တစ်ခု၌ နိုင်ငံခြားသံရုံးတစ်ခုနှင့် တွေ့ဆုံမှုအပြီး နာရီပေါင်း ၂၄ နာရီနီးပါးကြာ ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးခြင်း ခံခဲ့ရကြောင်း ပါတီတာဝန်ရှိသူတစ်ဦး၏ ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-01-15 |title=ရွေးကောက်ပွဲ၀ေဖန်အပြီး စစ်ကောင်စီ၀န်ကြီးဟောင်း၊ PPP ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/01/15/myanmar-junta-election-ppp-arrested/ |access-date=2026-03-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=အောင်နိုင် |date=2026-01-16 |title=ကိုယ်တိုင်အားပေးခဲ့သည့် စစ်အာဏာရှင်စနစ်၏ ခြိမ်းခြောက်မှု ဒေါ်သက်သက်ခိုင်၏ အိမ်တံခါးဝ ရှေ့ရောက်လာပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71248/ |access-date=2026-03-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့နှစ်ဦးအား ကော်မရှင်၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့က နိုင်ငံခြားသံရုံးတစ်ခုမှ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် လျှို့ဝှက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၇၊ ၄၀၈ နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပါ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်ဩဇာခံခြင်းမပြုရန် ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ငြိစွန်းသောကြောင့် ဥပဒေအရ အရေးယူသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီဥက္ကဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ခေါ်ယူစစ်ဆေးမေးမြန်းခံနေရကြောင်း သိရ |url=https://news-eleven.com/article/309131 |access-date=2026-03-16 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒေါ်သက်သက်ခိုင်ကို စစ်​ကော်မရှင်က နေအိမ်တွင်းကန့်သတ်ချက်ဖြင့်ထား |url=https://bur.mizzima.com/2026/01/22/79447 |url-status=live}}</ref> === ပါတီဥက္ကဋ္ဌ အပြောင်းအလဲ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်တွင် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် (CEC) အစည်းအဝေးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အစည်းအဝေး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များအရ ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ယခင်က ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဦးစောဟန်အေး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်မှာ ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယကအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပါတီဥက္ကဋ္ဌအသစ် ဦးစောဟန်အေးက ပြောကြားသည်။ အစည်းအဝေးတွင် CEC အဖွဲ့ဝင်သစ် ကိုးဦး ထပ်မံအားဖြည့်ရွေးချယ်လိုက်သဖြင့် လက်ရှိတွင် CEC အယောက် ၂၀ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=■ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးစောဟန်အေး တင်မြှောက်ခံရပြီး ယခင်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယကအဖြစ် ဆက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310022 |access-date=2026-03-16 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-02-22 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌနေရာက​နေ ​ဒေါ်သက်သက်ခိုင်ဖယ်​ပေး |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/02/22/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%b7%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%b1%e1%80%b7%e1%80%86%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%ab%e1%80%90%e1%80%ae%e1%80%9b%e1%80%b2/ |access-date=2026-03-16 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> == ပါတီမူဝါဒ == တိကျသော မူဝါဒမူဘောင်နှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များအပေါ် အခြေခံပြီး တည်ဆောက်သွားမည့် Programmatic Party ဖြစ်သည်။ လူတစ်စုတစ်ယောက်၏ ထင်မြင်ယူဆချက်အပေါ် အခြေမခံဘဲ ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် သုတေသန တွေ့ရှိချက်များ၊ လက်တွေ့ကျသည့် သုံးသပ်ချက်များအပေါ် အခြေခံပြီး မူဝါဒများချမှတ်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်မှ လက်ရှိ အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် လုပ်ငန်းစီမံချက်များအပေါ် သင်ခန်းစာယူပြီး အနာဂတ်မူဝါဒများ ချ မှတ်သွားမည်ဟု ပြောဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ဇူးဇူး |date=2019-11-30 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် ခေါင်းဆောင်တဦးတည်းကို အားကိုးမည့်ပါတီ မဟုတ်ဟုဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/11/30/209582.html |access-date=2026-03-16 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ == ===စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု=== {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့်မဲဆန္ဒနယ် !ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအရေအတွက် !မဲရရှိမှုစုစုပေါင်း !မဲရရှိမှုရာခိုင်နှုန်း !အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆| '''၂၀၂၅-၂၀၂၆''']] |၄၆၆ |၆၆၁ |၁၀၀၀၈၁၅ |၇.၆၂ |၂၀ |{{increase}}၂၀ |[[သက်သက်ခိုင်|ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်]] |} === အမျိုးသားလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|224|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} |60,444 |0.23 | ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |- | [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆| '''၂၀၂၅-၂၀၂၆''']] |{{Composition bar|၅|224|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | | {{Increase}} 5 |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} |71,131 |0.27 | ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |- |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆| '''၂၀၂၅-၂၀၂၆''']] |{{Composition bar|0|440|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | |နေရာမရရှိပေ။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} === တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|၂၀|630|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | |{{increase}} ၂၀ | |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} === တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲရလာဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|၀|၂၉|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | | |နေရာမရရှိပေ။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Facebook|pppmyanmar}} {{မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] 9dn7ipe4mto5jx41huj6xkszjg7u6kc 1047347 1047345 2026-08-08T11:20:14Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု */ 1047347 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ |native_name = |colorcode = #2E3492 |secretary_general = |leader1_title = ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယက |leader1_name = ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] |leader2_title =ဥက္ကဋ္ဌ |leader2_name = ဦးစောဟန်အေး |founded = {{Start date and age|df=yes|2019|10|23}}<ref name="voa"/><ref name="irrawaddy">{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/11/30/209582.html|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် ခေါင်းဆောင်တဦးတည်းကို အားကိုးမည့်ပါတီ မဟုတ်ဟုဆို|author=ဇူးဇူး|date=၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉|accessdate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|publisher=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန}}</ref> |headquarters = [[စမ်းချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]<ref name="eleven">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/149705|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) အနေဖြင့် ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် တိုင်းဒေသကြီးခုနစ်ခု၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် စဉ်းစားထား|author=ဆန်းထူးအောင်|date=၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|accessdate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|publisher=Eleven Media}}</ref> |website = |ideology = |position = |international = |membership = ၁၀၀၀+<ref name="voa">{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/people-pioneer-party-press-conference/5188041.html|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ မိတ်ဆက်ပွဲ ပါတီမူဝါဒ အကြမ်းဖျင်းထွက်ပေါ်|author=အင်ကြင်းနိုင်|date=၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|accessdate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|publisher=[[ဗွီအိုအေ မြန်မာပိုင်း]]}}</ref> |colours = |seats1_title = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats1 = {{Composition bar|၅|224|hex=#2E3492}} |seats2_title = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ |seats2 = {{Composition bar|0|440|hex=#2E3492}} |seats3_title = [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|တိုင်း/ပြည်လွှတ်တော်များ]] အမတ်နေရာ |seats3 = {{Composition bar|၂၅|၈၅၀|hex=#2E3492}} |symbol = |country = မြန်မာနိုင်ငံ |flag = |party logo=People's Pioneer Party logo.png|blank1_info=၂၂|blank_title=မှတ်ပုံတင်အမှတ် }} '''ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ''' ({{lang-en|People's Pioneer Party}}, PPP) သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါတီတည်ထောင်သူ ၁၉ ဦးတွင် ထက်ဝက်ကျော်မှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များဖြစ်ကြပြီး သမ္မတ[[ဦးသိန်းစိန်]]အစိုးရ၏ စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်ခဲ့သူ ဒေါက်တာ ဦးမြင့်၊ စီးပွားရေးပညာရှင် ဒေါက်တာ[[ဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာ|ဇော်ဦး]]တို့သည်လည်း ပါတီ၏စီးပွားရေးနှင့် မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးများအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပါတီဝင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သော [[ဒဂုံမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] တည်ထောင်သူအဖြစ်ပါဝင်သည့် ပါတီလည်းဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last=Lwin |first=Khin Moh Moh |date=0001-11-30 |title=ပါတီမှ ထွက်ခွင့်ရပြီးနောက် ပါတီသစ်ဖြင့် နိုင်ငံရေးဆက်လုပ်မည်ဟု NLD အမတ်ဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/2710/ |access-date=2026-03-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ပါတီတည်ထောင်ရာတွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်အများစု ပါဝင်ရခြင်းက နိုင်ငံ၏ ကျဆင်းနေသည့် စီးပွားရေးကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်နိုင်ရန်အတွက်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ဟန်ထူးအောင် |date=0001-11-30 |title=PPP ပါတီတွင် စီးပွားရေးပညာရှင်နှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ ဦးဆောင်မည်ဟုဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/2828/ |access-date=2026-03-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ ကို နယ်ပယ် ပေါင်းစုံ၊ ဘာသာရပ်ပေါင်းစုံမှ ကျွမ်းကျင်သူများ၊ အစိုးရ ပုဂ္ဂလိကနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများတွင် လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံရှိသူများနှင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် လုပ်ငန်းစဉ်ရှိသောပါတီ (Programmatic Party) အဖြစ် စွန့်ဦးတီထွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2019-12-01 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ မိတ်ဆက်ပွဲ ပါတီမူဝါဒ အကြမ်းဖျင်းထွက်ပေါ် |url=https://burmese.voanews.com/a/people-pioneer-party-press-conference/5188041.html |access-date=2026-03-16 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ပါတီရုံးများ မဖွင့်နိုင်သေးသော ချင်းပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်များမှအပ ကျန်တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၁၁ ခုတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂၃၀ ကျော်ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီက အမတ်လောင်း ၂၃၀ ကျော်စာရင်း ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/peoples-pioneer-party-08092020072822.html |access-date=2026-03-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစော်ပိုင်းကာလ === ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကို သတင်းမီဒီယာများမှတဆင့် လူသိရှင်ကြား ဝေဖန်ခြင်းအတွက်ကြောင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဒဂုံမြို့နယ် မြို့နယ်အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်သည် NLD ပါတီမှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီတွင် သဘာပတိအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]ထံမှ တရားဝင် နိုင်ငံရေးပါတီ မှတ်ပုံတင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="eleven"/> မှတ်ပုံတင်အမှတ်သည် (၁၂၂) ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=FLeoCw8FOMBCMRVt7aJTVToLe9Py9o0tIPyfhkt7ybg%3D|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (People’s Pioneer Party)ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|publisher=UEC|accessdate=2025-7-29}}</ref> [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]ကို မကြာခဏ ထုတ်ဖော်ဝေဖန်ပြောကြားလေ့ရှိသူ ရန်ကုန်တိုင်း လွှတ်တော်အမတ် ဦး[[ကျော်ဇေယျ (နိုင်ငံရေးသမား)|ကျော်ဇေယျ]]သည် NLD ပါတီမှ တရားဝင် ထုတ်ပယ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် PPP ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ မှ ထုတ်ပယ်ခံရသည်။ <ref>{{Cite news |title=NLD ပါတီက ထုတ်တဲ့ ဦးကျော်ဇေယျ PPP ပါတီဝင်ရောက် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-51249652 |access-date=2026-03-16 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === ၂၀၂၃ ခုနှစ် === ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ ထွက်ပေါ် လာပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မှတ်ပုံတင်ရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၂၂) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/39742|title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (People’s Pioneer Party) ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]]အား ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ပါတီဖြစ်သော ပြည်သူ့ပါတီမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် စာရင်းသွင်းခဲ့သော်လည်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် နာမည်စာရင်း ပါဝင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၈(ဃ)နှင့် မကိုက်ညီဟုဆိုကာ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်အား ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မပြုကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-10-25 |title=အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများ အနှစ်ချုပ် - ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ခွင့်မရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c0kp35e02ego |access-date=2026-03-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မဲဆန္ဒနယ် ၄၆၆ နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၆၆၁ ဦးဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ၂၀ ဦး အနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ ပါတီအနေဖြင့် စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ ၁,၀၀၀,၈၁၅ မဲ ရရှိခဲ့ပြီး ယင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခိုင်လုံမဲစုစုပေါင်း၏ ၇.၆၂ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း |url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=2RtPSC1PUSQKAIq4bHeLixKCFGcXIAunBTuC2pcG0Y0%3D |url-status=live |access-date=၂၀၂၆ မတ် ၁၆ |website=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကောင်မရှင် }}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်နှင့် ပါတီဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဒေါ်ထက်ထက်နိုင်တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ စားသောက်ဆိုင်တစ်ခု၌ နိုင်ငံခြားသံရုံးတစ်ခုနှင့် တွေ့ဆုံမှုအပြီး နာရီပေါင်း ၂၄ နာရီနီးပါးကြာ ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးခြင်း ခံခဲ့ရကြောင်း ပါတီတာဝန်ရှိသူတစ်ဦး၏ ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-01-15 |title=ရွေးကောက်ပွဲ၀ေဖန်အပြီး စစ်ကောင်စီ၀န်ကြီးဟောင်း၊ PPP ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/01/15/myanmar-junta-election-ppp-arrested/ |access-date=2026-03-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=အောင်နိုင် |date=2026-01-16 |title=ကိုယ်တိုင်အားပေးခဲ့သည့် စစ်အာဏာရှင်စနစ်၏ ခြိမ်းခြောက်မှု ဒေါ်သက်သက်ခိုင်၏ အိမ်တံခါးဝ ရှေ့ရောက်လာပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71248/ |access-date=2026-03-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့နှစ်ဦးအား ကော်မရှင်၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့က နိုင်ငံခြားသံရုံးတစ်ခုမှ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် လျှို့ဝှက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၇၊ ၄၀၈ နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပါ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်ဩဇာခံခြင်းမပြုရန် ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ငြိစွန်းသောကြောင့် ဥပဒေအရ အရေးယူသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီဥက္ကဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ခေါ်ယူစစ်ဆေးမေးမြန်းခံနေရကြောင်း သိရ |url=https://news-eleven.com/article/309131 |access-date=2026-03-16 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒေါ်သက်သက်ခိုင်ကို စစ်​ကော်မရှင်က နေအိမ်တွင်းကန့်သတ်ချက်ဖြင့်ထား |url=https://bur.mizzima.com/2026/01/22/79447 |url-status=live}}</ref> === ပါတီဥက္ကဋ္ဌ အပြောင်းအလဲ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်တွင် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် (CEC) အစည်းအဝေးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အစည်းအဝေး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များအရ ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ယခင်က ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဦးစောဟန်အေး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင်မှာ ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယကအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပါတီဥက္ကဋ္ဌအသစ် ဦးစောဟန်အေးက ပြောကြားသည်။ အစည်းအဝေးတွင် CEC အဖွဲ့ဝင်သစ် ကိုးဦး ထပ်မံအားဖြည့်ရွေးချယ်လိုက်သဖြင့် လက်ရှိတွင် CEC အယောက် ၂၀ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=■ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးစောဟန်အေး တင်မြှောက်ခံရပြီး ယခင်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သက်သက်ခိုင် ဂုဏ်ထူးဆောင်နာယကအဖြစ် ဆက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310022 |access-date=2026-03-16 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-02-22 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌနေရာက​နေ ​ဒေါ်သက်သက်ခိုင်ဖယ်​ပေး |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/02/22/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%b7%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%b1%e1%80%b7%e1%80%86%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%ab%e1%80%90%e1%80%ae%e1%80%9b%e1%80%b2/ |access-date=2026-03-16 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> == ပါတီမူဝါဒ == တိကျသော မူဝါဒမူဘောင်နှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များအပေါ် အခြေခံပြီး တည်ဆောက်သွားမည့် Programmatic Party ဖြစ်သည်။ လူတစ်စုတစ်ယောက်၏ ထင်မြင်ယူဆချက်အပေါ် အခြေမခံဘဲ ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် သုတေသန တွေ့ရှိချက်များ၊ လက်တွေ့ကျသည့် သုံးသပ်ချက်များအပေါ် အခြေခံပြီး မူဝါဒများချမှတ်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်မှ လက်ရှိ အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် လုပ်ငန်းစီမံချက်များအပေါ် သင်ခန်းစာယူပြီး အနာဂတ်မူဝါဒများ ချ မှတ်သွားမည်ဟု ပြောဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ဇူးဇူး |date=2019-11-30 |title=ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီသည် ခေါင်းဆောင်တဦးတည်းကို အားကိုးမည့်ပါတီ မဟုတ်ဟုဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/11/30/209582.html |access-date=2026-03-16 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ == ===စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု=== <ref>{{citeweb|url=https://www.moi.gov.mm/news/79994|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နိုင်ငံရေးပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှု အခြေအနေ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း}}</ref> {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့်မဲဆန္ဒနယ် !ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအရေအတွက် !မဲရရှိမှုစုစုပေါင်း !မဲရရှိမှုရာခိုင်နှုန်း !အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆| '''၂၀၂၅-၂၀၂၆''']] |၄၆၆ |၆၆၁ |၁၀၀၀၈၁၅ |၇.၆၂ |၂၀ |{{increase}}၂၀ |[[သက်သက်ခိုင်|ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်]] |} === အမျိုးသားလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|224|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} |60,444 |0.23 | ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |- | [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆| '''၂၀၂၅-၂၀၂၆''']] |{{Composition bar|၅|224|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | | {{Increase}} 5 |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} |71,131 |0.27 | ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |- |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆| '''၂၀၂၅-၂၀၂၆''']] |{{Composition bar|0|440|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | |နေရာမရရှိပေ။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} === တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|၂၀|630|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | |{{increase}} ၂၀ | |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} === တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲရလာဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|၀|၂၉|hex={{ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ/meta/color}}}} | | | |နေရာမရရှိပေ။ |ဒေါ်[[သက်သက်ခိုင်]] |} == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Facebook|pppmyanmar}} {{မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] 0jpmq8pb0bhlk1bg74vtr2393xoj3rx 0 141323 1047207 1042020 2026-08-07T17:55:28Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047207 wikitext text/x-wiki {{Copyedit}} {{အကိုးအကားမဲ့}} {{Infobox person |name = ဦးအောင်နိုင်ဝင်း |image =[[ဖိုင်:Aung Nine Win Image.jpg|200px]] |birth_date = {{Birth date and age|1974|06|06}} |birth_place = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] ၊[[တောင်သာမြို့နယ်]]၊ ကြာပို့ကျေးရွာ |birth_name = ဦးအောင်နိုင်ဝင်း |death_date = |death_place = |education = |alma_mater = |occupation = အမျိုးသားကိုယ်စလှယ်လောင်း |nationality = ဗမာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |known_for = |other_name = |party = |spouse = |children = |awards = 1997 BSc (DSA) |parents = ဦးဘိုတင်+ ဒေါ်လှကြီး }} ==မွေးရပ်== မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊တောင်သာမြို့နယ်၊ကြာပို့ကျေးရွာဆင်းရဲတဲ့မိသားစုကနေ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။ [[ဖိုင်:အောင်နိုင်ဝင်း.jpg|thumb|ဦးအောင်နိုင်ဝင်း၊အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း(ရေးမြို့နယ်)]] ==ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ== အလယ်တန်းအဆင့်ထိ ဇာတိဒေသမှာပဲ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးအခြေခံပညာအထက်တန်းအဆင့်(၁၀) တန်းကို မန္တလေးမြို့ ၊ အထက ( ၁၇ )ကနေ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှာ အောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်၊ ၁၉၉၃ ကနေ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ စစ်တက္ကသိုလ်၊အမှတ်စဉ် (၃၈ ) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းမှာ တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊တပ်မတော်မှာ ဗိုလ်မှူးအဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှာ တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားရယူခဲ့ကာ ရေးမြို့မှာအိမ်ထောင်ကျပြီး အခြေချနေထိုင်ခဲ့ပါတယ်၊ဇနီးအမည်က ဒေါ်ငယ်ငယ်ထွေးဖြစ်ပြီး မွန်တိုင်းရင်းသူတစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်၊ ရေးမြို့မှာ အခြေချနေထိုင်စဉ်ကစလို့ ဒေသနဲ့ ဒေသခံတွေရဲ့အရေးကိစ္စများအတွက် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသမျှ ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပါတယ်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစပြီး ယနေ့ကာလအထိ NGO,INGO,CSO တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပေါင်းစပ်ပြီး ဒေသတွင်းရှိ CSO များနှင့် ပူးပေါင်း၍ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်သင်တန်းများ၊အသိပညာပေးလှုပ်ရှားမှုများကို အကြိမ် ၅၀ ကျော် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ ရေးမြို့နယ်လူမှုအကျိုးဆောင်အဖွဲ့ (Ye Social Society- YSS ) အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းသူအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အတွင်းရေးမှူတာဝန်ယူကာ အဖွဲ့နှင့်အတူ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ၊တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာများ၊အသိပညာပေးဆောင်ရွက်မှုများ၊အဂတိတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ၊သဘာဝဘေးအန္တရာယ်အတွက် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးဆိုင်ရာများ၊ကပ်ရောဂါဘေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်/ကူညီ/ထောက်ပံ့ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်၊ ရေးတော်ဝင်(အခမဲ့) သတင်းလွှာကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာနှင့် ထုတ်ဝေသူအဖြစ် တာဝန်ယူကာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပတ်တစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့ပါတယ်၊ရေးတော်ဝင်သတင်းလွှာတွင် စေစားရာ၊တင်မိုးရွာကဗန်ဂိုး၊ဖိုးသိ၊အောင်နိုင်ဝင်း(ရင်တွင်းဖွင့်) စသောကလောင်အမည်များဖြင့် ဆောင်းပါး၊ကဗျာ၊သရော်စာ နှင့် သတင်းများကို ရေးသားခဲ့ပါတယ်၊ ​ရေးမြို့နယ်တွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၌ စတင်ဖွဲ့စည်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရေးမြို့နယ်ဓမ္မစကူးဖောင်ဒေးရှင်းတွင် ၂ နှစ်ကျော်ကြာ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူ၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်၊ စီးပွားရေးအနေဖြင့် ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ဥယျဉ်ခြံလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်နေပါသည်၊ ယနေ့အချိန်တွင် 2020 ရွေးကောက်ပွဲ၌ မွန်ပြည်နယ် အမျိုးသားလွှတ်တော်၊မဲဆန္ဒနယ်မြေ အမှတ် ၆ မှ တစ်သီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ရွေးချယ်ခံသွားမည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ရေးမြို့နယ် ကိုရင်လေးကျောင်း၌ ကျောင်းဝေရာဝစ္စများဆောင်ရွက်စဉ် သေနတ်ဖြင့်အနီးကပ်ပစ်ခံခံရသ​ဖြင့်ကွယ်လွန်သည်။ [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] ttjcunaezn4djkucwsr8eujx5bbn9pv 0 141667 1047187 1042564 2026-08-07T16:52:43Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဂြိုလ် +ဂြိုဟ်) 1047187 wikitext text/x-wiki {{About|ဟာသပညာရှင် ဦးပလာတာ|စားစရာ ပလာတာအတွက်|ပလာတာ}} {{Infobox person | honorific_prefix =ဦး | name =ပလာတာ | honorific_suffix =ပြည်သူ့အချစ်တော် | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | baptised = | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date ={{death date and age|2020|9|17|1930}} | death_place =ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် | death_cause =လူကြီးရောဂါ | body_discovered = | resting_place =ရေဝေး | resting_place_coordinates = | monuments = | residence = | nationality =မြန်မာ | other_names = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation =လူရွှင်တော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active =၁၉၆၀ - ၂၀၁၈ | era =ရေဒီယိုအငြိမ့်ခေတ်ဦး | employer = | organization = | agent = | known_for =ဦးစံမတူနှင့်တွဲဖက် | notable_works = | style = | home_town = | salary = | net_worth = | height = | weight = | television = | title = | term = | predecessor = | successor =မြေး အောင်စိုးမိုး၊ သဲနုဝေ | party = | movement = | opponents = | boards = | religion =ဗုဒ္ဓဘာသာ | denomination = | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = ခင်ထွေး | partner = | children = ၆ ဦး | parents = | relatives = | callsign = | awards = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = | footnotes = }} '''ဦးပလာတာ''' '''(ဟာသပညာရှင်)''' (၁၉၃၀ -၂၀၂၀) သည် မြန်မာရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် လူရွှင်တော်ဖြစ်ပြီး၊ [[ဝင်းဦး]]နှင့်အတူ ဇာတ်ကားများစွာ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရေဒီယိုအငြိမ့်ခေတ်ဦးကာလကတည်းက လူရွှင်တော်အဖြစ် ကျင်လည်ပြီး၊ [[စံမတူ|ဦးစံမတူ]] နှင့်တွဲဖက်၍ လူသိများ ဖြစ်သည်။ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင်ခေတ်တွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ်လည်း ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဟာသ သရုပ်ဆောင်ဦးပလာတာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနေ့တွင်းချင်းသင်္ဂြိုဟ် |url=https://news-eleven.com/broadcast/20337 |access-date=2026-07-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> <ref name="irwd.plt">[https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2020/09/17/230066.html ဝါရင့် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> ==အနုပညာဘဝဖြတ်သန်းမှု== အနုပညာလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၆၀ နီးပါးခန့် ကျင်လည်ခဲ့သော ဦးပလာတာသည် ပြည်သူ့အချစ်တော် ဦးပလာတာဟူ၍ ထင်ရှားသည်။ <ref>{{Cite web |title=ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ ကွယ်လွန်<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.duwun.com.mm/entertainment/cele-yatkwat/waluwhteaki-plata-kwylwn-id40576 |accessdate=17 September 2020 |archivedate=25 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125045526/https://www.duwun.com.mm/entertainment/cele-yatkwat/waluwhteaki-plata-kwylwn-id40576 }}</ref> ဦးရွှေရိုး၊ ဦးသော်တာ၊ ဦး[[စံမတူ]]တို့နှင့်အတူ စင်ပေါ်မှ ဟာသပြက်လုံးများကို အတွဲညီညီ ပြက်ကာ၊ နားထောင်သူ ရွှေပွဲလာပရိသတ်များကို ဟဒရွှင်ဆေး တိုက်ကျွေးခဲ့သည်။ခြင်းလုံးခတ် ဝါသနာပါသည်။ အသက်ကြီးသည်အထိ သန်သန်မာမာ ခြင်းလုံးခတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဦးပလာတာ Archives |url=https://burma.irrawaddy.com/tag/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%AC |access-date=2026-07-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ==မိသားစု== ကြင်ဖက်မှာ ဒေါ်ခင်ထွေး ဖြစ်သည်။ ဦးပလာတာတွင် သားသမီး ၆ ဦး ထွန်းကားသည်။ မြေး ၁၀ ယောက်၊ မြစ် ၁၀ ယောက်ရှိသည်။ မကွယ်လွန်မီ ၃ နှစ်အလိုက မြေးဖြစ်သူ အောင်စိုးမိုးနှင့် သဲနုဝေတို့အား အနုပညာလောကနှင့် မိတ်ဆက်ပေးသွားသည်။မကွယ်လွန်မှ ၂ နှစ်အလိုတွင် အနုပညာလုပ်ငန်းများအား ရပ်နားခဲ့သည်။<ref name="irwd.plt" /> ==ဘဝနိဂုံး== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက် နံနက် ၂ ချက်တီးတွင် ရန်ကုန်၊ ပန်းဘဲတန်းမြိုနယ်၊ ၂၆ လမ်း နေအိမ်ဝယ် လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၉၀ အရွယ်တွင် အိပ်နေရင်း အေးချမ်းစွာ ကွယ်လွန်သည်။ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရောဂါအခံရှိသည်။ ကိုဗစ်ကာလဖြစ်၍ လူအနည်းအကျဉ်းဖြင့် ရေဝေး၌ ကျော်သူနာရေးအကူအညီဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ နေ့ချင်း သင်္ဂြိုဟ်သည်မှာလည်း ဦးပလာတာ၏ ဆန္ဒ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အသက် ၉၀ ရှိ ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် {{!}} The Myanmar Times<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/143718.html |access-date=17 September 2020 |archive-date=20 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220111557/https://myanmar.mmtimes.com/news/143718.html }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၃၀|၂၀၂၀}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ လူရွှင်တော်များ]] r0gj0mj82fxf7cvf295nzxkfyxc1ehh 0 143114 1047208 1042316 2026-08-07T17:55:42Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ကြေငြာ +ကြေညာ) 1047208 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:MV ''ဝခရှီအို'' ဆီယိုဖိတ်မှု}} {{Infobox oil spill | spill_name = MV ''ဝခရှီအို'' ဆီယိုဖိတ်မှု | location = Pointe d'Esny ကမ်းလွန်၊ [[မောရစ်ရှနိုင်ငံ|မော်ရေးရှပ်စ်နိုင်ငံ]]၏တောင်ဘက် | coordinates = {{Coord|20|26|17.23|S|57|44|40.67|E|display=inline,title}} | location_map_zoom = 12 | image = IMO helping to mitigate the impacts of MV Wakashio oil spill in Mauritius - 50236896003.jpg | image_size = 300px | spill_date = {{start date|25 July 2020|df=y}} | cause = Grounding of MV ''Wakashio'' | operator = Mitsui O.S.K. Lines | casualties = | volume = မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁,၀၀၀ | area = {{convert|27|sqkm|abbr=on}} | coast = }} [[File:Mauritius_oil_spill_ESA22170164.jpeg|thumb|MV ''Wakashio'' ဆီယိုဖိတ်မှု၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံမြင်ကွင်းနှင့် ပတ်ပတ်လည် ဧရိယာ (၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၀)]] '''MV ''ဝခရှီအို'' ဆီယိုဖိတ်မှု'''သည် [[မောရစ်ရှနိုင်ငံ|မော်ရေးရှပ်စ်နိုင်ငံ]] တောင်ဘက် Pointe d'Esny ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင် တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Capesize bulk carrier aground, Indian ocean |url=https://www.fleetmon.com/maritime-news/2020/30373/vlcc-aground-indian-ocean/ |website=FleetMon.com |accessdate=8 August 2020 |language=en}}</ref> ၂၀၂၀ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ကုန်တင်သင်္ဘော Wakashio သည် သန္တာကျောက်တန်များပေါ်သို့ သောင်တင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ရက်သတ္တပတ်အတွင်းမှာပင် လောင်စာဆီများ ယိုစိမ့်လာကာ ဩဂုတ်လလယ်တွင် ကျိုးသွားသည်။ သင်္ဘောပေါ်ပါလာသည့် ဆီအများအပြားကို ထက်ပိုင်းမကျိုးခင် စုပ်ယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရေနံတန်ချိန် ၁၀၀၀ (တစ်ထောင်) သည် သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ ယိုစိမ့်ထွက်လာခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကို သိပ္ပံပညာရှင်အချို့က [[မောရစ်ရှနိုင်ငံ|မော်ရေးရှပ်စ်နိုင်ငံ]]၏ အဆိုးရွားဆုံးသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ဘေးအန္တရာယ် ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ဖြစ်ရပ်အပြီး နှစ်ပတ် အကြာတွင် [[မောရစ်ရှနိုင်ငံ|မော်ရေးရှပ်စ်]] အစိုးရမှ နိုင်ငံအဆင့် အရေးပေါ်ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဘေးအန္တရာယ်များ]] r997f9rju3cjvn9rm5a6vlq3ccsdxdb 0 143469 1047262 1046932 2026-08-07T19:18:23Z Cepyita 93402 [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်]] စာမျက်နှာကို [[အိုဒွစ်စေ့ဝု]] သို့ Cepyitaက ရွှေ့ခဲ့သည်: မြန်မာမှုပြုခြင်း 1046932 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ဂရိ | name = အိုဒွစ်စေဝု | image=Head Odysseus MAR Sperlonga.jpg | caption = ရောမခေတ် ဟဲလင်နစ်စတစ် စကျင်ကျောက်သားရုပ်တုများမှ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်၏ ခေါင်းပိုင်းပုံ၊ ထိုစကျင်ရုပ်တုများသည် ပေါလီဖီးမက်စ်ကို အောဒစ်ဆီးယပ်စ်က မျက်စိကန်းစေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းကို သရုပ်ဖော်ထား၏ ။ အီတလီနိုင်ငံ၊ စပါလွန်ဂိုပြည်နယ်၊ တိုင်းဘီယာရီးယပ်စ် စံအိမ်တွင် ရှာတွေ့ခဲ့ခြင်း။ | alt = | god_of = | abode = ဂရိ(ဟေလသ)၊ ဣထကာ ကျွန်း | symbol = | consort = ပယ်နေ့လို့ပဲ | parents = လားရ်တီယို့စ် <br>အန္တိကလေယာ | siblings = | children = တယ်လေ့မခို့'စ် | mount = | Roman_equivalent = ဥလစ်စေး'စ် }} {{ဂရိဒဏ္ဍာရီ}} အောဒစ်ဆီးယပ်စ် ({{lang-en|Odysseus}}) သို့မဟုတ် '''အိုဒွစ်စေဝု''' ({{langx|grc|Ὀδυσσεύς, Ὀδυσεύς}}, {{IPA|IPA: /o.dys.sěu̯s/}}) ကို လက်တင် (ရောမ) ဘာသာဖြင့် '''ဥလစ်စေးစ်'''(Ulyssēs) အဖြစ်သိရှိကြ၍ ဣထကာ ကျွန်း၏ ဒဏ္ဍာရီလာ မင်းတစ်ပါးဖြစ်ပြီး [[ဟိုးမား]]၏ [[အောဒဆီ]] ကဗျာရှည်တွင် သူရဲကောင်းဖြစ်လေသည်။ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ဟိုးမား၏ အိလိယဒ်ကဗျာတွင်လည်း အဓိကဇာတ်ကောင်တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ကာ ထိုဖြစ်ရပ်တွဲရှည် ဇာတ်လမ်းကြီး၏ အခြားသော လက်ရာများတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လားရ်တီယို့စ် (လာ​အေ့ရ်တဲ'စ်) နှင့် အန္တိကလေယာ၏ သားဖြစ်၍ ပယ်နေ့လို့ပဲ ၏ ခင်ပွန်း၊ တယ်လေ့မခို့'စ်၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။<ref>[[Epic Cycle]]. ''Fragments on [[Telegony]]'', ''[http://www.theoi.com/Text/EpicCycle.html 2]'' as cited in ''[[Eustathius of Thessalonica|Eustathias]], 1796.35.''</ref> အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ၎င်း၏ ဉာဏ်ရည်၊ ပရိယာယ်၊ စွယ်စုံထူးချွန်ခြင်းများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြား၍ ထို့ကြောင့်ပင် ဂရိစကားဖြင့် (Greek: μῆτις or ''mētis'', "မာယာများသည့် ဉာဏ်"<ref>{{cite web |url=http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |title=μῆτις - Liddell and Scott's Greek-English Lexicon |publisher=[[Perseus Project]] |accessdate=April 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904071133/http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |archive-date=4 September 2018 |url-status=dead }}</ref>) ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ဖြင့် ကျော်ကြားပေသည်။ အကျော်ကြားဆုံးမှာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြသည့် [[ထရိုဂျန်]]စစ်ပွဲပြီးနောက် ၎င်း၏ အိမ်အပြန်ခရီးစဉ်သည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်ရပ် အသွယ်သွယ်ဖြင့် ပြည့်ဝှမ်းခဲ့၍ နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု ကြာခဲ့လေသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{stub}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] iig7jigqf09gnp9026qxjw9qy2rvtpo 1047265 1047262 2026-08-07T19:23:38Z Cepyita 93402 /* */ 1047265 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ဂရိ | name = အိုဒွစ်စေဝု | image=Head Odysseus MAR Sperlonga.jpg | caption = ရောမခေတ် ဟဲလင်နစ်စတစ် စကျင်ကျောက်သားရုပ်တုများမှ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်၏ ခေါင်းပိုင်းပုံ၊ ထိုစကျင်ရုပ်တုများသည် ပေါလီဖီးမက်စ်ကို အောဒစ်ဆီးယပ်စ်က မျက်စိကန်းစေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းကို သရုပ်ဖော်ထား၏ ။ အီတလီနိုင်ငံ၊ စပါလွန်ဂိုပြည်နယ်၊ တိုင်းဘီယာရီးယပ်စ် စံအိမ်တွင် ရှာတွေ့ခဲ့ခြင်း။ | alt = | god_of = | abode = ဂရိ(ဟေလသ)၊ ဣထကာ ကျွန်း | symbol = | consort = ပယ်နေ့လို့ပဲ | parents = လားရ်တီယို့စ် <br>အန္တိကလေယာ | siblings = | children = တယ်လေ့မခို့'စ် | mount = | Roman_equivalent = ဥလစ်စေး'စ် }} {{ဂရိဒဏ္ဍာရီ}} '''အိုဒွစ်စေ့ဝု''' ({{langx|grc|Ὀδυσσεύς, Ὀδυσεύς}}{{IPA|IPA: /o.dys.sěu̯s/}}) သို့မဟုတ် "အိုဒစ်စီးယတ်စ်" ({{lang-en|Odysseus}} ကို လက်တင် ရောမ ဘာသာဖြင့် '''ဥလစ်စေးစ်'''(Ulyssēs; {{langx|pi|ဥလိဿေ}} ​ ) အဖြစ်သိရှိကြ၍ ဣထကာ ကျွန်း၏ ဒဏ္ဍာရီလာ မင်းတစ်ပါးဖြစ်ပြီး [[ဟိုးမား]]၏ [[အောဒဆီ]] ကဗျာရှည်တွင် သူရဲကောင်းဖြစ်လေသည်။ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ဟိုးမား၏ အိလိယဒ်ကဗျာတွင်လည်း အဓိကဇာတ်ကောင်တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ကာ ထိုဖြစ်ရပ်တွဲရှည် ဇာတ်လမ်းကြီး၏ အခြားသော လက်ရာများတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လားရ်တီယို့စ် (လာ​အေ့ရ်တဲ'စ်) နှင့် အန္တိကလေယာ၏ သားဖြစ်၍ ပယ်နေ့လို့ပဲ ၏ ခင်ပွန်း၊ တယ်လေ့မခို့'စ်၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။<ref>[[Epic Cycle]]. ''Fragments on [[Telegony]]'', ''[http://www.theoi.com/Text/EpicCycle.html 2]'' as cited in ''[[Eustathius of Thessalonica|Eustathias]], 1796.35.''</ref> အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ၎င်း၏ ဉာဏ်ရည်၊ ပရိယာယ်၊ စွယ်စုံထူးချွန်ခြင်းများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြား၍ ထို့ကြောင့်ပင် ဂရိစကားဖြင့် (Greek: μῆτις or ''mētis'', "မာယာများသည့် ဉာဏ်"<ref>{{cite web |url=http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |title=μῆτις - Liddell and Scott's Greek-English Lexicon |publisher=[[Perseus Project]] |accessdate=April 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904071133/http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |archive-date=4 September 2018 |url-status=dead }}</ref>) ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ဖြင့် ကျော်ကြားပေသည်။ အကျော်ကြားဆုံးမှာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြသည့် [[ထရိုဂျန်]]စစ်ပွဲပြီးနောက် ၎င်း၏ အိမ်အပြန်ခရီးစဉ်သည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်ရပ် အသွယ်သွယ်ဖြင့် ပြည့်ဝှမ်းခဲ့၍ နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု ကြာခဲ့လေသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{stub}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] 6hh3dshv8w351h2njauajtzzbacni7r 1047289 1047265 2026-08-08T05:49:40Z Dr Lotus Black 31011 [[အိုဒွစ်စေ့ဝု]] စာမျက်နှာကို [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းပေါ်ထပ်၍ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည် 1047265 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ဂရိ | name = အိုဒွစ်စေဝု | image=Head Odysseus MAR Sperlonga.jpg | caption = ရောမခေတ် ဟဲလင်နစ်စတစ် စကျင်ကျောက်သားရုပ်တုများမှ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်၏ ခေါင်းပိုင်းပုံ၊ ထိုစကျင်ရုပ်တုများသည် ပေါလီဖီးမက်စ်ကို အောဒစ်ဆီးယပ်စ်က မျက်စိကန်းစေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းကို သရုပ်ဖော်ထား၏ ။ အီတလီနိုင်ငံ၊ စပါလွန်ဂိုပြည်နယ်၊ တိုင်းဘီယာရီးယပ်စ် စံအိမ်တွင် ရှာတွေ့ခဲ့ခြင်း။ | alt = | god_of = | abode = ဂရိ(ဟေလသ)၊ ဣထကာ ကျွန်း | symbol = | consort = ပယ်နေ့လို့ပဲ | parents = လားရ်တီယို့စ် <br>အန္တိကလေယာ | siblings = | children = တယ်လေ့မခို့'စ် | mount = | Roman_equivalent = ဥလစ်စေး'စ် }} {{ဂရိဒဏ္ဍာရီ}} '''အိုဒွစ်စေ့ဝု''' ({{langx|grc|Ὀδυσσεύς, Ὀδυσεύς}}{{IPA|IPA: /o.dys.sěu̯s/}}) သို့မဟုတ် "အိုဒစ်စီးယတ်စ်" ({{lang-en|Odysseus}} ကို လက်တင် ရောမ ဘာသာဖြင့် '''ဥလစ်စေးစ်'''(Ulyssēs; {{langx|pi|ဥလိဿေ}} ​ ) အဖြစ်သိရှိကြ၍ ဣထကာ ကျွန်း၏ ဒဏ္ဍာရီလာ မင်းတစ်ပါးဖြစ်ပြီး [[ဟိုးမား]]၏ [[အောဒဆီ]] ကဗျာရှည်တွင် သူရဲကောင်းဖြစ်လေသည်။ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ဟိုးမား၏ အိလိယဒ်ကဗျာတွင်လည်း အဓိကဇာတ်ကောင်တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ကာ ထိုဖြစ်ရပ်တွဲရှည် ဇာတ်လမ်းကြီး၏ အခြားသော လက်ရာများတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လားရ်တီယို့စ် (လာ​အေ့ရ်တဲ'စ်) နှင့် အန္တိကလေယာ၏ သားဖြစ်၍ ပယ်နေ့လို့ပဲ ၏ ခင်ပွန်း၊ တယ်လေ့မခို့'စ်၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။<ref>[[Epic Cycle]]. ''Fragments on [[Telegony]]'', ''[http://www.theoi.com/Text/EpicCycle.html 2]'' as cited in ''[[Eustathius of Thessalonica|Eustathias]], 1796.35.''</ref> အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ၎င်း၏ ဉာဏ်ရည်၊ ပရိယာယ်၊ စွယ်စုံထူးချွန်ခြင်းများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြား၍ ထို့ကြောင့်ပင် ဂရိစကားဖြင့် (Greek: μῆτις or ''mētis'', "မာယာများသည့် ဉာဏ်"<ref>{{cite web |url=http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |title=μῆτις - Liddell and Scott's Greek-English Lexicon |publisher=[[Perseus Project]] |accessdate=April 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904071133/http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |archive-date=4 September 2018 |url-status=dead }}</ref>) ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ဖြင့် ကျော်ကြားပေသည်။ အကျော်ကြားဆုံးမှာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြသည့် [[ထရိုဂျန်]]စစ်ပွဲပြီးနောက် ၎င်း၏ အိမ်အပြန်ခရီးစဉ်သည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်ရပ် အသွယ်သွယ်ဖြင့် ပြည့်ဝှမ်းခဲ့၍ နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု ကြာခဲ့လေသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{stub}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] 6hh3dshv8w351h2njauajtzzbacni7r 1047291 1047289 2026-08-08T05:50:29Z Dr Lotus Black 31011 1047291 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ဂရိ | name = အောဒစ်ဆီးယပ်စ် | image=Head Odysseus MAR Sperlonga.jpg | caption = ရောမခေတ် ဟဲလင်နစ်စတစ် စကျင်ကျောက်သားရုပ်တုများမှ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်၏ ခေါင်းပိုင်းပုံ၊ ထိုစကျင်ရုပ်တုများသည် ပေါလီဖီးမက်စ်ကို အောဒစ်ဆီးယပ်စ်က မျက်စိကန်းစေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းကို သရုပ်ဖော်ထား၏ ။ အီတလီနိုင်ငံ၊ စပါလွန်ဂိုပြည်နယ်၊ တိုင်းဘီယာရီးယပ်စ် စံအိမ်တွင် ရှာတွေ့ခဲ့ခြင်း။ | alt = | god_of = | abode = ဂရိ(ဟေလသ)၊ ဣထကာ ကျွန်း | symbol = | consort = ပယ်နေ့လို့ပဲ | parents = လားရ်တီယို့စ် <br>အန္တိကလေယာ | siblings = | children = တယ်လေ့မခို့'စ် | mount = | Roman_equivalent = ဥလစ်စေး'စ် }} {{ဂရိဒဏ္ဍာရီ}} '''အိုဒွစ်စေ့ဝု''' ({{langx|grc|Ὀδυσσεύς, Ὀδυσεύς}}{{IPA|IPA: /o.dys.sěu̯s/}}) သို့မဟုတ် "အိုဒစ်စီးယတ်စ်" ({{lang-en|Odysseus}} ကို လက်တင် ရောမ ဘာသာဖြင့် '''ဥလစ်စေးစ်'''(Ulyssēs; {{langx|pi|ဥလိဿေ}} ​ ) အဖြစ်သိရှိကြ၍ ဣထကာ ကျွန်း၏ ဒဏ္ဍာရီလာ မင်းတစ်ပါးဖြစ်ပြီး [[ဟိုးမား]]၏ [[အောဒဆီ]] ကဗျာရှည်တွင် သူရဲကောင်းဖြစ်လေသည်။ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ဟိုးမား၏ အိလိယဒ်ကဗျာတွင်လည်း အဓိကဇာတ်ကောင်တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ကာ ထိုဖြစ်ရပ်တွဲရှည် ဇာတ်လမ်းကြီး၏ အခြားသော လက်ရာများတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လားရ်တီယို့စ် (လာ​အေ့ရ်တဲ'စ်) နှင့် အန္တိကလေယာ၏ သားဖြစ်၍ ပယ်နေ့လို့ပဲ ၏ ခင်ပွန်း၊ တယ်လေ့မခို့'စ်၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။<ref>[[Epic Cycle]]. ''Fragments on [[Telegony]]'', ''[http://www.theoi.com/Text/EpicCycle.html 2]'' as cited in ''[[Eustathius of Thessalonica|Eustathias]], 1796.35.''</ref> အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ၎င်း၏ ဉာဏ်ရည်၊ ပရိယာယ်၊ စွယ်စုံထူးချွန်ခြင်းများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြား၍ ထို့ကြောင့်ပင် ဂရိစကားဖြင့် (Greek: μῆτις or ''mētis'', "မာယာများသည့် ဉာဏ်"<ref>{{cite web |url=http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |title=μῆτις - Liddell and Scott's Greek-English Lexicon |publisher=[[Perseus Project]] |accessdate=April 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904071133/http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |archive-date=4 September 2018 |url-status=dead }}</ref>) ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ဖြင့် ကျော်ကြားပေသည်။ အကျော်ကြားဆုံးမှာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြသည့် [[ထရိုဂျန်]]စစ်ပွဲပြီးနောက် ၎င်း၏ အိမ်အပြန်ခရီးစဉ်သည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်ရပ် အသွယ်သွယ်ဖြင့် ပြည့်ဝှမ်းခဲ့၍ နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု ကြာခဲ့လေသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{stub}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] 71kjr8hcsep3zcgcuauptzidvmj6v0u 1047294 1047291 2026-08-08T05:56:12Z Cepyita 93402 /* */ ကွင်းပိတ် 1047294 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ဂရိ | name = အောဒစ်ဆီးယပ်စ် | image=Head Odysseus MAR Sperlonga.jpg | caption = ရောမခေတ် ဟဲလင်နစ်စတစ် စကျင်ကျောက်သားရုပ်တုများမှ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်၏ ခေါင်းပိုင်းပုံ၊ ထိုစကျင်ရုပ်တုများသည် ပေါလီဖီးမက်စ်ကို အောဒစ်ဆီးယပ်စ်က မျက်စိကန်းစေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းကို သရုပ်ဖော်ထား၏ ။ အီတလီနိုင်ငံ၊ စပါလွန်ဂိုပြည်နယ်၊ တိုင်းဘီယာရီးယပ်စ် စံအိမ်တွင် ရှာတွေ့ခဲ့ခြင်း။ | alt = | god_of = | abode = ဂရိ(ဟေလသ)၊ ဣထကာ ကျွန်း | symbol = | consort = ပယ်နေ့လို့ပဲ | parents = လားရ်တီယို့စ် <br>အန္တိကလေယာ | siblings = | children = တယ်လေ့မခို့'စ် | mount = | Roman_equivalent = ဥလစ်စေး'စ် }} {{ဂရိဒဏ္ဍာရီ}} '''အိုဒွစ်စေ့ဝု''' ({{langx|grc|Ὀδυσσεύς, Ὀδυσεύς}}{{IPA|IPA: /o.dys.sěu̯s/}}) သို့မဟုတ် "အိုဒစ်စီးယတ်စ်" ({{lang-en|Odysseus}}) ကို လက်တင် ရောမ ဘာသာဖြင့် '''ဥလစ်စေးစ်'''(Ulyssēs; {{langx|pi|ဥလိဿေ}} ​ ) အဖြစ်သိရှိကြ၍ ဣထကာ ကျွန်း၏ ဒဏ္ဍာရီလာ မင်းတစ်ပါးဖြစ်ပြီး [[ဟိုးမား]]၏ [[အောဒဆီ]] ကဗျာရှည်တွင် သူရဲကောင်းဖြစ်လေသည်။ အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ဟိုးမား၏ အိလိယဒ်ကဗျာတွင်လည်း အဓိကဇာတ်ကောင်တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ကာ ထိုဖြစ်ရပ်တွဲရှည် ဇာတ်လမ်းကြီး၏ အခြားသော လက်ရာများတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လားရ်တီယို့စ် (လာ​အေ့ရ်တဲ'စ်) နှင့် အန္တိကလေယာ၏ သားဖြစ်၍ ပယ်နေ့လို့ပဲ ၏ ခင်ပွန်း၊ တယ်လေ့မခို့'စ်၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။<ref>[[Epic Cycle]]. ''Fragments on [[Telegony]]'', ''[http://www.theoi.com/Text/EpicCycle.html 2]'' as cited in ''[[Eustathius of Thessalonica|Eustathias]], 1796.35.''</ref> အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ၎င်း၏ ဉာဏ်ရည်၊ ပရိယာယ်၊ စွယ်စုံထူးချွန်ခြင်းများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြား၍ ထို့ကြောင့်ပင် ဂရိစကားဖြင့် (Greek: μῆτις or ''mētis'', "မာယာများသည့် ဉာဏ်"<ref>{{cite web |url=http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |title=μῆτις - Liddell and Scott's Greek-English Lexicon |publisher=[[Perseus Project]] |accessdate=April 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904071133/http://logeion.uchicago.edu/index.html#%CE%9C%E1%BF%86%CF%84%CE%B9%CF%82 |archive-date=4 September 2018 |url-status=dead }}</ref>) ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ဖြင့် ကျော်ကြားပေသည်။ အကျော်ကြားဆုံးမှာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြသည့် [[ထရိုဂျန်]]စစ်ပွဲပြီးနောက် ၎င်း၏ အိမ်အပြန်ခရီးစဉ်သည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်ရပ် အသွယ်သွယ်ဖြင့် ပြည့်ဝှမ်းခဲ့၍ နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု ကြာခဲ့လေသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{stub}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] 1ommpixin6h28i9npe0nmrftop3mjrm 0 144877 1047091 1016427 2026-08-07T16:18:57Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခုဒ္ဒကနိကာယ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047091 wikitext text/x-wiki {{this|မင်းကွန်းတိပိဋကဓရဆရာတော် ရေးသားသော ကျမ်းစာ|ပိဋကတ်သုံးပုံ၊ ခုဒ္ဒကနိကာယ်လာ ဗုဒ္ဓဝံသကျမ်း|ဗုဒ္ဓဝင်|}} {{Infobox book series | name = မဟာဗုဒ္ဓဝင် | image = <!-- Example.jpg --> | image_caption = | books = မဟာဗုဒ္ဓဝင် (ပထမတွဲမှ ဆဋ္ဌမတွဲ) | author = [[မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်]] | translator = [[ကိုလေး (ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]]နှင့် ဦးတင့်လွင် <ref name="kolay">{{cite book|last=[[မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်|Vicittasarabivamsa]]|first=U|editor-last=Ko Lay|editor-first=U|editor2-last=Tin Lwin|editor2-first=U|title=The great chronicle of Buddhas, Volume One, Part Two|edition=1st|chapter=Chapter IX: The chronicle of twenty-four Buddhas|pages=130–321|publisher=Ti=Ni Publishing Center|location=Yangon, Myanmar|year=1992|url=http://dhammatalks.net/Books14/Mingun_Sayadaw-The_Great_Chronicle_of_Buddhas_Vol-1_Part-2.pdf|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160214113936/http://dhammatalks.net/Books14/Mingun_Sayadaw-The_Great_Chronicle_of_Buddhas_Vol-1_Part-2.pdf|archivedate=2016-02-14}}</ref> | editors = | title_orig = | illustrator = | cover_artist = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | language = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | genre = ဗုဒ္ဓဖြစ်စဉ် | publisher = {{plainlist| *[[သာသနာရေးဦးစီးဌာန]] (မြန်မာမူ) *တိပိဋကနိကာယ သာသနာ့အဖွဲ့ (အင်္ဂလိပ်မူ) }} | pub_date = ၁၉၆၀-၁၉၇၂ | english_pub_date = ၁၉၉၁-၁၉၉၇/၉၈ | media_type = | number_of_books = (၈) အုပ် | list_books = | oclc = | preceded by = | followed by = | website = }} '''[https://wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင် မဟာဗုဒ္ဓဝင်]''' ({{lang-en|'''Mahabuddhavamsa''' or '''Great Chronicle of Buddhas'''}}) သည် [[မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်|မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော် ဦးဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ]]ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းစားတွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစာပေလက်ရာတွင် [[ဂေါတမဗုဒ္ဓ]]၊ ယခင်ပွင့်တော်မူခဲ့သော [[ဗုဒ္ဓ]]များအကြောင်း၊ တပည့်သာဝက ရဟန်းများ၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ၎င်းတို့၏ အတိတ်ဘဝများအကြောင်း စသည်တို့ပါဝင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]]နှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာ့အဖွဲ့တို့၏ လျောက်ထားပန်ကြားမှုအရ ဗုဒ္ဓဖြစ်စဉ် (သို့) မဟာဗုဒ္ဓဝင်ကို ၁၉၅၅ တွင် စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ဤမဟာဗုဒ္ဓဝင်သည် ဆရာတော်၏ အထူးထင်ရှားသော စာပေလက်ရာတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=The Most Venerable Sayadaw U Vicittasarabhivamsa, "Tipitakadhara, Dhammabhandagarika, Agga Mahapandita, Abhidhaja Maharatthaguru"|url=http://www.myanmarnet.net/nibbana/biogrphy.htm#mingun1|author=Maung Maung Lay|publisher=The Light of Dhamma',Vol. 1, No. 3|date=1981|access-date=23 October 2020|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511161434/http://www.myanmarnet.net/nibbana/biogrphy.htm#mingun1|url-status=dead}}</ref> ပထမတွဲကို ၁၉၆၀ မှစ၍ ဆဋ္ဌမတွဲ (ဒုတိယပိုင်း) ကို ၁၉၇၂ တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အနေဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ အကြိမ်များစွာလည်း ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရသည့် စာအုပ်များဖြစ်သည်။ တိနိအဖွဲ့၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်မူကို [[ကိုလေး (ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]]နှင့် ဦးတင့်လွင်တို့က ပထမတွဲမှစ၍ နောက်ဆုံးတွဲထိ ပြုစုဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ==ဖွဲ့စည်းပါဝင်မှု== အတွဲအနေဖြင့် (၆) တွဲဖြစ်၍ စာအုပ်အနေဖြင့် (၈) အုပ်ဟူ၍ သတ်မှတ်စီစဉ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေရာတွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံခေတ် သာသနာရေးဦးစီးဌာနမှ တာဝန်ယူရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=The Great Chronicle of Buddhas by Ven. Mingun Sayadaw, 1990, 1,044,401 words |url=https://www.wisdomlib.org/buddhism/book/the-great-chronicle-of-buddhas |publisher=Wisdom Library |}}</ref> <ref>http://www.kbrl.gov.mm/catalog/Index/30?page=3 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521064416/http://www.kbrl.gov.mm/catalog/Index/30?page=3 |date=21 May 2023 }} ကမ္ဘာအေး ဗုဒ္ဓသုတေသန စာကြည့်တိုက် ဝက်ဘ်ဆိုက် > ပြင်ပမှထုတ်ဝေသောဗုဒ္ဓဘာသာစာအုပ်များ > ဗုဒ္ဓဝင်ဆိုင်ရာစာအုပ်များ > page 3 > မဟာဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်များ</ref> <ref>https://dhammadownload.com/MinGunSayaDaw-eBookInEnglish.htm မဟာဗုဒ္ဓဝင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်စာအုပ်များ </ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခုဒ္ဒကနိကာယ်]] iv7txp5uhmwin3fmf6sfbe6s3k0ngbk 1047092 1047091 2026-08-07T16:19:09Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မဟာဗုဒ္ဓဝင်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047092 wikitext text/x-wiki {{this|မင်းကွန်းတိပိဋကဓရဆရာတော် ရေးသားသော ကျမ်းစာ|ပိဋကတ်သုံးပုံ၊ ခုဒ္ဒကနိကာယ်လာ ဗုဒ္ဓဝံသကျမ်း|ဗုဒ္ဓဝင်|}} {{Infobox book series | name = မဟာဗုဒ္ဓဝင် | image = <!-- Example.jpg --> | image_caption = | books = မဟာဗုဒ္ဓဝင် (ပထမတွဲမှ ဆဋ္ဌမတွဲ) | author = [[မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်]] | translator = [[ကိုလေး (ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]]နှင့် ဦးတင့်လွင် <ref name="kolay">{{cite book|last=[[မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်|Vicittasarabivamsa]]|first=U|editor-last=Ko Lay|editor-first=U|editor2-last=Tin Lwin|editor2-first=U|title=The great chronicle of Buddhas, Volume One, Part Two|edition=1st|chapter=Chapter IX: The chronicle of twenty-four Buddhas|pages=130–321|publisher=Ti=Ni Publishing Center|location=Yangon, Myanmar|year=1992|url=http://dhammatalks.net/Books14/Mingun_Sayadaw-The_Great_Chronicle_of_Buddhas_Vol-1_Part-2.pdf|url-status=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160214113936/http://dhammatalks.net/Books14/Mingun_Sayadaw-The_Great_Chronicle_of_Buddhas_Vol-1_Part-2.pdf|archivedate=2016-02-14}}</ref> | editors = | title_orig = | illustrator = | cover_artist = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | language = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | genre = ဗုဒ္ဓဖြစ်စဉ် | publisher = {{plainlist| *[[သာသနာရေးဦးစီးဌာန]] (မြန်မာမူ) *တိပိဋကနိကာယ သာသနာ့အဖွဲ့ (အင်္ဂလိပ်မူ) }} | pub_date = ၁၉၆၀-၁၉၇၂ | english_pub_date = ၁၉၉၁-၁၉၉၇/၉၈ | media_type = | number_of_books = (၈) အုပ် | list_books = | oclc = | preceded by = | followed by = | website = }} '''[https://wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင် မဟာဗုဒ္ဓဝင်]''' ({{lang-en|'''Mahabuddhavamsa''' or '''Great Chronicle of Buddhas'''}}) သည် [[မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်|မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော် ဦးဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ]]ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းစားတွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစာပေလက်ရာတွင် [[ဂေါတမဗုဒ္ဓ]]၊ ယခင်ပွင့်တော်မူခဲ့သော [[ဗုဒ္ဓ]]များအကြောင်း၊ တပည့်သာဝက ရဟန်းများ၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ၎င်းတို့၏ အတိတ်ဘဝများအကြောင်း စသည်တို့ပါဝင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]]နှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာ့အဖွဲ့တို့၏ လျောက်ထားပန်ကြားမှုအရ ဗုဒ္ဓဖြစ်စဉ် (သို့) မဟာဗုဒ္ဓဝင်ကို ၁၉၅၅ တွင် စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ဤမဟာဗုဒ္ဓဝင်သည် ဆရာတော်၏ အထူးထင်ရှားသော စာပေလက်ရာတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=The Most Venerable Sayadaw U Vicittasarabhivamsa, "Tipitakadhara, Dhammabhandagarika, Agga Mahapandita, Abhidhaja Maharatthaguru"|url=http://www.myanmarnet.net/nibbana/biogrphy.htm#mingun1|author=Maung Maung Lay|publisher=The Light of Dhamma',Vol. 1, No. 3|date=1981|access-date=23 October 2020|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511161434/http://www.myanmarnet.net/nibbana/biogrphy.htm#mingun1|url-status=dead}}</ref> ပထမတွဲကို ၁၉၆၀ မှစ၍ ဆဋ္ဌမတွဲ (ဒုတိယပိုင်း) ကို ၁၉၇၂ တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အနေဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ အကြိမ်များစွာလည်း ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရသည့် စာအုပ်များဖြစ်သည်။ တိနိအဖွဲ့၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်မူကို [[ကိုလေး (ဇေယျာမောင်)|ဦးကိုလေး]]နှင့် ဦးတင့်လွင်တို့က ပထမတွဲမှစ၍ နောက်ဆုံးတွဲထိ ပြုစုဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ==ဖွဲ့စည်းပါဝင်မှု== အတွဲအနေဖြင့် (၆) တွဲဖြစ်၍ စာအုပ်အနေဖြင့် (၈) အုပ်ဟူ၍ သတ်မှတ်စီစဉ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေရာတွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံခေတ် သာသနာရေးဦးစီးဌာနမှ တာဝန်ယူရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=The Great Chronicle of Buddhas by Ven. Mingun Sayadaw, 1990, 1,044,401 words |url=https://www.wisdomlib.org/buddhism/book/the-great-chronicle-of-buddhas |publisher=Wisdom Library |}}</ref> <ref>http://www.kbrl.gov.mm/catalog/Index/30?page=3 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521064416/http://www.kbrl.gov.mm/catalog/Index/30?page=3 |date=21 May 2023 }} ကမ္ဘာအေး ဗုဒ္ဓသုတေသန စာကြည့်တိုက် ဝက်ဘ်ဆိုက် > ပြင်ပမှထုတ်ဝေသောဗုဒ္ဓဘာသာစာအုပ်များ > ဗုဒ္ဓဝင်ဆိုင်ရာစာအုပ်များ > page 3 > မဟာဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်များ</ref> <ref>https://dhammadownload.com/MinGunSayaDaw-eBookInEnglish.htm မဟာဗုဒ္ဓဝင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်စာအုပ်များ </ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခုဒ္ဒကနိကာယ်]] [[ကဏ္ဍ:မဟာဗုဒ္ဓဝင်]] ihjo4qbm98u42j9kkmq6nbwuw22895d 3 145825 1047026 812771 2026-08-07T13:55:49Z Dr Lotus Black 31011 /* ဣသိသိင်္ဂရသေ့ */ အပိုင်းသစ် 1047026 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Tejinda ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://unicode.today/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://unicode.today/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၂၊ ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ (UTC) == A Barnstar for you! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:BuddhismBarnstarProposal4.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Buddhism Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | For creating Buddhism related articles, I award you this Buddhism Barnstar. Thank you! |} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၅၀၊ ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) :"Thank you very much for the Buddhism Barnstar! I'm honored to receive it. I'm glad that my work on Buddhism-related articles has been recognized and appreciated. I'll continue to strive to create informative and high-quality articles on this subject. Thank you again!" [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၇၊ ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) == မြန်မာဝီကီရင်းမြစ် == ကျောက်စာတွေကို [[oldwikisource:Main Page/မြန်မာဘာသာ|မြန်မာဘာသာစကား ဝီကီရင်းမြစ်]]မှာ တင်ပေးရင် ပိုအဆင်ပြေမှာပါ ဘုရား။ တပည့်တော် [https://wikisource.org/wiki/%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B0%E1%80%98%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AC တင်ထားတာတချို့]ရှိပေမဲ့ အချိန်မရလို့ အရှင်ဘုရားလောက် မစုံလို့ပါဘုရား။ ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၄:၃၉၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၃ (UTC) :ဘယ်လို ရေးရသလဲဆိုတာ လေ့လာလိုက်ပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၁၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၃ (UTC) == Temporary restoration of deleted pages == ဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးပုံစံမဟုတ်တဲ့ ဖျက်လိုက်တဲ့ စာမျက်နှာသုံးခုကို [[အသုံးပြုသူ:Tejinda/ဥပုသ် အမေး + အဖြေ]]၊ [[အသုံးပြုသူ:Tejinda/ပဝါရဏာ အမေး+အဖြေ]] နဲ့ [[အသုံးပြုသူ:Tejinda/ပါဠိဖတ်နည်း]] မှာ ယာယီပြန်ရွှေ့ပေးထားပါတယ် အရှင်ဘုရား။ အရှင်ဘုရား ပြန်ကူးပြီးရင် တပည့်တော် ပြန်ဖျက်ပါမယ်ဘုရား။ ဝီကီပီးဒီးယားက [[WP:NOTWEBHOST|ဘလော့ဂ်စာမျက်နှာမဟုတ်တဲ့အတွက်]] ဖျက်ရခြင်းအကြောင်းရင်းကို နားလည်ပေးပါဘုရား။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၀:၄၁၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) == ဣသိသိင်္ဂရသေ့ == တပည့်တော်က မြန်မာဝီကီမှာ အချိန်ရရင် ရသလို ‌ဆောင်းပါးတွေကို ကဏ္ဍ (Category) လိုက်စီသူပါဘုရား အရှင်ဘုရား ရေးထားတဲ့ [[ဣသိသိင်္ဂရသေ့]] ဟာ မြတ်စွာဘုရားဟောခဲ့တဲ့ ငါးရာငါးဆယ်ဇာတ်တော်ထဲက character (ဇာတ်ကောင်) တွေလို့ သတ်မှတ်လို့ ရပါသလား ဘုရား၊ ဒါမှမဟုတ် ဘယ်ကဏ္ဍ အောက်မှာ ထားသင့်သလဲဆိုတာ မိန့်ပေးပါအုံးဘုရား [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) fwxgktpw8zritj2mybmgg62yc815q93 1047032 1047026 2026-08-07T14:26:32Z Tejinda 87174 /* ဣသိသိင်္ဂရသေ့ */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1047032 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Tejinda ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://unicode.today/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://unicode.today/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၂၊ ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ (UTC) == A Barnstar for you! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:BuddhismBarnstarProposal4.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Buddhism Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | For creating Buddhism related articles, I award you this Buddhism Barnstar. Thank you! |} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၅၀၊ ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) :"Thank you very much for the Buddhism Barnstar! I'm honored to receive it. I'm glad that my work on Buddhism-related articles has been recognized and appreciated. I'll continue to strive to create informative and high-quality articles on this subject. Thank you again!" [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၇၊ ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) == မြန်မာဝီကီရင်းမြစ် == ကျောက်စာတွေကို [[oldwikisource:Main Page/မြန်မာဘာသာ|မြန်မာဘာသာစကား ဝီကီရင်းမြစ်]]မှာ တင်ပေးရင် ပိုအဆင်ပြေမှာပါ ဘုရား။ တပည့်တော် [https://wikisource.org/wiki/%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B0%E1%80%98%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AC တင်ထားတာတချို့]ရှိပေမဲ့ အချိန်မရလို့ အရှင်ဘုရားလောက် မစုံလို့ပါဘုရား။ ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၄:၃၉၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၃ (UTC) :ဘယ်လို ရေးရသလဲဆိုတာ လေ့လာလိုက်ပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၁၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၃ (UTC) == Temporary restoration of deleted pages == ဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးပုံစံမဟုတ်တဲ့ ဖျက်လိုက်တဲ့ စာမျက်နှာသုံးခုကို [[အသုံးပြုသူ:Tejinda/ဥပုသ် အမေး + အဖြေ]]၊ [[အသုံးပြုသူ:Tejinda/ပဝါရဏာ အမေး+အဖြေ]] နဲ့ [[အသုံးပြုသူ:Tejinda/ပါဠိဖတ်နည်း]] မှာ ယာယီပြန်ရွှေ့ပေးထားပါတယ် အရှင်ဘုရား။ အရှင်ဘုရား ပြန်ကူးပြီးရင် တပည့်တော် ပြန်ဖျက်ပါမယ်ဘုရား။ ဝီကီပီးဒီးယားက [[WP:NOTWEBHOST|ဘလော့ဂ်စာမျက်နှာမဟုတ်တဲ့အတွက်]] ဖျက်ရခြင်းအကြောင်းရင်းကို နားလည်ပေးပါဘုရား။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၀:၄၁၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) == ဣသိသိင်္ဂရသေ့ == တပည့်တော်က မြန်မာဝီကီမှာ အချိန်ရရင် ရသလို ‌ဆောင်းပါးတွေကို ကဏ္ဍ (Category) လိုက်စီသူပါဘုရား အရှင်ဘုရား ရေးထားတဲ့ [[ဣသိသိင်္ဂရသေ့]] ဟာ မြတ်စွာဘုရားဟောခဲ့တဲ့ ငါးရာငါးဆယ်ဇာတ်တော်ထဲက character (ဇာတ်ကောင်) တွေလို့ သတ်မှတ်လို့ ရပါသလား ဘုရား၊ ဒါမှမဟုတ် ဘယ်ကဏ္ဍ အောက်မှာ ထားသင့်သလဲဆိုတာ မိန့်ပေးပါအုံးဘုရား [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ငါးရာငါးဆယ်ဇာတ်တော်ထဲက character (ဇာတ်ကောင်) လို့ သတ်မှတ်လို့ရပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၆၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) p1n1chk865d1ak279nbuzom00m3n84b 3 205492 1047292 655017 2026-08-08T05:52:21Z Dr Lotus Black 31011 /* အောဒစ်ဆီးယပ်စ် */ အပိုင်းသစ် 1047292 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Cepyita ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၁ (UTC) == အောဒစ်ဆီးယပ်စ် == I noticed you recently rename အောဒစ်ဆီးယပ်စ် to something else that i think you should discuss before you do something like this. [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၂၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) p5ksamdvh9lppgduu39zpa88o8mmicu 1047293 1047292 2026-08-08T05:52:43Z Dr Lotus Black 31011 /* အောဒစ်ဆီးယပ်စ် */ 1047293 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Cepyita ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၁ (UTC) == အောဒစ်ဆီးယပ်စ် == I noticed you recently rename [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်]] to something else that i think you should discuss before you do something like this. [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၂၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) beskoizw1pq7p9vwzliz0ddebrbu1s5 0 206204 1047184 1042849 2026-08-07T16:51:19Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047184 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction= |nativename= |seal=File:State seal of Burma.svg |formed={{Start date|2021|2|2|df=yes}} |headquarters={{flag|Myanmar}} |dissolved = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |parent_department=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} '''ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများ'''သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ခွဲများဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (ပစက) ခုနစ်ခုနှင့် တိုင်းဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (တစက) ခုနစ်ခု ရှိသည်။ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကောင်စီဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ယခင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များကဲ့သို့ပင် သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများသည် သက်ဆိုင်ရာ ကောင်စီများ၏ အတွင်းရေးမှူးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်နယ်/တိုင်း စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း​ဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/212823|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မတီကို အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|archivedate=2025-6-1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601141032/https://news-eleven.com/article/212823|publisher=Eleven Media|accessdate=2025-6-1}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]မှ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်း]]ပိုက်ပြီးနောက် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များကို တာဝန်မှ ရပ်စဲခဲ့သည်။[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ]]အား ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ၎င်းကောင်စီ၏ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ကောင်စီခွဲများအနေဖြင့် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယခင် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရ]]အဖွဲ့ရုံးများသည် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံးများဖြစ်လာသည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အခွင့်အာဏာ == {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၉ အရ [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_အမိန့်အမှတ်_၁၆/၂၀၂၁|အမိန့်အမှတ် (၁၆/၂၀၂၁)]] ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဤအမိန့်အရ၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် တာဝန်များကို စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများအား အပ်နှင်းခဲ့သည်။ {| class="wikitable" |၁) |စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |ဥက္ကဋ္ဌ |- |(၂) |တပ်မတော်အရာရှိကြီး (၁) ဦး |အဖွဲ့ဝင် |- |(၃) |ဒေသကိုယ်စားပြုသူ (၁) ဦး သို့မဟုတ် (၂) ဦး |အဖွဲ့ဝင် |- |(၄) |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဦးစီးဌာနဦးစီးမှူး |အဖွဲ့ဝင် |- |(၅) |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး |အဖွဲ့ဝင် |- |(၆) |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |အတွင်းရေးမှူး |} == ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများ == ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီသည် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ကောင်စီများ၏ ဥက္ကဋ္ဌများကို ယခင် [[နအဖ]]လက်ထက်ကကဲ့သို့ တပ်မတော်စစ်တိုင်းမှူးများကို ခန့်အပ်ခြင်းမပြုဘဲ တပ်မတော်နှင့် နီးစပ်သော အခြား ပြင်ပပုဂ္ဂိုလ်များကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ယခင် နအဖအစိုးရလက်ထက်တွင် သက်ဆိုင်ရာ စစ်တိုင်းမှူးများသည် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်း အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီများ၏ ဥက္ကဋ္ဌများဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=4F9FC42AE377D91C1B2EFCEFD40310F1?lawordSn=15806|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=4 June 2021|archivedate=5 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220205154654/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=4F9FC42AE377D91C1B2EFCEFD40310F1?lawordSn=15806}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/25211/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB-63/|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများ၊ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ဒေသစီမံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌများနှင့်တွေ့ဆုံ၍ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာများ ဆွေးနွေး|archive-date=4 June 2021|access-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604082908/https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/25211/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB-63/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/212807|title=စစ်ကိုင်း၊ တနင်္သာရီနှင့် ဧရာဝတီ တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌများအား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးဌာနအချို့ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း}}</ref> {| class="wikitable" width="100%" |- ! colspan="1" width="1%"|{{Abbr|No.|Number}} ! width="20%" | တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ! width="20%" | အမည် ! width="20%" | စတင်ရက် ! width="20%" | ပြီးဆုံးရက် ! width="20%" | ရက်ပေါင်း ! width="20%" | နိုင်ငံရေးပါတီ |- | align=center |၁ | align=center |[[ကချင်ပြည်နယ်]] | align=center |[[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- | align=center |၂ | align=center |[[ကယားပြည်နယ်]] | align=center |[[ခင်မောင်ဦး|ဦးခင်မောင်ဦး(ခ)ဘူးရယ်]] | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |– |- | align=center |၃ | align=center |[[ကရင်ပြည်နယ်]] | align=center |[[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- | rowspan="2" style="text-align:center|၄ | rowspan="2" style="text-align:center|[[ချင်းပြည်နယ်]] | align=center |[[တဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ|ဦးတဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ]] | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|2|11}} | align=center |– |- | align=center |ဦးငွန်ဆန်းအောင် | align=center |၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|16|2021|8|1}} | align=center |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- | align=center |၅ | align=center |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | align=center |ဦးမောင်မောင်လင်း | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |– |- | align=center |၆ | align=center |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | align=center |ဦးတင်အောင် | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |– |- | align=center |၇ | align=center |[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | align=center |[[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |– |- | align=center |၈ | align=center |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | align=center |ဦးတင့်လွင် | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |– |- | align=center |၉ | align=center |[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | align=center |[[မောင်ကို|ဦးမောင်ကို]] | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- | rowspan="2" style="text-align:center|၁၀ | rowspan="2" style="text-align:center|[[မွန်ပြည်နယ်]] | align=center |ဒေါက်တာ တင်ဌေး | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|2|21}} | align=center |– |- | align=center |ဦးဇော်လင်းထွန်း | align=center |၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|21|2021|8|1}} | align=center |– |- | align=center |၁၁ | align=center |[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | align=center |ဒေါက်တာ အောင်ကျော်မင်း | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- | align=center |၁၂ | align=center |[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | align=center |ဦးလှစိုး | align=center |၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|8|2021|8|1}} | align=center |– |- | align=center |၁၃ | align=center |[[ရှမ်းပြည်နယ်]] | align=center |ဒေါက်တာ ကျော်ထွန်း | align=center |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align=center |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- | align=center |၁၄ | align=center |[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | align=center |ဦးရဲမြင့် | align=center |၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align=center |{{age in years and days|2021|2|8|2021|8|1}} | align=center |– |} == ကောင်စီဝင်များ<ref>{{cite news|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttiungdeskii-siumhutt-pnnyny-ciimnaupkhuprekeaangciiaphaiwngmaa-khnapttaawnpe|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ ဖြည့်စွက်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=4 June 2021|archivedate=5 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210605135229/https://www.mdn.gov.mm/my/ttiungdeskii-siumhutt-pnnyny-ciimnaupkhuprekeaangciiaphaiwngmaa-khnapttaawnpe}}</ref> == === ကချင်ပြည်နယ်=== *ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်လင်းအောင် *ဦးမျိုးဆွေ *ဦးတိန့်ဆောင် === ကယားပြည်နယ် === *ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဝေ *ဦးပေါလူချမ်း *ဒေါ်စူးမြာယဉ်ယဉ်လေး === ကရင်ပြည်နယ် === *ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမင်းနောင် *စောခင်မောင်မြင့် *ဦးဇော်ဝင်း ===ချင်းပြည်နယ်=== *ဗိုလ်မှူးကြီး ဟန်ဝင်းအောင် *ဦးငွန်းဆွန်းအောင် (၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁) *ဦးဂိုဆွင်းခိုင် === စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး=== *ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင်စိုး * ဦးမောင်ကြီး * ဒေါ်ရီရီသန်း ===တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး=== *ဗိုလ်မှူးကြီး [[ကျော်ဇေယျ]] *ဦးမောင်ကြီး *ဦးခင်မောင်မြင့် ===ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး=== *ဗိုလ်မှူးကြီး လှမျိုးရွှေ *ဦးဌေးလွင်ဦး *ဦးတင်ဦး ===မကွေးတိုင်းဒေသကြီး=== *ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းဦး *ဒေါက်တာစန်းလှိုင် *ဦးစိုင်းမြင့်အေး ===မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး=== *ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ကျော်မင်း *ဦးမျိုးအောင် *ဦးသိန်းဌေး ===မွန်ပြည်နယ်=== *ဗိုလ်မှူးကြီး နေထွဋ်ဦး *ဦးဇော်လင်းထွန်း *ဦးအောင်ကြည်သိန်း ===ရခိုင်ပြည်နယ်=== *ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသန်း *ဦးစံရွှေမောင် *ဦးသန်းထွန်း ===ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး=== *ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင့် *ဦးအောင်သန်းဦး *ဦးဇော်ဝင်း ===ရှမ်းပြည်နယ်=== *ဗိုလ်မှူးကြီး လှဦး *ဦးခွန်သိန်းမောင် *ဦးစိုင်းလိတ် ===ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး=== *ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စွာလှိုင် *ဦးတင်အေး *ဦးအုန်းမြင့် == ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အိမ်စောင့်အစိုးကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမှုကို "တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့" များအဖြစ် [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_အမိန့်အမှတ်_၁၅၂/၂၀၂၁|အမိန်အမှတ် ၁၅၃/၂၀၂၁]] အားဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ဝန်ကြီးချုပ် # ဝန်ကြီး၊ လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ # ဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ # ဝန်ကြီး၊ သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ # ဝန်ကြီး၊ လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာ၊ # ဝန်ကြီး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ # ဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ # ဥပဒေချုပ် # ဝန်ကြီး၊ စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန (ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်ပြီး၊ စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ (မြို့တော်ဝန်) များသည် စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးများ အဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ # တိုင်းသဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးမှူးသည် တိုင်းသဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ms7ubhka3ilb2uvz8a9gf71njknjoh1 0 212666 1047008 949509 2026-08-07T13:22:58Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047008 wikitext text/x-wiki {{infobox country at games | NPC = MYA | NPCname = [[မြန်မာနိုင်ငံ မသန်စွမ်းသူများ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်]] | games = အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ | year = ၂၀၁၈ | flagcaption = | oldcode = | website = | location = [[ဂျာကာတာမြို့]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]] | competitors = | sports = | flagbearer = | rank = ၂၇ | gold = 0 | silver = 4 | bronze = 2 | officials = | summerappearances = }} [[၂၀၁၈ အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ]]တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ဤအားကစားပြိုင်ပွဲသည် တတိယအကြိမ် ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ [[ဂျာကာတာမြို့]]တွင် ၂၀၁၈ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ရက်နေ့မှ ၁၃ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာအသင်းသည် ပြေးခုန်ပစ်၊ စစ်တုရင်၊ ထိုင်လျက်ဘော်လီဘော၊ ရေကူးအားကစားနည်းများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ငွေတံဆိပ်လေးခု၊ ကြေးတံဆိပ် နှစ်ခု ရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံအလိုက် အဆင့် (၂၇)တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=၃ ကြိမ်မြောက် အာရှ မသန်စွမ်းသူများ အားကစား ပြိုင်ပွဲသို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်မည်|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/sport/%E1%81%83-%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BE-%E1%80%99%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%85/|access-date=6 September 2021|archive-date=2 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902103508/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/sport/%E1%81%83-%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BE-%E1%80%99%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%85/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=(၃)ကြိမ်မြောက် အာရှမသန်စွမ်းသူများ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည့် အောင်ပွဲရမြန်မာ့လက်ရွေးစင် မသန်စွမ်း အားကစားအဖွဲ့အား ဂုဏ်ပြု|url=https://mohs.gov.mm/Main/content/new/%E1%81%83-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A1-%E1%80%9B-%E1%80%99%E1%80%9E%E1%80%94-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%80%E1%80%85-%E1%80%95-%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%90-%E1%80%84-%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%80-%E1%80%9A-%E1%80%89-%E1%80%95-%E1%80%84-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%8A-%E1%80%A1-%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%9B%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%9C%E1%80%80-%E1%80%9B-%E1%80%85%E1%80%84-%E1%80%99%E1%80%9E%E1%80%94-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%80%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%96-%E1%80%A1-%E1%80%82-%E1%80%8F-%E1%80%95|access-date=6 September 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114046/https://mohs.gov.mm/Main/content/new/%E1%81%83-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A1-%E1%80%9B-%E1%80%99%E1%80%9E%E1%80%94-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%80%E1%80%85-%E1%80%95-%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%90-%E1%80%84-%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%80-%E1%80%9A-%E1%80%89-%E1%80%95-%E1%80%84-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%8A-%E1%80%A1-%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%9B%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%9C%E1%80%80-%E1%80%9B-%E1%80%85%E1%80%84-%E1%80%99%E1%80%9E%E1%80%94-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%80%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%96-%E1%80%A1-%E1%80%82-%E1%80%8F-%E1%80%95}}</ref><ref>{{cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/116292.html|title=Myanmar athlete won silver medal in Asian Para Games|access-date=6 September 2021|archive-date=2 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902103529/https://myanmar.mmtimes.com/news/116292.html}}</ref> ==ဆုတံဆိပ်ဇယား== {| class="wikitable" style="font-size:85%; float:right;text-align:center" !ဆုတံဆိပ် !အမည် !အားကစားနည်း !ပွဲစဉ် |- |{{silver02}} |ကောင်းစံ |rowspan=2|စစ်တုရင် |တစ်ဦးချင်း |- |{{silver02}} | * ကောင်းစံ * မျိုးဆန်းအောင် * သန်းဌေး |အဖွဲ့လိုက် |- |{{silver02}} |ကျော်ထူး |rowspan=4|ရေကူး |မီတာ (၅၀) နောက်ပြန်ကူး |- |{{silver02}} |အောင်မြင့်မြတ် |မီတာ (၁၀၀) နောက်ပြန်ကူး |- |{{bronze03}} |အောင်မြင့်မြတ် |မီတာ (၅၀) အလွတ်ကူး |- |{{bronze03}} |အောင်ငြိမ်းဦး |မီတာ (၁၀၀) ရင်ဘောင်တန်းကူး |} {| class="wikitable" style="font-size:85%; float:right;text-align:center" ! colspan="7" |အားကစားနည်းအလိုက် ဆုတံဆိပ် |- |'''အားကစားနည်း''' | bgcolor="F7F6A8" |{{gold01}} | bgcolor="DCE5E5" |{{gold01}} | bgcolor="FFDBA9" |{{bronze03}} |'''စုစုပေါင်း''' |- |စစ်တုရင် | bgcolor="F7F6A8" |ဝ | bgcolor="DCE5E5" |၂ | bgcolor="FFDAB9" |ဝ |'''၂''' |- |ရေကူး | bgcolor="F7F6A8" |ဝ | bgcolor="DCE5E5" |၂ | bgcolor="FFDAB9" |၂ |'''၄''' |- !စုစုပေါင်း | style="background:gold;" |'''ဝ''' | style="background:silver;" |'''၄''' | style="background:#c96;" |'''၂''' |'''၆''' |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ]] eqphtk3pyr91ha279cw996m3k8qny7f 3 215992 1047099 694979 2026-08-07T16:32:09Z Deepfriedokra 88747 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ido66667]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dipodidaeus]] သို့ Deepfriedokraက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Ido66667|Ido66667]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Dipodidaeus|Dipodidaeus]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 694979 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ido66667 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) 8a07khk4j8mx0eqzwocylwpajbaifje 0 222429 1047018 808172 2026-08-07T13:36:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047018 wikitext text/x-wiki {{Infobox Olympic games|2022|Winter|Olympics| |image = ဖိုင်:2022 Winter Olympic Logo.png |alt = 180px |caption = |host_city = [[ပေကျင်းမြို့]]၊ {{flagicon|CHN}}[[တရုတ်နိုင်ငံ]] |motto = {{Unbulleted list|''Together for a Shared Future''|({{zh|s=一起向未来}})<ref>{{cite web|url=https://www.beijing2022.cn/sv1/wog.html?cmsid=20210917006926|title=在奥林匹克旗帜下"一起向未来"——北京2022年冬奥会和冬残奥会主题口号解读|date=17 September 2021|access-date=|archive-date=17 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917093707/https://www.beijing2022.cn/sv1/wog.html?cmsid=20210917006926|url-status=live}}</ref>}} |nations = ၉၁ |athletes = ၂၈၇၁ |events = ၁၀၉ (အားကစားနည်း ၇မျိုး) |opening = ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |closing = ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |opened_by = [[ရှီကျင့်ဖျင်]] {{small|(သမ္မတ)}} |cauldron = Dinigeer Yilamujiang<br>Zhao Jiawen |stadium = [[ပေကျင်း အမျိုးသားအားကစားကွင်း]] |winter_prev = [[၂၀၁၈ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|ပြုံချမ်း ၂၀၁၈]] |winter_next = ''[[၂၀၂၆ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|မီလန်နို - ကော့တီနာ ၂၀၂၆]]'' |summer_prev = [[၂၀၂၀ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|တိုကျို ၂၀၂၀]] |summer_next = ''[[၂၀၂၄ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|ပဲရစ် ၂၀၂၄]]'' }} '''၂၀၂၂ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ''' (သို့မဟုတ်) '''၂၀၂၂ ပေကျင်း''' ({{lang-en|2022 Winter Olympic}}၊ {{zh|s=2022年冬季奥林匹克运动会|p=Èr Líng Èr'èr Nián Dōngjì Àolínpǐkè Yùndònghuì}}) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် (၂၄)ကြိမ်မြောက် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၄)ရက်မှ (၂၀)ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့ပြီး အားကစားနည်းပေါင်း (၇)မျိုး ထည့်သွင်းကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ဆောင်းရာသီပွဲတော်သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် လက်ခံကျင်းပသည့် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ပြုံချမ်းဆောင်းရာသီပွဲတော်၊ ၂၀၂၀ တိုကျိုနွေရာသီပွဲတော်၊ ၂၀၂၂ပေကျင်းဆောင်းရာသီပွဲတော် တို့အား တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့၌ ကျင်းပသဖြင့် အရှေ့အာရှဒေသ၌ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများကို တစ်ဆက်တည်း ပြိုင်ပွဲ (၃)ခု ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ပေကျင်းမြို့သည် ၂၀၀၈နွေရာသီပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သေးသည်။ ထို့ကြောင့် နွေရာသီပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပသည့်မြို့သည် ဆောင်းရာသီပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပခြင်းမှာ သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးဖြစ်သည်။ [[ပေကျင်း အမျိုးသားအားကစားကွင်း]] အပါအဝင် ပေကျင်း၂၀၀၈ပွဲတော်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် အားကစားကွင်းများကို ဤ၂၀၂၂ပေကျင်းပွဲတော်တွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ရှင်ကျန်းဒေသရှိ လူနည်းစုများကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲချက်နှင့်အတူ ပြိုင်ပွဲကို သံတမန်နည်းအရ သပိတ်မှောက်မည်ဟု အမေရိကန်အပါအဝင် နိုင်ငံအချို့က ကြေညာထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/221448|title=ပေကျင်း အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို သံတမန်နည်းအရ သပိတ်မှောက်မည်ဟု အမေရိကန် ကြေညာ}}</ref>​နော်​ဝေနိုင်ငံ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့က နိုင်ငံအလိုက် ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ ရရှိခဲ့သည်။ ==လက်ခံကျင်းပခြင်း== ===အိမ်ရှင်ရွေးချယ်ခြင်း=== ၂၀၂၂ ဆောင်းရာသီပွဲတော်ကို လက်ခံကျင်းပရန်အတွက် အိမ်ရှင်နေရာယှဉ်ပြိုင်ခြင်းကို ၂၀၁၃ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၄ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား လျှောက်ထားခဲ့ကြရသည်။ လျှောက်ထားလာသည့် မြို့များမှ သင့်လျော်သည့် မြို့များကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီက ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ထိုအတောအတွင်း အိမ်ရှင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လျှောက်ထားသည့် အမျိုးသားအိုလံပစ်ကော်မတီ အချို့သည် ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားခြင်း၊ ဒေသတွင်း ထောက်ပံ့မှုနည်းခြငိ့ စသည့်အချက်များကြောင့် နုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ရက်နေ့တွင် နော်ဝေနိုင်ငံမှ အော်စလိုမြို့၊ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံမှ အာမာတီမြို့ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ ပေကျင်းမြို့တို့အား နောက်ဆုံးဆန်ခါတင်မြို့များအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နော်ဝေနိုင်ငံ အမျိုးသားအိုလံပစ်နှင့် မသန်စွမ်းအိုလံပစ်ကော်မတီသည်လည်း အော်စလိုတွင် ကျင်းပရန်အဆိုပြုထားသည့် ပြိုင်ပွဲအတွက် ကုန်ကျစရိတ်များကို လွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းရာ ပယ်ချခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် အိမ်ရှင်အဖြစ်လျှောက်ထားခြင်းမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဆိုချီဆောင်းရာသီပွဲတွင် ကုန်ကျစရိတ်အမြောက်အများ ကျသင့်ခဲ့သဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကော်မတီမှ ချမှတ်ထားသော ကြိုဆိုဧည့်ခံနေရာချထားရေးနှင့် ပက်သက်သော သတ်မှတ်ချက်များကို လူအများက ဝေဖန်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအထဲတွင် ကော်မတီအဖွဲ့ဝင်များအား အကောင်းဆုံးသော အရာများနှင့် ဧည့်ခံခြင်းများလည်း ပါဝင်သည်။ စလိတ်မဂ္ဂဇင်းက ကော်မတီအား ''မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ ဦးစီးသည့် နာမည်ဆိုးဖြင့် ရယ်စရာကောင်းသော အဖွဲ့အစည်း''ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ရက်နေ့တွင် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့၌ ကျင်းပသော အစည်းအဝေးတွင် တရုတ်နိုင်ငံ ပေကျင်းမြို့က (၄)မဲ အသာဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။ {| class="wikitable" |- ! colspan="7" |၂၀၂၂ ​​ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ အိမ်ရှင်​ရွေးချယ်ခြင်း ရလဒ် |- ! မြို့ ! အမျိုးသားအိုလံပစ်​ကော်မတီ ! style="background:silver;"|'''ဆန္ဒမဲ''' |- ||'''[[ပေကျင်းမြို့]]'''||'''{{CHN}}''' ||'''၄၄''' |- ||အာမာတီမြို့||{{KAZ}} ||၄၀ |} ===ကွင်းများ=== [[File:2022 Winter Olympics clusters location map-en.svg|thumb|တည်​နေရာများ]] [[File:Beijing national stadium.jpg|thumb|​ပေကျင်း အမျိုးသားအားကစားကွင်း]] [[File:Water Cube Ice Cube Beijing 2.jpg|thumb|အမျိုးသား​ရေကူးကန်]] [[File:National Speed Skating Oval Beijing 2.jpg|thumb|National Speed Skating Oval]] [[File:Shougang Big Air Venue (20210905144528).jpg|thumb|Big Air အားကစားကွင်း]] ==== ပေကျင်းဇုန် ==== * [[ပေကျင်း အမျိုးသားအားကစားကွင်း]] – ဖွင့်ပွဲ၊ ပိတ်ပွဲ * ပေကျင်း အမျိုးသားရေကူးကန် – curling * [[ပေကျင်း အမျိုးသား မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ]] – ရေခဲပြင်ဟော်ကီ * National Speed Skating Oval – speed skating * ကယ်ပီတယ် မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ – figure skating၊ short track speed skating * Wukesong Sports Centre –ရေခဲပြင်ဟော်ကီ * Big Air Shougang– snowboarding (Big Air), freestyle skiing (Big Air) * ပေကျင်း ၂၀၂၂ ဆောင်းရာသီအိုလံပစ် အားကစားရွာ ==== ရန်ချင်းဇုန် ==== * Xiaohaituo Alpine Skiing Field – alpine skiing * National Sliding Centre – bobsleigh၊ luge၊ skeleton * ရန်ချင်း အိုလံပစ်ရွာ ==== Zhangjiakou zone ==== * National Ski Jumping Centre – ski jumping၊ Nordic combined (ski jumping) * အမျိုးသား နှစ်မျိုးဆင့်အားကစားနည်း စင်တာ – နှစ်မျိုးဆင့်အားကစားနည်း * Genting Snow Park – snowboarding၊ freestyle skiing * National Cross-Country Centre – Nordic combined (cross-country)၊ Cross-country skiing ===ပြဿနာများနှင့် သပိတ်​မှောက်ခြင်း=== ပေကျင်းအိုလံပစ်ရှိ အချို့သော နေရာများသည် ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းကျရန်အတွက် အခက်အခဲများရှိသည်။ နှင်းဖြင့် ကစားရမည့် အားကစားနည်းများအတွက် အခြားသော နေရာများမှ နှင်းများ ပို့ဆောင်ရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကြီးမားခြင်းနှင့် အခက်အခဲများစွာရှိသည်။ ထိုကိစ္စများအတွက် ဝေဖန်သူများရှိခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲကျင်းပရန် တစ်နှစ်အလိုကပင် ပြိုင်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ရန် ဆန္ဒပြမှုများ ရှိခဲ့သည်။ လူ့အခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်နေသော တရုတ်နိုင်ငံအား ပြိုင်ပွဲကျင်းပခွင့်ပေးသည်ဟုဆိုကာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကော်မတီကို ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=၂၀၂၂ ပေကျင်းဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ကို သပိတ်မှောက်ရန် တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားသူများ တိုက်တွန်း|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/150913.html|accessdate=27 December 2021|archivedate=27 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227052929/https://myanmar.mmtimes.com/news/150913.html}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံ ရှင်ကျန်းဒေသရှိ လူနည်းစုများကို တရုတ်အစိုးရက ကိုင်တွယ်ရာတွင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ၊ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များနှင့်အတူ ပြိုင်ပွဲကို သံတမန်နည်းအရ သပိတ်မှောက်မည်ဟု အမေရိကန်က ကြေညာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ပြိုင်ပွဲသို့ အားကစားသမားများ စေလွှတ်မည်ဖြစ်ကာ အစိုးရကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်မည်မဟုတ်ပေ။ ဤသပိတ်မှောက်မှုကို အမေရိကန်နှင့်အတူ ၎င်း၏ မဟာမိတ်နိုင်ငံများ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=ပေကျင်းအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို အမေရိကန်ကဲ့သို့ သံတမန်နည်းအရ သပိတ်မှောက်မည်ဟု ဩစတြေးလျ ကြေညာ|url=https://elevenbroadcasting.com/broadcast/30462}}</ref>အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကော်မတီကမူ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်မှာ အစိုးရတစ်ရပ်၏ နိုင်ငံရေးသဘောသက်သက်သာဖြစ်ကြောင်းနှင့် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို အပြည့်အဝ လေးစားမှုရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=ပေကျင်း အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို သံတမန်နည်းအရ သပိတ်မှောက်မည်ဟု အမေရိကန် ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/221448}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံကမူ သပိတ်မှောက်သည်ဟု မသုံးစွဲသော်လည်း အစိုးရကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်မည်မဟုတ်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=ပေကျင်းအိုလံပစ်သို့ အစိုးရကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်မည်မဟုတ်ဟု ဂျပန် ပြောကြား|url=https://news-eleven.com/article/222564}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက အမေရိကန်အနေဖြင့် ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးကို ထိခိုက်စေပြီး ၎င်းတို့အနေဖြင့် ပြန်လည်ပေးဆပ်ရမည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ တရုတ်နိုင်ငံဌာနေကိုယ်စားလှယ်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူကမူ အမေရိကန်အနေဖြင့် ထိုသို့သပိတ်မှောက်သည်ဟု ပြောခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို တိုက်ရိုက်ပင် နိုင်ငံရေးပြက်လုံး ထုတ်နေခြင်းဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် အားကစားသမားများနှင့် ဧည့်ပရိသတ်များကို ကြိုဆိုရန် အသင့်ဖြစ်နေပြီဖြစ်ပြီး ပြိုင်ပွဲကို မလာချင်သူများအတွက်အဖြေမှာ ၎င်းတို့လာသည်ဖြစ်စေ မလာသည်ဖြစ်စေ ပေကျင်းပွဲတော်များမှာ ဆက်ရှိနေမည်ဖြစ်ပြီး အောင်မြင်မှုများ ရရှိဦးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=ပေကျင်းအိုလံပစ်ကို အမေရိကန်က “သံတမန်ရေးရာ သပိတ်မှောက်” ခြင်းသည် မိမိကိုယ်ကို တိုက်ရိုက် “နိုင်ငံရေးပြက်လုံးထုတ်ခြင်း ” ဖြစ်ဟု ကုလကိုယ်စားလှယ်ပြော|url=https://xinhuamyanmar.com/mm-en/%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%9B/|archive-date=27 December 2021|access-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227052920/https://xinhuamyanmar.com/mm-en/%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%9B/|url-status=dead}}</ref> ====သံတမန်နည်းအရ သပိတ်​မှောက်သည့်နိုင်ငံများ==== * {{flag|LTU}} * {{flag|USA}}<ref>{{Cite news|title=White House announces US diplomatic boycott of 2022 Winter Olympics in Beijing|url=https://www.cnn.com/2021/12/06/politics/us-diplomatic-boycott-winter-olympics/index.html|website=CNN|access-date=|date=6 December 2021}}</ref> * {{flag|NZL}}<ref>{{Cite news|last1=Brockett|first1=Matthew|title=New Zealand Diplomats Won’t Attend Winter Olympics in China|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-12-06/new-zealand-diplomats-won-t-attend-winter-olympics-in-china|work=Bloomberg|access-date=|date=6 December 2021}}</ref> * {{flag|AUS}}<ref>{{Cite news|title=2022 Beijing Winter Olympics: Australia joins US diplomatic boycott|url=https://www.bbc.com/news/world-australia-59573500|website=BBC News|access-date=|date=8 December 2021}}</ref> * {{flag|GBR}}<ref>{{Cite news|title=Australia, UK join diplomatic boycott of Beijing Winter Games|url=https://www.reuters.com/world/china/australia-joins-diplomatic-boycott-beijing-winter-games-2021-12-08/|website=Reuters|access-date=|date=8 December 2021}}</ref> * {{flag|CAN}}<ref>{{Cite news|title=Canada joining diplomatic boycott of Beijing Winter Olympics|url=https://globalnews.ca/news/8433493/canada-beijing-diplomatic-boycott-announcement/|website=Global News|access-date=|date=8 December 2021}}</ref> * {{flag|Kosovo}}<ref>{{Cite news|title=Kosovo boycotts Beijing Winter Olympics |url=https://alsat.mk/kosova-bojkoton-lojrat-olimpike-ne-pekin/|website=Alsat News|access-date=|date=8 December 2021}}</ref> * {{flag|JPN}}<ref>{{Cite web|date=11 December 2021|title=Japan won't send Cabinet ministers to attend Beijing Olympics|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/12/11/national/politics-diplomacy/japan-china-olympic-boycott-beijing/|access-date=|website=The Japan Times|language=en-US|archive-date=12 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212222511/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/12/11/national/politics-diplomacy/japan-china-olympic-boycott-beijing/}}</ref> * {{flag|EST}} * {{flag|AUT}}<ref>{{Cite news|last=Noyan|first=Oliver|title=Austria says its Olympic boycott is not political|url=https://www.euractiv.com/section/politics/short_news/%e2%80%8b%e2%80%8baustria-says-its-olympic-boycott-is-not-political/|date=15 December 2021|access-date=|website=www.euractiv.com|language=en-GB}}</ref> * {{flag|BEL}} ==ပြိုင်ပွဲအထိမ်းအမှတ်များ== [[File:B-5425@PEK (20200905172542).jpg|thumb|၂၀၂၂ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများ၏ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်များ၊ လာဘ်ကောင်များကို ခြယ်သထားသော အဲချိုင်းနားလေကြောင်းလိုင်းမှ လေယာဉ်တစ်စီး]] ===အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်=== ၂၀၂၂ ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်မှာ '''冬''' (ဆောင်းရာသီ)ကို ဖဲကြိုးများနှင့် ပုံဖော်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အပေါ်ပိုင်းသည် နှင်းလျှောစီးသူအနေဖြင့် ပုံဖော်ထားပြီး အောက်ပိုင်းသည် စကိတ်စီးသူအနေဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။ အနက်ရောင်မှလွဲ၍ အိုလံပစ်အရောင်များနှင့် တရုတ်နိုင်ငံအလံအရောင်ကို အသုံးပြုထားသည်။ ===လာဘ်ကောင်=== ၂၀၂၂ ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ၏ အထမ်းအမှတ်လာဘ်ကောင်မှာ ''Bing Dwen Dwen'' ဟုအမည်ရသော [[ပန်ဒါဝက်ဝံကြီး]] ဖြစ်သည်။ ထိုဝက်ဝံကြီးသည် အဖြူရောင် ရေခဲဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။ ခေါင်းဆောင်းကိုလည်း ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်အားကစားနည်းများကို ကိုယ်စားပြုသည့် နှင်းများနှင့် ရေခဲများဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။ ပန်ဒါဝက်ဝံကြီးမှာ တရုတ်နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသည့် အရာများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အမည်နာမမှာ တရုတ်ဘာသာစကားတွင် အဓိပ္ပါယ်အမျိုးမျိုးကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ''Bing'' မှာ ရေခဲ၊ ''Dwen Dwen'' မှာ ကြံခိုင်ပြီး အသက်ဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ သူ၏ရွှေရောင်နှလုံးသားမှ ဆောင်းရာသီအိုလံပစ် အားကစားနည်းအားလုံးကို ချစ်မြတ်နိုးကာ အိုလံပစ်အားကစားပြိုင်ပွဲ၏ စစ်မှန်သောစိတ်ဓာတ်ကို ပြသရန် အသင့်စောင့်ကြိုနေခြင်းကို ပုံဖော်ထားသည်။ ==ပွဲများနှင့်အားကစား== ===ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား=== ၂၀၂၂ ပေကျင်း ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်၏ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ၂၀၂၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ရက်နေ့ ည (၈:၀၀)တွင် ပေကျင်းမြို့ရှိ [[ပေကျင်း အမျိုးသားအားကစားကွင်း]]၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံအချို့က အစိုးရကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းမရှိ​ပေ။ ရုရှားနိုင်ငံသမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်]] အပါအဝင် နိုင်ငံအသီးသီးမှ အကြီးအကဲများ တက်​ရောက်ခဲ့ကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်က ပြိုင်ပွဲကို ဖွင့်လှစ်​ပေးခဲ့သည်။ [[File:Putin attended the opening ceremony of 2022 Beijing Winter Olympics (3).jpg|thumb|ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား]] ===ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား=== ၂၀၂၂ ပေကျင်း ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်၏ ပိတ်ပွဲအခမ်းအနားကို ၂၀၂၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ရက်နေ့ ည (၈:၀၀)တွင် ပေကျင်းမြို့ရှိ [[ပေကျင်း အမျိုးသားအားကစားကွင်း]]၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ​အိုလံပစ်အလံကို ပေကျင်းမြို့​တော်ဝန်မှ ၂၀၂၆ပွဲ​တော်ကို လက်ခံကျင်းပမည့် အီတလီနိုင်ငံမှ မြို့​တော်ဝန်များကို လွှဲ​ပြောင်း​ပေးခဲ့သည်။ ===အားကစားနည်းများ=== ၂၀၂၂ ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်အားကစားနည်း (၇)မျိုးမှ ပွဲစဉ်ပေါင်း (၁၀၉)ပွဲ ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" style="width: 100%;" |- !အားကစားနည်းများ |- | {{Columns-list|colwidth=20em| * [[File:Biathlon pictogram.svg|20px]] ၂မျိုးဆင့်အားကစားနည်း *Bobsledding **[[File:Bobsleigh pictogram.svg|20px]] Bodsleigh **[[File:Skeleton pictogram.svg|20px]]Skeleton *[[File:Curling pictogram.svg|20px]] Curling *[[File:Ice hockey pictogram.svg|20px]] ​ရေခဲပြင်​ဟော်ကီ *[[File:Luge pictogram.svg|20px]] Luge *စကိတ် **[[File:Figure skating pictogram.svg|20px]] Figure Skating **[[File:Short track speed skating pictogram.svg|20px]] Short track speed skating **[[File:Speed skating pictogram.svg|20px]] Speed Skating *နှင်း​လျှောစီး **[[File:Alpine skiing pictogram.svg|20px]] Alpine skiing **[[File:Cross country skiing pictogram.svg|20px]] Cross-country skiing **[[File:Freestyle skiing pictogram.svg|20px]] Freestyle skiing **[[File:Nordic combined pictogram.svg|20px]] Nordic combined **[[File:Ski jumping pictogram.svg|20px]] Ski jumping **[[File:Snowboarding pictogram.svg|20px]] Snowboarding }} |} ===ပါဝင်သည့်နိုင်ငံများ=== [[File:2022 Winter Olympic games countries.svg|thumb|center|upright=2.8|]] *<font color="1e90ff">'''Blue'''</font> = ပထမဆုံးအကြိမ်ပါဝင်ခြင်း *<font color="00ff7f">'''Green'''</font> = ယခင်ကတည်းကပါဝင်ဖူး​သောနိုင်ငံများ တားမြစ်ဆေးဆိုင်ရာ ဓာတ်ခွဲခန်းအချက်အလက်များကို အစိုးရမှ ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၁၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၉ရက်နေ့တွင် ရုရှားနိုင်ငံအား အားကစားပွဲအားလုံး.ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် (၄)နှစ်တိုင် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရုရှားအားကစားသမားများ အနေဖြင့် ရုရှားနိုင်ငံအလံအောက်မှ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရပေ။ ထို့ကြောင့် ရုရှားအိုလံပစ်ကော်မတီ အလံအောက်တွင် '''Neutral Athlete''' အမည်ဖြင့်သာ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရမည်ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable collapsible collapsed sortable" style="border:0;" |- ! [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ|IOC]] ! နိုင်ငံ ! အားကစားသမားဦး​ရေ |- |ALB |{{flag|Albania}} | |- |AND |{{flag|Andorra}} | |- |ARG |{{flag|Argentina}} | |- |ARM |{{flag|Armenia}} | |- |AUS |{{flag|Australia}} | |- |AUT |{{flag|Austria}} | |- |AZE |{{flag|Azerbaijan}} | |- |BLR |{{flag|Belarus}} | |- |BEL |{{flag|BEL}} | |- |BIZ |{{flag|Belize}} | |- |BEN |{{flag|Benin}} | |- |BOL |{{flag|Bolivia}} | |- |BIH |{{flag|Bosnia and Herzegovina}} | |- |BRA |{{flag|Brazil}} | |- |BUL |{{flag|Bulgaria}} | |- |CAN |{{flag|Canada}} | |- |CHI |{{flag|Chile}} | |- |CHN |{{flag|China}} {{small|(အိမ်ရှင်)}} | |- |COL |{{flag|Colombia}} | |- |CRO |{{flag|Croatia}} | |- |CYP |{{flag|Cyprus}} | |- |CZE |{{flag|Czech Republic}} | |- |DEN |{{flag|Denmark}} | |- |TLS |{{flag|East Timor}} | |- |ECU |{{flag|Ecuador}} | |- |ERI |{{flag|Eritrea}} | |- |EST |{{flag|Estonia}} | |- |FIN |{{flag|Finland}} | |- |FRA |{{flag|France}} | |- |GEO |{{flag|Georgia}} | |- |GER |{{flag|Germany}} | |- |GBR |{{flag|Great Britain}} | |- |GRE |{{flag|Greece}} | |- |HAI |{{flag|Haiti}} | |- |HKG |{{flag|Hong Kong}} | |- |HUN |{{flag|Hungary}} | |- |ISL |{{flag|Iceland}} | |- |IND |{{flag|India}} | |- |IRI |{{flag|Iran}} | |- |IRL |{{flag|Ireland}} | |- |ISR |{{flag|Israel}} | |- |ITA |{{flag|Italy}} | |- |JPN |{{flag|Japan}} | |- |KAZ |{{flag|Kazakhstan}} | |- |KEN |{{flag|Kenya}} | |- |KOS |{{flag|Kosovo}} | |- |KGZ |{{flag|Kyrgyzstan}} | |- |LAT |{{flag|Latvia}} | |- |LBN |{{flag|Lebanon}} | |- |LIE |{{flag|Liechtenstein}} | |- |LTU |{{flag|Lithuania}} | |- |LUX |{{flag|Luxembourg}} | |- |MAD |{{flag|Madagascar}} | |- |MAS |{{flag|Malaysia}} | |- |MLT |{{flag|Malta}} | |- |MEX |{{flag|Mexico}} | |- |MON |{{flag|Monaco}} | |- |MGL |{{flag|Mongolia}} | |- |MNE |{{flag|Montenegro}} | |- |MAR |{{flag|Morocco}} | |- |NED |{{flag|Netherlands}} | |- |NZL |{{flag|New Zealand}} | |- |NGR |{{flag|Nigeria}} | |- |MKD |{{flag|North Macedonia}} | |- |NOR |{{flag|Norway}} | |- |PAK |{{flag|Pakistan}} | |- |PER |{{flag|Peru}} | |- |PHI |{{flag|Philippines}} | |- |POL |{{flag|Poland}} | |- |POR |{{flag|Portugal}} | |- |PUR |{{flag|Puerto Rico}} | |- |ROC | [[:en:Russian Olympic Committee athletes at the 2020 Summer Olympics|ROC]] | |- |ROU |{{flag|Romania}} | |- |SMR |{{flag|San Marino}} | |- |KSA |{{flag|Saudi Arabia}} | |- |SRB |{{flag|Serbia}} | |- |SVK |{{flag|Slovakia}} | |- |KOR |{{flag|South Korea}} | |- |ESP |{{flag|Spain}} | |- |SWE |{{flag|Sweden}} | |- |SUI |{{flag|Switzerland}} | |- |TPE |{{flag|Chinese Taipei}} | |- |THA |{{flag|Thailand}} | |- |TUR |{{flag|Turkey}} | |- |UKR |{{flag|Ukraine}} | |- |USA |{{flag|United States}} | |- |UZB |{{flag|Uzbekistan}} | |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆောင်းရာသီအိုလံပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲများ]] ky6mz8okriap68isa6gspv0wxxxygpj 0 222797 1047007 1019230 2026-08-07T13:21:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047007 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = ၂၀၁၈ သမ္မတ ကြားဖြတ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | country = Myanmar | type = presidential | ongoing = no | previous_election =၂၀၁၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | previous_year = ၂၀၁၆ | next_election = ၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | next_year = ၂၀၂၆ | election_date = ၂၈ မတ် ၂၀၁၈ | turnout = ၆၃၆ (၉၆.၈%) | 1blank =အစုအဖွဲ့ | image1 = [[File:The President, Shri Ram Nath Kovind meeting the President of Myanmar, Mr. U. Win Myint, at Presidential Palace, in Nay Pyi Taw, Myanmar on December 11, 2018 (1) (cropped).jpg|130x130px]] | nominee1 = [[ဦးဝင်းမြင့်]] | 1data1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | party1 = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် | electoral_vote1 = ၄၀၃ | percentage1 = ၆၃.၇၇% | image2 = | nominee2 = ဦး [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] | 1data2 = [[တပ်မတော်]] | party2 = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ | electoral_vote2 = ၂၁၁ | percentage2 = ၃၃.၉၉% | image3 = [[File:Henry Van Thio (cropped).jpg|130x130px]] | nominee3 = [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] | 1data3 = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | party3 = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် | electoral_vote3 = ၁၈ | percentage3 = ၂.၈၅% | title = သမ္မတ | posttitle = ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပြီး သမ္မတ | before_election = [[ဦးထင်ကျော်]] <br>ဦးမြင့်ဆွေ (ယာယီ) | before_party = | after_election = ဦးဝင်းမြင့် | after_party = }} [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] [[ဦးထင်ကျော်]] နုတ်ထွက်ပြီးနောက် သမ္မတအသစ်အား ကြားဖြတ်ရွေးချယ်ခြင်းကို ၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ရက်နေ့တွင် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]ရှိ [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ပထမဆုံးအကြိမ်အနေဖြင့် သမ္မတတစ်ဦးအား ကြားဖြတ်ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းတွင် ဦးဝင်းမြင့်၊ ဦးမြင့်ဆွေနှင့် ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ တို့က နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁)၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) တို့အဖြစ် အသီးသီး ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့သည် ၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၌ ကျမ်းကျိန်ပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့အဟောင်းကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း၍ အစိုးရအဖွဲ့အသစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း== ၂၀၁၆ခုနှစ်မှစ၍ သမ္မတတာဝန်ထမ်းဆောင်လာသော [[ဦးထင်ကျော်]]သည် ၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ အခြေခံဥပဒေအရ ဒုတိယသမ္မတ (၁)ဖြစ်သူ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]က ယာယီသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူထားရသည်။ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် သမ္မတအသစ်ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရန် ပြင်ဆင်ကြသည်။ ထိုစဉ်က [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] [[ဦးဝင်းမြင့်]]မှာ သမ္မတနေရာ ရယူရန်အတွက် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/media/videos/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80/|title=နိုင်ငံတော် သမ္မတဦးထင်ကျော် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်|access-date=6 January 2022|archive-date=4 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104021811/https://xinhuamyanmar.com/media/videos/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba-%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%91%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%80/|url-status=dead}}</ref> ==ရွေးချယ်ခြင်းစနစ်ပုံစံ== ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အခန်း (၃) အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများသည် [[နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ]]များ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များကို ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းသည့် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]က ရွေးချယ်ကြရသည်။ အခြေခံဥပဒေအရ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]နှင့် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]တို့ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် မြို့နယ် (သို့မဟုတ်) လူဦးရေကို အခြေခံ၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၃၃၀)ဦး၊ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၁၁၀)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၄၄၀)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် (၁၄)ခုမှ တူညီစွာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၁၆၈)ဦး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၅၆)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၂၂၄)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ ထိုလွှတ်တော်နှစ်ရပ်ကို ပေါင်းစည်း၍ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကို (၆၆၄) ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ ===သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့=== {{main|သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့}} အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၆၀)အရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့ သုံးစုဖြင့် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! colspan="2" | သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ<ref name="cont">{{cite book|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|url=http://www.myanmarconstitutionaltribunal.org.mm/lawdatabase/my/download/file/fid/137|access-date=31 March 2016|archive-date=30 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230160924/http://www.myanmarconstitutionaltribunal.org.mm/lawdatabase/my/download/file/fid/137|url-status=dead}}</ref> |- !အစုအဖွဲ့ !ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် |- |ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့ |'''၃၃၀''' |- |အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့ |'''၁၆၈''' |- |လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့ |'''၁၆၆''' |- |<center>'''စုစုပေါင်း'''<center/> |၆၆၄ |} ထိုအစုအဖွဲ့ သုံးစုမှ ဒုတိယသမ္မတလောင်းအသီးသီးကို တင်သွင်းရမည်။ ထိုကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ပါဝင်သော လွှတ်တော်နှစ်ရပ်၏ အကြီးအမှူး၊ ဒုတိယအကြီးအမှူးများက အရည်အချင်းစစ်ဆေးရမည်။ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အားလုံးက ဒုတိယသမ္မတလောင်း (၃)ဦးအား မဲပေးရွေးချယ်ကြရမည်။ မဲအများဆုံးရသူက နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ဒုတိယမဲအများဆုံးရသူက ဒုတိယသမ္မတ - ၁၊ တတိယမဲအများဆုံးရသူက ဒုတိယသမ္မတ -၂ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ရာထူးသက်တမ်းမကုန်ဆုံးမီ နုတ်ထွက်သွားသော အခြေအနေများအတွက် အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၃ (က) အရ ဒုတိယသမ္မတ (၁)သည် ယာယီသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူရသည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေး ကျင်းပနေချိန်ဖြစ်ပါက (၇)ရက်အတွင်း၊ အစည်းအဝေးကျင်းပနေချိန်မဟုတ်ပါက (၂၁)ရက်အတွင်း သမ္မတအသစ် ရွေးချယ်နိုင်ရန်အတွက် ယာယီသမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကထံသို့ အကြောင်းကြားရမည်။ ထို့နောက် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့က အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၆၀)ပါ အချက်များနှင့်အညီ သမ္မတအသစ်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရသည်။ ==ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ== ===ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့=== ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားသော သမ္မတ ဦးထင်ကျော်မှာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့မှ တင်သွင်းထားခြင်းဖြစ်သဖြင့် ဒုတိယသမ္မတလောင်းအသစ်တစ်ဦးကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့မှ ထပ်မံတင်သွင်းရသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့မှ ဦးဝင်းမြင့်အား အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့သည်။ သူသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ကာ ၂၀၁၅ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရန်ကုန်တိုင်း [[တာမွေမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ အနိုင်ရခဲ့ကာ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်မခံရမီအထိ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ရက်နေ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၇)နေရာ လစ်လပ်နေရာ ကျန်ရှိသော (၃၂၃) ဦးအနက် (၃၀၄)ဦး မဲပေးခဲ့သည်။ {| class="wikitable" |- ! colspan="5" | ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့အတွင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ရွေးချယ်ခြင်းရလဒ် |- !colspan=2|ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !ပါတီ !မဲအရေအတွက် !ရာခိုင်နှုန်း |- |style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | | '''[[ဦးဝင်းမြင့်]]''' |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |၂၇၃ |၉၁ |- |style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}};| |'''ဦး [[သောင်းအေး]]''' |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၂၇ |၉ |- |colspan=3|စုစုပေါင်း |၃၀၀ |၁၀၀ |- |colspan=3|ခိုင်လုံမဲ |၃၀၀ |၉၈.၆၈ |- |colspan=3|ပယ်မဲ |၄ |၁.၃၂ |} ===ကျန်အစုအဖွဲ့များ=== အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တပ်မတော်သား အစုအဖွဲ့များမှ တင်သွင်းသော ဦးမြင့်ဆွေနှင့် ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူတို့သည် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူများဖြစ်သဖြင့် ၎င်းတို့သည် အလိုအလျောက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ==မဲရလဒ်== ၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေး၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို မဲပေးရွေးချယ်ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့မှ တင်သွင်းသော ဦးဝင်းမြင့်က မဲအများဆုံးရရှိကာ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်မတော်သားအစုအဖွဲ့မှ တင်သွင်းသော ဦးမြင့်ဆွေက ဒုတိယမဲအများဆုံးရရှိကာ ဒုတိယသမ္မတ (၁)အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့မှ တင်သွင်းသော ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူက တတိယမဲအများဆုံးရရှိကာ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ်လည်းကောင်း မူလ တာဝန်များအတိုင်း ဆက်လက် ရွေးချယ်ခံရသည်။<ref name="vpwinmyint">{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-43565345.amp?usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D&amp_js_v=a6&amp_gsa=1#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&csi=0&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-43565345|title=ဦးဝင်းမြင့် သမ္မတသစ်ဖြစ်လာ}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="5" | သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်ခြင်း မဲရလဒ်<ref>{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ဦးဝင်းမြင့် သမ္မတဖြစ်ပြီ}}</ref> |- !colspan=2|ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !ပါတီ !မဲအရေအတွက် !ရာခိုင်နှုန်း |- |style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"| |[[ဦးဝင်းမြင့်]] |[[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] |၄၀၃ |၆၃.၇၇ |- |style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}};| | ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၂၁၁ |၃၃.၃၉ |- |style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"| |ဦး[[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] |[[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] |၁၈ |၂.၈၅ |- |colspan=3|စုစုပေါင်း |၆၃၂ |၁၀၀ |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] eic3dg0e0dv2l7dxgfvtv1ubgychhkc 0 225317 1047116 1046538 2026-08-07T16:35:30Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047116 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် |lang1 = အင်္ဂလိပ် |name_lang1 = Chin National Organization | logo = Logo of CNO.jpg |colorcode = |leader = |chairman = |president = |secretary_general = |spokesperson = ဆလိုင်းဝီလီယမ်ချင်း |leader1_title = |leader1_name = |leader2_title = |leader2_name = |leader3_title = |leader3_name = |slogan = |founder = |founded = {{Start date|၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၁}} |dissolved = |merger = |split = |merged = |headquarters = |newspaper = |student_wing = |youth_wing = |wing1_title = လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း |wing1 = [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |wing2_title = |wing2 = |wing3_title = |wing3 = |membership_year = |membership = |ideology = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်]]<br>[[ချင်းလူမျိုး|ချင်းအခွင့်အရေး]] |position = |national = |international = |colors = |affiliation1_title = |affiliation1 = |website = |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |country2 = |state = [[ချင်းပြည်နယ်]] |flag = CNO-CNDF Flag.svg }} '''ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်''' ({{lang-en|Chin National Organizatoin}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]နှင့် ပြည်သူလူထုအပေါ် ဖိနှိပ်အကြမ်းဖက်သော [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]၏ လှုပ်ရှားမှုများကို ဆန့်ကျင်သည့် [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ချင်းပြည်နယ်ပြင်ပ (ကလေး-ကဘော်)ရှိ ချင်းလူငယ်များနှင့် နိုင်ငံတကာရှိ ချင်းလူမျိုးများမှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့သစ်ကြေညာ |url=https://burmese.dvb.no/archives/458934 |access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၂ |language=en |date=22 ဧပြီ 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်းကြေညာ |url=https://burmese.voanews.com/a/chin-youth-formed-chin-defence-armed-group/5862960.html |website=ဗွီအိုအေ |access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၂ |language=my}}</ref> ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (Chin National Defense Force) ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === ၂၀၂၆ === ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (CNO/CNDF) က ၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်၌ အဖွဲ့အစည်းက သိရှိတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းမရှိဘဲ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီ၌ နေပြည်တော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့ (NSPNC) နှင့် စစ်တပ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည့် ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ပူးဒေးဗစ်အား တာဝန်မှ ရပ်စဲလိုက်ကြောင်း ကြေညာထားသော်လည်း နယူးဒေလီတွေ့ဆုံမှုတွင် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှု ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (NSPNC) ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်၊ ကတိကဝတ်၊ နားလည်မှုတို့ လုံးဝမရှိခဲ့ကြောင်းလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-04 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -မြန်မာနဲ့ ပြန်လည်ထိတွေ့ဆက်ဆံဖို့ အာဆီယံကို ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c2351gp7jvjt |access-date=2026-08-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Facebook|cnoheadquarters}} {{Myanmar-party-stub}} [[ကဏ္ဍ:ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] rkgb2pvmqnje0wmr063r1n8y8cgxtwn 0 235787 1047209 1025493 2026-08-07T18:02:23Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047209 wikitext text/x-wiki {{Infobox minister |honorific-prefix=စည်သူ၊ ဒေါက်တာ |name=သက်ခိုင်ဝင်း |image= |alt= |caption= | office = [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end = |appointer = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |president= [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor= ''ကိုယ်တိုင်'' |successor = |deputy= ဒေါက်တာ အေးထွန်း |office2 = |appointer2 = အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ | 1blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata2 = [[ညိုစော|ညိုစော]] |term_start2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' |successor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' |deputy2 = ဒေါက်တာအေးထွန်း |office3 = |appointer3 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |deputy3 = ဒေါက်တာအေးထွန်း | 1blankname3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata3 = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် | term_start3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | term_end3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |predecessor3 = ဒေါက်တာ [[မြင့်ထွေး]] |successor3 = ''ကိုယ်တိုင်'' |office5 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency5 = [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]] |term_start5 = ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ |term_end5 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |majority5 = ခိုင်လုံမဲ ၁၉၃၈၇ <br>{{small|(၄၅.၁၁ရာခိုင်နှုန်း)}} |predecessor5 = [[မေဝင်းမြင့်|ဒေါက်တာ မေဝင်းမြင့်]] <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} |successor5 = ''လစ်လပ်'' |order6=[[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး |term_start6= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end6= ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |leader6= ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor6= ဒေါက်တာ [[မြင့်ထွေး]] |deputy6= ဒေါက်တာအေးထွန်း |predecessor6 = ဒေါက်တာ [[မြင့်ထွေး]] |successor6 = ''ကိုယ်တိုင်'' |cabinet=[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]] <br> ဦးညိုစောအစိုးရ <br> ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ |birth_date={{b-da|14 November 1961}} |birth_place= [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]]၊[[ရန်ကုန်မြို့]] |death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> |death_place= |nationality=မြန်မာ |party= [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |ethnicity= |other_names= |known_for= |alma_mater= ဆေးတက္ကသိုလ် |occupation= ဆရာဝန် |spouse= |children= }} '''ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း''' (၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် နိုင်ငံရေးသမား နှင့် မြန်မာဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Union Minister for Health Dr Thet Khaing Win Attends Opening Ceremony of Secretariat of ASEAN Centre for Public Health Emergencies in Bangkok |url=https://infosheet.org/node/3188 |access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |archive-date=15 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915133918/https://infosheet.org/node/3188 }}</ref> ၎င်းသည် မရမ်းကုန်းမြို့နယ်ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှ တင်မြှောက်ခံရသူဖြစ်သည်။ ယင်းမတိုင်မီက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံခဲ့ပြီး<ref>{{cite news |title=ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး ၁၁ ဦး အသစ်ခန့်အပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/01/237451.html |access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |work=ဧရာဝတီ |date=1 ဖေဖော်ဝါရီ 2021}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါဝန်ကြီးဌာနအား ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခုခွဲထုတ်လိုက်သောအခါ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=MoHS minister Dr Thet Khaing Win meets Myanmar red cross society |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/en/mohs-minister-dr-thet-khaing-win-meets-myanmar-red-cross-society |website=MDN - Myanmar DigitalNews |access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=en |archive-date=11 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211101316/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/en/mohs-minister-dr-thet-khaing-win-meets-myanmar-red-cross-society }}</ref> ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းမခံရမီက ၎င်းသည် ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန၏ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း – နွေဦးမြန်မာ |url=https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/ |website=nwayoomyanmar.com |access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |archive-date=11 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211095810/https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/ }}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝနှင့်ပညာရေး == ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် မူလတန်းပညာကို အထက(၂) မရမ်းကုန်းတွင် စတင်သင်ယူပြီး၊ထိုကျောင်းမှပင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ် တွင် အမှတ်(၂) ဒေသကောလိပ် (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ လှိုင်နယ်မြေ)မှတဆင့် ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ် ၁]] မှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၄ ရက် တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မန္တလေးအထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံကြီးတွင် လက်ထောက်ခွဲစိတ်ဆရာဝန်အဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၈ရက် တွင် [[ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး|ရန်ကုန်ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃၁ရက် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်မှ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့(ဆေးပညာ)(သမားတော်ဘွဲ့) M.Med.Sc (Int.Med) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် လက်ထောက်ခွဲစိတ်ဆရာဝန်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၅ မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ Royal College of Physician ကောလိပ်တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး MRCP (UK) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ပြည်အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံကြီးတွင် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ရက် မှ ၂၀၀၀ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ရက် နေ့အထိလည်းကောင်း၊ ဆေးတက္ကသိုလ် ၁ တွင် ၂၀၀၀ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၅ရက်မှ ၂၀၀၃ မတ် ၃၁ရက်အထိ ကထိကရာထူး၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ရက်မှ ၂၀၀၅ မတ်လ ၁ရက်အထိ တွဲဖက်ပါမောက္ခစသည်ဖြင့် တာဝန်အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၂၂ရက်မှ ၂၀၁၅ခုနှစ် ဧပြီ ၂၀ရက်အထိ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၀ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဖြစ်လာသည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီ ၃၁ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Thet Khaing Win |url=https://roscongress.org/en/speakers/vin-tet-kaing/biography/ |website=Roscongress Building Trust |access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=en}}</ref> == ‌နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြုပြီး မရမ်းကုန်းမြို့နယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။အဆိုပါမဲဆန္ဒနယ်တွင် တစ်သီးပုဂ္ဂလအမတ်လောင်း ဒေါက်တာခင်ခင်ကျော့၊ [[ပြည်သူ့ပါတီ]]၊[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]၊[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]]၊[[ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] နှင့်[[ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်ပါတီ]] ဝင်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း သည် မရမ်းကုန်းမြို့နယ်အတွင်း မဲပေးကြသူများ၏ ခိုင်လုံမဲ စုစုပေါင်း ၄၂၉၇၄ မဲ ရှိရာတွင် ၁၉၃၈၇မဲ ဖြင့် (မဲပေးကြသူများ၏ ရာခိုင်နှုန်း ၄၅.၁၁ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့်)အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=4-1-2026_Anut_5_26_Pyithu_56%20.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=4917&token=7b57ef01d2f81f58b68f21687870d0b4f218e9bd82fdef468143971b5f76a9eb1af533c588043cdabd75c7f7454ada6beeaa98bc685af1cfe3c7b6874327215c|title=၂၀၂၅ ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၁၉ မတ် ၂၀၂၆|date=}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၆ခုနှစ် ဧပြီ​၇ရက်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရက ၎င်းအား ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ဆက်လက် ခန့်ထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-07 |title=စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အစိုးရသစ် ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းတွေနဲ့ ဝန်းရံ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/07/412417.html |access-date=2026-04-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484 |access-date=2026-03-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == <references />{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ဆရာဝန်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] rozvea3g3xajshh129a1k383g5m6zmd 0 247408 1047299 946858 2026-08-08T06:16:05Z Ninjastrikers 22896 /* ဘူတာရုံများ */ 1047299 wikitext text/x-wiki {{Infobox public transit|image=[[File:Myanmar at sunrise on the railway from Yangon to Mandalay.jpg|200px]]|caption=ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းအား မြင်တွေ့ရစဉ်။|owner=[[မြန်မာ့မီးရထား]]|locale=ရန်ကုန်ဘူတာကြီး-မန္တလေးဘူတာကြီး|stations=|train_length=|track_gauge={{Track gauge|1000mm|lk=on}}|began_operation=၁၈၈၉ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ရက်နေ့|system_length=၃၈၅.၅ မိုင်| map = {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းမြေပုံ}} }} '''ရန်ကုန် - မန္တလေး ရထားလမ်း''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများဖြစ်သော [[ရန်ကုန်မြို့]] ၊ နေပြည်တော်နှင့် မန္တလေးမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော မီတာဂေ့ချ် ရထားလမ်းဖြစ်ကာ [[မြန်မာ့မီးရထား]]က စီမံခန့်ခွဲသည်။ သံလမ်းမိုင်: ၃၈၅.၅ မိုင် ရှည်လျားသည်။ [[ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - ပြည် ရထားလမ်း]]ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် မြန်မာပြည်၏ ဒုတိယမြောက် ရထားလမ်းဖြစ်သည်။ <ref name=":0">[https://www.florian-grupp.de/rmm/linesCentral.html Railways in Myanmar/Burma, Yangon – Mandalay (C20)](အင်္ဂလိပ်ဘာသာ) </ref> == သမိုင်းကြောင်း == ဗြိတိသျှတို့မှ ရန်ကုန် - ပြည် ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ပြီးတောင် ရန်ကုန် - တောင်ငူလမ်းပိုင်း ဆက်လက်ဖောက်လုပ်ရန် ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် အောက်မြန်မာပြည် အစိုးရမှ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ကနေဦးအဖြစ် ရန်ကုန် - ညောင်လေးပင် လမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၄ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ(၄)ရက်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ညောင်လေးပင် - တောင်ငူလမ်းကို ၁၈၈၅ခုနှစ် ဇူလှိုင်လ (၁)ရက်နေ့တွင် ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် - တောင်ငူလမ်းပိုင်း အတွက် စုစုပေါင်းကုန်ကျငွေမှာ ရူးပီငွေကျပ် (၁၃)သန်းဖြစ်သည်။ ၁၈၈၅ခုနှစ် ဗြိတိသျှတို့မှ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အောက်ပါအတိုင်း လမ်းပိုင်းများကို အသီးသီး ဆက်လက် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ တောင်ငူ - မန္တလေး လမ်းပိုင်းအတွက် ကုန်ကျငွေစုစုပေါင်းမှာ ရူးပီးငွေကျပ် (၂၁)သန်းဖြစ်ကာ တမိုင်လျှင် ရူးပီးကျပ် ၉၄၇၇ဝိ/- ကုန်ကျခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> <ref>နှစ်တရာ မီးရထား ၊ ၁၉၇၇ခုနှစ် ၊ စာ-၁၉၁-၁၉၃</ref> {| class="wikitable" |+ !ရထားလမ်းပိုင်း !အရှည်(မိုင်) !ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ရက် |- |ရန်ကုန် - ပဲခူး |46.5 |27.02.1884 |- |ပဲခူး-ညောင်လေးပင် |46.3 |10.08.1884 |- |ညောင်လေးပင် - တောင်ငူ |73.3 |01.07.1885 |- |တောင်ငူ - ပျဉ်းမနား |59.0 |01.10.1888 |- |ပျဉ်းမနား - မန္တလေး |160.5 |10.03.1889 |} == ဘူတာရုံများ == '''ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း''' * (1) [[ရန်ကုန်ဘူတာကြီး|ရန်ကုန်]] ၀/၀ * (39) [[နှင်းဆီကုန်းဘူတာ|နှင်းဆီကုန်း]] ၄ * (40) [[သင်္ကန်းကျွန်းဘူတာ|သင်္ကန်းကျွန်း]] ၄ ၁/၂ * (41) [[ငမိုးရိပ်ဘူတာ|ငမိုးရိပ်]] ၅ ၁/၄ * (42) [[တိုးကြောင်ကလေးဘူတာ|တိုးကြောင်ကလေး]] ၇ ၁/၄ (''ရထားလမ်းဆုံ သီလဝါဆိပ်ကမ်းနှင့် ဒဂုံတက္ကသိုလ်'') * (43) [[ရွာသာကြီးဘူတာ|ရွာသာကြီး]] ၁၂ ၃/၄ * (44) [[လေးထောင့်ကန်ဘူတာ|လေးထောင့်ကန်]] ၁၆ * (45) [[ဒါးပိန်ဘူတာ|ဒါးပိန်]] ၂၂ ၁/၂ (''ရထားလမ်းခွဲ လှော်ကားအင်းသို့ ၄၄'') *(2) [[ထုံးကြီးဘူတာ|ထုံးကြီး]] ၃၀ ၁/၄ (တိုင်းအမှတ် (၆)) * (3) [[ကျောက်တန်းဘူတာ|ကျောက်တန်း]] ၃၄/၁ * (4) [[တာဝဘူတာ|တာဝ]] ၃၈ ၁/၄ * (5) [[ဘုရားသုံးဆူဘူတာ|ဘုရားသုံးဆူ]] ၄၂ ၁/၂ * (6) [[ပဲခူးဘူတာ|ပဲခူးမြို့]]  ၄၆ ၁/၂ (ရထားလမ်းဆုံး မော်လမြိုင်သို့၊ ရထားလမ်းခွဲ (၃၆) ဟံသာဝတီလေဆိပ်(တည်ဆောက်ဆဲ)သို့ * (7) [[ရွှေလှေဘူတာ|ရွှေလှေ]] ၅၁ ၃/၄ * (8) [[ရွှေတန်ဘူတာ|ရွှေတန်]] ၅၃ ၁/၂ * (9) [[ဘုရားကြီးဘူတာ|ဘုရားကြီး]] ၅၇ * (10) [[ဘုရားကလေးဘူတာ|ဘုရားကလေး]] ၅၉ ၁/၄ * (11) [[ဝမ်းဘဲအင်းဘူတာ|ဝမ်းဘဲအင်း]] - * (12) [[ပျဉ်ပုံကြီးဘူတာ|ပျဉ်ပုံကြီး]] ၆၄ ၃/၄ * (13) [[ကျိုက်စကောဘူတာ|ကျိုက်စကော]] ၆၈ * (14) [[ကဒုတ်ဘူတာ|ကဒုတ်]] ၇၁ * (15) [[ဖောင်တော်သီဘူတာ|ဖောင်တော်သီ]] ၇၅ ၃/၄ * (16) [[ဒိုက်ဦးဘူတာ|ဒိုက်ဦး]] ၈၁ ၁/၄ * (17) [[ပြွန်တန်ဆာဘူတာ|ပြွန်တန်ဆာ]] ၈၇ ၃/၄ * (18) [[ငါးထပ်ကြီးဘူတာ|ငါးထပ်ကြီး]] ၉၀ ၁/၄ * (19) [[ညောင်လေးပင်ဘူတာ|ညောင်လေးပင်]] ၉၂ ၃/၄ ''(ရထားလမ်းဆုံ မဒေါက်သို့ ၁၀၉)'' * (20) [[တော်ဝိဘူတာ|တော်ဝိ]] ၉၇ ၁/၂ * (21) [[ပိန်းဇလုပ်ဘူတာ|ပိန်းဇလုပ်]] ၁၀၀ ၃/၄ * (22) [[သူဌေးကုန်းဘူတာ|သူဌေးကုန်း]] ၁၀၆ * (23) [[ကျောက်တံခါးဘူတာ|ကျောက်တံခါး]] ၁၀၈ ၃/၄ * (24) [[ယင်းတိုက်ကုန်းဘူတာ|ယင်းတိုက်ကုန်း]] ၁၁၁ ၁/၂ * (25) [[ပဲနွယ်ကုန်းဘူတာ|ပဲနွယ်ကုန်း]] ၁၁၄ ၁/၄ * (26) [[တောကျွဲအင်းဘူတာ|တောကျွဲအင်း]] ၁၁၉ * (27) [[ကညွတ်ကွင်းဘူတာ|ကညွတ်ကွင်း]] ၁၂၃ ၃/၄ * (28) [[ညောင်ပင်သာဘူတာ|ညောင်ပင်သာ]] ၁၂၈ ၁/၂ * (29) [[ဖြူးဘူတာ|ဖြူး]] ၁၃၄ ၁/၄ * (30) [[ဇေယျဝတီဘူတာ|ဇေယျဝတီ]] ၁၃၈ ၁/၄ * (31) [[ညောင်ခြေထောက်ဘူတာ|ညောင်ခြေထောက်]] ၁၄၃ ၁/၄ * (32) [[ကျွဲပွဲဘူတာ|ကျွဲပွဲ]] ၁၄၉ ၁/၄ * (33) [[ဘန့်ဘွေးကုန်းဘူတာ|ဘန့်ဘွေးကုန်း]] ၁၅၂ ၃/၄ * (34) [[အုတ်တွင်းဘူတာ|အုတ်တွင်း]] ၁၅၈ ၁/၄ * (35) [[သောင်းတိုင်ကုန်းဘူတာ|သောင်းတိုင်ကုန်း]] ၁၆၁ ၃/၄ * [[တောင်ငူမြို့]] ၁၆၆ (တိုင်းအမှတ် (၅)) * (33) [[တောင်ငူဘူတာ|တောင်ငူ]] ၁၆၆ * (32) [[ကျေးတောဘူတာ|ကျေးတော]] ၁၇၁ ၁/၂ * (31) [[ကျွန်းကုန်းဘူတာ|ကျွန်းကုန်း]] ၁၇၅ ၁/၂ * (30) [[ကေတုမတီဘူတာ|ကေတုမတီ]] ၁၈၀ ၁/၂ * (29) [[ရေတာရှည်ဘူတာ|ရေတာရှည်]] ၁၈၃ ၁/၄ * (28) [[ကုန်းကြီးဘူတာ|ကုန်းကြီး]] ၁၈၇ ၁/၄ * (27) [[ဆွာဘူတာ|ဆွာ]] ၁၉၁ ၁/၂ * (26) [[သာဂရဘူတာ|သာဂရ]] ၁၉၅ ၁/၂ * (25) [[သာယာကုန်းဘူတာ|သာယာကုန်း]] ၁၉၇/၂၃-၂၄ * (24) [[မြို့လှဘူတာ|မြို့လှ]] ၂၀၁ ၁/၄ * (23) [[ရေနီဘူတာ|ရေနီ]] ၂၀၆ ၁/၂ * (22) [[သာဝတ္တိဘူတာ|သာဝတ္တိ]] ၂၁၀ * (21) [[ထိန်အင်းဘူတာ|ထိန်အင်း]] ၂၁၄ * (20) [[ဧလာဘူတာ|ဧလာ]] ၂၁၆ ၃/၄ * (19) [[ပြည်ဝင်ဘူတာ|ပြည်ဝင်]] ၂၁၉ ၁/၄ * (18) [[ပျဉ်းမနားဘူတာ|ပျဉ်းမနားမြို့]] ၂၂၅ (ရထားလမ်းဆုံ)  တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ * (17) [[ရွာတော်ဘူတာ|ရွာတော်]] ၂၃၀ * (16) [[နေပြည်တော် ဘူတာကြီး|နေပြည်တော်]] ၂၃၃/၀ Inaugurated on 5 July 2009 * (15) [[ကျည်တောင်ကန်ဘူတာ|ကျည်တောင်ကန်]] ၂၃၅ ၁/၄ * (14) [[ဖြုတ်ခွဲဘူတာ|ဖြုတ်ခွဲ]] ၂၄၀ ၁/၂ * (13) [[ဆင်ဖြူကျွန်းဘူတာ|ဆင်ဖြူကျွန်း]] ၂၄၃ ၁/၂ * (12) [[ရွှေမြို့ဘူတာ|ရွှေမြို့]] ၂၄၆ ၃/၄ * (11) [[ဆင်သေဘူတာ|ဆင်သေ]] ၂၅၁ * (10) [[တပ်ကုန်းဘူတာ|တပ်ကုန်း]]မြို့ ၂၅၃ ၁/၂ * (9) [[မကျီးပင်ဘူတာ|မကျီးပင်]] ၂၅၇ ၁/၂ * (8) [[ညောင်လွန်းဘူတာ|ညောင်လွန်း]] ၂၆၁ ၁/၂ * (7) [[ငှက်သိုက်ဘူတာ|ငှက်သိုက်]] ၂၆၈ * (6) [[အင်ကုန်းဘူတာ|အင်ကုန်း]] ၂၇၀ ၃/၄ * (5) [[ရမည်းသင်းဘူတာ|ရမည်းသင်းမြို့]] ၂၇၄ ၁/၂ * (4) [[အင်းကြင်းကန်ဘူတာ|အင်းကြင်းကန်]] ၂၇၈ ၁/၂ * (3) [[ရွှေဒါးဘူတာ|ရွှေဒါး]] ၂၈၂ ၁/၂ * (2) [[ပျော်ဘွယ်ဘူတာ|ပျော်ဘွယ်မြို့]] ၂၈၇ ၁/၂ * (1) [[ရှမ်းရွာဘူတာ|ရှမ်းရွာ]] ၂၉၂ ၃/၄ ဆက်လက်၍ ပျဉ်းမနားသို့ (တိုင်းအမှတ် (၅)) * (17) [[ညောင်ရမ်းဘူတာ|ညောင်ရမ်း]] ၂၉၉ ၁/၄ * (16) [[နွားထိုးဘူတာ|နွားထိုး]] ၃၀၂ ၁/၄ * (12) [[သာစည်ဘူတာ|သာစည်]]မြို့ ၃၀၆ * [[ရွာပုလဲဘူတာ|ရွာပုလဲ]] ၃၁၀ ၁/၂ (တိုင်းအမှတ် (၃)) * ၃၀၉/၉ သာစည်သို့ ၃၀၆ (တိုင်းအမှတ် (၄)) * (23) ရွာပုလဲ ၃၁၀ ၁/၂ * (22) [[ဟံဇားဘူတာ|ဟံဇား]] ၃၁၅ ၁/၂ * (21) [[ဒဟတ်တော်ဘူတာ|ဒဟတ်တော်]] ၃၁၈ ၁/၄ * (20) [[သဲတော်ဘူတာ|သဲတော်]] ၃၂၂ ၁/၄ * (19) [[ခင်ဘန်းဘူတာ|ခင်ဘန်း]] ၃၂၅ ၃/၄ * (18) [[စမုံဘူတာ|စမုံ]] ၃၂၉ * (17) [[အိုးထုတ်ကုန်းဘူတာ|အိုးထုတ်ကုန်း]] ၃၃၂ ၁/၄ * (16) [[သပြေတောင်းဘူတာ|သပြေတောင်း]] ၃၃၆ ၁/၄ * (15) [[ကူမဲဘူတာ|ကူမဲ]] ၃၄၁ ၁/၂ * (14) [[မြစ်သားဘူတာ|မြစ်သား]] ၃၄၇ * (13) [[မြင်းစုဘူတာ|မြင်းစု]] ၃၅၂ ၁/၂ * (12) [[ကျောက်ဆည်ဘူတာ|ကျောက်ဆည်]]မြို့ ၃၅၉ ၁/၄ * (11) [[ဘဲလင်းဘူတာ|ဘဲလင်း]] ၃၆၃ ၁/၂ * (10) [[စဉ့်ကိုင်ဘူတာ|စဉ့်ကိုင်]] ၃၆၉ * (9) [[ပလိပ်ဘူတာ|ပလိပ်]] ၃၇၄ ၁/၄ (၄၄၄) (ရထားလမ်းဆုံ မြင်းခြံမြို့သို့) * (8) [[မြစ်ငယ်ဘူတာ|မြစ်ငယ်]] ၃၇၇ ၁/၄ * (7) [[တံခွန်တိုင်ဘူတာ|တံခွန်တိုင်]] ၃၈၀ ၁/၂ * (4) [[မြို့ဟောင်းဘူတာ|မြို့ဟောင်း]] ၃၈၂ ၃/၄ (ရထားလမ်းဆုံ လားရှိုးမြို့သို့) * (5) [[ရှမ်းစုဘူတာ|ရှမ်းစု]] ၃၈၉ * (6) [[မန္တလေးဘူတာကြီး|မန္တလေးမြို့]] ၃၉၀ ၁/၂ == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာ့မီးရထား}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ]] rfd8x81pnsmkbimotspvtiimk4qee4b 0 247679 1047334 836352 2026-08-08T08:03:23Z Mkant00 135890 one ကဏ္ဍ removed 1047334 wikitext text/x-wiki [[Image:ACP 3.svg|thumb|ဤ [[အမှတ်ချအိမ်|ယူကလစ်ဒ် အမှတ်ချအိမ်]]အတွင်း၌ ဥပမာပြ နေရာချထားသည့် အနီစက်လေးများမှာ '''အမှတ်(point)'''များ ဖြစ်သည်။]] '''အမှတ်''' ({{lang-en|point}}) ဆိုသည်မှာ [[အာကာသ|နေရာရပ်ဝန်း (အာကာသ)]] အတွင်း၌ [[အလျား]]၊ [[ဧရိယာ|အကျယ်အဝန်း]]၊ [[ထုထည်]]ဟူသော အရွယ်အစားတို့ ရှိမနေဘဲ တစ်နေရာတည်းဟူသော သဘောသာ ရှိနေသည့် အရာလေးများ ဖြစ်သည်။ [[အမှတ်ချအိမ်]]တခုခု အတွင်း၌ အမှတ်တစ်ခုစီသည် [[ချအမှတ်]]ဟူသော တည်နေရာ တစ်ခုစီကို ကိုယ်စားပြုသည်။ [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ ဂျီဩမေတြီ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ]] hj6z2lzg53cfun0bg2deak4ijs2tird 0 249622 1047114 1046647 2026-08-07T16:34:59Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047114 wikitext text/x-wiki {{Infobox minister |honorific-prefix = ဗိုလ်မှူး (ငြိမ်း)<br>[[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]]၊ ဦး |name =ခင်မောင်ရီ |honorific-suffix = |image = |alt = |caption = | office= [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]<br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး | term_start= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end = |appointer = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |president= [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor = ''ရာထူးစတင်'' |successor = |deputy= ခင်လတ် |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်|မင်းဘူးမြို့နယ်]] |term_start1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |majority1 = ခိုင်လုံမဲ ၃၅၄၂၇ <br>{{small|(၄၉.၅၅ရာခိုင်နှုန်း)}} |predecessor1 = ဝင်းဝင်း <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} |successor1 = ''လစ်လပ်'' |office2 =[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |term_start2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end2= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' |successor2 = [[ဆန်းဦး]] |appointer2= အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |president2= မင်းအောင်လှိုင် {{small|(ယာယီသမ္မတ)}} | 1blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata2 = [[ညိုစော]] |deputy2= ဦးမင်းသူ |office3 = |term_start3 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |president3 = မြင့်ဆွေ (ယာယီ)<br> မင်းအောင်လှိုင် (ယာယီတာဝန်) |appointer3=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] | 1blankname3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata3 = မင်းအောင်လှိုင် |deputy3= ဦးမင်းမင်းဦး (၂၀၂၁-၂၂) <br> ဦးထွန်းအုံ (၂၀၂၂-၂-၂၃) <br> ဦးမင်းသူ | predecessor3=[[အုန်းဝင်း|အုန်းဝင်း]] |successor3 = ''ကိုယ်တိုင်'' | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | birth_date = {{b-da|15 February 1965}} | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = မြန်မာ | ethnicity = | other_names = | known_for = | occupation = | spouse = | children = | alma_mater = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | rank = ဗိုလ်မှူး | serviceyears = ၁၉၈၉ -၂၀၀၃ | unit = | commands = | battles = | awards = [[သီရိပျံချီဘွဲ့]] (၂၀၂၂) <br> စည်သူဘွဲ့ (၂၀၂၆) }} '''ဦးခင်မောင်ရီ''' (၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၅ ဖွား) သည် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]က စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော သမ္မတရုံး ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။ [[မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်|မင်းဘူးမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှ ထိုရာထူး အဆိုပြုခန့်အပ်ခံရသူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရသစ်၌ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ခု ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အတည်ပြု |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-264720/ |access-date=2026-04-08 |language=en-US |archive-date=17 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260417034729/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-264720/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ရဲ့ အမည်စာရင်းတွေကို လွှတ်တော်မှာတင် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cz901nyjqk2o |access-date=2026-04-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သူသည် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] နှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]လက်ထက် ၂ခုစလုံးတွင် [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/pnnytheaangcuwnkii-uukhngmeaangrii-ruraa-mnmaa-khcknnyrenng-puupeng-cheaangrkreasngukktttth|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်ရီ ရုရှား-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို လက်ခံတွေ့ဆုံ|work=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း|access-date=၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ }}</ref> [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]က ထိုရာထူးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါရာထူးတွင် ခန့်အပ်မခံရမီက ဦးခင်မောင်ရီသည် ယင်းဝန်ကြီးဌာနတွင် အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်(ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သစ်တောရေးရာ) အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/203046|title=အနာဂတ်အတွက် အရန်သတ္တုသိုက်ဧက ၁ သန်းကျော်ချန်ထားဟု အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဆို|work=DVB|access-date=၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၆ ဧပြီ ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=June 2024 }}</ref> == စစ်မှုထမ်းဘဝ == ဦးခင်မောင်ရီသည် ၁၉၈၆ တွင် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းသို့ တက်ရောက်ကာ ၂၀ဝ၃ ခုနှစ် မတိုင်ခင်အထိ စစ်မှုထမ်းသည်။ ယင်းနောက် [[သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] သို့ အရပ်သား အရာရှိဘဝ ဖြင့် ကူးပြောင်းလာသည်။ထိုမှ တဆင့် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးပြီး [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သမ္မတဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့]] လက်ထက် တွင် [[မြန်မာ့သစ်လုပ်ငန်း]] ၏ အကြီးအကဲ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.forestdepartment.gov.mm/news/9869|title=ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဝင်းထွန်းအား အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်သူ Mr. Winfried F. Wicklein ဦးဆောင်သည့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့မှ လာရောက်တွေ့ဆုံဆွေးနွေး (၂၁-၁-၂၀၁၅)|work=သစ်တောဦးစီးဌာန|access-date=၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅|archive-date=4 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004163717/https://www.forestdepartment.gov.mm/news/9869}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://eia-international.org/news/myanmar-juntas-environment-minister-is-hit-with-tough-new-sanctions-by-the-us-treasury/|title=မြန်မာစစ်အစိုးရ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးကို အမေရိကန်က ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့|work=EIA|access-date=၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၁၈ မေ ၂၀၂၁ }}</ref> သူသည် [[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သမ္မတဦးထင်ကျော်]] လက်ထက်၊ [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်]] လက်ထက် တို့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန ၏ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ == ဝန်ကြီးဘဝ == သူ့ကို စစ်ကောင်စီက စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ၁ရက်အကြာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက်နေ့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ရာထူးမှ နေ၍ ယင်းဝန်ကြီးဌာန ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ်ခန့်အပ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmaritv.com/news/union-minister-appointment-state-administration-council-issues-order-no-92021|title=UNION MINISTER APPOINTMENT: STATE ADMINISTRATION COUNCIL ISSUES ORDER NO (9/2021)|work=mitv|access-date=2 October 2023|date=3 February 2021 }}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၌ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီး]] အဖြစ် ဆက်လက် ခန့်အပ်ခံရသည်။ == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြုပြီး မင်းဘူးမဲဆန္ဒနယ်မှနေ၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။အဆိုပါမဲဆန္ဒနယ်တွင် [[ပြည်သူ့ပါတီ]]၊[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]၊[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]]၊ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၊တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီတို့ပါ ဝင်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ဦးခင်မောင်ရီသည် မင်းဘူးမြို့နယ်အတွင်း မဲပေးကြသူများ၏ ခိုင်လုံမဲ စုစုပေါင်း ၇၁၅၀၁ မဲ ရှိရာတွင် ၃၅၄၂၇မဲ ဖြင့် (မဲပေးကြသူများ၏ ရာခိုင်နှုန်း ၄၉.၅၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့်)အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=4-1-2026_Anut_5_26_Pyithu_56%20.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=4917&token=7b57ef01d2f81f58b68f21687870d0b4f218e9bd82fdef468143971b5f76a9eb1af533c588043cdabd75c7f7454ada6beeaa98bc685af1cfe3c7b6874327215ctitle=၂၀၂၅ ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၁၉ မတ် ၂၀၂၆|date=}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကထံ တင်ပြခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး အမည်စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ တင်ပြချက်ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုကာ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81557 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]နိုင်ငံ [[ဆစ်ဒနီမြို့|ဆစ်ဒနီ]]မြို့တွင် နေထိုင်နေသည့် ယွန်းနဒီ မှာ ဦးခင်မောင်ရီ ၏ သမီးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AE/|title=ဦးခင်မောင်ရီ|work=nwayoomyanmar|access-date=၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၄ မတ် ၂၀၂၁|archive-date=4 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004163707/https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AE/}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံခြားသားပိုင် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ဦးခင်မောင်ရီကို စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ခံ လူပုဂ္ဂိုလ် အထူးစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းသည်။ အလားတူ ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့ကလည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန် ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဦးခင်မောင်ရီ ကို အရေးယူပိတ်ဆို့ ကြောင်း ကြေညာသည်။<ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32021R0998|title=implementing Regulation (EU) No 401/2013 concerning restrictive measures in view of the situation in Myanmar/Burma|work=THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION|access-date=2 October 2023|date=21 June 2021 }}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက်နေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန် အစိုးရက ဒဏ်ခတ်အရေးယူသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/07/03/243759.html|title=စစ်ခေါင်းဆောင် မိသားစုဝင်နှင့် ဆက်စပ်လုပ်ငန်းများကို အမေရိကန် ထပ်တိုးအရေးယူ|work=ဧရာဝတီသတင်း|access-date=၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ }}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == သူ့ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ မတ်လ ၂၇ ရက် တွင် [[သီရိပျံချီဘွဲ့]] အပ်နှင်းသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/gunnthuucheaangbhaimaa-gunnthuucheaangttnchipmaa-khiimngapnng|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|work=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း|access-date=၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၇ မတ် ၂၀၂၂ }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484|access-date=2026-03-02|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ကိုးကား == [[Category:၁၉၆၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] <references /> {{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} mvmce1y9m3jqm0r9z4aojomx0fme5n4 10 251537 1047298 946866 2026-08-08T06:15:41Z Ninjastrikers 22896 1047298 wikitext text/x-wiki {{routemap |title = ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းမြေပုံ |collapsible = 0 |width = 280px |map = ~~ မိုင် ~~ ဘူတာ \\KBHFa~~၀/၀ ~~[[ရန်ကုန်ဘူတာကြီး|ရန်ကုန်]] \\HST~~၃၈၅ ၁/၄ ~~ {{rws|သိုးခြံ}} \\HST~~ ၀/၄ ~~ {{rws|နှင်းဆီကုန်း}} \\HST~~ ၇ ၁/၄ ~~ {{rws|တိုးကြောင်ကလေး}} \\\ABZgl\CONTfq~~{{small|သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့}} \\exCONTgq\ABZgr\~~ {{small|ဒဂုံတက္ကသိုလ်သို့}} \\\DST\~~၁၂ ၃/၄ ~~{{rws|ရွာသာကြီး}} \\\HST\~~၁၆ ~~{{rws|လေးထောင့်ကန်}} \\\HST\~~၂၂ ၁/၂ ~~{{rws|ဒါးပိန်}} \\exCONTgq\ABZgr\~~ {{small|လှော်ကားအင်းသို့}} \\\HST\~~၃၃ ၀/၁ ~~{{rws|ကျောက်တန်း}} \\\HST\~~၃၈ ၁/၄ ~~{{rws|တာဝ}} \\\HST\~~၄၂ ၁/၂ ~~{{rws|ဘုရားသုံးဆူ}} \\\BHF\~~၄၆ ၁/၂ ~~{{rws|ပဲခူး}} \\\ABZgl\CONTfq~~{{small|မော်လမြိုင်သို့}} \\exCONTgq\ABZgr\~~ {{small|ဟံသာဝတီလေဆိပ်သို့}} \\\HST\~~၅၁ ၃/၄ ~~{{rws|ရွှေလှေ}} \\\HST\~~၅၃ ၁/၂ ~~{{rws|ရွှေတန်}} \\\HST\~~၅၇ ~~{{rws|ဘုရားကြီး}} \\\HST\~~၅၉ ၁/၄ ~~{{rws|ဘုရားကလေး}} \\\HST\~~ ~~{{rws|ဝမ်းဘဲအင်း}} \\\HST\~~၆၄ ၃/၄ ~~{{rws|ပျဉ်ပုံကြီး}} \\\HST\~~၆၈ ~~{{rws|ကျိုက်စကော}} \\\HST\~~၇၁ ~~{{rws|ကဒုတ်}} \\\HST\~~၇၅ ၃/၄ ~~{{rws|ဖောင်တော်သီ}} \\\HST\~~၈၁ ၁/၄ ~~{{rws|ဒိုက်ဦး}} \\\HST\~~၈၇ ၃/၄ ~~{{rws|ပြွန်တန်ဆာ}} \\\HST\~~၉၀ ၁/၄ ~~{{rws|ငါးထပ်ကြီး}} \\\HST\~~၉၂ ၃/၄ ~~{{rws|ညောင်လေးပင်}} \\exCONTgq\ABZgr\~~ {{small|မဒေါက်}} \\\HST\~~၉၇ ၁/၂ ~~{{rws|တော်ဝိ}} \\\HST\~~၁၀၀ ၃/၄ ~~{{rws|ပိန်းဇလုပ်}} \\\HST\~~၁၀၆ ~~{{rws|သူဌေးကုန်း}} \\\HST\~~၁၀၈ ၃/၄ ~~{{rws|ကျောက်တံခါး}} \\\HST\~~၁၁၁ ၁/၂ ~~{{rws|ယင်းတိုက်ကုန်း}} \\\HST\~~၁၁၄ ၁/၄ ~~{{rws|ပဲနွယ်ကုန်း}} \\\HST\~~၁၁၉ ~~{{rws|တောကျွဲအင်း}} \\\HST\~~၁၂၃ ၃/၄ ~~{{rws|ကညွတ်ကွင်း}} \\\HST\~~၁၂၈ ၁/၂ ~~{{rws|ညောင်ပင်သာ}} \\\BHF\~~၁၃၄ ၁/၄ ~~{{rws|ဖြူး}} \\\HST\~~၁၃၈ ၁/၄ ~~{{rws|ဇေယျဝတီ}} \\\HST\~~၁၄၃ ၁/၄ ~~{{rws|ညောင်ခြေထောက်}} \\\HST\~~၁၄၉ ၁/၄ ~~{{rws|ကျွဲပွဲ}} \\\HST\~~၁၅၂ ၃/၄ ~~{{rws|ဘန့်ဘွေးကုန်း}} \\\HST\~~၁၅၈ ၁/၄ ~~{{rws|အုတ်တွင်း}} \\\HST\~~၁၆၁ ၃/၄ ~~{{rws|သောင်းတိုင်ကုန်း}} \\\BHF\~~၁၆၆ ~~{{rws|တောင်ငူ}} \\\HST\~~၁၇၁ ၁/၂ ~~{{rws|ကျေးတော}} \\\HST\~~၁၇၅ ၁/၂ ~~{{rws|ကျွန်းကုန်း}} \\\HST\~~၁၈၀ ၁/၂ ~~{{rws|ကေတုမတီ}} \\\HST\~~၁၈၃ ၁/၄ ~~{{rws|ရေတာရှည်}} \\\HST\~~၁၈၇ ၁/၄ ~~{{rws|ကုန်းကြီး}} \\\HST\~~၁၉၁ ၁/၂ ~~{{rws|ဆွာ}} \\\HST\~~၁၉၅ ၁/၂ ~~{{rws|သာဂရ}} \\\HST\~~၁၉၇ ၂/၄ ~~{{rws|သာယာကုန်း}} \\\HST\~~၂၀၁ ၁/၄ ~~{{rws|မြို့လှ}} \\\HST\~~၂၀၆ ၁/၂ ~~{{rws|ရေနီ}} \\\HST\~~၂၁၀ ~~{{rws|သာဝတ္တိ}} \\\HST\~~၂၁၄ ~~{{rws|ထိန်အင်း}} \\\HST\~~၂၁၆ ၃/၄ ~~{{rws|ဧလာ}} \\\HST\~~၂၁၉ ၁/၄ ~~{{rws|ပြည်ဝင်}} \\\BHF\~~၂၂၅ ~~{{rws|ပျဉ်းမနား}} \\\ABZgl\CONTfq~~{{small|တောင်တွင်းကြီးသို့}} \\\HST\~~၂၃၀ ~~{{rws|ရွာတော်}} \\\HST\~~၂၃၃ ~~{{rws|နေပြည်တော်}} \\\HST\~~၂၃၅ ၁/၄ ~~{{rws|ကျည်တောင်ကန်}} \\\HST\~~၂၄၀ ၁/၂ ~~{{rws|ဖြုတ်ခွဲ}} \\\HST\~~၂၄၃ ၁/၂ ~~{{rws|ဆင်ဖြူကျွန်း}} \\\HST\~~၂၄၆ ၃/၄ ~~{{rws|ရွှေမြို့}} \\\HST\~~၂၅၁ ~~{{rws|ဆင်သေ}} \\exCONTgq\ABZgr\~~ {{small|လွိုင်ကော်သို့}} \\\HST\~~၂၅၃ ၁/၂ ~~{{rws|တပ်ကုန်း}} \\\HST\~~၂၅၇ ၁/၂ ~~{{rws|မကျီးပင်}} \\\HST\~~၂၆၁ ၁/၂ ~~{{rws|ညောင်လွန်း}} \\\HST\~~၂၆၈ ~~{{rws|ငှက်သိုက်}} \\\HST\~~၂၇၀ ၃/၄ ~~{{rws|အင်းကုန်း}} \\\BHF\~~၂၇၄ ၁/၂ ~~{{rws|ရမည်းသင်း}} \\\HST\~~၂၇၈ ၁/၂ ~~{{rws|အင်းကြင်းကန်}} \\\HST\~~၂၈၂ ၁/၂ ~~{{rws|ရွှေဒါး}} \\\HST\~~၂၈၇ ၁/၂ ~~{{rws|ပျော်ဘွယ်}} \\exCONTgq\ABZgr\~~{{small|ဘုရားငါးဆူသို့}} \\\HST\~~၂၉၂ ၃/၄ ~~{{rws|ရှမ်းရွာ}} \\\HST\~~၂၉၉ ၁/၄ ~~{{rws|ညောင်ရမ်း}} \\\HST\~~၃၀၂ ၁/၄ ~~{{rws|နွားထိုး}} \\\BHF\~~၃၀၆ ~~{{rws|သာစည်}} \\\ABZgl\CONTfq~~{{small|မိတ္တီလာသို့}} \\\ABZgl\CONTfq~~{{small|ရွှေညောင်သို့}} \\exCONTgq\ABZgr\~~{{small|သာစည် မြို့ရှောင်လမ်းသို့}} \\\HST\~~၃၁၀ ၁/၂ ~~{{rws|ရွာပုလဲ}} \\\HST\~~၃၁၅ ၁/၂ ~~{{rws|ဟံဇား}} \\\HST\~~၃၁၈ ၁/၄ ~~{{rws|ဒဟတ်တော်}} \\\HST\~~၃၂၅ ၃/၄ ~~{{rws|ခင်ဘန်း}} \\\HST\~~၃၂၉ ~~{{rws|စမုံ}} \\\HST\~~၃၃၂ ၁/၄ ~~{{rws|အိုးထုတ်ကုန်း}} \\\HST\~~၃၃၆ ၁/၄ ~~{{rws|သပြေတောင်း}} \\\HST\~~၃၄၁ ၁/၂ ~~{{rws|ကူမဲ}} \\\HST\~~၃၄၇ ~~{{rws|မြစ်သား}} \\\HST\~~၃၅၉ ၁/၄ ~~{{rws|ကျောက်ဆည်}} \\\HST\~~၃၆၃ ၁/၂ ~~{{rws|ဘဲလင်း}} \\\HST\~~၃၆၉ ၃/၄ ~~{{rws|စဉ့်ကိုင်}} \\\HST\~~၃၇၄ ၁/၄ ~~{{rws|ပလိပ်}} \\\ABZgl\CONTfq~~{{small|မြင်းခြံသို့}} \\\DST\~~၃၇၇ ၁/၄ ~~{{rws|မြစ်ငယ်}} \\\HST\~~၃၈၀ ၁/၂ ~~{{rws|တံခွန်တိုင်}} \\\HST\~~၃၈၂ ၁/၂ ~~{{rws|မြို့ဟောင်း}} \\\ABZgl\CONTfq~~{{small|စစ်ကိုင်းတံတားသို့}} \\\ABZgl\CONTfq~~{{small|လာရှိုးသို့}} \\\HST\~~၃၈၉ ~~{{rws|ရှမ်းစု}} \\\KBHFe\~~၃၉၀ ၁/၂ ~~{{rws|မန္တလေး}} }} 4a2g9zmddntw28zt78r7wphthhf5yzd 0 255008 1047021 1031941 2026-08-07T13:41:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047021 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၄}} {{Year nav|2024}} {{Year article header|2024}} ယခုနှစ်အထိ၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း|ယူကရိန်းကို ရုရှားကျူးကျော်မှု]]၊ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်]]၊ ဆူဒန်စစ်ပွဲနှင့် Sahel တွင် အစ္စလာမ္မစ်သူပုန်ထမှု အပါအဝင် အဓိက လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေလျက်ရှိသည်ကို ယခုနှစ်အထိ မြင်တွေ့နေရသည်။ အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ်စစ်ပွဲ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပို့ဆောင်ရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော ပင်လယ်နီအကျပ်အတည်း အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားသို့ သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ အများဆုံး ဆယ်နိုင်ငံအနက် ရှစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ([[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊ [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]]၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]၊ နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]])<ref name="Economist Election" />နှင့် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]တို့ အပါအဝင်<ref name=":1">{{cite web |date=December 18, 2023 |title=Rishi Sunak confirms election will be next year, despite legal right to wait until January 2025 |url=https://www.politics.co.uk/news/2023/12/18/rishi-sunak-confirms-election-will-be-next-year-despite-legal-right-to-wait-until-january-2025/ |website=Politics.co.uk}}</ref><ref name=":2">{{cite web |last=Mitchell |first=Archie |date=19 December 2023 |title=Rishi Sunak rules out a 2025 general election: '2024 will be an election year' |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/rishi-sunak-general-election-keir-starmer-b2466424.html |accessdate=19 December 2023 |website=[[The Independent]]}}</ref> ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ လေးဘီလီယံခန့်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် နိုင်ငံပေါင်း ၇၆ နိုင်ငံသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး နိုင်ငံလုံးကျွတ် ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပရန် မျှော်မှန်းထားပြီး၊<ref name="Economist Election">{{Cite news |date=2023-11-13 |title=2024 is the biggest election year in history |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/interactive/the-world-ahead/2023/11/13/2024-is-the-biggest-election-year-in-history |access-date=2024-01-04}}</ref><ref name=":4">{{Cite news |date=2024-01-01 |title=The global elections Washington should be watching in 2024 |work=Politico|url=https://www.politico.com/news/2024/01/01/what-to-watch-global-elections-2024-00133027 |author=Eric Bazail-Eimil|access-date=2024-01-04}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-12-26 |title=Transcript: What will work look like in 2024? |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/e12bb7f9-b470-456b-825d-dcfd4a26432f |access-date=2024-01-01}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-01-03 |title=2024 Is The Biggest Election Year In History—Here Are The Countries Going To The Polls This Year |work=Forbes|url=https://www.forbes.com/sites/siladityaray/2024/01/03/2024-is-the-biggest-election-year-in-history-here-are-the-countries-going-to-the-polls-this-year/?sh=6c16540b65f9|author=Siladitya Ray |access-date=2024-01-04}}</ref> [[ဥရောပ ပါလီမန်]]သည်လည်း ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=November 1, 2023 |title=In 2024, It's Election Year in 40 Countries |language=en |work=Bloomberg |url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2023-11-01/2024-is-election-year-in-40-countries-and-podcast-elon-inc-launches-next-week |access-date=December 3, 2023}}</ref> == ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁၃ ဇန်နဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်စိုးမင်းအား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|title=ဦးကျော်စိုးမင်းအား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|url=https://www.moi.gov.mm/news/50456|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOI}}</ref> * [[၁၈ ဇန်နဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ [[နိုင်ငံရေးရာဦးစီးဌာန]]မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[အောင်ကို (သံအမတ်ကြီး)|အောင်ကို]]အား [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%a1%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba/|title=ဦးအောင်ကိုအား လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၁၈-၁-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> * [[၃၁ ဇန်နဝါရီ]] - ** ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၄) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ နောက်ထပ် (၆) လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၅ အရ ကြေညာခဲ့သည်။ ** နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၀ /၂၀၂၄ အားဖြင့် ဦး[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|ကိုကို]] အား ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/51496|title=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025-7-30}}</ref><br /> === ဖေဖော်ဝါရီ === === မတ် === * [[၅ မတ်]] - [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည်​ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း|နိုင်ငံရေးပါတီများ]] မှတ်ပုံတင်ခြင်း နည်းဥပဒေများမှ တင်းကျပ်သည့် အချက်အချို့ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/53120|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့်နည်းဥပဒေများ|accessdate=2025-6-27|publisher=Ministry of Information}}</ref> * [[၁၈ မတ်]] - တစ်နိုင်ငံလုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) လက်မှတ်ထိုးထားသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း (၇) ဖွဲ့ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ (RCSS)၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (MNSP)၊ ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင့်တပ်မတော် (DKBA)၊ ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ (KNU/KNLA (PC))၊ လားဟူဒီမိုကရက်တစ် အစည်းအရုံး (LDU)၊ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (PNLO) နှင့် ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP) တို့သည် 7 Ethnic Armed Organization Alliance (7 EAO Alliance) ဟုခေါ်သော မဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့တွင် RCSS မှ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးယွက်စစ်က ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး MNSP မှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ နိုင်အောင်မင်းက ဒုတိယခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/03/18/18098|title=မဟာမိတ်အဖြစ်ဖွဲ့စည်းကြောင်း အပစ်ရပ် ၇ ဖွဲ့ကြေညာ|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-15}}</ref> === ဧပြီ === * ဧပြီ - [[၂၀၂၄ အရှေ့တောင်အာရှ အပူလှိုင်း]] * ၂၂ ဧပြီ - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_အမိန့်အမှတ်_၃၃/၂၀၂၄|အမိန့်အမှတ် ၃၃/၂၀၂၄]] အားဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ ဦး[[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]]အား ကျန်းမာရေးအရ တာဝန်မှ အနားယူခွင့် ပြုလိုက်သည်။ === မေ === * [[၇ မေ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်စိုးမိုးအား [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%98%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b9/|title=ဦးကျော်စိုးမိုးအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၇-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> ** နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒေါ်[[မာလာသန်းထိုက်]]အား သီရိလင်္ကာဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9e%e1%80%ae/|title=ဒေါ်မာလာသန်းထိုက်အား သီရိလင်္ကာဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၇-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> * [[၃၀ မေ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သံတမန်ရေးရာဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[ဝဏ္ဏဟန်]]အား [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]အစ္စလာမစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%89%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%8f%e1%80%b9%e1%80%8f%e1%80%9f%e1%80%94%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%85%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%94%e1%80%ba/|title=ဦးဝဏ္ဏဟန်အား ပါကစ္စတန်အစ္စလာမစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်(၃၀-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> === ဇွန် === * [[၆ ဇွန်]] - [[၂၀၂၄ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကိုတာ ပြန်လည်ပြုပြင်ရေး လှုပ်ရှားမှု]] === ဇူလိုင် === * [[၁၅ ဇူလိုင်]] - သံတွဲအကျဉ်းထောင်ကို ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် မြို့ပေါ်ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့အား အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=AA Seizes Thandwe Prison, Consolidates Control Over Town|url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-thandwe-prison-consolidates-control-over-town|access-date=2024-07-17|website=Burma News International|language=en}}</ref> * [[၂၂ ဇူလိုင်]] - ကျန်းမာရေး အခြေအနေများကြောင့် ဆေးခွင့်ယူထားသည့် ယာယီသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် တာဝန်များ ဆောင်ရွက်ရန် ပျက်ကွက်နေစဉ် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို လိုအပ်သလို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ယာယီသမ္မတတာဝန်များအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နစကဥက္ကဋ္ဌ]]ထံသို့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၂ ရက်က လွှဲပြောင်းအပ်နှံခဲ့သည်။ * [[၂၄ ဇူလိုင်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[မျိုးမြင့်မောင်]]အား နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/ဦးမျိုးမြင့်မောင်အား-နီ/|title=ဦးမျိုးမြင့်မောင်အား နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> * [[၂၉ ဇူလိုင်]] - [[၂၀၂၄ ဆောသ်ပို့မြို့ ဓားထိုးမှုဖြစ်စဉ်]] === ဩဂုတ် === * ၁၄ ဩဂုတ် - [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]မှ Mpox (မျောက်ကျောက်) ရောဂါကူးစက်မှုအား [[နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတကာပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ]]အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတကာပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရေးပေါ်အခြေအနေ (Public Health Emergency of International Concern - PHEIC) အဖြစ် ကြေညာထားသော Mpox (မျောက်ကျောက်) ရောဂါနှင့်ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/60501|access-date=2026-05-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * [[၁၄ စက်တင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]]အား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ|ဘယ်လာရုစ်]]သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%94/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၁၄-၉-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> === နိုဝင်ဘာ === * [[၈ နိုဝင်ဘာ]] - [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်]] [[ဝန်ကြီး|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]]ဟောင်း ဦး[[ဝင်းခိုင်]]သည် အသက် (၇၃) တွင် မန္တလေးဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ * [[၂၆ နိုဝင်ဘာ]] - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ [[လုမ်သဲရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|လုမ်သဲ]] (Lumte) ရွာကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ လုမ်သဲရွာ ကျေးရွာဆေးပေးခန်း၊ ဘုရားကျောင်း အပါအဝင် နေအိမ်ခြောက်လုံးခန့် ပျက်စီးသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|title=ဖလမ်းမြို့၊လုံသဲမ်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းကိုစစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ၆ ဦးသေဆုံး|accessdate=2025-6-22|publisher=Myanmar Now|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622135026/https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|archivedate=2025-6-22}}</ref> === ဒီဇင်ဘာ === * [[၂ ဒီဇင်ဘာ]] - ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က [[ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]ကို ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုလိုက်သည်။​ * ၅ ဒီဇင်ဘာ - ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၊ အာဆွန်စီယွန်မြို့၌ ကျင်းပသည့် (၁၉)ကြိမ်မြောက် ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ညီလာခံက “မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာ[[သင်္ကြန်]]ပွဲတော်”ကို ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းကြောင်းတရားဝင် ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaariuraa-ncsckuu-attaasngknpaitteaakiu-kmbhaadpmaiynykemu-ameanccaarngaphc-sttmttkhnr|title=မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရ|work=Myanmar Digital News|date=5 December 2024|accessdate=22 August 2025}}</ref>​ * [[၉ ဒီဇင်ဘာ]] - [[၂၀ ဒီဇင်ဘာ]] - [[၂၀၂၄ အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်]]: ပဉ္စမအကြိမ်မြောက် [[အမျိုးသားအားကစားပွဲတော် (မြန်မာနိုင်ငံ)|အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်]]ကို နေပြည်တော်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ​ * [[၁၀ ဒီဇင်ဘာ]] - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် [[ဟားခါးမြို့|ဟားခါး]]၏ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် [[ချွန်ကျုံးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်|ချွန်ကျုံးရွာ]]ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မိသားစုဝင်လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြသည်။<ref>{{Cite web|title=ဟားခါး ချွန်ကျုံးကျေးရွာ စစ်ကောင်စီ ဗုံး ၂ ကြိမ်ကြဲ ၄ ဦး သေဆုံး၊ ၉ ဦး ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|publisher=VOA Burmese|accessdate=2025-6-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622133332/https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> * [[၁၈ ဒီဇင်ဘာ]] - ** နစက အမိန့်အမှတ် ၅၃/၂၀၂၄ ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] အား ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** နစက အမိန့်အမှတ် ၅၃/၂၀၂၄ ဖြင့် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ညှိနှိုင်းရေမှူးဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး|မောင်အောင်အေး]] အား [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ်သည်။ *** * [[၃၁ ဒီဇင်ဘာ]] - မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ရာသန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမှုရလဒ်များအရ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၅၁,၃၁၆,၇၅၆ ဦး ရှိကြောင်း ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန (DoP) က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-24123112/|title=၂၀၂၄ ခုနှစ် ရှေ့ပြေးလူဦးရေစာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေ (၅၁ ဒသမ ၃) သန်းကျော်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-12|publisher=Xinhua Myanmar|archive-date=19 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251019195752/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-24123112/|url-status=dead}}</ref> == ကွယ်လွန်သူများ == * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - [[မာမာအေး]]၊ မြန်မာအမျိုးသမီး ဂန္ထဝင်အဆိုတော် (၁၉၄၂ မွေး) * [[၁ ဇွန်]] - သူရ ဦး[[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|တင်ဦး]] - မြန်မာ့တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း၊ ဒီချုပ်ပါတီ နာယကဟောင်း ([[၁၉၂၇]] မွေးဖွား) * [[၁၉ ဇူလိုင်]] - [[ငုယင် ဖူထျောင်]]၊ ဗီယက်နမ် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဟောင်း ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * == ကိုးကား == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:၂၀၂၄}} [[Category:၂၀၂၄| ]] k3ighrjcriyvc85j94k1rrwdhis12p0 0 257144 1047159 1044174 2026-08-07T16:45:25Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047159 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |post = |body = |name = ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊&nbsp;ရေ၊&nbsp;လေ) |nativename = {{small|Chief of the General Staff (Army, Navy, Air)}} |native_name = {{small|Chief of the General Staff (Army, Navy, Air)}} |insignia = Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg |insigniasize = |insigniacaption = |image = |imagesize = 150px |department = {{Tooltip|ကက(ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)}} |incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] |incumbentsince = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ |style = |residence = |nominator = |appointer ={{Flagicon image|Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |termlength = |formation = ၂၀၀၁ |inaugural = |website = |seat = ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူးရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)၊ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး|စစ်ရုံး]]၊ [[နေပြည်တော်]] |footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ |footnotes = [[File:16._Myanmar_Army_GEN.svg|50px]] <br /> ဗိုလ်ချုပ်ကြီး }} '''ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)''' ({{lang-en|'''Chief of the General Staff''' ('''Army, Navy and Air''')}}) သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] ၏ ရာထူးအဆင့်အတန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဤရာထူးကို [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]] အား စတင်ခန့်အပ်သည်။ထိုရာထူးသည် တပ်အင်္ဂါစဉ်အရ တပ်မတော်၏ နံပါတ် (၃) အဆင့် တွင် ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) မိသားစုများ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် မိုးရာသီသစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲကျင်းပပြုလုပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84727 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့် == [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] အဆင့်ရှိသူ ထမ်းဆောင်ရသော နေရာတစ်ခု အဖြစစ် သတ်မှတ်သည်။ဤရာထူးသည် [[တပ်မတော်]] တွင် အရေးပါ အရာရောက်ပြီး ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်များအား ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲဆောင်ရွက်ပေးရသည့် တာဝန်ကို ယူရသည်။ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:Shwe Mann.jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]] <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/4083/?tztc=1|title=ဘယ်သူ့ဩဇာမှ မခံဘူးလို့ သူရဦးရွှေမန်း ထုတ်ဖော်ပြောကြား|work=Myanmar Now|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၀ }}</ref> | ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ | ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၀ | နောင်တွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] | ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၀ <ref>{{cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/military-army-navy-air-force-coordination-commanders/|title=ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ ၊ လေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ|work=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်|access-date=၂ မေ ၂၀၂၅|date=}}{{Dead link|date=October 2025 }}</ref> | ၂၉ မတ် ၂၀၁၁ | နောင်တွင် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Hla Htay Win (cropped).jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]]<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaaanephng-rekeaakpaikii-aeaangmngrn-pnnysuuttiunngattuu-lkttaicheaangrkmnny|title=တပ်မတော်အနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲကြီး အောင်မြင်ရန် ပြည်သူတို့နှင့်အတူ လက်တွဲဆောင်ရွက်မည်|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၇ မတ် ၂၀၁၅|archive-date=26 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426180218/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaaanephng-rekeaakpaikii-aeaangmngrn-pnnysuuttiunngattuu-lkttaicheaangrkmnny}}</ref> | ၃၀ မတ်၂၀၁၁ | ၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည်<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2015/11/06/99131.html/attachment/untitled-1-18|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးလှဌေးဝင်း မဲဆွယ်ဟောပြောစဉ်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၀၂၀ }}</ref> |- | ၄ | | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ခင်အောင်မြင့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ခင်အောင်မြင့်]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/08/150818_defence_bordersecurity_ministers_nomination|title=ကာကွယ်ရေးနဲ့ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးလောင်းတွေ အမည်စာရင်းသွင်း|work=BBC Burmese|access-date=၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ |date= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaa-kaakyre-uuciikhup-biulkhupmuukii-sre-cnnysuu-mngaeaangliung-ttpmtteaa-suunaapunng|title=တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သရေ စည်သူ မင်းအောင်လှိုင် တပ်မတော် သူနာပြုနှင့် ဆေးဘက်ပညာ တက္ကသိုလ်၊ သူနာပြုနှင့် ဆေးဘက်ပညာ သိပ္ပံဘွဲ့ သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၁၃) သင်တန်း ဆင်းဂုဏ်ပြု စစ်ရေးပြ အခမ်းအနား တက်ရောက် အမှာစကား ပြောကြား|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅|archive-date=29 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429062855/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaa-kaakyre-uuciikhup-biulkhupmuukii-sre-cnnysuu-mngaeaangliung-ttpmtteaa-suunaapunng}}</ref> | ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပူးတွဲတာဝန် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- | ၅ | [[File:Mya Tun Oo during a meeting with Alexander Fomin on 17 August (cropped).jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြထွန်းဦး]]<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/general-myat-tun-oo-bio/3482637.html|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး နောက်ကြောင်း|work=VOA Burmese|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ }}</ref> | ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |နောင်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည် |- | ၆ | [[File:General Maung Maung Aye.jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်အေး]]<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ }}</ref> | ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည် |- | ၇ | | ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | လက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာသည် |- | ၈ | | ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | |} == အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့က ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အသစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] ပထမဦးဆုံး ဦးဆောင်တက်ရောက်သည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး၏ (၇၉) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားသတင်းတွင် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ရာထူးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်တို့၏ နောက်တွင် ထားရှိကာ တပ်မတော်၏ နံပါတ် (၅) အဆင့်အဖြစ် နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အတွင်းရေးမှူး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း)၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး (၇၉) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့် |url=http://www.moi.gov.mm/news/81521 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>ထိုကဲ့သို့ နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြခဲ့မှုများ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၃ ရက် တွင် [[ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း|ဘီဘီစီ (မြန်မာပိုင်း)]] က [[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အပြောင်းအလဲ]] ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ဤရာထူးသည် ယခင်က တပ်မတော်၏ နံပါတ် (၃) အဆင့်ရှိခဲ့ရာမှ အဆင့် (၅) သို့ ရောက်ရှိသွားပြီဖြစ်ကြောင်း ဆက်လက် သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-23 |title=တပ်ချုပ်သစ်လက်ထက် တပ်အင်္ဂါစဉ် ဘယ်လိုပြောင်းသွားလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cr41vydl7xgo |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ထိုနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ရာထူးသည် ရေချုပ် နှင့် လေချုပ် နောက်တို့တွင်သာ ဖော်ပြခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး အိန္ဒိယရေတပ်ဦးစီးချုပ် Admiral Dinesh Kumar Tripathi ဦးဆောင်သောကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/news/82403 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့ တွင် ကျင်းပသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) မိသားစုများ၏ ဒုတိယအကြိမ် မိုးရာသီသစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲ အခမ်းအနားတွင် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ရာထူးအား ရေချုပ် နှင့် လေချုပ် တို့၏ ရှေ့တွင် ထားရှိ၍ ပြန်လည်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) မိသားစုများ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် မိုးရာသီသစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲကျင်းပပြုလုပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84727 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>ထို့အပြင် ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် ပြုလုပ်သည့် [[မြန်မာ-ရုရှား ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၆)]] အခမ်းအနားတွင်လည်း အလားတူဖော်ပြခြင်းမျိုးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ သတင်းဌာနများနှင့် နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများ၏ ဖော်ပြပုံ ကွာခြားချက်များကြောင့် ဤရာထူး၏ တပ်အင်္ဂါစဉ် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ရှုမြင်ပုံကွဲပြားမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး မြန်မာ - ရုရှားကြည်းတပ်နှစ်ရပ်အကြား တပ်ဖွဲ့များ စုပေါင်းလေ့ကျင့်ခန်း (MYANMAR- RUSSIA JOINT EXERCISE (TIGER-2026)) ဆောင်ရွက်မှုအား ကြည့်ရှုစစ်ဆေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/85387 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]] nh2uabh9qvsjdkvp4a22jtn5mqn5yuy 0 258897 1047343 1040932 2026-08-08T10:18:03Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်များ]] အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးထဲ ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်း 1047343 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|အိန္ဒိယ–မြန်မာ|India|Myanmar|map=India Burma locator.svg|mission1=[[ရန်ကုန်မြို့]]|mission2=[[နယူးဒေလီမြို့|နယူးဒေလီ]]|envoytitle1=|envoytitle2=|envoy1=[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ]]<br> အိန္ဒိယနိုင်ငံသံအမတ်ကြီး<br> မစ္စတာဗီနေးကူးမား |envoy2=[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ]]<br> မြန်မာသံအမတ်ကြီး<br> [[ဇော်ဦး၊ ဦး| ဦးဇော်ဦး]]}} '''အိန္ဒိယ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး''' သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့အကြား နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ဖြစ်သည်။နှစ်နိုင်ငံအကြား ဘာသာရေးအရလည်းကောင်း၊ယဉ်ကျေးမှုအရလည်းကောင်း၊ကုန်သွယ်မှုအရပါ ရှေးပဝေသဏီ ကတည်းက ဆက်နွယ်ခဲ့ကြသည့်အပြင် ကိုလိုနီစနစ်၏ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုးကို အတူထမ်းပိုးခဲ့ရသည့် နိုင်ငံများလည်း ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည့် ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်နေ့တွင် မျက်မှောက်ခေတ် နှစ်နိုင်ငံတရားဝင် သံတမန် ထူထောင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/#pll_switcher|title=List of Countries having Diplomatic Relations with the Republic of the Union of Myanmar|work=Ministry of Foreign Affairs|access-date=24 June 2024}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထွန်းကားနေသည့် [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒမြတ်ဗုဒ္ဓသာသနာ]] မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[ဂါယာမြို့|ဂါယာဒေသ]] မှဆင်းသက်လာသည်ဖြစ်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြားဆက်သွယ်မှုသည် နှစ်ထောင်ချီကြာမြင့်ခဲ့သည်။မြန်မာအက္ခရာ သည် အေဒီ ၃၀၀ ဝန်းကျင် အိန္ဒိယ တွင် ထွန်းကားခဲ့သည့် ဗြာဟ္မီအရေးအသား၌ မြစ်ဖျားခံသည်ဟု လက်ခံထားကြသည်။ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ကြရာမှတဆင့် [[ဗုဒ္ဓ]]အား ပထမဦးဆုံးဖူးမြော်ခဲ့ရသူ [[တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက]]၂ဦးသည် မြန်မာများဖြစ်သည်ဆိုသော ခိုင်မာသည့်ယုံကြည်ချက်လည်းရှိခဲ့ကြ၍ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည် ယနေ့အထိပင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ဗုဒ္ဓပွင့်တော်မူရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂါယာဒေသတွင် ပုဂံမင်းဆက်များဖြစ်ကြသည့် [[ကျန်စစ်သား]] နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]]၊ နောက်ဆုံးမြန်မာမင်းဆက် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[မင်းတုန်းမင်း|ဘုရင်မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)|ဘကြီးတော်မင်း]] တို့၏ ကျောက်စာနှင့် စေတီများက နှစ်နိုင်ငံဆက်သွယ်မှု၏ ကြာရှည်သမိုင်း ပြယုဂ် များဖြစ်ခဲ့သည်။ [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်မင်းဆက်များ]] နှင့် ဘင်္ဂလားမင်းဆက်များ၏ အားပြိုင်မှုများမှသည် နောက်ဆုံး အိန္ဒိယ မင်းဆက် မဂိုဘုရင် လက်ထက်အထိ ရှည်ကြာခဲ့သည်။ယင်းအပြင် [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]လက်အောက် နှစ်နိုင်ငံလုံးရောက်ကာ မြန်မာဘုရင် [[သီပေါမင်း]] အိန္ဒိယတွင် နတ်ရွာစံ၍ အိန္ဒိယ မဂိုဘုရင် [[ဇဖား ရှား ဘုရင်|ဇဖား ရှား]] ရန်ကုန်တွင် ကံကုန်ခဲ့ကြသည်<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-41942488|title=မြန်မာပြည်ရောက် အိန္ဒိယ ဘုရင်|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇}}</ref> အထိ မြန်မာ-အိန္ဒိယ ဆက်သွယ်မှုက ကြီးမားခဲ့သည်။ == ကိုလိုနီခေတ် ဆက်နွယ်မှု == ဗြိတိသျှလက်အောက် သို့ မြန်မာနိုင်ငံ လုံးလုံးလျားလျား ကျရောက်ပြီးသည့်နောက် မြန်မာပြည်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးအား အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်က ၁၉၃၇ခုနှစ် အထိ တဆင့်စီမံခန့်ခွဲခဲ့ဖူးသည်။၁၈၇၈ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့်  ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ရန်ကုန်ကောလိပ် သည် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရသည့် ကနဦးခြေလှမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်ထဲ ဝံသာနုလှုပ်ရှားမှု များ၏ အစသည် ဗြိတိသျှက အိန္ဒိယအားအုပ်ချုပ်ရေးတိုးပြီး မြန်မာပြည်အားချန်လှပ်ထားရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် ဂျပန်လက်အောက်ရောက်ခိုက် ဘုရင်ခံ ဆာဒေါ်မန်စမစ် နှင့် စစ်ပြေး [[ပေါ်ထွန်း၊ ဆာ|ဆာပေါ်ထွန်း]] အစိုးရ တို့  အိန္ဒိယ ဆင်းမလား တွင် ရွှေ့ပြောင်း ရုံးစိုက်ပြီး စစ်ပြီးခေတ် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် ရေးဆွဲပြီး ၁၉၄၅ခုနှစ် မေလ ၁၇ရက်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် [[ဆင်းမလားစီမံကိန်း|စက္ကူဖြူ စာတမ်း]] သည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး အတွက် အရေးပါခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် ဥပဒေပြု လွှတ်တော် နှင့် အိန္ဒိယ လွှတ်တော်တို့အကြား အပြန်အလှန်ကိုယ်စားလှယ်စေလွှတ်ကြမှုများဖြင့်လည်း ကိုလိုခေတ် တစ်လျှောက်လုံး အိန္ဒိယ-မြန်မာကြား နိုင်ငံရေး အရဆက်နွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ထိုမျှမကသေး ၁၈၆၉  ခုနှစ် နောက်ပိုင်း [[ဆူးအက် တူးမြောင်း|ဆူးအက်တူးမြောင်း]]ဖောက်ပြီး  ဆန်စပါး ဈေးကွက်အတွက် အိန္ဒိယ လယ်လုပ်သားများအား မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်းသို့ စပါးစိုက်ပျိုးရန်  စေလွှတ်ခြင်းက ပြည်သူများကြား ဆက်နွယ်မှုနှင့်အတူ တဘက်တွင်လည်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်လာသည့်  အိန္ဒိယသားများ နှင့် မြန်မာများကြား [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|ပဋိပက္ခ အဓိကရုဏ်းများ]] ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-41142711|title=အိန္ဒိယ မြန်မာ ဆက်ဆံရေး နှစ်ထောင်ချီခရီး|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇}}</ref>ရန်ကုန် သင်္ဘောကျင်းက အိန္ဒိယ ဝန်ထမ်းများအပါအဝင် ကဏ္ဍစုံ တွင် အိန္ဒိယလုပ်သားများ ပါဝင်မှုမှာ ကိုလိုနီခေတ်၌ အကြီးထွားဆုံး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်စစ်မျက်နှာပေါ် မဟာမိတ်တပ်များနှင့်အတူ  ဂျပန်ကို တိုက်ထုတ်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် [[သိန်းဖေမြင့်]] ခေါင်းဆောင်သည့် လူငယ် တော်လှန်ရေးသမားများ [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]] တွင် ဗြိတိသျှ အကူအညီဖြင့် လေထီးသင်တန်း လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။အလားတူ ဆူဘတ်ချန်ဒရာဘို့စ် ခေါင်းဆောင်သည့် အိန္ဒိယ အမျိုးသား တပ်မတော်က မြန်မာပြည် တွင် ခြေကုပ်ယူကာ ဂျပန် အကူအညီ ဖြင့် ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံ အိန္ဒိယအား ပြန်လည်သိမ်းယူရန် ကြိုးစားခဲ့ဖူးသည့် သမိုင်းမှတ်တိုင်လည်း ရှိခဲ့သည်။ [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] နှင့် အိန္ဒိယကွန်ဂရက် ခေါင်းဆောင် [[ဂျဝါဟာလာ နေရူး|နေရူး]]တို့သည် နှစ်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုအပေါ် အပြန်အလှန် အားပေး ကူညီခဲ့ကြသည်။မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယတို့၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်များဖြစ်ကြသော [[ဦးနု]]နှင့် [[ဂျဝါဟာလာ နေရူး|ဂျဝါဟာလာနေရူး]]တို့ နှစ်ဦးစလုံးသည် ဒီမိုကရေစီနှင့် နိုင်ငံရေးအပေါ် တူညီသော အမြင်၊ လောကအမြင်နှင့် သမိုင်းအမြင် တူညီကြသည်။ == သံတမန်ဆက်ဆံရေး == နှစ်နိုင်ငံ မျက်မှောက်ခေတ်တရားဝင်သံတမန်ဆက်ရေး အား ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်နေ့ တွင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။မြန်မာ-အိန္ဒိယ သံတမန်ဆက်ဆံရေးသည် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး]]ရသည့် နေ့နှင့် တိုက်ဆိုင်သည်။မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “ငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်” (Treaty of Peace and Friendship) ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီ လတွင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် ကိုလံဘိုညီလာခံတွင် မြန်မာဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]]နှင့် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[ဂျဝါဟာလာ နေရူး|နေရူး]]တို့သည် သီရိလင်္ကာ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ပါကစ္စတန် တို့နှင့်အတူ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ကက်ရှ်မီးယား အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်တို့၏ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားမှုကို မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု၏ ကြိုးပမ်း မှုနှင့် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင်အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘန်ဒေါင်းမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် ဘန်ဒေါင်း ညီလာခံတွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် “ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေ ထိုင်ရေးမူကြီး (၅)ချက် (Five Principles of Peaceful Coexistence) ” ချမှတ်ရာတွင် အတူတကွ ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ထိုကာလနောက်ပိုင်း နှစ်နိုင်ငံရေးဆက်လက်ကောင်းမွန်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၂ခုနှစ် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေးအစိုးရ|ဦးနေဝင်းအစိုးရ]] အာဏာသိမ်းမှုနှင့်အတူ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်စီးပွားရေးအရဟုဆိုပြီး  အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများအပါအဝင် နိုင်ငံခြားသားများ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား ပြည်သူပိုင် သိမ်းယူပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အေးစက်သွားသည်။၁၉၆၈ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ် အိန္ဒိယသမ္မတ [[အင်ဒီရာ ပရိယာဒါရှီနီ ဂန္ဒီ|အင်ဒီရာဂန္ဒီ]] ၏ ခရီးစဉ်အပြီး ၁၈နှစ်ကြာသည်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏အကြီးအကဲများလာရောက်မှု မရှိကြတော့ပေ။၁၉၈၇ ခုနှစ် အရောက်တွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[ရာဂျစ် ဂန္ဒီ|ရာဂျစ်ဂန္ဒီ]] မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ခဲ့သည်။ထိုနောက်ပိုင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် တိုးတက်လာသည်။၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အထူးတိုးတက်ကောင်းမွန်သွားခဲ့သည်။ == ပထဝီနိုင်ငံရေး == ပထဝီအနေအထားအရ မြန်မာသည် အင်အားကြီးနှစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ကြား တွင် တည်ရှိသည်။ယင်းအပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် ကုန်းတွင်းပိုင်းအပါအဝင် ရေပိုင်နက်နှင့်ပါ ထိစပ်နေသည့် တစ်ခုတည်းသော [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံ]] ဖြစ်သည်။မျက်မှောက်ခေတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနေဖြင့်  မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ဆက်ဆံရေးသည် စီးပွားရေးအရလည်းကောင်း၊နိုင်ငံရေးအရအရလည်းကောင်း၊ပထဝီနိုင်ငံရေးအရပါ အထူးအရေးပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းက [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တို့သည်  အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ဒေသ ပြည်နယ် ၄ ခု ဖြစ်သော [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်|မီဇိုရမ်]]၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]၊ [[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်]] နှင့် အရူနာချယ်ပရာဒက်ရှ် ပြည်နယ်များနှင့် နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသည်။ နှစ်နိုင်ငံကုန်းတွင်း နယ်နိမိတ် ထိစပ်မှုသည်  ၁၆၄၃ ကီလိုမီတာရှည်လျားပြီး ၇၂၅ ကီလိုမီတာရှည်လျားသည့် ပင်လယ်ရေကြောင်းနယ်နိမိတ်ထိစပ်မှုလည်းရှိသည်။ အိန္ဒိယ၏ ကပ္ပလီကျွန်းများတစ်လျှောက် ရေကြောင်းနယ်နိမိတ်ကို အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာတို့က မျှဝေထားကြသည်။မြန်မာနိုင်ငံသည် ဒေသတွင်းပြည်တွင်းတိုက်ပွဲများနှင့် ရုန်းကန်နေရချိန် အိန္ဒိယ၏ အထောက်အပံ့များ ရယူခဲ့ရသည်။တစ်ဖက်တွင်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးချိန်မှစ၍ အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ် နေရာအချို့တွင် အရှေ့မြောက်ပြည်နယ်များမှ ခွဲထွက်ရေးလက်နက်ကိုင်တို့ အခြေချခဲ့မှုများရှိခဲ့၍ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ရွှေငှက်စစ်ဆင်ရေး (Operation Golden Bird) အပါအဝင်  ၂၀၁၉ ခုနှစ် Operation Sunrise  ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေးစသည်ဖြင့်  နှစ်နိုင်ငံပူးတွဲစစ်ဆင်ရေးများဖြင့် လုံခြုံရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.inyaeconomics.org/blogs/the-challenge-and-the-potential-between-india-myanmar-relations/#_ftn1|title=မျက်မှောက်ခေတ် အိန္ဒိယ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး ကောက်ကြောင်းအကျဉ်း (စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အလားအလာကို လေ့လာကြည့်ခြင်း)|work=Inya Economics|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄}}</ref>နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသ အချို့ တွင် မူးယစ်ဆေး နှင့် ကုန်ပစ္စည်း အမျိုးမျိုး မှောင်ခို သယ်ယူမှုပြဿနာ အပါအဝင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်မှုများ နှင့် လှုပ်ရှားမှု ပြဿနာများလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/clex0307qd3o|title=စစ်ကောင်စီဘက်က နှုတ်ဆိတ်နေတဲ့ အိန္ဒိယကာကွယ်ရေး အတွင်းဝန်ရဲ့ နေပြည်တော် ခရီး|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> == စီးပွားရေးဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းကစပြီး  အိန္ဒိယအစိုးရ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ကျဆုံးနိုင်ငံများအတွက် ကုန်သွယ်ခွန်ကင်းလွတ်ခံစားခွင့် အစီအစဉ်၌ မြန်မာပါဝင်လာခြင်း နှင့်အတူ  အာဆီယံ-အိန္ဒိယ လွတ်လပ်စွာကုန်သွယ်ရေးဒေသ အကောင်အထည်ပေါ်လာခြင်းတို့ကြောင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုသည် တစ်ရှိန်ထိုး တိုးတက်လာသည်။ယင်းမတိုင်မီ အစိုးရနှစ်ရပ်ကြား ၂၀၀၈ ခုနှစ် က သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံအစိုးရ၏ အကူအညီအထောက်အပံ့ဖြင့်ဆောင်ရွက်သော “[[ကစ္ဆပနဒီ|ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း]] ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်း” သည် ကြီးမားသည့် စီမံကိန်းတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိခဲ့သည်။ယင်းစီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် စစ်တွေကုလားတန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆိပ်ကမ်းသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ ၉ ရက် နေ့တွင် လုပ်ငန်းစတင်လည်ပတ်နေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://mcgkolkata.org/ကုလားတန်ဘက်စုံ-သယ်ယူပို/|title=ကုလားတန်ဘက်စုံ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် ကော်လ်ကတ္တားဆိပ်ကမ်းမှ စစ်တွေဆိပ်ကမ်းသို့ အိန္ဒိယကုန်တင်သင်္ဘော ပထမဆုံးပြေးဆွဲခြင်း အထိမ်းအမှတ်အခမ်းအနားသို့ ကောင်စစ်ဝန်ချုပ် တက်ရောက်ခဲ့ခြင်း|work=CONSULATE GENERAL OF THE REPUBLIC OF THE UNION OF MYANMAR, KOLKATAp|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၄ မေ ၂၀၂၃}}</ref>ယင်းအပြင်  ၃ နိုင်ငံ ကူးလူးဆက်သွယ်နိုင်သည့် ကီလိုမီတာ ၁၃၆၀ ရှည်လျားသော  [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]-[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]-[[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]အဝေးပြေးလမ်းမကြီးစီမံကိန်း ကိုလည်း အကောင်အထည်ဖော်နေသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/49642|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးနိုင်ငံဆက် နှစ်လမ်းသွား အဝေးပြေးလမ်းပိုင်း တည်ဆောက်မည့် စီမံကိန်းအတွက် လုပ်ကိုင်ခွင့်ရ ကုမ္ပဏီများနှင့် အိန္ဒိယအစိုးရ သဘောတူညီမှု လက်မှတ်ရေးထိုး|work=Eleven Media Group|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၈ ဧပြီ ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ သက်သာသောချေးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာသန်း (၅၀၀) နှင့် စပ်လျဉ်း၍ နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံပို့ကုန် သွင်းကုန်ဘဏ် နှင့် [[မြန်မာ့နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှုဘဏ်]] တို့ အကြား လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://mifer.gov.mm/mm/bilateral/details/myanmar-india-bilateral-cooperation|title=မြန်မာ- အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ|work=ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့်နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625095608/https://mifer.gov.mm/mm/bilateral/details/myanmar-india-bilateral-cooperation}}</ref>အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၂၂၈.၁၄) သန်းတန်ဖိုးရှိ စီမံကိန်း (၃) ခုကို [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]တို့မှ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။အိန္ဒိယ သည် ၂၀၂၀ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလကုန်အထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း၌ စုစုပေါင်း ‌‌အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၇၁သန်း တန်‌ကြေးရှိသော ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုလုပ်ငန်း ၃၃ ခုရှိသည်။အိန္ဒိယသည် မြန်မာ၏ ကုန်တင်ပို့မှု ပဉ္စမမြောက် အများဆုံးနိုင်ငံ၊ ကုန်တင်သွင်းမှုတွင် ဆဌမမြောက်အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ အိန္ဒိယ-မြန်မာကုန်သွယ်မှုပမာဏမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃၆၀.၃၅ မီလျံ (၁ ဘီလျံကျော်) ရှိသည်။၁၉၉၄ ခုနှစ် နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်ကုန်သွယ်မှု သဘောတူညီချက်တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို သတ်မှတ်ထားသော နယ်စပ်မှတ်တိုင် ၃ ခု ရှိပြီး မဏိပူရ၊ မီဇိုရမ်နှင့် နာဂလန်းတို့တွင် တစ်ခုစီ ဆောင်ရွက်ပေးထားသည်။ == ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == မြန်မာနိုင်ငံတွင် အိန္ဒိယ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ အစုစုသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇၅ ဘီလီယံကျော်ရှိသည်။ ဤအကူအညီအများစုသည် ထောက်ပံ့ငွေဖြစ်သည်။အိန္ဒိယနိုင်ငံ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အား သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် လူမှုရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်အသီးသီး တို့အတွက် နှစ်စဉ်  ပညာသင်ဆုများအား အိန္ဒိယတစ်ဝှမ်းရှိ အကောင်းဆုံး တက္ကသိုလ် တို့မှတဆင့် ပေးအပ်လျှက်ရှိသည်။ === အိန္ဒိယနိုင်ငံအစိုးရ၏ ထင်ရှားသည့် အကူအညီများ === * အဆင့်မြင့် စိုက်ပျိုးရေးသုတေသနနှင့် ပညာရေးဗဟိုဌာန နှင့် စပါးဇီဝဥယျာဉ် ([[ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်|ရေဆင်း စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်]] ဝင်းအတွင်း) * စပါးဇီဝဥယျာဉ် (နေပြည်တော်) * [[မြန်မာသတင်းအချက်အလက်နည်းပညာတက္ကသိုလ်|မြန်မာသတင်းအချက်အလက် နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] (မန္တလေး) * ပုဂံရှိ [[အာနန္ဒာဘုရား]]အား ပြန်လည်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း အပါအဝင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသော ဘုရားပုထိုး ၉၂ ဆူ  ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း။ == နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ၏ခရီးစဉ်များ == အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသည့် အိန္ဒိယစာဆိုတော် [[ရာဘင်ဒြာနတ် တဂိုး]] သည် ၁၉၁၆ခုနှစ် နှင့် ၁၉၂၄ခုနှစ် တို့တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။  [[မဟတ္တမ ဂန္ဒီ|မဟတ္တမဂန္ဒီ]]သည် ၁၉၀၂ခုနှစ်၊ ၁၉၁၅ခုနှစ် နှင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၃ ကြိမ် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း]]သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၄ ခုနှစ်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် ၁၁ ကြိမ် သွားရောက်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယသမ္မတ [[အင်ဒီရာ ပရိယာဒါရှီနီ ဂန္ဒီ|အင်ဒီရာဂန္ဒီ]] သည် ၁၉၆၈ခုနှစ် နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mdn.gov.mm/my/aindiy-mnmaa-rngniikhcknnyre|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာ ရင်းနှီးချစ်ကြည်ရေး|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625102614/https://mdn.gov.mm/my/aindiy-mnmaa-rngniikhcknnyre}}</ref> ဆယ့်ရှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[ရာဂျစ် ဂန္ဒီ|ရာဂျစ်ဂန္ဒီ]]သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင်လာရောက်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ၂၀၀၆ခုနှစ်၊၂၀၁၂ခုနှစ်၊၂၀၁၃ခုနှစ်၊၂၀၁၄ခုနှစ်၊၂၀၁၇ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၈ခုနှစ်များတွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်များ နှင့် အိန္ဒိယသမ္မတ တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင် ခရီးစဉ်များလာရောက်ကြသကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကလည်း ၂၀၀၄ခုနှစ်၊၂၀၀၈ခုနှစ်၊၂၀၁၀ပြည့်နှစ်၊၂၀၁၁ ခုနှစ်၊၂၀၁၂ခုနှစ်၊၂၀၁၅ခုနှစ်၊၂၀၁၆ခုနှစ်၊၂၀၁၈ခုနှစ်၊၂၀၂၀ပြည့်နှစ် များတွင် [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|သမ္မတများ]]ဖြစ်ကြသည့် [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]]၊[[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးထင်ကျော်]] နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]၊[[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] တို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://mcgkolkata.org/india-myanmar-relations/|title=India – Myanmar Relations|work=CONSULATE GENERAL OF THE REPUBLIC OF THE UNION OF MYANMAR, KOLKATA|access-date=25 June 2024}}</ref> == နှစ်နိုင်ငံ ဗီဇာဖြေလျော့မှု == ၂၀၁၇ ခုနှစ် နေပြည်တော် ခရီးစဉ်အတွင်း အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်သော မြန်မာနိုင်ငံသားအားလုံးကို အခမဲ့ဗီဇာ ထုတ်ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.ndtv.com/india-news/india-to-grant-gratis-visa-to-myanmarese-citizens-pm-narendra-modi-1746810|quote="I am pleased to announce that we have decided to grant gratis (no-cost) visa to all the citizens of Myanmar who want to visit India," Prime Minister Modi said.|publisher=[[NDTV]]|title=India To Grant Gratis Visa To Myanmarese Citizens: PM Narendra Modi|author=Press Trust of India|author-link=Press Trust of India|date=6 September 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/international/india-to-grant-free-visa-to-myanmar-citizens-modi/article19630531.ece|newspaper=[[The Hindu]]|title=India to grant free visa to Myanmar citizens: Modi|date=6 September 2017}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကလည်း နိုင်ငံအတွင်းသို့ လာရောက်မည့် အိန္ဒိယကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများအား ၂ဝ၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှစတင်၍ ဆိုက်ရောက်ဗီဇာ လျှောက်ထားခွင့်ပြုကြောင်း  ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/--1634|title=အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ ရှရီရမ်နက်သ်ကိုဗင့်ဒ် ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သည့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အတွင်း ထုတ်ပြန်သည့် မြန်မာ-အိန္ဒိယ ပူးတွဲကြေညာချက်|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625101114/https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/--1634|url-status=dead}}</ref> == ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == မြန်မာတပ်မတော် နှင့် အိန္ဒိယတပ်မတော် တို့အကြား ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် မြောက်မြားစွာရှိသည်။ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် က မြန်မာ တပ်မတော် ပထမဦးဆုံးပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည့် [[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ]] သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မှ ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းဆက်ဆံမှု == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပေါ် အိန္ဒိယသည် လူသိထင်ရှားဝေဖန်မှု နည်းပါးခဲ့သည်။[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယအစိုးရ]] နှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] တို့၏ ဆက်ဆံရေးသည် အာဏာသိမ်းပြီး တစ်လအကြာတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် [[တပ်မတော်နေ့]]အခမ်းအနားသို့ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းဖြင့် နီးကပ်စွာ ရှိနေခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ က ဆန္ဒပြသူများအား အကြမ်းဖက်နိုမ်နင်းခဲ့မှုအပေါ်  အိန္ဒိယအစိုးရက ရှုတ်ချကြောင်းကြေညာခဲ့သည့်အပြင် ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထောင်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်သည့်အပေါ်ကိုလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံက စိတ်အနှောက်အယှက်ဖြစ်ရကြောင်း [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြောရေးခွင့်ရှိသူ Arindam Bagchi က ထွက်ပြောခဲ့သည်။၂၀၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အတွင်းဝန် Harsh Vardhan Shringla သည် မြန်မာနိုင်ငံ သို့ (၂)ရက်ကြာ ခရီးစဉ်အဖြစ် လာရောက်ခဲ့သည်။ယင်းနောက်ပိုင်းကစပြီး မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး သည်  စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးများနှင့် ဆက်တိုက် တွေ့ဆုံခြင်းများရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5ezx754rqo|title=မြန်မာ-အိန္ဒိယဆက်ဆံရေးက မြန်မာနယ်စပ်စစ်ရေးကို သက်ရောက်မှုရှိမလား|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၈ မတ် ၂၀၂၃}}</ref>၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၁ရက်နေ့တွင်အိန္ဒိယပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးဌာန  နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Mr Vinay Mohan Kwatra လာရောက်သည်။<ref>{{cite web|url=https://cdn.myanmarseo.com/file/client-cdn/gnlm/wp-content/uploads/2022/11/22_Nov_22_gnlm.pdf|title=SAC Chairman Prime Minister Senior General Min Aung Hlaing receives Foreign Secretary of Ministry of External Affairs of India Mr Vinay Mohan Kwatra|work=The Global New Light of Myanmar|access-date=25 June 2024|date=22 November 2022}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် တွင်ကျရောက်သည့် မြန်မာ-အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေး (၇၅)နှစ်မြောက်နေ့အား [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/content/နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ-နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်-ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး-94|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်မြန်မာ-အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံခြင်း(၇၅)နှစ်ပြည့် စိန်ရတုအထိမ်းအမှတ်အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့်|work=MWD Webportal|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၄ မေ ၂၀၂၃}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၆ရက်နေ့တွင် အကြိမ်   (၂၀)  မြောက်    မြန်မာ-အိန္ဒိယ  နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနများအကြား  မူဝါဒ ရေးရာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲအား အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/mnmaa-aindiy-ncniungngnchkchnrenng-puupengcheaangrkmuttiumngre-ncniungngnnynimittchiungraa|title=မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတိုးမြှင့်ရေး၊ နှစ်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် နယ်စပ်ဒေသ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကိစ္စရပ်များကို နှစ်ဖက်ဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref>၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၁၁ရက်နေ့တွင်   မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသံအမတ်ကြီးအသစ်အဖြစ် ခန့်အပ်ရန်  ဘောတူညီပြီးဖြစ်သော သံအမတ်ကြီး  H.E. Mr. Abhay Thakur သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] ထံ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာ ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.gnlm.com.mm/myanmar-india-enhance-existing-long-standing-friendly-relations-cooperation/#:~:text=They%20cordially%20discussed%20cooperation%20in,scholar%20students%20for%20further%20studies.|title=Myanmar, India enhance existing long-standing friendly relations, cooperation|work=The Global New Light of Myanmar|access-date=25 June 2024|date=11 May 2024}}</ref>တစ်ဖက်တွင်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံက [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်ရုံး အား နိုင်ငံထဲ ဖွင့်လှစ်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ရှရီနာရန်ဒရာမိုဒီ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တရားဝင်ခရီးစဉ်အတွင်း မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲကြေညာချက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/83449 |access-date=2026-06-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Indian PM Hosts Head of Myanmar’s Military Government in New Delhi |url=https://thediplomat.com/2026/06/indian-pm-hosts-head-of-myanmars-military-government-in-new-delhi/ |access-date=2026-06-02 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref>၅ ရက် ကြာမြင့်သည့် ယင်းခရီးစဉ်ကို မဟာဗျူဟာညှိနှိုင်းဖော်ဆောင်ရေးအင်အားစု၊အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ အစရှိသည့် အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများက ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်ကို အိန္ဒိယ ကြိုဆိုမှုအပေါ် မဟာဗျူဟာညှိနှိုင်းဖော်ဆောင်ရေး အင်အားစု (SIF) ကန့်ကွက် |url=https://burmese.dvb.no/post/904876 |access-date=2026-06-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|အိန္ဒိယ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] ofpnjg84ts0hgw2qy9n3zc5ax9qr60n 0 259686 1047022 839263 2026-08-07T13:43:19Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဗုဒ္ဓခေတ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047022 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ကဿပဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် အမှုလုပ်သဖြင့် လုပ်ခရရှိလာသောအဝတ်(= ဝတ်ပန်းဖြင့်ဆိုးအပ်သော နီမြန်းသောအဝတ်)ကို ဘုရားရှင်၏ တပည့်သာဝကတစ်ပါးအား လှူဒန်း၍ “သံသရာ၌ ကျင်လည်ရသော် တပည့်တော်ကို မြင်သော ယောက်ျားသည် မိမိကိုယ်အဖြစ်၌ မတည်နိုင်ပါစေ တပည့်တော်ထက် အဆင်းလှသောသူမည်သည် မရှိပါစေလင့်”ဟု ဆုတောင်းခဲ့သောကြောင့် [[သိဝိတိုင်း]] အရိဋ္ဌပူရမြို့ ဝယ် ကုဋေရှစ်ဆယ်ကြွယ်ဝသော တိရိဝစ္ဆသူဌေး၏သမီး ဖြစ်လာလေသည်၊ မိမိကိုကြည့်သူကိုရူးသွပ်အောင် ပြုတတ်သောကြောင့် ဥမ္မာဒန္တီ ဟုအမည်တွင်သည်။ [[ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီ]]၏ အလောင်းအလျာ ဖြစ်သည်။ <ref>(အကျယ် ကို-ဇာ၊၂၊၃၉-၄၇။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၂၂၀-၂၄၀။ အပ၊၂၊၂၃၃။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၀၀-တို့၌ကြည့်။) အယဉ် ယော နံ ပဿတိ၊ တံ ဥမ္မာဒေတိ၊ သတိမဿ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတုံ န ဒေတိ၊ တသ္မာ ဥမ္မာဒန္တီတိ ဝုစ္စတိ။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၂၂၅။</ref> <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်">တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၄ အပိုင်း-၂</ref> ပဏ္ဏာသနိပါတ် [[ဥမ္မာဒန္တီဇာတ်]]၌ [[ဘုရားလောင်း]] သိဝိဘုရင်ကြီးသည် ဥမ္မာဒန္တီသဌေးသမီးကို မြင်တွေ့ရပြီ ရူးနောက်သွားသည်အထိ ဒုက္ခရောက်သွားရပေသည်၊ ဇာတ်လမ်းအကျဉ်းချုပ်မှာ- သိဝိဘုရင်ကြီးသည် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]ပြည့် တစ်ခုသောနက္ခတ်ပွဲသဘင်နေ့မှာ ဆီမီးရောင်ရှိန် တထိန်ထိန်ထွန်းညှိ အလှဆင်ထားသည့် အရိဋ္ဌပူရ မြို့တော်ကြီးကို လှည့်လည်ရှုားရန် ထွက်တော်မူလာခဲ့ပေသည်။ ရှေးဦးစွာ စစ်သေနာပတိကြီး အဘိပါရက၏ အိမ်ရှေ့သို့ ရောက်သွား၏၊ ထိုအခါမှာ စစ်သေနာပတိကြီးကတော် ဥမ္မာဒန္တီသဌေးသမီးသည် ကိန္နရီမကလေး သဖွယ် လေသာပြူတင်းပေါက်မှာရပ်လျက် မင်းကြီးအား ပန်းပွင့်ပန်းကုံးတို့ဖြင့် ကြဲချယင်း မိမိရဲ့အလှအပကို ပြသလိုက်၏။ ယင်းသို့ အလှအပပြခြင်းမှာ အကြောင်း ရှိပေသည်။ ဥမ္မာဒန္တီသဌေး သမီးကလေးအရွယ်ရောက်လာချိန်တွင် ဖခင်သဌေးကြီးက “မိမိမှာဘုရင်နှင့်သာ ထိုက်တန်သည့် သမီးရတနာထွန်းကားခဲ့ပါသည်။ လက္ခဏာတတ် ပုဏ္ဏားတော်ကြီးများကို စေလွှတ်စုံစမ်းပြီး အရှင်မင်းကြီး အလိုရှိတိုင်း စီမံပါ”ဟု သိဝိဘုရင်ကြီးအား လျှောက်ထားခဲ့ဖူးသည်။ ထိုစဉ်အခါက မင်းကြီးသည် သဌေးကြီး လျှောက်တင်သည်အတိုင်း ပုဏ္ဏားတော်ကြီးများကို သွားရောက်စုံစမ်းရန် စေလွှတ်လိုက်သည်။ ပုဏ္ဏားတော်ကြီးများသည် ဥမ္မာဒန္တီကို မြင်ရသည်နှင့်တပြိုင်နက် သတိလွှတ်ကင်းပြီး ဣန္ဒြေ မဆောင်နိုင်ပဲ စားသောက်သည့်နေရာမှာပင် အမှားမှားအယွင်းယွင်း ဖြစ်ခဲ့ကြရသည်၊ ထိုအခါ ဥမ္မဒန္တီက ကျက်သရေမဲ့တယ်ဆိုပြီး ပုဏ္ဏားတော်ကြီးများကို အိမ်မှခဲ့ကြရသည်။ နှင်ထုတ်စေခဲ့သည်။ ဤပြုမူချက်ကြောင့် ပုဏ္ဏားတော်ကြီးများသည် ဥမ္မာဒန္တီအပေါ် ရန်ငြိုးဖွဲ့ကြသည်။ ဘုရင့်ထံသို့ ရောက်ကြသည့်အခါ “ဥမ္မာဒန္တီဟာ ယုတ်မာတဲ့ အမျိုးသမီးဖြစ်ပါတယ်၊ မိဖုရား မဖြစ်ထိုက်ပါဘူး”လို့ လျှောက်တင်ကြ၏။ မင်းကြီးကလည်း ယုံကြည်ပြီး ဥမ္မာဒန္တီကို လျစ်လျူရှုထားခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို သိရသည့်အခါ ဥမ္မာဒန္တီက “နေနှင့်ဦးပေါ့၊ ဘုရင်ကြီးကို ဖူးမြော်ခွင့် ရတဲ့တစ်နေ့မှာ ဘုရင်ကြီး ဘယ်လိုဖြစ်မယ်ဆိုတာ သိရပါလိမ့်မယ်” လို့ ဘုရင်ကြီးအပေါ် စိတ်ထဲမကျေမနပ်ဖြစ်နေခဲ့သည်၊ ထို့နောက် ဖခင် သဌေးကြီးက သမီးချော ဥမ္မာဒန္တီကို စစ်သေနာပတိကြီး အဘိပါရကထံ ဆက်သလိုက်လေသည်။ ထို့နောက် စစ်သူကြီးကတော် ဖြစ်လာသည့် ဥမ္မာဒန္တီသည် ဘုရင်ကြီး မြို့လှည့်လည်လာသည့်အခါမှာ ဤကဲ့သို့ မိမိ၏ အလှကျက်သရေများကို အစွမ်းကုန် ပြသလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုအခါ သိဝိဘုရင်ကြီးမှာ ဥမ္မာဒန္တီ၏ ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါလက္ခဏာများကို မြင်တွေ့လိုက်ရသည်နှင့်တပြိုင်နက် စိတ်ရူးနောက်သွား၏။ မြို့ကိုဆက်လက် မရှုစားနိုင်တော့ပဲ ထိုအိမ်ရှေ့မှပင် နန်းတော်သို့ လှည့်ပြန်လာခဲ့ရသည်။ နန်းတော်သို့ ရောက်သော်လည်း မအိပ်နိုင် မစားနိုင် ဥမ္မာဒန္တီ၏ ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါကိုသာ မျက်စိထဲမှာဖျောက်မရပဲ သူရူးပမာ မြည်တမ်းပြောဆိုနေလေသည်၊ သိကြားမင်းကသာ လိုရာဆုကို ပေးမယ် ဖြစ်လဲဖြစ်နိုင်မယ်ဆိုယင် “တညနှစ်ညလောက် အဘိပါရက စစ်သူကြီးဖြစ်ပါရစေ၊ ဥမ္မာဒန္တီနဲ့ တညနှစ်ညလောက် ပျော်မွေ့ ပြီးတော့မှ သိဝိမင်းကြီးပြန်ဖြစ်ပါရစေ” ဆုတောင်းမယ်ဟု မဖြစ်နိုင်သည်ကို ယောင်ယမ်းပြောဆိုနေပါသတဲ့။ <ref name="ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာ">{{cite book |title= ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာ စေတသိက်များအဖွင့် |author= ကျမ်းပြုမှူး ဦးအေးနိုင်၊ ဒု-ကျမ်းပြုမှူး ဦးညွန့်ဇော် |date= |pages= }}</ref> === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓခေတ်]] 6f6g8n1jw7nmxetdx7l4dkqjoakdjix 0 260481 1047060 841933 2026-08-07T15:32:13Z Dr Lotus Black 31011 /* အကိုးအကား */ 1047060 wikitext text/x-wiki အောင်နိုင်နတ်ကို လယ်သမား၊ ယာသမား၊ ကိုင်းသမား၊ ကျွဲနွားမွေးသူများ၊ ငှားသူများ၊ လှည်းနွားနှင့် အသက်မွေးသော လှည်းသမားများ၊ နွားကျောင်းသား၊ ကျွဲကျောင်းသား စသူတို့က အထူးယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ နန်ကရိုင်းမယ်တော်ကို ကိုးကွယ်ကြသူများကလည်း မယ်တော်၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မောင်အောင်နိုင်ပုံကို ထား၍၊ ပုံတော်ရှေ့တွင် ရေ ၁ ခွက် နှင့် ပဲလှော် ၁ ပန်းကန် ထားကာ ကိုးကွယ်ကြသည်။ (၁)ခမောက်၊ (၂)လွယ်အိတ်၊ (၃)ဘူးခါးရေဘူး၊ (၄)နွားနဖားကြိုး၊ (၅)နွားချည်ကြိုး၊ (၆)နွားရိုက်ကြိမ်၊ (၇)လောက်လေးခွ၊ (၈)လောက်စာလုံး၊ (၉)ကောက်ညှင်းထုပ် ၇ ထုပ်၊ (၁၀)ဆေးပေါ့လိပ် ၇ လိပ်၊ (၁၁)ပလွေ စသည်ပစ္စည်းများကို လွယ်အိတ်တွင် ထည့်၍ ချိတ်ဆွဲပေးထားရသည်။ နွားကျောင်းသားသေ၍ နတ်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် နွားပျောက်သောအခါတွင်လည်းကောင်း၊ နွားနာကျသောအခါတွင်လည်းကောင်း ပူဇော်ပသကြသည်။ ==နွားပျောက်နတ်ပင့် မေးနည်း== ရပ်ရွာထဲ၍ အသောက်အစားကင်းသူ လူတစ်ယောက်က 'အောင်နိုင်နတ်'အဖြစ်နှင့် မဲပုဆိုးတောင်းရှည်ဝတ်၍ ရင်စေ့အင်္ကျီ (သို့မဟုတ်) လယ်တော်ဝတ်အင်္ကျီကို ပခုံးတင်၊ အထက်ဖော်ပြပါပစ္စည်း ၁၁ မျိုးကို ကိုင်ဆောင်ကာ ပျောက်သော နွားရှင်၏ နွားတင်းကုပ် ဥရုတိုင်ကို ဘယ်ခြေထောက်နိမ့်နင်းကျိုးဟန်ပြု၍ အောက်ပါသီချင်းကို ဆိုရင်း ၇ ပတ် လှည့်ရသည်။ *ပုဆိုးရယ် စွန်တောင်စွန်တောင်၊ ဘယ်ပေါင်က နိမ့်နင်း နိမ့်နင်း။ မောင်အောင်နိုင် ဘယ်အခင်းကြောင့်၊ လာရတယ်မင်း။ နွားပျောက်ရှာရင်း လာရတယ်မင်း။ သီချင်းတစ်ပုဒ်ဆုံးတိုင်း ပလွေလိုက်မှုတ်ရသည်။ ပလွေကို သီချင်းသွားတိုင်း မမှုတ်တတ်သော်လည်း ပလွေသံ မြည်ရုံမပီတပီနှင့် တေးသွားအလိုက် မှုတ်တတ်သလိုမှုတ်ပြီး လှည့်ရသည်။ ၇ ပတ် ပြည့်လျှင် နွားရှင်က အောင်နိုင်နတ်လုပ်သည်သူထံတွင်ရှိသော ပစ္စည်းများကိုယူ၍ နွားတင်းကုပ် ဥရုတိုင်တွင် ချိတ်ဆွဲထားပြီး လိုက်ရှာလျှင် ပျောက်သောနွားကို ပြန်တွေ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ တချို့ကလည်း အောင်နိုင်နတ်မေးပြီး ဗေဒင်ဆရာကို သွားမေးကြသည်။ အောင်နိုင်နတ်က ဗေဒင်ဆရာကို စီးပြီး တွက်ချက်ဟောပြောပေးသောကြောင့် ဗေဒင်ဆရာဟောပြောညွှန်ကြားရာ လိုက်ရှာလျှင် ပျောက်သောနွားကို ပြန်တွေ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ==နွားနာ နတ်ပင့် ကုသနည်း== နွားနာကျသောအခါ၊ အထက်နည်းအတိုင်း ဝတ်ဆင်ကိုင်ဆောင်ပြီး သီချင်ဆို ပလွေမှုတ်ရင် ဘယ်ခြေကို နိမ့်နင်းဟန်ပြု၍ နွားတင်းကုပ်ကို ၇ ပတ် လှည့်ရသည်။ နွားတင်းကုပ်လှည့်စရာနေရာမရှိလျှင် နွားကို လှည့်ရသည်။ *ပုဆိုးရယ် စွန်တောင် စွန်တောင်၊ ဘယ်ပေါင်က နိမ့်နင်း နိမ့်နင်း။ နတ်အောင်နိုင် ဘယ်အခင်း လာရချက်ချင်း။ နွားနာကို ပျောက်အောင်ကုရင်း လာရတယ်မင်း။ နွားရှင်က အောင်နိုင်နတ်လုပ်သူထံမှ ပစ္စည်းများကို ယူပြီး နွားတင်းကုပ်အဝင်ဝတွင် ချိတ်ဆွဲထားလျှင် နွားနာပျောက်ကင်းသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ==ကိုအောင်နိုင် နတ်ပွဲပြင်နည်း== အလုံးလှ ကြွက်မြီးကောင်း အုန်းသီး ၁ လုံး၊ ဖီးကြမ်း (သို့မဟုတ်) ရခိုင်ငှက်ပျောသီး အစိမ်း ၂ ဖီး၊ သပြေပန်း ၂ ခက်၊ စံပယ်ပန်းတို့ကို ရေဆေးပါ။ သန့်ရှင်းသော ဇလုံထဲသို့ ငှက်ပျောသီး ၂ ဖီးကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ထား၍ အလယ်တွင် အုန်းသီးကို တည့်မတ်စွာထားပါ။ အုန်းညှာတွင် စံပယ်ပန်းများချိတ်၍ ဘေးသို့ ညီညာစွာ ချထားပါ။ သပြေပန်း ၂ ခက်၊ အမွှေးတိုင် ၂ တိုင်၊ ကွမ်းယာ ၂ ယာတို့ကို ငှက်ပျောသီး တစ်ဖီးစီ၏ကြားတွင် မျှတစွာ ထိုးညှပ်ပါ။ နံသာဖြူရည် (သို့မဟုတ်) ရေမွှေးပတ်ဖျန်းပြီးပါက ကန်တော့ပွဲပြင်၍ ပြီးပါပြီ။ ကန်တော့ပွဲရှေ့တွင် စားပွဲအဖြစ် အရက် ၁ ပုလင်း (သို့မဟုတ်) ဖန်ခွက် ၁ ခွက် (သို့မဟုတ်) ထန်းရည်တစ်မြူ၊ သောက်တော်ရည် ၁ ခွက်၊ ပဲကြီးလှော် ၁ ပန်းကန်ဖြင့် တင်မြှောက်ပြီး ဖယောင်းတိုင် ၁ တိုင် ထွန်းညှိ ပူဇော်နိုင်သည်။ ==အကိုးအကား== ဥတ္တရဘုမ္မာဆရာစိန်ဝင်း။ နတ် ၃၇ ပါး ပသနည်းနှင့် တောင်ပြုံးပွဲ ရတနာ့ဂူပွဲ နတ်သမိုင်း။ ဇမ္ဗူဒီပစာပေ၊ ရန်ကုန်။ ပကြိမ်၊ ဩဂုတ် ၉၃။ {{နတ်}} [[Category:နတ်]] putruf6nmpujhh704z56xxm8c03z41i 0 264017 1047023 1030757 2026-08-07T13:46:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047023 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၅|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2025}} {{Year article header|2025}} ၂၀၂၅ ခုနှစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အလှည့်အပြောင်းများသည့်နှစ် ဖြစ်ပါသည်။ မတ်လတွင် အားပြင်းသောငလျင်ကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုများပြားခဲ့ပြီး လူအများအပြားလည်း သေဆုံးခဲ့ရပါသည်။ ထို့အပြင် စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးတွင်လည်း အပြောင်းအလဲများ ရှိခဲ့ပြီး အရေးပေါ်ကာလကို ထပ်မံကြေညာထားပါသည်။ == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ၎င်းတို့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေများရှိ အကျဉ်းထောင်အသီးသီးတွင် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် ဖမ်းထားသော အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၆၉ ဦးကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးလိုက်သည်။​<ref>{{Cite news|last=စောရယ်|date=2024-01-01|title=ရာဇဝတ်အကျဉ်းသား ၁၇၀ ခန့်ကို နှစ်သစ်ကူးတွင် NUG လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေး|language=Burmese|work=Myanmar Now|url=https://myanmar-now.org/mm/news/60084/|access-date=2025-01-02|accessdate=8 July 2025|archivedate=8 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250708064822/https://myanmar-now.org/mm/news/60084/}}</ref> * [[၄ ဇန်နဝါရီ]] - စစ်ကောင်စီက ၇၇ နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ အကျဉ်းထောင်များမှ အကျဉ်းသား ၅၈၆၄ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုကြောင်း အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤလွတ်ငြိမ်းခွင့်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အစိုးရလက်ထက် ကချင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သူ ဒေါက်တာ [[ခက်အောင်]] အပါအဝင် ပုဒ်မ ၅၀၅ ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံထားရသူ ခြောက်ရာနီးပါး ပါဝင်ကြောင်း စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရသူ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ၎င်းတို့၏ မီဒီယာများမှတစ်ဆင့် ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/01/04/43167|title=ကချင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာခက်အောင်အပါအဝင် နိုင်ကျဉ်း ၆၀၀ ခန့် လွှတ်ပေးမည်ဟု ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းထွန်းပြော|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref> * [[၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီရှားနိုင်ငံ]]သည် [[ဘရစ်ခ်စ်|BRICS အဖွဲ့]]၏ ၁၀ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=Indonesia joins BRICS group of emerging economies|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/7/indonesia-joins-brics-group-of-emerging-economies|access-date=2025-01-09|publisher=Al Jazeera English|language=en|archive-date=24 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124232028/https://www.aljazeera.com/news/2025/1/7/indonesia-joins-brics-group-of-emerging-economies}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-06|title=Indonesia is admitted to the BRICS bloc of developing nations|url=https://apnews.com/article/brazil-brics-indonesia-membership-c05b0c8e2ae493f9046479e62a45d8fa|access-date=2025-01-09|publisher=Associated Press|language=en|archive-date=29 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250129072914/https://apnews.com/article/brazil-brics-indonesia-membership-c05b0c8e2ae493f9046479e62a45d8fa}}</ref> [[ဖိုင်:Donald Trump takes the oath of office (2025) (alternate).jpg|thumb|[[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ်ထရမ့်]]သည် ဒုတိယအကြိမ် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတ|အမေရိကန်သမ္မတ]] ဖြစ်လာသည်။ ]] * [[၂၀ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]]သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ ၄၇ ဦးမြောက် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းကျိန်ပွဲကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာပီတယ်လ်|ကယ်ပီတယ်လ်]] လွှတ်တော်အဆောက်အအုံတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|last1=Morgan|first1=David|last2=Borter|first2=Gabriella|last3=Mason|first3=Jeff|last4=Ax|first4=Joseph|date=January 20, 2025|title=Trump sworn in a second time, says he was 'saved by God' to rescue America|url=https://www.reuters.com/world/us/triumphant-trump-returns-white-house-launching-new-era-upheaval-2025-01-20/|access-date=January 20, 2025|work=[[Reuters]]}}</ref> * [[၃၁ ဇန်နဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခင်ကော်မရှင်အားလုံးကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် လူ (၉) ဦးဖြင့် အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * ၃၁ ဇန်နဝါရီ - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်၊ အမိန့်အမှတ် (၇/၂၀၂၅) ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို အဖွဲ့ဝင်(၁၆)ဦးတို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၁ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ယာယီသမ္မတ(တာဝန်)၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က တက်ရောက်လာသည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များအားလုံးက နိုင်ငံတော်၏ လက်ရှိဆောင်ရွက်နေဆဲလုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ငန်းအခြေအနေများအရ၊ နိုင်ငံရေးအခြေအနေအရ အရေးပေါ်ကာလထပ်မံသက်တမ်းတိုးရန်အတွက် တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ထောက်ခံဆွေးနွေးသဘောတူညီသောကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ နိုင်ငံတော်တစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလကို ၁ - ၂ -၂၀၂၅ ရက်မှစပြီး နောက်ထပ် ၆ လ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/66701|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၅) ကျင်းပ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂၅|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဦး၊ ဦး|ဇော်ဦး]]ကို ၎င်း၏ လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ် ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦးအား အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်}}</ref> * [[၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ သည် [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]ဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]]အား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ|ကာဇက်စတန်]]သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af-2/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၂-၂-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]] (Chinland Council - CC) နှင့် ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (Interim Chin National Consultative Council - ICNCC) တို့ ပူးပေါင်းကာ ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ (Chin National Council) ကို ဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/61392/|title=ချင်းအင်အားစုအားလုံး ပါသည့် ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမည်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250619101121/https://myanmar-now.org/mm/news/61392/|archivedate=19 June 2025|publisher=Myanmar Now|accessdate=19 June 2025}}</ref> === မတ် === * [[၆ မတ်]] - မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံ|ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံ]]နှင့် [[သံတမန်]]အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သံတမန်မစ်ရှင်များ စာရင်း|(၁၂၆) နိုင်ငံမြောက်]] သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC-5/|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခြင်း (၈-၃-၂၀၂၃ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=2025-7-3}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://pct.com.mm/2023/03/08/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b7-%e1%80%82%e1%80%ae%e1%80%94%e1%80%ae/|title=မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်လိုက်ကြပြီ|accessdate=2025-7-3|publisher=Pyi Thit Thar}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတဟောင်း [[ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး|ရိုဒရီဂို ဒူတာတေး]]ကို [[လူသားထုအပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှု|လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများ]]ဖြင့် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုခုံရုံး (ICC) မှ ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပြန်ပြီးနောက် [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1245792|title=ICC warrant served: Palace says Duterte now under police custody|work=Philippine News Agency|last1=Esguerra|first1=Darryl John|date=March 11, 2025|access-date=March 11, 2025|archive-date=11 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250311034611/https://www.pna.gov.ph/articles/1245792}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] - [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်းရေး]] * [[၂၅ မတ်]] - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဇော်စိုး]]အား [[မြန်မာ-ထိုင်း ဆက်ဆံရေး|ထိုင်းနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba/|title=ဦးဇော်ဇော်စိုးအား ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ် (၂၅-၃-၂၀၂၅ ရက်)|accessdate=2025-7-3|publisher=MOFA}}</ref> * [[၂၈ မတ်]] - မြန်မာ စံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ် ၅၄ စက္ကန့်(06:20:54 UTC)တွင် မြန်မာနိုင်ငံ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အနီး၌ ဗဟိုပြု မိုးမင့် စကေး Mw ၇.၇–၇.၉ ရှိ [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|ငလျင်]] လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ * === ဧပြီ === * [[၂၁ ဧပြီ]] - [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]]သည် [[အီစတာပွဲတော်နေ့]] နောက်တစ်ရက်နေ့ ဖြစ်သော ၂၀၂၅ ဧပြီလ ၂၁ ရက်တွင် နမိုးနီးယားရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/pope-died-vatican-04212025051619.html|title=ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန့်စစ် ကွယ်လွန်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂|publisher=RFA Burmese}}</ref> * [[၂၅ ဧပြီ]] - ** [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[စိန်ဦး]] အား [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ|ဘရူနိုင်း ဒါရူဆလမ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%a6%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%b0%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%92%e1%80%ab/|title=ဦးစိန်ဦး အား ဘရူနိုင်းဒါရူဆလမ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်(၂၅-၄-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> ** နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၃၃/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]အား [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250605113216/https://www.moi.gov.mm/announcements/69222|archivedate=2025-6-5|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=2025-6-5|publisher=Ministry of Information|date=04/25/2025|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69222}}</ref> === မေ === * ၃ မေ - [[လောရန့်စ်ဝေါင်|လောရန့်စ် ဝေါင်]] ဦးဆောင်သော အာဏာရ [[ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုပါတီ (စင်ကာပူ)|ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုပါတီ]] (PAP) သည် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ပါလီမန်|၂၀၂၅ ခုနှစ် စင်္ကာပူ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရအဖွဲ့၏ အများစုနေရာများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Koh|first=Fabian|title=GE2025: Parliament dissolved ahead of General Election; Nomination Day on Apr 23|website=CNA|date=15 April 2025|url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/ge2025-general-election-parliament-dissolved-5064316|access-date=15 April 2025|archive-date=15 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250415073948/https://www.channelnewsasia.com/singapore/ge2025-general-election-parliament-dissolved-5064316}}</ref> * [[ဖိုင်:Pope Leo XIV 1 (cropped 3x4).png|thumb|[[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး|ပုပ်ရဟန်မင်းကြီး]]အသစ် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို ၁၄|ပုပ်လီယို ၁၄]] သည် မေလ ၈ ရက်တွင် နန်းတက်ခဲ့သည်။ ]]၇-၈ မေ - [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ [[ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ်|ကာဒီနယ်]]ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သော အမေရိကန်-[[ပီရူးနိုင်ငံ|ပီရူး]]နိုင်ငံသား Robert Francis Prevost ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအသစ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။​ [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး]]အသစ်က လီယို ဟူသော ဘွဲ့တော်နာမည်ကို ရွေးချယ်လိုက်ပြီး၊​ [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို ၁၄|ပုပ်လီယို ၁၄]] အဖြစ် နန်းစံသည်။ * [[၂၂ မေ]] - အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ချိုထွန်းအောင်]]ကို Golden Valley Warriors (GVW) အဖွဲ့က မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ === ဇွန် === * [[၁ ဇွန်|၁ ဇွန် -]] နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၃၈/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ]] (Myanmar Space Agency) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/09/61570|title=စစ်ကောင်စီက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂၄|publisher=Mizzima}}</ref> * [[၃ ဇွန်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၃၉/၂၀၂၅ အားဖြင့် ဒေါက်တာ သန်းစိုးအား [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/70678|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250605083845/https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/70678|archivedate=2025-6-5|accessdate=2025-6-5|publisher=Ministry of Information|date=06/03/2025}}</ref> * [[၄ ဇွန်]] - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]သည် ဗီဇာသက်တမ်းကျော်လွန်နေထိုင်မှု မြင့်မားသည့် နိုင်ငံ ၁၂ နိုင်ငံမှ နိုင်ငံသားများကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြည်ဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်သည့် အမိန့်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းပိတ်ပင်မှုစာရင်းတွင် [[မြန်မာ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး|မြန်မာနိုင်ငံ]]လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို နိုင်ငံခြားသားများ၏ အကြမ်းဖက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဤသို့ တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|last=Waldenberg|first=Kristen Holmes, Alayna Treene, Kaitlan Collins, Samantha|date=2025-06-04|title=Trump signs proclamation to ban travel from several countries {{!}} CNN Politics|url=https://www.cnn.com/2025/06/04/politics/trump-travel-ban-proclamation|access-date=2025-06-05|website=CNN|language=en}}</ref> * [[၉ ဇွန်]] - ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ တအာင်းပြည်၏ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် [[တအာင်းပြည်ကောင်စီ]] (Ta'ang Land Council – TLC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/709273|title=ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ရန် တအာင်းပြည်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=DVB}}</ref> * [[၁၂ ဇွန်]] - ဗဟိုဘဏ်က USDT အပါအဝင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဈေးကွက်ကို ထိခိုက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ အွန်လိုင်းမှ ဈေးကစားခြင်း၊ သတင်းအမှားဖြန့်ဝေခြင်းများ ပြုလုပ်သူများကို ထိထိရောက်ရောက် တရားစွဲဆို အရေးယူနေသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/303521|title=နိုင်ငံခြားငွေဈေးမတည်ငြိမ်ရန် လူမှုကွန်ရက်များတွင် လှုံ့ဆော်နေသူများကို စောင့်ကြည့်အရေးယူနေပြီးတရားဝင်လိုင်စင်မရှိဘဲ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ ဝယ်ယူ၊ ရောင်းချ၊ လဲလှယ်ခြင်း ဆောင်ရွက်နေသူများကို အရေးယူနိုင်ရေး အရှိန်မြှင့်မည်ဟု ဗဟိုဘဏ်ထုတ်ပြန်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=Eleven Media}}</ref> * [[၁၃ ဇွန်|၁၃ ဇွန် -]] ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊​ ဇွန် ၁၃ ရက်တွင် အကြမ်းမဖက်အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသည့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများကို အရေးယူမည့်အချက်များပါဝင်သည့် "အကြမ်းမဖက် အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ [[နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဥပဒေ]]” ကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြောင်း [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] (CRPH) က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/14/58832|title=Non – CDM များကို အရေးယူမည့်အချက်များပါဝင်သည့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဥပဒေ CRPH ပြဋ္ဌာန်း|accessdate=2025-6-14|publisher=Mizzima|archivedate=2025-6-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614105525/https://bur.mizzima.com/2025/06/14/58832}}</ref> ** [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ|အီရန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲ]] - [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]က [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]၏ နျူကလီးယားစက်ရုံများကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဟိုစိန် ဆလာမီ အပါအဝင် စစ်ဘက်မှူးများ သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် အီရန်ကလည်း ပြန်လည်လက်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c93ydeqyq71t|title=Israel targets Iran's nuclear sites, killing military commanders and scientists in major attack|date=13 June 2025|website=BBC News|publisher=BBC|accessdate=13 June 2025|archive-date=13 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250613002158/https://www.bbc.co.uk/news/live/c93ydeqyq71t}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Fassihi|first1=Farnaz|last2=Nauman|first2=Qasim|last3=Boxerman|first3=Aaron|last4=Kingsley|first4=Patrick|last5=Bergman|first5=Ronen|date=2025-06-13|title=Israel Strikes Iran's Nuclear Program, Killing Top Military Officials: Live Updates|url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/12/world/israel-iran-us-nuclear|access-date=2025-06-13|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> * [[ဖိုင်:Pictures of the Israeli attack on Tehran 1 Mehr (2).jpg|thumb|ဇွန်လ ၁၃ ရက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစ္စရေး၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း [[တီဟီရန်မြို့]]၌ ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။]][[၁၉ ဇွန်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် (၁၉) ရက်တွင် [[ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ]] [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_ဥပဒေအမှတ်_၄၀/၂၀၂၅|တတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ]]ကို နစကက ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊​ ယင်းပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေအရ အများပြည်သူ၏ ယုံကြည်လေးစားမှုကို ခံယူရရှိသူပုဂ္ဂိုလ်များ သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း]]များဖြင့် ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲကို အနည်းဆုံး သုံးဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Citeweb|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cgeqjq8g8w4o|title=ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေ တတိယအကြိမ် ပြင်ဆင် ပြဋ္ဌာန်း|accessdate=2025-6-21|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621135204/https://www.bbc.com/burmese/articles/cgeqjq8g8w4o|archivedate=2025-6-21|date=2025-6-20}}</ref> * [[၂၃ ဇွန်]] - မြန်မာပို့စ်မော်ဒန် စာရေးဆရာနှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]၏ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း ဦး[[ငြိမ်းအေးအိမ်]]သည် ရန်ကုန်မြို့၌ [[ကင်ဆာရောဂါ|ကင်ဆာ]]ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ * [[၂၄ ဇွန်]] - [[ဗဟိုဘဏ်ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေး]] (Central Bank Digital Currency-CBDC) ထုတ်ဝေရန် ဗဟိုဘဏ် ဒု ဥက္ကဋ္ဌအပါဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦးပါဝင်သည့် ကော်မတီတစ်ရပ် စစ်ကောင်စီခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းကြောင်း ပြီးခဲ့သည့် ဇွန် ၂၄ ရက်စွဲဖြင့် ဗဟိုဘဏ်က အမိန့်ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/64715/|title=စစ်ကောင်စီ၏ဗဟိုဘဏ်က ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးထုတ်ဝေရန် စီစဉ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=Myanmar Now}}</ref> * [[၂၅ ဇွန်]] - [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်]] ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကို စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အတွင်းရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ဖက်ဒရယ်ယူနစ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအကြား၂၀၂၅ ဇွန် ၂၅ ရက်၊ မနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ် ပဉ္စမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/25/60125|title=စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၂၇ ဇွန်]] - နိုင်ငံရေးသမား နှင့် ဒုတိယအကြိမ် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ [[အောင်ကျော်ဦး|ဦးအောင်ကျော်ဦး]] သည် မန္တလေးမြို့ [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်]]ထဲ ကွယ်လွန်သည်။ * [[၂၉ ဇွန်]] - [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PSLF/TNLA) ထိန်းချုပ်ရာ [[ကျောက်မဲမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီက ယနေ့ (ဇွန်လ ၂၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး နှင့် အမျိုးသား‌ လေးဦး၊ စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး ထိမှန်ဒဏ်ရာရခဲ့ကြောင်း TNLA က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/29/60568|title=ကျောက်မဲကို စစ်ကောင်စီ လေကြောင်းဗုံးကြဲ၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ|accessdate=2025-6-29|publisher=Mizzima}}</ref> * [[၃၀ ဇွန်]] - [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်|ဗဟိုဘဏ်]]၏ စိစစ်ချက်အရ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း ပို့ကုန်တင်ပို့ခဲ့သည့် [[ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းသုံးဝဘ်ဆိုဒ်|ကုမ္ပဏီ]] ၁၉၇ ခုသည် ပို့ကုန်ရငွေများ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ယင်းကုမ္ပဏီများသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာပါ သတ်မှတ်ချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသည့်အတွက် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များကို အမည်မည်းစာရင်း (Blacklist) ထည့်သွင်းလိုက်ကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/71702|title=အမည်မည်းစာရင်းကြေညာခြင်း|accessdate=2025-7-1|publisher=Ministry of Information}}</ref> === ဇူလိုင် === * [[၁ ဇူလိုင်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်]]ကို ကျင့်ဝတ်ချိုးဖောက်မှုဖြင့် ထိုင်းဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ခုံရုံးက [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး]]မှ ဆိုင်းငံ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite news|last=Wongcha-um|first=Panu|last2=Thepgumpanat|first2=Panarat|date=2025-07-01|title=Thai court suspends PM from duty pending case seeking her dismissal|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thai-constitutional-court-weigh-petition-seeking-pms-dismissal-2025-07-01/|access-date=2025-07-01|work=Reuters|language=en}}</ref> * [[၂ ဇူလိုင်]] - [[မြန်မာအမျိုးသမီးများနေ့]]ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အမျိုးသမီး ၁၅၈ ဦးအား သာသနာတော်ဆိုင်ရာဘွဲ့တံဆိပ်၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ စကစဥက္ကဋ္ဌ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/29494?d=1|title=သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းနယ်ပယ်အလိုက် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည့် အမျိုးသမီးများအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၆|publisher=CINCDS}}</ref> အမျိုးသမီး [[ပျူမင်းထီး|ပျူစောထီး]] ခေါင်းဆောင် ဒေါ်သီတာယုမွန်၊ [[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ]] (ALP) ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်[[စောမြရာဇာလင်း]]၊ ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ ([[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ)|KNLA – PC)]] ရဲ့ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်နော်ကပေါ်ထူး၊ အနုပညာရှင် အမျိုးသမီးတချို့ အပါအဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/03/402976.html|title=ပျူစောထီးခေါင်းဆောင်နဲ့ ဒေါ်စောမြရာဇာလင်းကို စစ်ကောင်စီ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ပေး (ရုပ်/သံ)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၆|publisher=The Irrawaddy}}</ref> * [[၂ ဇူလိုင်]] - [[ချင်း စစ်မြေပြင်]]: ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ဟွာလ်ငိုရမ်ဒေသတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် ဟွာလ်ငိုရမ် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က CNDF အား ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း CNDF ကမူ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က ၎င်းတို့အဖွဲ့ဝင်များကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Fighting Between Chin Resistance Forces in Falam Township|url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-between-chin-resistance-forces-falam-township|access-date=2025-07-05|website=Burma News International|language=en}}</ref> ဟွာလ်ငိုရမ် CDF နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က နှစ်ဖက်အဖွဲအစည်းမှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ပြန်လည်ချေဖျက်မရသည့် ချင်းလူမျိုးအချင်းချင်းကြား ကြီးမားသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို မဖန်တီးရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် CNDF နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့]]ကလည်း တင်းမာမှုလျှော့ချလိုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ပြင်ပတောင်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် ပါဝင်လာပါက CNDF ဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်မည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/07/05/126319/|title=ချင်းလူမျိုး အချင်းချင်းအကြား စစ်ရေးပဋိပက္ခမဖန်တီးဘဲ စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုများ ချက်ချင်းရပ်ရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ တိုက်တွန်း|publisher=Ludu Nway Oo|accessdate=2025-7-5}}</ref> ** [[၇ ဇူလိုင်]] - အချင်းချင်းပဋိပက္ခဖြစ်စေတဲ့ ဘယ်ချင်းတော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းကိုမှ အားပေးထောက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ CDF – Paletwa ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://chinworld.org/2025/07/%e1%80%a1%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%8b%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%80%e1%80%b9%e1%80%81%e1%80%96%e1%80%bc%e1%80%85%e1%80%ba/|title=အချင်းချင်းပဋိပက္ခဖြစ်စေတဲ့ ဘယ်ချင်းတော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းကိုမှ အားပေးထောက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ CDF – Paletwa ထုတ်ပြန်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=Chin World}}</ref> * [[၆ ဇူလိုင်]] - စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]ကို ပြန်လည် ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ကရင်နီတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကတည်းက မိုးဗြဲမြို့ကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်ကျော်ကြာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့မြောက်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာ မိုးဗြဲဆည်ဘေးရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခြေမြန်တပ်ရင်း ခမရ (၄၂၂) တပ်ရင်းမှာမူ တော်လှန်ရေးတပ်များ မိုးဗြဲမြို့ကို သိမ်းပိုက်စဉ်ကတည်းက ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/64795/|title=မိုးဗြဲကို ပြန်သိမ်းပြီးနောက် မိုးဗြဲ-လွိုင်ကော်လမ်း စစ်ကောင်စီတပ် ရှင်းလင်းရေးလုပ်|publisher=Myanmar Now|accessdate=2025-7-5|archive-date=7 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250707145405/https://myanmar-now.org/mm/news/64795/}}</ref> * [[၆ ဇူလိုင်]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|ရွေးကောက်ပွဲ]]အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီးပြီး၊ လွှတ်တော်နှင့် အစိုးရများ ပေါ်ပေါက်လာလျှင် ရွေးကောက်ခံအစိုးရဟူသည့် ပုံဖော်ဖန်တီးရပ်တည်ထားမှု ပျောက်သွားမည်ကို CRPH နှင့် NUG တို့ စိုးရိမ်နေကြောင်း၊​ CRPH နှင့် NUG တို့သည် PDF အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အုပ်စုများကို အသုံးချနေကြောင်း၊ PDF အမည်ခံအပါအဝင် လက်နက်ကိုင် အုပ်စုများအနေဖြင့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုကြီး ပေါ်ထွန်းလာရေးကိုမျှော်မှန်းကာ ဥပဒေဘောင်အတွင်း တရားဝင်ရပ်တည်ကာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ တပ်မတော်နှင့်လက်တွဲ၍ နိုင်ငံတော်အကျိုး၊ ဒေသအကျိုးကို ဖော်ဆောင်ကြပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါကြောင်း၊ စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/71894|title=ပြည်ထောင်စုအကျိုးအတွက်ဖိတ်ခေါ် နိုင်ငံနှင့်ဒေသအကျိုး လက်တွဲဆောင်ရွက်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250607094751/https%3A%2F%2Fwww.moi.gov.mm%2Fnews%2F70798|archivedate=၂၀၂၅-၇-၅}}</ref> * [[၇ ဇူလိုင်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေပြီဖြစ်တဲ့ NUG အစိုးရ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မန္တလေးသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]က “ပြည်သူ့နွေဦးတော်လှန်ရေးကို ခရီးဆုံးပန်းတိုင်အထိ ရောက်ရှိအောင် ဦးဆောင်နိုင်ရန် လက်ရှိ NUG အစိုးရသည် ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းရည် လုံလောက်မှုမရှိသေးသောကြောင့် အချိန်မီ မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။” ဟု ရေးသားထောက်ပြသည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/713557|title=NUG မဖြစ်မနေ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ဟု ဒေါက်တာတေဇာဆန်း ထောက်ပြ|accessdate=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၈ ဇူလိုင်|၈]]-၁၁ ဇူလိုင် - [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[ကွာလာလမ်ပူမြို့|ကွာလာလမ်ပူ]]မြို့တွင် ၅၈ ကြိမ်မြောက် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]]နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးနှင့် ဆက်စပ်အစည်းအဝေများ ကျင်းပသည်။ * [[၉ ဇူလိုင်]] - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတိုင်း ကဏ္ဍစုံတွင် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]]စံနှုန်းများရရှိရေးအတွက် [[သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အမျိုးသားများ လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့အစည်း]] (Southern Shan Nationalities Liberation Organization) ကို တည်ထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ SSNLO အဖွဲ့အစည်း ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များအနေဖြင့် သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အတွင်းရှိ နိုင်ငံရေး/စစ်ရေး ဖော်ဆောင်နေကြသော အစုအဖွဲ့ များ အကြားတွင် စည်းလုံးညီညွတ်စွာဖြင့် နိုင်ငံရေး ဘုံသဘောတူညီချက် များ ပေါ်ထွန်းလာစေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|title=သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အမျိုးသားများလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|url=https://www.dvb.no/post/713936|publisher=ဒီဗွီဘီ|accessdate=2025-7-10}}</ref> ** မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက်ဟာဆန်က ဇူလိုင် ၉ ရက်နေ့တွင် ကွာလာလမ်ပူ၌ ကျင်းပသော အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပနိုင်ရန် သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးပေးရေးအတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံးကို တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714027|title=မြန်မာရွေးကောက်ပွဲအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဖန်တီးပေးရန် မလေးရှား တိုက်တွန်း|accessdate=2025-7-10|publisher=DVB Burmese}}</ref> နောက် ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးသည် ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာ မဟုတ်ကြောင်း အာဆီယံအဖွဲ့ကြီး၏ အစည်းအဝေးတွင် သဘောတူခဲ့ကြသည်ဟု ပြန်လည် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုအစား စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ကတိကဝတ်များကို လိုက်နာရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်ဟု မလေးရှားတွင် ပြုလုပ်နေသည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မိုဟာမက်ဟာဆန်က ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dmgburmese.com/myanmar-affairs/mnoma.html|title=မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲ နံပါတ်တစ် ဦးစားပေးရမည့်အရာ မဟုတ်ဟု အာဆီယံ ပြော|publisher=Development Media Group|accessdate=2025-7-10}}</ref> ​ * [[၁၀ ဇူလိုင်]] - ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က [[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]]ကို မှတ်ပုံတင်နံပါတ် (၅၇) ဖြင့် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုလိုက်သည်။​ <ref name=":0">{{Cite web|title=ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ [New Chinland Congress (NCC)] ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|url=https://www.moi.gov.mm/news/72087|accessdate=2025-7-11|publisher=Ministry of Information}}</ref> ​ * [[၁၁ ဇူလိုင်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> ​ * [[၁၂ ဇူလိုင်]] - [[ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ]]: ကရင်ပြည်နယ် [[မြဝတီမြို့]]တောင်ဘက် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက် ဥကရစ်ထစခန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နဲ့ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်တွေက ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714256|title=ဥကရစ်ထစခန်းကို KNLA ပူးပေါင်းတပ် သိမ်းပိုက်|publisher=DVB|accessdate=2025-7-12}}</ref> ​ * [[၁၄ ဇူလိုင်]] - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]]ဒေသ ခဲလုပ်သားတွေ နေထိုင်ရာရပ်ကွက်ထဲကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လို့ ခဲလုပ်သားမိသားစု ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/14/403373.html|title=မော်ချီး ခဲလုပ်ငန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးထပ်ကြဲ ၆ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ)|accessdate=2025-7-12|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ​ * [[၁၅ ဇူလိုင်]] - ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နောင်ချိုမြို့]] ဈေးရပ်ကွက်အပါအဝင် မြို့ပေါ်ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုကို စစ်ကောင်စီတပ်က TNLA တပ်ဖွဲ့ထံမှ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် သိမ်းပိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65040/|title=နောင်ချိုတစ်မြို့လုံးနီးပါးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ|accessdate=2025-7-15|publisher=Myanmar Now}}</ref> ​ * [[၁၆ ဇူလိုင်]] - ကက်သလစ် ဘာသာဝင် ဖာသာဒေါ်နယ်မာတင်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ စစ်ခုံရုံးက အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65045/|title=ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးကို သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူ ၈ ဦးကို NUG စစ်ခုံရုံး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ စီချ|accessdate=2025-7-12|publisher=Myanmar Now|archive-date=17 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250717054816/https://myanmar-now.org/mm/news/65045/}}</ref> ​ * [[၁၇ ဇူလိုင်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၄၁/၂၀၂၅ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/en/node/187996|title=မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂၃|publisher=Myanmar Digital News}}</ref> ​ * [[၁၈ ဇူလိုင်]] - စစ်ကောင်စီ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လေးနှစ်ကျော်ကာလအတွင်း KNU က ကရင်ပြည်နယ်၏ နယ်မြေ ၆၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ထိန်းချုပ်ထားကြောင်း ISP Myanmar ၏ သုတေသန စာတမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/18/62480|title=ကရင်ပြည်နယ်၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို KNU ထိန်းချုပ်ထားဟုဆို|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-15}}</ref> ​ * [[၁၉ ဇူလိုင်]] - [[အာဇာနည်နေ့]]: ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင်သည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကျင်းပခဲ့သည့် အာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနားများကို တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ဘဲ၊ ဒီနေ့အခမ်းအနားသို့ အာဏာသိမ်းကာလအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တက်ရောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ခေါင်းဆောင်နှင့်အတူ စစ်ကောင်စီတွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]၊ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော|ညိုစော၊]] [[မန်းငြိမ်းမောင်]] နှင့် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] တို့လည်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/19/62489|title=အာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တက်ခွင့် မရပြန်၊ စစ်ခေါင်းဆောင် လွမ်းသူ့ပန်းခွေလာချ|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-15}}</ref> ​ * [[၂၀ ဇူလိုင်]] - [[ဒဂုံတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် မဝတ်ရည်အောင်သည် အင်းစိန်ထောင်တွင် ဇူလိုင် ၂၀ ရက်၌ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ခံထားရချိန်အတွင်း အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၂ (က) ဖြင့် ထပ်မံတရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် လွတ်ရက်စေ့မည်ဖြစ်သော်လည်း အဆိုပါပုဒ်မကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ မဝတ်ရည်အောင်အပါအဝင် ကျောင်းသား ၅ ဦးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crengv90dg1o|title=စစ်သုံးစစ် ကို ဆန့်ကျင်ရင်း ထောင်တွင်းအသက်ဆုံးခဲ့ရသူ မဝတ်ရည်အောင်|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-7-28}}</ref> ​ * [[၂၁ ဇူလိုင်]] - [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဒါကာမြို့]]ရှိ ကောလိပ်တစ်ခုထဲသို့ တိုက်လေယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျခဲ့ရာ လူ ၂၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Bendavid|first1=Naftali|last2=Nakashima|first2=Ellen|last3=Sanchez|first3=Yvonne Wingett|last4=Menn|first4=Joseph|last5=Jouvenal|first5=Justin|last6=Horton|first6=Alex|last7=Kilgore|first7=Adam|date=21 July 2025|title=Bangladesh Air Force jet crashes into Dhaka school|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/21/bangladesh-air-force-training-jet-crash-school-dhaka/b7952772-6611-11f0-ac4f-195fdb8ee9a8_story.html|access-date=21 July 2025|newspaper=[[The Washington Post]]|agency=Associated Press}}</ref><ref>{{cite news|last1=Jones|first1=Charlie|date=21 July 2025|title=16 dead as Bangladesh Air Force training jet crashes into school|url=https://www.the-express.com/news/world-news/178011/bangladesh-air-force-training-jet-crashes-school-dhaka-killing-least-1|access-date=21 July 2025|work=Daily Express US|language=en}}</ref> * [[၂၂ ဇူလိုင်]] - [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ၆၊ ပုဒ်မခွဲ(င)အရ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[ကျွန်းစုမြို့နယ်]]အတွင်းကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း (၆,၃၅၄)ဧက ရှိသော နယ်မြေကို “[[ချောင်းညီကိုဒီရေတောကြိုးပြင်ကာကွယ်တော]]”အဖြစ် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်( ၇၄ /၂၀၂၅) အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက် မှစ၍ သတ်မှတ်ကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://forestdepartment.gov.mm/news/29114|title=ချောင်းညီကိုဒီရေတောကြိုးပြင်ကာကွယ်တောသတ်မှတ်|accessdate=2025-7-28|publisher=Forest Department}}</ref> * [[၂၄ ဇူလိုင်]] - [[၂၀၂၅ ကမ္ဘောဒီးယား-ထိုင်း နယ်စပ်အကျပ်အတည်း]]: နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်က ငြင်းပွားနယ်မြေမှာ ထိုင်းနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားစစ်တပ်တို့ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက် မနက်အစောပိုင်းမှာ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်ခဲ့ကြသည်။ ** အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဇူလိုင် ၂၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုအရ မြန်မာ့တပ်မတော်အတွက် လက်နက်ဝယ်ယူရာတွင် ပွဲစားလုပ်ခဲ့သည်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသူများဖြစ်သည့် ဦး[[စစ်တိုင်းအောင်]]၊ ဦးအောင်လှိုင်ဦး၊ ဦးဂျွန်နသန်ကျော်သောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ ကုမ္ပဏီများအပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို ပယ်ဖျက်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ပယ်ဖျက်ခံရသည့် ကုမ္ပဏီများတွင် MCM ကုမ္ပဏီအုပ်စုဝင် MYANMAR CHEMICAL AND MACHINERY ကုမ္ပဏီ၊ SUNTAC ကုမ္ပဏီအုပ်စုဝင် SUNTAC TECHNOLOGIES ကုမ္ပဏီနှင့် FUNSAGA ကုမ္ပဏီတို့ ပါဝင်သည်။ ဦးစစ်တိုင်းအောင်သည် စစ်ကောင်စီအတွက် လက်နက်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေး ကုန်ကြမ်းများ တင်သွင်းရန် လိုင်စင်ရရှိထားသူဖြစ်ပြီး ယူကရိန်းနှင့် အခြားအရှေ့ဥရောပနိုင်ငံများမှ လက်နက်များ တင်သွင်းခဲ့သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီ (SAC-M) နှင့် Justice for Myanmar တို့က ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/716204|title=စစ်အုပ်စု၏ လက်နက်ပွဲစားများကို အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်|accessdate=2025-7-24|publisher=DVB Burmese}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://ofac.treasury.gov/recent-actions/20250724|title=North Korea and Non-Proliferation Designations; Burma-related and North Korea Designation Removals|publisher=Office of Foreign Assets Control|accessdate=2025-7-24}}</ref><br /> * [[၂၇ ဇူလိုင်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ]] အောင်စာရင်းအရ ဖြေဆိုသူစုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ခန့်သာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အောင်ချက် ၄၈.၀၆ ရာခိုင်နှုန်း ရှိရာ ယမန်နှစ်ကထက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့နည်းသွားသည်။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများအနက် မွန်ပြည်နယ်က ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြင့် အောင်ချက်အများဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ချင်းပြည်နယ်မှာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ဖြင့် အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီလက်ထက် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကျင်းပသည့် ဤစာမေးပွဲတွင် ကျောင်းသား/သူ ၂ သိန်းကျော် ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့ရာ ၉၉,၀၀၀ ကျော် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ စာမေးပွဲဖြေဆိုပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငလျင်ကြောင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပြိုကျမီးလောင်ရာမှ အဖြေလွှာများ ပျက်စီးခဲ့သဖြင့် တိုင်း/ပြည်နယ် ၄ ခုမှ ကျောင်းသား/သူများ စာမေးပွဲပြန်ဖြေခဲ့ရသည်။ ယခင်နှစ်များ၏ အောင်ချက်များအရ ၂၀၂၃-၂၄ ပညာသင်နှစ်တွင် ၅၇.၉%၊ ၂၀၂၂-၂၃ တွင် ၆၇.၈၇% နှင့် ၂၀၂၁-၂၂ တွင် ၄၆.၈၈% အသီးသီးရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/716523|title=တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ အောင်စာရင်းထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-27|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၂၈ ဇူလိုင်]] - ** [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]မြို့၊ ဘန်စိုးမြို့နယ်၊ ချာတူချက်ဈေးနှင့် သိပ်မဝေးသည့် အော်တော်ကော်ဈေးတစ်ခုတွင် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်က သေနတ်ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အချင်းဖြစ်ရပ်ကြောင့် သေနတ်သမားအပါအဝင် လူ ၆ ဦး သေဆုံးပြီး အခြားသူ ၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း Thairath ၏ သတင်းက ဖော်ပြသည်။ သေနတ်သမားသည် အချင်းဖြစ်နေရာတွင်ပင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/mm-cn/nc-2572810/|title=ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် သေနတ်ပစ်ခတ်မှုကြောင့် လူ ၆ ဦး သေဆုံး|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂၈|publisher=ဆင်ဟွာသတင်း|archive-date=30 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250730025319/https://xinhuamyanmar.com/mm-cn/nc-2572810/|url-status=dead}}</ref> ** စစ်ကောင်စီက [[စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်ချက်များ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်းဥပဒေ]] ကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ယင်းအပြင် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ အားလည်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** မြေငလျင်ဆိုင်ရာသတင်းများကို တစ်နေရာတည်းမှ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များကိုလည်း လေ့လာနိုင်ရန် www.myanmarearthquake.gov.mm ဝက်ဘ်ဆိုက်အား လွှင့်တင်ထားကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/72918|title=၂၀၂၅ မန္တလေးငလျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ဝက်ဘ်ဆိုက် လွှင့်တင်ထားရှိကြောင်း အသိပေးကြေညာ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> * [[၂၉ ဇူလိုင်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ယင်းတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72982|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72983|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025-7-28}}</ref>၊ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/72984|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref>၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/72985|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref>တို့ ပါဝင်သည်။ * ၃၀ ဇူလိုင် - စကစသည် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ အာဏာတည်သည့်နေ့ရက်ကို ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၀ ရက်စွဲဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73022|title=ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ အာဏာတည်သည့်နေ့ရက်သတ်မှတ်ခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=31 July 2025}}</ref> * [[၃၁ ဇူလိုင်]] - ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် ဖွဲ့ စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၇၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ) အရ ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ကို ယနေ့ ဇူလိုင်(၃၁)ရက်တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဦးညိုစောက နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။ ဦးညိုစောသည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအပြင် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်ကိုလည်း ပူးတွဲတာဝန်ယူရမည် ဖြစ်သည်။ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် သုံးဆယ်ဦးပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန(၁)၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ဦးတင်အော င်ဆန်း၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန(၂)၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးကိုကိုလှိုင်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီး ဌာန(၃)၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ဦးမောင်မောင်တင်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန(၄)၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ဦးထွန်းအုံက ဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဦးမြထွန်းဦး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး၊ ဒေါက်တာကံဇော်၊ ဦးသန်းဆွေ၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနော်၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်၊ ဒေါက်တာဝါဝါမောင်၊ ဒေါက်တာသီတာဦး၊ ဦးမောင်မောင်အုန်း ၊ ဦးတင်ဦးလွင်၊ ဦးမင်းနောင်၊ ဦးလှမိုး၊ ဦးခင်မောင်လွင်၊ ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးကိုကိုလွင်၊ ဒေါက်တာချာလီသန်း ၊ ဦးမြင့်ကြိုင်၊ ‌ဦးအောင်ကျော်ဟိုး၊ ဦးချစ်ဆွေ ၊ ဒေါက်တာမျိုးသိန်းကျော်၊ ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း၊ ဦးမျိုးသန့်၊ ဒေါက်တာစိုးဝင်း၊ Jeng Phang နော်တောင် တို့လည်း ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများအဖြစ် ပြန်လည်ပါဝင်လာသည်ကို တွေ့ရကာ ဦးနေလင်းအား [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] ညွှန်ချုပ်အဖြစ်ခန့်ထားသည်။ === ဩဂုတ် === * [[၃ ဩဂုတ်]] - [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေးဗျနိုင်ငံ]]၊ [[ရီယတ်မြို့]]တွင် ကျင်းပသော PUBG Mobile World Cup (PMWC 2025) တွင် မြန်မာကိုယ်စားပြုတဲ့ Esports အသင်း Yangon Galacticos က အမှတ်အများဆုံးဖြင့် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ဆုရခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=PUBG ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲမှာ မြန်မာအသင်း Yangon Galacticos ပထမဆုံး ဗိုလ်စွဲ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c2dj452npp1t?post=asset%3A9f1da057-c73f-4703-887b-50ad86191d0a#asset:9f1da057-c73f-4703-887b-50ad86191d0a|publisher=BBC Burmese|accessdate=3 August 2025}}</ref> * [[၅ ဩဂုတ်]] - ** ယာယီသမ္မတဟောင်း [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် ကျန်းမာရေးစမ်းသပ်စစ်ဆေးချက်များအရ အာရုံကြောများ နှေးကွေးတုန့်ဆိုင်းသည့်ရောဂါ (Parkinson's Disease)၊ ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်သော အာရုံကြောအားနည်းရောဂါတို့အား ခံစားနေရသည်ကို တွေ့ရှိရသည့်အတွက် ဆေးကုသမှုများ ခံယူခဲ့ပါသည်။ ရောဂါစစ်ဆေးချက်များအရ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေသည် လက်ရှိအခြေအနေ၌ အထူးစိုးရိမ်ဖွယ်ရာအခြေအနေဖြစ်သောကြောင့် [[အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံ]]ကြီး ခုတင် (၁၀၀၀) အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်၌ အထူးကြပ်မတ်ကုသမှုခံယူလျက်ရှိကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73256|title=ယာယီသမ္မတဦးမြင့်ဆွေ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=4 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> *** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် အမိန့်အမှတ်၊  ၆ /၂၀၂၅ ဖြင့် ဦး[[တင်အောင်စန်း]] အား [[အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73259|title=အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ခန့်အပ်ခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> *** [[ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု|ပခုက္ကူဦးအုံးဖေ တစ်သက်တာစာပေဆု]]ကို ဆရာမကြီး ဒေါက်တာခင်သန်းဦး (မမိုးမြေ) ရရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73280|title=ပခုက္ကူစာပေဆု တစ်သက်တာစာပေဆုကို ဆရာမကြီး ဒေါက်တာခင်သန်းဦး(မမိုးမြေ) ရရှိ|publisher=Ministry of Information|accessdate=5 August 2025}}</ref> * [[၆ ဩဂုတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၅ ဖြင့် ဦးကျော်ထင် အား အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73305|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=MOI|accessdate=6 August 2025}}</ref> * [[၇ ဩဂုတ်]] - ** ယာယီသမ္မတ ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]သည် နံနက် ၈ နာရီ ၂၈ မိနစ်တွင် အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ဈာပနကို နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့မှ ကြေညာချက်အရ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်မှ ၁၁ ရက်နေ့အထိ ကာလကို နိုင်ငံတော်အဆင့် ဝမ်းနည်းကြောင်းအထိမ်းအမှတ်ကာလအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုကာလအတွင်း ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အလံကို တိုင်ဝက်လျှော့ချ၍ လွှင့်ထူရန် ညွှန်ကြားထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73334|title=နိုင်ငံတော်အဆင့် ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ်ကာလ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=7 August 2025}}</ref> ** ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က လွှတ်တော်သုံးရပ် (အမျိုးသား၊ ပြည်သူ့၊ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်) ၏ ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများနှင့် [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း]]နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73360|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73363|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref> ** OpenAI ၏ model အသစ်ဖြစ်သော [[:en:GPT-5|GPT-5]] ကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last1=Milmo|first1=Dan|title=OpenAI says latest ChatGPT upgrade is big step forward but still can't do humans' jobs|url=https://www.theguardian.com/technology/2025/aug/07/openai-chatgpt-upgrade-big-step-forward-human-jobs-gpt-5|work=The Guardian|access-date=8 August 2025}}</ref> * [[၁၅ ဩဂုတ်]] ** - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅]]: [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) ဖြင့် ၃၃၀ နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၁၁၀ နယ် (FPTP ၈၄ နယ်၊ PR ၂၆ နယ်)၊ တိုင်း/ပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၃၆၄ နယ် (FPTP ၃၂၂ နယ်၊ PR ၄၂ နယ်) နှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ် သတ်မှတ်ထားသည်။ မဲဆန္ဒနယ်မြေများ၏ အသေးစိတ်စာရင်းကို နေ့စဉ်သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြသွားမည်ဟုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}</ref> ** အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်နှင့် ရုရှားသမ္မတ ပူတင်တို့သည် [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း|ယူကရိန်းပဋိပက္ခ]]ကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အစီအစဉ်တစ်ခုကို ဆွေးနွေးနိုင်ရန် [[အလက်စကာပြည်နယ်]]တွင် တွေ့ဆုံကြသည်။<ref>{{cite web|last1=Ramaswamy|first1=Swapna Venugopal|last2=Vanden Brook|first2=Tom|title=Trump-Putin meeting: Sprawling Army base that has hosted dignitaries is backdrop for talks|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2025/08/13/trump-putin-meeting-location-joint-base-elmendorf-richardson/85639795007/|work=USA Today|access-date=16 August 2025}}</ref> * [[၁၇ ဩဂုတ်]] - ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသမှာ တရက်တည်း လေကြောင်းနှစ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး လူ ၁၇ ယောက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေလည်း ရှိနေတယ်လို့ ကနဦးသတင်းများက ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/08/17/%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%ad/|title=မော်ချီးမှာ လေကြောင်းတိုက်ခံရလို့ ၁၇ ယောက်သေဆုံးပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေရှိနေ|publisher=Voice of Myanmar|accessdate=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> နောက်တွင် သေဆုံးသူမှာ လူ (၂၇)​ထိ မြင့်လာသည်။​ ဗုံးကြဲမှုမှာ ရွာက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆေးရုံကို ဗုံးကျခဲ့ပြီး လူ ၂ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရခဲ့သလို အဆောက်အဦတွေလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> * [[၁၈ ဩဂုတ်]] - ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံ]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] အပိုင်း (၁) ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၈) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် စတင်ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73809|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့် အပိုင်းလိုက်နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=15 August 2025}}</ref> * ၁၉ ဩဂုတ် - ကရင်နီပြည်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာသိမ်းယူထားတဲ့ ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ၁၆ ရက်ကြာထိုးစစ်ဆင်ပြီးတဲ့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ ရက် နေ့မှာ စစ်တပ်က အပြည့်အဝပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီး လိုအပ်တဲ့ နယ်မြေလုံခြုံရေးနဲ့ ရှင်းလင်းရေး လုပ်ငန်းတွေ လုပ်ဆောင်နေပြီလို့ ထုတ်ပြန်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/20/404761.html|title=စစ်တပ်က ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၀ ဩဂုတ်]] - ** ဒီဇင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁)]] တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် (၁၀၂) မြို့နယ်အား ရွေးကောက်ပွဲကောက်မရှင်က သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73914|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=17 August 2025}}</ref> ** [[မျိုးဆက်သစ်ဝံသာနုပါတီ]]၊ [[ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]၊ [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] တို့အား နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုလိုက်သည်။ * [[၂၁ ဩဂုတ်]] ** ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များအနေဖြင့် အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့်  နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်တွင် ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305477|title=ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့် နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73961|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပါတီစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ နယ်မြေစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ စုဝေးဟောပြောခြင်းနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးခွင့်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း အသိပေးချက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=19 August 2025}}</ref> ** ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ (၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်တွင် ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73959|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များမှ ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်မည့် နေ့ရက်၊ အချက်အလက်ဖြည့်သွင်းပြီးသည့် ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးများသို့ ပေးပို့နိုင်မည့်နေ့ရက်များထုတ်ပြန်ခြင်း|publisher=MOI|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305478|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ(၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=20 August 2025}}</ref> * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းရေး နှင့် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက် (၁၀) ချက်နှင့် အခြေခံမူ (၈) ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၄ ဩဂုတ်]] - ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ [[နောင်ချိုမြို့]]နှင့် [[ကျောက်မဲမြို့]]များသို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းရှိ သံမဏိတံတားဘောင်နှင့် အုတ်နံရံဘောင်တို့အား ဆက်သွယ်ထားသည့် နေရာသည် မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရပြီး ပျက်ဆီးသွားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/305539|title=ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းအတွင်းက နှစ်ပေါင်း ၁၂၅ နှစ်သက်တမ်းရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဂုတ်ထိပ်တံတားကို ပလောင် အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ TNLA အဖွဲ့က မိုင်းခွဲဖျက်ဆီး|work=Eleven Media Group|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> တံတားဖျက်ဆီးခံရမှုအတွက် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသော [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]တို့သည် အပြန်အလှန် အပြစ်တင်စွပ်စွဲမှု ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqyd5grgwqo|title=နောင်ချိုက ကမ္ဘာ‌ကျော် ဂုတ်ထိပ်တံတား မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရ|work=BBC|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> * [[၂၆ ဩဂုတ်]] - ထိုင်းနိုင်ငံသည် နယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် နေထိုင်နေကြသော မြန်မာဒုက္ခသည်များကို တရားဝင်အလုပ်လုပ်ခွင့်များ ပေးအပ်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/08/26/404987.html|title=မြန်မာဒုက္ခသည်တွေ ထိုင်းအစိုးရ တရားဝင် အလုပ်လုပ်ခွင့် ပြု|publisher=The Irrawaddy|accessdate=27 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/68ad8865ffdcb3b2de018400|title=ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မြန်မာဒုက္ခသည် ၄၂၀၀၀ ကို တရားဝင်အလုပ်လုပ်ခွင့်ပေးရန် ထိုင်းအစိုးရ စီစဉ်နေ|publisher=Narinjara|accessdate=27 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kicnews.org/2025/08/%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%81%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%90%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA/|title=ဒုက္ခသည်များကို တရားဝင် အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုမည်ဟု ထိုင်းအစိုးရအစည်းအဝေး၌ အတည်ပြု|publisher=Karen Information Center|accessdate=27 August 2025}}</ref>ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နှစ်ရှည်လများ နေထိုင်နေကြသော မြန်မာစစ်ဘေးဒုက္ခသည်များကို တရားဝင်အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုမည့် ထိုင်းအစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သစ်ကို ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာအေဂျင်စီ (UNHCR) က ဩဂုတ် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကြိုဆိုကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721444|title=မြန်မာဒုက္ခသည်များကို ထိုင်းအစိုးရက အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုသည့်အပေါ် ကုလကြိုဆို|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၇ ဩဂုတ်]] - ** [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)  အမှတ် ၁ စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ နည်းဗျူဟာ ၃၃ နဲ့ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် (MSRF) တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ဩဂုတ် ၂၇ ရက်မှာ ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721410|title=PDF နည်းဗျူဟာ ၃၃ နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် MSRF တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}</ref> * [[၂၈ ဩဂုတ်]] - ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊​ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၉၂၂/၂၀၂၅ ဖြင့် မတရားအသင်းအဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74232|title=မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခြင်း|publisher=MOI|accessdate=28 August 2025}}</ref>၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၅ ဖြင့်<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74230|title=အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခြင်း|accessdate=28 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> အကြမ်းဖက်အုပ်စု အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721677|title=ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)ကို အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာ|publisher=DVB|accessdate=28 August 2025}}</ref> * [[၂၉ ဩဂုတ်]] - ထိုင်းနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတရားရုံးက ဝန်ကြီးချုပ် [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်]]ကို မရိုးသားမှုနှင့် ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများချိုးဖောက်မှုများဖြင့် စွပ်စွဲချက်အပေါ် အပြီးသတ်စီရင်ချက်ချခဲ့ရာ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/29/thai-court-removes-prime-minister-paetongtarn-shinawatra-from-office|title=Thai court removes Prime Minister Paetongtarn Shinawatra from office|work=aljazeera|date=29 August 2025|access-date=29 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|date=29 August 2025|title=Thailand PM Paetongtarn Shinawatra sacked over Cambodia call|url=https://www.dw.com/en/thailand-pm-paetongtarn-shinawatra-sacked-over-cambodia-call/a-73802515|access-date=29 August 2025|website=[[Deutsche Welle]]|language=en}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * [[၅ စက်တင်ဘာ]] - [[အနုတင် ချာန်ဝီရာကုလ|အနုထင် ချန်ဝီရကွန်း]] (Anutin Charnvirakul) ကို [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]အဖြစ် [[ထိုင်းအောက်လွှတ်တော်]]တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.daweiwatch.com/05/09/2025/118107/|title=ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်အသစ် အနုထင် ချန်ဝီရကူ ဖြစ်လာ|accessdate=6 September 2025|publisher=Dawei Watch}}</ref> * [[၉ စက်တင်ဘာ]] - ပါတီဝင်ဦးရေ မပြည့်မီသည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|NDF ပါတီ]]နှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက် ၊ [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|DNP ပါတီ]]၊ [[အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ]]တို့အား မှတ်ပုံတင်ပယ်ဖျက်၍ ပါတီဖျက်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်(UEC) ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74684|title=နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုထားခြင်းကို ပယ်ဖျက်၍ ပါတီများအား ဖျက်သိမ်းခြင်း|accessdate=9 September 2025|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၁၁ စက်တင်ဘာ]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]ရုံး အမိန့်အမှတ် (၇/၂၀၂၅) ဖြင့် ဒေါက်တာ[[အေးမောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်)|အေးမောင်]]ကို ရွေးကောက်ပွဲဝင်နိုင်ရေးအတွက် ၎င်းအပေါ် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ထားသည့် ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်များအား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပြုလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/09/12/67632|title=ရွေးကောက်ပွဲဝင်နိုင်ရေး ​ဒေါက်တာအေး​မောင်၏ ပြစ်မှုများကို စစ်ကော်မရှင် လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|accessdate=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|publisher=Mizzima}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74784|title=လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့်|publisher=MOI|accessdate=14 September 2025}}</ref> * [[၁၂ စက်တင်ဘာ]] - [[အူရီဒူး မြန်မာ|အူရီဒူးမြန်မာ]]ကို ဝယ်ယူခဲ့သည့် Nine Communications Company Limited က လာမည့် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့မှ စတင်၍ အမှတ်တံဆိပ်ကို [[ယူနိုင်း|U9]] [[ယူနိုင်း|(ယူနိုင်း)]] ဟူ၍ ပြောင်းလဲအသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2025-09-11 |title=Ooredoo Myanmar မှ U9 အမည်သို့ ပြောင်းလဲမည် |url=https://www.popularmyanmar.com/ooredoo-myanmar-%E1%80%99%E1%80%BE-u9-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B2/ |access-date=2026-03-06 |website=Popular |language=en-US}}</ref> * [[၁၄ စက်တင်ဘာ]] - စက်တင်ဘာလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၁၀၄ /၂၀၂၅) ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် ( ၅၆ ) နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၉ ) နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၅၆ ) နယ်တို့ ပါဝင်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=C5HlXVlKqeAWRPS8%2BSStqCYvfk%2F7rFJVAm2YeNhC4LM%3D|title=ကြေညာချက်အမှတ် ( ၁၀၄ / ၂၀၂၅ )|publisher=UEC|accessdate=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> * ၂၁ စက်တင်ဘာ - ** ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့်ပါတီများအနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ ယခင်က သတ်မှတ်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ တစ်ဝက်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ လေးပုံတစ်ပုံတွင်သာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/75244|title=နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/725333|title=တနိုင်ငံလုံးပြိုင်မည့်ပါတီများ မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံ မပြိုင်နိုင်ပါက ပါတီဖျက်သိမ်းခံရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်း|publisher=DVB|accessdate=22 September 2025}}</ref> ** ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ ပေါ်တူဂီနှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတို့က ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံကို အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါနိုင်ငံများအနက် ကနေဒါနှင့် ယူကေတို့သည် ပထမဆုံး G7 အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|date=2025-09-21|title=UK, Canada and Australia announce formal recognition of Palestinian state|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cpw1qkyke4nt|access-date=2025-09-21|work=BBC News|language=en}}</ref> === အောက်တိုဘာ === * [[၂၆ အောက်တိုဘာ]] - **[[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ|အရှေ့တီမောနိုင်ငံ]]သည် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း]] (အာဆီယံ)၏ ၁၁ မြောက် တရားဝင်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။​ ** [[၂၀၂၅ ကမ္ဘောဒီးယား–ထိုင်း နယ်နိမိတ် ပဋိပက္ခ]] အား ပြေငြိမ်းရေးသဘောတူညီချက် စာချုပ်ဖြင့် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များသည် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါန်နယ်လ် ထရမ့်]] ရှေ့မှောက်၌ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး အဆုံးသတ်ခဲ့ကြသည်။ === နိုဝင်ဘာ === === ဒီဇင်ဘာ === * ၈ ဒီဇင်ဘာ - [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]အဖွဲ့ကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (၁၇) ဦး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး (၁၂) ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၉ ဒီဇင်ဘာ]] - [[၂၀၂၅ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ|(၃၃) ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ]] (ဆီးဂိမ်း ၂၀၂၅) ကို [[ဘန်ကောက်မြို့]]၊ [[ရာဇမင်္ဂလာ အမျိုးသားအားကစားကွင်း]]တွင် ဖွင့်လှစ်ကျင်းပခဲ့သည်။ * [[၁၀ ဒီဇင်ဘာ]] - [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[မြောက်ဦးမြို့]] ပြည်သူဆေးရုံတွင် [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးမှု]]ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ * [[၂၈ ဒီဇင်ဘာ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၁) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၂ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-12-28 |title=တိုက်ခိုက်မှု၊ ဖိအားပေးမှုများကြားမှ ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) ကျင်းပ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70780/ |access-date=2026-02-28 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေး​ကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)ကျင်းပခဲ့သည် ၁၀၂ မြို့နယ်တွင် မြို့နယ် ၅၆ မြို့နယ်၏ အနိုင်ရ ပြည်သူ့လွှတ်​​တော်ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းများကို UEC ​ထပ်မံကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/308877 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကွယ်လွန်သူများ == * [[၂၃ ဇန်နဝါရီ]] - [[မာရဇ္ဇ|မာရဇ္ဇ၊]] အဆိုတော်နှင့် တေးရေးဆရာ ([[၁၉၆၇]] မွေးဖွား) * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - [[မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)]]၊​ စာရေးဆရာ၊ မြန်မာစာပေပညာရှိ နှင့် အငြိမ်းစားတက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ပါမောက္ခ ([[၁၉၄၂]] မွေးဖွား) * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[နိုင်မြန်မာ]]၊ ဂီတပညာရှင်၊ [[ကမ္ဘာမကြေဘူး]] အမည်ရှိ ရေးသားသူ ([[၁၉၅၈]] မွေးဖွား) * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ခင်ညွန့်ရည်|ခင်ညွန့်ရည်]]၊ မြန်မာသံ အမျိုးသမီးတေးသံရှင် ([[၁၉၅၁]] မွေးဖွား) * [[၃၁ မတ်]] - [[ဂျေညီညီ]]၊ တေးရေးဆရာ နှင့် အဆိုတော် ([[၁၉၅၃]] မွေးဖွား) * [[၂၁ ဧပြီ]] - [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်|ဖရန်စစ်]]၊ [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး]] ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) * [[၅ မေ]] - [[ဦးဦးလှစော|ဦးလှစော၊]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ([[၁၉၅၃]] မွေးဖွား) * [[၂၂ မေ]] - [[ချိုထွန်းအောင်]]၊ အငြိမ်းစား မြန်မာ့တပ်မတော် ဗိုလ်မှူးချုပ်နှင့် သံအမတ်ကြီးဟောင်း ([[၁၉၅၈]] မွေးဖွား) * [[၂၃ ဇွန်]] - [[ငြိမ်းအေးအိမ်]]၊ မြန်မာပို့စ်မော်ဒန် စာရေးဆရာနှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]၏ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း ([[၁၉၅၅]] မွေးဖွား) * [[၂၇ ဇွန်]] - [[အောင်ကျော်ဦး]]၊ ဒုတိယကြိမ် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ ([[၁၉၅၆]] မွေးဖွား) * [[၁၀ ဇူလိုင်]] - [[မောင်သာချို]] ၊ စာရေးဆရာ ([[၁၉၅၈]] မွေးဖွား) ၊ [[ရွှေညဝါ ဆရာတော်]] ([[၁၉၆၅]] မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇူလိုင်]] - [[စိုင်းငေါင်းဆိုင်ဟိန်း]] ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ([[၁၉၇၀]] မွေးဖွား) * [[၇ ဩဂုတ်]] - [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] ၊ ယာယီသမ္မတ​ (၂၀၂၁-၂၀၂၄) ([[၁၉၅၁]] မွေးဖွား) * [[၂၆ ဩဂုတ်]] ** [[ချစ်စံဝင်း]]၊ စာရေးဆရာနှင့် အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာစာပေဆုရှင် ([[၁၉၄၀]] မွေးဖွား) ** [[သိန်းရီ]]၊မြန်မာနိုင်ငံ ၏ ၃ ဦးမြောက် [[ဖလောရင့် နိုက်တင်ဂေးဆု|ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်ဆုရှင်]] ([[၁၉၅၁]] မွေးဖွား) * [[၂၅ စက်တင်ဘာ]] - [[ဗစ်တာခင်ညို|ဗစ်တာခင်ညို၊]] စတီရီယိုခေတ်ဦး အဆိုတော် ([[၁၉၄၅]] မွေးဖွား) * [[၂ အောက်တိုဘာ]] - [[လွန်းကြွယ်|လွန်းကြယ်]]၊ ပန်းချီဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့ရ ပန်းချီဆရာကြီး ([[၁၉၃၀]] မွေးဖွား) * [[၂၄ အောက်တိုဘာ]] - [[သီရိခေတ်]]၊​ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရား ([[၁၉၃၂]] မွေးဖွား) * [[၂၂ နိုဝင်ဘာ]] - [[ကိုလေး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)]]၊ကဗျာဆရာကြီး ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) * [[၂၅ နိုဝင်ဘာ]] - [[သိန်းနိုင် (ဂုဏ်ထူး)]]၊မြန်မာစာဆရာကြီး ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) == အများပြည်သူ အလုပ်ပိတ်ရက်များ == {{Main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ}} * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နှစ်သစ်ကူးနေ့ * [[၄ ဇန်နဝါရီ]] - [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] * [[၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုနေ့]] * [[၇ ဇွန်]] - အီဒုလ်အသွဟာ ( ကုရ်ဘာနီအီးဒ်)နေ့ * [[၉ ဇူလိုင်]] - [[ဝါဆိုလပြည့်နေ့]] ([[ဓမ္မစကြာ အခါတော်နေ့|ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့]]) * [[၁၉ ဇူလိုင်]] - [[အာဇာနည်နေ့]] === အခြား နေ့ထူးနေ့မြတ်များ === * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ချင်းအမျိုးသားနေ့ * == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၅| ]] 9oogkfo0a3iufievlsiqiiymuuqyy5f 3 264800 1047038 854276 2026-08-07T15:03:18Z Adavyd 31050 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Incall]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ch]] သို့ Adavydက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Incall|Incall]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Ch|Ch]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 854276 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Incall ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၈၊ ၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) 122n92at9tva1kl7x42mxi6ne359ec8 0 267882 1047143 1045335 2026-08-07T16:40:39Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047143 wikitext text/x-wiki {{Redirect|မန္တလေးငလျင်ကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော အခြားငလျင်များ|၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်|နှင့်|၁၉၇၅ ပုဂံငလျင်}} {{Infobox earthquake | name = ၂၀၂၅ မြန်မာငလျင် | image = {{Photomontage | photo1a = Sein Pan fire-affected area.jpg | photo2a = Collapsed Ava Bridge (2).jpg | photo2b = Collapse of New Headquarters of the State Audit Office (Thailand) 20250405.jpg | photo3a = Fallen Building.jpg | photo3b = OperationBrahma IAF Airlift HumanatarianAid Myanmar.jpg | position = center | color_border = white | color = white | size = 250 }} | caption = {{hlist|'''ထိပ်ဆုံးမှ၊ ဘယ်မှ ညာသို့'''။ မန္တလေးမြို့ စိန်ပန်းရပ် • ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျသွားသော အင်းဝတံတား • ဘန်ကောက်မြို့ စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး အဆောက်အဦ ပြိုကျနေပုံ • မန္တလေးမြို့ရှိ ပြိုပျက်လျက်ရှိသော အဆောက်အအုံ • အော်ပရေးရှင်းဗြဟ္မာဖြင့် စောင်၊ အစားအစာ၊ ဆေးအဖွဲ့နှင့် အကူအညီများအား အိန္ဒိယလေတပ် စီ-၁၃၀ ဖြင့် ပို့ဆောင်နေပုံ}} | map = 2025 Myanmar Earthquake (M 7.7) shakemap v2.pdf | map_caption = {{abbr|USGS|United States Geological Survey}} ငလျင်လှုပ်ခတ်ရာ မြေပုံ | location = {{coord|22.013|N|95.922|E|display=inline,title}} | timestamp = 2025-03-28 06:20:54 | anss-url = us7000pn9s | isc-event = 643071319 | local-date = {{Start date|2025|3|28|df=yes}} | local-time = 12:50:54 [[မြန်မာ စံတော်ချိန်|MMT]] ([[UTC+6:30]]) | magnitude = {{M|w|link=y}} 7.7–7.9, {{M|s|link=y}} 7.9 | depth = {{convert|10|km|mi|0}} | type = [[:en: Fault (geology)|Strike-slip]] အလျားလိုက်ရွေ့ ငလျင် | fault = [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]] | affected = [[မြန်မာနိုင်ငံ]], [[ထိုင်းနိုင်ငံ]], တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ် | intensity = {{MMI|X}} | duration = ၈၀ စက္ကန့် | aftershocks = ၃၉၄+ ကြိမ်<br>Strongest: {{M|ww|6.7}}<ref name="aftershock">{{cite anss|M 6.7 – Burma (Myanmar)|2025|us7000pn9z}}</ref> | pga = 0.62 ''[[Peak ground acceleration|g]]'' | pgv = 161.42&nbsp;cm/s | casualties = နေပြည်တော် အပါအဝင် တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် (၁၀) ခု * သေဆုံး ၃,၈၁၈ ဦး * ပျောက်ဆုံး ၅ ဦး * ဒဏ်ရာရ ၅,၁၀၄ ဦး * ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂,၅၆၃ စု * ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄,၀၆၃ ဦး * ယာယီရွှေ့ပြောင်း ၂၇၉,၁၁၁ ဦး * ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ကျပ် ၇,၉၇၉ ဘီလီယံကျော် }} '''၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်'''သည် [[၂၀၂၅|၂၀၂၅ ခုနှစ်]] [[၂၈ မတ်|မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့]] မြန်မာ စံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ် ၅၄ စက္ကန့်(06:20:54 UTC)တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[စစ်ကိုင်းမြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အနီး၌ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် [[မိုးမင့် စကေး]] {{M|w|link=y}} ၇.၇–၇.၉ ရှိ ငလျင်ဖြစ်သည်။ ထိုငလျှင်ကို မန္တလေးငလျင်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ကိုင်းငလျင်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ အလျားလိုက်ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစား ငလျင်ဖြစ်ပြီး [[မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး]]အရ အမြင့်ဆုံး ပြင်းအားမှာ X (''ပြင်းထန်မှုလွန်ကဲ'') ရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="mainshock">{{Cite anss|M 7.7 – 16 km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}</ref> ဤ ငလျင်သည် ပြင်းအား ၇.၉ အဆင့်ရှိ [[၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင်]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်သော အကြီးဆုံး ငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>{{citation|last1=Adkin |first1=Ross |title=Voices are starting to emerge from quake-devastated Myanmar. Here’s what we are hearing |url=https://www.cnn.com/2025/03/29/asia/myanmar-earthquake-mandalay-explainer-hnk-intl/index.html |website=CNN |language=en |date=၃၁ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> မြန်မာ့ ခေတ်ပေါ် သမိုင်းတွင် [[၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]] ပြီးလျှင် သေဆုံးသူ အများဆုံး ငလျင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Ledur1">{{cite news|last1=Ledur |first1=Júlia |title=Friday's quake is the deadliest to hit Myanmar in 95 years |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/03/28/myanmar-quake-77-bangkok-thailand/#link-KQARML5TUJHK3NLDEBZYQBIS24 |access-date=၃၁ မတ် ၂၀၂၅ |newspaper=The Washington Post |date=28 March 2025}}</ref> ဤ ငလျင်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြီးမားစွာသော ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၌လည်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တွင်လည်း အိမ်ခြေရာပေါင်းများစွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသလို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုချီမင်းမြို့တွင်လည်း တိုက်ခန်း ၄၀၀ ခန့် ထိခိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။ မြေငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မြန်မာတွင် အနည်းဆုံး လူ ၃၈၀၀ကျော် နှင့် ထိုင်းတွင် ၅၁ ဦး၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် (၁)ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref name="5Kdead" /><ref name="TH32" /><ref name="hochiminhdeath" /> လူပေါင်း ၁၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဆောက်လက်စ အဆောက်အဦပြိုကျမှုအပါအဝင် လူဦးရေ ဆယ်ချီ ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=9 November 2020|title=Earthquakes in Thailand—Is Bangkok at Risk?|url=https://www.verisk.com/blog/earthquakes-in-thailand-is-bangkok-at-risk/|access-date=28 March 2025|website=Verisk}}</ref><ref name="12th World Conference">{{Cite web|first1=Pennung|last1=Warnitchai|first2=Chanet|last2=Sangarayakul|first3=Scott A.|last3=Ashford|date=4 February 2000|title=Seismic hazard in Bangkok due to long-distance earthquakes|url=https://www.iitk.ac.in/nicee/wcee/article/2145.pdf|series=12th World Conference on Earthquake Engineering}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာပိုင်များက အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="news18">{{cite news|title=Myanmar Earthquake LIVE Updates: 107 Dead, 350 Injured As Rescue Efforts Continue; Thailand PM Urges Calm|url=https://www.news18.com/world/myanmar-earthquake-live-updates-magnitude-death-toll-injuries-rescue-operation-aftermath-latest-news-liveblog-9278290.html|date=28 March 2025|access-date=28 March 2025|publisher=[[CNN-News18]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author1=Kocha Olarn|author2=Ross Adkin|author3=Alex Stambaugh|date=28 March 2025|title=Myanmar's military junta makes rare plea for help after powerful earthquake kills scores|url=https://www.cnn.com/2025/03/28/asia/central-myanmar-quake-intl-hnk/index.html|access-date=28 March 2025|publisher=CNN|language=en}}</ref> သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုချိန်တွင် ငလျင်လှုပ်ခဲ့သည့်အတွက် ဗလီများပြိုကျခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင်မ်ရာပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="700muslimsdead" /> ထို့အပြင် ဘာသာရေးအဆောက်အဦ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် သီလရှင်ကျောင်းပေါင်း ၈,၃၀၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="ap0410" /> ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|လက်ရှိမြန်မာပြည်တွင်းစစ်]]ကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့နေရသည်။<ref>{{Cite web|date=28 March 2025|title=Myanmar at a glance: Embroiled in civil war, now facing more devastation after powerful earthquake|url=https://apnews.com/article/myanmar-earthquake-civil-war-junta-thailand-cbf36685881ea890202256d4607a02ed|access-date=28 March 2025|agency=Associated Press|language=en}}</ref><ref name="AP2932025">{{Cite web|date=29 March 2025|title=Myanmar quake death toll rises to 1,644 as resistance movement announces partial ceasefire|url=https://apnews.com/article/myanmar-bangkok-earthquake-0a2bd512bca189d034905566605989e9|access-date=30 March 2025|agency=Associated Press|language=en}}</ref> ၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင်ပြီးနောက် တစ်ကမ္ဘာလုံးအနေဖြင့် အသေအပျောက်အများဆုံးသော မြေငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=Satellite images reveal scope of destruction from Burma’s devastating earthquake|url=https://www.foxweather.com/extreme-weather/mandalay-myanmar-quake|publisher=[[Fox Weather]]|date=1 April 2025|access-date=1 April 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လက လှုပ်ခတ်ခဲ့သော အင်အားပြင်းငလျင်ကြောင့် ကျပ် ၇,၉၇၉ ဘီလျံဖိုး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့က နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပသည့် မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပစဉ် ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=မြန်မာ့သဘာဝဘေး ဆုံးရှုံးမှု နှစ်နှစ်အတွင်း ကျပ် ၄၆၀၀ ဘီလျံကျော်အထိရှိ|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdxvrqzp6n7o|accessdate=29 May 2025|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529031924/https://www.bbc.com/burmese/articles/cdxvrqzp6n7o|archivedate=29 May 2025}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81220|title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၉ မတ် ၂၀၂၉|date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ==မြေထုချပ် အနေအထား== {{Further|စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်}} မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယ၊ ယူရေးရှား၊ ဆွန်ဒါးနှင့် ဘားမား နာမည်ခေါ် မြေထုအချပ် ၄ လွှာကြားမှာ တည်ရှိ၍ တက်ကြွသော ဘူမိဗေဒဖြစ်စဉ်များကြောင့် အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်ကြခြင်းခံရသည်။ [[ကိုကိုးကျွန်း]]အနည်းအနားမှ စ၍ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်မှာ Sunda megathrust ဟုခေါ်သည့် အလားတူမြေထုချပ်နယ်မိတ် ရှိသည်။ ထို့နောက် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]တွင်ရှိသော အကွဲလွဲမြေထုချပ်နယ်မိတ်မှ စပြီး မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၈၇၀ သွားသော [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]] ရှိသည်။ ဤ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် Burma နှင့် Sunda မြေထုအချပ် ၂ လွှာ အခြင်းခြင်းပွတ်၍ တစ်နှစ်မှာ ၁၈-၄၉ mm လျှောသည်။စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော သည် [[ရန်ကုန်]]၊ [[နေပြည်တော်]]၊ [[မန္တလေး]] စသည့် မြန်မာနိုင်ငံအကြီးဆုံးမြို့များအောက် ဖြတ်သန်းသောကြောင့် ကြီးကြီးမားမား ထိခိုက်မှုပြင်းထန်သော ငလျင် ခဏခဏဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ယခင် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောကြောင့် ဖြစ်ခဲ့သော ငလျင်ကြီးများမှာ [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်|၁၈၃၉]] {{M|w|8.3}} ၊ မေ ၁၉၃၀ {{M|s|7.3}} ၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၀ {{M|s|7.5}} ၊ ၁၉၃၁ {{M|s|7.5}} ၊ ၁၉၄၆ {{M|w|7.3}} ၊ ၁၉၅၆ {{M|w|7.0}} ၊ ၁၉၉၁ {{M|w|6.9}} ၊ ၂၀၁၂ {{M|w|6.9}} ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{cite thesis |last=Wang |first=Y. |year=၂၀၁၃ |title=Earthquake Geology of Myanmar |type=Ph.D. |publisher=[[ကယ်လီဖိုးနီးယား တက်နိုလော်ဂျီ အင်စတီကျု (ကယ်တက်)]] |docket= |doi=10.7907/XWW2-9P26 |url=https://thesis.library.caltech.edu/7853/ |access-date=29 March 2025 |archive-date=3 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503063241/https://thesis.library.caltech.edu/7853/ |url-status=dead }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရာစုနှစ်များစွာကတည်းက အဖျက်စွမ်းအားကြီးမားသော ငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနပြုလုပ်မှုမှာမူ အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငလျင်အများစု၊ အထူးသဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ ပြတ်ရွေ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသော ငလျင်များကို ကောင်းစွာ နားမလည်သေးပေ။ ၁၇၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်းအား ၈.၅-၈.၈ {{M|w}} ရှိသော ကြီးမားသည့် [[၁၇၆၂ ရခိုင်ငလျင်|ငလျင်တစ်ခု]]သည် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းအနီးရှိ ဆွန်ဒါ မဟာတွန်းကန်အားပြတ်ရွေ့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်။ ထိုငလျင်သည် အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်က ဘားမားမြေလွှာချပ်အောက်သို့ လျှောဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဗဟိုမြန်မာနိုင်ငံအောက်ရှိ လျှောဝင်နေသော အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်၏ အကြွင်းအကျန်များသည် မြေလွှာချပ်တွင်း ငလျင်များကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် မြေအောက်အနက် ၁၂၀ ကီလိုမီတာ (၇၅ မိုင်) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော [[၁၉၇၅ ပုဂံငလျင်]] ({{M|w}} ၇.၀) ဖြစ်သည်။<ref name="Wangthesis">{{cite thesis|last=Wang|first=Y.|year=2013|title=Earthquake Geology of Myanmar|type=Ph.D.|publisher=[[California Institute of Technology]]|docket=|doi=10.7907/XWW2-9P26|url=https://thesis.library.caltech.edu/7853/|access-date=29 March 2025|archive-date=3 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250503063241/https://thesis.library.caltech.edu/7853/|url-status=dead}}</ref> ''Journal of Geophysical Research: Solid Earth'' တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကို မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဟူ၍ ဒေသနှစ်ခုအဖြစ် ပိုင်းခြားနိုင်သည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၁၆.၅ ဒီဂရီမှ ၂၃.၅ ဒီဂရီကြားရှိ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကို တောင်ပိုင်းဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းကို တောင်မှမြောက်သို့ အပိုင်းငါးပိုင်း ထပ်မံခွဲခြားထားရာ ပဲခူး၊ ဖြူး၊ နေပြည်တော်၊ မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်းများ ပါဝင်သည်။ နေပြည်တော်အပိုင်းသည် ပြိုင်လျက်ရှိသော ပြတ်ရွေ့ကြောင်းနှစ်ခုဖြင့် ၇၀ ကီလိုမီတာ (၄၃ မိုင်) ရှည်လျားပြီး ၎င်းတို့၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းများသည် မြို့တော် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]အောက်တွင် တည်ရှိသည်။ နောက်ဆုံးမှတ်တမ်းတင်ထားသော ငလျင်မှာ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပြီး ပြင်းအား ၇.၀ ထက်ငယ်ခဲ့သည်။ မိတ္ထီလာအပိုင်းသည် ၂၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၄၀ မိုင်) ရှည်လျားပြီး မန္တလေးနှင့် နေပြည်တော်ကြားတွင် တည်ရှိကာ မျဉ်းဖြောင့်အင်္ဂါရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ညီညာပြန့်ပြူးနေခြင်းက လျှောကျမှုအစိတ်အပိုင်းသည် လုံးဝ အလျားလိုက် ဖြစ်သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။ ဤအပိုင်းသည် ကြီးမားသော ငလျင်များကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရခြင်းမရှိသေးသော်လည်း [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်]]အတွင်း ပြတ်ရွေ့ခဲ့နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ စစ်ကိုင်းအပိုင်းသည်လည်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]နှင့် ပြိုင်လျက်တည်ရှိသော အခြားသော မျဉ်းဖြောင့်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအပိုင်း၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းသည် [[၁၉၄၆ စစ်ကိုင်းငလျင်များ]]၏ [[ပင်မငလျင်|ပင်မလှုပ်ခတ်မှု]]များထဲမှ တစ်ခုအတွင်း ပြတ်ရွေ့ခဲ့ပြီး၊ [[၁၉၅၆ စစ်ကိုင်းငလျင်]]ကမူ တောင်ဘက်ပိုင်းကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်။<ref name="Wang2014">{{cite journal|last1=Wang|first1=Yu|last2=Sieh|first2=Kerry|last3=Tun|first3=Soe Thura|last4=Lai|first4=Kuang-Yin|last5=Myint|first5=Than|title=Active tectonics and earthquake potential of the Myanmar region|journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth|year=2014|volume=119|issue=4|pages=3767–3822|doi=10.1002/2013JB010762|bibcode=2014JGRB..119.3767W|hdl=10220/19774|hdl-access=free}}</ref> ဤငလျင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံကိုလည်း သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများသည် ငလျင်ဗဟိုချက်မှ ၁,၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၆၂၀ မိုင်) ခန့်အကွာရှိ [[ဘန်ကောက်မက်ထရိုပိုလီတန်ဧရိယာ|ဘန်ကောက်ဒေသ]]တွင် အဓိကအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်၏ ဘူမိဗေဒသည် အပေါ်ဆုံးတွင် ပျော့ပျောင်းသော ပင်လယ်ရွှံ့စေးလွှာဖြင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာ ဆောင်ထားပြီး၊ ၎င်း၏ ပေါ်ပေါက်လာနေသော မိုးမျှော်အဆောက်အအုံများသည် ဝေးကွာသော၊ အင်အားကြီးမားသော ငလျင်များအပေါ် ထိခိုက်လွယ်စေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အနှံ့အပြားတည်ရှိသော ရွှံ့စေးလွှာသည် ဒေသဆိုင်ရာ နေရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ကာလရှည် မြေပြင်လှုပ်ခတ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးပြီး၊ ၎င်းသည် အမြင့်ဆုံးအဆောက်အအုံများ၏ ပဲ့တင်ထပ်လှိုင်းနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ခံများသည် ရာပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ထောင်ပေါင်းများစွာ ကီလိုမီတာအဝေးရှိ ငလျင်ဗဟိုချက်များမှ လှုပ်ခတ်မှုများကို မကြာခဏ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name="12th World Conference" /><ref name="The Nation 2014" /><ref>{{cite journal|last1=Ornthammarath|first1=Teraphan|last2=Jirasakjamroonsri|first2=Amorntep|last3=Pornsopin|first3=Patinya|last4=Rupakhety|first4=Rajesh|last5=Poovarodom|first5=Nakhorn|last6=Warnitchai|first6=Pennung|author7=Tun Tun Tha Toe|title=Preliminary analysis of amplified ground motion in Bangkok basin using HVSR curves from recent moderate to large earthquakes|journal=Geoenvironmental Disasters|volume=10|issue=1|year=2023|page=28|issn=2197-8670|doi=10.1186/s40677-023-00259-0|doi-access=free|bibcode=2023GeoDi..10...28O}}</ref> Asian Institute of Technology မှ Pennung Warnitchai ဦးဆောင်သော သုတေသနပြုချက်အရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့သည် မြို့မှ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ (၂၅၀ မိုင်) အကွာ အန်ဒမန်ပင်လယ်တွင် ပြင်းအား ၈.၀ မဂ္ဂနီကျုရှိ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပါက အနာဂတ်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် အလားအလာရှိသော အန္တရာယ်အဖြစ် ယခင်ကပင် ဖော်ထုတ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite report|last1=Warnitchai|first1=Pennung|last2=Chintanapakdee|first2=Chatpan|last3=Ornthammarath|first3=Teraphan|title=การลดความเสี่ยงของอาคารสูงในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่เกิดจากแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในระยะไกล: รายงานฉบับสมบูรณ์|trans-title=Mitigation of Seismic Risk of Tall Buildings in Bangkok Metropolitan Area from Large Distant Earthquakes: Final Report|date=June 2018|publisher=Thailand Research Fund|page=6|url=https://elibrary.tsri.or.th/project_content.asp?PJID=RDG5830015|language=th}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{cite web|title=แผ่นดินไหว…ไม่ไกลคนกรุง|trans-title=Earthquake is closer to Bangkokians than realized|url=https://researchcafe.tsri.or.th/bangkok-earthquake/|website=Thailand Science Research and Innovation|access-date=29 March 2025|language=th|date=16 April 2020}}</ref> မိုးမျှော်တိုက်များတွင် ကပ်ဆိုးကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် အခြေခံငလျင်ခံနိုင်ရည်ဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုများကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဆောက်လုပ်ရေးကုဒ်တွင်သာ ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး၊ အဟောင်းအဆောက်အအုံများသည် အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်ရှိနေပါသည်။<ref name="The Nation 2014">{{cite news|last1=Kelly|first1=Shawn|title=Bangkok's tall buildings sitting on soft, shaky ground|url=https://www.nationthailand.com/perspective/30234105|access-date=29 March 2025|work=The Nation|date=20 May 2014}}</ref> ==ငလျင်== {{Further information|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်၏ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ စာရင်း}} {{multiple image | align = left | direction = vertical | header = {{M|w}}7.7 finite fault | width = 250px | image1 = Central Myanmar M7.7 finite fault.png | alt1 = | caption1 = Distribution of slip across the rupture | image2 = Central Myanmar M7.7 finite fault surface projection.png | alt2 = | caption2 = Surface projection of finite fault model }} {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=200|frame-height=300|from=2025 Myanmar earthquake.map|frame-latitude=21.6|frame-longitude=95.926|zoom=6|text=ပင်မငလျင်နှင့် နောက်ဆက်တွဲငလျင်များ ([[c:Data:2025 Myanmar earthquake.map|မြေပုံအချက်အလက်]])}} ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့၊ [[မြန်မာ စံတော်ချိန်]] ၁၂:၅၀:၅၂ တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ဤငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ စစ်ကိုင်း-မန္တလေး နယ်နိမိတ်အနီး၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၏ မြောက်-အနောက်မြောက် ၁၄ ကီလိုမီတာ (၈.၇ မိုင်) အကွာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော [[မန္တလေးမြို့]]၏ အနောက်ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာ (၉.၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အမေရိကန် ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ [[မိုးမင့် စကေး]] တွင် ပြင်းအား ၇.၇ ရှိသည်ဟု တိုင်းတာရရှိခဲ့သည်။<ref name="mainshock">{{Cite anss|M 7.7 – 16&nbsp;km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}</ref> ထိုင်းနိုင်ငံ မိုးလေဝသဌာနကမူ Local Magnitude ({{M|L}}) ၈.၂ ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Earthquake Observation Division|url=https://earthquake.tmd.go.th/inside-info.html?earthquake=12893|date=28 March 2025|access-date=28 March 2025|website=[[Thai Meteorological Department]]|language=th}}</ref> [[:en:Institut de Physique du Globe de Paris|ပါရီ ဘူမိရူပဗေဒဌာန]]က ငလျင်၏ မိုးမင့် စကေးကို ၇.၉ ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=MYANMAR 2025/03/28 06:20:54 UTC, Mw=7.9|url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s|website=GEOSCOPE Observatory|publisher=Institut de Physique du Globe de Paris|access-date=29 March 2025|date=29 March 2025}}</ref> [[:en:China Earthquake Administration|တရုတ်ငလျင်စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့]]ကမူ Surface-wave Magnitude တွင် ၇.၉ ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="cencX" /> ၎င်းသည် [[၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင်]] ({{M|w}} ၇.၉) နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သော အကြီးဆုံးငလျင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=မြန်မာတွင် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အတွင်း အပြင်းထန်ဆုံးငလျင် စစ်ကိုင်းကိုဗဟိုပြု လှုပ်ရှား|trans-title=Myanmar's strongest earthquake in over 100 years hits Sagaing|language=my|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/50907|access-date=28 March 2025|work=Mizzima News|date=28 March 2025}}</ref> ငလျင်ဗဟိုချက်၏ ယန္တရားဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်အရ ၎င်းသည် ၁၀ ကီလိုမီတာ (၆.၂ မိုင်) အနက်တွင် အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဤပြတ်ရွေ့ခြင်းအမျိုးအစားသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ပေါ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ပြတ်ရွေ့ခြင်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။<ref name="mainshock"/> ထိုင်းနိုင်ငံ မိုးလေဝသဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့အထိ လှုပ်ခတ်မှု ၄၆၈ ကြိမ်ကျော် ရှိခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ခတ်မှုများကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အနီးအနားဒေသများတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ ပြင်းအား ၅.၀ မှ ၅.၉ ကြားရှိ လှုပ်ခတ်မှု ၁၃ ကြိမ် ပါဝင်သည်။ မယ်ဟောင်ဆောင် (Mae Hong Son) တွင်လည်း ပြင်းအား ၁.၄ မှ ၃.၉ ကြားရှိ လှုပ်ခတ်မှု ၂၁ ကြိမ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=468 aftershocks registered since March 28 earthquake in Myanmar |date=12 April 2025|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048683|work=The Nation}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဤလှုပ်ခတ်မှုများသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့၏ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ (၂၅၀ မိုင်) ရှည်လျားသော ဧရိယာတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေသော်လည်း၊ ပြတ်ရွေ့၏ ဗဟိုအပိုင်းတစ်လျှောက်တွင်မူ ပါးလျားခဲ့သည်။ အကြီးဆုံး လှုပ်ခတ်မှုသည် {{M|ww|6.7}} ရှိပြီး ပင်မငလျင်လှုပ်ပြီး ၁၂ မိနစ်အကြာတွင် [[မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]အောက် ဗဟိုချက်ဖြင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ခတ်မှုသည်လည်း Strike-slip Faulting နှင့် ကိုက်ညီသော Focal Mechanism ကို ပြသခဲ့သည်။<ref name="aftershock">{{cite anss|M 6.7 – Burma (Myanmar)|2025|us7000pn9z}}</ref> မတ်လ ၂၈ ရက် မြန်မာစံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂:၅၀:၅၄ MMT (06:20:54 UTC) တွင် ငလျင်တစ်ခု မန္တလေးအနီး စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း စစ်ကိုင်းမြို့မြောက်ဘက် ၅ မိုင်အကွာမှာ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ [[အမေရိကန် ဘူမိဗေဒစစ်တမ်းအဖွဲ့]] (USGS) အရ moment magnitude ပမာဏ ၇.၇ တိုင်းတာခဲ့သည်။<ref name="mainshock"/> ထိုင်းမိုးလေဝသဌာန အရ ပမာဏ ၈.၂ တိုင်းတာခဲပြီး<ref>{{Cite news |title=Massive Bangkok Quake Leaves City Reeling, Building Crumbles |url=https://www.bernama.com/en/news.php/world/news.php?id=2407287 |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |agency=Bernama |lang=en}}</ref> ပဲရစ်ဘူမိရူပဗေဒအဖွဲ့အစည်း အရ ပမာဏ ၇.၉ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=MYANMAR 2025/03/28 06:20:54 UTC, Mw=7.9 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s |website=GEOSCOPE Observatory |publisher=Institut de Physique du Globe de Paris |access-date=29 March 2025 |date=29 March 2025}}</ref> ===ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှု ဖြစ်စဉ်=== [[File:Rupture near Thazi.webm|thumb|လုံခြုံရေးကင်မရာ ရိုက်ကူးထားသော [[သာစည်မြို့]]အနီး မြေကြီးပြတ်ရွေ့မှု]] [[File:Road shift.jpg|thumb|စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ဘေးတိုက်မြေပြန့်ကားမှုပုံ]] အမေရိကန် ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော Finite Fault Model အရ [[ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှု]]သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်|စဥ့်ကူး]]မှ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]အထိ ၅၃၀ ကီလိုမီတာ (၃၃၀ မိုင်) ရှည်လျားပြီး ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ဗဟိုချက်မှစ၍ မြောက်ဘက်သို့ ၈၅ ကီလိုမီတာ (၅၃ မိုင်) ကျော်အထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပြီး စဥ့်ကူး၏ တောင်ဘက်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု၏ ၄၄၅ ကီလိုမီတာ (၂၇၇ မိုင်) ခန့်သည် တောင်ဘက်သို့ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကျောက်တံခါးတွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ) ထက်ကျော်လွန်သော ချော်လဲမှု အများစုသည် စဥ့်ကူးနှင့် [[အုတ်တွင်းမြို့]]ကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ [[ဖြူးမြို့]]အောက်နှင့် တောင်ဘက်တွင်မူ ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ) အောက်သာ ချော်လဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်နှင့် ဖြူးမြို့ကြားတွင် ချော်လဲမှုမရှိခြင်း (သို့မဟုတ် ထင်ရှားစွာ မရှိခြင်း) ကွာဟချက်တစ်ခု ရှိနေပြီး၊ USGS က ၎င်းကို လေ့လာမှု အချက်အလက်မရှိခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆသည်။ ဗဟိုချက်၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် အမရပူရကြားတွင် အများဆုံး ချော်လဲမှု ၄.၃၃၃၄ မီတာ (၁၄.၂၁၇ ပေ) အထိ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ပြတ်ရွေ့မှု လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးသည် စတင်ပြီးနောက် စက္ကန့် ၈၀ ကျော်သာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး၊ ငလျင်လှုပ်ခါမှု အများဆုံး ထုတ်လွှတ်မှု အဆင့်သည် စတင်ပြီး စက္ကန့် ၃၀ ခန့်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤပြတ်ရွေ့မှုသည် ဖြတ်တောက်လှိုင်းအလျင်ထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သောနှုန်းဖြင့် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသောကြောင့် ၎င်းသည် Supershear ငလျင်၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="mainshock"/> ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကျောက်မြောင်းမြို့]]မှ ပဲခူးတိုင်း၊ [[ပဲနွယ်ကုန်းမြို့]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော မျက်နှာပြင်ပြတ်ရွေ့မှု၏ ယူဆချက်များကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များအရ မျက်နှာပြင်ပြတ်ရွေ့မှု၏ အရှည်မှာ ၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁၀ မိုင်) ဖြစ်သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု အများစုတစ်လျှောက်တွင် မျက်နှာပြင်ပေါ် ချော်လဲမှုသည် ၃ မီတာ (၉.၈ ပေ) ကျော်လွန်ခဲ့ပြီး၊ ဗဟိုချက်ဧရိယာပတ်ဝန်းကျင်တွင် ၄-၅ မီတာ (၁၃-၁၆ ပေ) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name="Bradley2">{{cite news|last1=Bradley|first1=Kyle|last2=Hubbard|first2=Judith A.|title=Surface ruptures of the Myanmar M7.7 earthquake mapped from space|url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/surface-ruptures-of-the-myanmar-m77|doi=10.62481/51b7df8c|access-date=2 April 2025|work=Earthquake Insights|date=2 April 2025}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Geospatial Information Authority မှ ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များ လေ့လာမှုအရ ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက် ၆ မီတာ (၂၀ ပေ) အထိ အလျားလိုက် ရွေ့လျားမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar Quake Caused Ground Shift of Up to 6 Meters: Study|url=https://www.nippon.com/en/news/yjj2025040200797/|access-date=2 April 2025|work=Jiji Press|publisher=Nippon.com|date=2 April 2025|accessdate=6 July 2025|archivedate=11 April 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250411134636/https://www.nippon.com/en/news/yjj2025040200797/}}</ref> အီတလီနိုင်ငံ၊ National Institute of Geophysics and Volcanology က မြောက်-တောင် ဦးတည်ချက်ရှိသော အပိုင်းသုံးပိုင်းပါဝင်သည့် Finite Fault Model ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့က အပိုင်းတစ်ပိုင်းစီသည် ပြင်းအား ၇.၅ ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး စုစုပေါင်း ၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁၀ မိုင်) ရှည်လျားစွာ ပြတ်ရွေ့ခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုအပိုင်းသုံးပိုင်း၏ စုစုပေါင်းပြတ်ရွေ့မှုသည် Moment Magnitude ၇.၈ နှင့် ကိုက်ညီသည်။ ၎င်းတို့၏ မော်ဒယ်အရ ငလျင်သည် နေပြည်တော်၏ မြောက်ဘက် ဗဟိုအပိုင်းတစ်လျှောက် ၁.၉ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) အနက်တွင် အများဆုံး ချော်လဲမှု ၇.၄ မီတာ (၂၄ ပေ) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="ingv1">{{cite web|title=Earthquake with magnitude of Mwpd 7.7 on date 28-03-2025 and time 07:20:56 (Italy) in region Myanmar|url=http://terremoti.ingv.it/en/finitesource_summary/42162362|publisher=National Institute of Geophysics and Volcanology|access-date=11 April 2025|date=11 April 2025}}</ref> ဤငလျင်သည် [[၂၀၀၂ ဒယ်နာလီ ငလျင်|၂၀၀၂ ခုနှစ် ဒယ်နာလီ]]၊ [[၂၀၀၉ ဆွမ်ကျွန်းစု ငလျင်|၂၀၀၉ ခုနှစ် ဆွမ်ကျွန်းစု]]၊ [[၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင်|၂၀၂၃ ခုနှစ် တူရကီ-ဆီးရီးယား]] နှင့် [[၂၀၁၃ ဘလွတ်ခ်ျစတန် ငလျင်များ|၂၀၁၃ ခုနှစ် ဘလွတ်ခ်ျစတန် ငလျင်များ]] ကဲ့သို့သော အခြားကြီးမားသည့် Strike-slip ဖြစ်ရပ်များတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အရှည်များကို ကျော်လွန်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ဖူးသမျှ အရှည်လျားဆုံး ပြတ်ရွေ့မှုများထဲမှ တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Simon |last2=Kawoosa |first2=Vijdan Mohammad |last3=Bankova |first3=Dea |title=How a ‘supershear’ quake tore through Myanmar |url=https://www.reuters.com/graphics/MYANMAR-QUAKE/SUPERSHEAR/zgvojlyojpd/ |access-date=28 April 2025 |work=Reuters |date=28 April 2025}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် Nobuo Hurukawa နှင့် ဖြိုးမောင်မောင်တို့၏ ''Geophysical Research Letters'' တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုက စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်တွင် [[ငလျင်ကွာဟချက်]] နှစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုကွာဟချက်များထဲမှ တစ်ခုသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ မြောက်လတ္တီကျု ၁၉.၂ ဒီဂရီနှင့် ၂၁.၅ ဒီဂရီကြား၊ မိတ္ထီလာအပိုင်းနှင့် ကိုက်ညီသော နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးက ဤ ၂၆၀ ကီလိုမီတာ (၁၆၀ မိုင်) အရှည်ရှိ ကွာဟချက်သည် အပြည့်အဝ ပြတ်ရွေ့ခဲ့ပါက ပြင်းအား ၇.၉ ရှိသော ငလျင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Hurukawa|first1=Nobuo|last2=Maung|first2=Phyo Maung|title=Two seismic gaps on the Sagaing Fault, Myanmar, derived from relocation of historical earthquakes since 1918|journal=Geophysical Research Letters|year=2011|volume=38|issue=L01310|doi=10.1029/2010GL046099|bibcode=2011GeoRL..38.1310H}}</ref> မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်း (မြောက်ဘက်သို့) သည် [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်]]၏ မူလရင်းမြစ်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ပြတ်ရွေ့၏ ၂၈၅-၃၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၇၇-၂၀၂ မိုင်) အရှည်ကို အပိုင်းနှစ်ခုလုံးတွင် ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ငလျင်ပြင်းအား ဖြန့်ဝေပုံ လေ့လာမှုအရ ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဖြစ်ရပ်၏ ခန့်မှန်းခြေပြင်းအားသည် ၇.၉ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားသည်။<ref name="Masters1">{{cite thesis|last1=Wu|first1=Sheng-Han|title=Yóu dìbiǎo pòliè yǔ zhèndù jìlù chóngjiàn 1839 miǎndiàn ā wǎ dìzhèn zhī guīmó|script-title=zh:由地表破裂與震度紀錄重建1839緬甸阿瓦地震之規模|trans-title=Re-estimating the magnitude of 1839 Ava earthquake through geomorphic mapping and macroseismic records, central Myanmar|degree=Masters|year=2022|doi=10.6342/ntu202203906|publisher=Department of Geosciences, College of Sciences, National Taiwan University}}</ref> ငလျင်ပညာရှင်များဖြစ်ကြသော Judith Hubbard နှင့် Kyle Bradley တို့က ဤငလျင်ကွာဟချက်သည် ၁၉၂၉ ခုနှစ် (နေပြည်တော်အပိုင်း) နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ် (တောင်ပိုင်းစစ်ကိုင်းအပိုင်း) တို့၏ ပြတ်ရွေ့မှုများကြားတွင် တည်ရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးက USGS ၏ Finite Fault Model ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ငလျင်သည် ငလျင်ကွာဟချက်တစ်ခုလုံးကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့ပြီး ၎င်း၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ထပ်မံပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု အတိုင်းအတာသည် ဖြူး၊ နေပြည်တော်၊ မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်း၏ တောင်ပိုင်းတို့နှင့် ကိုက်ညီခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု၏ တောင်ဘက်စွန်းသည် ၁၉၂၉ ခုနှစ် (နေပြည်တော်အပိုင်း) နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (ဖြူးအပိုင်း) ငလျင်များ၏ ပြတ်ရွေ့ဇုန်များနှင့် ထပ်နေခဲ့သည်။<ref name="Bradley3">{{cite web |last1=Bradley |first1=Kyle |last2=Hubbard |first2=Judith |title=Further thoughts about the very long fault rupture in Myanmar |url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/further-thoughts-about-the-very-long |website=Earthquake Insights |publisher=SubStack |access-date=15 April 2025}}</ref> ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော {{M|w}} ၇.၁ ငလျင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သော ပြတ်ရွေ့မှုအပိုင်းသည်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ဖြစ်ရပ်အတွင်း ရွေ့လျားခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်းတို့က ပြတ်ရွေ့မှုသည် မြောက်ဘက်၊ [[၂၀၁၂ ရွှေဘို ငလျင်]] (ဗဟိုစစ်ကိုင်းအပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်) ပြတ်ရွေ့မှု၏ တောင်ဘက်အနည်းငယ်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။<ref name="Hubbard1">{{cite news|last1=Hubbard|first1=Judith|last2=Bradley|first2=Kyle|title=Catastrophic M7.7 earthquake caused by rupture of Sagaing Fault in Myanmar|url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/catastrophic-m77-earthquake-caused|access-date=30 March 2025|work=Earthquake Insights|date=29 March 2025}}</ref> ===ပြင်းအား=== [[File:Map alert Nr3 Myanmar M7.7 damage 01.png|thumb|အစက်များဖြင့် မှတ်သားထားသော လူနေထိုင်ရာဒေသများတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ခန့်မှန်းခြေ အတိုင်းအတာ (အနက်မှ အဝါသို့) ပြသထားသော မြေပုံ]] နေပြည်တော်ရှိ [[:en:GFZ Helmholtz Centre for Geosciences|GFZ]] ငလျင်တိုင်းတာရေးစခန်းတစ်ခုက ဒေါင်လိုက်မြေပြင်အမြင့်ဆုံးအရှိန်ကို ၁.၀၆၅၆ ''g'' ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=UNK DMH/GEOFON Station Naypyitaw, Myanmar|url=https://www.strongmotioncenter.org/NCESMD/data/us7000pn9s/genpw.pdf|date=28 March 2025|access-date=28 June 2025|website=Center for Engineering Strong Motion Data}}</ref> မြို့တွင်းရှိ USGS ငလျင်တိုင်းတာရေးဌာနက မြေပြင်အရှိန် ၀.၆၂၃၁ ''g'' နှင့် မြေပြင်အလျင် ၁၆၁.၄၂ စင်တီမီတာ/စက္ကန့် (၆၃.၅၅ လက်မ/စက္ကန့်) ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ဤစခန်းအချက်အလက်များသည် [[မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး]] (MMI) X (''ပြင်းထန်မှုလွန်ကဲ'') နှင့် ကိုက်ညီခဲ့သည်။<ref>{{Cite anss|M 7.7 – 2025 Mandalay, Burma (Myanmar) Earthquake – ShakeMap|2025|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000pn9s/shakemap/stations?source=us&code=us7000pn9s}}</ref> USGS ၏ PAGER ဝန်ဆောင်မှု က [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]]၊ [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]များရှိ အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၄၁၅,၀၀၀ ဦး သည် MMI X အဆင့် လှုပ်ခါမှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် MMI IX (''ကြမ်းတမ်း'') နှင့် ကိုက်ညီသော လှုပ်ခါမှုကို ဒေသလေးခုရှိ ခန့်မှန်းခြေ လူပေါင်း ၅.၈ သန်း ခံစားခဲ့ရသည်။ နောက်ထပ် လူပေါင်း ၃.၆ သန်းမှာ MMI VIII (''ဆိုးရွားစွာ ပြင်းထန်'') လှုပ်ခါမှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ၎င်းသည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အမြင့်ဆုံးပြင်းအား ဖြစ်သည်။ MMI VII (''အလွန်ပြင်းထန်'') ကို [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]]တို့တွင်လည်းကောင်း၊ MMI VI (''ပြင်းထန်'') ကို [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]]နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ရွှေလီတို့တွင်လည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ MMI V (''အသင့်အတင့်'') ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်နှင့် ချင်းမိုင်၊ တရုတ်နိုင်ငံ [[တယ်ဟုန် ရှမ်း နှင့် ဂျိန်းဖော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[အင်ဖာမြို့|အင်ဖာ]]၊ ရန်ကုန်မြို့တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ စုစုပေါင်း မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၇၀% ကျော်ဖြစ်သော လူပေါင်း ၃၈.၉၂ သန်း သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|အုပ်ချုပ်ရေးတိုင်း/ပြည်နယ် ၁၅ ခု]]အနက် ၁၄ ခုတွင် MMI VI ထက်ကျော်လွန်သော လှုပ်ခါမှုအဆင့်များနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="mainshock"/> ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံ၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ် ၇၇ ခု]]အနက် ၆၃ ခုတွင် လှုပ်ခါမှုများကို ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name="DDPM 30 Mar" /> [[:en:China Earthquake Administration|တရုတ်နိုင်ငံ ငလျင်စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့]]က ကီလိုမီတာ ၄၀၀ (၂၅၀ မိုင်) ရှည်လျားသော ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်တွင် တရုတ်ငလျင်ပြင်းအားစကေးအရ အမြင့်ဆုံးပြင်းအား X ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ပြီး၊ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၁,၅၉၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၄၇၇ စတုရန်းမိုင်) ခန့်ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးပြင်းအားဇုန်ကို IX ပြင်းအားက ဝန်းရံထားပြီး ၃၀,၃၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁,၇၂၄ စတုရန်းမိုင်) ဧရိယာကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ဤဇုန်ကို VIII ပြင်းအားခံစားရသော ၆၄,၀၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၄,၇၁၂ စတုရန်းမိုင်) ဧရိယာက ဝန်းရံထားသည်။ အေဂျင်စီ၏ အကဲဖြတ်မှုအရ VII နှင့် VI ပြင်းအားများသည် အတွင်းနှင့် အပြင် isoseismal bands များကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၆,၂၅၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၆,၂၇၆ စတုရန်းမိုင်) နှင့် ၁၄၉,၈၂၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၇,၈၄၉ စတုရန်းမိုင်) အသီးသီးရှိသည်။<ref name="cencX">{{cite news|title=2025年3月28日缅甸7.9级强震地震应急产品已发布|trans-title=The earthquake emergency product for the 7.9-magnitude earthquake in Myanmar on March 28, 2025 has been released|language=zh|url=https://data.earthquake.cn/gxdt/info/2025/334673336.html|access-date=7 April 2025|publisher=China Earthquake Networks Center|date=31 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250407011045/https://data.earthquake.cn/gxdt/info/2025/334673336.html|archive-date=7 April 2025}}</ref> ယူနန်ပြည်နယ်၊ နောင်ဒါအိုတွင် ငလျင်တိုင်းတာရေး ကိရိယာတစ်ခုက အမြင့်ဆုံးပြင်းအား VIII၊ မြေပြင်အရှိန် ၇၆.၈ စင်တီမီတာ/စက္ကန့်² (၂.၅၂ ပေ/စက္ကန့်²) နှင့် အလျင် ၂၂.၉ စင်တီမီတာ/စက္ကန့် (၉.၀ လက်မ/စက္ကန့်) ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="cencruili">{{cite news |title=2025年3月28日缅甸7.9级强震地震应急产品已发布 |trans-title=The earthquake emergency product for the 7.9-magnitude earthquake in Myanmar on March 28, 2025 has been released |language=zh |url=https://data.earthquake.cn/tuxw/info/2025/334673381.html |access-date=15 April 2025 |publisher=China Earthquake Networks Center |date=31 March 2025}}</ref> ဘန်ကောက်မြို့တွင် မိုးမျှော်အဆောက်အအုံများ ယိမ်းထိုးခဲ့ရခြင်းမှာ ငလျင်ကြောင့် မြို့အောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကာလရှည်မြေပြင်လှုပ်ခါမှုကြောင့်ဖြစ်သည်။ အထပ် ၆၀ ရှိ အချို့အဆောက်အအုံများတွင် ယိမ်းထိုးမှုသည် ၁.၆ မီတာ (၅ ပေ ၃ လက်မ) အထိ ကြီးမားပြီး လှုပ်ခါမှုသည် ငါးမိနစ်ကြာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Tremors in Bangkok similar to Tokyo jolt in March 2011 |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20250428_22/ |access-date=30 April 2025 |work=NHK World Japan |date=30 April 2025}}</ref> ==သက်ရောက်မှု== {{See also|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးသော နေရာများ စာရင်း}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders floatright" style="clear:right; margin-left:7px; margin-top:0; margin-right:0; margin-bottom:3px; font-size:90%;text-align:right;" |+နိုင်ငံအလိုက် ထိခိုက်မှု ! scope="col"|နိုင်ငံ ! scope="col"|သေဆုံး ! scope="col"|ဒဏ်ရာရ ! scope="col"|ပျောက်ဆုံး |- !scope="row"|{{flag|Myanmar}} |၅၃၅၂ |၁၁၃၆၆ |၅၃၈ |- !scope="row"|{{flag|Thailand}} |၁၀၃ |၃၆ |၀ |- !scope="row"|{{flag|China}} |၀ |၂ |၀ |- !scope="row"|{{flag|Vietnam}} |၁ |၀ |၀ |- !'''စုစုပေါင်း''' |'''၅၄၅၆''' |'''၁၁၄၀၄''' |'''၅၃၈''' |- |} ===မြန်မာ=== [[File:Collpased building in Naypyidaw, 2025 Earthquake.jpg|thumb|left|နေပြည်တော်ရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စလဲပြိုလျက်ရှိသော အဆောက်အဦ]] မြန်မာနိုင်ငံရှိ သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ၄၉၁၀ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး ၅၉၇၀ ဦးခန့် ဒဏ်ရာရရှိပြီး ၇၆၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်ဟု [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]က ဆိုသည်။<ref name="5Kdead">{{cite news|trans-title=Death toll from earthquake nears 5,000 |title=ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၅,၀၀၀ နီးပါးရှိလာ |language=my|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/05/52232|access-date=5 April 2025|work=Mizzima|date=5 April 2025}}</ref> ၄၁၇၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၇၆၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကာ ၆၁၆၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ]] ဖော်ပြသည်။<ref name="dvb3034">{{cite news|title=မြေငလျင် နောက်ဆုံးရရှိသော သတင်းအချက်အလက်များ|trans-title=Latest earthquake information|date=2 April 2025|url=https://burmese.dvb.no/live|access-date=2 April 2025|work=Democratic Voice of Burma|language=my}}</ref> အစိုးရပိုင် [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]]တွင် ၃၃၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး၊ ၂၂၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကာ ၄၇၉၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar earthquake death toll rises to 3,301|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202504/04/WS67efc9cfa3104d9fd381da83.html|access-date=4 April 2025|agency=Xinhua News Agency|publisher=China Daily|date=4 April 2025}}</ref> သေဆုံးမှုများမှာ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်း၊ ရှမ်း၊ ပဲခူးနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="dvb3034"/> မြန်မာပြည်သူ ၈ သန်းကျော်အား သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး အရေးပေါ် အကူအညီများ လိုအပ်လျက်ရှိသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ခန့်မှန်းသည်။ <ref>{{cite news|title=ငလျင်အပြီး ဆောက်လုပ်ရေးသုံး ပစ္စည်းများနှင့် ဆေးဝါးများ ဈေးခုန်တက်|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/02/51932|date=2 April 2025|language=my|work=[[Mizzima News]]}}</ref> နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ဖုန်းနှင့် အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးများ ပြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=မြန်မာနိုင်ငံမြို့ကြီးအချို့တွင် ပြင်းထန်ငလျင်လှုပ်ခတ်|trans-title=Cities in Myanmar hit with strong earthquake|url=https://myanmar-now.org/mm/news/62166/|work=Myanmar now|date=28 March 2025}}</ref> ကျေးလက်ဒေသဘက်ရှိ ထိခိုက်သေကြေ ပျက်စီးမှုများကို အကျယ်တဝင့် မသိရသေးပေ။<ref name="rural">{{cite news|title=Myanmar rescuer says villages near Mandalay are suffering even more|publisher=BBC|url=https://www.bbc.com/news/live/c4gex01m7n5t?post=asset%3A14e1bb0d-cc5e-4874-a790-cc08122e314e#post|last=Volk|first=Kristina|date=29 March 2025}}</ref> နိုင်ငံအနှံ့တွင် လူနေအဆောက်အဦ အနည်းဆုံး ၁၃,၄၁၁၊ သာသနိကအဆောက်အဦ ၂၈၀၊ လမ်းမများ ၄၃ ခန့်နှင့် တံတား ၇ စင်းတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]က ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၁,၆၀၀ ကျော်နှင့် ဒဏ်ရာရသူ ၁,၅၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း NUG ထုတ်ပြန်|language=my|url=https://burmese.dvb.no/post/697775|access-date=29 March 2025|work=Democratic Voice of Burma|date=29 March 2025}}</ref> သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုချိန်အတွင်း ဗလီ ၅၀ ကျော် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည့်အတွက် အနည်းဆုံး လူဦးရေ ၂၅၀ ခန့် သေဆုံးနိုင်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အစ္စလာမ်ဘာသာရေးအဖွဲ့က ခန့်မှန်းထားသည်။<ref name="mnmosque250">{{Cite news|date=30 March 2025|title=ငလျင်ကြောင့် ဗလီ ၅၀ခန့် ပြိုကျပြီးနောက် လူရာချီသေဆုံး|trans-title="50 mosques collapse due to earthquake, hundreds dead"|url=https://myanmar-now.org/mm/news/62258/|access-date=30 March 2025|publisher=Myanmar Now|language=my}}</ref> မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့ရှိ ဗလီ ၆၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့ရာမှ ဝတ်ပြုသူ မွတ်စလာမ် ၇၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့နိုင်သည်ဟု နွေဦးတော်လှန်ရေးမြန်မာမွတ်စလာမ်ကွန်ယက်က ခန့်မှန်းထားသည်။<ref name=700muslimsdead>{{cite news|title=Up to 700 Myanmar Muslims Killed in Quake-Hit Mosques Weakened by Neglect|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/up-to-700-myanmar-muslims-killed-in-quake-hit-mosques-weakened-by-neglect.html|access-date=1 April 2025|work=The Irrawaddy|date=31 March 2025}}</ref> စစ်အစိုးရက မွတ်စလာမ် ၅၀၀ ခန့်သေဆုံးသည်ဟု ဆိုထားသည်။<ref name="Htun1">{{cite news |last1=Htun |first1=Zeyar |last2=Wong |first2=Tessa |title=The man mourning 170 loved ones lost in Myanmar's earthquake |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2e98xep10o |access-date=2 April 2025 |work=BBC News |date=2 April 2025}}</ref> ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း ၆၇၀ နှင့် ဘုရားစေတီ ၂၉၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့သည်ဟုလည်း စစ်အစိုးရက ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar quake struck mosques as minority Muslims gathered for Ramadan prayers|url=https://www.bangkokpost.com/world/2990624/quake-struck-as-worshippers-gathered-for-ramadan-prayers-in-myanmar|access-date=29 March 2025|work=Bangkok Post|date=29 March 2025|language=en}}</ref> မန္တလေး၌ လူ ၂၄၀၀ ကျော်သေဆုံးပြီး <ref name="dvb3034"/> ၁၆၇၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=မန္တလေးတိုင်းတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၆၄၉ ဦးရှိပြီး ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၆၇၀ ဦးရှိကာ ပျောက်ဆုံးနေသူ ၆၈ ဦးရှိ၊ သေဆုံးသူအရေအတွက် ဆက်လက်မြင့်တက်မည်|language=my|url=https://yktnews.com/2025/03/209373/|access-date=29 March 2025|work=Khit Thit Media|date=29 March 2025|archive-date=29 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250329193014/https://yktnews.com/2025/03/209373/|url-status=dead}}</ref> မန္တလေးတစ်မြို့ထဲတွင် လူဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၂၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး<ref name="dvb3034"/> အဆောက်အဦးများစွာ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မန္တလေးမြို့က နေအိမ်အဆောက်အဦ အများအပြား ထိခိုက်ပျက်စီး|language=my|url=https://burmese.dvb.no/post/697273|access-date=28 March 2025|work=Democratic Voice of Burma|date=28 March 2025}}</ref> မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် ပင်မအဆောက်အအုံ၏ မျက်နှာကျက်အမိုးများ ပြိုကျခြင်း၊<ref name="ELevennews">{{cite news |title=အင်အားပြင်းငလျင်ကြောင့် မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်နှင့် နေပြည်တော်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့တွင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/301524 |access-date=28 March 2025 |work=Elevennews |date=28 March 2025}}</ref> မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင် မီးစွဲလောင်ပြီး အဆောက်အဦးထဲတွင် လူအချို့ ပိတ်မိခြင်း၊<ref name=thetimes>{{Cite news |title=Myanmar earthquake live: 'Hundreds of casualties' after 7.7-magnitude quake |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/myanmar-earthquake-thailand-bangkok-today-map-latest-news-rdchx8t3r |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=en |newspaper=[[The Times]]}}</ref>နှင့် စိန်ပန်းရပ်တွင် မီးလောင်ကျွမ်းခြင်းတို့ဖြစ်ပွားသည်။<ref>{{cite news |title=ငလျင်လှုပ်အပြီး မန္တလေးတက္ကသိုလ်ပင်မဆောင်နှင့် စိန်ပန်းရပ်ကွက် မီးလောင်|trans-title=Mandalay University main building and Seinpan neighborhood caught fire after earthquake |url=https://burmese.dvb.no/post/697295 |access-date=29 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma|lang=my |date=29 March 2025}}</ref>မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင်ပြိုကျပြီး နောက်ဆက်တွဲမီးလောင်မှုကြောင့် ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲအဖြေလွှာများ မီးထဲပါသွားသည်။ မန္တလေးတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့မှ ကျောင်းသူကျောင်းသားများ၏ စာမေးပွဲအဖြေလွှာများဖြစ်သည်။ အင်းဝအနီး ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းရှိ မြစ်ငယ်မြစ်ကူး ဒုဌဝတီတံတားဟောင်းကျိုးပြီး ကားအချို့ ပြုတ်ကျမှုရှိသည်ဆိုသော်လည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။<ref>{{cite news |title=မန္တလေး လေဆိပ်အဝင်လမ်းပေါ်ရှိ ဒုဌဝတီတံတား ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြိုကျသွားပြီး ကားတချို့ ပြုတ်ကျမှုရှိ |date=28 March 2025 |url=https://yktnews.com/2025/03/209262/ |trans-title=Duhtawady Bridge on road to Mandalay Airport collapses due to earthquake damage, some vehicles also fall |archive-date=4 May 2025 |access-date=29 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504082842/https://yktnews.com/2025/03/209262/ |url-status=dead }}</ref> ဘုန်းကြီးကျောင်း အဆောက်အဦးတစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း ကလေးသူငယ်များနှင့် သံဃာတော်များအပါအဝင် လူ ၂၀ ကျော် သေဆုံး ဒဏ်ရာရသည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=20 Killed As Mosque Collapses In Myanmar Earthquake; Children Among Victims In Monastery Tragedy |url=https://www.news18.com/world/over-20-killed-as-mosque-collapses-in-myanmar-earthquake-children-dead-as-monastery-crumbles-9278458.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[News18]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=ငလျင်ဒဏ်ကို တစ်နိုင်ငံလုံးခံစားရပြီး မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ရှမ်းတောင်တို့တွင် အပျက်အစီးများ |trans-title=Earthquake felt nationwide, with damage reported in Mandalay, Sagaing and Shan State |url=https://www.tachileik.net/mm/news/39461 |access-date=28 March 2025 |agency=Tachileik News Agency |date=28 March 2025 |language=my |archive-date=2 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502223358/https://www.tachileik.net/mm/news/39461 |url-status=dead }}</ref> မန္တလေးမြို့တွင် ဗလီများအပါအဝင် သာသနိကအဆောက်အဦး စုစုပေါင်း ၃၀ ကျော်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ အချို့မှာ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော်သက်တမ်းရှိသည်။<ref>{{cite news|title=မန္တလေးမြို့တွင် ဦးလှသိန်းဗိမာန်အတွင်း ပိတ်မိနေသော သံဃာအပါး ၁၀၀ ကျော်ကို ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်|trans-title=Search and rescue operations continue for over 100 monks trapped inside U Hla Thein Temple in Mandalay|lang=my|url=https://yktnews.com/2025/03/209327/|access-date=28 March 2025|work=Khit Thit Media|date=28 March 2025|archive-date=4 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250504012433/https://yktnews.com/2025/03/209327/|url-status=dead}}</ref> [[File:2025 Myanmar earthquake damage in Mandalay.png|thumb|ငလျင်ကြောင့် လဲပြိုလျက်ရှိသော မန္တလေးမြို့ရှိ အဆောက်အဦတစ်ခု]] မဟာအောင်မြေမြို့နယ်တွင် နှစ်ထပ် လဘက်ရည်ဆိုင်တစ်ဆိုင် (ရွှေကြည်မိုး) ပြိုကျမှုအတွင်း လူ ၇၀ ဝန်းကျင် ပိတ်မိခဲ့သည်။ ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်ရှိ သုံးထပ်ကားအပိုပစ္စည်းအရောင်းဆိုင် ပြိုကျပြီး ဝန်ထမ်း ၁၀ ဦးကျော်ပိတ်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးမြို့ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်ရှိ နှစ်ထပ်ခွဲလက်ဖက်ရည်ဆိုင် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျခဲ့ပြီး လူ ၇၀ ခန့် ပိတ်မိနေ |url=https://news-eleven.com/article/301526 |access-date=2025-03-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မန္တလေးရေစစ်ကန်အနီးရှိ အထပ် (၁၁)ထပ်ရှိသော Sky Villa Condo သည် မြေညီထပ်အပါအဝင် (၅)ထပ် မြေကြီးအတွင်းသို့ ကျွံကျကာ လူအများ ပိတ်မိနေပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေပါသည်။ ဆောက်လုပ်ဆဲ အဆောက်အဦးတစ်လုံး ပျက်ပြားမှုအတွင်း လူ ၈ ဦးသေဆုံးပြီး အများအပြား ပိတ်မိသည်။<ref name="GT&M_1">{{cite news |last1=Ferguson| first1=Donna| last2=Ambrose| first2=Tom| last3=Sedghi| first3=Amy| last4=Lavelle| first4=Daniel| last5=Mackay| first5=Hamish|title=Thailand and Myanmar earthquake death toll rises as Bangkok declared disaster area with dozens trapped under skyscraper – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/mar/28/myanmar-earthquake-thailand-bangkok-mandalay-latest-news-updates |newspaper=[[The Guardian]] |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=en}}</ref> ပျော်ဘွယ်မြို့ရှိ ဗလီနှင့် တက္ကသိုလ်အဆောက်အဦး ပြိုကျမှုထဲ နှစ်ဦးသေဆုံးကြောင်း သိရ၏။<ref name="mizzima1">{{cite news |title=ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် တောင်ငူ၊ ပျော်ဘွယ်တွင် လူ ၂၁ ဦး သေဆုံး |trans-title=Earthquake kills 21 people in Taungoo, Pyaw Bwe |lang=my |url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/50895 |access-date=28 March 2025 |work=Mizzima News |date=28 March 2025}}</ref>ll [[မဟာအောင်မြေဘုံစံ ကျောင်းတော်ကြီး|မဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်းတိုက်(မယ်နုအုတ်ကျောင်း)]]လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ငလျင်ကြောင့် မယ်နုအုတ်ကျောင်း ပြိုကျပျက်စီ |trans-title=The Mae Nu brick school collapsed due to the earthquake |url=https://news-eleven.com/article/301528 |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=my |publisher=Elevennews}}</ref> မန္တလေးကျုံးမြို့ရိုးနှင့် မဟာမြတ်မုနိဘုရားတန်ဆောင်းလည်း အပျက်အစီးများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2025-03-28 |title=Myanmar earthquake: Photos, video show devastation as mosque and Mahamuni Pagoda collapse after strong tremors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/myanmar-earthquake-at-least-three-dead-after-mosque-collapse-photos-and-video-emerge/articleshow/119646222.cms |access-date=2025-03-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်ပိုင်း နေရာအချို့ပျက်စီးခြင်းနှင့် မန္တလေးတွင် ဆည်တစ်ခုကျိုးပေါက်ပြီး ရေးကြီးရေလျှံမှုဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="RisingAP1">{{cite news |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |title=Powerful quake rocks Myanmar and Thailand and kills more than 150 people |url=https://apnews.com/article/thailand-earthquake-bangkok-4fce87aced74b1fc0cf260fb5454d353 |access-date=28 March 2025 |work=Associated Press |date=28 March 2025}}</ref> ရမည်းသင်းတွင် လူ ၄၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၆၀ ဒဏ်ရာရကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် ရမည်းသင်းမှာ လူလေးဆယ်ကျော် သေဆုံး|lang=my|url=https://www.rfa.org/burmese/news/yamethin-earthquake-myanmar-03282025123708.html|access-date=28 March 2025|work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]]|date=28 March 2025}}</ref> ကျောက်ဆည်၌ လူ ၃၀ သေဆုံး၊ ၇၃၂ ဦးဒဏ်ရာရကြောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ပျော်ဘွယ်တွင် နောက်ထပ်ခြောက်ဦးသေဆုံးကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မိတ္ထီလာတွင် လူနေအိမ်နှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အဦးများမှ ငလျင်ဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီး ပြိုကျပျက်စီးမှုကြုံရသည်။ [[ဘုံးအိုးရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်|ဘုံးအိုးရွာ]]တွင် လူသေရုပ်အလောင်း ၁၀၀ တွေ့ရှိရကြောင်း ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များက ထုတ်ပြန်၏။<ref name="rural"/> မတ္တရာမြို့နယ်တွင် လူနေအိမ်များနှင့် စေတီပုထိုးများ ပြိုကျခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် မတ္တရာမြိုပေါ် နေအိမ်များနှင့် သာသနာ့အဆောက်အဦများပြိုကျ|trans-title=Earthquake causes collapse of homes and religious buildings in Mattara town|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/51018|language=my|work=Mizzima News}}</ref> စစ်ကိုင်းမြို့နယ်အတွင်း လူ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၀၀ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့ကာ<ref name=rfa144>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် ဒေသသုံးခုမှာ ၁၄၄ ဦးသေဆုံးပြီး ၇၀၀ ကျော်ဒဏ်ရာရကြောင်း စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌပြော|url=https://www.rfa.org/burmese/news/earthquake-myanmar-junta-leader-death-03282025111431.html|access-date=28 March 2025 |work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]] |date=28 March 2025}}</ref> မတ်လ ၃၀ ရက်ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူအရေအတွက် ၂၀၀ ကျော်လာပြီး ပိတ်မိသူအရေအတွက် များစွာကျန်နေသည်။ အင်းဝတံတားဟောင်း ပြိုကျခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ငလျင်ကြောင့် စစ်ကိုင်းတွင် လူ ၂ ဦးသေဆုံး၊ စစ်ကိုင်းတံတားဟောင်းပြိုကျ၊ တံတားသစ် ဖြတ်သန်းခွင့်ပိတ် |trans-title=Earthquake kills 2 in Sagaing, old Sagaing bridge collapses, new bridge closed |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697199 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mehrotra |first1=Vani |date=28 March 2025 |title=Under-Construction Skyscraper In Bangkok Collapses After 7.7-Magnitude Earthquake Hits Myanmar |url=https://www.news18.com/world/myanmar-earthquake-videos-bangkok-skyscraper-collapses-tremors-strong-earthquakes-hit-myanmar-9278285.html |access-date=28 March 2025 |work=CNN-News18}}</ref> နေပြည်တော်တွင် ၉၆ ဦးသေဆုံးပြီး ၄၃၂ ဦးထိခိုက်ဒဏ်ရာရကြောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ ထုတ်ပြန်သည်။<ref name=rfa144/> နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ရှိ လေကြောင်းထိမ်းသိမ်းရေးတာဝါကျိုးကျပြီး ဝန်ထမ်းခြောက်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=rfa80>{{cite news |title=မြေငလျင်ကြောင့် သေဆုံးထိခိုက်သူ ၈၀ ဝန်းကျင်ရှိလာ |lang=my |url=https://www.rfa.org/burmese/news/earthquake-death-myanmar-03282025090828.html |access-date=28 March 2025 |work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]] |date=၂၈ မတ် ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{cite news |title=Breaking News- ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော်လေဆိပ်၏ လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး တာဝါ ကျိုးကျပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဝန်ထမ်းအားလုံး သေဆုံး |trans-title=Breaking News: Earthquake causes Naypyidaw Airport's air traffic control tower to collapse, killing all staff on duty |lang=my |url=https://yktnews.com/2025/03/209240/ |access-date=28 March 2025 |work=Khit Thit Media |date=28 March 2025 |archive-date=4 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504020221/https://yktnews.com/2025/03/209240/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="aljazeera">{{Cite news |date=28 March 2025 |title=Two powerful earthquakes hit Myanmar |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/28/powerful-earthquake-strikes-myanmar |access-date=28 March 2025 |publisher=[[Al Jazeera]]}}</ref> လူနေအိမ်များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ပျက်စီးမှုလည်းရှိသည်။<ref>{{Cite news |date=28 March 2025 |title=Violent earthquakes rock Southeast Asia, prompting evacuations in Thailand and Myanmar |url=https://apnews.com/article/thailand-earthquake-bangkok-4fce87aced74b1fc0cf260fb5454d353 |access-date=28 March 2025 |work=[[AP News]]}}</ref> ကုတင် ၁၀၀၀ ဆေးရုံသို သေဆုံးသူ လူ ၂၀ ၏ရုပ်အလောင်းများအပါအဝင် ရာနှင့်ချီသော ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားသူများကို ပို့ဆောင်ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Mass casualty earthquake devastates Myanmar, Thailand, trapping dozens and injuring hundreds |url=https://www.malaymail.com/news/world/2025/03/28/mass-casualty-earthquake-devastates-myanmar-thailand-trapping-dozens-and-injuring-hundreds/171242 |access-date=28 March 2025 |agency=Agence France-Presse |work=Malay Mail |date=28 March 2025}}</ref> <ref name=thetimes/> တပ်မတော်ပိုင် အဆောက်အဦးများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အပါအဝင် အစိုးရအဆောက်အဦးများနှင့် ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများ အကြီးအကျယ်ပျက်စီးသည်။ <ref>{{cite news |author1=Maung Dagon |title=ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော် စစ်ရုံးနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဝန်ထမ်း အိမ်ရာများ ပျက်စီးမှုများပြား |trans-title=Earthquake causes extensive damage to Nay Pyi Taw military headquarters and surrounding staff housing |url=https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/60545/ |access-date=28 March 2025 |work=MPA Press |date=28 March 2025 |lang=my |accessdate=29 March 2025 |archivedate=28 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250328193133/https://mpapress.com/%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8/60545/ }}</ref> ဌာနဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ပြိုကျမှုအတွင်း အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနရှိ အဆင့်မြင့်အရာရှိအချို့နှင့် အခြားပြည်တွင်းပြည်ပအရာရှိများ အသက်ဆုံးရှုံးသည်။<ref>{{cite news |title=Lines of wounded at Myanmar hospital after powerful quake |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250328-lines-of-wounded-at-myanmar-hospital-after-powerful-quake |access-date=28 March 2025 |work=France 24 |date=28 March 2025 |lang=}}</ref><ref>{{cite news |title=Earthquake death toll in Myanmar, Thailand surpasses 150 |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/28/powerful-earthquake-strikes-myanmar |access-date=28 March 2025 |work=Al Jazeera |date=28 March 2025 |lang=}}</ref> ပျဉ်းမနားတွင် ပြိုကျသွားသော အဆောက်အဦးများနှင့် ကျောင်းတိုက်များအောက် အပျက်အစီးများအတွင်း ရုပ်အလောင်း ၈၆ လောင်းတွေ့ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title=ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၈၆ ဦးထိရှိလာပြီး ရုပ်အလောင်း အားလုံး ဆွဲမထုတ်နိုင်သေး၊ အရေးပေါ် ကုသနေရသည့် လူနာ ၅၀၀ ခန့်ရှိ |trans-title=Death toll from earthquake damage in Pyimana town reaches 86, bodies still trapped and over 500 wounded being treated |url=https://yktnews.com/2025/03/209340/ |work=Khit Thit Media |date=29 March 2025 |archive-date=3 May 2025 |access-date=29 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503124321/https://yktnews.com/2025/03/209340/ |url-status=dead }}</ref> အင်းလေးကန် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများအပါအဝင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]တွင် အနည်းဆုံး လူ ၃၆ ယောက် သေဆုံးသည်။<ref>{{cite news |title=ညောင်ရွှေမြို့နယ် အင်းလေးဒေသရှိ ကျေးရွာများတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြည်သူ ၃၀ ကျော် သေဆုံးကြောင်း ကနဦးသိရ |lang=my |url=https://yktnews.com/2025/03/209298/ |access-date=28 March 2025 |work=Khit Thit Media |date=28 March 2025 |archive-date=28 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328184621/https://yktnews.com/2025/03/209298/ |url-status=dead }}</ref> [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] ကိန်းဝပ်စံပယ်ရာ နမ့်ဟူးရွာရှိ ကျောင်းအချို့အပါအဝင် သာသနိကအဆောက်အဦးများ ပြိုကျ ပျက်စီးမှုများရှိသည်။ ၂၉ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းအထိ ရရှိထားသော အချက်အလက်အရ အလုံးစုံပြိုကျပျက်စီးသော လူနေအိမ် ၁၇၅၁ လုံးနှင့် တစ်စိတ်တပိုင်း ပြိုကျလူနေအိမ် ၉၂ လုံး၊ ဟိုတယ်ပြိုကျ ပျက်စီးမှု ၁၀ လုံးရှိကြောင်း၊ သေဆုံးသူအရေအတွက် ၅၀ ဦးရှိကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{cite news |title=အင်းလေးတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် နေအိမ် ၁၀၀ ကျော် ပျက်စီးပြီး လူ ၄ ဦး သေဆုံး |trans-title=Earthquake in Inle Lake damages over 100 homes, kills 4 |lang=tr |url=https://burmese.dvb.no/post/697220 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]တွင် ဟိုတယ်တစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း နှစ်ဦးသေဆုံးကာ ဆယ့်ခြောက်ဦး ဒဏ်ရာရပြီး အယောက်နှစ်ဆယ်ခန့် ပိတ်မိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ငလျင်ကြောင့် အောင်ပန်းဟိုတယ် ပြိုကျ၊ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ခန့် ပိတ်မိနေ |trans-title=Aung Pan Hotel collapses due to earthquake, 2 dead, 20 trapped |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697192 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> <ref name=rfa80/> ပဲခူးတိုင်း၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]တွင် ကျောင်းပြိုကျမှုကြောင့် ကလေးငါးယောက် အသက်ဆုံးရှုံးပြီး ဗလီတစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း လူ ၁၄ ဦးသေဆုံးသည်။<ref name="mizzima1"/> တောင်ငူမြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]နှင့် [[မြတ်စောညီနောင်စေတီတော်|မြတ်စောညီနောင်စေတီ]]မှ နောင်တော်စေတီတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းဆောင်တစ်ခု ပြိုကျမှုအတွင်း စစ်ဘေးရှောင် ကလေးများ ၂၀ ကျော်ပိတ်မိသည်။<ref>{{cite news |date=28 March 2025 |title=ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် တောင်ငူဝေဠုဝန်ကျောင်းပြိုကျပြီး စစ်ဘေးရှောင်ကလေး ၂၀ ကျော်ပိတ်မိ |trans-title=Earthquake causes Taungoo Weluwan school to collapse, trapping over 20 displaced children |url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/cho-007-28-3-25 |access-date=28 March 2025 |work=Yangon Media Group |lang=my}}</ref> ဖြူးမြို့တွင် အိမ်နံရံလဲမှုကြောင့် မိသားစုဝင် ၄ ဦးသေဆုံးသည်။<ref>{{cite news |title=ဖြူးမြို့တွင် ငလျင်ကြောင့် ကျောင်းဆရာမအပါအဝင် မိသားစုဝင် ၄ ဦး သေဆုံး |trans-title=Four members of a family, including a school teacher, die in earthquake in Phyu |lang=my |url=http://ftp.dvb.no/post/697205 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> ရန်ကုန်တွင် ငလျင်ကြောင့် အသေးစားပျက်စီးမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဖုန်းလိုင်းမမိခြင်း၊ လျပ်စစ်မီးပြတ်တောက်ခြင်းများ ကြုံတွေ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ရန်ကုန်တွင် ငလျင်ဒဏ်ခံစားရသော်လည်း အပျက်အစီးနည် |trans-title=Yangon earthquake hits but less damage |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697215 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဟိုတယ် ၁၆ လုံး ပြိုကျခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ The Global New Light of Myanmar က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁၅ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Xia|first=Hua|date=2025-06-15|title=16 hotels destroyed by earthquake in Myanmar's Mandalay|url=https://english.news.cn/20250615/f4b21b30d1bb409f9de533c8a56b7b75/c.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250616081659/https://english.news.cn/20250615/f4b21b30d1bb409f9de533c8a56b7b75/c.html|archive-date=2025-06-16|access-date=2025-06-16|website=Xinhua}}</ref> "မတ်လ ၂၈ ရက် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးကတည်းက ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ငလျင်တွေဟာ အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ကြာတဲ့ အထိ လှုပ်ခတ်နေနိုင်တယ်" လို့ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးစောထွေးဇော်က ဘီဘီစီကို ပြောသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c4g2ypxe619t|title=မတ် ၂၈ ငလျင် နောက်ဆက်တွဲတွေ အနည်းဆုံး ၁ နှစ်ကြာအောင်ဆက်လှုပ်ခတ်နိုင်တယ် - ဦးစောထွေးဇော်|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-7-12}}</ref> မြေငလျင်ဆိုင်ရာသတင်းများကို တစ်နေရာတည်းမှ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များကိုလည်း လေ့လာနိုင်ရန် www.myanmarearthquake.gov.mm ဝက်ဘ်ဆိုက်အား လွှင့်တင်ထားကြောင်း [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/72918|title=၂၀၂၅ မန္တလေးငလျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ဝက်ဘ်ဆိုက် လွှင့်တင်ထားရှိကြောင်း အသိပေးကြေညာ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> ==ပြည်တွင်း တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုများ== ===မြန်မာနိုင်ငံ=== [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ငလျင်ဒဏ်သင့်သွားသော စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ ဒေသခြောက်ခုကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ယာယီသမတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင်က နေပြည်တော်ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ လူနာများကို လိုက်လံကြည့်ရှုခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာထာက်ထားမှု အကူအညီပေးကြရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |author1=Rob Picheta |author2=Ross Adkin |author3=Lex Harvey |author4=Edward Szekeres |author5=Hassan Tayir |author6=Todd Symons |date=2025-03-28 |title=Live updates: Myanmar earthquake magnitude 7.7, tremors felt in Thailand |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/myanmar-thailand-earthquake-03-28-25-intl-hnk/index.html |access-date=2025-03-28 |publisher=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |first1=Richard Lloyd |last1=Parry |first2=Joshua |last2=Thurston |date=2025-03-28 |title=Myanmar earthquake latest: tremors felt 640 miles away in Bangkok |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/earthquake-bangkok-thailand-myanmar-today-latest-news-rdchx8t3r |access-date=2025-03-28 |website=The Times |language=en}}</ref> မန္တလေး၊ နေပြည်တော်နှင့် စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ဆေးရုံများ၌ လူနာများပြည့်ကြပ်နေသလို သွေးအလှူရှင်များ လိုအပ်နေကြောင်း နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်[[ဇော်မင်းထွန်း]]က ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မန္တလေး၊နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်းတို့ရှိ ဆေးရုံများတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိလူနာများပြားနေပြီး သွေးအလှူရှင်များလိုအပ်နေ |trans-title=Hospitals in Mandalay, Nay Pyi Taw, and Sagaing are experiencing a high number of earthquake-injured patients and are in need of blood donors. |lang=my |url=https://news-eleven.com/article/301523 |access-date=28 March 2025 |work=Eleven Media Group |date=28 March 2025}}</ref> အရေးပေါ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]ကအကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ ရှိနိုင်သေးသည့်အတွက် ပြည်သူများ နိုးနိုးကြားကြားနေကြရန်လည်း ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Opposition National Unity Government calls for international help for Myanmar quake victims |date=28 March 2025 |url=https://eng.mizzima.com/2025/03/28/20566 |work=Mizzima News}}</ref> ငလျင်လှုပ်ပြီးနောက်ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိုးစစ်များ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားထားမည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar resistance movement announces partial ceasefire to aid quake relief as death toll tops 1,600 |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-03-29/myanmars-earthquake-death-toll-jumps-to-1-644-as-more-bodies-are-recovered-from-the-rubble |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |date=29 March 2025|work=Los Angeles Times}}</ref> သို့သော်လည်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ရှိနေသည့် ကျေးရွာများသို့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို တပ်မတော်က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta continues air strikes after devastating earthquake |url=https://www.bbc.com/news/articles/cy7x7r8m3xlo |last1=Henschke |first1=Rebecca |date=29 March 2025 |work=BBC}}</ref> ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးများ ကူညီဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဧရာဝတီနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့မှ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |url=https://news-eleven.com/article/301529 |title=ရန်ကုန်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတို့မှ မြန်မာနိုင်ငံမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး(အထူး)တပ်ဖွဲ့ဝင်များ နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာ |trans-title=Myanmar national firefighter special search and rescue brigades from Yangon and Ayeyarwady Region sent to Naypyidaw |date=28 March 2025}}</ref> ကူညီသူနည်းပါးသည့်အတွက် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ နှောင့်နှေးလျက်ရှိသည်ဟု မန္တလေးမြို့ရှိ သတင်းသမားများက ဆိုသည်။ ပြိုကျပျက်စီးလျက်ရှိသော အဆောက်အဦများစွာကို ရှာဖွေရန် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ရှာဖွေပြီးသည့် အဆောက်အဦများထဲမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ အနည်းငယ်ကို ကယ်ဆယ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=‌ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက် စစ်ကောင်စီ ဘာပြောလဲ | url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5y4yeq9dqvt?post=asset%3A5b712498-1172-4741-968d-150088887f8e#asset:5b712498-1172-4741-968d-150088887f8e |trans-title=What does the junta say about those dead from earthquake? |work=BBC |date=28 March 2025}}</ref>[[အောင်ကိုဝင်း|ဦးအောင်ကိုဝင်း]] နာယကအဖြစ်ဦးဆောင်သည့် ကမ္ဘောဇဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် [[ကမ္ဘောဇဘဏ်လီမိတက်|ကမ္ဘောဇဘဏ်]] တို့က ကျပ်ငွေ ၁၅ ဘီလီယံ ကနဦးမတည် လှူဒါန်းပြီး ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများသို့ သွားရောက်ကူညီမှုများ စတင်သည်။ယင်းအပြင် ဧရာဝတီဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] တို့ကလည်း စက်ယန္တရားများ အသုံးပြု၍ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ အပါအဝင် စက်သုံးဆီ နှင့် စားနပ်ရိက္ခာများ ပံ့ပိုးထောက်ပံ့ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ကြသည်။အလားတူ ဦးခင်မောင်အေး ဦးဆောင်သည့် CB Bank နှင့် CB-KMA Foundation ကလည်း ကနဦး ငွေကျပ် ၁၀ ဘီလီယံ မတည်ပြီး ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများတွင် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့် ဒေသများအတွက် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ဖြစ်သည့် [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင်]] ၊[[ဇော်ဇော်|ဦးဇော်ဇော်]] ၊ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဦးဇော်ဝင်းရှိန်]]၊ဦးအေးဝင်း၊[[သတိုးဟိန်း|ဦးသတိုးဟိန်း]]၊[[တေဇ၊ ဦး|ဦးတေဇ]] မိသားစု၊[[မောင်ဝိတ်|ဦးမောင်ဝိတ်]] အစရှိသည့် အလှူရှင်များက ငွေသားကျပ် ၁၀၄ ဒသမ ၄၄ ဘီလီယံ၊ အလှူပစ္စည်း ၁၂ ဒသမ ၄ ဘီလီယံ၊ စုစုပေါင်း ၁၁၆ ဒသမ ၈၄ ဘီလီယံတို့ကို ပေးအပ်လှူဒါန်းကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/28671?d=1|title=ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများ၌ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန်အတွက် စေတနာရှင်၊ အလှူရှင်များက အလှူငွေများ ပေးအပ်လှူဒါန်းပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်|work=cincds myanmar|access-date=၂ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> ===ထိုင်းနိုင်ငံ=== ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်ထရာက ဖူးခက်တွင် တက်ရောက်ရန်ရှိသော ခရီးသွားလာရေး အစည်းအဝေး ခရီးစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဘန်ကောက်သို့ ပြန်လာကာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အစည်းအဝေး ခေါ်ယူခဲ့သည်။<ref name="paetongtarn">{{cite web|title=Thai PM calls for calm, aftershock alerts in place|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2989914/thai-pm-calls-for-calm-aftershock-alerts-in-place|language=en|website=Bangkok Post|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref name="aljazeera" /> ထို့နောက် ချာတူချက်ရှိ ပြိုကျပျက်စီးသွားသော နိုင်ငံတော် စာရင်းစစ်ရုံးကို လာရောက်ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး လိုအပ်သည်များ မှာကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=First deaths confirmed as 'mass casualty' quake hits Myanmar, Thailand|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250328-powerful-earthquake-rocks-myanmar-thailand|language=en|publisher=France 24|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{cite web|title=PM orders committee to investigate the collapse of the SAO building|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048052|language=en|website=The Nation|access-date=29 March 2025}}</ref> ငလျင်ကြောင့် ဒဏ်ရာရခဲ့သူများကို ထိုင်းဘုရင်မှ အားပေးစကားပြောကြားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောဆိုသွားသည်။<ref>{{cite web|title=Their Majesties take earthquake victims under royal patronage|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048031|language=en|website=The Nation|access-date=29 March 2025}}</ref> ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက မြို့တော်ကို အဆင့် ၂ ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ဧရိယာအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=กทม.ประกาศเขตประสบสาธารณภัย ระดับ 2 หลังแผ่นดินไหว|url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/350680|language=TH|website=Thai PBS|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{Cite web|date=1 April 2025|title=Bangkok ends disaster zone announcement as overall situation improves|url=https://www.nationthailand.com/thailand/bangkok/40048155|access-date=1 April 2025|website=nationthailand|language=en-US}}</ref> လိုအပ်ပါက လူများကို နေရာချပေးရေးအတွက် [[:en:Lumphini Park|လုံဖီနီပန်းခြံ]]၊ [[:en:Benchasiri Park|ဘင်ချာသီရိပန်းခြံ]]၊ [[:en:Benjakitti Park|ဘင်ဂျာကစ်တီပန်းခြံ]] နှင့် [[:en:Chatuchak Park|ချာတူချက်ပန်းခြံ]]များကို ညလုံးပေါက်ဖွင့်ထားရန် ညွန်ကြားခဲ့သည်။<ref name="park">{{cite web|title=Quake-hit Bangkok declared disaster area|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2989931/quake-hit-bangkok-declared-disaster-area|language=en|website=Bangkok Post|access-date=28 March 2025}}</ref> လူ (၄၀၀) ဝန်းကျင်က မြို့တွင်းပန်းခြံများထဲ ညတွင်းချင်း တဲထိုးအိပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|title=Myanmar quake toll passes 1,000 as rescuers dig for survivors|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250329-rescuers-dig-for-survivors-after-huge-quake-hits-myanmar-thailand|language=en|publisher=France 24|access-date=29 March 2025}}</ref> သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သို့ အကြိုအပို့ပြုလုပ်ရေးတွင် အငှားယာဉ်ပြတ်လပ်မှု မဖြစ်ပေါ်စေရန်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးက ဘတ်စ်ကားများ တိုးမြှင့်ပြေးဆွဲစေခဲ့သည်။ ပညာရေးဝန်ကြီးက တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကျောင်းများပိတ်ထားရန် ညွန်ကြားခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးက အရေးပေါ်ဖုန်းဝန်ဆောင်မှု (hotlines services) ကို တိုးချဲ့ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး ငလျင်နှင့်ဆက်စပ်သော ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု အနည်းဆုံး ၁၅၉၈ ကြိမ်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=Earthquake situation resolved, PM Paetongtarn confirmed|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048006|language=en|website=The Nation|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref name="Suvarnabhumi">{{cite news|title=Suvarnabhumi Airport Deploys Extra Shuttle Buses Amid Post-Earthquake Taxi Shortage|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40047999|access-date=28 March 2025|work=The Nation|date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{cite web|title=Chatuchak Building Collapse Claims Three Lives|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40047991|language=en|website=The Nation|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{cite news|date=31 March 2025|title=Thailand's Mental Health Services Mobilised Following Earthquake, Hotline Capacity Tripled|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048136|access-date=31 March 2025|work=The Nation}}</ref> ပထုံဌာနီနှင့် [[:en:Phrae province|ဖရေစီရင်စု]]တို့ကို အရေးပေါ် ဘေးအန္တရာယ် အကူအညီပေးရေးဇုန်များအဖြစ် ကြေညာသည်။<ref name="thai14">{{cite news|title=DDPM updates on earthquake: Tremors felt in 57 provinces|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/general/40048039|access-date=29 March 2025|work=The Nation|date=29 March 2025}}</ref> ငလျင်ဆိုင်ရာ စာတိုပေးပို့ချက် နှောင်းနှေးကြန့်ကြာမှုကြောင့် ထိုင်းတွင် ဝေဖန်မှုများ မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai govt 'slow to react' to tremors|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992066/thai-govt-slow-to-react-to-tremors|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် ထိုင်းပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး [[:en:Anutin Charnvirakul|အနုတင်ချန်ဗီရာကု]] က စာရင်းစစ်ရုံးအဆောက်အဦး ပြိုကျမှု အကြောင်းရင်းကို တစ်ပတ်အတွင်း အပြီးစုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ပြောကြားသွားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကျွမ်းကျင်သူများမှ ကူညီစုံစမ်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးက ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Probe into State Audit Office collapse to conclude in 7 Days: Anutin |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048089 |access-date=1 April 2025 |work=The Nation |date=30 March 2025}}</ref> ထိုင်းအစိုးရ၏ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည့် ထိုင်း အကတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့က အဆောက်အဦးအပျက်အစီးများထဲရှိ သံချောင်းနမူနာများ ကောက်ယူပြီးနောက် အရည်အသွေးမမီသော သံမဏိချောင်းများတွေ့ရ၍ စစ်ဆေးမှုပြုနေသည်။<ref name="Wongcha2025">{{cite news |last1=Wongcha-um |first1=Panu |title=Thai watchdog had flagged concerns over building that collapsed in earthquake |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thai-watchdog-had-flagged-concerns-building-that-collapsed-earthquake-2025-03-31/ |access-date=1 April 2025 |agency=Reuters|date=1 April 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခု မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် တိုက်ခန်းများ အက်ကွဲရာထင်ခြင်းနှင့် လှုပ်ခါမှု သတင်းပေးပို့ချက်ကြောင့် ဘန်ကောက်ရှိ အဆောက်အဦးများထဲမှ လူအများ ထွက်ခွာစေခဲ့ကြသည်။ အစောပိုင်း သတင်းပေးပို့ချက်များအရ နောက်ဆက်တွဲငလျင်များကြောင့် ဖြစ်ရသည်ဟုဆိုသော်လည်း မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ဖြစ်ပွားသော နောက်ဆက်တွဲငလျင်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံအပေါ် ထိခိုက်မှုရှိလောက်အောင် အားမပြင်းကြောင်း ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ချရေးဌာနက အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|date=31 March 2025|title=Bangkok on Edge as Aftershocks Trigger Evacuations and Safety Scrutiny|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048118|access-date=31 March 2025|work=The Nation}}</ref> အက်ကွဲကြောင်းများမှာ အသစ်မဟုတ်ပဲ မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း မြို့တော်အင်ဂျင်နီယာများက ရှင်းပြရာ မှားယွင်းသတင်းပို့မှုဖြစ်သည်ဟု တာဝန်ရှိသူများက နောက်ပိုင်းတွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=31 March 2025|title=PM Paetongtarn urges public not to panic after Bangkok tremor|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048117|access-date=31 March 2025|website=nationthailand|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Old cracks cause alarm, evacuation of Bangkok buildings|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2991772/bangkok-buildings-evacuated-amid-reported-vibrations-cracks|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးမှလည်း ငလျင်ဒဏ်ခံရပြီးနောက် လူများ၏ ငလျင်အပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ထောက်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai govt warns over 'earthquake drunk' syndrome|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992014/thai-govt-warns-over-earthquake-drunk-syndrome|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> ငလျင်ကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးသူများ၊ ဒုက္ခရောက်သူများအတွက် တစ်မိနစ်ကြာ ငြိမ်သက်မှုကို မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ထိုင်းလွတ်တော်၌ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai parliament reports no real earthquake damage, just 'minor cracks'|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992024/thai-parliament-reports-no-real-earthquake-damage-just-minor-cracks |access-date=1 April 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> ===တရုတ်နိုင်ငံ=== [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]အာဏာပိုင်များက စီရင်စုအတွင်းရှိ ငလျင်ဒဏ်သင့်ရာသို့ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်သူ ၆၄၆ ဦးနှင့် ခွေး ၁၄ ကောင် စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref name="xinhua" /> == နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ == === အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ === နိုင်ငံအသီးသီးမှ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပေးအပ်မည့်အကြောင်း ကတိပြုခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ ညှိနှိုင်းရေးစင်တာမှ အကူအညီကို လက်ခံခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂက အရေးပေါ်အကူအညီများအတွက် စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ သန်း ထောက်ပံ့ပေးသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="jpt2">{{cite news|title=Myanmar quake death toll expected to rise as junta seeks aid|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2025/03/29/asia-pacific/myanmar-earthquake-junta-aid/|access-date=29 March 2025|publisher=Bloomberg News, Reuters|date=29 March 2025}}</ref> ကုလသမဂ္ဂ ဂြိုဟ်တုဌာန UNOSAT က လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးရုံး OCHA ကိုယ်စား လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဂြိုဟ်တုပုံရိပ်အကူအညီ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ပေးရန် မတ်လ ၂၈ ရက် UTC ၁၀:၂၁ အချိန်တွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသနှင့် အဓိကဘေးအန္တရယ်များ ပဋိဉာဉ်စာချုပ်အဖွဲ့ International Charter Space and Major Disasters ကို ညွန်ကြားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://disasterscharter.org/activations/earthquake-in-thailand-activation-957-|title=Earthquake in Thailand – Charter Activations|website=The International Charter: Space And Major Disasters}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများ ဖက်ဒရေးရှင်းက ငလျင်ဒဏ်ခံပြည်သူများအား အကူအညီပေးရန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော်ရှိ အရေးပေါ် အကူအညီကို တောင်းခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250331-rescue-hopes-fading-three-days-after-deadly-myanmar-quake|title=Rescue hopes fading three days after deadly Myanmar quake|publisher=France 24|date=31 March 2025}}</ref> ထိခိုက်ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများပြားသော ငလျင်အပြီး မြန်မာပြည်သူတို့၏ လူမှုစီးပွားရေးဘ၀များကို ကုစားနိုင်ရန် [[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]က ဒေါ်လာ ၉၂ ဒသမ ၅၀ သန်း သုံးစွဲမည့် စီမံကိန်း ၂ ခု အကောင်အထည်ဖော်ကူညီပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း  မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုလိုက်သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250607144322/https://myanmar-now.org/mm/news/64178/|archivedate=2025-6-7|title=ငလျင်ဒဏ်သင့်မြန်မာကို ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ဒေါ်လာ သန်း ၉၀ ကူညီမည်|publisher=Myanmar Now|accessdate=2025-6-7|date=June 6, 2025}}</ref> === နိုင်ငံအလိုက် အကူအညီများ === ဆေးဝါးများ၊ မိုးကာတဲများ၊ အစာခြောက်များနှင့် ဆေးဝန်ဆောင်မှုများပါဝင်သည့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများနှင့်အတူ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ဆေးအဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အကြံပေးအရာရှိချုပ် [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်|မိုဟာမက်ယူနွတ်]] က အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-30 |title=Bangladesh sends emergency relief to quake-hit Myanmar |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/bangladesh-sends-emergency-relief-quake-hit-myanmar-3860846 |access-date=2025-04-02 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> အဆိုပါ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တပ်မတော်နှင့် လေတပ်တို့၏ လေယာဉ်သုံးစင်းဖြင့် နှစ်သုတ်ခွဲကာ ပေးပို့မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-04-01 |title=Bangladesh sends second aid package to Myanmar quake victims |url=https://www.thedailystar.net/environment/climate-crisis/natural-disaster/news/bangladesh-sends-second-aid-package-myanmar-quake-victims-3861576 |access-date=2025-04-02 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကနဦး အမေရိကန်ဒေါ်လာတစ်သိန်း ကူညီမည်ဟု ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက ကတိပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://english.news.cn/asiapacific/20250330/4ad37b4e53a84b2ea7926af4ec9b2fe3/c.html |title=Cambodia to provide 100,000 USD in initial emergency aid to quake-devastated Myanmar |agency=Xinhua News Agency|date=31 March 2025}}</ref> အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃.၇၇ သန်းတန်ဖိုးရှိ မိုးကာတဲများ၊ စောင်များ၊ ဆေးပစ္စည်းများ၊ အာဟာရများနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ထောက်ပံ့ပေးမည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်သံရုံးက ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=China to provide quake-stricken Myanmar with US$13.8 million in aid, sends 82 rescuers |url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231 |access-date=29 March 2025 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=29 March 2025 |archive-date=12 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512055338/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231 |url-status=dead }}</ref> မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ကူညီရန် နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ဆရာဝန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးသမား ၁၂၀ ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို လေယာဉ်နှစ်စင်းဖြင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း အရေးပေါ်အခြေအနေဝန်ကြီးဌာနက စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တရုတ်၊ရုရှားအပြင် နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ မြန်မာပြည်ကိုလာနေ |trans-title=International relief teams, including China and Russia, are coming to Myanmar |lang=my |url=https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/ |access-date=29 March 2025 |work=MPA Press |date=29 March 2025 |accessdate=30 March 2025 |archivedate=29 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329073300/https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/ }}</ref> ဗြဟ္မာစစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများဖြစ်သော အကာအရံနှင့် ဆေးပစ္စည်း တန်ချိန် ၁၅ တန်ကျော်ကို အိန္ဒိယလေတပ်က လေယာဉ်တစ်စင်းဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.economictimes.com/news/india/myanmar-earthquake-india-to-send-15-tonnes-of-relief-material|title=Myanmar earthquake: India to send 15 tonnes of relief material|website=The Economic Times|date=2025-03-29}}{{Dead link|date=April 2025 }}</ref><ref>{{cite news |title=India intensifies relief efforts under 'Operation Brahma' as Myanmar reels from earthquake |url=https://www.deccanherald.com/india/india-intensifies-relief-efforts-under-operation-brahma-as-myanmar-reels-from-earthquake-3469022 |last=Ray |first=Kalyan |date=29 March 2025 |work=Deccan Herald}}</ref> လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ သန်းကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံက လည်းကောင်း<ref>{{cite news |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20250329002000320 |title=S. Korea to offer US$2 mln in humanitarian aid to Myanmar over disastrous quake |website=Yonhap News Agency |date=2025-03-29}}</ref> နယူးဇီလန်ဒေါ်လာ ၂ သန်းကို နယူးဇီလန်နိုင်ငံကလည်းကောင်း ပေးအပ်မည့်အကြောင်း အသီးသီးကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/asean/40048064 |title=International aid flows to Myanmar after devastating earthquake |website=The Nation |date=March 30, 2025}}</ref> မလေးရှား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကို မလေးရှားနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/myanmar-bangkok-earthquake-0a2bd512bca189d034905566605989e9 |title=Myanmar's earthquake death toll jumps to more than 1,000 as more bodies recovered from the rubble |website=AP News |date=2025-03-29}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား လေးဦး ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည့်အတွက်<ref>{{cite news |title=4 Filipinos unaccounted for after Myanmar earthquake|url=https://www.gmanetwork.com/news/pinoyabroad/dispatch/941012/4-filipinos-unaccounted-for-after-myanmar-earthquake/story/ |access-date=30 March 2025 |work=GMA News |date=30 March 2025}}</ref> အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ကို စေလွှတ်မည်ဟု ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက ဆိုသည်။<ref>{{cite news |last1=Sigales |first1=Jason |title=Over 100 PH personnel ready for Myanmar quake response |url=https://globalnation.inquirer.net/270683/over-100-ph-personnel-ready-for-myanmar-quake-response |access-date=30 March 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=29 March 2025}}</ref> စင်ကာပူပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အဖွဲ့ဝင် ၈၀ ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=SCDF deploys 80-member Operation Lionheart rescue team to assist quake-hit Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/earthquake-myanmar-scdf-rescue-team-80-operation-lionheart-5032226 |access-date=2025-03-29 |website=CNA |language=en}}</ref> ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄၉ ဦးကို ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Thai military to aid search and rescue in Myanmar|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2990536/thai-military-to-aid-search-and-rescue-in-myanmar |access-date=2025-03-29 |website=Bangkok Post |language=en}}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]က မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="Reuters, Trumps says Myanmar will get aid, March 28, 2025">{{cite web |url=https://www.reuters.com/world/us/state-department-notified-congress-intent-reorganize-usaid-rubio-says-2025-03-28/ |title=Remaining USAID staff fired, Trump says Myanmar will still get earthquake aid |author1=Jonathan Landay |author2= Daphne Psaledakis |website=Reuters|date=March 28, 2025}}</ref> ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦးနှင့် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ခွေးနှစ်ကောင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ဟောင်ကောင်ကလည်း စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://apnews.com/article/thailand-myanmar-earthquake-latest-rescue-4069e6865c131848968a118644350284 |title=The Latest: Countries sending humanitarian aid after Myanmar earthquake |website=AP News |date=March 30, 2025}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့် ပြည်သူများအတွက် ယူကေအစိုးရက စတာလင်ပေါင် ၁၀ သန်းထောက်ပံ့ကြောင်း မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ယူကေမှ ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ပေးထားသော ပြည်တွင်းမိတ်ဖက်များနှင့် လက်တွဲကာ အရေးတကြီး အကူအညီလိုအပ်နေသူများကို ကူညီနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ ငလျင်ဒဏ် အဆိုးရွားဆုံးကျရောက်သော ဧရိယာများ၌ အစားအစာ၊ ရေ၊ ဆေးဝါးနှင့် အမိုးအကာများ ထောက်ပံ့မှုတိုးမြှင့်မည်ဖြစ်သည်။<ref name="UK">{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-sends-life-saving-aid-to-the-people-of-myanmar-following-devastating-earthquake/| title=UK Government announces a package of up to £10 million support to help the people of Myanmar following recent earthquake |author=Foreign, Commonwealth & Development Office and Baroness Chapman of Darlington|website=gov.uk|date=March 29, 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ရက် တွင် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နေပြည်တော်လေဆိပ်]] ရုရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ထိုင်း၊ ဘူတန်၊ ဖီလစ်ပိုင်၊ လာအို နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံများမှ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ ဆေးအဖွဲ့များလိုက်ပါလာသည့် လေယာဉ် ၁၄စင်း သည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာအကူအညီပစ္စည်းများ အပါအဝင် ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသည်။ယင်းကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များသည် ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများသို့ အဖွဲ့ခွဲပြီး ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ကုသရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ကြသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ရက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃၁ ဦးပါ ဂျပန်နိုင်ငံ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကူညီကယ်ဆယ်ရေးဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာအဖွဲ့ ရောက်ရှိသည်။ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (ADB) က ဒေါ်လာ ၃ သန်းထောက်ပံ့မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းငွေဖြင့် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP) မှတဆင့် အစားအစာ၊ သောက်သုံးရေ၊ ဆေးဝါးနှင့် အမိုးအကာလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးသွားမည်ဆို၏။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဒေါ်လာ ၃ သန်းတန်ဖိုးရှိ အရေးပေါ်အကူအညီများကို ထောက်ပံ့မည်ဟု သိရသည်။<ref name="nipon">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301658/| title=ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းက ငလျင်ဒဏ်ခံခဲ့ရသည့်မြန်မာနိုင်ငံအား ဒေါ်လာ ၃ သန်းတန်ဖိုးရှိ အရေးပေါ်အကူအညီများ ထောက်ပံ့ပေးမည် |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}</ref> ကိုးရီးယားသရုပ်ဆောင်နှစ်ဦးကလည်း ဝမ်ငွေသန်း ၃၀ နှင့် သန်း ၅၀ လှူဒါန်းကူညီသည်။<ref name="Korea1">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301659/| title=Squid Game သရုပ်ဆောင် အင်ဆီဝမ်က ငလျင်ဒဏ်သင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကလေးငယ်များအတွက် ဝမ်သန်း ၃၀ လှူဒါန်း |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}</ref> <ref name="Korea2">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301668/| title=Exhuma သရုပ်ဆောင် ကင်ဂိုအွန်းက ငလျင်ဒဏ်သင့် မြန်မာပြည်သူများအတွက် ဝမ်သန်း ၅၀ လှူဒါန်း |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}</ref> ===နိုင်ငံအလိုက် လုပ်ဆောင်ချက်များ=== {| class="wikitable sortable" style="border:1px black; margin-left:1em;" line-height:16px; width:100%;" |- |+နိုင်ငံတကာ ကူညီမှုအကျဉ်း |- ! scope="col" style="width:15%;" class="unsortable" |နိုင်ငံ ! scope="col" style="width:15%;" |တန်ဖိုးငွေ ! scope="col" style="width:30%;" class="unsortable" |လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှု |- | ဩစတေးလျ |{{AUD|၂}} မီလီယံ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှတဆင့် ငွေကြေးလှူခဲ့သည်။ အစားအစာ၊ ရေ၊ ကျန်းမာရေးကိစ္စ၊ အရေးပေါ် အသိပညာပေးရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအသိ စသည်များလုပ်ဆောင်ရန် နောက်ထပ် ဩစတေးလျဒေါ်လာ ၃.၅ မီလီယံကို ၎င်းတို့၏ ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း (NGO) များသို့ ပေးခဲ့သည်။ အလျင်အမြန် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ဩစတေးလျက ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အရေးပေါ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် {{AUD|5}} သိန်း နှင့် အရေးပေါ်အထောက်အပံ့အဖြစ် အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာနအတွက် နောက်ထပ် {{AUD|3}} မီလီယံကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref name="AUSaid1">{{cite news|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/penny-wong/media-release/further-humanitarian-assistance-myanmar|title=Further humanitarian assistance to Myanmar|work=Minister for Foreign Affairs, Senator the Hon Penny Wong|date=2 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dfat.gov.au/crisis-hub/myanmar-earthquake|title=Myanmar Earthquake [Overview]|work=Department of Foreign Affairs and Trade, Australia|access-date=3 April 2025}}</ref> ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီပေးသည့် ဩစတေးလျအခြေစိုက် ကက်သလစ် အေဂျင်စီ [[:en:Caritas Australia| Caritas Australia]] က အရေးပေါ်သုံး အမိုးအကာများ၊ အစားအစာ၊ အခြားအသုံးအဆောင်များနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပံ့ပိုးမှုများ လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://melbournecatholic.org/news/caritas-australia-launches-myanmar-earthquake-appeal|title=Caritas Australia launches Myanmar earthquake appeal|work=Catholic Archdiocese of Melbourne|date=31 March 2025|access-date=3 April 2025}}</ref> |- |ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် | |ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အကြံပေးအရာရှိချုပ် [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်|မူဟာမက် ယူနွတ်စ်]] က ဆေးဝါး၊ တဲ၊ ရိက္ခာခြောက်နှင့် ကုသရေးအဖွဲ့များအပါအဝင် ကယ်ဆယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=30 March 2025|title=Bangladesh sends emergency relief to quake-hit Myanmar|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/bangladesh-sends-emergency-relief-quake-hit-myanmar-3860846|access-date=2 April 2025|website=The Daily Star}}</ref> ထိုထောက်ပံ့မှုနှင့် ဆေးဝါးများကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်တပ်နှင့် လေတပ်မှ လေယာဉ်သုံးစင်းအသုံးပြုကာ နှစ်ကျော့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|date=1 April 2025|title=Bangladesh sends second aid package to Myanmar quake victims|url=https://www.thedailystar.net/environment/climate-crisis/natural-disaster/news/bangladesh-sends-second-aid-package-myanmar-quake-victims-3861576|access-date=2 April 2025|website=The Daily Star}}</ref> |- |ဘီလာရု | |တဲများ၊ စောင်များနှင့် ရိက္ခာများအပါအဝင် အကူအညီပစ္စည်း တန် ၂၀ ကိုပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=Belarus to ship 20 tonnes of humanitarian aid to quake-hit Myanmar|url=https://eng.belta.by/society/view/belarus-to-ship-20-tonnes-of-humanitarian-aid-to-quake-hit-myanmar-166873-2025|access-date=6 April 2025|work=Belarusian Telegraph Agency|date=6 April 2025}}</ref> |- |ဘရူနိုင်း | |မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃ ယောက်ပါသော ASEAN-ERAT အဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်၊<ref>{{cite news|url=https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2408112|title=ASEAN Military Ready Group Activates Rapid Response For Myanmar Quake Victims|last=Kasan Anuar|first=Mohd Iswandi|agency=Bernama|date=1 April 2025|access-date=7 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406233717/https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2408112|archive-date=6 April 2025|url-status=dead}}</ref> |- |ကမ္ဘောဒီးယား |{{USD|၁}} သိန်း<ref>{{cite news|url=https://english.news.cn/asiapacific/20250330/4ad37b4e53a84b2ea7926af4ec9b2fe3/c.html|title=Cambodia to provide 100,000 USD in initial emergency aid to quake-devastated Myanmar|agency=Xinhua News Agency|date=31 March 2025}}</ref> | |- |ကနေဒါ |{{ကနေဒါဒေါ်လာ|9.75}} မီလီယံ |အရေးပေါ် ဆေးကုသရေး ထောက်ပံ့ခြင်း၊ အမိုးအကာ၊ အစားအစာနှင့် အခြားသော အခြေခံလိုအပ်သည်များ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (IFRC) အဖွဲ့များကို ထောက်ကူရန်အတွက် ကနေဒါ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့မှတဆင့် ကနေဒါဒေါ်လာ ၄ မီလီယံကိုလည်းကောင်း၊ {{ကနေဒါဒေါ်လာ |၂}} မီလီယံကို [[ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ အစီအစဉ်]] အတွက်လည်းကောင်း၊ ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအဖွဲ့ (OCHA) ၏ မြန်မာကို အကူအညီပေးရေးလုပ်ငန်းအတွက် {{ကနေဒါဒေါ်လာ | ၂}} မီလီယံကိုလည်းကောင်း၊ ကနေဒါ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးအဖွဲ့ မှတဆင့် {{ကနေဒါဒေါ်လာ| ၁.၇၅}} မီလီယံကိုလည်းကောင်း ထောက်ပံ့ကူညီပေးခဲ့သည်၊ <ref>{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2025/04/canada-providing-assistance-in-response-to-earthquakes-devastation-in-myanmar.html|title=Canada providing assistance in response to earthquake's devastation in Myanmar|publisher=Government of Canada|date=4 April 2025|access-date=5 April 2025}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ကနေဒါနိုင်ငံမှ [[:en:Samaritan's Purse|Samaritan's Purse]] လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး ခရစ်ယာန် အဖွဲ့အစည်းက သဘာဝဘေး ကျွမ်းကျင်သူ ၂၆ ဦးပါအဖွဲ့နှင့် အရေးပေါ်ဆေးရုံကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=မြန်မာငလျင်ဘေးအတွက် ကနေဒါက အရေးပေါ် ဆေးရုံပါဝင်သည့် လေယာဉ်စေလွှတ်|trans-title=Canada sends plane with emergency hospital for Myanmar earthquake relief|url=https://burmese.dvb.no/post/698908|access-date=4 April 2025|work=Democratic Voice of Burma|language=my|date=5 April 2025}}</ref> |- |တရုတ် |{{USD|150.77}} မီလီယံ | ရွက်ဖျင်တဲများ၊ စောင်များ၊ ဆေးပစ္စည်းများ၊ စားစရာများနှင့် အခြားပစ္စည်းများအတွက် {{USD|13.77}} မီလီယံကို ကနဦးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=China to provide quake-stricken Myanmar with US$13.8 million in aid, sends 82 rescuers|url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231|access-date=29 March 2025|agency=Reuters|publisher=Channel NewsAsia|date=29 March 2025|archive-date=12 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512055338/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231|url-status=dead}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်မှ အဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးပါ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကယ်ဆယ်ရေးကိရိယာ ၁၀၀ ကျော်ပါဝင်သော ထိုအဖွဲ့က ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်ရန် နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="ChinaAid1">{{cite news|title=တရုတ်၊ရုရှားအပြင် နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ မြန်မာပြည်ကိုလာနေ|trans-title=International relief teams, including China and Russia, are coming to Myanmar|language=my|access-date=29 March 2025|work=MPA Press|date=29 March 2025|url=https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/|accessdate=30 March 2025|archivedate=29 March 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329073300/https://mpapress.com/%e1%80%84%e1%80%9c%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%98%e1%80%b1%e1%80%b8/60584/}}</ref> မတ်လ ၃၁ ရက်၌ ရွက်ဖျင်တဲများနှင့် ဆေးပစ္စည်းများတင်ဆောင်ထားသော ထရပ်ကား ၁၇ စီး မန္တလေးသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="Hannon1">{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-bangkok-earthquake-rescue-humanitarian-b2d5e11963a9231cfc405c3810697b8c|title=Medical supplies in great need as international assistance flows into Myanmar after earthquake|agency=Associated Press|first=Brian P. D.|last=Hannon|date=30 March 2025}}</ref> အစားအစာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အဆင်သင့်တပ်ဆင်နိုင်သော အိမ်များ၊ ဆေးဝါးစရိပ်များ၊ ကပ်ရောဂါ ကာကွယ်ရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် အကဲဖြတ်ရေးအဖွဲ့များအား ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် ဘေကျင်းအစိုးရက စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Chu|first1=Mei Mei|title=China pledges $137 million for Myanmar earthquake relief|url=https://www.reuters.com/business/environment/china-pledges-137-million-myanmar-earthquake-relief-2025-04-11/|access-date=11 April 2025|agency=Reuters|date=11 April 2025}}</ref> |- |ချက်သမ္မတနိုင်ငံ | |ချက်သမ္မတနိုင်ငံမှ အစိုးရမဟုတ်သော ဒေသတွင်း အဖွဲ့အစည်းများ ( NGOs) (UNICEF, ADRA, Diakonie ČCE) က မြန်မာတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဘေးဒုက္ခရောက်ရသူများကို ထောက်ပံ့ရန်အတွက် ရန်ပုံငွေရှာဖွေရေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-charities-raise-funds-for-earthquake-victims-in-myanmar-and-thailand|title=Czech charities launch Myanmar earthquake funds: Here's how you can help|website=expats.cz|date=30 March 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> |- |ဖင်လန် |{{ယူရို|၁}} မီလီယံ |စစ်ဘေးရှောင်များ၊ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများ၊ ကလေးသူငယ်များနှင့် မသန်မစွမ်းသူများအတွက် (IFRC) မှတဆင့် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://yle.fi/a/74-20154133|title=Finland donates €1m to Myanmar|work=yle|date=5 April 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> |- |ပြင်သစ် | |မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့ရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံက နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.rfi.fr/en/international/20250330-france-offer-support-condolences-to-myanmar-quake-victims-as-relief-efforts-underway|title=France offers support, condolences to Myanmar quake victims as relief efforts underway|work=rfi|date=30 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> [[:en:Médecins du Monde|Médecins du Monde]] ခေါ် ကမ္ဘာ့ဆရာဝန်များ အဖွဲ့အစည်းက ငလျင်ဒဏ်ခံရသူများကို ကုသပေးနိုင်ရန် ၎င်းတို့၏ ကုသရေးရင်းမြစ်ပစ္စည်းများကို နေရာချခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.medecinsdumonde.org/actualite/seisme-au-myanmar-medecins-du-monde-se-mobilise-et-lance-un-appel-a-dons/|title=Séisme au Myanmar : Médecins du Monde se mobilise et lance un appel à dons|trans-title=Earthquake in Myanmar : Doctors of the World mobilised and appeal for further donations|language=fr|work=Médecins du Monde|date=28 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> |- |ဂျာမနီ | |မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့ရန် ဂျာမနီနိုင်ငံက နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.it-boltwise.de/deutschland-prueft-internationale-hilfe-nach-erdbeben-in-suedostasien.html|title=Deutschland prüft internationale Hilfe nach Erdbeben in Südostasien|trans-title=Germany considers international aid after earthquake in Southeast Asia|language=de|work=it-boltwise.de|date=31 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> [[:en:Malteser International|Malteser International]] က ငလျင်ဖြစ်ပွားရာဒေသသို့ အရေးပေါ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုအဖွဲ့တဖွဲ့ကို ပို့ခဲ့သည်။ ဂျာမနီ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့အစဉ်းက ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းမျာနှင့် လက်တွဲပြီး အရေးပေါ် ဆေးဝါးကုသရေး ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ အစားအစာ၊ ရေ၊ အရေး၌ပေါ်ရွက်ဖျင်တဲနှင့် ဆေးအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။<ref name="Germany aid">{{cite web|url=https://www.deutschland.de/en/news/germany-sends-aid-to-earthquake-zone|title=Germany sends aid to earthquake zone|work=deutschland.de|date=30 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> ဂျာမနီအရပ်ဘက် အေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်သည့် ''[[:en:Welthungerhilfe|Welthungerhilfe]]'' က ယူရို {{ယူရို|၁၀၀၀၀၀}} အရေးပေါ်အကူအညီပေးခဲ့သည်။<ref name="Germany aid" /> |- |ဟောင်ကောင် | |ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦးနှင့် ရှာဖွေရေး ခွေးနှစ်ကောင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ဟောင်ကောင်က စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုစနစ်သုံး အလိုအလျောက် ခြေရာခံကိရိယာများနှင့် သက်ရှိ ရှိ မရှိ အာရုံခံကိရိယာများအပါအဝင် ကုန်ပစ္စည်း ၉ တန်ကိုလည်း ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က ယူဆောင်လာသည်။<ref name="Hannon1" /> |- |အိန္ဒိယ | |[[:en:Operation Brahma|Operation Brahma]] အမည်ဖြင့် အရေးကြီးသော ရွက်ဖျင်တဲများနှင့် ဆေးပစ္စည်းများအပါအဝင်ဖြစ်သော ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်း ၁၅ တန်ကို အိန္ဒိယလေတပ်လေယာဉ်က သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.economictimes.com/news/india/myanmar-earthquake-india-to-send-15-tonnes-of-relief-material|title=Myanmar earthquake: India to send 15 tonnes of relief material|website=The Economic Times|date=29 March 2025}}{{Dead link|date=April 2025 }}</ref><ref>{{cite news|title=India intensifies relief efforts under 'Operation Brahma' as Myanmar reels from earthquake|url=https://www.deccanherald.com/india/india-intensifies-relief-efforts-under-operation-brahma-as-myanmar-reels-from-earthquake-3469022|last=Ray|first=Kalyan|date=29 March 2025|work=Deccan Herald}}</ref> အိန္ဒိယအဖွဲ့မှ လူနာ ၂၀၀ ကိုကုသပေးနိုင်သော လဟာပြင်ဆေးခန်းတစ်ခုကို မန္တလေးတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပထမရက်အတွင်း အရေးပေါ် ခွဲစိတ်မှုနှစ်ခုအပါအဝင် လူနာ (၁၀၀) ကျော်ကို ကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="IrrawaddyLive1">{{cite news|title=Live Updates: Death Toll Exceeds 3,000; Indian Army field hospital begins operations; 70 Aftershocks Within a Week and more|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/live-updates-death-toll-exceeds-3000-indian-army-field-hospital-begins-operations-70-aftershocks-within-a-week-and-more.html|access-date=3 April 2025|work=The Irrawaddy|date=3 April 2025}}</ref> |- |အင်ဒိုနီးရှား | |ဆေးအကူအညီ၊ ရွက်ဖျင်တဲများ ဆင်ပေးခြင်းနှင့် ပျောက်ဆုံးနေသူများကို ရှာဖွေရန် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ကုန်ပစ္စည်းအကူအညီ ၁၂ တန်နှင့်အတူ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၉ ဦးကို နေပြည်တော်သို့ လေယာဉ်ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350397/indonesia-sends-12-tons-of-aid-to-myanmar-earthquake-victims|title=Indonesia sends 12 tons of aid to Myanmar earthquake victims|last1=Santoso|first1=Anton|last2=Marison|first2=Walda|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=31 March 2025|access-date=1 April 2025}}</ref> အမျိုးသား Alms အေဂျင်စီက မီးစက်အလုံး (၁၀၀)၊ ရွက်ဖျင်တဲ အလုံး (၅၀)၊ Sarong ခေါ် ပုဆိုး၊ထဘီအဝတ် (၁၀၀၀၀)၊ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးအသုံးအဆောင် (၅၀၀၀) တို့ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350421/baznas-sends-emergency-supplies-to-support-myanmar-earthquake-recovery|title=Baznas sends emergency supplies to support Myanmar earthquake recovery|last1=Sinaga|first1=Yuni Arisandy|last2=Dewi K|first2=Hana|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=1 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref> အဖွဲ့ဝင် ၅၃ ဦးပါသော ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကိုလည်း အင်ဒိုနီးရှားက စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350433/indonesia-dispatches-sar-team-to-earthquake-stricken-myanmar|title=Indonesia dispatches SAR team to earthquake-stricken Myanmar|last1=Sinaga|first1=Yuni Arisandy|last2=Marison|first2=Walda|last3=Difa|first3=Yashinta|work=Antara|date=1 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref> လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ ၃ သုတ်ကို မတ်လ ၃၁ ရက်၊ ဧပြီလ ၁ ရက် နှင့် ဧပြီလ ၃ ရက်တို့တွင် ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350609/indonesia-stops-humanitarian-aid-delivery-for-myanmar-quake-victims|title=Indonesia stops humanitarian aid delivery for Myanmar quake victims|last1=Nasution|first1=Rahmad|last2=Firdaus|first2=Andi|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=3 April 2025|access-date=5 April 2025}}</ref> |- |အိုင်ယာလန် |{{ယူရို|၆}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://www.breakingnews.ie/ireland/ireland-donates-6-million-euros-to-myanmar-earthquake-response-1746121.html|title=Ireland donates €6m to Myanmar earthquake response|website=breakingnews.ie|date=29 March 2025|access-date=15 April 2025}}</ref> | |- |အစ္စရေး | |Colonel Yossi Pinto ဦးဆောင်သော ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကို အကူအညီပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last1=Fabian|first1=Emanuel|agency=Agence France-Presse|title=Israel to send search and rescue delegation to Thailand after deadly earthquake|url=https://www.timesofisrael.com/israel-to-send-search-and-rescue-delegation-to-thailand-after-deadly-earthquake/|access-date=29 March 2025|website=The Times of Israel}}</ref> နိုင်ငံတော် စာရင်းစစ်ရုံး အဆောက်အဦးအောက်ရှိ အသက်ရှင်ကျန်နေသူများကို ရှာဖွေရာ၌အသုံးပြုရန် အစ္စရေးသံရုံးက အာရုံခံစက်ကိရိယာတစ်လုံး ပေးပို့ခဲ့သည်။ <ref name="thai18" /> [[:en:IsraAid|IsraAid]] အဖွဲ့ကိုလည်း ဖြန့်ကျက်ချထားပေးခဲ့၏။<ref>{{cite web|title=IsraAID deploys emergency team in wake of Myanmar and Thailand Earthquake|url=https://www.israaid.org/media/israaid-deploys-emergency-team-in-wake-of-myanmar-and-thailand-earthquake/|website=ISRAAID|access-date=30 March 2025}}</ref> |- |အီတလီ |{{ယူရို|၃.၃}} မီလီယံ | |- |ဂျပန် | | |- |လာအို | | |- |မလေးရှား |{{USD|၂.၃}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/malaysia-will-provide-us23-million-earthquake-aid-myanmar-pm-anwar-5033431|title=Malaysia will provide US$2.3 million in earthquake aid to Myanmar: PM Anwar|publisher=Channel NewsAsia|date=30 March 2025|access-date=31 March 2025}}</ref> | |- |နယ်သာလန် | | |- |နယူးဇီလန် |{{NZD|၂}}မီလီယံ<ref>{{cite web|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/asean/40048064|title=International aid flows to Myanmar after devastating earthquake|website=The Nation|date=30 March 2025}}</ref> | |- |နော်ဝေ | |ထိုင်းမှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီပေးအပ်မည့် ကျွမ်းကျင်သူနှစ်ယောက်ကို ဥရောပ၏အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် နော်ဝေက စေလွတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.dsb.no/aktuelt/norske-eksperter-til-bangkok-for-a-bista-etter-jordskjelvet-i-myanmar/|title=Norske eksperter til Bangkok for å bistå etter jordskjelvet i Myanmar|trans-title=Norwegian experts to Bangkok to assist after the earthquake in Myanmar|language=no|work=Norwegian Directorate for Civil Protection|date=4 April 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> |- |ပါကစ္စတန် | |အမျိုးသား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲရေး အာဏာပိုင်က ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်း တန် (၇၀) ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ကူညီမှုအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပါကစ္စတန် သံရုံးက ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ထံသို့ ကုန်ပစ္စည်းအလေးချိန် (၃၅)တန်ကို ဧပြီလ ၆ ရက်၌ ရန်ကုန်လေဆိပ်တွင် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ |- |ဖိလစ်ပိုင် | |အစိုးရနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော ပြည်တွင်းအဖွဲ့အစည်းများပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင် ၉၁ ဦးပါ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ကို စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Cuadra|first1=Bea|title=PH sends rescue team to help Myanmar search for quake survivors|url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/4/1/ph-sends-rescue-team-to-help-myanmar-search-for-quake-survivors-0817|access-date=1 April 2025|work=ABS-CBN News|date=1 April 2025}}</ref> |- |ပိုလန် | | |- |ရုရှ | | |- |စင်ကာပူ | | |- |တောင်ကိုးရီးယား |{{USD|၄}} မီလီယံ<ref>{{cite news|title=Seoul to provide additional $2 mil. in aid to earthquake-hit Myanmar|url=https://www.koreatimes.co.kr/foreignaffairs/20250408/south-korea-to-provide-additional-2-mil-in-aid-to-earthquake-hit-myanmar|access-date=8 April 2025|publisher=The Korea Times|date=8 April 2025}}</ref> | |- |စပိန် |{{ယူရို|၂}} မီလီယံ | |- |သီရိလင်္ကာ |{{USD|၁}} မီလီယံ | |- |ဆွီဒင် |{{ဆွီဒင် ခရိုနာ| ၁၅၈}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://swedenherald.com/article/sweden-redirects-158-million-kronor-aid-to-myanmar-earthquake-relief|title=Sweden Redirects 158 Million Kronor Aid to Myanmar Earthquake Relief|publisher=Sweden Herald|date=28 March 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> | |- |ဆွစ်ဇာလန် |{{ဆွစ်ဖရန့်|၆}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/swiss-solidarity-raises-over-chf6-million-for-earthquake-victims-in-myanmar-and-thailand/89137484|title=Swiss Solidarity raises over CHF6 million for earthquake victims in Myanmar and Thailand|website=swissinfo.ch|date=9 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> | |- |ထိုင်ဝမ် |{{USD|111,000}} | |- |ထိုင်း | | |- |တီမော |{{USD|500,000}}<ref>{{cite news|url=https://www.ucanews.com/news/timor-leste-pledges-500-000-for-quake-hit-myanmar/108377|title=Timor-Leste pledges $500,000 for quake-hit Myanmar|work=Union of Catholic Asian News|date=3 April 2025|access-date=7 April 2025}}</ref> | |- |တူရကီ | | |- |အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု | | |- |ယူကေ |{{ပေါင်စတာလင်|၁၀}} မီလီယံ<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-sends-life-saving-aid-to-the-people-of-myanmar-following-devastating-earthquake/|title=UK Government announces a package of up to £10 million support to help the people of Myanmar following recent earthquake|author=Foreign, Commonwealth & Development Office and Baroness Chapman of Darlington|website=gov.uk|date=29 March 2025}}</ref> | |- |အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု |{{USD|၂}} မီလီယံ | |- |ဗီယက်နမ် |{{USD|300,000}}<ref>{{cite news|url=https://e.vnexpress.net/news/news/environment/vietnam-offers-300-000-emergency-aid-for-myanmar-earthquake-4867840.html|title=Vietnam offers $300,000 emergency aid for Myanmar earthquake|agency=Vietnam News Agency|via=VnExpress|date=30 March 2025|access-date=31 March 2025}}</ref> | |- |ဘရာဇီးလ် | |မြန်မာငလျင်ဘေး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် ကုန်ပစ္စည်း ၅.၈၂ တန်ကို Korean Air လေကြောင်းလိုင်းပိုင် Airbus ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းကုန်ပစ္စည်းများကို မေလ ၆ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ဘရာဇီးလ် သံအမတ်နှင့် ဒုတိယကောင်စစ်ဝန်တို့က ရန်ကုန်လေဆိပ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရ တာဝန်ရှိသူများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news | last=ဇွဲထက်ကို|first=(ပြန်/ဆက်) |date=7 May 2025 |title=ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံမှ လှူဒါန်းသော ကျန်းမာရေးအထောက်အကုပြုပစ္စည်းများ၊ အဟာရပြည့် အစားအစာခြောက်များ၊ ရေသန့်စက်များ လွှဲပြောင်းလက်ခံ | url= https://www.moi.gov.mm | location=Yangon | publisher= မြန်မာ့အလင်း | access date=8 May 2025}}</ref> |} == အခြားဖတ်ရှုရန် == * [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သော နေရာများ စာရင်း]] * [[၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်၏ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ စာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Earthquakes in Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:လတ်တလော ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ငလျင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်| ]] 1zh94qkzz2cybu0pqnng6vznapq2rnl 0 268552 1047094 867918 2026-08-07T16:19:46Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မဟာဗုဒ္ဓဝင်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047094 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ဥတ္တရာ နန္ဒမာတာ''' သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ထင်ရှားသော [[ဥတ္တရ|ဥတ္တရာ]]အမည်ရှိ ဒါယိကာမတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ဈာန်]][[အဘိညာဉ်]]၌ အလွန်ထူးချွန်သဖြင့် ဈာယီဧတဒဂ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ရာဇဂြိုဟ်မြို့မှ ပုဏ္ဏသူဌေး၏ သမီးဖြစ်ပြီး ငယ်စဉ်ကပင် မိဘများနှင့်အတူ သောတာပန်အရိယာသာဝက ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူမကို '''နန္ဒမာတာ''' ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ [[ဝေဠုကဏ္ဍကီနန္ဒမာတာ]]လည်းကြည့်။ === အိမ်ထောင်ဘဝ=== အရွယ်ရောက်သောအခါ ဥတ္တရာသည် ရာဇဂြိုဟ်မြို့မှပင် မိစ္ဆာအယူရှိသော သူဌေးသားတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရသည်။ ထိုသူ၏ အယူဝါဒကြောင့် ဥတ္တရာသည် ဘုရားဖူးခွင့်၊ တရားနာခွင့်၊ လှူဒါန်းခွင့်နှင့် ဥပုသ်စောင့်ခွင့်တို့ကို မရရှိခဲ့ပေ။ === သိရိမာနှင့် ပတ်သက်သော အဖြစ်အပျက် === မိမိ၏ အိမ်ထောင်ရေးအခက်အခဲများကြားမှ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်လိုသော ဆန္ဒပြင်းပြမှုကြောင့် ဥတ္တရာသည် မိဘများထံမှ အသပြာတစ်သောင်းငါးထောင်ကို ရယူကာ [[သိရိမာ]]မည်သော ပြည့်တန်ဆာမကို ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ထိုငွေဖြင့် သိရိမာအား သူမ၏ ယောက်ျားကို (၁၅) ရက်ပတ်လုံး ပြုစုစေပြီး ထိုကာလအတွင်း ဥတ္တရာသည် မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့အား အကြီးအကျယ် လှူဒါန်းပူဇော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့သောအခါ ဥတ္တရာ၏ ယောက်ျားသည် သိရိမာနှင့်အတူ ရှိနေစဉ် ပြူတင်းပေါက်မှ အပြင်သို့ ကြည့်လိုက်ရာ ချွေးများလိမ်းကျံကာ ပြာများပေကျံလျက် အစားအစာများ ချက်ပြုတ်စီမံနေသော ဥတ္တရာကို မြင်လေသည်။ ထိုအခါ သူသည် မိမိ၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို မသုံးစွဲဘဲ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်နေသော ဥတ္တရာကို မိုက်မဲသည်ဟု ထင်ကာ ပြုံးခဲ့သည်။ ဥတ္တရာကလည်း သူ့ယောက်ျားကို ကြည့်ကာ တမလွန်ဘဝအတွက် အကျိုးရှိမည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို မပြုလုပ်သော သူ့ယောက်ျားကို မိုက်မဲသည်ဟု ကြံစည်ကာ ပြုံးခဲ့သည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်ကို မြင်သော သိရိမာသည် မိမိကိုယ်ကို အိမ်ရှင်မဟု ထင်မှတ်ကာ ဥတ္တရာကို အမျက်ထွက်ပြီး ပြာသာဒ်အောက်သို့ ဆင်းလာခဲ့သည်။ ဥတ္တရာသည် သိရိမာကို မြင်သောအခါ [[မေတ္တာ]]စိတ်ကို ပွားများစေခဲ့သည်။ သို့သော် သိရိမာသည် ဒေါသအလျောက် ကျိုက်ကျိုက်ဆူနေသော ထောပတ်ပူများကို ဥတ္တရာ၏ ဦးခေါင်းပေါ်သို့ လောင်းချလိုက်လေသည်။ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းစွာပင် ဥတ္တရာ၏ မေတ္တာတန်ခိုးကြောင့် ထိုထောပတ်ပူများသည် အေးမြသောရေကဲ့သို့ လျှောကျသွားခဲ့သည်။ မိမိ၏ အမှားကို သိမြင်သွားသော သိရိမာသည် ဥတ္တရာထံမှ သည်းခံခွင့်ကို တောင်းပန်ခဲ့သည်။ ဥတ္တရာသည်လည်း သိရိမာအား မြတ်စွာဘုရားရှေ့တော်၌ တောင်းပန်စေပြီးနောက် သည်းခံခွင့်လွှတ်ခဲ့သည်။ === မိသားစု၏ သာသနာဝင်ခြင်း=== ထို့နောက် ဥတ္တရာသည် သူမ၏ ယောက်ျားနှင့် ယောက္ခမများကို မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် “အက္ကောဓေန ဇိနေ ကောဓံ” အစရှိသော တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူရာ ဥတ္တရာ၏ ယောက်ျား၊ ယောက္ခမများနှင့် သိရိမာအပါအဝင် အမျိုးသမီးငါးဦးတို့သည် [[သောတာပန်]]အရိယာသာဝကများ ဖြစ်သွားကြသည်။<ref>ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၆-၇။ </ref> === နောက်ပိုင်းဘဝ=== ဂါထာ၏အဆုံး၌ ဥတ္တရာသည် သကဒါဂါမိဖိုလ်၌ တည်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်သောအခါ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဥတ္တရာအမည်ရှိသော နတ်သမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဝိမာနဝတ္ထုအဋ္ဌကထာတွင် ဆိုထားသည်။ ထို့ပြင် ဥတ္တရာ၏ မိခင် (ပုဏ္ဏသူဌေး၏ ဇနီး) ၏ အမည်မှာလည်း ဥတ္တရာပင်ဖြစ်သည်ဟု အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်အဋ္ဌကထာတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄၅-၇။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၆၊ ၂၀၂ တို့လည်း ကြည့်။ ဈာယီနံ ယဒိဒံ ဥတ္တရာ နန္ဒမာတာ။ အံ၊၁၊၂၇။ ဥတ္တရာ ပန ဥပါသိကာ ရာဇဂဟေ မဟဒ္ဓနဿ ပုဏ္ဏဿ သေဋ္ဌိဿ ဓီတာ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၆။ </ref> '''နန္ဒမာတာ''' ဟူသောအမည်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ <h4>ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်</h4> * [https://my.wikisource.org/wiki/ဥတ္တရာ_နန္ဒမာတာ_ဥပါသိကာအကြောင်း ဥတ္တရာ နန္ဒမာတာ ဥပါသိကာအကြောင်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဥတ္တရာဥပါသိကာဝတ္ထု ဥတ္တရာဥပါသိကာဝတ္ထု] <h4> ကိုးကား </h4> {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မဟာဗုဒ္ဓဝင်]] le3lt0rzvyggzk6sshp1lf0e5xfss1f 0 269837 1047133 1046157 2026-08-07T16:38:20Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047133 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport|name=တေဇောတာခမောအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|nativename={{lang|en|Techo International Airport}}|image=|image-width=250|caption=Techo International Airport design|IATA=KTI|ICAO=VDTI|pushpin_map=Cambodia|pushpin_label='''KTI'''/VDTI|pushpin_map_caption=လေဆိပ်၏ တည်နေရာမြေပုံ|type=အများပြည်သူပိုင်|owner=Cambodia Airport Investment Co., Ltd.|operator=Cambodia Airports (VINCI Airports ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းခွဲ)|city-served=[[ဖနွမ်းပင်မြို့]]|location=တေခမောမြို့၊​ ကန်ဒယ်ခရိုင်၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]|hub=|focus_city=|opened=*{{start date and age|2025|8|9|||df=yes}} (လုပ်ငန်းလည်ပတ်) *{{start date and age|2025|10|20|||df=yes}} (တရားဝင်)|elevation-f=|elevation-m=|coordinates={{coord|11|21|46.5|N|104|54|59.8|E|region:KH_type:airport|display=inline,title}}|website={{url|https://www.techoairport.com.kh/}}|metric-elev=yes|metric-rwy=yes|r1-number=05/23|r1-length-f=13123|r1-length-m=4000|r1-surface=ကွန်ကရစ်|footnotes=}} '''တေဇောအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်''' (IATA: '''KTI''', ICAO: '''VDTI''') ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Techo International Airport) သည် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]၊ ကန်ဒယ်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် ဖြစ်သည်။ [[ဖနွမ်းပင်မြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၉ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသော အဆိုပါလေဆိပ်၏ ပထမအဆင့်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့ပြီး၊<ref>{{Cite web |author=Lhoyd |date=2025-08-09 |title=Techo International Airport will test fly A320 widebody aircraft on August 15 and two other widebody aircraft early next month |url=https://www.khmertimeskh.com/501735286/techo-international-airport-will-test-fly-a320-widebody-aircraft-on-august-15-and-two-other-widebody-aircraft-early-next-month/ |access-date=2025-10-09 |work=Khmer Times}}</ref> [[ဖနွမ်းပင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဖနွမ်းပင်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]၏ နေရာတွင် မြို့တော်၏ အဓိက လေကြောင်းဗဟိုချက်အဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကန္ဒာလ်ခရိုင် (Kandal Province) အတွင်း ဟက်တာ ၂,၆၀၀ (ဧက ၆,၄၀၀) ကျော် ကျယ်ဝန်းသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးလေဆိပ် ဖြစ်လာကာ "4F" အဆင့်ရှိ လေဆိပ်အမျိုးအစားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{cite news |last1=Vu |first1=Hoang |date=9 September 2025 |title=Cambodia's largest airport begins operations |url=https://e.vnexpress.net/news/travel/cambodia-s-largest-airport-begins-operations-4936965.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250911075202/https://e.vnexpress.net/news/travel/cambodia-s-largest-airport-begins-operations-4936965.html |archive-date=11 September 2025 |access-date=11 September 2025 |work=VnExpress}}</ref>တရားဝင် ဖွင့်လှစ်ပွဲ အခမ်းအနားကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် [[ဟွန်မာနက်]] (Hun Manet) က တက်ရောက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Pisei |first=Hin |title=September date confirmed for Techo International Airport |url=https://www.phnompenhpost.com/national/september-date-confirmed-for-techo-international-airport |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250525191447/https://www.phnompenhpost.com/national/september-date-confirmed-for-techo-international-airport |archive-date=25 May 2025 |access-date=2 June 2025}}</ref>ဤလေဆိပ်သည် Air Cambodia၊ Cambodia Airways နှင့် Sky Angkor Airlines တို့၏ အဓိက အခြေစိုက်ဗဟိုချက်လေဆိပ် (Hub) အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ == အခေါ်အဝေါ် == တေဇော ([[ခမာဘာသာစကား|ခမာ]]: តេជោ ) ဟူသော အမည်သည် ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင်များက ၎င်းတို့၏ တပ်မှူးများကို ချီးမြှင့်သော ဘွဲ့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တာခမော ဆိုသည်မှာ လေဆိပ်တည်ရှိရာ ခရိုင်မြို့ဖြစ်သော ကန်ဒယ်ခရိုင်ရှိ တာခမောမြို့ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ တေဇောသည် ပါဠိစကားလုံးမှာ ဆင်းလက်လာပြီး တန်ခိုး။ အာနုဘော် ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ထို့နောက် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဟွန်ဆန်]]သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် လေဆိပ်သစ်ကို စစ်ဆေးနေစဉ် အမည်သစ်ကို တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းက "တေဇော" ဟူသော စကားလုံးသည် ကန်ဒယ်နယ်မြေမှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ခမာစစ်တပ်မှ တပ်မှူးဟောင်းများတို့ကို ဘုရင်မင်းမြတ်က ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဘွဲ့အမည်များဖြစ်ကြောင်း ခမာရာဇဝင်ကို ကိုးကား၍ ရှင်းပြခဲ့သည်။ ထို့ပြင် "Techo" ဆိုသော အမည်သည် နိုင်ငံတော်၏ ဘုရင်စနစ်၏ ခိုင်မာသော အင်အားကိုလည်း ထင်ဟပ်စေသည်ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|title=New Phnom Penh Airport Dubbed Techo International Airport|url=https://www.information.gov.kh/articles/62238|access-date=16 May 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> == တည်နေရာနှင့်ချိတ်ဆက်မှုများ == မြို့တော် [[ဖနွမ်းပင်မြို့]]၏ တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ၃၀ မှ ၄၀ အကွာ၊ တာကီအို (Takeo) ခရိုင် နယ်စပ်အနီးတွင် တေဇောအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သစ်ကို တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ လေဆိပ်တည်ဆောက်မည့် နေရာတစ်ခုလုံးသည် အနီးနားရှိ ဘိုင်ချောင်လုံ (Boeng Cheung Loung) ရေကန်၏ ရှေ့တွင်ရှိပြီး ပတ်လည်၌ စပါးခင်းများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ လေဆိပ်ကို ဟွန်ဆန်လမ်း (Hun Sen Road) ၏ တောင်ဘက်ခြမ်းနှင့် ဆက်သွယ်ရန် အဝေးပြေးလမ်းမကြီးတစ်ခုကို ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web|last=Socheata|first=Van|title=Techo airport Phase I passes halfway mark|url=https://phnompenhpost.com/business/techo-airport-phase-i-passes-halfway-mark|access-date=16 May 2025|language=|archive-date=12 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074349/https://phnompenhpost.com/business/techo-airport-phase-i-passes-halfway-mark}}</ref> အဆိုပါ အမြန်လမ်းမကြီးသည် အမျိုးသား အဝေးပြေးလမ်းမကြီး (၂) နှင့် ပေါင်းဆုံသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ ဆောက်လုပ်မှုမှာ လမ်းတစ်ဝက်နီးပါး ပြီးစီးနေပြီဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၅၀% ပြီးစီးသည်။<ref name=":3" /> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ဝန်ကြီး ဆွန် ချန်ထော် (Sun Chanthol) က လေဆိပ်အား ဖနွမ်းပင်မြို့ရှိ AEON ကုန်တိုက်အနီး မဲန်ချိုင်း (Mean Chey) ဒေသနှင့် ဆက်သွယ်ရာတွင် အစိုးရ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ယင်းဆက်သွယ်မှုသည် မြေအောက်ရထားလမ်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်းလည်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Rail links from capital to new airport, AEON 3 mulled|url=https://www.phnompenhpost.com/business/rail-links-capital-new-airport-aeon-3-mulled|access-date=2024-01-09|language=en}}</ref> == သမိုင်း == === ဘဏ္ဍာငွေ မတည်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းစတင်ခြင်း === စီမံကိန်း တစ်ခုလုံးအတွက် ခန့်မှန်းကုန်ကျစရိတ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံခန့် ရှိသည်ဟု ဆိုပါသည်။ ယင်းကုန်ကျစရိတ်၏ အများစုဖြစ်သော (ဒေါ်လာ ၁.၁ ဘီလီယံ) ကို တရုတ်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (China Development Bank) ထံမှ ရန်ပုံငွေ ရယူထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရပြီး၊ ယင်းသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော သဘောတူညီချက်အပေါ် အခြေခံပါသည်။ လေဆိပ်တည်ဆောက်ရေးအတွက် ရန်ပုံငွေ ရရှိရန်အလို့ငှာ Cambodia Airport Investment Co., Ltd (CAIC) က ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ငွေချေးစာချုပ်များ စတင်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုငွေချေးစာချုပ်များကို ပြည်တွင်း ကမ္ဘောဒီးယားကုမ္ပဏီများနှင့် ဘဏ်များက ဝယ်ယူရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ကြသည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် CAIC သည် ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ ကို စုဆောင်းရရှိခဲ့ပြီး၊ ယင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို Overseas Cambodian Investment Corporation (OCIC) က ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ လေဆိပ် စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကုမ္ပဏီဖြစ်သော OCIC ကမူ ၎င်းတို့၏ ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ ဘတ်ဂျက်သည် ကမ္ဘောဒီးယားမှ လုံးလုံးလျားလျား ရယူထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားသည်။ လေဆိပ်၏ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်းကို ဗြိတိန်ကုမ္ပဏီ Foster & Partners က ဆောင်ရွက်နေပြီး၊ တရုတ်နှင့် ဥရောပ ကုမ္ပဏီများက တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နေကြပါသည်။ China Construction Third Engineering Bureau Group Co., Ltd က လေဆိပ်အဆောက်အအုံကြီးများ (terminals) ကို တည်ဆောက်နေပြီး၊ China Metallurgical Corporation ၏ လုပ်ငန်းခွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် Shanghai Baoye Group က ပြေးလမ်းများ (runways)၊ တက္ကစီလမ်းများ (taxiways)၊ လေယာဉ်ရပ်နားရန်နေရာများ (aprons) နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို တည်ဆောက်လျက်ရှိပါသည်။ === ဆောက်လုပ်ရေး === လက်ရှိဖနွမ်းပင်လေဆိပ်အတွက် နောက်ထပ်တိုးချဲ့မှုအစီအစဉ်များ ပြီးစီးသွားပြီးနောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖနွမ်းပင်အတွက် လေဆိပ်အသစ်တစ်လုံး တည်ဆောက်မည့်အကြောင်း ပထမဆုံး အရိပ်အမြွက် စတင်ခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စီမံကိန်းကို တရားဝင် ကြေညာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ စတင်ခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ စီမံကိန်းကို Cambodia Airport Investment Co., Ltd (CAIC) က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပြီး၊ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို China Construction Third Engineering Bureau Group Co., Ltd မှ ဆောင်ရွက်နေပါသည်။ လေဆိပ်အား ကန်ဒဲလ်နှင့် တာကီအို ခရိုင်တို့ရှိ မြေဧက ၂၆၀၀ ပေါ်တွင် တည်ဆောက်လျက်ရှိပါသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန်က လေဆိပ်သစ်ကို စစ်ဆေးစဉ် လေဆိပ်အမည်ကို တရားဝင် ကြေညာခဲ့ပါသည်။ <ref name=":2">{{Cite web|date=2023-03-31|title=Phnom Penh’s new Techo International Airport more than 44% complete - Khmer Times|url=https://www.khmertimeskh.com/501265743/phnom-penhs-new-techo-international-airport-more-than-44-complete/|access-date=2023-05-23|language=en-US}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပထမအဆင့် (Phase 1) သည် ၂၇% ပြီးစီးခဲ့ပြီး၊ မူလက ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးရန် ခန့်မှန်းထားခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကန်ဒဲလ်ပြည်နယ် ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူး နူပင်းချန်ဒရာက သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ လေဆိပ်သည် ထိုအချိန်တွင် ၄၄ ရာခိုင်နှုန်း ပြီးစီးနေပြီဖြစ်ပြီး၊ ဒေါ်လာ သန်း ၇၀၀ နီးပါး သုံးစွဲခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Spending on capital’s new airport nears $700M|url=https://www.phnompenhpost.com/business/spending-capitals-new-airport-nears-700m-ssca|access-date=2024-01-09|language=en}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးရုံး (SSCA) က ပထမအဆင့် တည်ဆောက်မှုမှာ ထက်ဝက်ကျော် ပြီးစီးပြီဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကုန်တွင် SSCA မှ ပထမအဆင့်သည် ၅၅% ပြီးစီးပြီဟု ထပ်မံကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် China Construction Unit III မှ ပထမအဆင့် ခရီးသည်တင်အဆောက်အအုံ ၄၇.၄%၊ ဓာတ်အားပေးစခန်း ၇၃.၇%၊ Shanghai Baoye (Cambodia) မှ ၅၂.၂% နှင့် Cana Sino Construction Corporation မှ လေကြောင်းထိန်းချုပ်မျှော်စင် ၉၀.၈% ပြီးစီးပြီဟု အသီးသီး သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။ <ref name=":6">{{Cite web|title=TIA to become ‘inter-regional transport hub’|url=https://www.phnompenhpost.com/business/tia-to-become-inter-regional-transport-hub-|access-date=16 May 2025|language=en}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် လေကြောင်းပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ စင် ချန်ဆာရီဝုထာက ၆၄ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြီးစီးနေပြီဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":5">{{Cite web|date=2024-02-15|title=New Phnom Penh International Airport over 64% work completed - Khmer Times|url=https://www.khmertimeskh.com/501440676/new-phnom-penh-international-airport-over-64-work-completed/|access-date=2025-5-16|language=en-US}}</ref> ပထမအဆင့်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းတွင် အပြီးသတ်ရန် မျှော်မှန်းထားခဲ့သော်လည်း လေဆိပ်ဖွင့်လှစ်မည့်အချိန်ကိုမူ မူလက စီစဉ်ထားသည့်အချိန်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်သို့ ရွှေ့ဆိုင်းထားပါသည်။ လေဆိပ်အား အဆင့် ၃ ဆင့်ဖြင့် တည်ဆောက်မည်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် ပထမအဆင့်နှင့် ဒုတိယအဆင့် နှစ်ခုစလုံးကို ဆက်လက်တည်ဆောက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|last=Kunmakara|first=May|title=New int’l airport nearly half complete as travel industry returns to life|url=https://phnompenhpost.com/business/new-intl-airport-nearly-half-complete-travel-industry-returns-life|access-date=2023-05-23|language=en|archive-date=24 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250324064001/https://www.phnompenhpost.com/business/new-intl-airport-nearly-half-complete-travel-industry-returns-life}}</ref> ==== ဒေသခံများနှင့် တင်းမာမှုများ ==== Kadal Stueng နှင့် Bati ခရိုင်ရှိ မိသားစု ၄၀၀ ကျော်သည် လေဆိပ်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကြောင့် အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web|date=2023-02-08|title=Kandal Families Slated for Eviction from Airport Site Renew Requests for Land Titles {{!}} CamboJA News|url=https://cambojanews.com/kandal-families-slated-for-eviction-from-airport-site-renew-requests-for-land-titles/|access-date=2024-01-09|language=en-GB}}</ref> == ဒီဇိုင်း == လေဆိပ်၏ဒီဇိုင်းသည် ကမ္ဘာ့အစိမ်းဆုံးလေဆိပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း Foster နှင့် Partners မှ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ <ref>{{Cite web|title=Techo Airport in Cambodia Will Be a Plant Haven|url=https://thursd.com/articles/techo-international-airport-cambodia|access-date=2024-03-24|language=en}}</ref> လေဆိပ်အဆောက်အဦများသည် သဘာဝအလင်းရောင်ကို အသုံးပြုရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားပြီး စိမ်းလန်းစိုပြေသော သစ်ပင်များရှိသည်။ တာမင်နယ်များကို စက်ရုံတွင်းရှိ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး စက်ရုံမှ လုံးလုံးနီးပါး အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ == လုပ်ငန်းလည်ပတ်ခြင်း == တေဇောလေဆိပ်သည် [[ဖနွမ်းပင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဖနွမ်းပင်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၏]] စီးပွားရေးလည်ပတ်မှုနှင့် နိုင်ငံတကာလေကြောင်းများအားလုံးကို အစားထိုးရန် စီစဉ်ထားပြီး လေဆိပ်ဟောင်းကို တပ်မတော်လေတပ်စခန်း အဖြစ်၊ ပြည်တွင်းလေကြောင်းခရီးစဉ်များနှင့် ပုဂ္ဂလိကဂျက်လေယာဉ်များအတွက် အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|date=2020-06-16|title=Techo International Airport – The New Phnom Penh Airport|url=https://futuresoutheastasia.com/new-phnom-penh-airport/|access-date=2023-05-23|language=en-US}}</ref> ပထမအဆင့်သည် တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၁၃ သန်းခန့် စီးနင်းနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအဆင့်တွင် သန်း ၃၀ အထိ တိုးမြှင့်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ အဆင့်သုံးဆင့်စလုံးသည် တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် သန်း ၅၀ ကို ကိုင်တွယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ <ref name=":1">{{Cite web|title=Phnom Penh New Airport Terminal 40 Percent Complete|url=https://cambodianess.com/article/phnom-penh-new-airport-terminal-60-percent-complete|access-date=16 May 2025|language=en}}</ref> လေဆိပ်သည် [[အဲယားဘတ်စ် အေ ၃၃၀|A330]] နှင့် A350s ကဲ့သို့သော အဲယားဘတ်စ် တာဝေးလေယာဉ်များကို ကိုင်တွယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ တေဇောလေဆိပ်သည် ကုန်စည်တန်ချိန် ၁၇၅,၀၀၀ တင်ဆောင်နိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ပထမအဆင့်တွင် လေဆိပ်၌ လေယာဉ်နှင့် အဆောက်အအုံကြား လူကူးတံတား အစင်း ၂၀ ရှိသည်။ === ပြေးလမ်းများ === တည်ဆောက်မှု အဆင့်သုံးဆင့်အနက် တစ်ခုစီတွင် တာဝေးလေယာဉ်ကြီးများ သယ်ဆောင်နိုင်သော ပြေးလမ်း ၄ ကီလိုမီတာ ပါဝင်သည်။ == လေကြောင်းလိုင်းနှင့် ခရီးစဉ်မြို့များ == <!-- WHEN ADDING A NEW ROUTE, OR ADDING AN END DATE FOR A ROUTE PLEASE ADD AN INDEPENDENT REFERENCE, ALSO ADD THE ROUTE AND LINK ON THE CORRESPONDING AIRPORTS ARTICLE AND THE AIRLINES ARTICLE IF IT IS A NEW DESTINATION, ANYTHING WHICH IS NOT REFERENCED WILL BE REMOVED. ALSO WHEN ADDING A NEW ROUTE, A FIRM DATE IS MANDATORY.--> {{Airport-dest-list <!-- As per WP:AIRPORTS, please do not add Domestic and International Terminals. --> <!-- --> | [[Air Cambodia]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240826-k6nw24bkk|title=Cambodia Angkor Air Plans Phnom Penh – Bangkok Dec 2024 Launch|website=Aeroroutes|access-date=26 August 2024}}</ref> [[Da Nang International Airport|Da Nang]],<ref>{{cite web|url=https://www.aircambodia.com/en/offer/-fly-direct-from-phnom-penh-to-da-nang-|title=Fly Direct From Phnom Penh to Da Nang |website=Air Cambodia official website|date=9 Dec 2025|accessdate= 9 December 2025}}</ref> [[Indira Gandhi International Airport|Delhi]],<ref>{{cite web|url= https://www.aeroroutes.com/eng/240301-k6ns24del|title=Cambodia Angkor Air Moves India Launch to June 2024|website=Aeroroutes|access-date=1 March 2024}}</ref> [[Fuzhou Changle International Airport|Fuzhou]],<ref name="Tokyo">{{cite web |title=Air Cambodia Schedules Tokyo late-Oct 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250908-k6nw25nrt |website=Aeroroutes |access-date=9 September 2025}}</ref> [[Guangzhou Baiyun International Airport|Guangzhou]],<ref name="routes febmar">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/289200/cambodia-angkor-air-febmar-2020-china-inventory-changes-as-of-30jan20/|website=RoutesOnline|access-date=4 February 2020|title=Cambodia Angkor Air Feb/Mar 2020 China inventory changes as of 30JAN20}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/242063/cambodia-angkor-air-adds-phnom-penh-guangzhou-service-from-july-2014|title=Cambodia Angkor Air Adds Phnom Penh – Guangzhou Service from July 2014|website=RoutesOnline|access-date=18 June 2014}}</ref> [[Noi Bai International Airport|Hanoi]], [[Tan Son Nhat International Airport|Ho Chi Minh City]], [[Hong Kong International Airport|Hong Kong]],<ref name="K6">{{cite web |title=Cambodia Angkor Air 1Q24 Planned Network Addition Changes – 12DEC23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231213-k61q24 |website=Aeroroutes |access-date=13 December 2023}}</ref> [[Dara Sakor International Airport|Koh Kong]],<ref>{{cite web|url=https://www.aircambodia.com/en/offer/-welcome-the-new-domestic-route-to-the-southwest-of-cambodia|title=Welcome the New Domestic Route to the Southwest of Cambodia !|website=Air Cambodia official website|date=Dec 2025|accessdate= 8 December 2025}}</ref> [[Nanning Wuxu International Airport|Nanning]],<ref>{{cite web|url=https://www.traicy.com/posts/20250421336254/|title=エア・カンボジア、国土交通省が乗り入れ許可|website=Traicy|date=21 April 2025 |access-date=23 April 2025}}</ref> [[Cam Ranh International Airport|Nha Trang]],<ref>{{cite web|url=https://www.aircambodia.com/en/offer/-hello-nha-trang-new-direct-flights-are-here-|title=Hello Nha Trang! New Direct Flights Are Here|website=Air Cambodia official website|date=9 Dec 2025|accessdate= 9 December 2025}}</ref> [[Phu Quoc International Airport|Phu Quoc]],<ref>{{cite web|url=https://www.aircambodia.com/en/offer/-phnom-penh-phu-quoc-is-launching-|title=Phnom Penh Tophu Quoc is Launching |publisher=Air Cambodia official website|access-date=8 December 2025}}</ref> [[Shenzhen Bao'an International Airport|Shenzhen]],<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Cambodia Adds Shenzhen Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250227-krns25szx |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=27 February 2025 |date=27 February 2025}}</ref> [[Siem Reap–Angkor International Airport|Siem Reap]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230814-k6ns24sai|title=Cambodia Angkor Air Files Siem Reap-Angkor International Schedule in NS24|publisher=Aeroroutes|access-date=14 August 2023}}</ref> [[Zhengzhou Xinzheng International Airport|Zhengzhou]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Cambodia Angkor Air adds Zhengzhou service in Oct 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293846/cambodia-angkor-air-adds-zhengzhou-service-in-oct-2020/ |website=Routesonline |access-date=22 September 2020}}</ref> <!-- --> | [[Air China]] | [[Beijing Capital International Airport|Beijing–Capital]]<ref>{{cite web|url=https://www.khmertimeskh.com/556398/air-china-to-start-phnom-penh-flights-from-january/|title=Air China starts Phnom Penh flights from January|publisher=KhmerTimes|access-date=6 December 2018|date=5 December 2018}}</ref> <!-- --> | [[AirAsia Cambodia]] | [[Noi Bai International Airport|Hanoi]],<ref>{{cite web |title=AirAsia Cambodia will further expand its route network by launching a new service between Phnom Penh and Hanoi|url=https://www.khmertimeskh.com/501593709/airasia-cambodia-strengthens-regional-presence-with-new-vietnam-flight-routes/|website=khmertimeskh|date=17 November 2024 |access-date=18 November 2024}}</ref> [[Tan Son Nhat International Airport|Ho Chi Minh City]],<ref>{{cite web |title=AirAsia Cambodia 4Q24 International Service Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241105-kt4q24int |website=Aeroroutes |access-date=5 November 2024}}</ref> [[Kuala Lumpur International Airport|Kuala Lumpur–International]],<ref>{{cite web |title=AirAsia Cambodia Plans Kuala Lumpur Launch in August 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240722-ktaug24kul |website=Aeroroutes |access-date=22 July 2024}}</ref> [[Siem Reap–Angkor International Airport|Siem Reap]]<ref>{{cite web|last=Liu|first=Jim|title=AirAsia Cambodia Outlines Initial Operations From May 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240319-ktmay24|website=AeroRoutes|access-date=19 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[Asiana Airlines]] | [[Incheon International Airport|Seoul–Incheon]]<ref name="ReferenceA">{{OAGWorldAug2025Ref|title=Seoul, Korea Republic Of SEL|pages=1186-1190}}</ref> <!-- --> | [[Bangkok Airways]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="ReferenceB">{{OAGWorldAug2025Ref|title=Bangkok, Thailand BKK|pages=109-113}}</ref><ref name="Transfer">{{cite web |title=Phnom Penh Krong Ta Khmau Enters Operation in early-Sep 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250721-ktisep25 |website=Aeroroutes |access-date=22 July 2025}}</ref> <!-- --> | [[Cambodia Airways]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]],<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283560/cambodia-airways-adds-bangkok-service-from-april-2019|title=Cambodia Airways adds Bangkok service from April 2019|website=RoutesOnline|access-date=26 March 2019}}</ref> [[Changsha Huanghua International Airport|Changsha]],<ref name="camb1">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240902-krnw24cnh|title=Cambodia Airways 4Q24 China Network Additions|website=AeroRoutes|access-date=2 September 2024}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> [[Chengdu Tianfu International Airport|Chengdu–Tianfu]],<ref name="International">{{cite web |title=Chengdu Tianfu NS23 International Network – 21Mar23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230321-tfuns23 |website=Aeroroutes |access-date=21 March 2023}}</ref> [[Chongqing Jiangbei International Airport|Chongqing]], [[Guangzhou Baiyun International Airport|Guangzhou]],<ref name="camb1"/> [[Haikou Meilan International Airport|Haikou]], [[Hong Kong International Airport|Hong Kong]],<ref>{{cite web |title=Cambodia Airways Adds Phnom Penh – Hong Kong in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250217-krns25hkg |website=Aeroroutes |access-date=17 February 2025}}</ref> [[Dara Sakor International Airport|Koh Kong]],<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250414-krns25dsy|title=Cambodia Airways Begins Phnom Penh – Dara Sakor Route in 2Q25|website=Aeroroutes|date=Apr 2025|accessdate=14 April 2025}}</ref> [[Kuala Lumpur International Airport|Kuala Lumpur–International]],<ref>{{cite web|title=Cambodia Airways Plans Kuala Lumpur mid-April 2024 Launch|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240404-krns24kul}}</ref> [[Macau International Airport|Macau]], [[Penang International Airport|Penang]],<ref>{{cite web |title=Cambodia Airways Adds Penang Service in late-2Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250515-krjun25pen |website=Aeroroutes |access-date=15 May 2025}}</ref> [[Sanya Phoenix International Airport|Sanya]],<ref>{{cite web |title=Cambodia Airways to commence Phnom Penh-Sanya-Singapore service in Dec-2023 |url=https://centreforaviation.com/news/cambodia-airways-to-commence-phnom-penh-sanya-singapore-service-in-dec-2023-1237211 |website=CAPA |publisher=Informa Markets |date=30 November 2023 |url-access=subscription}}</ref> [[Shenzhen Bao'an International Airport|Shenzhen]],<ref>{{Cite web | url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288180/cambodia-airways-adds-chengdu-shenzhen-service-in-w19/ | title=Cambodia Airways adds Chengdu / Shenzhen service in W19}}</ref> [[Siem Reap–Angkor International Airport|Siem Reap]], [[Changi Airport|Singapore]],<ref>{{cite web |title=Cambodia Airways Moves Singapore Service Addition to Dec 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221011-krdec22sin |website=AeroRoutes |date=11 October 2022}}</ref> [[Wattay International Airport|Vientiane]]<ref>{{cite web|title=New flight connects Cambodia and Laos|url=https://www.asiantrails.travel/latest-news/new-flight-cambodia-laos/|website=Asian Trails|access-date=January 30, 2026}}</ref>, [[Yangon International Airport|Yangon]] (begins 20 March 2026)<ref>{{cite web|title=Cambodia Airways to fly Phnom Penh-Yangon route|url=https://www.ttrweekly.com/site/2026/03/cambodia-airways-to-fly-phnom-penh-yangon-route/?fbclid=IwU0ZQTwQe841leHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZAo2NjI4NTY4Mzc5AAEelNh28fR5FS4-YHZM4ul5dbqm7Co0TiEOjrf8xyl57c89tnCPNaLiZwKDaQU_aem_BU3miq2xbN2mqXor8pimTA}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific]] | [[Hong Kong International Airport|Hong Kong]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Hong Kong (SAR) China HKG|pages=543-547}}</ref><ref>{{cite web |title=Relocation Phnom Penh International Airport (PNH) to Techo International Airport (KTI)|url=https://www.cathaypacific.com/cx/en_SG/prepare-trip/travel-advisories/relocation-pnh-to-kti.html |website=Cathay Pacific |date=15 July 2025 |access-date=20 July 2025}}</ref> <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan International Airport|Taipei–Taoyuan]]<ref name="ReferenceC">{{OAGWorldAug2025Ref|title=Taipei, Chinese Taipei TPE|pages=1253-1255}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.china-airlines.com/de/en/discover/news/travel-advisory?travelAlert=38948-7030|title=Travel Advisory|website=China Airlines|access-date=8 September 2025}}</ref> <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | [[Kunming Changshui International Airport|Kunming]], [[Shanghai Pudong International Airport|Shanghai–Pudong]], [[Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan]] <!-- --> | [[China Southern Airlines]] | [[Guangzhou Baiyun International Airport|Guangzhou]]<ref>{{cite web|url=https://www.csair.com/mcms/mcmsNewSite/en/us/build/index.html?page=jbzctz&title=Notice%20on%20the%20Relocation%20of%20CZ%27%20Flights%20To%20and%20From%20Phnom%20Penh%20International%20Airport%20to%20Techo%20International%20Airport|title=Notice on Regarding the Relocation of China Southern Airlines' Flights To and From Phnom Penh International Airport (PNH) to Techo International Airport (KTl)|website=China Southern Airlines|date=25 August 2025|access-date=8 September 2025}}</ref> <!-- --> | [[Emirates (airline)|Emirates]] | [[Dubai International Airport|Dubai–International]],<ref>{{OAGWorldMay2025Ref|title=Dubai, United Arab Emirates DXB|pages=337-343}}</ref><ref name="ek">{{cite web |title=Emirates Resumes Phnom Penh Service in 2Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240229-ek2q24pnh |website=Aeroroutes |access-date=29 February 2024}}</ref> [[Changi Airport|Singapore]]<ref name="ek"/> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayed International Airport|Abu Dhabi]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241125-eyns25|title=Etihad 2025 Network Expansion|work=Aeroroutes|access-date=25 November 2024}}</ref> <!-- --> | [[EVA Air]] | [[Taoyuan International Airport|Taipei–Taoyuan]]<ref name="ReferenceC">{{OAGWorldAug2025Ref|title=Taipei, Chinese Taipei TPE|pages=1253-1255}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.evaair.com/en-global/about-eva-air/news/travel-news/2025-08-08-pnh-kti-news.html|title=Starting from September 9, 2025, all our flights departing from or arriving in Phnom Penh will be operated at Techo International Airport (KTI)|website=EVA Air|date=8 August 2025|access-date=8 September 2025}}</ref> <!-- --> | [[Indonesia AirAsia]] | [[Soekarno–Hatta International Airport|Jakarta–Soekarno-Hatta]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230328-qzcgk|title=Indonesia AirAsia Expands Jakarta Network From April 2023|website=Aeroroutes|date=28 March 2023|access-date=28 March 2023}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Incheon International Airport|Seoul–Incheon]]<ref name="ReferenceA">{{OAGWorldAug2025Ref|title=Seoul, Korea Republic Of SEL|pages=1186-1190}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kemate.koreanair.com/global/s/aa-gknewsview?language=en_US&nId=a1cTJ000005IcITYA0&rg=South%20East%20Asia&selectCa=All|title=Notice of Airport Code Change (PNH to KTI, Effective 9 September 2025)|date=12 August 2025|access-date=8 September 2025}}</ref> <!-- --> | [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur International Airport|Kuala Lumpur–International]]<ref>{{Cite web|url=https://www.khmertimeskh.com/50962844/malaysia-airlines-set-to-resume-direct-flights-to-cambodia-from-november-19/|title=Malaysia Airlines set to resume direct flights to Cambodia from November 19 – Khmer Times|date=November 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Transition of Flight Operations in Phnom Penh International Airport (PNH) to Techo International Airport (KTI) Effective 9 September 2025 |url=https://www.malaysiaairlines.com/sg/en/mh-media-centre/important-for-you/techo-airport-transition.html |website=Malaysia Airlines |date=16 July 2025 |access-date=19 July 2025 |archive-date=21 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250821124251/https://www.malaysiaairlines.com/sg/en/mh-media-centre/important-for-you/techo-airport-transition.html |url-status=dead }}</ref>{{better source needed|independent source needed|date=August 2025}} <!-- --> | {{nowrap|[[Myanmar Airways International]]}} | [[Yangon International Airport|Yangon]]<ref>{{cite web|title=MAI moves Phnom Penh flights to Techo Airport from 9 Sept|url=https://www.gnlm.com.mm/mai-moves-phnom-penh-flights-to-techo-airport-from-9-sept/}}</ref> <!-- --> | [[PAL Express]] | [[Ninoy Aquino International Airport|Manila]]<ref>{{cite web|url=https://www.philippineairlines.com/ph/en/newsevent-listingpage/travel-advisory/transfer-of-PAL-phnom-penh-flights-to-krong-ta-khmau-techo-international-airport.html|title=PAL Advisory: Transfer of PAL Phnom Penh flights to Krong Ta Khmau Techo International Airport|website=Philippine Airlines|date=31 July 2025|access-date=8 September 2025|archive-date=18 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250918170732/https://www.philippineairlines.com/ph/en/newsevent-listingpage/travel-advisory/transfer-of-PAL-phnom-penh-flights-to-krong-ta-khmau-techo-international-airport.html|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways]] |[[Hamad International Airport|Doha]], [[Tan Son Nhat International Airport|Ho Chi Minh City]]<ref>{{cite web|url=https://www.qatarairways.com/en-kh/transition-to-KTI-airport.html|title=Announcing an airport change at Phnom Penh Airport|website=Qatar Airways|access-date=8 September 2025}}</ref> <!-- --> | [[Shenzhen Airlines]] | [[Shenzhen Bao'an International Airport|Shenzhen]]<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/shenzhen-airlines-to-relocate-operations-to-techo-takhmao-international-airport-1330372|title=Shenzhen Airlines to relocate operations to Techo Takhmao International Airport|website=Center for Aviation|date=2 September 2025|access-date=8 September 2025}}</ref> <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Changi Airport|Singapore]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Singapore, Singapore SIN|pages=1214-1219}}</ref><ref>{{cite web |title=Relocation of Phnom Penh airport operations |url=https://www.singaporeair.com/en_UK/sg/corporate/newsroom/newsalert-listing/relocation-of-phnom-penh-airport-operations/ |website=Singapore Airlines |access-date=15 March 2026 |archive-date=16 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916061529/https://www.singaporeair.com/en_UK/sg/corporate/newsroom/newsalert-listing/relocation-of-phnom-penh-airport-operations/ |url-status=dead }}</ref> <!-- --> | [[Sky Angkor Airlines]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]],<ref>{{cite web|title=Sky Angkor Airlines to launch Phnom Penh-Bangkok service from Feb-2026|url=https://centreforaviation.com/news/sky-angkor-airlines-to-launch-phnom-penh-bangkok-service-from-feb-2026-1346283|website=CAPA|access-date=January 30, 2026}}</ref> [[Changsha Huanghua International Airport|Changsha]],{{citation needed|date=September 2025}} [[Chengdu Tianfu International Airport|Chengdu–Tianfu]],<ref>{{cite web|title=Fly with Sky Angkor Airlines this February 2026! 💙✈️|url=https://web.facebook.com/skyangkorairlines/posts/%EF%B8%8F-fly-with-sky-angkor-airlines-this-february-2026-%EF%B8%8Fplanning-your-next-trip-check/1233641618913358/?_rdc=1&_rdr#|website=Facebook|access-date=February 4, 2026}}</ref> [[Macau International Airport|Macau]], [[Quanzhou Jinjiang International Airport|Quanzhou]],<ref>{{Cite web |title=‌开航｜9月19日起，天空吴哥航空开通金边=泉州航线，每周2班 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/8LCpoXB6YQKeWmclBxaWsQ |access-date=26 September 2025}}</ref> [[Incheon International Airport|Seoul–Incheon]], [[Shanghai Pudong International Airport|Shanghai–Pudong]]<br />'''Seasonal:''' [[Gaya Airport|Gaya]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Sky Angkor Schedules Gaya Service in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250929-zanw25gay |website=AeroRoutes |access-date=30 September 2025 |date=29 September 2025}}</ref> <!-- --> | [[Spring Airlines]] | [[Chengdu Tianfu International Airport|Chengdu–Tianfu]], [[Guangzhou Baiyun International Airport|Guangzhou]], [[Shanghai Pudong International Airport|Shanghai–Pudong]], [[Shenzhen Bao'an International Airport|Shenzhen]], [[Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an]]<ref>{{cite web |title=Spring Airlines NW24 Xi'An International Service Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241030-9cnw24xiy |website=Aeroroutes |access-date=30 October 2024}}</ref><ref name="Transfer"/> <!-- --> | [[Thai AirAsia]] | [[Don Mueang International Airport|Bangkok–Don Mueang]]<ref name="ReferenceB">{{OAGWorldAug2025Ref|title=Bangkok, Thailand BKK|pages=109-113}}</ref> <!-- --> | [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="ReferenceB">{{OAGWorldAug2025Ref|title=Bangkok, Thailand BKK|pages=109-113}}</ref><ref name="Thai">{{cite web |title=Thai Airways International Resumes Mainline Phnom Penh Service From mid-Aug 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230807-tgaug23pnh |website=Aeroroutes |access-date=7 August 2023}}</ref><ref name="Transfer"/> <!-- --> | [[Thai VietJet Air]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="ReferenceB">{{OAGWorldAug2025Ref|title=Bangkok, Thailand BKK|pages=109-113}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.ttrweekly.com/site/2022/02/thai-vietjet-resumes-phnom-penh-flights/| title=Thai Vietjet resumes Phnom Penh flights| date=February 2022| access-date=21 July 2025| archive-date=5 February 2023| archive-url=https://web.archive.org/web/20230205183344/https://www.ttrweekly.com/site/2022/02/thai-vietjet-resumes-phnom-penh-flights/| url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Istanbul Airport|Istanbul]]<ref>{{cite web |title=Turkish Airlines Adds Phnom Penh Service in Dec 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250304-tknw25pnh|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Vietnam Airlines]] | [[Noi Bai International Airport|Hanoi]],<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Hanoi, Viet Nam HAN|pages=522-524}}</ref> [[Tan Son Nhat International Airport|Ho Chi Minh City]],<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Ho Chi Minh City, Viet Nam SGN|pages=538-541}}</ref> [[Wattay International Airport|Vientiane]]<ref name="khmertimeskh.com">{{cite web|title=Vietnam Airlines moves operations to the new airport in Phnom Penh|url=https://www.khmertimeskh.com/501743019/vietnam-airlines-moves-operations-to-the-new-airport-in-phnom-penh/}}</ref> <!-- --> | [[XiamenAir]] | [[Chongqing Jiangbei International Airport|Chongqing]],<ref>{{cite web |title=Xiamen Airlines Adds Chongqing – Phnom Penh From late-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240611-mfjun24ckg |website=AeroRoutes |access-date=11 June 2024}}</ref> [[Fuzhou Changle International Airport|Fuzhou]], [[Xiamen Gaoqi International Airport|Xiamen]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275287/xiamen-airlines-plans-phnom-penh-flights-in-w17|title=Xiamen Airlines plans Phnom Penh flights in W17|website=RoutesOnline|access-date=18 October 2017}}</ref><ref name="Transfer"/> <!-- --> }} ===Cargo=== {{more citations needed section|date=September 2025}} {{Airport-dest-list | [[Cathay Pacific|Cathay Cargo]] | [[Hong Kong International Airport|Hong Kong]], [[Penang International Airport|Penang]], [[Changi Airport|Singapore]]<ref>{{cite web|url=http://www.phnompenhpost.com/business/cathay-open-air-freight-cambodia|title=Cathay to open air freight Cambodia|publisher=Phnom Penh Post|date=5 November 2014|access-date=5 November 2014}}</ref> <!-- --> | [[K-Mile Air]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | [[Pattaya Airways]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | [[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]] | [[Suvarnabhumi Airport|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Hamad International Airport|Doha]], [[Rajiv Gandhi International Airport|Hyderabad]], [[Yangon International Airport|Yangon]] }} [[File:Techo International Airport Destination Map.png|center|500px|thumb|Techo International Airport - Destination Map (February 2026). Red shows regularly connected countries with both passenger and cargo operations. Blue shows Cambodia, where the airport is located.]] == ဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့မှစတင်၍ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]]၏ [[ဖနွမ်းပင်မြို့]]သို့ ဆိုက်ရောက်မည့်ခရီးစဉ်များနှင့် ဖနွမ်းပင်မြို့မှထွက်ခွါမည့်ခရီးစဉ်များအားလုံးကို Phnom Penh International Airport (PNH) အစား အသစ်လေဆိပ်ဖြစ်တဲ့ Techco International Airport (KTI) တွင် ပြောင်းလဲဆင်းသက်/ထွက်ခွါပျံသန်းသွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ == ဖတ်ရှုရန် == * [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များ|ကမ္ဘောဒီးယားရှိ လေဆိပ်များစာရင်း]] * [[ကမ္ဘောဒီးယားလေကြောင်းလိုင်းများစာရင်း]] == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ခမာဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] ekdej44jfj1ric0m0yadjwqaefuheyc 0 272865 1047177 1043333 2026-08-07T16:49:52Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047177 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix =[[ဗိုလ်ချုပ်]] (ငြိမ်း)<br> [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] | name = ထင်ကျော်သူ | office1 = [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] <br> ဒုတိယဝန်ကြီး |appointer1= မင်းအောင်လှိုင် |minister1 = [[တင်အောင်စန်း]] | term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၅ | term_end1 = | predecessor1 = ''ကိုယ်တိုင်'' | successor1 = | office2 = [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ် | term_start2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | constituency2 = [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်းမဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂)]] |majority2= [[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်|အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်ဖြင့်]] |predecessor2 = မိုးမိုးစုကြည် {{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} |successor2 = အောင်ပြည့်ဖြိုး <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အစားထိုး ဖြည့်စွက်ကြောင်းကြေညာခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/82260 |access-date=2026-04-29 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> <br>{{small|([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])}} <br>{{small|( [[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်|အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်ဖြင့်]])}} | office3 = [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၃) <br> ဒုတိယဝန်ကြီး | 1blankname3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata3 = [[ညိုစော]] |president3= [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီ သမ္မတ (တာဝန်))}} |appointer3= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |minister3 = [[မောင်မောင်တင့်]] | status = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''မရှိ'' | successor3 = ''ကိုယ်တိုင်'' | office4 =[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၃) ဒုတိယဝန်ကြီး <br> |leader4 = [[အောင်နိုင်ဦး]] <br> [[မောင်မောင်တင့်]] | term_start4 = ၆ မေ ၂၀၂၄ | term_end4 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | predecessor4 = ''မရှိ'' | successor4 = ''ဝန်ကြီးဌာနဖျက်သိမ်း'' | office5 =[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၂) ဒုတိယဝန်ကြီး | term_start5 = ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | term_end5 = ၆ မေ ၂၀၂၄ | predecessor5 = ''ဝန်ကြီးဌာနစတင်ဖွဲ့စည်း'' | successor5 = ''မရှိ'' |leader5 = [[အောင်နိုင်ဦး]] | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[မြန်မာပြည်]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | citizenship = | nationality = | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = ခင်နန္ဒာမြင့် | relations = | children = | mother = | father = | education = | alma_mater = | occupation = | profession = | known_for = | committees = | awards = [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] | signature = | signature_alt = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = | serviceyears = | rank = [[ဗိုလ်ချုပ်]] | unit = လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများ ညွန်ကြားရေးမှူးရုံး | commands = | battles = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> }} '''ဦးထင်ကျော်သူ''' သည် မြန်မာ့ တပ်မတော် အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ လက်ရှိတွင် [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် လျှက်ရှိသည်။ ယင်းမတိုင်မီက နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန(၃)၊ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၃)၊(၂) တို့၏ ဒုဝန်ကြီးများ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဗိုလ်ချုပ် ထင်ကျော်သူ သည် တပ်မတော် လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများ ညွန်ကြားရေးမှူးရုံး၏ ညွန်ကြားရေးမှူး အဖြစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက် တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး အစိုးရအဖွဲ့ထဲသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်မှာ ကြည်း - ၁၇၆၄၈ ဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး)|ဗသက]] အမှတ်စဉ် ၆၄ သို့ တက်ရောက်ပြီး တပ်မတော်အရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပြည်ပနိုင်ငံများရှိ မြန်မာစစ်သံမှူးရုံးများတွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် မြန်မာစစ်သံမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ထင်ရှားခဲ့သည့် စစ်သံမှူးနေရာမှာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြန်မာစစ်သံ (ကြည်း၊ရေ၊လေ)ရာထူးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docs19/25.Sept_.14_mal.pdf|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မြန်မာသံရုံးနှင့်စစ်သံရုံးမိသားစုများ၊ပညာတော်သင်များအားတွေ့ဆုံ |work=၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက် ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ(၈)|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် ရာထူးဖြင့် ငွေစက္ကူထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းအပါအဝင် လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများ ညွန်ကြားရေးမှူးရုံး၏ ညွန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ယင်းနောက် ထိုရာထူးနေရာမှာပင် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ် အဆင့် တိုးခဲ့သည်။ == ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာခြင်း == ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက် တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကရုံးဝန်ကြီးဌာန (၂) သို့ ဒုဝန်ကြီး အဖြစ်ဖြင့် အရပ်ဝတ်လဲကာ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%9B%E1%80%95%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%81%85%E1%81%85%E1%81%86%E1%81%86%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB_%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%80%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF_%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8C%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BA|title=ရပခတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် လှမိုးနဲ့ တပ်မ ၅၅၊ ၆၆ တပ်မမှူးတွေကိုဖြုတ်ချပြီး အရံအင်အားပို့၊ ရေချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးအောင်နဲ့ ကကလုံညွှန်မှူး ဗိုလ်ချုပ် ထင်ကျော်သူကို စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာနတွေမှာ ခန့်အပ်|work=မြေလတ်အသံ|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/50337|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၆ / ၂၀၂၄ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လပြည့်ကျော် ၁၄ ရက် (၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၀ရက်) ဒုတိယဝန်ကြီးခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေ ၆ ရက် တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကရုံးဝန်ကြီးဌာန (၃) သို့ ဆက်လက်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/book/2547|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၃၅/၂၀၂၄ ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်ထုတ် အတွဲ (၇၇)၊ အမှတ် (၂၂) ပြန်တမ်းစာစောင်|access-date=၄ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၆ မေ ၂၀၂၄}}</ref>ယင်းဝန်ကြီးဌာနသည် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]] စသည်တို့ကို ကြီးကြပ်ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://ratb.gov.mm/index.php/en/niungngntteaaciimnaupkhuprekeaangciiukktttthrunwnkiitthaan3-pnnytheaangcuwnkiinng-wnthmmaa|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန(၃)၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့်ဝန်ထမ်းများ စုပေါင်းနေ့လယ်စာစားပွဲပြုလုပ်|work=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ }}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန (၃) ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ဆက်လက်ပါဝင် ထမ်းဆောင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73082|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၉၉၂၅ }}</ref> == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု == ဦးထင်ကျော်သူသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] တွင် ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ကိုယ်စားပြုပြီး အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်ဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ် ၌ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။မရမ်းကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားလွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး၊ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်တစ်ဦး၊ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး အစားထိုးဖြည့်စွက်ခြင်းနှင့် တပ်မ​တော်သား တိုင်း​ဒေသကြီးကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး အစားထိုး​ပြောင်းလဲ |url=https://news-eleven.com/article/311559 |access-date=2026-04-30 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ဆက်လက်ပါဝင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ရရှိသောဆု == ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် စစ်မှုထမ်း သင်္ဂဟတံဆိပ် <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2020-10/Vol-72%2CNo-6.pdf|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးး(၃/၂၀၁၉)ဘွဲ့ထူးချီးမြှင့်ခြင်း|work=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၉ }}</ref> နှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] တို့ ချီးမြှင့်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-12/2-2021.pdf|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)နိုင်ငံတော်သမ္မတ မှ ဘွဲ့ထူး၊ဂုဏ်ထူးချီးမြှင့်မှု|work=SAC Office Myanmar|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁|archive-date=5 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260705020520/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-12/2-2021.pdf|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၄/၂၀၂၆ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ဖြစ်သော ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80511 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|MISSING| }}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] fyt1h2ma6r255q1gnp4vzydk31la9kz 0 273122 1047259 897118 2026-08-07T18:19:22Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု */ 1047259 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party|name=ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ|colorcode=#FF0000|lang1=အင်္ဂလိပ်|name_lang1=United Nationalities Democracy Party - UNDP|president=ဦးဒေးဗစ်လှမြင့်|blank1_title=မှတ်ပုံတင်အမှတ်|blank1_info=၃၈|country=မြန်မာနိုင်ငံ|founded={{start date and age|2023|11|7}}}} '''ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ''' (အင်္ဂလိပ်: United Nationalities Democracy Party, အတိုကောက် UNDP) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအခြေစိုက် နိုင်ငံရေးပါတီ ဖြစ်သည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌသည် ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ (UNDP) သည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ထားသည့် ပါတီဖြစ်သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် တိုင်းဒေသကြီးများ၌ အဓိကထား ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ပါတီဖြစ်ပြီး စည်းလုံးညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ မဟာမိတ်အဖွဲ့ (UNA) ၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/2893/|title=၉၀ ရွေးကောက်ပွဲနိုင် အမတ်များ ဦးဆောင်သည့်ပါတီ တိုင်းဒေသကြီးများတွင် အဓိကထား ယှဉ်ပြိုင်မည်|accessdate=8 August 2025|publisher=Myanmar Now}}</ref> == ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း == အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၃၈) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/46979|title=ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ (United Nationalities Democracy Party)ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|accessdate=9 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပါတီရုံးချုပ်သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ တာမွေမြို့နယ်၊ ကျောက်မြောင်း၊  မနောဟရလမ်း၊ ပထမထပ်၊ အမှတ် (၈) တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ == ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု == ===စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု=== <ref>{{cite|web|url=https://www.moi.gov.mm/news/79994|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နိုင်ငံရေးပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှု အခြေအနေ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း}}</ref> {| class="wikitable !ရွေးကောက်ပွဲ !ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သော မဲဆန္ဒနယ် !ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သော ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !မဲစုစုပေါင်း !မဲရရှိမှုရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲဦးဆောင်သူ |- |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]] |၁၄ |၁၆ |၂၅၂၄၉ |၀.၁၉ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === အမျိုးသားလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|224|hex=#218883}} |9,554 |0.04% |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|၀|224|hex=#218883}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} |8,905 |0.03% |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | - | - |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|29|hex=#FF000}} | - | - |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|၀|29|hex=#FF000}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} == ပြင်ပလင့်ခ် == * {{Facebook|https://www.facebook.com/UNDP2019|name=United Nationalities Democracy Party - UNDP}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] 2ld3rl1aq8ha58vdjv915st11yodr21 1047260 1047259 2026-08-07T18:20:17Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု */ 1047260 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party|name=ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ|colorcode=#FF0000|lang1=အင်္ဂလိပ်|name_lang1=United Nationalities Democracy Party - UNDP|president=ဦးဒေးဗစ်လှမြင့်|blank1_title=မှတ်ပုံတင်အမှတ်|blank1_info=၃၈|country=မြန်မာနိုင်ငံ|founded={{start date and age|2023|11|7}}}} '''ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ''' (အင်္ဂလိပ်: United Nationalities Democracy Party, အတိုကောက် UNDP) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအခြေစိုက် နိုင်ငံရေးပါတီ ဖြစ်သည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌသည် ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ (UNDP) သည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ထားသည့် ပါတီဖြစ်သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် တိုင်းဒေသကြီးများ၌ အဓိကထား ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ပါတီဖြစ်ပြီး စည်းလုံးညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ မဟာမိတ်အဖွဲ့ (UNA) ၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/2893/|title=၉၀ ရွေးကောက်ပွဲနိုင် အမတ်များ ဦးဆောင်သည့်ပါတီ တိုင်းဒေသကြီးများတွင် အဓိကထား ယှဉ်ပြိုင်မည်|accessdate=8 August 2025|publisher=Myanmar Now}}</ref> == ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း == အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၃၈) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/46979|title=ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ (United Nationalities Democracy Party)ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|accessdate=9 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပါတီရုံးချုပ်သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ တာမွေမြို့နယ်၊ ကျောက်မြောင်း၊  မနောဟရလမ်း၊ ပထမထပ်၊ အမှတ် (၈) တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ == ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု == ===စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု=== <ref>{{citeweb|url=https://www.moi.gov.mm/news/79994|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နိုင်ငံရေးပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှု အခြေအနေ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း}}</ref> {| class="wikitable !ရွေးကောက်ပွဲ !ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သော မဲဆန္ဒနယ် !ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သော ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !မဲစုစုပေါင်း !မဲရရှိမှုရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲဦးဆောင်သူ |- |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]] |၁၄ |၁၆ |၂၅၂၄၉ |၀.၁၉ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === အမျိုးသားလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|224|hex=#218883}} |9,554 |0.04% |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|၀|224|hex=#218883}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} |8,905 |0.03% |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | - | - |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|29|hex=#FF000}} | - | - |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|၀|29|hex=#FF000}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} == ပြင်ပလင့်ခ် == * {{Facebook|https://www.facebook.com/UNDP2019|name=United Nationalities Democracy Party - UNDP}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] cwxy2mxibsms5qnnnuzkqd4q6a5nxmf 1047346 1047260 2026-08-08T11:18:59Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု */ 1047346 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party|name=ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ|colorcode=#FF0000|lang1=အင်္ဂလိပ်|name_lang1=United Nationalities Democracy Party - UNDP|president=ဦးဒေးဗစ်လှမြင့်|blank1_title=မှတ်ပုံတင်အမှတ်|blank1_info=၃၈|country=မြန်မာနိုင်ငံ|founded={{start date and age|2023|11|7}}}} '''ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ''' (အင်္ဂလိပ်: United Nationalities Democracy Party, အတိုကောက် UNDP) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအခြေစိုက် နိုင်ငံရေးပါတီ ဖြစ်သည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌသည် ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ (UNDP) သည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ထားသည့် ပါတီဖြစ်သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် တိုင်းဒေသကြီးများ၌ အဓိကထား ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ပါတီဖြစ်ပြီး စည်းလုံးညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ မဟာမိတ်အဖွဲ့ (UNA) ၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/2893/|title=၉၀ ရွေးကောက်ပွဲနိုင် အမတ်များ ဦးဆောင်သည့်ပါတီ တိုင်းဒေသကြီးများတွင် အဓိကထား ယှဉ်ပြိုင်မည်|accessdate=8 August 2025|publisher=Myanmar Now}}</ref> == ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း == အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၃၈) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/46979|title=ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ (United Nationalities Democracy Party)ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|accessdate=9 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပါတီရုံးချုပ်သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ တာမွေမြို့နယ်၊ ကျောက်မြောင်း၊  မနောဟရလမ်း၊ ပထမထပ်၊ အမှတ် (၈) တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ == ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု == ===စုစုပေါင်းမဲရရှိမှု=== {| class="wikitable !ရွေးကောက်ပွဲ !ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သော မဲဆန္ဒနယ် !ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သော ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !မဲစုစုပေါင်း !မဲရရှိမှုရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲဦးဆောင်သူ |- |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]] |၁၄ |၁၆ |၂၅၂၄၉ |၀.၁၉ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |}<ref>{{citeweb|url=https://www.moi.gov.mm/news/79994|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နိုင်ငံရေးပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှု အခြေအနေ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း}}</ref> === အမျိုးသားလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|224|hex=#218883}} |9,554 |0.04% |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|၀|224|hex=#218883}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} |8,905 |0.03% |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | - | - |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} === တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] |{{Composition bar|၀|29|hex=#FF000}} | - | - |ပယ်ဖျက်ခဲ့။ |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|၀|29|hex=#FF000}} | | | |ဦးဒေးဗစ်လှမြင့် |} == ပြင်ပလင့်ခ် == * {{Facebook|https://www.facebook.com/UNDP2019|name=United Nationalities Democracy Party - UNDP}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] 0nblq7j4lx01rhhskn757nnx0m6mucz 0 274288 1047019 948575 2026-08-07T13:36:34Z Dr Lotus Black 31011 1047019 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ဖါတလုံး ခေါင်းကျား | image = Pha Ta Lone Gaung Kyar film poster.jpg | caption = ရုပ်ရှင်ပိုစတာ | director = ဘရှင် | producer = | based_on = | screenplay = | starring = {{plainlist|*[[ခင်မောင် (သရုပ်ဆောင်)|ခင်မောင်]] *[[ဇေယျ၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ဇေယျ]] *[[မေရီမြင့်]] *[[မေဆန်း]] }} | music = | cinematography = | editing = | studio = [[အေဝမ်းဖလင်]] | distributor = | released = ၁၉၅၄ | runtime = ၁၃၇ မိနစ် | country = မြန်မာ | language = မြန်မာ | budget = | gross = }} '''''ဖါတလုံး ခေါင်းကျား''''' သည် [[အေဝမ်းဖလင်]]မှ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင်မှ ရိုက်ကူးပြီး သရုပ်ဆောင်များအဖြစ် [[ခင်မောင်၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ခင်မောင်]]၊ [[ဇေယျ၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ဇေယျ]]၊ [[မေရီမြင့်]]၊ [[မေဆန်း]] တို့ ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ထားကြသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=မွေးနေ့ရက်မြတ်မင်္ဂလာကျရောက်လာတဲ့ မန္တလေးသိန်းဇော် |url=https://www.mmload.com/news/27981 |work=Myanmarload}}</ref><ref>{{cite news |title=မှုန်နံ့သာ၊ ကျော်ကျော်နှင့်မောင်မိုးသူ |url=https://www.moemaka.com/2019/07/blog-post_64.html?m=1 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=မြန်မာ့ရုပ်ရှင် နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaaruprng-ncttcraapnny-athimamtt-5 |work=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=Freereader |url=https://www.free4readers.com/v3/article_body.php?file=34037 |work=free4readers |accessdate=13 September 2025 |archivedate=19 August 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220819192647/https://www.free4readers.com/v3/article_body.php?file=34037 }}</ref><ref>{{cite news |title=မြန်မာ့ရုပ်ရှင် နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ် အေဝမ်းကြည်အေးနှင့် ရုပ်ရှင်စကားဝိုင်း |url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaaruprng-ncttcraapnny-athimamtt-aewmknnyaenng-ruprngckaawiung |work=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ထိုကားကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။ မူလက အသံတိတ်အဖြစ်ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားကို ပြန်လည်ရိုက်ကူးခြင်းဖြစ်သည်။ ===ဇာတ်လမ်း=== ဘုရင့်သားတော် ဘုရင်လောင်း သတိုးရှိန် (ခင်မောင်)သည် တက္ကသိုလ်ကျောင်းမှ အပြန် ဖခမည်းတော် နတ်ရွာစံခဲ့သဖြင့် တိုင်းပြည်ပြန်အရောက် ဘိသိက်မခံခင် လောကလူ့သဘာဝကို သိရှိလိုက်နာ မှတ်သားမိရန်နှင့် သူ၏အိပ်မက်ထဲမှ တွေ့ရှိရသောဇနီးသည် ရူပဝတီ (မေရီမြင့်)ကို ရှာဖွေထွက်ပြီးညီ၊ အစ်မ၊ အစ်ကို၊ ကျောင်းနေဖက်သူငယ်ချင်း၊ ကျေးကျွန် အဆွေခင်ပွန်း စသည်တို့အထဲမှ အဆိုးအကောင်းခွဲခြားကာ ဆက်ဆံကြပုံများကို ဖော်ပြထားပြီး နောက်ဆုံး မေရီမြင့်နှင့် တွေ့ဆုံကာ ပန်းကုံးစွပ်ခံရပုံ၊ ပြည်တော်ပြန်ရပုံ စသော ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ မင်းသားသည် လူကြောင်အရူး၊ စတန့်၊ အလှ၊ အတည်၊ အလွမ်းအကြမ်း၊ အနု စသည်ဖြင့် စရိုက်အမျိုးမျိုးဖြင့် သရုပ်ဆောင်မှုတွင် တစ်ဘာသာစီ ထူးခြားပြောင်မြောက်လှသည်။ ခင်မောင်သည် သူနှင့်သူ့စရိုက် အလွန်အံကိုက်လှသော ဖာတစ်လုံးခေါင်းကျား မင်းသားအဖြစ် ဇာတ်ဆောင်မှု အထူးပြောင်မြောက်သည်။ သူ သရုပ်ဆောင် သွက်ပုံမှာ သရုပ်ဆောင်နေသည်ဟု မထင်ရဘဲ တကဲ့အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို တွေ့မြင်နေရသကဲ့ ဖြစ်ပါသည်။ ရုပ်ရည်ချောမောလှပသော မင်းသမီး မေရီမြင့်က ဘုရင့်သမီးတော်ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ခုနှစ်ပြည်ထောင်မှ မင်းသားများက အလိုရှိနေသည်။ ထိုမင်းသားများအား ပန်းကုံးစွပ်၍ ကြင်ဘက်ရွေးချယ်ရာမှ ဖူးစာရှင်အမှန် အရူးအကြောင် မင်းသားနှင့် အကြောင်းဆက်ရပြီး ထိုအရူးအကြောင်၏ စေခိုင်းမှုများကို သစ္စာရှိသော မိန်းမကောင်းမိန်းမမြတ်တို့ ပြုမူကျင့်ဆောင်ရမည့် ဝတ္တရားအတိုင်းဆောင်ရွက်ပုံ သရုပ်ကို ပြသထားပေရာ အမူအရာနိုင်နင်းကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဤဇာတ်ကားသည် ရှေးမြန်မာမင်းများခေတ်က လူ့သဘာဝ၊ ဓလေ့စရိုက်၊ ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ အနိမ့်အမြင့်၊ ဘဝစုံလင် အပြောင်းအလဲတွင် လူတို့၏ပြောင်းလဲတတ်သော စိတ်ဓာတ်သဘောထားများကို ဖော်ထုတ်တင်ဆက်ထားသော လူ့ယဉ်ကျေးမှုကို အခြေခံသည့် ဇာတ်ကားဟု ဆိုရပေမည်။ ဤဇာတ်ကားတွင် မင်းခမ်းမင်းနား နန်းတော်အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ပြသပုံမှာ မြန်မာဘုရင်လက်ထက်က အဆင့်အတန်းမြင့်မားပြီး ခမ်းနားသောယဉ်ကျေးမှု၊ အနုလက်ရာများ ပေါ်လွင်လှပါသည်။ တစ်ပြည်နှင့်တပြည် စစ်မက်ခင်းတိုက်ရာတွင် လူအနဲငယ်မျှဖြင့်မဟုတ်ဘဲ လူပေါင်းရာကျော်အထိ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားလေရာ စစ်မက်ရေးရာကို ပြသရာတွင် သဘာဝကျပါသည်။ မင်းသားမင်းသမီး ဇာတ်ဆောင်များ၏ အဝတ်အစားများကိုလည်း သေသပ်ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်သုံးစွဲ ပြသထားသည်။ ပြီးစလွယ်မဟုတ်ဘဲ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ဂုဏ်ကို မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့သော နန်းတွင်းဇာတ်ကားကြီး တစ်ကားဖြစ်ပေသည်။<ref>မြန်မာ့ရုပ်ရှင်စိန်ရတုသဘင်၊ ရုပ်ရှင်စာတမ်းငယ်တစ်ဆယ်၊ ၁၉၉၆၊ ဇန်နဝါရီလ၊(ပ)အကြိမ်၊ စာ-၂၁၂ [[စိုးလွင်မြင့်]]</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာ့ရုပ်ရှင်}} [[Category:၁၉၂၀ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အဖြူအမည်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] ccx29d0bgxl2pqckkwtjgjb5temdhax 0 274306 1047016 944872 2026-08-07T13:35:20Z Dr Lotus Black 31011 [[ဦးစိုးမြင့်(စိုးလွင်မြင့်)]] မှ [[စိုးလွင်မြင့်]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည် 944872 wikitext text/x-wiki "ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ဟပ်ပြသသော ရုပ်ရှင်ကားများ" စာတမ်းငယ်ကို ပြုစုရေးသား၍ ရန်ကုန်တိုင်း၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ပဒုမ္မာဇာတ်ရုံ၌ ၂၇-၈-၁၉၉၅ ရက်နေ့က ဖတ်ကြားတင်သွင်းသူ ဦးစိုးမြင့် (စိုးလွင်မြင့်)သည် အတွင်းရေး အတွင်းဝန်ဟောင်း ဦးဖေခင်၊ ဒေါ်တင်အိတို့မှ ၁၉၄၃-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ၁၉၆၆-ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ [[ဝိဇ္ဇာဘွဲ့]]ရပြီး ၁၉၆၇-ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့သတင်းစဉ်(ပြည်တွင်း)၌ စတင်၍ စာတည်းအဖြစ် [[စာပေဗိမာန်]] သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၆၉-ခုနှစ်၊ ဧပြီလထုတ် ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြပါရှိသော "သုံ့ပန်းဗိုလ်ချုပ်" ဘာသာပြန်ဝတ္တုဖြင့် စာပေနယ်ထဲသို့ စတင်ရောက်ရှိသည်။ အိုးဝေ၊ ငွေတာရီ၊ တို့ကျောင်းသား၊ သုတစွယ်စုံ၊ စန္ဒာ၊ သုတပဒေသာတို့တွင် ပါဝင်ရေးသားခဲ့သည်။ အာရှရိုးရာပုံပြင်များ အတွဲ-၄တွဲနှင့် ငှက်တစ်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၈၃-ခု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့၌ ဖွင့်လှစ်သော အာရှနှင့်ပစိဖိတ်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးသင်တန်း၊ အမှတ်စဉ်(၁၆)သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>မြန်မာ့ရုပ်ရှင်စိန်ရတုသဘင်၊ ရုပ်ရှင်စာတမ်းငယ်တစ်ဆယ်၊ ၁၉၉၆၊ ဇန်နဝါရီလ၊(ပ)အကြိမ်၊ စာ-၂၀၈</ref> ==ကိုးကား== 4m3xzulesmdufhwc51ygqcgy32347ho 1047017 1047016 2026-08-07T13:35:52Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၄၃ မွေးဖွားသူများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047017 wikitext text/x-wiki "ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ဟပ်ပြသသော ရုပ်ရှင်ကားများ" စာတမ်းငယ်ကို ပြုစုရေးသား၍ ရန်ကုန်တိုင်း၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ပဒုမ္မာဇာတ်ရုံ၌ ၂၇-၈-၁၉၉၅ ရက်နေ့က ဖတ်ကြားတင်သွင်းသူ ဦးစိုးမြင့် (စိုးလွင်မြင့်)သည် အတွင်းရေး အတွင်းဝန်ဟောင်း ဦးဖေခင်၊ ဒေါ်တင်အိတို့မှ ၁၉၄၃-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ၁၉၆၆-ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ [[ဝိဇ္ဇာဘွဲ့]]ရပြီး ၁၉၆၇-ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့သတင်းစဉ်(ပြည်တွင်း)၌ စတင်၍ စာတည်းအဖြစ် [[စာပေဗိမာန်]] သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၆၉-ခုနှစ်၊ ဧပြီလထုတ် ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြပါရှိသော "သုံ့ပန်းဗိုလ်ချုပ်" ဘာသာပြန်ဝတ္တုဖြင့် စာပေနယ်ထဲသို့ စတင်ရောက်ရှိသည်။ အိုးဝေ၊ ငွေတာရီ၊ တို့ကျောင်းသား၊ သုတစွယ်စုံ၊ စန္ဒာ၊ သုတပဒေသာတို့တွင် ပါဝင်ရေးသားခဲ့သည်။ အာရှရိုးရာပုံပြင်များ အတွဲ-၄တွဲနှင့် ငှက်တစ်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၈၃-ခု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့၌ ဖွင့်လှစ်သော အာရှနှင့်ပစိဖိတ်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးသင်တန်း၊ အမှတ်စဉ်(၁၆)သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>မြန်မာ့ရုပ်ရှင်စိန်ရတုသဘင်၊ ရုပ်ရှင်စာတမ်းငယ်တစ်ဆယ်၊ ၁၉၉၆၊ ဇန်နဝါရီလ၊(ပ)အကြိမ်၊ စာ-၂၀၈</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၃ မွေးဖွားသူများ]] ijwue501oe0x3cyf7s50bqoymduwlvr 0 274387 1047087 945133 2026-08-07T16:09:01Z Dr Lotus Black 31011 [[ဦးတုတ်ကြီး(ဒါရိုက်တာ)]] မှ [[ဦးတုတ်ကြီး (ဒါရိုက်တာ)]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည် 945133 wikitext text/x-wiki ဦးတုတ်ကြီးအား [[ဟင်္သာတမြို့]]၊ တာငါးဆယ်ရပ်ကွက်တွင် အဖ အဆောက်အဦကန်ထရိုက်နှင့် တရားသူကြီး ဦးရွှေအေးနှင့် အမိ ဒေါ်ရွှေတို့မှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀-ပြည့်နှစ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး ဆယ်ယောက်တွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး ငယ်နာမည်မှာ မောင်ပုဖြစ်သည်။ မောင်ပုသည် ငယ်စဉ်ကပင် ဆိုင်းသံ၊ ဗုံသံနှင့် တီးသံမှုတ်သံကြားတွင် သီဆိုမှုနှင့် ကခုန်မှုတို့ဖြင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က ဟင်္သာတမြို့တွင် ရပ်ကွက်အလိုက် ဝါသနာအလျောက် အရပ်သူအရပ်သားများ စုပေါင်းပါဝင်ကပြကြသည့် အပျော်တမ်း ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့ (အရပ်ဇာတ်)များ အပြိုင်အဆိုင် ပေါ်ထွန်းလျှက် ရှိကြသည်။ ရပ်ကွက်ဘုရားပွဲ၊ ဝါဆိုပွဲ၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်တိုင်ပွဲနှင့် သင်္ကြန်ပွဲစသည့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၊ အလှူမင်္ဂလာပွဲတွင် အခွင့်သာလျင် သာသလို အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့များသည် ဝင်ရောက်ကပြလေ့ ရှိကြသည်။ မောင်ပု၏ ဖခင်ဦးရွှေအေးသည် ညောင်ပင်သာရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်ကို ဦးဆောင်စီစဉ်သူဖြစ်သလို မောင်ပု၏ဦးလေး ဦးဘကြည်သည် တာငါးဆယ်ရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်ကို ဦးစီးစီမံသူဖြစ်ကြ၍ ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်မှုနှင့် ကပြမှုတို့ဖြင့် ထိတွေ့ကြားမြင်ရဖန်များပြီး မောင်ပုသည် သဘင်အနုပညာရပ်များကို အလိုလိုဆည်းပူးခွင့် ရခဲ့သည်။ ရပ်ကွက်အလိုက် ဖွဲ့စည်းထားကြသော အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့များသည် သူ့ထက့်ငါ ကောင်းအောင် အပြိုင်အဆိုင်ကြိုးပမ်းကပြရာ၌ တင်ဆက်ကပြမှု အမျိုးမျိုးအား လေ့လာဆည်းပူး တီထင်ကြံဆကြရသည်။ ဘမျိုးဘိုးတူဆိုသကဲ့သို့ လူငယ်ဘဝတွင် အဖေနှင့်ဦးလေး၏ သဘင်အနုပညာအမွေကို ဆက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ရွှေပြောင်ပြောင်ရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်ပွဲ အဖွဲ့ကို၎င်း၊ ကိုပု၏ညီမဖြစ်သူ မသန်းရင်က ဘာရဲချောင်ရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့ကို၎င်း ဦးစီးစီစဉ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကပြသည့်အခါတွင် မိမိရပ်ကွက်မှ ပရိသတ်အပြင် အခြားရပ်ကွက်မှ ပရိသတ်များပါ လာရောက်ကြည့်ရှုပြီး ကောင်းလျှင်ကောင်းသလို ချီးကျူးထောပနာပြုကြပြီး မကောင်းလျှင် မကြိုက်လျှင်လည်း ဝေဖန်ကဲ့ရဲ့မှု ပြုကြသည်။ မိမိရပ်ကွက်မှ အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့၏ ကပြမှုအား အခြားရပ်ကွက်မှ ပရိသတ်များက မကောင်းဟုကောက်ချက်ချပြီး ကဲ့ရဲ့ဝေဖန်လျှင်မူ ရပ်ကွက်ချင်းအချင်းများသည့်အဖြစ်သို့ မကြာခဏရောက်လေ့ရှိကြသည်။ မိမိဦးစီးစီစဉ်သည့် အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့အား ချီးကျူးထောပနာ ပြုခံရပြီး ကဲ့ရဲ့ဝေဖန်မှု ကင်းဝေးအောင် ကြိုးပမ်းရခြင်းကြောင့်ပင် ကိုပုမှာ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ဇာတ်သဘင်အနုပညာရည်များ ပိုမိုပြည့်ဝလာခဲ့ရသည်။ ==တစ်ရွာမပြောင်း သူကောင်းမဖြစ်== ကိုပုသည် ဟင်္သာတမြို့မှတဆင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက်ပြီး သင့်ရာအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်အခြေချရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်၍ ပညာအလင်း မဂ္ဂဇင်းတိုက်၌ အလုပ်ရရှိခဲ့သည်။ ကိုပု၏ လုပ်ရည်ကိုင်ရည် ပြည့်ဝမှု၊ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကြောင့် မန်နေဂျာတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခွင့် ရခဲံသည်။ <ref>[[ကေမြူး (စာရေးဆရာ)|ကေမြူး]]ရေး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ခေတ်ဦး ဒါရိုက်တာ ဆယ့်ငါးဦးတို့၏ ရုပ်ပုံလွှာ၊ ၂၀၀၉-ခု၊ ပအကြိမ်၊ စာ-၃၅</ref> ==ကိုးကား== <references /> j6qs8cqvaigs19cxa56q57uklql3r9n 1047089 1047087 2026-08-07T16:09:11Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047089 wikitext text/x-wiki ဦးတုတ်ကြီးအား [[ဟင်္သာတမြို့]]၊ တာငါးဆယ်ရပ်ကွက်တွင် အဖ အဆောက်အဦကန်ထရိုက်နှင့် တရားသူကြီး ဦးရွှေအေးနှင့် အမိ ဒေါ်ရွှေတို့မှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀-ပြည့်နှစ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး ဆယ်ယောက်တွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး ငယ်နာမည်မှာ မောင်ပုဖြစ်သည်။ မောင်ပုသည် ငယ်စဉ်ကပင် ဆိုင်းသံ၊ ဗုံသံနှင့် တီးသံမှုတ်သံကြားတွင် သီဆိုမှုနှင့် ကခုန်မှုတို့ဖြင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က ဟင်္သာတမြို့တွင် ရပ်ကွက်အလိုက် ဝါသနာအလျောက် အရပ်သူအရပ်သားများ စုပေါင်းပါဝင်ကပြကြသည့် အပျော်တမ်း ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့ (အရပ်ဇာတ်)များ အပြိုင်အဆိုင် ပေါ်ထွန်းလျှက် ရှိကြသည်။ ရပ်ကွက်ဘုရားပွဲ၊ ဝါဆိုပွဲ၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်တိုင်ပွဲနှင့် သင်္ကြန်ပွဲစသည့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၊ အလှူမင်္ဂလာပွဲတွင် အခွင့်သာလျင် သာသလို အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့များသည် ဝင်ရောက်ကပြလေ့ ရှိကြသည်။ မောင်ပု၏ ဖခင်ဦးရွှေအေးသည် ညောင်ပင်သာရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်ကို ဦးဆောင်စီစဉ်သူဖြစ်သလို မောင်ပု၏ဦးလေး ဦးဘကြည်သည် တာငါးဆယ်ရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်ကို ဦးစီးစီမံသူဖြစ်ကြ၍ ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်မှုနှင့် ကပြမှုတို့ဖြင့် ထိတွေ့ကြားမြင်ရဖန်များပြီး မောင်ပုသည် သဘင်အနုပညာရပ်များကို အလိုလိုဆည်းပူးခွင့် ရခဲ့သည်။ ရပ်ကွက်အလိုက် ဖွဲ့စည်းထားကြသော အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့များသည် သူ့ထက့်ငါ ကောင်းအောင် အပြိုင်အဆိုင်ကြိုးပမ်းကပြရာ၌ တင်ဆက်ကပြမှု အမျိုးမျိုးအား လေ့လာဆည်းပူး တီထင်ကြံဆကြရသည်။ ဘမျိုးဘိုးတူဆိုသကဲ့သို့ လူငယ်ဘဝတွင် အဖေနှင့်ဦးလေး၏ သဘင်အနုပညာအမွေကို ဆက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ရွှေပြောင်ပြောင်ရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်ပွဲ အဖွဲ့ကို၎င်း၊ ကိုပု၏ညီမဖြစ်သူ မသန်းရင်က ဘာရဲချောင်ရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့ကို၎င်း ဦးစီးစီစဉ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကပြသည့်အခါတွင် မိမိရပ်ကွက်မှ ပရိသတ်အပြင် အခြားရပ်ကွက်မှ ပရိသတ်များပါ လာရောက်ကြည့်ရှုပြီး ကောင်းလျှင်ကောင်းသလို ချီးကျူးထောပနာပြုကြပြီး မကောင်းလျှင် မကြိုက်လျှင်လည်း ဝေဖန်ကဲ့ရဲ့မှု ပြုကြသည်။ မိမိရပ်ကွက်မှ အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့၏ ကပြမှုအား အခြားရပ်ကွက်မှ ပရိသတ်များက မကောင်းဟုကောက်ချက်ချပြီး ကဲ့ရဲ့ဝေဖန်လျှင်မူ ရပ်ကွက်ချင်းအချင်းများသည့်အဖြစ်သို့ မကြာခဏရောက်လေ့ရှိကြသည်။ မိမိဦးစီးစီစဉ်သည့် အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့အား ချီးကျူးထောပနာ ပြုခံရပြီး ကဲ့ရဲ့ဝေဖန်မှု ကင်းဝေးအောင် ကြိုးပမ်းရခြင်းကြောင့်ပင် ကိုပုမှာ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ဇာတ်သဘင်အနုပညာရည်များ ပိုမိုပြည့်ဝလာခဲ့ရသည်။ ==တစ်ရွာမပြောင်း သူကောင်းမဖြစ်== ကိုပုသည် ဟင်္သာတမြို့မှတဆင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက်ပြီး သင့်ရာအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်အခြေချရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်၍ ပညာအလင်း မဂ္ဂဇင်းတိုက်၌ အလုပ်ရရှိခဲ့သည်။ ကိုပု၏ လုပ်ရည်ကိုင်ရည် ပြည့်ဝမှု၊ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကြောင့် မန်နေဂျာတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခွင့် ရခဲံသည်။ <ref>[[ကေမြူး (စာရေးဆရာ)|ကေမြူး]]ရေး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ခေတ်ဦး ဒါရိုက်တာ ဆယ့်ငါးဦးတို့၏ ရုပ်ပုံလွှာ၊ ၂၀၀၉-ခု၊ ပအကြိမ်၊ စာ-၃၅</ref> ==ကိုးကား== <references /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]] puf1qh04ryog4pgtnu357ckaq5dbg1g 0 274461 1047058 945304 2026-08-07T15:28:19Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အင်းဝခေတ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047058 wikitext text/x-wiki '''ရှင်ထွေးနာသိန်'''(၉၀၀ ခန့်) သည် [[အင်းဝခေတ်]]တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ဘဝ == ရှင်ထွေးနာသိန်သည် [[အင်းဝမြို့]] ဇာတိဖြစ်၏။ ၈၈၈ ခုနှစ်တွင် အင်းဝပျက်သည့်အခါ လှော်ကား ၃၀၀၀ မှူးနှင့်အတူ အင်းဝမှ [[တောင်ငူ]]သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ တောင်ငူ[[မင်းကြီးညို]]ထံ၌ ခစားခဲ့သည်။ == စာပေ ရေးသားခြင်း == ရှင်ထွေးနာသိန်သည် အင်းဝမြို့ဘွဲ့ရသူများကို ရေးသားခဲ့သည်။ [[ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ်]] 8qi9zipusliz2wjubt3pdibt9x3bev3 0 274685 1047025 1044806 2026-08-07T13:54:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047025 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = ၂၀၂၅ ခုနှစ် နီပေါ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ | subtitle = | partof = | image = {{photomontage | position = centre | size = 280 | color = #F5F5F5 | border = 0 | color_border = white | spacing = 3 | photo1a = 2025 Nepalese Gen Z protesters infront of Bharatpur mahanagarpalika office.jpg | photo2a = | photo2b = GenZ protest against government in chitwan, 8 september 2025.jpg }} | caption = နီပေါ ဆန္ဒပြပွဲများ(၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ) | date = {{Start date|2025|9|8|df=y}} – ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | place = [[နီပေါနိုင်ငံ]] | causes = {{blist|အစိုးရ အရာရှိများ၏ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ|ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပလက်ဖောင်း ပိတ်ပင်ခြင်း}} | goals = {{blist|ခြစားမှုဆန့်ကျင်ရေး|အစိုးရ တာဝန်ခံမှုရှိရေး|ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပလက်ဖောင်း ပြန်လည်ဖွင့်ခြင်း|အစိုးရ ပြောင်းလဲရေး}} | methods = {{blist|ဆန္ဒပြပွဲများ|ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှု|အင်တာနက်ပြန်ဖွင့်ရေး လှုပ်ရှားမှု|အစိုးရအဆောက်အအုံများ မီးရှို့ခြင်း|ပစ္စည်းဖျက်စီးခြင်း|လူသတ်ခြင်း}} | status = '''ဆန္ဒပြပွဲများရပ်တန့်သွားပြီဖြစ်'''<br>{{blist|ဝန်ကြီးချုပ် K. P. Sharma Oli နုတ်ထွက်ခဲ့သည်<ref name="R3sign">{{Cite news |date=2025-09-09 |title=Nepal PM Oli resigns after violent anti-corruption protests, his aide says |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/nepal-pm-oli-resigns-after-violent-anti-corruption-protests-his-aide-says-2025-09-09/ |access-date=2025-09-09 |work=Reuters |language=en}}</ref>| အစိုးရအဆောက်အအုံများနှင့် နိုင်ငံရေးရုံးများ (parliament building အပါအဝင်) မီးရှို့ခံရသည်<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Charlotte |last2=Fraser |first2=Simon |last3=Ethirajan |first3=Anbarasan |url=https://www.bbc.com/news/articles/c0m4vjwrdwgo |title=Nepal parliament set on fire after PM resigns over anti-corruption protests |publisher=[[BBC]] |date=9 September 2025 |access-date=9 September 2025}}</ref>|အစိုးရသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပိတ်ပင်ခြင်းအား ဖယ်ရှားခဲ့သည်<ref>{{Cite news |date=2025-09-09 |title=The Nepalese government has lifted the ban on social media |url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/09/nepal-protests-social-media-ban-lifted-gen-z-kathmandu |access-date=2025-09-09 |work=[[The Guardian]]}}</ref>}} | result = | fatalities = ၅၁ ဦး (နောက်ဆုံး ခန့်မှန်းချက်)<ref>{{cite web |date=2025-09-09 |title=Nepal Army to take charge after PM, key ministers resign as protests spiral |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-pm-kp-sharma-oli-key-minister-resign-army-takes-charge-violent-protests-continue-2784529-2025-09-09 |access-date=2025-09-09 |website=India Today}}</ref> * ဆန္ဒပြသူ ၂၁+ ဦး * ရဲ ၃ ဦး * အကျဉ်းသား ၉ ဦး * အခြား ၁၈ ဦး * နီပေါဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း Jhala Nath Khanal ၏ ဇနီး | injuries = ၁၃၀၀ ဦးခန့် (တရားဝင်)<ref>{{cite web |date=2025-09-08 |title=Updated: 19 dead, over 300 injured in Gen Z protests nationwide |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/updated-19-dead-over-300-injured-in-gen-z-protests-nationwide |access-date=2025-09-09 |website=[[The Himalayan Times]]}}</ref> <ref name="kathmandu-post">{{Cite web |date=8 September 2025 |title=19 dead in Gen Z protests across Nepal |url=https://kathmandupost.com/national/2025/09/08/19-dead-in-gen-z-protests-across-nepal |website=[[The Kathmandu Post]]}}</ref> | leadfigures1 = ဆန္ဒပြသူများ | leadfigures2 = နီပေါအစိုးရ }} '''၂၀၂၅ နီပေါ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ''' သည် [[နီပေါနိုင်ငံ]]အတွင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၈ ရက်က စတင်၍ ဖြစ်ပွားသည့် လူငယ်များဦးဆောင်သော ဆန္ဒပြပွဲ ဖြစ်သည်။နီပေါနိုင်ငံအနှံ့၌ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများဟု အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြပြီး၊ကျောင်းသားများနှင့် လူငယ်များအဓိက ပါဝင်ခဲ့သည်။၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ စီးပွားရေး မရေရာမှုများ နှင့် ရုန်းကန်နေရသည့် နီပေါနိုင်ငံအတွက် ဆယ်စုနှစ်များ အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး မငြိမ်မသက်မှုတခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ဤဆန္ဒပြပွဲများသည် နီပေါအစိုးရ၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာများပိတ်ပင်ခြင်း၊ အစိုးရ အရာရှိများ၏ အကျင့်ပျက် ခြစားမှုများ နှင့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာများကို မမှန်ကန်စွာ စီမံခန့်ခွဲမှုများအပေါ် အခြေခံခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၄ ရက် တွင် နီပေါအစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်း သတင်းတုများဖြန့်ဝေခြင်း၊ အမုန်းစကားများပြန့်ပွားခြင်းတို့ကိုတိုက်ဖျက်ရန် အကြောင်းပြချက်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် နီပေါနိုင်ငံတွင် WhatsApp၊ Facebook၊ Instagram၊ X၊ LinkedIn နှင့် YouTube အပါအဝင် ဆိုရှယ်မီဒီယာ ၂၆ မျိုးကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ == သက်ရောက်မှုများ == ဤဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများသည် နိုင်ငံတဝှမ်းတွင် နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးပေါ်တွင် ပြောင်းလဲမှုများ ဖော်ဆောင် နိုင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆက်တွဲတွင် နီပေါဝန်ကြီးချုပ် [[ကေပီ ရှာမာအိုလီ|ကေပီ ရှာမာ အိုလီ]] (K. P. Sharma Oli ) အပါအဝင် အစိုးရအရာရှိအချို့သည် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ကြရသည်။ == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်စဉ်များ == === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် === * [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]]တွင် လူမှုကွန်ရက်များကို အစိုးရက ပိတ်ပင်ခြင်းအား '''Gen Z''' များ ဦးဆောင်ပြီး ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြကြသည်။ထိုဆန္ဒပြသူများကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၉ ဦး သေဆုံးပြီး တစ်ရာကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/09/09/67260|title=နီပေါ၌ လူမှုမီဒီယာပိတ်ပင်မှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုအပေါ် ဆန္ဒပြမှုအတွင်း လူ ၁၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> * ဆန္ဒပြကြသူများသည် နီပေါလွှတ်တော် ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဖြိုခွင်းမှုအတွင်း သေဆုံးသူများရှိခဲ့သည့်အတွက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အပါအဝင် ဝန်ကြီး ၃ ဦး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့ကြသည်။ * နီပေါအစိုးရသည် သမ္မတအိမ်တော်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်အပါအဝင် အစိုးရအဆောက်အအုံအားလုံး၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက် === * နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေး အဆောက်အအုံများအား အကြမ်းဖက် မီးရှို့မှုများနှင့်အတူ လွှတ်တော်ရုံးအား ဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းတို့ဖြင့် လူထုဆန္ဒပြပွဲများသည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2025/9/9/protesters-torch-nepal-parliament-as-pm-resigns-amid-turmoil|title=Protesters torch Nepal parliament as PM resigns amid turmoil|work=ALGASEERA |access-date=10 Sep 2025|date=9 Sep 2025}}</ref>ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်အဆောက်အအုံသည် ဆန္ဒပြသူများ၏ ဝင်ရောက်စီးနင်းခံရခြင်းနှင့်အတူ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ * နီပေါ ဆက်သွယ်ရေး၊သတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာဝန်ကြီး Prithvi Subba Gurung သည် ပြီးခဲ့သည့်တစ်ပတ်ကစတင်၍ ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည့် ဆိုရှယ်မီဒီယာများအား ပိတ်ပင်ခဲ့မှု ရုပ်သိမ်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ကြေညာမှုနှင့်အတူ ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ app များ အားလုံး နီပေါနိုင်ငံ တွင် ပြန်လည် အသုံးပြုခွင့်ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/305930|title=နီပေါဆန္ဒပြမှုများအတွင်း လူ ၁၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် အစိုးရက ဆိုရှယ်မီဒီယာ ၂၆ မျိုးပိတ်ပင်ထားမှုကို ပြန်ရုပ်သိမ်း|work=Eleven Media|access-date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> * ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဂျာလာ နာ့သ် ခါနယ် ၏ ဇနီးဖြစ်သူ ရာဘီ လက္ချမီ ချီတရာကား သည် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်ကို မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုအတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။ * နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာဇူး ရာနာ ဒူဘာ နှင့် ၎င်း၏ခင်ပွန်း ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှာ ဘဟာဒူး ဒူဘာ တို့သည် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်တွင် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။ * ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဘီရှနူး ပရာဆတ် ပေါဒယ် သည် ခတ္တမန္ဒူမြို့၏ လမ်းမများပေါ်တွင် ဆန္ဒပြသူများ၏ ရိုက်နှက်ဆွဲခေါ်သွားခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး၊ နောက်ဆုံးအခြေအနေကိုမူ မသိရသေးပေ။ * သမ္မတ ရမ် ချန်ဒရာ ပေါဒယ် ၏ ကိုယ်ပိုင်နေအိမ်သည်လည်း ဆန္ဒပြသူများ၏ ဝင်ရောက်စီးနင်း ဖျက်ဆီးခြင်းကိုခံခဲ့ရသည့်အပြင် နီပေါကွန်မြူနစ်ပါတီ (UML) နှင့် နီပေါကွန်ဂရက်ပါတီတို့၏ ဌာနချုပ်များမှာလည်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ * ဘာဂမာတီပြည်နယ်၊ လာလစ်ပူခရိုင်ရှိ နာခူအကျဉ်းထောင်ကို ဆန္ဒပြသူများက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ကြသည်။ဤစီးနင်းမှုတွင် ထင်ရှားသည့် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ရာဘီ လာမီချာနီ အပါအဝင် အကျဉ်းသားအားလုံး လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ အကျဉ်းထောင်သည် မီးရှို့ခံခဲ့ရသည်။ *နိုင်ငံအတွင်း ရှုပ်ထွေးနေမှုများကြောင့် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့|ခတ္တမန္ဒူမြို့]]၏ ထရီဘူဗန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် သည် ယာယီ ပိတ်ထားရကာ လေကြောင်းလိုင်းအများအပြားလည်း နီပေါနိုင်ငံသို့ ပျံသန်းမှုများကို ဆိုင်းငံ့ထားကြသည်။နီပေါစစ်တပ်သည် လေဆိပ်ကို ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။ * နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ် K. P. Sharma Oli နှင့်အတူ အခြားသော အစိုးရဝန်ကြီး အများအပြားသည် ရာထူးမှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/723451|title=ဆန္ဒပြပွဲများ အရှိန်မြင့်လာပြီးနောက် နီပေါဝန်ကြီးချုပ် နုတ်ထွက်|work=DVB|access-date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref>ဤသို့ဖြင့် နီပေါအစိုးရအဖွဲ့သည် ပြုတ်ကျသွားသည်။နီပေါအစိုးရ ပြုတ်ကျပြီးနောက် မြို့တော် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]]၏ လုံခြုံရေးကို စစ်တပ်သည် လွှဲယူခဲ့သည်။ * နီပေါစစ်တပ် အကြီးအကဲ Ashok Raj Sigdel သည် ဆန္ဒပြသေဆုံးသူများအတွက် ဝမ်းနည်းစကား ပြောကြားသည်။ယင်းအပြင် ဆန္ဒပြပွဲ အစီအစဉ်များအား ရပ်တန့်ကြရန် နှင့် စကားဝိုင်းတွင် ပါဝင်ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးကြရေး တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/723536|title=ဆန္ဒပြပွဲ ရပ်တန့်ပြီး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် နီပေါစစ်တပ်အကြီးအကဲ တောင်းဆို|work=DVB|access-date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref><blockquote>“လက်ရှိ ခက်ခဲနေတဲ့ အခြေအနေတွေကို ဖြေလျှော့ဖို့၊ နိုင်ငံတော်အမွေအနှစ်တွေ၊ အများပိုင်နဲ့ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ၊သံတမန်ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ပြည်သူတွေကို လုံခြုံမှုပေးဆောင်ဖို့ အဓိက ဆောင်ရွက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီတိုင်းပြည်ကို ဒီအခြေအနေဆိုးကနေ ငြိမ်းချမ်းစွာ ရုန်းထွက်နိုင်ရေးအတွက် ဆန္ဒပြမယ့် အစီအစဉ်တွေကို ဖျက်သိမ်းပေးဖို့နဲ့ ပါဝင်ဆွေးနွေးကြဖို့တွေကို တောင်းဆိုချင်ပါတယ်။” === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက် === * နံနက်အစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံ၏မြို့တော် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]] ၏ အရေးကြီးနေရာများကို စစ်တပ်က ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး၊ ဆန္ဒပြပွဲများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite tweet|number=1965534261739672061|user=NationalIndNews|title=#BREAKING #Nepal The Nepal Army has deployed nationwide following the regime's collapse, launching security operations to restore order. Military patrols are now positioned in key areas as forces move to reassert control amid widespread unrest.|author=The National Independent|date=9 September 2025|access-date=9 September 2025|url-status=live}}</ref>စစ်တပ်အကြီးအကဲသည် ဆန္ဒပြပွဲပြုလုပ်နေသူများအား ငြိမ်းချမ်းစွာ လုပ်ဆောင်ကြရန် အကြံပေးစကားပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဆန္ဒပြပွဲများသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite tweet|number=1965496934115807448|user=war_noir|title=#Nepal 🇳🇵: "Nepali Army" reportedly deployed and arrested several protesters who were looting government buildings in #Kathmandu. Nepali Forces seemingly armed with M16A1 (Colt 603) assault rifles, Sterling L2A3 (MK4) submachine guns and possible IMI Galil AR(M) rifles.|author=War Noir|date=9 September 2025|access-date=9 September 2025|url-status=live}}</ref>ဆန္ဒပြသူများသည် နိုင်ငံပိုင်ရုံးများနှင့် အစိုးရအရာရှိများ၏ နေအိမ်များအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြသည်။ လက်နက်များ ခိုးယူခံရသည့်သတင်းများလည်း ဗီဒီယိုဖိုင် နှင့်အတူ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ * နီပေါနိုင်ငံရှိ အကျဉ်းထောင်များ ထောင်ဖောက်မှုနှင့်အတူ အကျဉ်းသား ၁၃,၅၀၀ ကျော် သည်လည်း ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=More than 13,500 prisoners escaped jails during Nepal protests: Police|url=https://www.khaleejtimes.com/world/asia/nepal-protest-prisoners-escape|access-date=2025-09-10|website=Khaleej Times|language=en}}</ref> * နီပေါနိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းကြား၌ လက်ရှိ ၁၅ ဦးမြောက် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]] မြို့တော်ဝန် ရက်ပ်သီချင်းများသီဆိုသည့် ဘာလန်ဒရာရှားသည် ကြားဖြတ်အစိုးရတရပ်အား ကိုယ်စားပြုရန် လူငယ်များအကြား ရေပန်းစားနေခဲ့သည်။တစ်ဖက်တွင်လည်း ဆန္ဒပြလူငယ်များသည် နီပေါနိုင်ငံ၏တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] အား ကြားဖြတ်အစိုးရ အား ဦးဆောင်လိုခဲ့ကြသည်။ * ညနေပိုင်းတွင် နီပေါ စစ်ဦးစီးချုပ် အရွှတ် ရာ့ဂျ် ဆစ်ဂ်ဒယ်လ် နှင့် Gen Z ဆန္ဒပြအင်အားစုများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များ စစ်ရုံးချုပ်၌ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ သက်ဆိုင်သူများနှင့် တိုင်ပင်ညှိနှိုင်းခဲ့သည့်အကြောင်းအားလည်း စစ်တပ်ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်က နိုင်ငံအား သတင်းထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။ Gen Z ကိုယ်စားလှယ်များ နီပေါ စစ်ရုံးချုပ် ၌ စုဝေးညှိနှိုင်းကြစဉ် တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ ကိုသာ ယာယီဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး ကြားဖြတ်အစိုးရဖွဲ့ပေးပေးရန် နှင့် လွှတ်တော်ဖျက်သိမ်းရေးသာ အဓိကထား သဘောတူ ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁ === * နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြပွဲများသည် ရပ်တန့်ခြင်း မရှိသေးဘဲ ဆက်လက် ရှိနေကြသည်။ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၂ === * ညနေပိုင်းတွင် နီပေါနိုင်ငံ၏တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] သည် ဝန်ကြီးချုပ် [[ကေပီ ရှာမာအိုလီ]] ၏ စက်တင်ဘာ ၉ ရက် နုတ်ထွက်မှုအပြီး ကြားဖြတ်အစိုးရဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် သမ္မတ [[ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ]]အပါအဝင်၊ နိုင်ငံခြားသံတမန်များနှင့် အခြားသူများ၏ရှေ့မှောက်တွင် ကြားဖြတ်အစိုးရဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ * [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ကာ့ရ်ကီ]] နှင့် ၎င်း၏ ကြားဖြတ်အစိုးရသည် ဝန်ကြီးဌာနများအားလုံးကို ကိုင်တွယ်မည်ဖြစ်ပြီး အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ခြောက်လအတွင်း(၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ် ၅ရက်) ကျင်းပပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံကို ကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/mm-en/ne-2591308/|title=တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း စူရှီလာကာကီ နီပေါ ကြားဖြတ်အစိုးရဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူ|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|archive-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250928113909/https://xinhuamyanmar.com/mm-en/ne-2591308/|url-status=dead}}</ref> * နီပေါ ဒေသစံတော်ချိန် ည ၁၁း၀၀ နာရီမှစ၍ နီပေါနိုင်ငံ၏ အောက်လွှတ်တော် ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ * နီပေါဆန္ဒပြမှုအတွင်း ဆန္ဒပြသူ ၂၁ ဦး၊ အကျဉ်းသား ၉ ဦး၊ ရဲအရာရှိ ၃ ဦးနှင့် အခြား ၁၈ ဦး အပါအဝင် သေဆုံးသူ ၅၁ ဦးအထိရှိခဲ့သည်။ တနိုင်ငံလုံးတွင် လူပေါင်း ၁၃၀၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြသည်။ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၃ === * နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြပွဲများသည် လျော့နည်းလာကာ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။မြို့တော် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့|ခတ္တမန္ဒူ]]ဧရိယာတွင် ညမထွက်ရအမိန့်ကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|first=Binaj|last=Gurubacharya|date=13 September 2025|title=Curfew is lifted and calm returns to Nepal in wake of mass protests that killed at least 51 people|url=https://apnews.com/article/nepal-protests-curfew-sushila-karki-9b315d03aa5adb18cba1f28b11da4dc5|access-date=13 September 2025|work=[[AP News]]}}</ref>ဝန်ကြီးချုပ် [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ကာ့ရ်ကီ]] သည် ဒဏ်ရာရ ဆန္ဒပြသူများအား ဆေးရုံများသို့ သွားရောက် သတင်းမေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Nepal returns to calm as first woman PM takes charge, visits wounded|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250913-nepal-returns-to-calm-as-first-woman-pm-takes-charge|date=13 September 2025|access-date=13 September 2025|work=[[France 24]]}}</ref> မွန်းလွဲပိုင်းတွင် နိုင်ငံအတွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|first=Dharvi|last=Vaid|date=13 September 2025|title=Nepal: First woman PM takes charge, calm returns to streets|url=https://www.dw.com/en/nepal-first-woman-pm-takes-charge-calm-returns-to-streets/a-73982924|work=[[Deutsche Welle]]|agency=[[Agence France-Presse]] and [[Associated Press]]}}</ref> === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၄ === * နီပေါနိုင်ငံ သမ္မတ [[ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ]] သည် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကြားဖြတ်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ် [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] ၏ အစိုးရအဖွဲ့ ပထမဆုံးဝန်ကြီးသုံးဦးကို ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုမှုပြုလုပ်စေခြင်းဖြင့် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့|ခတ္တမန္ဒူမြို့]]ရှိ သမ္မတရုံးခန်း တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ဘဏ္ဍာရေးဌာနအတွင်းရေးမှူးဟောင်း Rameshore Prasad Khanal သည် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ နီပေါ လျှပ်စစ်အာဏာပိုင်အဖွဲ့ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးဟောင်း Kulman Ghising သည် စွမ်းအင်၊ ရေအရင်းအမြစ်နှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန၊ ဆောက်လုပ်ရေးနှင့်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြို့ပြဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနများ၏ဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ခတ္တမန္ဒူ မြို့တော်ဝန်၏ ဥပဒေအကြံပေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ရှေ့နေ Om Prakash Aryal သည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဥပဒေရေးရာနှင့်လွှတ်တော်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များဝန်ကြီးဌာနများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/world/ne-2591615/|title=နီပေါနိုင်ငံကြားဖြတ်အစိုးရ ပထမဆုံးဝန်ကြီးသုံးဦး ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|archive-date=17 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917074305/https://xinhuamyanmar.com/news/world/ne-2591615/|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] histkw9dqw5cm56izm3zz6dpcdnreuf 0 276101 1047186 1042649 2026-08-07T16:52:23Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဂန္တဝင် +ဂန္ထဝင်) 1047186 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ethnolinguistic group of South Asia}} {{Infobox ethnic group | group = ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး | image = Dravidian map.svg | image_caption = ဒြာဝိဒိယန်မျိုးနွယ်စုများ အဓိကပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ | population = ၂၄၀ သန်း ကျော်<ref>''Encyclopaedia Britannica'', "Dravidian peoples", Britannica.com</ref> | regions = [[အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း]]၊ [[သီရိလင်္ကာ]]၊ [[ပါကစ္စတန်]] (Brahui) | languages = [[ဒြာဝိဒိယန် ဘာသာစကားများ]] ([[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီးလ်]]၊ [[တယ်လဂူဘာသာစကား|တယ်လဂူ]]၊ ကန်နာဒါ၊ မလေးယာလမ်) | religions = အများအားဖြင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | related = [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (ယူဆချက်) }} '''ဒြာဝိဒိယန်''' သို့မဟုတ် '''ဒြာဗီဒီယန် လူမျိုး'''ဆိုသည်မှာ ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကားများဖြစ်သော အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း၏ ဒေသိယ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြသော ဒေသခံ မျိုးနွယ်စုဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ ၂၅၀ သန်းခန့် ရှိသည်။<ref>{{Cite book|title=The Dravidian languages|year=2019|page=1}}</ref> ၎င်းတို့အနက် လူဦးရေ သန်း ၉၀ ခန့် ပြောဆိုကြသော [[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီလ်]] နှင့် တယ်လဂူ ဘာသာစကားများသည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျန်အဓိက ဘာသာစကားများမှာ ကန်နာဒါ (၄၄ သန်း) နှင့် မလေးယာလမ် (၄၀ သန်း) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == မူလဇစ်မြစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ဒြာဝိဒိယန်တို့၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များအကြား ငြင်းခုံမှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ မူလဌာနေတိုင်းရင်းသားများဟု မှတ်ယူကြသော်လည်း၊ ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်က ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သည့် [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (Indus Valley Civilization) နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ဟု ယူဆချက်များစွာ ရှိသည်။<ref name="Samuel2008">Samuel, Geoffrey (2008). ''The Origins of Yoga and Tantra''. Cambridge University Press.</ref> အင်ဒို-[[အာရိယန်လူမျိုး]]များ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ဗိသုကာလက်ရာများ ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို တောင်အိန္ဒိယရှိ ဘုရားကျောင်းများတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ * '''ဗိသုကာလက်ရာ:''' "ဂိုပူရမ်" (Gopuram) ဟုခေါ်သော အဆင့်ဆင့်မြင့်တက်သွားသည့် ဘုရားကျောင်းဝင်ပေါက် မျှော်စင်ကြီးများသည် ဒြာဝိဒိယန် ဗိသုကာပညာ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ * '''အကြီးဆုံးဘုရားကျောင်း:''' တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်ရှိ "သီရိ ရန်ဂါနာသာဆွာမီ" (Sri Ranganathaswamy) ဘုရားကျောင်းသည် ဧရိယာ ၁၅၆ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Tiruvarangam Divya Desam, indiantemples.com</ref> == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုပျံ့နှံ့မှု == မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) လေ့လာချက်များအရ ခေတ်သစ် ဒြာဝိဒိယန်များသည် ရှေးခေတ် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းရှိ လူများနှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ မူလမုဆိုးစုဆောင်းသူများ ရောနှောရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Narasimhan2019">Narasimhan et al. (2019). "The formation of human populations in South and Central Asia". Science.</ref> လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းပြည်နယ်များအပြင် သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန်၊ မလေးရှား နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == ဒဏ္ဍာရီ == မြန်မာစာရေးဆရာကြီး [[ချစ်ဦးညို]]၏ လက်ရာမွန်တစ်ခုဖြစ်သော [[လင်္ကာဒီပချစ်သူ]] လုံးချင်းဝတ္တုတွင် ဂန္ထဝင် [[ရာမာယဏ|ရာမယဏဇာတ်တော်]]လာ ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သော [[ဒဿဂီရိ]]ဘီလူးမင်းအား ဒြာဝိဒိယန်မျိုးနွယ်စု ဘုရင်တစ်ပါးအနေဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားသည်။<ref>{{Cite book |last=ချစ်ဦးညို |first= |author-link=ချစ်ဦးညို |year=၂၀၂၄ |title=လင်္ကာဒီပချစ်သူ |url=https://drive.google.com/file/d/0B674PBCHce-mNTNHT2xISEsybVk/view?usp=sharing&resourcekey=0-lD1pzy3wFa8c_Au97gCL5g |publisher=လင်္ကာဒီပစာပေ |edition=၁၉ ကြိမ် |language=my |format=pdf}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ လူမျိုးများ]] qqa3lh3pfdz1qubsnb4oklt84yhmabd 0 276161 1047141 950873 2026-08-07T16:39:54Z Dr Lotus Black 31011 1047141 wikitext text/x-wiki {{အကိုးအကားမဲ့}} ပါရာမော်တာ Paramotorသည် ပါဝါပါရာဂလိဒါ၏ ကြိုးနှင့် တွန်းကန်အားရှိသော အစိတ်အပိုင်းအတွက် ယေဘုယျအမည်ဖြစ်သည်။ ပါရာမော်တာ၏ အခြေခံ အမျိုးအစား နှစ်မျိုး ရှိသည်- ခြေလျင်ပစ်လွှတ်ခြင်း နှင့် ဘီးပစ်လွှတ်ခြင်း။ ခြေလျင်ပစ်လွှတ်သည့် မော်ဒယ်များတွင် သံကြိုး၊ ဆီတိုင်ကီ၊ အင်ဂျင်နှင့် ပန်ကာပါရှိသော ဖရိန်တစ်ခု ပါဝင်ပါသည်။ [[Category:လေယာဉ် အင်ဂျင်များ]] {{Stub}} 76i5rf8t85ti14qbdu3c8u2gjonoa12 0 276180 1047024 1020788 2026-08-07T13:51:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047024 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox treaty | name = ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဂါဇာငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ် | context = [[ဂါဇာ-အစ္စရေး ပဋိပက္ခ]] အဆုံးသတ်ရေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ် | image = P20250929JB-0555 President Donald Trump and Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu hold a joint press conference.jpg | image_width = 250px | caption = [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]](ညာ) နှင့် [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု|နေတန်ယာဟု]](ဝဲ) | date_drafted = {{Start date|2025|09|29}} | date_signed = {{Start date|2025|10|09}} | date_effective = {{Start date|2025|10|10}} | mediators = {{Bulleted list |{{flag|United States}} | {{flag|Qatar}} |{{flag|Turkey}} | {{flag|Egypt}} }} | parties = {{Bulleted list |{{flag|Israel}} | [[File:Flag of Hamas.svg|23px]] ဟမာ့စ် | {{flag|Palestine}} }} }} '''၂၀၂၅ ခုနှစ် ဂါဇာငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်''' သည် ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] သည် [[အိမ်ဖြူတော်]]၌ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု]] နှင့် ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအတွင်း ကြေညာခဲ့သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်သည် ဂါဇာ - အစ္စရေး ပဋိပက္ခ နှင့် ဆက်စပ်သည့် အကြောင်းအရာများအပေါ် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားပြီး၊ အချက်အလက် ၂၀ ချက်ပါဝင်သည်။ဂါဇာစစ်ပွဲ အပြီးတိုင် အဆုံးသတ်ရေးအတွက် အရေးကြီးသည့် ခြေလှမ်းတစ်ရပ်အဖြစ် နိုင်ငံတကာက ရှုမြင်ထောက်ခံကြသည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ဟားမတ်စ်တို့သည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် အစ္စရေးနှင့် ထပ်ခါတလဲလဲ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုများဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ထိုထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုများသည် ကြီးမားသည့် ပဋိပက္ခအဖြစ်သို့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၇ ရက် တွင် ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၇ ရက် တွင် ဟားမတ်စ်အဖွဲ့ သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ပြီး အစ္စရေးနိုင်ငံ၊တောင်ပိုင်းသို့ ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက်၊အရှေ့အလယ်ပိုင်း [[ဂါဇာကမ်းမြောင်]] တွင် အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်း သမိုင်းတစ်လျှောက် လူအသေအပျောက်အများဆုံးစစ်ပွဲကြီး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထို အောက်တိုဘာ ၇ ရက် ဟားမတ်စ် တိုက်ခိုက်မှုတွင် အစ္စရေးနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ လူနေရပ်ကွက်များ၊ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ (၂)ခု၊အစ္စရေးရဲဌာန၊စစ်အခြေစိုက်စခန်း နှင့် နယ်စပ်ဂိတ်များပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အစ္စရေးပြည်သူ လူ ၁၂၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့ကာ၊ ၂၅၁ ဦး သည် ဓါးစာခံများအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://projects.voanews.com/israel/one-year-at-war/burmese.html|title=စစ်ပွဲကြီးဖြစ်ပွားပုံအချိန်ဇယား|work=VOA|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၈ ရက် တွင် အစ္စရေးနိုင်ငံသည် ဟားမတ်စ်အဖွဲ့ ကို တရားဝင်စစ်ကြေညာပြီး အပြင်းထန်ဆုံးချေမှုန်းမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ထိုကဲ့သို့ စစ်ကြေညာမှုသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပထမဦးဆုံးစစ်ကြေညာမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အစ္စရေးသည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသ အား မြေပြင်ထိုးစစ်ကိုပါ ပြုလုပ်ခဲ့၍၊ဒေသတစ်ခုလုံး စစ်မီးတောက်လောင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ckkr46n9vl2o|title=အစ္စရေးရဲ့ ဂါဇာ မြေပြင်ထိုးစစ် ဘယ်လိုပုံစံ ဖြစ်မလဲ|work=BBC|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီတွင် ဂါဇာကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန သည် အစ္စရေး- ဟားမတ်စ် တိုက်ပွဲကြောင့် ပါလက်စတိုင်း၌ သေဆုံးရသူဦးရေ ၄၆၀၀၀ ကျော်သွားပြီဟု ကြေညာခဲ့သည်။ထိုအရေအတွက်သည် ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ စစ်ပွဲစတင်ချိန်ကစပြီး သေဆုံးခဲ့ရသည့် အရေအတွက်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/palestinian-health-officials-say-gaza-death-toll-tops-46000/7931344.html|title=ဂါဇာစစ်ပွဲ ပါလက်စတိုင်း ၄၆၀၀၀ ကျော် သေဆုံး|work=VOA|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref> == ပဋိပက္ခပြေငြိမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြိုးပမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း ပြိုပျက်သွားခဲ့ပြီး၊၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် အစ္စရေး၏ အံ့အားသင့်ဖွယ်ရာ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုဖြင့် တိုက်ပွဲများသည် ပြန်လည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ပြန်သည်။ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်၏ ဂါဇာမြို့သိမ်းရေးအစီအစဉ်ကြေညာမှုသည်လည်း ပဋိပက္ခကို ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c0r72njknljo|title=ဂါဇာ မြို့သိမ်းရေး အစ္စရေး ဝန်ကြီးချုပ် အတည်ပြု|work=BBC|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> တစ်ဖက်တွင်လည်း ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ရုရှား၊ အီတလီ၊ စပိန်၊ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၊ အီဂျစ်၊ တူရကီ၊ ကာတာ၊ ဂျော်ဒန်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ပါကစ္စတန်နှင့် ဗြိတိန်တို့ အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစွာ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုဖြင့် အပစ်ရပ်ရေး ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရေး အစီအစဉ်သည် ရှေ့ဆက်သွားနေခဲ့သည်။ == အိမ်ဖြူတော်၏အဆိုပြုမှုဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီမှုများ == [[အိမ်ဖြူတော်]] သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂါဇာ၌ နှစ်နှစ်နီးပါးကြာ ဖြစ်ပွားနေသည့် ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရန်၊ ဟားမတ်စ် လက်တွင်းရှိ ဓားစာခံ များကို ကယ်တင်ရန် အပါအဝင်၊ ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေ၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ရန် ကူညီပေးနိုင်မည့် အချက် ၂၀ ပါ အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို ကြေညာခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ထိုအစီအစဉ်သည် အစ္စရေးအပါအဝင် နိုင်ငံများစွာ၏ ထောက်ခံမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဟားမတ်စ်တို့အနေဖြင့် ယခုအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၅ ရက် နောက်ဆုံးထားလက်ခံရန် နှင့် လက်မခံလျှင် ပြင်းထန်သည့် အကျိုးဆက်များကို ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု ဖိအားပေးခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ဂါဇာ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ် တွင် ပါဝင်သည့် အချက် (၂၀) မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! နံပါတ်စဉ် !! အကြောင်းအရာ |- | ၁။ || ဂါဇာသည် "စွန်းစားမှုကင်းသော ဒေသ" (de-extremist zone) အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားမည် ဖြစ်ပြီး အနီးအနားရှိ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအတွက် ဘေးအန္တရာယ် မဖြစ်စေရ။ |- | ၂။ ||  များစွာခံစားခဲ့ရသော ပြည်သူများ၏ အကျိုးအတွက် ဂါဇာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်သွားမည်။ |- | ၃။ ||  အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ် တို့သည် ထိုအဆိုပြုချက်ကို လက်ခံပါက တိုက်ခိုက်မှုများ ချက်ချင်းရပ်စဲသွားမည်။ အစ္စရေးတပ်များသည် ဓားစာခံများ လွှဲပြောင်းရေးအတွက် သဘော တူညီထားသောနေရာများသို့ ဆုတ်ခွာသွားမည်ဖြစ်ကာ၊ ယင်းကာလအတွင်း စစ်ရေးဆိုင်ရာဆောင်ရွက်မှု အားလုံး ရပ်စဲထားမည့်အပြင်၊ အဆင့်ဆင့်ဆုတ်ခွာမှု ပြီးဆုံးသည်အထိ ရှေ့တန်း စစ်မျက်နှာကို ရပ်ဆိုင်းထားမည်။ |- | ၄။  ||  အစ္စရေးက သဘောတူညီချက်ကို လူသိရှင်ကြား လက်ခံပြီးနောက် ဟားမတ်စ်တို့သည် ၇၂ နာရီ အတွင်း အသက်ရှင်နေသူများ၊ သေဆုံးသူများ အပါအဝင် ဓားစာခံအားလုံးကို ပြန်လည် ပေးအပ်ရမည်။ |- | ၅။ ||  အစ္စရေးသည် ထောင်ဒဏ်တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချမှတ်ခံထားရသူ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား ၂၅၀ ဦးကို လွှတ်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် ဂါဇာဒေသခံ ၁,၇၀၀ ဦး၊ ထိုအချိန်က ဖမ်းဆီးထား သည့် မိန်းကလေးများနှင့် ကလေးသူငယ်အားလုံးကိုပါ လွှတ်ပေးမည်။ အစ္စရေး ဓားစာခံ များ၏ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုစီအတွက် သေဆုံးသွားသည့် ဂါဇာဒေသခံ ၁၅ ဦး၏ အလောင်းကို ပြန်လည်ပေးအပ်မည်။ |- | ၆။  ||  ဓားစာခံများ လဲလှယ်မှု ပြီးဆုံးသွားပါက ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်ရန်နှင့် လက်နက်စွန့်လွှတ်ရန် ကတိပြုထားသော ဟားမတ်စ် အဖွဲ့ဝင်များအား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးအပ်မည်။ ဂါဇာမှ ထွက်ခွာလိုသူများအား ၎င်းတို့ကို လက်ခံမည့် နိုင်ငံများသို့ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ ထွက်ခွာခွင့် အာမခံချက်ပေးမည်။ |- | ၇။  ||  ထိုသဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြုပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်း ဂါဇာသို့ အကူအညီများ ပို့ဆောင် ပေးမည်။ ပို့ဆောင်မည့် ကုန်ပစ္စည်းပမာဏအနည်းဆုံးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့က လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး အကူအညီ သဘောတူညီချက်တွင် သတ်မှတ် ထားသည့် ပမာဏနှင့် ညီမျှမည်ဖြစ်ပြီး အခြေခံအဆောက်အဦများ ပြန်လည်တည်ဆောက် ခြင်း၊ ဆေးရုံများနှင့် ဈေးဆိုင်များ ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် အမှိုက်သရိုက်ရှင်းလင်းရန်နှင့် လမ်းများ ပြန်ဖွင့်ရန် လိုအပ်သော စက်ကိရိယာများ ပေးပို့ခြင်းတို့ ပါဝင်မည်။ |- | ၈။  ||  အကူအညီများ ပို့ဆောင်ခြင်းနှင့် ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို ကုလသမဂ္ဂနှင့် ၎င်း၏ လက်အောက်ခံ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ကြက်ခြေနီအသင်းတို့အပြင် မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းနှင့်မျှ မသက်ဆိုင်သော အခြားနိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများမှ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်မည်။ ရာဖာနယ်စပ် နှစ်ဘက် ဖွင့်လှစ်ခြင်းကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့က သဘောတူညီချက်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် စနစ်အတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်မည်။ |- | ၉။  ||  ဂါဇာကို ယာယီအစိုးရတစ်ရပ်က အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်ပြီး နည်းပညာရှင်များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော၊ နိုင်ငံရေးမဟုတ်သည့် ပါလက်စတိုင်းကော်မတီတစ်ရပ်က ဂါဇာပြည်သူများအတွက် နေ့စဉ်ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ လည်ပတ်ရန် တာဝန်ရှိမည်။ ကော်မတီတွင် အရည်အချင်း ပြည့်မီသော ပါလက်စတိုင်းနှင့် နိုင်ငံတကာကျွမ်းကျင်သူများ ပါဝင်မည်ဖြစ်ပြီး Peace Council (ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ) အမည်ရှိ နိုင်ငံတကာ ကူးပြောင်းရေးကာလ အဖွဲ့အသစ်၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် လည်ပတ်မည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီကို သမ္မတ ထရမ့်က ဦးဆောင်ပြီး၊ ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း တိုနီဘလဲ အား ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ပါလက်စတိုင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့သည် သမ္မတထရမ့်၏ ၂၀၂၀ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်နှင့် ဆော်ဒီ-ပြင်သစ် အဆိုပြုချက်ကဲ့သို့သော အဆိုပြုချက်များတွင် ဖော်ပြထားသည့် ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို ပြီးဆုံးအောင်လုပ်ပြီးနောက် ဂါဇာကို ဘေးကင်းစွာနှင့် ထိရောက်စွာအုပ်ချုပ်နိုင်သည်အထိ ဂါဇာပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် တရားဝင်ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ မူဘောင်တစ်ရပ်ကို ပါလက်စတိုင်း နည်းပညာရှင်ကော်မတီမှ ချမှတ်ပေးမည်။ ငြိမ်းချမ်းရေး ကောင်စီသည် "ဂါဇာပြည်သူများအား ဝန်ဆောင်မှုပေးပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို လွယ်ကူချောမွေ့ စေမည့် ခေတ်မီထိရောက်သော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတစ်ရပ် တည်ဆောက်ရန်" ဦးဆောင် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများကို အသုံးပြုမည်။ |- | ၁၀။ ||  ဂါဇာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်နှင့် မြှင့်တင်ရန် ထရမ့်၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်ကို "အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော ခေတ်မီမြို့ပြများစွာ တည်ဆောက် ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကျွမ်းကျင်သူများအဖွဲ့" ကို ခေါ်ယူပြီး တည်ဆောက်မည်။ |- | ၁၁။ ||  အခွန်အခ သက်သာခွင့်များနှင့် ဈေးကွက်သို့ဝင်ရောက်ခွင့်ရှိသော အထူးစီးပွားရေးဇုန်တစ်ခု ထူထောင်မည်။ ၎င်းကို ပါဝင်သည့်နိုင်ငံများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သွားမည်။ |- | ၁၂။  || နေထိုင်သူအားလုံးသည် ဆန္ဒရှိပါက ဂါဇာမှထွက်ခွာခွင့်နှင့် ဂါဇာသို့ပြန်လာခွင့် ရှိသည်။ အစီအစဉ်သည် နေထိုင်သူများအား ဆက်လက်နေထိုင်ရန် အားပေးလျက် "ပိုမိုကောင်းမွန် သော ဂါဇာ" တည်ဆောက်ရန် အခွင့်အလမ်းကို ကတိပေးထားသည်။ |- | ၁၃။  ||  ဟားမတ်စ် နှင့် အခြားအုပ်စုများသည် ဂါဇာအုပ်ချုပ်ရေးတွင် သွယ်ဝိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ တိုက်ရိုက်သော်လည်းကောင်း ပါဝင်ခွင့်ရှိမည်မဟုတ်။ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများနှင့် လက်နက် စက်ရုံများ အပါအဝင် စစ်ရေးဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံအားလုံးကို ဖျက်ဆီးမည်။ လက်နက် ဖျက်သိမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို လွတ်လပ်သော အဖွဲ့အစည်းများက ကြီးကြပ်မည်။ "New Gaza" (ဂါဇာအသစ်) သည် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် အိမ်နီးချင်းများနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသွားမည်။ |- |၁၄။  ||  ဒေသတွင်းမဟာမိတ်များသည် ဟားမတ်စ် နှင့် ၎င်း၏အုပ်စုများက ၎င်းတို့၏တာဝန်ဝတ္တရား များကို အပြည့်အဝအကောင်အထည်ဖော်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် "ဂါဇာအသစ်" သည် ၎င်း၏ အိမ်နီးချင်းများအတွက် ဘေးအန္တရာယ်မဖြစ်စေရန် အာမခံချက်ပေးမည်။ |- |၁၅။ || အမေရိကန်သည် ဂါဇာတွင် တပ်စွဲတပ်ဖြန့်ရန် ယာယီအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်ရေး တပ်ဖွဲ့ (ISF) တစ်ရပ်ထူထောင်ရန် အာရပ်နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မဟာမိတ်များနှင့် ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်မည်။ ISF သည် ပါလက်စတိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့ကို လေ့ကျင့်ပေးပြီး ကူညီဆောင်ရွက် ပေးမည်ဖြစ်ကာ ထိုနယ်ပယ်တွင် အတွေ့အကြုံရှိသော ဂျော်ဒန်နှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံတို့နှင့် တိုင်ပင် ညှိနှိုင်းမည်။ ပါလက်စတိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့သည် ရေရှည်ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး အဖြေတစ်ရပ်ဖြစ်လာ မည်။ ISF သည် နယ်စပ်ဒေသများကာကွယ်ရန်၊ ဂါဇာသို့ လက်နက်များ တရားမဝင်သယ်ဆောင်ခြင်း မပြုနိုင်ရေးနှင့် ဂါဇာ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် ကုန်ပစ္စည်းများ မြန်ဆန်ချောမွေ့စွာ စီးဆင်းနိုင်ရေး သေချာစေရန်အတွက် ပါလက်စတိုင်း ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အစ္စရေးနှင့် အီဂျစ်တို့နှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မည်။ |- |၁၆။ || အစ္စရေးသည် ဂါဇာကို သိမ်းပိုက်မည်မဟုတ်သကဲ့သို့ ပေါင်းစည်းမည်လည်းမဟုတ်ပေ။ ISF ထိန်းချုပ်မှု စတင်တည်ထောင်ပြီး အခြေအနေများ တည်ငြိမ်သွားပါက အစ္စရေး ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် (IDF) သည် IDF ၊ ISF ၊ အာမခံနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကန်တို့ကြား သဘောတူညီ ထားသော စံနှုန်းများ၊ အချိန်ကာလများနှင့် လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်အရ ဆုတ်ခွာ သွားမည်။ လက်တွေ့တွင်၊ IDF သည် ဂါဇာလုံခြုံသည်အထိ လုံခြုံရေးဇုန်တစ်ခုသာ ထားရှိ လျက် ကူးပြောင်းရေးအာဏာပိုင်အရ မိမိတို့ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေကို ISF သို့ အဆင့်ဆင့် လွှဲပြောင်းပေးသွားမည်။ |- |၁၇။ ||  အကယ်၍ ဟားမတ်စ်သည် ထိုအဆိုပြုချက်ကို ရွှေ့ဆိုင်းပါက သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ပါက အထက် ဖော်ပြပါ အဆင့်များကို IDF မှ ISF သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်သော ဟားမတ်စ် မဟုတ်သည့် နယ်မြေ များတွင် ဆောင်ရွက်သွားမည်။ |- |၁၈။ || ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံသားများနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံသားများ၏ အမြင်များနှင့် သဘောထားများကို ပြောင်းလဲရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို မီးမောင်းထိုးပြရန်အတွက် သည်းခံမှု စိတ်ဓာတ်နှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေး မူဘောင်အပေါ်အခြေခံသည့် ဘာသာရေးခြားနားချက်များ ဆွေးနွေးမှုအစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို စတင်မည်။ |- |၁၉။ || ဂါဇာ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး တိုးတက်လာပြီး ပါလက်စတိုင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်သည့်အခါ"ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံတော်ဖြစ်မှုဆီသို့ ယုံကြည်စိတ်ချရသော လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန်" အခြေအနေများ ဖန်တီးနိုင်မည်။ |- |၂၀။ || ငြိမ်းချမ်းပြီး သာယာဝပြောသော အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေး အတွက် နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်ကို သဘောတူညီရန် အမေရိကန်သည် အစ္စရေးနှင့် ပါလက်စတိုင်းအကြား ဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် စတင်မည်။ |} == အဆိုပြုချက်အပေါ် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ == ထရမ့်အစီအစဉ်ကို သတ်မှတ်ထားသည့် နောက်ဆုံးရက်ဖြစ်သည့် အောက်တိုဘာ ၅ ရက် မတိုင်မီ ဟားမတ်စ်အဖွဲ့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ၎င်းတို့ အသင့်ဖြစ်နေပြီဆိုသည့်အကြောင်း ပြောဆို လက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/727447|title=ထရမ့်ပ်၏ အစီအစဉ်ကို ဟားမတ်စ်က သဘောတူပြီးနောက် ဂါဇာငြိမ်းချမ်းရေးမျှော်လင့်|work=DVB|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၆ ရက် တွင် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးသူများမှတဆင့် ဟားမတ်စ်အဖွဲ့ နှင့် အစ္စရေးတို့ကြား တိုက်ရိုက်မဟုတ်သည့် ဆွေးနွေးပွဲကို အီဂျစ်နိုင်ငံ၊Sharm El-Sheikhမြို့တွင် စတင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/727645|title=ဟားမတ်စ်-အစ္စရေး တဆင့်ခံဆွေးနွေးပွဲ အီဂျစ်တွင် စတင်|work=DVB|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ဆွေးနွေးပွဲတွင် ဟားမာ့စ် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို အကြီးအကဲ Khalil al-Hayya က ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်နှင့် ကာတာ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းသူများနှင့် အစ္စရေး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၇ ရက် တွင် ဆွေးနွေးပွဲဆက်လက်ပြုလုပ်ကြသည်။ဟားမက်စ်ဘက်က အစ္စရေးအနေဖြင့် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသအား ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်မှုကို ထာဝရ အဆုံးသတ်ရန်နှင့် ယင်းအချက်ကို နိုင်ငံတကာက မဖြစ်မနေအာမခံပေးရန်၊ ထိန်းသိမ်းခံထားရသည့် အစ္စရေးပြည်သူများ ပြန်လွှတ်ခြင်းကို အစ္စရေး စစ်တပ် ဘက်စုံရုပ်သိမ်းမည့် အချိန်နှင့် ချိတ်ဆက်ရန် တောင်းဆိုမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/world/nc-2510814/|title=ဂါဇာအပစ်ရပ်ရေး ဆက်လက် ဆွေးနွေး၊ ဟားမက်စ်က တောင်းဆိုချက်ကြီးနှစ်ခု အဆိုပြု|work=ဆင်ဟွာသတင်းဌာန|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|archive-date=8 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251008080254/https://xinhuamyanmar.com/news/world/nc-2510814/|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်တွင် ဆွေးနွေးပွဲ ဆက်လက်ပြုလုပ်ကြသည်။ဆွေးနွေးပွဲပြီးနောက် ထရမ့်သည် အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ် တို့သည် သဘောတူညီချက်တစ်ခုရရှိခဲ့ပြီး၊ သဘောတူညီချက်၏ပထမအဆင့်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ကြေညာမှုတွင် အသက်ရှင်လျက်ရှိသော အစ္စရေး ဓားစာခံများအားလုံးကို ၇၂ နာရီအတွင်း တစ်သက်တစ်ကျွန်းကျခံနေရသည့် ပါလက်စတိုင်းအကျဉ်းသား ၂၀၀၀ နှင့် လဲလှယ်ပြီး၊ ၇၂ နာရီအတွင်း အစ္စရေးမှလည်း ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသအတွင်း ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော မျဉ်းကြောင်းများဆီသို့ ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့များကို ရုပ်သိမ်းသွားမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gvnlw3w8vo|title=ဂါဇာအပစ်ရပ်သဘောတူညီမှု 'ပထမအဆင့်' မှာ ဘာတွေ ပါလဲ|work=BBC|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ထိုသဘောတူညီချက် ရရှိရေးအတွက် ကာတာ၊ အီဂျစ် နှင့် တူရကီ တို့သည် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ကြသည်။ ဟားမတ်စ်ဘက်ကလည်း သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် နေတန်ယာဟု သည် ထိုသဘောတူညီချက်အား “အစ္စရေးအတွက် ကြီးကျယ်တဲ့နေ့တနေ့” ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/728058|title=ဂါဇာငြိမ်းချမ်းရေး ပထမအဆင့် အစ္စရေး-ဟားမတ်စ် သဘောတူ၊ ဓားစာခံများ ပြန်လွှတ်မည်|work=DVB|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|}} [[ကဏ္ဍ:အစ္စရေးနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ]] 818mntrhcqkjlryfz9bdo8l18otajbx 0 276979 1047304 953111 2026-08-08T06:21:07Z Ninjastrikers 22896 1047304 wikitext text/x-wiki တိုယောနိတောင် ဟူသည့်အမည်ဖြင့် အောက်ပါဆောင်းပါးများ ရှိသည်။ *[[တိုယောနိတောင် (အဲရိမို)]] *[[တိုယောနိတောင် (အုရခဝ - ဟိရိုအို)]] {{သံတူကြောင်းကွဲ}} pilzkm9ih8hnx9jgn6v155xegkgjm62 0 280044 1047028 1046666 2026-08-07T14:01:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047028 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US |archive-date=1 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] *၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဇူလိုင် === * ၁၂ ဇူလိုင် - [[ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)]]: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဘန်ကောက်က ဘီယာဘားဆိုင် မီးလောင်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8w6vlglp5t |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံအမတ်ကြီး ဦး[[မင်းသိမ်း]]အား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]]- [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] - တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက [[ထန်တလန်မြို့]]နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85333 |access-date=2026-07-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] (TNLA) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) တားဂျုတ်ဂျား ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ (NSPNC) အဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရက် (၁၀၀) ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအပါအဝင် အချက် (၆) ချက်ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးချက်များကို နေပြည်တော်နှင့် TNLA တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=အင်ဒီဘာနမ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်သစ်ဖြစ်လာ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjej0nw0wl1t |access-date=2026-07-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - ** တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၂၃ ရက်မြောက်နေ့ ရပ်နားပြီး၊​ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86030 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၃၂ ရက်မြောက်နေ့ကို ရပ်နားပြီး၊ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86029 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/86064 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဩဂုတ် === * ၃ ဩဂုတ် - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Mr. Arnaude de Baqque က လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လာရောက် တွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86157 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ ဩဂုတ် - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-06 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကြို့ပင်ကောက်မှာ စစ်တပ်လေကြောင်းဗုံးကြဲလို့ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား) * [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး (၁၉၃၆ မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] mpqc4otce2r8hcr1azrosg8ejjkvf9u 0 281988 1047216 1021082 2026-08-07T18:09:19Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်, -စျ +ဈ) 1047216 wikitext text/x-wiki {{merge|ပင်ခွန်ရွာမရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်}} {{Infobox settlement |name = ပင်ခွန် |official_name = Pin Khun |other_name = ရပ်ပင်ခွဉ် |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ဖိုင်:Flag of the Pa-O National Organisation.svg|25px]] [[ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |unit_pref = imperial |area_total_km2 = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = ၆,၅၇၇ |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = လူမျိုးများ |population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်း]]၊ [[ဗမာ]]၊ |population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု |population_blank2 = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|19.999490737915|96.7936401367188|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }}'''ပင်ခွန်'''[[ပင်ခွန်မြို့|Pin Khun]]([[ပအိုဝ်း]]-[[ပင်ခွန်မြို့|ပင်ခွဉ်]]) သည် [[ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]၌ တည်ရှိသည်။ [[ပင်္ကာလရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်ကာလ]]၊ [[ပိန်းနဲကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပိန္နဲကုန်း]]၊ [[ပင်ခွန်ရွာမရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်ခွန်လ]]နှင့် ရန်ကင်းစသောရပ်ကွက်ကြီး၄ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ [[ပင်ခွန် (အနောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်ခွန်(အနောက်)]]ခေါ် လိုင်းလောင်းနှင့် [[ပင်ခွန်ဈေးကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်ခွန်ဈေးကုန်း]]သည် ပင်ခွန်လ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ [[ဘန့်ဘာရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု]]တွင် ပါဝင်သော အချက်အချာနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ တည်နေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၂၅ ဖြစ်သည်။ နေထိုင်သည့် လူဦးရေအများစုမှာ [[ပအိုဝ်း]] တိုင်းရင်းသားများဖြစ်ပြီး [[ရှမ်းလူမျိုး]]နှင့် [[ဗမာလူမျိုး]] အနည်းငယ်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ===လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး=== [[ပင်ခွန်မြို့|ပင်ခွန်]]သည် [[အောင်ပန်း]]-[[ပင်လောင်း]]-[[လွိုင်ကော်]] ကားလမ်းမကြီးပေါ် [[ပင်လောင်းမြို့]]၏တောင်ဘက် ၉မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိပါသည်။ အောင်ပန်း-လွိုင်ကော် မီးရထားလမ်းရှိသော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ ပြေးဆွဲခြင်းမရှိပါ။ ===စီးပွားရေး=== အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ လက်ဖက် အများဆုံးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြပြီး စပါး၊ ပြောင်း၊ ကြက်သွန်၊ ငရုပ် ၊ ထောပတ်၊ ကော်ဖီ တို့လည်း စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ ===ပညာရေး=== ပင်ခွန်တွင် အထက်တန်းကျောင်း(ပင်ခွန်)၊ မူလွန်(ပင်ကာလ) နှင့် မူလတန်းကျောင်း(ပိန္နဲကုန်း) ဟူ၍ သုံးကျောင်းရှိပါသည်။ ===ဘာသာရေးနှင့်ပွဲလမ်းသဘင်=== ပင်မပင်ခွန်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ ပင်ခွန်တောရဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ ကောင်ဒေါလှိုဏ်ဂူဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ဟူ၍ ၃ကျောင်းရှိသည်။ နှစ်စဉ် သင်္ကြန်အပြီးတွင် [[ဒုံးလွှတ်ခြင်း|ပအိုဝ်းရိုးရာဒုံးလွှတ်ပွဲ]]ခေါ် မိုးခေါ်ပွဲ ၊တန်ဆောင်မုန်းလတွင် [[ပအိုဝ်းရိုးရာကထိန်ပွဲ]]နှင့် [[မီးကြာလှည့်]]ပွဲ၊ တပို့တွဲလပြည့်ည [[သျှားမီးပူဇော်ပွဲ]]၊ ပအိုဝ်းရိုးရာရှင်ပြုပွဲ၊ နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့် လုံးနဂါးပတ်ဘုရားဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲနှင့် [[ပအိုဝ်း အမျိုးသားနေ့|ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့]](ဒဲဉ်သီႏလာဗွေ/DenSeeLarBway) စသောပွဲတော်များသည် ဒေသတွင်း ထင်ရှားသော ပွဲတော်များဖြစ်သည်။ ===အားကစား=== ဘောလုံးသည် အဓိကအားကစားဖြစ်ပြီး ပိုက်ကျော်ခြင်း၊ ဘော်လီဘောတို့ကိုလည်းကစားကြသည်။ ပင်မအားကစားကွင်း(ပင်ကာလ)နှင့် အထကကွင်း(ပင်ခွန်) တို့သည်လူငယ်များအတွက် အရေးပါသော အားကစားကွင်းများဖြစ်သည်။ ===ကျန်းမာရေး=== ပင်ခွန်ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနသာ ရှိပါသည် ===လည်ပတ်စရာများ=== [[လုံးနဂါးပတ်ဘုရား]] ပင်ခွန်မှ၆မိုင် ၊ [[ကောင်ဒေါဂူ]]မြို့တွင်း ၊ [[ဟားရေတံခွန်]] ပင်ခွန်-ထီခွရွာ-ရေတံခွန် rwyktiwod0zutstdfiya048gi1ws2ol 2 282473 1047213 1041712 2026-08-07T18:07:01Z Mkant00 135890 /* ရေးရန် (သင်္ချာ) */ 1047213 wikitext text/x-wiki '''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''<ref>{{cite book | title=A History of Mathematics | first=Jeff | last=Suzuki | year=2002 | pages=731 | publisher=Prentice Hall | quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems. | isbn=9780130190741}}</ref><ref>{{cite book | title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi | publisher=TypoTeX | location=Budapest | author=Gyula O. H. Katona | author-link=Gyula O. H. Katona | page=8 | year=2005}}</ref> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[မော်ဂျူးများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of modules) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ပြောင်းပြန်ကွင်း]] (Opposite ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[ရိုးရှင်းသော_မော်ဂျူး]] (simple module) #[[ဆီမီးရိုးရှင်းသော_မော်ဂျူး]] (semisimple module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[အစုဝင်]] (Element of a set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဗက်တာ]] (Vector) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) # [[ရီကာဒီယန် စီးပွားရေးပညာ]] (Ricardian economics) # [[ပကတိ အသာစီးရမှု]] (Absolute advantage) # [[ လီယွန်တီယက်ဖ် ဝိရောဓိ]] (Leontief paradox) # [[ဟက်ခ်ရှာ-အိုလင် သီအိုရမ်]] (Heckscher–Ohlin Theorem) # [[ရစ်ဗ်ချင်စကီး သီအိုရမ်]] (Rybczynski theorem) # [[အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်]] (Factor market) </div> </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အိုင်ဒီးလ်]] (Ideal) # [[စားလဒ်အုပ်စု]] (Quotient group) # [[စားလဒ်ကွင်း]] (Quotient ring) # [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (Tensor product) # [[ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု]] (Galois group) # [[လီအက္ခရာသင်္ချာ]] (Lie algebra) # [[ဟော့ဖ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (Hopf algebra) # [[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း]] (Principal ideal domain) # [[လွတ်လပ်သည့် အုပ်စု]] (Free group) # [[အချိုးညီအုပ်စု]] (Symmetric group) # [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (Cyclic group) # [[ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု]] (Permutation group) # [[အလှည့်ကျ အုပ်စု]] (Alternating group) # [[မူမှန်အုပ်စု]] (Normal group) # [[ကိုဆက်]] (Coset) # [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) # [[ကေးလီ၏ သီအိုရမ်]] (Cayley's theorem) # [[အုပ်စု၏ ဗဟို]] (Center of a group) # [[ကွင်း၏ ဗဟို]] (Center of a ring) # [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (Integral domain) # [[သုညစားကိန်း]] (Zero-divisor) # [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (Maximal ideal) # [[ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း]] (Polynomial ring) # [[ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း]] (Field extension) # [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်]] (Algebraic closure) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homeomorphism) # [[ကျစ်လျစ်မှု]] (Compactness) # [[ဆက်စပ်နေမှု]] (Connectedness) # [[အခြေခံအုပ်စု]] (Fundamental Group) # [[ဖုံးအုပ်ရပ်ဝန်း]] (Covering space) # [[မန်နီဖိုး]] (Manifold) # [[ဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Homology) # [[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Cohomology) # [[အစည်း ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Sheaf cohomology) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Linear transformation) # [[အခြေအစု]] (Basis) # [[အတိုင်းအတာ_(သင်္ချာ)]] (Dimension) # [[ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး]] (Eigenvalue) # [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (Determinant) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (Complex analysis) # [[ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်]] (Holomorphic function) # [[စုဆုံခြင်း]] (Convergence) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[စုဆုံ ကိန်းစဉ်]] (Convergent sequence) # [[ကိန်းစဉ်]] (Sequence) # [[အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Mean Value Theorem) # [[အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Extreme Value Theorem) # [[တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) # [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (Complex plane) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Asymptote = ချဉ်းကပ်မျဉ်း *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Boundaries = နယ်နိမိတ်များ *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Chain rule = ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း *Characteristic = ဝိသေသလက္ခဏာ/ ဝိသေသတန်ဖိုး *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် အပိုင်းအခြား *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ် (category theory) / ပစ်မှတ်စု *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Critical point = အပြောင်းအလဲ အမှတ် *Curve = မျဉ်းကွေး *Cyclic group = ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Determinant = အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ် (category theory) / အရင်းအမြစ်စု *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Field of fractions = အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ် *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Inflection point = အကွေ့အမှတ် *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = ကြားခံတန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုသိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Limit point = စုဆောင်းမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Mean Value Theorem = ပျမ်းမျှတန်ဖိုး သီအိုရမ် *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Normed vector space = စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် အပိုင်းအခြား *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Rule = မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်း *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient Rule = စားလဒ်စည်းမျဉ်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Theorem = သီအိုရမ် *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Well-defined = မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> o5kvj26vxxlx05lnkq3wx2qtkm55epa 1047214 1047213 2026-08-07T18:07:18Z Mkant00 135890 /* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */ 1047214 wikitext text/x-wiki '''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''<ref>{{cite book | title=A History of Mathematics | first=Jeff | last=Suzuki | year=2002 | pages=731 | publisher=Prentice Hall | quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems. | isbn=9780130190741}}</ref><ref>{{cite book | title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi | publisher=TypoTeX | location=Budapest | author=Gyula O. H. Katona | author-link=Gyula O. H. Katona | page=8 | year=2005}}</ref> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[မော်ဂျူးများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of modules) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ပြောင်းပြန်ကွင်း]] (Opposite ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[ရိုးရှင်းသော_မော်ဂျူး]] (simple module) #[[ဆီမီးရိုးရှင်းသော_မော်ဂျူး]] (semisimple module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[အစုဝင်]] (Element of a set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဗက်တာ]] (Vector) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) # [[ရီကာဒီယန် စီးပွားရေးပညာ]] (Ricardian economics) # [[ပကတိ အသာစီးရမှု]] (Absolute advantage) # [[ လီယွန်တီယက်ဖ် ဝိရောဓိ]] (Leontief paradox) # [[ဟက်ခ်ရှာ-အိုလင် သီအိုရမ်]] (Heckscher–Ohlin Theorem) # [[ရစ်ဗ်ချင်စကီး သီအိုရမ်]] (Rybczynski theorem) # [[အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်]] (Factor market) </div> </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အိုင်ဒီးလ်]] (Ideal) # [[စားလဒ်အုပ်စု]] (Quotient group) # [[စားလဒ်ကွင်း]] (Quotient ring) # [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (Tensor product) # [[ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု]] (Galois group) # [[လီအက္ခရာသင်္ချာ]] (Lie algebra) # [[ဟော့ဖ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (Hopf algebra) # [[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း]] (Principal ideal domain) # [[လွတ်လပ်သည့် အုပ်စု]] (Free group) # [[အချိုးညီအုပ်စု]] (Symmetric group) # [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (Cyclic group) # [[ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု]] (Permutation group) # [[အလှည့်ကျ အုပ်စု]] (Alternating group) # [[မူမှန်အုပ်စု]] (Normal group) # [[ကိုဆက်]] (Coset) # [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) # [[ကေးလီ၏ သီအိုရမ်]] (Cayley's theorem) # [[အုပ်စု၏ ဗဟို]] (Center of a group) # [[ကွင်း၏ ဗဟို]] (Center of a ring) # [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (Integral domain) # [[သုညစားကိန်း]] (Zero-divisor) # [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (Maximal ideal) # [[ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း]] (Polynomial ring) # [[ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း]] (Field extension) # [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်]] (Algebraic closure) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homeomorphism) # [[ကျစ်လျစ်မှု]] (Compactness) # [[ဆက်စပ်နေမှု]] (Connectedness) # [[အခြေခံအုပ်စု]] (Fundamental Group) # [[ဖုံးအုပ်ရပ်ဝန်း]] (Covering space) # [[မန်နီဖိုး]] (Manifold) # [[ဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Homology) # [[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Cohomology) # [[အစည်း ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Sheaf cohomology) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Linear transformation) # [[အခြေအစု]] (Basis) # [[အတိုင်းအတာ_(သင်္ချာ)]] (Dimension) # [[ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး]] (Eigenvalue) # [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (Determinant) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (Complex analysis) # [[ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်]] (Holomorphic function) # [[စုဆုံခြင်း]] (Convergence) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[စုဆုံ ကိန်းစဉ်]] (Convergent sequence) # [[ကိန်းစဉ်]] (Sequence) # [[အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Mean Value Theorem) # [[အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Extreme Value Theorem) # [[တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) # [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (Complex plane) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Asymptote = ချဉ်းကပ်မျဉ်း *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Boundaries = နယ်နိမိတ်များ *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Chain rule = ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း *Characteristic = ဝိသေသလက္ခဏာ/ ဝိသေသတန်ဖိုး *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် အပိုင်းအခြား *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ် (category theory) / ပစ်မှတ်စု *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Critical point = အပြောင်းအလဲ အမှတ် *Curve = မျဉ်းကွေး *Cyclic group = ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Determinant = အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ် (category theory) / အရင်းအမြစ်စု *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Field of fractions = အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ် *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Inflection point = အကွေ့အမှတ် *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = ကြားခံတန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုသိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Limit point = စုဆောင်းမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Mean Value Theorem = ပျမ်းမျှတန်ဖိုး သီအိုရမ် *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Normed vector space = စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် အပိုင်းအခြား *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Rule = မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်း *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient Rule = စားလဒ်စည်းမျဉ်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Theorem = သီအိုရမ် *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Well-defined = မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> 5olioqe3k5skrae1ijxa80g4tstfqrd 0 282744 1047029 1046230 2026-08-07T14:09:59Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047029 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = ၂၀၂၆ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | country = Myanmar | type = presidential | ongoing = no | previous_election = ၂၀၁၈ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | previous_year = ၂၀၁၈ <br>{{small|ကြားဖြတ်<br>သမ္မတ}} | next_election = ၂၀၃၁ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | next_year = ၂၀၃၁ | election_date = ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ | turnout = ၅၈၄ (၉၉.၆၆%) | 1blank =အစုအဖွဲ့ | image1 = President Min Aung Hlaing 2026 (cropped).jpg | nominee1 = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး <br> [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | 1data1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | party1 = [[တပ်မတော်]] | electoral_vote1 = '''၄၂၉ မဲ''' | percentage1 = '''၇၃.၄၆%''' | image2 = U Nyo Saw (2).jpg | nominee2 = [[ညိုစော]] | 1data2 = [[တပ်မတော်]] | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | electoral_vote2 = ၁၂၆ မဲ | percentage2 = ၂၁.၅၈% | image3 = Nann Ni Ni Aye (2).png | nominee3 = [[နန်းနီနီအေး]] | 1data3 = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | party3 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | electoral_vote3 = ၂၉ မဲ | percentage3 = ၄.၉၆% | title = နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ | posttitle =ရွေးကောက်ပွဲအပြီး နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ | before_election = {{tree list}} * [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]])}} * [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုသမ္မတ ၁]])}} * [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုသမ္မတ ၂]])}} ** [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်း<br>(၂၀၂၁)]] *** [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] <br>{{small|(ယာယီသမ္မတ)}} *** [[မင်းအောင်လှိုင်]] <br>{{small|(ယာယီသမ္မတ-တာဝန်)}} {{tree list/end}} | before_party = | after_election = မင်းအောင်လှိုင် {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]])}}<br> ညိုစော {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုသမ္မတ ၁]])}}<br> နန်းနီနီအေး {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုသမ္မတ ၂]])}} | after_party = }} {{Multiple image | perrow = 2 | header = ၂၀၂၅–၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး မဲဆန္ဒနယ်ရလဒ်များအရ လွှတ်တော်ဖွဲ့စည်းပုံ | image1 = Myanmar Amyotha Hluttaw 2026 composition (213 seats).png | image2 = Myanmar Pyithu Hluttaw 2026 composition (373 seats).png | image3 = Myanmar Pyidaungsu Hluttaw 2026 composition (586 seats).png | footer = {{bulleted list |တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်<br /> {{small|အပေါ်ဘယ်ဘက်-၂၁၃ဦး}}<br /> {{colorbox|#0c6600}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၁၀၈)<br /> {{colorbox|#2197ff}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] (၁၆)<br /> {{colorbox|#4d4d4d}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|(ကျားဖြူပါတီ)]](၁)<br /> {{colorbox|#f54e8b}} [[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]] (၅)<br /> {{colorbox|#9852d9}} [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]] (၁)<br /> {{colorbox|#f2b90f}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PONO]] (၂)<br /> {{colorbox|#058896}} [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] (၅)<br /> {{colorbox|#fa6502}} [[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] (၁)<br /> {{colorbox|#a7abaf}} [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ|AFP]] (၃)<br /> {{colorbox|#bcbe4b}} [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] (၃)<br /> {{colorbox|#de2c35}} [[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ|ZNP]] (၃)<br /> {{colorbox|#5773c7}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] (၁)<br /> {{colorbox|#2416e3}} [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#ff00d0}} [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|TNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#6e396f}} [[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|LNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#612424}} [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSPP]] (၁)<br /> {{colorbox|#f83535}} [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ|Pa-O NU]] (၁)<br /> {{colorbox|#09aa64}} [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|PSDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#461111}} [[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ|NIDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#ff8080}} [[ဝ အမျိုးသားပါတီ|WNP]] (၁)<br /> {{colorbox|#89fa00}} [[တပ်မတော်]] (၅၆) | တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်<br /> {{small|အပေါ်ညာဘက်-၃၇၃ဦး}}<br /> {{colorbox|#00470c}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၂၃၁)<br /> {{colorbox|#000000}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] (၄)<br /> {{colorbox|#f88e2a}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|(ကျားဖြူပါတီ)]](၇)<br /> {{colorbox|#a1a1a1}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PONO]] (၅)<br /> {{colorbox|#ff0000}} [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] (၅)<br /> {{colorbox|#1869b8}} [[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] (၄)<br /> {{colorbox|#00eeff}} [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#420040}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] (၁)<br /> {{colorbox|##bbff00}} [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SSP]] (၁)<br /> {{colorbox|#060061}} [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#712323}} [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] (၁)<br /> {{colorbox|#ff007b}} [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSPP]] (၁)<br /> {{colorbox|#5c9aff}} တစ်သီးပုဂ္ဂလ (၁)<br /> {{colorbox|#38e54d}} [[တပ်မတော်]] (၁၁၀) | တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် <br /> {{small|အောက်ဆုံးပုံ-၅၈၆ဦး}}<br /> {{colorbox|#0c6600}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၃၃၉)<br /> {{colorbox|#8cfa05}} [[တပ်မတော်]] (၁၆၆)<br /> {{colorbox|#BBBBBB}} အခြား (၈၁) }} | total_width = 300 | align = right }} '''၂၀၂၆ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်ခြင်း'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရန် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်တင်မြှောက်မှု ဖြစ်သည်။ ယင်းရွေးကောက်တင်မြှောက်မှုကို [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅–၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ]]အပြီး ဖွဲ့စည်းထားသော [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] နှင့် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တို့မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်များသည် ခန့်အပ်ထားသော တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်အတူ မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ကျင်းပသည့် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=AFP and Reuters |title=Myanmar’s coup leader Min Aung Hlaing sworn in as president |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/10/myanmars-coup-leader-min-aung-hlaing-sworn-in-as-president |access-date=2026-04-15 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ရက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်မှုတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်၊ ဦးညိုစော ကို ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ်နှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေး ကို ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ၎င်းတို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၌ ကျမ်းကျိန်ပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီထံမှ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို လွှဲပြောင်းယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကို စတင်ကျင်းပရန် စီစဉ်နေချိန်တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းခံရ]]သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-02-01 |title=ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများ အနှစ်ချုပ် - စစ်အာဏာသိမ်း ၅ နှစ်အတွင်း ဒီမိုကရေစီရေးလှုပ်ရှားသူနဲ့ ပြည်သူ ၇,၇၀၀ ကျော်သေဆုံး - AAPP |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvg10g9z8r8o |access-date=2026-04-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ]]မှ ခန့်အပ်ထားသည့် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များတွင် မဲစာရင်းများ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်းဆိုကာ မြို့နယ် ၃၁၅ ခုတွင် ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2021-07-27 |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ပယ်ဖျက်မှုအပေါ် ပါတီတွေရဲ့ အမြင် |url=https://www.bbc.com/burmese/media-57990611 |access-date=2026-04-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့မှ စတင်၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅–၂၀၂၆]] ကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲကာ အဆင့်လိုက် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း ၂ စတင်ကျင်းပ |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nv-2611110/ |access-date=2026-04-15 |language=en-US |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216141553/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nv-2611110/ |url-status=dead }}</ref> စစ်တပ်သည် ၎င်းတို့ ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်တွင် တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်အသီးသီး ကျင်းပမည့်ရက်ကို ကြေညာကာ လွှတ်တော်ကို ခေါ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဇေယျာသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခင်ရီ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမောင်မောင်အုန်းတို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80861 |access-date=2026-04-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် အစည်းအဝေးကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ကျင်းပခဲ့ပြီး မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/ttttiyakim-pnnytheaangcultttteaa-pthmpunmnacnnyawe-cttngkngp |access-date=2026-03-22 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ဦးအောင်လင်းဒွေးက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးစီကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် ဒုတိယသမ္မတလောင်းများ အဆိုပြုရမည့် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေးကို မတ် ၃၀ ရက်တွင် စတင်ကျင်းပရန် သတ်မှတ်ကြေညာသည်၊၊<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေးများကို မတ် ၃၀ ရက်တွင် စတင်ကျင်းပမည် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81016 |access-date=2026-03-22 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် တို့သည် လွှတ်တော်အလိုက် ဒုတိယသမ္မတလောင်း (၂)ဦးစီအား သီးခြားစီ တင်သွင်းအဆိုပြုခဲ့ကြသည်။မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် တင်သွင်းအဆိုပြုခဲ့ကြသူများကို လွှတ်တော်အလိုက် အရည်အချင်းစ်ိစစ်ပြီး မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုများဖြင့် လွှတ်တော်အလိုက် ဒုတိယသမ္မတ တစ်ဦးစီ ရွေးချယ်ပေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81258 |access-date=2026-03-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81259 |access-date=2026-03-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ရွေးချယ်ခြင်းစနစ်ပုံစံ == ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အခန်း (၃) အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြပြီး၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များကို ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''ပြည်သူ့လွှတ်တော်''' အတွက် မြို့နယ် သို့မဟုတ် လူဦးရေကို အခြေခံ၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသည့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄၄၀ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အမျိုးသားလွှတ်တော်''' အတွက် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုမှ တူညီစွာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၆၈ ဦး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသည့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၅၆ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၂၄ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထိုလွှတ်တော်နှစ်ရပ်ကို ပေါင်းစည်း၍ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကို စုစုပေါင်း ၆၆၄ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သို့သော် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ကျင်းပသည့် ပထမအကြိမ်လွှတ်တော်များမှစ၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသည့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက်မှာ '''မပြောင်းဘဲ'''၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ရွေးကောက်ခံလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် '''အတွက်သာ''' အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်နိုင်သည့် မြို့နယ်အရေအတွက်အပေါ်မူတည်၍ အပြည့်မရှိနိုင်ဘဲ လွှတ်တော်အဆက်ဆက်တွင် လျော့နည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းတွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ ရလဒ်များ]]အရ ရွေးကောက်ခံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၄၂၀ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၆၆ ဦးတို့ပါဝင်သည့် စုစုပေါင်း ၅၈၆ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်ထက် ၇၈ ဦး လျော့နည်းနေခဲ့သည်။ ===သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့=== {{main|သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့}} အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၆၀)အရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့ သုံးစုဖြင့် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! colspan="3" | ၂၀၂၆ ခုနှစ် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ<ref name="cont">{{cite book|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|url=http://www.myanmarconstitutionaltribunal.org.mm/lawdatabase/my/download/file/fid/137|access-date=31 March 2016|archive-date=30 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230160924/http://www.myanmarconstitutionaltribunal.org.mm/lawdatabase/my/download/file/fid/137|url-status=dead}}</ref> |- !အစုအဖွဲ့ !သတ်မှတ်ထားသည့် ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အရ ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် |- |ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့ |၃၃၀ |၂၆၃ |- |အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့ |၁၆၈ |၁၅၇ |- |လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့ |၁၆၆ |၁၆၆ |- |'''စုစုပေါင်း''' |'''၆၆၄''' |'''၅၈၆''' |} ထိုအစုအဖွဲ့ သုံးစုမှ ဒုတိယသမ္မတလောင်းများကို အသီးသီး တင်သွင်းရမည်။ ထိုကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ပါဝင်သော လွှတ်တော်နှစ်ရပ်၏ အကြီးအမှူးနှင့် ဒုတိယအကြီးအမှူးများက အရည်အချင်း စစ်ဆေးရမည်။ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အားလုံးက ဒုတိယသမ္မတလောင်း (၃) ဦးအား မဲပေးရွေးချယ်ရမည်။ မဲအများဆုံးရသူသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်၊ မဲအနည်းဆုံးနောက်ဆုံးရသူများအရ ဒုတိယသမ္မတ (၁) နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရမည်။ ==ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ== လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့အသီးသီးသည် ဒုတိယသမ္မတလောင်းများကို ရွေးချယ်ကြသည်။၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းတွင် (၅)ဦးရှိခဲ့သည်။ ထို (၅)ဦးကို အရည်အချင်းပြည့်မီ/မမီ [[သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့]]က စိစစ်အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ထို့နောက် အစုအဖွဲ့များအတွင်း ဒုတိယသမ္မတလောင်းများ မဲပေး၍ ထပ်မံရွေးချယ်ကြသည်။ ===ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့=== ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့အတွင်း ဒုတိယသမ္မတလောင်းများမှာ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]မှ တင်သွင်းသည့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နှင့် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစညပါတီ]]မှ တင်သွင်းသည့် တောင်တွင်းကြီးမဲဆန္ဒနယ်မှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေ တို့ဖြစ်ကြသည်။ အစုအဖွဲ့အတွင်း တင်သွင်းသည့်ကိုယ်စားလှယ်​လောင်းကို မဲ​ပေး​ရွေးချယ်ကြရာ ရွေးကောက်ခံပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၂၆၃)ဦးအနက် ၃ဦးပျက်ကွက်ပြီး (၂၆၀ ) ဦးတက်ရောက်ကာ မဲပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81294 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="2" | ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ! ပါတီ ! မဲအရေအတွက် ! ရာခိုင်နှုန်း |- | style="background:#0000FF" | | ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေ | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]] | ၁၀ | ၃.၈၇% |- | style="background:#43B02A" | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] | [[တပ်မတော်]] | ၂၄၇ | ၉၅% |- | colspan="3" | စုစုပေါင်း | ၂၅၇ | ၉၈.၈၅% |- |colspan=3|ခိုင်လုံမဲ | ၂၅၇ | ၉၈.၈၅% |- |colspan=3|ပယ်မဲ/ဗလာမဲ | ၃ | ၁.၁၅% |} {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | header = တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယသမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း (၃၁ မတ် ၂၀၂၆) | width = 180 | image1 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(1) _ 31 March 2026.jpg | caption1 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၁) | image2 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(2) _ 31 March 2026.jpg | caption2 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၂) | image3 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(3) _ 31 March 2026.jpg | caption3 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၃) | image4 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(4) _ 31 March 2026.jpg | caption4 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၄) | image5 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(5) _ 31 March 2026.jpg | caption5 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၅) | footer = သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေးဖြစ်သည်။ }} ===အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့=== အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့အတွင်း ဒုတိယသမ္မတလောင်းများမှာ ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) မှ ဒေါ်နန်းနီနီအေးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်အမျိုးသားလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၂) မှ ဒေါက်တာ မနာမ်တူးဂျာ တို့ဖြစ်ကြသည်။ အစုအဖွဲ့အတွင်း တင်သွင်းသည့်ကိုယ်စားလှယ်​လောင်းကို မဲ​ပေး​ရွေးချယ်ကြရာ ရွေးကောက်ခံ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၁၅၇)ဦးအနက် (၁၅၅ ) ဦးတက်ရောက် မဲပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-31 |title=စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲပေးရွေးချယ် -၂၀၂၆ မတ်လ ၃၁ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjd8xvzm052t |access-date=2026-03-31 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင်ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81296 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="5" | အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့အတွင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ရွေးချယ်ခြင်းရလဒ် |- !colspan=2|ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !ပါတီ !မဲအရေအတွက် !ရာခိုင်နှုန်း |- | style="background:#FF0000" | | [[မနာမ်တူးဂျာ|ဒေါက်တာ မနာမ်တူးဂျာ]] | [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] | ၃၈ | ၂၄.၅၂% |- |style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}};| | [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | ၁၁၇ | ၇၅.၄၈% |- |colspan=3|စုစုပေါင်း | ၁၅၅ | ၁၀၀% |- |colspan=3|ခိုင်လုံမဲ | ၁၅၅ | ၁၀၀% |- |colspan=3|ပယ်မဲ/ဗလာမဲ | – | ၀% |} ===တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့=== လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့က နေပြည်တော် စစ်ကြောရေးနှင့် တည်းခိုရေးစခန်းရှိ ဆင်ဖြူရှင်ခန်းမ၌ ဒုတိယသမ္မတရွေးချယ်ရေးအစည်းအဝေးကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ ကိုကိုးကျွန်း မဲဆန္ဒနယ်)အား တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းကာ ကန့်ကွက်သူမရှိဘဲ တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="5" | လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း တပ်မတော်သားအစုအဖွဲ့အတွင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ရွေးချယ်ခြင်းရလဒ် |- !colspan=2|ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !ပါတီ !မဲအရေအတွက် !ရာခိုင်နှုန်း |- |style="background:#006400;" |  |[[ညိုစော|ဦးညိုစော]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | ၁၆၆ | ၁၀၀% |} ==မဲရလဒ်== ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေး၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို မဲပေးရွေးချယ်ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အောက်ပါအတိုင်း အသီးသီး ရွေးချယ်ခံရသည်။ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသူ ၅၈၆ ဦးအနက် ၅၈၄ ဦးတက်ရောက် မဲပေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="5" | သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်ခြင်း မဲရလဒ် |- !colspan=2|ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !ပါတီ !မဲအရေအတွက် !ရာခိုင်နှုန်း |- |style="background:#43B02A" |  | [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] | [[တပ်မတော်]] | ၄၂၉ | ၇၃.၄၆% |- |style="background:#006400;" |  | [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၁၂၆ | ၂၁.၅၈% |- |style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}};" |  | [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၂၉ | ၄.၉၆% |- |colspan=3|စုစုပေါင်း | ၅၈၄ | ၁၀၀% |- |colspan=3|ခိုင်လုံမဲ | ၅၈၄ | ၁၀၀% |- |colspan=3|ပယ်မဲ/ဗလာမဲ | - | - |} {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | header = တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှု (၃ ဧပြီ ၂၀၂၆) | total_width = 1000 | image1 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_01.jpg | caption1 = မြင်ကွင်း (၁) | image2 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_02.jpg | caption2 = မြင်ကွင်း (၂) | image3 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_03.jpg | caption3 = မြင်ကွင်း (၃) | image4 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_04.jpg | caption4 = မြင်ကွင်း (၄) | image5 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_05.jpg | caption5 = မြင်ကွင်း (၅) | footer = ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အစည်းအဝေးမြင်ကွင်းများ။ }} == နိုင်ငံတော်သမ္မတ ကတိသစ္စာပြုပွဲ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ကတိသစ္စာပြုပွဲကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref>ပြည်ပအထူးဧည့်သည်တော်များအဖြစ် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်၊ တရုတ်ပြည်သူ့နိုင်ငံရေးအတိုင်ပင်ခံ ကွန်ဖရင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ H.E. Mr. Jiang Xinzhi ၊ ဘယ်လာရုစ်အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ H.E. Mr. Igor Sergeyenko ၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ ဒူးမားအောက်လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ H.E. Mr. Sholban Kara-ool ၊ ကမ္ဘောဒီးယားတော်ဝင်အစိုးရ၏ အာဆီယံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် H.E. Kitti Settha Pandita Cham Prasidh ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ယခင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Dr. Parnpree Bahiddha – Nukara တို့အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၂၃ နိုင်ငံမှ သံအမတ်ကြီး ၁၆ ဦးနှင့် သံတမန်များ၊ ပြည်တွင်း/ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်လေ့လာကြသည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၊ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူများဖြစ်သည့် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၏ ရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81674 |access-date=2026-04-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- ! colspan="4" style="background:#4A7EBB; color:white; text-align:center; font-size:110%; padding:10px;" | နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ကတိသစ္စာပြုပွဲသို့ တက်ရောက်လာကြသည့် အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များ |- style="background:#eeeeee; text-align:center;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:25%" | အမည် !! ကိုယ်စားလှယ်အဆင့်/ရာထူး !! style="width:20%" | နိုင်ငံ/အဖွဲ့အစည်း |- | ၁ || H.E. Mr. Jiang Xinzhi || တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်၊ တရုတ်ပြည်သူ့နိုင်ငံရေးအတိုင်ပင်ခံ ကွန်ဖရင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ || {{CHN}} |- | ၂ || H.E. Mr. Valdrack Jaentschke || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး (Minister of Foreign Affairs) || {{NIC}} |- | ၃ || H.E. Mr. Igor SERGYENKO || အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ (Chairman of the House of Representatives) || {{BLR}} |- | ၄ || H.E. Mr. Sholban Kara-ool || ဒူးမားအောက်လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (Deputy Chairman of the State Duma) || {{RUS}} |- | ၅ || H.E. Mr. Kirti Vardhan Singh || ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး (Minister of State for External Affairs) || {{IND}} |- | ၆ || H.E. Mr. Alounkeo KITIKHOUN || အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် || {{LAO}} |- | ၇ || H.E. Kitti Settha Pandita CHAM Prasidh || အာဆီယံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် ဘုရင့်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီအဖွဲ့ဝင် || {{CAM}} |- | ၈ || H.E. Dr. Parnpree Bahiddha-Nukara || ယခင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || {{THA}} |- | ၉ || (Represented by Director General) || Director General of Southeast Asia, South Asia and South Pacific Department, Ministry of Foreign Affairs || {{VNM}} |} == အသိအမှတ်ပြု သဝဏ်လွှာ ပေးပို့သည့် နိုင်ငံများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အောက်ပါနိုင်ငံကြီးများမှ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများက ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာများ အသီးသီးပေးပို့ခဲ့ကြသည် -<ref>{{Cite web |title=Xi extends greetings to president-elect of Myanmar |url=https://www.chinadailyhk.com/hk/article/631526#Xi-extends-greetings-to-president-elect-of-Myanmar-2026-04-04 |access-date=2026-04-04 |website=chinadailyhk |language=en}}</ref> * {{CHN}} - သမ္မတ [[ရှီကျင့်ဖျင်|မစ္စတာ ရှီကျင့်ဖျင်]] က နှစ်နိုင်ငံအကြား တည်ရှိပြီးသားဖြစ်သည့် "ဆွေမျိုးပေါက်ဖော်" ချစ်ကြည်ရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန်နှင့် တရုတ်-မြန်မာ အေးအတူပူအမျှ အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ရေးကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ရန် သဝဏ်လွှာပေးပို့ခဲ့သည်။ * {{RUS}} -သမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်|မစ္စတာ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်]] က နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုတိုးတက်ခိုင်မာလာမည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း သဝဏ်လွှာပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့်အတွက် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စတာ ဗလာဒီမာပူတင် ထံမှ ဝမ်းမြောက်ကြောင်းသဝဏ်လွှာပေးပို့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81381 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * {{BLR}} -သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို]] က နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်သွားရန် သဝဏ်လွှာပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့်အတွက် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို ထံမှ ဝမ်းမြောက်ကြောင်းသဝဏ်လွှာပေးပို့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81382 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * {{flag|Thailand}} - ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Sihasak Phuangketkeow သည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ *{{flag|Kazakhstan}} - သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ ကာစင်ဂျိုမတ် တိုခါယက်ဗ် (Kassym-Jomart Tokayev) သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသော သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ *{{flag|Cambodia}} - ဘုရင်မင်းမြတ် [[နရောတ္တမ သီဟမုနီ]]သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသော သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ *{{flag|Nicaragua}} - ပူးတွဲသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် မစ္စတာ ဒန်နီရယ်အော်တီဂါ ဆာဗေဒရာ (Daniel Ortega Saavedra) နှင့် မစ္စစ်ရိုဆာရီယို မူရီလို (Rosario Murillo) တို့သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်မှုများ == * {{CHN}} - တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အား [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတသစ်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းအတွက် ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=China congratulates Min Aung Hlaing on being elected as Myanmar's new president: spokesperson |url=https://english.news.cn/20260403/3cd8f4b6e5c5446badc71402ce05ed52/c.html |access-date=2026-04-03 |website=english.news.cn |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=China congratulates Min Aung Hlaing on being elected as Myanmar's new president: spokesperson |url=https://english.news.cn/20260403/067fdb5468e041e998e5422cdeda59ee/c.html |access-date=2026-04-03 |website=english.news.cn |language=en}}</ref> * {{JPN}} - ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းဝန်ချုပ် [[:en:Minoru Kihara|မိနိုရု ခိဟရ]] က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းရေးအခြေအနေများ တိုးတက်လာစေရန် အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းက အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရန်၊ ဖမ်းဆီးထားသူများကို လွှတ်ပေးရန်နှင့် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများအကြား စစ်မှန်သော ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း အလေးထား ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂျပန်အစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေများကို နီးကပ်စွာ စောင့်ကြည့်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ပြည်သူများကို တိုက်ရိုက် အကျိုးရှိစေမည့် ပုံစံဖြင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီများကို ဆက်လက် ပံ့ပိုးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာစစ်အစိုးရကို တရားဝင် အသိအမှတ်မပြုထားကြောင်းလည်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2026-04-04 |title=Myanmar junta leader elected president, cementing grip on power |url=https://mainichi.jp/english/articles/20260404/p2g/00m/0in/016000c |access-date=2026-04-04 |work=Mainichi Daily News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-03 |title=Japan to Step Up Calls on Myanmar to Improve Situation under New Pres. |url=https://www.nippon.com/en/news/yjj2026040300852/ |access-date=2026-04-04 |website=nippon.com |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> * {{PHL}} - ၂၀၂၆ ခုနှစ် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ အစိုးရက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်|လွှတ်တော်]] မှ ရွေးချယ်လိုက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးရ နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်များကို အနီးကပ် သတိပြုစောင့်ကြည့်လျက်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သမ္မတအိမ်တော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မစ္စ ကလဲယား ကက်စထရို က ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအနေဖြင့် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စ ထရီဆာ ပီ လာဇာရို မှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း၊ သံတမန်လမ်းကြောင်းများမှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း မြန်မာအာဏာပိုင်များနှင့် ဆက်လက်ထိတွေ့ဆက်ဆံသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် [[အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်]] ကို အပြည့်အဝနှင့် ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရေးနှင့် အားလုံးပါဝင်သော ဆွေးနွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာရေးကို အလေးထား ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=BERNAMA |date=2026-04-04 |title=ASEAN: Philippines Continues To Engage Myanmar After Military Leader's Election Win |url=https://asean.bernama.com/news.php?id=2540863 |access-date=2026-04-04 |website=BERNAMA |language=en}}</ref> === နိုင်ငံတကာ တရားစီရင်ရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် ဖြစ်စဉ်များ === * {{flag|Indonesia}} - ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု (Genocide) ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဆိုသည့် စွဲချက်ဖြင့် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အပေါ် အရေးယူပေးရန် တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား တရားရေးအာဏာပိုင်များက ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် လက်ခံလိုက်သည်။ ယင်းတိုင်တန်းမှုကို ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့က ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ခရစ္စဂန်းနက်စ်က အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အဖွဲ့အစည်းများ၏တုန့်ပြန်ချက် == '''နိုင်ငံတကာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့''' - စစ်ခေါင်းဆောင် [[မင်းအောင်လှိုင်]]အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းအပေါ် စွဲချက်တင်ထားသည့် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုများအတွက် တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးအဖြစ် စွဲချက်တင်ခံထားရသည့် အခြေအနေတွင် ဆက်လက်ရှိနေမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-03 |title=Myanmar: Presidency must not shield Min Aung Hlaing from being held accountable |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/04/myanmar-presidency-must-not-shield-min-aung-hlaing-from-being-held-accountable/ |access-date=2026-04-03 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> == ပြည်တွင်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ တုန့်ပြန်ချက်များ == * [[File:United Wa State Army flag.png|25px|border]] [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]]က နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူကြောင်း ဂုဏ်ပြုသဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-03 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt |access-date=2026-04-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[ဖိုင်:Flag_of_the_National_Democratic_Alliance_Army.svg|border|22x22px]] [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (အထူးဒေသ (၄) ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် စည်းလုံးရေးကော်မတီ (မိုင်းလားအဖွဲ့)) က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းအပေါ် ဂုဏ်ပြုကြောင်းနှင့် ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးအတွက် ဆက်လက်လက်တွဲဆောင်ရွက်သွားရန် အသင့်ရှိကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ * [[ဖိုင်:AFP_Logo.png|23x23px]] [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာ[[အေးမောင်]] က သမ္မတ နှင့် ဒုတိယသမ္မတများ၏ တင်မြှောက်ခံရမှုကို လှိုက်လှဲစွာ ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရခိုင်အရပ်သားများအားနေ့စဉ်ဗုံးကြဲသတ်ဖြတ်နေသော စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်သမ္မတဖြစ်လာမှုအပေါ် ဒေါက်တာအေးမောင်ဦးဆောင်သော AFP က ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုကြောင်း သဝဏ်လွှာပေးပို့ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69d00033e93643bdac85080b |access-date=2026-04-04 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> *[[File:Emblem of the Shanni Nationalities Army.png|20px]] [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]] က ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ပြုကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ *[[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|20px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] က ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ပြုကြောင်း သဝဏ်လွှာကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက် (သင်္ကြန်အကြတ်နေ့) တွင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် အဆိုပါအဖွဲ့က အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်ကိုယ်တိုင် သမ္မတရာထူးရယူပြီး အရပ်ဘက်အသွင်ပြောင်း အုပ်ချုပ်ရေးအပေါ် ကြိုဆိုကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-15 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt |access-date=2026-04-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] * [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] b4zlwk3383vufi85drvrx2mdgj8kkyf 1047103 1047029 2026-08-07T16:32:37Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-တုန့်ပြန် +တုံ့ပြန်) 1047103 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = ၂၀၂၆ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | country = Myanmar | type = presidential | ongoing = no | previous_election = ၂၀၁၈ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | previous_year = ၂၀၁၈ <br>{{small|ကြားဖြတ်<br>သမ္မတ}} | next_election = ၂၀၃၁ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | next_year = ၂၀၃၁ | election_date = ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ | turnout = ၅၈၄ (၉၉.၆၆%) | 1blank =အစုအဖွဲ့ | image1 = President Min Aung Hlaing 2026 (cropped).jpg | nominee1 = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး <br> [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | 1data1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | party1 = [[တပ်မတော်]] | electoral_vote1 = '''၄၂၉ မဲ''' | percentage1 = '''၇၃.၄၆%''' | image2 = U Nyo Saw (2).jpg | nominee2 = [[ညိုစော]] | 1data2 = [[တပ်မတော်]] | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | electoral_vote2 = ၁၂၆ မဲ | percentage2 = ၂၁.၅၈% | image3 = Nann Ni Ni Aye (2).png | nominee3 = [[နန်းနီနီအေး]] | 1data3 = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | party3 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | electoral_vote3 = ၂၉ မဲ | percentage3 = ၄.၉၆% | title = နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ | posttitle =ရွေးကောက်ပွဲအပြီး နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ | before_election = {{tree list}} * [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]])}} * [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုသမ္မတ ၁]])}} * [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုသမ္မတ ၂]])}} ** [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်း<br>(၂၀၂၁)]] *** [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] <br>{{small|(ယာယီသမ္မတ)}} *** [[မင်းအောင်လှိုင်]] <br>{{small|(ယာယီသမ္မတ-တာဝန်)}} {{tree list/end}} | before_party = | after_election = မင်းအောင်လှိုင် {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]])}}<br> ညိုစော {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုသမ္မတ ၁]])}}<br> နန်းနီနီအေး {{small|([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုသမ္မတ ၂]])}} | after_party = }} {{Multiple image | perrow = 2 | header = ၂၀၂၅–၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး မဲဆန္ဒနယ်ရလဒ်များအရ လွှတ်တော်ဖွဲ့စည်းပုံ | image1 = Myanmar Amyotha Hluttaw 2026 composition (213 seats).png | image2 = Myanmar Pyithu Hluttaw 2026 composition (373 seats).png | image3 = Myanmar Pyidaungsu Hluttaw 2026 composition (586 seats).png | footer = {{bulleted list |တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်<br /> {{small|အပေါ်ဘယ်ဘက်-၂၁၃ဦး}}<br /> {{colorbox|#0c6600}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၁၀၈)<br /> {{colorbox|#2197ff}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] (၁၆)<br /> {{colorbox|#4d4d4d}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|(ကျားဖြူပါတီ)]](၁)<br /> {{colorbox|#f54e8b}} [[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]] (၅)<br /> {{colorbox|#9852d9}} [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]] (၁)<br /> {{colorbox|#f2b90f}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PONO]] (၂)<br /> {{colorbox|#058896}} [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] (၅)<br /> {{colorbox|#fa6502}} [[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] (၁)<br /> {{colorbox|#a7abaf}} [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ|AFP]] (၃)<br /> {{colorbox|#bcbe4b}} [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] (၃)<br /> {{colorbox|#de2c35}} [[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ|ZNP]] (၃)<br /> {{colorbox|#5773c7}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] (၁)<br /> {{colorbox|#2416e3}} [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#ff00d0}} [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|TNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#6e396f}} [[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|LNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#612424}} [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSPP]] (၁)<br /> {{colorbox|#f83535}} [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ|Pa-O NU]] (၁)<br /> {{colorbox|#09aa64}} [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|PSDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#461111}} [[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ|NIDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#ff8080}} [[ဝ အမျိုးသားပါတီ|WNP]] (၁)<br /> {{colorbox|#89fa00}} [[တပ်မတော်]] (၅၆) | တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်<br /> {{small|အပေါ်ညာဘက်-၃၇၃ဦး}}<br /> {{colorbox|#00470c}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၂၃၁)<br /> {{colorbox|#000000}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] (၄)<br /> {{colorbox|#f88e2a}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|(ကျားဖြူပါတီ)]](၇)<br /> {{colorbox|#a1a1a1}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PONO]] (၅)<br /> {{colorbox|#ff0000}} [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] (၅)<br /> {{colorbox|#1869b8}} [[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] (၄)<br /> {{colorbox|#00eeff}} [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#420040}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] (၁)<br /> {{colorbox|##bbff00}} [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SSP]] (၁)<br /> {{colorbox|#060061}} [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#712323}} [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] (၁)<br /> {{colorbox|#ff007b}} [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSPP]] (၁)<br /> {{colorbox|#5c9aff}} တစ်သီးပုဂ္ဂလ (၁)<br /> {{colorbox|#38e54d}} [[တပ်မတော်]] (၁၁၀) | တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် <br /> {{small|အောက်ဆုံးပုံ-၅၈၆ဦး}}<br /> {{colorbox|#0c6600}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၃၃၉)<br /> {{colorbox|#8cfa05}} [[တပ်မတော်]] (၁၆၆)<br /> {{colorbox|#BBBBBB}} အခြား (၈၁) }} | total_width = 300 | align = right }} '''၂၀၂၆ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်ခြင်း'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရန် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်တင်မြှောက်မှု ဖြစ်သည်။ ယင်းရွေးကောက်တင်မြှောက်မှုကို [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅–၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ]]အပြီး ဖွဲ့စည်းထားသော [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] နှင့် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တို့မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်များသည် ခန့်အပ်ထားသော တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်အတူ မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ကျင်းပသည့် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=AFP and Reuters |title=Myanmar’s coup leader Min Aung Hlaing sworn in as president |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/10/myanmars-coup-leader-min-aung-hlaing-sworn-in-as-president |access-date=2026-04-15 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ရက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်မှုတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်၊ ဦးညိုစော ကို ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ်နှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေး ကို ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ၎င်းတို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၌ ကျမ်းကျိန်ပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီထံမှ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို လွှဲပြောင်းယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကို စတင်ကျင်းပရန် စီစဉ်နေချိန်တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းခံရ]]သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-02-01 |title=ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများ အနှစ်ချုပ် - စစ်အာဏာသိမ်း ၅ နှစ်အတွင်း ဒီမိုကရေစီရေးလှုပ်ရှားသူနဲ့ ပြည်သူ ၇,၇၀၀ ကျော်သေဆုံး - AAPP |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvg10g9z8r8o |access-date=2026-04-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ]]မှ ခန့်အပ်ထားသည့် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များတွင် မဲစာရင်းများ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်းဆိုကာ မြို့နယ် ၃၁၅ ခုတွင် ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2021-07-27 |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ပယ်ဖျက်မှုအပေါ် ပါတီတွေရဲ့ အမြင် |url=https://www.bbc.com/burmese/media-57990611 |access-date=2026-04-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့မှ စတင်၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅–၂၀၂၆]] ကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲကာ အဆင့်လိုက် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း ၂ စတင်ကျင်းပ |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nv-2611110/ |access-date=2026-04-15 |language=en-US |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216141553/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nv-2611110/ |url-status=dead }}</ref> စစ်တပ်သည် ၎င်းတို့ ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်တွင် တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်အသီးသီး ကျင်းပမည့်ရက်ကို ကြေညာကာ လွှတ်တော်ကို ခေါ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဇေယျာသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခင်ရီ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမောင်မောင်အုန်းတို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80861 |access-date=2026-04-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် အစည်းအဝေးကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ကျင်းပခဲ့ပြီး မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/ttttiyakim-pnnytheaangcultttteaa-pthmpunmnacnnyawe-cttngkngp |access-date=2026-03-22 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ဦးအောင်လင်းဒွေးက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးစီကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် ဒုတိယသမ္မတလောင်းများ အဆိုပြုရမည့် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေးကို မတ် ၃၀ ရက်တွင် စတင်ကျင်းပရန် သတ်မှတ်ကြေညာသည်၊၊<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေးများကို မတ် ၃၀ ရက်တွင် စတင်ကျင်းပမည် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81016 |access-date=2026-03-22 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် တို့သည် လွှတ်တော်အလိုက် ဒုတိယသမ္မတလောင်း (၂)ဦးစီအား သီးခြားစီ တင်သွင်းအဆိုပြုခဲ့ကြသည်။မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် တင်သွင်းအဆိုပြုခဲ့ကြသူများကို လွှတ်တော်အလိုက် အရည်အချင်းစ်ိစစ်ပြီး မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုများဖြင့် လွှတ်တော်အလိုက် ဒုတိယသမ္မတ တစ်ဦးစီ ရွေးချယ်ပေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81258 |access-date=2026-03-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81259 |access-date=2026-03-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ရွေးချယ်ခြင်းစနစ်ပုံစံ == ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အခန်း (၃) အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြပြီး၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များကို ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''ပြည်သူ့လွှတ်တော်''' အတွက် မြို့နယ် သို့မဟုတ် လူဦးရေကို အခြေခံ၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသည့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄၄၀ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အမျိုးသားလွှတ်တော်''' အတွက် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုမှ တူညီစွာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၆၈ ဦး၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသည့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၅၆ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၂၄ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထိုလွှတ်တော်နှစ်ရပ်ကို ပေါင်းစည်း၍ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကို စုစုပေါင်း ၆၆၄ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သို့သော် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ကျင်းပသည့် ပထမအကြိမ်လွှတ်တော်များမှစ၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသည့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက်မှာ '''မပြောင်းဘဲ'''၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ရွေးကောက်ခံလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် '''အတွက်သာ''' အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်နိုင်သည့် မြို့နယ်အရေအတွက်အပေါ်မူတည်၍ အပြည့်မရှိနိုင်ဘဲ လွှတ်တော်အဆက်ဆက်တွင် လျော့နည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းတွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ ရလဒ်များ]]အရ ရွေးကောက်ခံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၄၂၀ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၆၆ ဦးတို့ပါဝင်သည့် စုစုပေါင်း ၅၈၆ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်ထက် ၇၈ ဦး လျော့နည်းနေခဲ့သည်။ ===သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့=== {{main|သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့}} အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၆၀)အရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့ သုံးစုဖြင့် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! colspan="3" | ၂၀၂၆ ခုနှစ် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ<ref name="cont">{{cite book|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|url=http://www.myanmarconstitutionaltribunal.org.mm/lawdatabase/my/download/file/fid/137|access-date=31 March 2016|archive-date=30 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230160924/http://www.myanmarconstitutionaltribunal.org.mm/lawdatabase/my/download/file/fid/137|url-status=dead}}</ref> |- !အစုအဖွဲ့ !သတ်မှတ်ထားသည့် ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အရ ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် |- |ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့ |၃၃၀ |၂၆၃ |- |အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့ |၁၆၈ |၁၅၇ |- |လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့ |၁၆၆ |၁၆၆ |- |'''စုစုပေါင်း''' |'''၆၆၄''' |'''၅၈၆''' |} ထိုအစုအဖွဲ့ သုံးစုမှ ဒုတိယသမ္မတလောင်းများကို အသီးသီး တင်သွင်းရမည်။ ထိုကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ပါဝင်သော လွှတ်တော်နှစ်ရပ်၏ အကြီးအမှူးနှင့် ဒုတိယအကြီးအမှူးများက အရည်အချင်း စစ်ဆေးရမည်။ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အားလုံးက ဒုတိယသမ္မတလောင်း (၃) ဦးအား မဲပေးရွေးချယ်ရမည်။ မဲအများဆုံးရသူသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်၊ မဲအနည်းဆုံးနောက်ဆုံးရသူများအရ ဒုတိယသမ္မတ (၁) နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရမည်။ ==ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ== လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့အသီးသီးသည် ဒုတိယသမ္မတလောင်းများကို ရွေးချယ်ကြသည်။၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းတွင် (၅)ဦးရှိခဲ့သည်။ ထို (၅)ဦးကို အရည်အချင်းပြည့်မီ/မမီ [[သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့]]က စိစစ်အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ထို့နောက် အစုအဖွဲ့များအတွင်း ဒုတိယသမ္မတလောင်းများ မဲပေး၍ ထပ်မံရွေးချယ်ကြသည်။ ===ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့=== ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့အတွင်း ဒုတိယသမ္မတလောင်းများမှာ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]မှ တင်သွင်းသည့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နှင့် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစညပါတီ]]မှ တင်သွင်းသည့် တောင်တွင်းကြီးမဲဆန္ဒနယ်မှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေ တို့ဖြစ်ကြသည်။ အစုအဖွဲ့အတွင်း တင်သွင်းသည့်ကိုယ်စားလှယ်​လောင်းကို မဲ​ပေး​ရွေးချယ်ကြရာ ရွေးကောက်ခံပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၂၆၃)ဦးအနက် ၃ဦးပျက်ကွက်ပြီး (၂၆၀ ) ဦးတက်ရောက်ကာ မဲပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81294 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="2" | ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ! ပါတီ ! မဲအရေအတွက် ! ရာခိုင်နှုန်း |- | style="background:#0000FF" | | ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေ | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]] | ၁၀ | ၃.၈၇% |- | style="background:#43B02A" | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] | [[တပ်မတော်]] | ၂၄၇ | ၉၅% |- | colspan="3" | စုစုပေါင်း | ၂၅၇ | ၉၈.၈၅% |- |colspan=3|ခိုင်လုံမဲ | ၂၅၇ | ၉၈.၈၅% |- |colspan=3|ပယ်မဲ/ဗလာမဲ | ၃ | ၁.၁၅% |} {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | header = တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယသမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း (၃၁ မတ် ၂၀၂၆) | width = 180 | image1 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(1) _ 31 March 2026.jpg | caption1 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၁) | image2 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(2) _ 31 March 2026.jpg | caption2 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၂) | image3 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(3) _ 31 March 2026.jpg | caption3 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၃) | image4 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(4) _ 31 March 2026.jpg | caption4 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၄) | image5 = Vice Presidential Election_Pyithu Hluttaw_(5) _ 31 March 2026.jpg | caption5 = အစည်းအဝေးမြင်ကွင်း (၅) | footer = သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေးဖြစ်သည်။ }} ===အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့=== အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့အတွင်း ဒုတိယသမ္မတလောင်းများမှာ ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) မှ ဒေါ်နန်းနီနီအေးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်အမျိုးသားလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၂) မှ ဒေါက်တာ မနာမ်တူးဂျာ တို့ဖြစ်ကြသည်။ အစုအဖွဲ့အတွင်း တင်သွင်းသည့်ကိုယ်စားလှယ်​လောင်းကို မဲ​ပေး​ရွေးချယ်ကြရာ ရွေးကောက်ခံ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၁၅၇)ဦးအနက် (၁၅၅ ) ဦးတက်ရောက် မဲပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-31 |title=စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲပေးရွေးချယ် -၂၀၂၆ မတ်လ ၃၁ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjd8xvzm052t |access-date=2026-03-31 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင်ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81296 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="5" | အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့အတွင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ရွေးချယ်ခြင်းရလဒ် |- !colspan=2|ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !ပါတီ !မဲအရေအတွက် !ရာခိုင်နှုန်း |- | style="background:#FF0000" | | [[မနာမ်တူးဂျာ|ဒေါက်တာ မနာမ်တူးဂျာ]] | [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] | ၃၈ | ၂၄.၅၂% |- |style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}};| | [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | ၁၁၇ | ၇၅.၄၈% |- |colspan=3|စုစုပေါင်း | ၁၅၅ | ၁၀၀% |- |colspan=3|ခိုင်လုံမဲ | ၁၅၅ | ၁၀၀% |- |colspan=3|ပယ်မဲ/ဗလာမဲ | – | ၀% |} ===တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့=== လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့က နေပြည်တော် စစ်ကြောရေးနှင့် တည်းခိုရေးစခန်းရှိ ဆင်ဖြူရှင်ခန်းမ၌ ဒုတိယသမ္မတရွေးချယ်ရေးအစည်းအဝေးကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ ကိုကိုးကျွန်း မဲဆန္ဒနယ်)အား တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းကာ ကန့်ကွက်သူမရှိဘဲ တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="5" | လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း တပ်မတော်သားအစုအဖွဲ့အတွင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ရွေးချယ်ခြင်းရလဒ် |- !colspan=2|ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !ပါတီ !မဲအရေအတွက် !ရာခိုင်နှုန်း |- |style="background:#006400;" |  |[[ညိုစော|ဦးညိုစော]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | ၁၆၆ | ၁၀၀% |} ==မဲရလဒ်== ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေး၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို မဲပေးရွေးချယ်ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အောက်ပါအတိုင်း အသီးသီး ရွေးချယ်ခံရသည်။ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသူ ၅၈၆ ဦးအနက် ၅၈၄ ဦးတက်ရောက် မဲပေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="5" | သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်ခြင်း မဲရလဒ် |- !colspan=2|ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !ပါတီ !မဲအရေအတွက် !ရာခိုင်နှုန်း |- |style="background:#43B02A" |  | [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] | [[တပ်မတော်]] | ၄၂၉ | ၇၃.၄၆% |- |style="background:#006400;" |  | [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၁၂၆ | ၂၁.၅၈% |- |style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}};" |  | [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၂၉ | ၄.၉၆% |- |colspan=3|စုစုပေါင်း | ၅၈၄ | ၁၀၀% |- |colspan=3|ခိုင်လုံမဲ | ၅၈၄ | ၁၀၀% |- |colspan=3|ပယ်မဲ/ဗလာမဲ | - | - |} {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | header = တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှု (၃ ဧပြီ ၂၀၂၆) | total_width = 1000 | image1 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_01.jpg | caption1 = မြင်ကွင်း (၁) | image2 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_02.jpg | caption2 = မြင်ကွင်း (၂) | image3 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_03.jpg | caption3 = မြင်ကွင်း (၃) | image4 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_04.jpg | caption4 = မြင်ကွင်း (၄) | image5 = Election_of_President_of_Myanmar_Third_Union_Parliament_2026_05.jpg | caption5 = မြင်ကွင်း (၅) | footer = ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အစည်းအဝေးမြင်ကွင်းများ။ }} == နိုင်ငံတော်သမ္မတ ကတိသစ္စာပြုပွဲ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ကတိသစ္စာပြုပွဲကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref>ပြည်ပအထူးဧည့်သည်တော်များအဖြစ် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်၊ တရုတ်ပြည်သူ့နိုင်ငံရေးအတိုင်ပင်ခံ ကွန်ဖရင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ H.E. Mr. Jiang Xinzhi ၊ ဘယ်လာရုစ်အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ H.E. Mr. Igor Sergeyenko ၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ ဒူးမားအောက်လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ H.E. Mr. Sholban Kara-ool ၊ ကမ္ဘောဒီးယားတော်ဝင်အစိုးရ၏ အာဆီယံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် H.E. Kitti Settha Pandita Cham Prasidh ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ယခင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Dr. Parnpree Bahiddha – Nukara တို့အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၂၃ နိုင်ငံမှ သံအမတ်ကြီး ၁၆ ဦးနှင့် သံတမန်များ၊ ပြည်တွင်း/ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်လေ့လာကြသည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၊ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူများဖြစ်သည့် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၏ ရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81674 |access-date=2026-04-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- ! colspan="4" style="background:#4A7EBB; color:white; text-align:center; font-size:110%; padding:10px;" | နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ကတိသစ္စာပြုပွဲသို့ တက်ရောက်လာကြသည့် အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များ |- style="background:#eeeeee; text-align:center;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:25%" | အမည် !! ကိုယ်စားလှယ်အဆင့်/ရာထူး !! style="width:20%" | နိုင်ငံ/အဖွဲ့အစည်း |- | ၁ || H.E. Mr. Jiang Xinzhi || တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်၊ တရုတ်ပြည်သူ့နိုင်ငံရေးအတိုင်ပင်ခံ ကွန်ဖရင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ || {{CHN}} |- | ၂ || H.E. Mr. Valdrack Jaentschke || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး (Minister of Foreign Affairs) || {{NIC}} |- | ၃ || H.E. Mr. Igor SERGYENKO || အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ (Chairman of the House of Representatives) || {{BLR}} |- | ၄ || H.E. Mr. Sholban Kara-ool || ဒူးမားအောက်လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (Deputy Chairman of the State Duma) || {{RUS}} |- | ၅ || H.E. Mr. Kirti Vardhan Singh || ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး (Minister of State for External Affairs) || {{IND}} |- | ၆ || H.E. Mr. Alounkeo KITIKHOUN || အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် || {{LAO}} |- | ၇ || H.E. Kitti Settha Pandita CHAM Prasidh || အာဆီယံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် ဘုရင့်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီအဖွဲ့ဝင် || {{CAM}} |- | ၈ || H.E. Dr. Parnpree Bahiddha-Nukara || ယခင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || {{THA}} |- | ၉ || (Represented by Director General) || Director General of Southeast Asia, South Asia and South Pacific Department, Ministry of Foreign Affairs || {{VNM}} |} == အသိအမှတ်ပြု သဝဏ်လွှာ ပေးပို့သည့် နိုင်ငံများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အောက်ပါနိုင်ငံကြီးများမှ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများက ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာများ အသီးသီးပေးပို့ခဲ့ကြသည် -<ref>{{Cite web |title=Xi extends greetings to president-elect of Myanmar |url=https://www.chinadailyhk.com/hk/article/631526#Xi-extends-greetings-to-president-elect-of-Myanmar-2026-04-04 |access-date=2026-04-04 |website=chinadailyhk |language=en}}</ref> * {{CHN}} - သမ္မတ [[ရှီကျင့်ဖျင်|မစ္စတာ ရှီကျင့်ဖျင်]] က နှစ်နိုင်ငံအကြား တည်ရှိပြီးသားဖြစ်သည့် "ဆွေမျိုးပေါက်ဖော်" ချစ်ကြည်ရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန်နှင့် တရုတ်-မြန်မာ အေးအတူပူအမျှ အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ရေးကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ရန် သဝဏ်လွှာပေးပို့ခဲ့သည်။ * {{RUS}} -သမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်|မစ္စတာ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်]] က နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုတိုးတက်ခိုင်မာလာမည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း သဝဏ်လွှာပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့်အတွက် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စတာ ဗလာဒီမာပူတင် ထံမှ ဝမ်းမြောက်ကြောင်းသဝဏ်လွှာပေးပို့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81381 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * {{BLR}} -သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို]] က နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်သွားရန် သဝဏ်လွှာပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့်အတွက် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို ထံမှ ဝမ်းမြောက်ကြောင်းသဝဏ်လွှာပေးပို့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81382 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * {{flag|Thailand}} - ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Sihasak Phuangketkeow သည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ *{{flag|Kazakhstan}} - သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ ကာစင်ဂျိုမတ် တိုခါယက်ဗ် (Kassym-Jomart Tokayev) သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသော သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ *{{flag|Cambodia}} - ဘုရင်မင်းမြတ် [[နရောတ္တမ သီဟမုနီ]]သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသော သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ *{{flag|Nicaragua}} - ပူးတွဲသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် မစ္စတာ ဒန်နီရယ်အော်တီဂါ ဆာဗေဒရာ (Daniel Ortega Saavedra) နှင့် မစ္စစ်ရိုဆာရီယို မူရီလို (Rosario Murillo) တို့သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်မှုများ == * {{CHN}} - တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အား [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတသစ်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းအတွက် ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=China congratulates Min Aung Hlaing on being elected as Myanmar's new president: spokesperson |url=https://english.news.cn/20260403/3cd8f4b6e5c5446badc71402ce05ed52/c.html |access-date=2026-04-03 |website=english.news.cn |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=China congratulates Min Aung Hlaing on being elected as Myanmar's new president: spokesperson |url=https://english.news.cn/20260403/067fdb5468e041e998e5422cdeda59ee/c.html |access-date=2026-04-03 |website=english.news.cn |language=en}}</ref> * {{JPN}} - ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းဝန်ချုပ် [[:en:Minoru Kihara|မိနိုရု ခိဟရ]] က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းရေးအခြေအနေများ တိုးတက်လာစေရန် အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းက အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရန်၊ ဖမ်းဆီးထားသူများကို လွှတ်ပေးရန်နှင့် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများအကြား စစ်မှန်သော ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း အလေးထား ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂျပန်အစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေများကို နီးကပ်စွာ စောင့်ကြည့်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ပြည်သူများကို တိုက်ရိုက် အကျိုးရှိစေမည့် ပုံစံဖြင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီများကို ဆက်လက် ပံ့ပိုးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာစစ်အစိုးရကို တရားဝင် အသိအမှတ်မပြုထားကြောင်းလည်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2026-04-04 |title=Myanmar junta leader elected president, cementing grip on power |url=https://mainichi.jp/english/articles/20260404/p2g/00m/0in/016000c |access-date=2026-04-04 |work=Mainichi Daily News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-03 |title=Japan to Step Up Calls on Myanmar to Improve Situation under New Pres. |url=https://www.nippon.com/en/news/yjj2026040300852/ |access-date=2026-04-04 |website=nippon.com |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> * {{PHL}} - ၂၀၂၆ ခုနှစ် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ အစိုးရက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်|လွှတ်တော်]] မှ ရွေးချယ်လိုက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးရ နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်များကို အနီးကပ် သတိပြုစောင့်ကြည့်လျက်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သမ္မတအိမ်တော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မစ္စ ကလဲယား ကက်စထရို က ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအနေဖြင့် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စ ထရီဆာ ပီ လာဇာရို မှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း၊ သံတမန်လမ်းကြောင်းများမှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း မြန်မာအာဏာပိုင်များနှင့် ဆက်လက်ထိတွေ့ဆက်ဆံသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် [[အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်]] ကို အပြည့်အဝနှင့် ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရေးနှင့် အားလုံးပါဝင်သော ဆွေးနွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာရေးကို အလေးထား ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=BERNAMA |date=2026-04-04 |title=ASEAN: Philippines Continues To Engage Myanmar After Military Leader's Election Win |url=https://asean.bernama.com/news.php?id=2540863 |access-date=2026-04-04 |website=BERNAMA |language=en}}</ref> === နိုင်ငံတကာ တရားစီရင်ရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် ဖြစ်စဉ်များ === * {{flag|Indonesia}} - ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု (Genocide) ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဆိုသည့် စွဲချက်ဖြင့် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အပေါ် အရေးယူပေးရန် တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား တရားရေးအာဏာပိုင်များက ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် လက်ခံလိုက်သည်။ ယင်းတိုင်တန်းမှုကို ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့က ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ခရစ္စဂန်းနက်စ်က အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အဖွဲ့အစည်းများ၏တုံ့ပြန်ချက် == '''နိုင်ငံတကာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့''' - စစ်ခေါင်းဆောင် [[မင်းအောင်လှိုင်]]အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းအပေါ် စွဲချက်တင်ထားသည့် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုများအတွက် တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးအဖြစ် စွဲချက်တင်ခံထားရသည့် အခြေအနေတွင် ဆက်လက်ရှိနေမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-03 |title=Myanmar: Presidency must not shield Min Aung Hlaing from being held accountable |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/04/myanmar-presidency-must-not-shield-min-aung-hlaing-from-being-held-accountable/ |access-date=2026-04-03 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> == ပြည်တွင်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ တုံ့ပြန်ချက်များ == * [[File:United Wa State Army flag.png|25px|border]] [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]]က နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူကြောင်း ဂုဏ်ပြုသဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-03 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt |access-date=2026-04-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[ဖိုင်:Flag_of_the_National_Democratic_Alliance_Army.svg|border|22x22px]] [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (အထူးဒေသ (၄) ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် စည်းလုံးရေးကော်မတီ (မိုင်းလားအဖွဲ့)) က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းအပေါ် ဂုဏ်ပြုကြောင်းနှင့် ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးအတွက် ဆက်လက်လက်တွဲဆောင်ရွက်သွားရန် အသင့်ရှိကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ * [[ဖိုင်:AFP_Logo.png|23x23px]] [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာ[[အေးမောင်]] က သမ္မတ နှင့် ဒုတိယသမ္မတများ၏ တင်မြှောက်ခံရမှုကို လှိုက်လှဲစွာ ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရခိုင်အရပ်သားများအားနေ့စဉ်ဗုံးကြဲသတ်ဖြတ်နေသော စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်သမ္မတဖြစ်လာမှုအပေါ် ဒေါက်တာအေးမောင်ဦးဆောင်သော AFP က ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုကြောင်း သဝဏ်လွှာပေးပို့ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69d00033e93643bdac85080b |access-date=2026-04-04 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> *[[File:Emblem of the Shanni Nationalities Army.png|20px]] [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]] က ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ပြုကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ *[[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|20px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] က ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ပြုကြောင်း သဝဏ်လွှာကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက် (သင်္ကြန်အကြတ်နေ့) တွင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် အဆိုပါအဖွဲ့က အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်ကိုယ်တိုင် သမ္မတရာထူးရယူပြီး အရပ်ဘက်အသွင်ပြောင်း အုပ်ချုပ်ရေးအပေါ် ကြိုဆိုကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-15 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt |access-date=2026-04-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] * [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] lxqmjxm732giaki8gdl0ncn3s1nh7s3 0 282752 1047030 1042424 2026-08-07T14:12:06Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047030 wikitext text/x-wiki {{Infobox event|title=၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း|partof=[[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]]|image=Straße von Hormuz.jpg|alt=|caption= ရေလက်ကြားကို ဝေဟင်မှ လှမ်းမြင်ရပုံ |date={{Start date|2026|02|28|df=y}} &ndash; လက်ရှိ|place=[[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]]|coordinates=|also known as= |cause=[[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အီရန်အပေါ် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှု]]နှင့် အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်မှု။ |participants=[[အီရန်နိုင်ငံ]], [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]], [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]], သင်္ဘောလိုင်း ကုမ္ပဏီများ |outcome=ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ဈေးနှုန်းများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြင့်တက်လာခြင်း |casualties1=သင်္ဘောသား ၈ ဦး သေဆုံးပြီး အနည်းဆုံး ရေနံတင်သင်္ဘော ၄ စင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/world/crew-member-killed-after-projectile-hits-tanker-oman-manager-says-5962176 |title=Crew member killed after projectile hits tanker off Oman, manager says|website=CNA|access-date=2 March 2026|archive-date=1 March 2026|archive-url= https://web.archive.org/web/20260301210512/https://www.channelnewsasia.com/world/crew-member-killed-after-projectile-hits-tanker-oman-manager-says-5962176 |url-status=live}}</ref><br>One port worker killed in Bahrain ဘရိန်းနိုင်ငံတွင် ဆိပ်ကမ်းလုပ်သားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <br>ဘရိန်းနိုင်ငံတွင် ဆိပ်ကမ်းလုပ်သား နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ |casualties2=|notes=}} ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ကုန်သွယ်မှုအတွက် အဓိကကျသော ရေကြောင်းဗျူဟာမြောက်နေရာဖြစ်သည့် [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား|ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား]] (Strait of Hormuz) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ပထဝီနိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်များနှင့် ဆက်တိုက်ကြုံတွေ့နေရသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ ပူးပေါင်း၍ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အီရန်နိုင်ငံအပေါ် စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်မှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီခါမေနီ]] (Ali Khamenei) သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်သည် အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်းများ၊ အစ္စရေးပိုင်နက်များနှင့် အခြားသော [[ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ|ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများ]]အပေါ် ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းများဖြင့် လက်တုံ့ပြန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အပြင်၊ အီရန်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) ကလည်း ရေလက်ကြားအတွင်း သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ကြောင်း သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သဖြင့် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ ထိရောက်စွာ ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။ ထိုသတိပေးချက်များနှင့် သင်္ဘောများအပေါ် နောက်ဆက်တွဲ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ရေကြောင်းဖြတ်သန်းမှု သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး ရေနံတင်သင်္ဘော သွားလာမှုသည် ကနဦးတွင် ၇၀% ခန့်အထိ ကျဆင်းသွားကာ ဘေးအန္တရာယ်ကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် သင်္ဘောအစင်းရေ ၁၅၀ ကျော်မှာ ရေလက်ကြားအပြင်ဘက်တွင် ကျောက်ချရပ်နားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |date=28 February 2026 |title=After Iran Attacks, Ship Traffic Plummets in Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/strait-of-hormuz-ship-traffic.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref><ref>{{cite news |date=2 March 2026 |title=Oil prices rise as Iran war threatens shipping through strait of Hormuz |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/02/oil-prices-iran-war-strait-of-hormuz-shipping |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> မကြာမီအချိန်အတွင်းမှာပင် ရေကြောင်းသွားလာမှုသည် သုညအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပြတ်တောက်မှုသည် ကမ္ဘာ့နေ့စဉ် ရေနံထောက်ပံ့မှု၏ ၂၀% ခန့်နှင့် [[အယ်လ်အန်ဂျီ (LNG)|သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည်]] (LNG) အမြောက်အမြားအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သဖြင့် အဓိက သင်္ဘောလိုင်းကြီးများက ထိုဒေသအတွင်း လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ကြသည်။ ရေရှည်ထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်မည်ကို စိုးရိမ်ခြင်းကြောင့် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး <ref>{{cite news |date=1 March 2026 |title=How US-Israel attacks on Iran threaten the Strait of Hormuz, oil markets |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/how-us-israel-attacks-on-iran-threaten-the-strait-of-hormuz-oil-markets |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref><ref>{{cite news |date=28 February 2026 |title=Oil and gas majors and traders suspend shipments via Hormuz, sources say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-gas-majors-traders-suspend-shipments-via-hormuz-us-attacks-iran-sources-say-2026-02-28 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref>ဘရန့် (Brent) ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် လေးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ အထက်သို့ ကျော်လွန်သွားကာ အမြင့်ဆုံးအနေဖြင့် ၁၂၆ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |date=2 March 2026 |title=Oil prices rise as Iran war threatens shipping through strait of Hormuz |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/02/oil-prices-iran-war-strait-of-hormuz-shipping |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |date=1 March 2026 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref><ref>{{cite news |date=1 March 2026 |title=Oil surges and stock futures sink after war in Iran disrupts crude supply |url=https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302025634/https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=CNN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |date=8 March 2026 |title=Oil surges above $100 a barrel; Trump says 'small price to pay' for defeating Iran |url=https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |access-date=8 March 2026 |work=CNBC}}</ref>ဤရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုကို ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ရေနံအကျပ်အတည်းနောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံးသော စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်မှုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burke |first=Jason |date=11 March 2026 |title=Iran escalates attacks on infrastructure and transport networks across the Gulf |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/11/iran-escalates-attacks-on-infrastructure-and-transport-networks-across-the-gulf |access-date=11 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> အကျပ်အတည်းကြောင့် ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရသည့် အခြားသောကုန်စည်ဈေးကွက်များတွင် [[အလူမီနီယမ်|အလူမီနီယံ]]<ref>{{Cite web |last=Burton |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Bahrain starts output cuts at world's top aluminum smelter |url=https://fortune.com/2026/03/15/bahrain-output-cuts-world-top-aluminum-smelter-alba-iran-war/ |access-date=21 March 2026 |work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]}}</ref>၊ [[မြေဩဇာ]]နှင့် [[ဟီလီယမ်|ဟီလီယံဓာတ်ငွေ့]]တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Buchanan |first=Naomi |date=21 March 2026 |title=It's not just oil: 3 critical supply chains being upended by the war in Iran |url=https://www.businessinsider.com/oil-prices-supply-chains-iran-war-ai-helium-food-inflation-2026-3 |access-date=21 March 2026 |work=[[Business Insider]]}}</ref> ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံက လေဘနွန်နိုင်ငံရှိ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလအတွင်း ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား မှတစ်ဆင့် ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာမှုကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |date=2026-04-17 |title=Iran declares Strait of Hormuz open to shipping but Trump says U.S. blockade still active |url=https://www.cnbc.com/2026/04/17/iran-war-hormuz-strait-israel-lebanon-ceasefire.html |access-date=2026-04-18 |website=CNBC |language=en}}</ref>ယင်းကဲ့သို့ တိုးတက်မှုများ ရှိနေသော်လည်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းများသို့ ဆိုက်ကပ်မည့် သို့မဟုတ် အီရန်ဆိပ်ကမ်းများမှ ထွက်ခွာမည့် သင်္ဘောများကို အမေရိကန်က ဆက်လက်ပိတ်ဆို့ထားဆဲဖြစ်ကြောင်း သမ္မတ ထရန့်က နောက်ပိုင်းတွင် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 April 2026 |title=Trump says blockade on Iran 'in full force' until deal is reached |url=https://www.reuters.com/world/trump-says-blockade-iran-in-full-force-until-deal-is-reached-2026-04-17/ |work=[[Reuters]]}}</ref>အမေရိကန်၏ ထိုသို့ ဆက်လက်ပိတ်ဆို့ထားမှုကြောင့် အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးမည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ သင်္ဘောများ ရေလက်ကြားမှ ပြန်လှည့်သွားကြသည့် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |last1=Loria |first1=Michael |date=April 17, 2026 |title=Strait of Hormuz won't reopen, Iranian leader tells Trump |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2026/04/17/iran-war-ceasefire-lebanon-trump-updates--live/89652291007/ |accessdate=April 18, 2026 |work=USA Today |first2=Christopher |last2=Cann |first3=Andrea |last3=Riquier}}</ref><ref>{{cite news |last=Kendall |first=Spencer |date=April 17, 2026 |title=Video shows ships turning away from the Strait of Hormuz as confusion persists over whether sea lane is really open |url=https://www.cnbc.com/2026/04/17/iran-trump-strait-hormuz-oil-tanker-traffic.html |accessdate=April 18, 2026 |work=CNBC}}</ref>ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင်မူ အမေရိကန်က ရေတပ်ပိတ်ဆို့ထားမှုကို ရုပ်သိမ်းရန် ငြင်းဆန်ခြင်းကြောင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို တစ်ကျော့ပြန် ပိတ်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း အီရန်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{#invoke:Cite|web|date=18 April 2026 |title=Iran reimposes restrictions on Hormuz, accuses US of violating deal|url=https://www.business-standard.com/world-news/iran-reimposes-restrictions-on-hormuz-accuses-us-of-violating-deal-126041800390_1.html |access-date=18 April 2026 |agency=[[Associated Press]]|website=Business Standard}}</ref> မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းရှိ ကုန်သည်သင်္ဘောများကို လုံခြုံရေးအရ လိုက်ပါစောင့်ရှောက်ပေးမည့် အမေရိကန်ရေတပ်၏ စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုဖြစ်သော "Operation Project Freedom" ကို စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာနေသည့် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ပြင်းထန်စွာ ကန့်သတ်ပိတ်ပင်ခံနေရပြီး ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောအများအပြား ကြန့်ကြာမှုများဖြစ်ပေါ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ထိုလမ်းကြောင်းမှ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်ခြင်း မရှိတော့သည့် အခြေအနေတွင် ယခုကဲ့သို့ ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2026-05-04 |title=Donald Trump sends warships to break Iran’s strait of Hormuz blockade |url=https://www.theguardian.com/world/2026/may/04/shipping-bosses-nervous-trump-plan-to-guide-vessels-strait-of-hormuz-iran |access-date=2026-05-07 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adler |first=Nils |last2=Varshalomidze |first2=Tamila |title=Iran war updates: Trump announces plan to escort ships in Hormuz Strait |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/5/3/iran-war-live-trump-says-reviewing-14-point-plan-israel-pounds-lebanon |access-date=2026-05-07 |website=Al Jazeera |language=en |last3=Mohamed |first3=Edna |last4=Sabah |first4=Zaid |last5=Habib |first5=Heba |last6=Kupemba |first6=Danai Nesta}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-05-03 |title=Trump says the U.S. will 'guide' stranded ships from the Strait of Hormuz |url=https://www.npr.org/2026/05/03/nx-s1-5809536/trump-strait-hormuz |access-date=2026-05-07 |work=NPR |language=en |agency=The Associated Press}}</ref><ref>{{Cite web |title=U.A.E. says Iran has resumed attacks as U.S. moves to reopen Strait of Hormuz |url=https://www.cbc.ca/news/world/strait-hormuz-ships-us-iran-9.7186404}}</ref>ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ရာရောက်လိမ့်မည်ဟု အီရန်စစ်တပ်က သတိပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ရရှိနိုင်ရေးအတွက် "ကြီးမားသော တိုးတက်မှု" ရှိလာခြင်းကြောင့် "Project Freedom" စစ်ဆင်ရေးကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=6 May 2026 |title=Iran war live: Trump says Hormuz operation paused amid US, Tehran talks |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/5/6/iran-war-live-trump-says-hormuz-operation-paused-amid-us-tehran-talks |access-date=6 May 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင်၊ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် အီရန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ရပ်တန့်သွားခြင်းကြောင့် ပြင်းထန်သော စစ်ရေးတုံ့ပြန်မှုများ ပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ရာမှ အမေရိကန်တို့က အီရန်ပစ်မှတ်များကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{#invoke:cite|web|url=https://edition.cnn.com/2026/06/09/world/live-news/iran-war-trump-israel|title=Trump vows to attack Iran again today|website=CNN|date=10 June 2026}}</ref> တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်စစ်ဌာနချုပ်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ကို ပိတ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် မည်သည့်သင်္ဘောကိုမဆို တိုက်ခိုက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2026-06-11 |title=အမေရိကန်တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ကြောင်း အီရန်ကြေညာ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%A1/ |access-date=2026-06-12 |work=New Day Myanmar |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံ == [[ဖိုင်:Strait_of_Hormuz_daily_average_of_LNG_(2024).svg|thumb|၂၀၂၄ ခုနှစ် ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် နေ့စဉ်ပျမ်းမျှ LNG သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကို ပြသထားသော ပုံ]] ရေလက်ကြားသည် ၎င်း၏ အကျဉ်းဆုံးနေရာတွင် မိုင် ၂၁ (၃၄ ကီလိုမီတာ) အကျယ်ရှိပြီး အီရန်နှင့် [[အိုမန်နိုင်ငံ|အိုမန်]]နိုင်ငံအကြား ပင်လယ်လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ ၎င်း၏ တစ်ဖက်သတ် ပင်လယ်လမ်းကြောင်း နှစ်ခုသည် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည်ပေါင်း ၂၀ သန်းခန့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို လွယ်ကူချောမွေ့စေပြီး အဓိကအားဖြင့် [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျ]] ၊ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]] ၊ [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] နှင့် [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]] ကဲ့သို့သော ထုတ်လုပ်သူများထံမှ ကမ္ဘာ့ရေနံကုန်သွယ်မှု၏ ၂၀% ခန့်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=What is the strait of Hormuz and why is it crucial for oil supplies? |url=https://www.theguardian.com/business/2026/mar/01/us-israel-strikes-iran-oil-price |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=After Iran Attacks, Ship Traffic Plummets in Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/strait-of-hormuz-ship-traffic.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ထိုရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံစိမ်းနှင့် အငွေ့ရည်ပို့ဆောင်မှု ၈၄% သည် အာရှဈေးကွက်များသို့ ဦးတည်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=How US-Israel attacks on Iran threaten the Strait of Hormuz, oil markets |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/how-us-israel-attacks-on-iran-threaten-the-strait-of-hormuz-oil-markets |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> ဥရောပသည် ၎င်း၏ LNG ၏ ၁၂% မှ ၁၄% ကို [[ကာတာနိုင်ငံ]]မှ ထိုရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရရှိသည်။ <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=European gas prices surge by up to 45% as Qatar stops LNG production |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/02/european-gas-prices-jump-by-as-much-as-45-as-qatar-stops-lng-production |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303043332/https://www.euronews.com/business/2026/03/02/european-gas-prices-jump-by-as-much-as-45-as-qatar-stops-lng-production |archive-date=3 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=[[euronews]] |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်မတိုင်မီတွင် အီရန်၊ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့အကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာ]]မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ မအောင်မြင်ခြင်း နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ယခင် [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ|၁၂ ရက်ကြာ လေကြောင်းပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားခြင်း]] တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news |date=22 February 2026 |title=Iran-US tensions: What would blocking Strait of Hormuz mean for oil, LNG? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/22/iran-us-tensions-what-would-blocking-strait-of-hormuz-mean-for-oil-lng |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> အီရန်သည် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သည့် အလားအလာကို အချက်ပြခဲ့ပြီး၊ ထိုအထဲတွင် လအစောပိုင်းတွင် ယာယီတစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပိတ်ပစ်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ <ref name="Iran" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မှ ၂၀ ရက်အတွင်း အီရန်သည် ၎င်း၏ ရေနံတင်ပို့မှုကို ပုံမှန်နှုန်းထား သုံးဆတိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး အနှောင့်အယှက်များဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ရေနံသိုလှောင်မှုကို လျှော့ချခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံသည်လည်း အလားတူလုပ်ဆောင်မှုများကို ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Paraskova |first=Tsvetana |date=26 February 2026 |title=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |website=OilPrice.com |language=en|url-status=live}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုများမတိုင်မီရက်များတွင် ရေလက်ကြားအတွက် စစ်ပွဲအန္တရာယ်ရှိသော သင်္ဘော[[အာမခံလုပ်ငန်း|အာမခံပရီမီယံများ]]သည် တစ်ကြိမ်လျှင် သင်္ဘောအာမခံတန်ဖိုး၏ ၀.၁၂၅% မှ ၀.၂% မှ ၀.၄% အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အလွန်ကြီးမားသော ရေနံတင်သင်္ဘောများအတွက် ၎င်းသည် ဒေါ်လာ နှစ်သိန်းခွဲ တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=AIS Ship Tracking in the Strait of Hormuz: Inside the Crisis Shutting Down Global Oil |url=https://www.worldwideais.org/post/strait-of-hormuz-ais-tracking-iran-crisis |website=Worldwide AIS Network |language=en}}</ref> == တင်းမာမှုမြင့်တက်ခြင်း == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|Operation Epic Fury]] အောက်တွင် အီရန်အပေါ် ညှိနှိုင်းထားသော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို စတင်ခဲ့ပြီး စစ်ဘက်အဆောက်အအုံများ၊ နျူကလီးယားနေရာများနှင့် ခေါင်းဆောင်များကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီခါမေနီ]] သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil surges and stock futures sink after war in Iran disrupts crude supply |url=https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302025634/https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=CNN}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Crude oil on edge as Middle East conflict deepens, will crude prices surge toward $100 per barrel? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/crude-oil-on-edge-as-middle-east-conflict-deepens-will-crude-prices-surge-toward-100-per-barrel/articleshow/128922970.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302034124/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/crude-oil-on-edge-as-middle-east-conflict-deepens-will-crude-prices-surge-toward-100-per-barrel/articleshow/128922970.cms |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |work=The Times of India}}</ref> အီရန်သည် ယူအေအီး၊ [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]] နှင့် [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း]] အပါအဝင် ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အစ္စရေးမြို့များနှင့် အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများကို ဒုံးကျည်များဖြင့် တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိခိုက်သေဆုံးမှုများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=After Iran's salvo hit their skylines, will Gulf states enter the war? |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/3/2/after-irans-salvo-hit-their-skylines-will-the-gulf-states-enter-the-war |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=US-Israel war on Iran live updates: conflict spreads to Lebanon as IDF strikes Hezbollah after attack on Israel |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> ပဋိပက္ခသည် လက်ဘနွန်သို့ ကျယ်ပြန့်သွားပြီး အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရော့ကက်များ ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အစ္စရေး၏ တန်ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Live Updates: Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် အီရန်က အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးသံအမတ်များကို နှင်ထုတ်သော နိုင်ငံများသို့ လုံခြုံရေးလမ်းကြောင်းများ ပိုမိုယူဆောင်လာမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Iran signals Hormuz safe passage to countries expelling U.S. and Israeli diplomats {{!}} investingLive |url=https://investinglive.com/commodities/iran-signals-hormuz-safe-passage-to-countries-expelling-us-and-israeli-diplomats-20260309/ |access-date=2026-03-10 |website=News & Analysis for Stocks, Crypto & Forex {{!}} investingLive |language=en}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့အထိ၊ ရေလက်ကြားအတွက် သင်္ဘောအာမခံနှုန်းထားများသည် ယခင်အပတ်ထက် လေးဆမှ ခြောက်ဆအထိ မြင့်တက်လာကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ပြီး အမေရိကန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖက်မှုအန္တရာယ်အာမခံဥပဒေအရ အာမခံကုမ္ပဏီများကို ကူညီရန် စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Brewer |first=Contessa |date=9 March 2026 |title=There's another big reason why shipping companies and insurers aren't willing to risk the Strait of Hormuz |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/one-big-reason-ships-and-insurers-are-unwilling-to-risk-strait-of-hormuz.html |access-date=11 March 2026 |publisher=CNBC News}}</ref> == ရေလက်ကြားပိတ်ခြင်း == === အချိန်ဇယား === တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားပြီး နာရီပိုင်းအတွင်း IRGC သည် VHF ရေဒီယိုမှတစ်ဆင့် ရေလက်ကြားရှိ သင်္ဘောများထံ သတိပေးချက်များ ပေးပို့ခဲ့ပြီး မည်သည့်သင်္ဘောကိုမျှ ဖြတ်သန်းခွင့်မပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=How US-Israel attacks on Iran threaten the Strait of Hormuz, oil markets |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/how-us-israel-attacks-on-iran-threaten-the-strait-of-hormuz-oil-markets |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> <ref name="The Guardian">{{Cite news |date=2 March 2026 |title=Oil prices rise as Iran war threatens shipping through strait of Hormuz |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/02/oil-prices-iran-war-strait-of-hormuz-shipping |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Iran's revolutionary guards tell ships passage through Strait of Hormuz 'not allowed', EU naval mission official says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/irans-revolutionary-guards-tell-ships-passage-through-strait-hormuz-not-allowed-2026-02-28/ |access-date=28 February 2026 |work=Reuters}}</ref> အီရန်သည် တရားဝင်ပိတ်ဆို့မှု မကြေညာထားသောကြောင့် ပိတ်သိမ်းမှုသည် တရားဝင်စည်းနှောင်မှု မရှိသော်လည်း၊ ဘေးကင်းရေးကို အာမမခံနိုင်ကြောင်း စစ်ဘက်နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့ပြီး သင်္ဘောအများအပြားသည် ဆိပ်ကမ်းတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည် သို့မဟုတ် နောက်ပြန်ဆုတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Iran closes Strait of Hormuz after US-Israel strikes, reports say |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-strait-of-hormuz-closed-oil-shipments-suspended-us-attack-b2929506.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302084927/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-strait-of-hormuz-closed-oil-shipments-suspended-us-attack-b2929506.html |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref> ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပိတ်သိမ်းခဲ့ရပြီး သင်္ဘောခြေရာခံဒေတာများအရ ယာဉ်အသွားအလာ ၇၀% လျော့ကျသွားကြောင်း ပထမဆုံးပြသခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=After Iran Attacks, Ship Traffic Plummets in Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/strait-of-hormuz-ship-traffic.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အိုမန်နိုင်ငံ၊ ခါဆက် မြောက်ဘက်ရှိ ''Skylight'' ရေနံတင်သင်္ဘောသည် ဒုံးကျည်တစ်စင်းဖြင့် ထိမှန်ခံခဲ့ရပြီး အိန္ဒိယသင်္ဘောသားနှစ်ဦး သေဆုံးပြီး သုံးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကျန်သင်္ဘောသား ၂၀ ဦးကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ အီရန်၏ အရိပ်သင်္ဘောအုပ်စု နှင့် ဆက်စပ်မှုဖြင့် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဌာနက ပိတ်ဆို့အရေးယူခဲ့သည်။ ''MKD VYOM'' သည် ဒရုန်းသင်္ဘော တစ်စင်း၏ ထိမှန်မှုကြောင့် မီးလောင်မှုနှင့် အင်ဂျင်ခန်းတွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယရေတပ်သားတစ်ဦး သေဆုံးပြီး ပနားမားအလံလွှင့်ထူထားသော MV ''SAND'' သင်္ဘောပေါ်ရှိ သင်္ဘောသား ၂၁ ဦးကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Another oil tanker hit by drone boat as Strait of Hormuz tensions rise |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/02/another-oil-tanker-hit-by-drone-boat-as-strait-of-hormuz-tensions-rise |access-date=4 March 2026 |website=Euronews}}</ref> ''LCT Ayeh'' သင်္ဘောပေါ်တွင် အိန္ဒိယသင်္ဘောသားတစ်ဦး ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=3 Indians killed in Iranian attacks off Oman; 20 injured across West Asia |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/3-indians-killed-in-iranian-attacks-off-oman-20-injured-across-west-asia-101772473983914.html |access-date=4 March 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Epstein |first=Jake |last2=Baker |first2=Sinéad |title=Fighting with Iran has spread to tankers at sea. Ships are coming under fire around the busy Strait of Hormuz. |url=https://www.businessinsider.com/fight-iran-spread-oil-tankers-vessels-strait-of-hormuz-2026-3 |access-date=4 March 2026 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် IRGC မှ အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက ထိုရေလက်ကြားကို ပိတ်ထားကြောင်း တရားဝင်အတည်ပြုခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောတိုင်းကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=Iran threatens to set ships on fire if they enter Strait of Hormuz |url=https://globalnews.ca/news/11713355/iran-strait-of-hormuz-ships-threat/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302220910/https://globalnews.ca/news/11713355/iran-strait-of-hormuz-ships-threat/ |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |work=Global News}}</ref> အမေရိကန်အလံလွှင့်ထူထားသော ''Stena Imperative သည်'' ဘာရိန်းဆိပ်ကမ်းတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=US flagged products tanker hit by unknown projectiles in Bahrain port, sources say |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-flagged-products-tanker-hit-by-unknown-projectiles-bahrain-port-sources-say-2026-03-02/ |access-date=4 March 2026 |work=Reuters}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုတွင် ဆိပ်ကမ်းဝန်ထမ်းတစ်ဦး သေဆုံးပြီး အခြားနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သော်လည်း သင်္ဘောအမှုထမ်းများမှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခြင်း မရှိပေ။ <ref>{{Cite web |last=Mongilio |first=Heather |date=2 March 2026 |title=Shipyard Worker Dead, Fire Breaks Out on U.S.-Flagged Tanker After Iranian Attack on Bahrain Port |url=https://news.usni.org/2026/03/02/shipyard-worker-dead-fire-breaks-out-on-u-s-flagged-tanker-after-iranian-attack-on-bahrain-port |access-date=4 March 2026 |website=USNI News |language=en-US}}</ref> အီရန်နှင့် ဆက်စပ်နေသော ''Athe Nova'' သည် Hormuz ရေလက်ကြားကို တရားမဝင်ဖြတ်ကျော်ရန် ကြိုးစားပြီးနောက် ဒရုန်းနှစ်စင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရကြောင်း IRGC နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော Tasnim သတင်းဌာန၏ အဆိုအရ သိရသည်။ <ref>{{Cite web |title=Iran Claims Strike on Iran-Linked Bitumen Tanker |url=https://maritime-executive.com/article/iran-claims-strike-on-iran-linked-bitumen-tanker |access-date=4 March 2026 |website=The Maritime Executive |language=en}}</ref> မတ်လ ၂ ရက်နေ့ သန်းခေါင်ယံကျော်ပြီးချိန်တွင် ရေလက်ကြားရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုနည်းပါးခြင်း သို့မဟုတ် မရှိခြင်းကို ညွှန်ပြ သည့် အလိုအလျောက် ခွဲခြားသတ်မှတ်သည့်စနစ် အချက်ပြမှုများကို မထုတ်လွှင့်ခဲ့ကြပါ။ <ref> သို့သော် မယုံကြည်ရသော အချက်အလက်နှင့် ဂြိုဟ်တုလမ်းကြောင်းပြကိရိယာကို အခြေခံ၍သာ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=AIS Ship Tracking in the Strait of Hormuz: Inside the Crisis Shutting Down Global Oil |url=https://www.worldwideais.org/post/strait-of-hormuz-ais-tracking-iran-crisis |website=Worldwide AIS Network |language=en}}</ref> မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အကာအကွယ်နှင့် လျော်ကြေးအာမခံကို ဖယ်ရှားလိုက်သောကြောင့် သင်္ဘောပိုင်ရှင်များအတွက် ရေလက်ကြားကို အသုံးပြုရန် စီးပွားရေးအန္တရာယ် အလွန်မြင့်မားခဲ့သည်။ ရေလက်ကြားကို အန္တရာယ်များသောဇုန်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး သင်္ဘောသားများအတွက် အပိုလုပ်ခနှင့် ငြင်းဆိုခွင့်ကို ရရှိစေခဲ့သည်။ ရေလက်ကြားသည် နည်းပညာအရ ပွင့်လင်းနေသော်လည်း ထိရောက်စွာ ပိတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Tanker Traffic in Hormuz Drops to Zero as P&I Clubs Pull War Risk Cover |url=https://maritime-executive.com/article/tanker-traffic-in-hormuz-drops-to-zero-as-p-i-clubs-pull-war-risk-cover |website=The Maritime Executive |language=en |quote=The Strait is technically open, but commercial tanker passage has effectively ceased}}</ref> မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် IRGC မှ ၎င်းတို့သည် ရေလက်ကြားကို လုံးဝထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Iran’s IRGC say they have ‘complete control’ over Strait of Hormuz |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-irgc-say-they-have-complete-control-over-strait-of-hormuz/ |access-date=4 March 2026 |work=The Times of Israel |language=en-US |issn=0040-7909 |agency=Agence France-Presse}}</ref> ထိုအချိန်တွင် အနည်းဆုံး သင်္ဘော ရှစ်စင်း ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ မော်လ်တာအလံလွှင့်ထူထားသော ''Safeen Prestige'' သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ထိမှန်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောသားများကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ အစောပိုင်းက ၎င်း၏ AIS transponder ကို ပိတ်ထားသော ''Pola'' သင်္ဘောသည် ပိတ်ဆို့ထားသော်လည်း ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းကာ UAE သို့ ၎င်း၏ကုန်ပစ္စည်းများကို ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Gulf shipping crisis deepens as tankers stranded for fifth day, US sinks Iranian warship |url=https://www.reuters.com/business/energy/hormuz-shutdown-worsens-after-us-hits-iranian-warship-tankers-stranded-fifth-day-2026-03-04/ |access-date=4 March 2026 |work=Reuters}}</ref> ညဉ့်နက်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်ဒရုန်းတစ်စင်းကြောင့် ကြီးမားသောပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု <ref>{{Cite news |date=11 March 2026 |title=Sea drones target oil tankers in the Middle East as conflict risks widen |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/sea-drones-target-oil-tankers-middle-east-conflict-risks-widen-2026-03-11/ |access-date=11 March 2026 |work=Reuters}}</ref> ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ Mubarak Al Kabeer ဆိပ်ကမ်း အနီးတွင် ကျောက်ချထားသော ရေနံတင်သင်္ဘော ''Sonangol Namibe'' ကို ထိမှန်ခဲ့ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် ရေနံယိုဖိတ် မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် သင်္ဘောငယ်တစ်စင်း ထွက်ခွာသွားသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Explosion reported off tanker near Kuwait, crew safe, UKMTO says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/explosion-reported-near-tanker-off-kuwait-crew-safe-ukmto-says-2026-03-05/ |access-date=5 March 2026 |work=Reuters}}</ref> <ref>{{Cite web |date=5 March 2026 |title=Explosion Hits Tanker Off Kuwait, Causing Oil Spill as Regional War Expands Across Middle East |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/898093/slug |access-date=5 March 2026 |website=Kurdistan24 |language=en}}</ref> IRGC မှ အမေရိကန် ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ထိမှန်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=5 March 2026 |title=Suezmax tanker attacked in Middle East Gulf |url=https://www.lloydslist.com/LL1156523/Suezmax-tanker-attacked-in-Middle-East-Gulf |access-date=5 March 2026 |website=Lloyd's List}}</ref> မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ''Safeen Prestige ကို'' ကူညီရန် စေလွှတ်ထားသော tugboat တစ်စင်းသည် ဒုံးကျည်နှစ်စင်း ထိမှန်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နစ်မြုပ်သွားခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး သင်္ဘောသား သုံးဦး ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Salvage Tug Reported Attacked Near Straits of Hormuz with Crew Feared Dead |url=https://maritime-executive.com/article/salvage-tug-reported-attacked-near-straits-of-hormuz-with-crew-feared-dead |access-date=7 March 2026 |website=The Maritime Executive |language=en}}</ref> <ref>{{Cite news |date=8 March 2026 |title=Three Indonesian crew missing after UAE tugboat sinks in Strait of Hormuz |url=https://www.newarab.com/news/three-indonesian-crew-missing-after-uae-tugboat-sinks-strait-hormuz?amp |access-date=8 March 2026 |work=The New Arab }}{{Dead link|date=August 2026 }}</ref> မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် IRGC သည် [[ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့]] တွင် ဒရုန်းတစ်စင်းဖြင့် ရေနံတင်သင်္ဘော ''Prima ကို'' ထိမှန်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့ပြီး <ref>{{Cite news |date=7 March 2026 |title=Iran attacks Malta-flagged tanker in Gulf near Strait of Hormuz |url=https://aje.news/ozn6u2?update=4374269 |access-date=7 March 2026 |work=Al Jazeera}}</ref> အမေရိကန် ရေနံတင်သင်္ဘော "Louise P" ကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ဒရုန်းတစ်စင်းဖြင့် ထိမှန်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web |title=Iran says it hit tanker in Strait of Hormuz |url=https://www.dw.com/en/iran-says-it-hit-tanker-in-strait-of-hormuz/liveblog-post-76260521 |access-date=7 March 2026 |website=DW |language=en}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းသည် အနီးအနားတွင် ရေပက်ဖျန်းမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် {{Convert|36|nmi}} အကွာတွင် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။ သည် [[အဘူဒါဘီမြို့|အဘူဒါဘီ]] ကမ်းလွန်တွင် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပထမဆုံး သတင်းပို့ထားသော ရေကြောင်းမတော်တဆမှုဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |last=Guerry |first=Yannick |date=2026-03-10 |title=Ship master reports 'loud bang and splash' north of Abu Dhabi |url=https://www.tradewindsnews.com/bulkers/ship-master-reports-loud-bang-and-splash-north-of-abu-dhabi/2-1-1957481 |access-date=2026-03-10 |website=Tradewinds |language=en}}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် အမေရိကန်စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေးသတင်းရင်းမြစ်များက အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ရေတပ်မိုင်းများ ထောင်ရန် စတင်နေပြီဟု သတင်းပို့ခဲ့သည်။ သတင်းများအပြီးတွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်က]] အီရန်သည် ၎င်းတို့ထောင်ထားသော မိုင်းများကို ချက်ချင်းဖယ်ရှားရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး အမေရိကန်စစ်တပ်က အီရန် မိုင်းခွဲသမား ၁၆ ဦးကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Bertrand |first=Natasha |date=2026-03-10 |title=Iran begins laying mines in Strait of Hormuz, sources say |url=https://www.cnn.com/2026/03/10/politics/iran-begins-laying-mines-in-strait-of-hormuz |access-date=2026-03-11 |website=CNN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=US says 16 Iranian mine-laying ships 'eliminated', as Iran launches attacks across region |url=https://www.bbc.com/news/live/cd70wzw9vqlt |access-date=2026-03-11 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သင်္ဘောများကို ကြီးမားသောတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး သင်္ဘောသုံးစင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=11 March 2026 |title=Three vessels hit by projectiles in Strait of Hormuz |url=https://www.reuters.com/world/cargo-ship-hit-by-projectile-strait-hormuz-crew-evacuates-2026-03-11/ |access-date=11 March 2026 |work=Reuters}}</ref> ထိုင်းအလံလွှင့်ထူထားသော ''Mayuree Naree'' သင်္ဘောမှ သင်္ဘောသား ၂၀ ကို သင်္ဘောမီးလောင်ပြီးနောက် အိုမန်တော်ဝင်ရေတပ်မှ ကယ်တင်ခဲ့ပြီး အခြားသုံးဦးမှာ ပျောက်ဆုံးနေသည်။ <ref>{{Cite news |date=11 March 2026 |title=Thailand says 3 crew missing after ship hit by projectiles in Strait of Hormuz |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thailand-says-3-crew-missing-after-ship-hit-by-projectiles-strait-hormuz-2026-03-11/ |access-date=11 March 2026 |work=Reuters}}</ref> အတည်မပြုနိုင်သော တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကိုလည်း IRGC မှ ''Express Rome'' တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Three crew believed trapped on Thai ship hit in Strait of Hormuz |url=https://www.seatrade-maritime.com/security/three-crew-believed-trapped-on-precious-ship-hit-in-strait-of-hormuz |access-date=2026-03-12 |website=Seatrade Maritime News |language=en}}</ref> ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် အီရတ်နိုင်ငံ၊ ဘာဆရာဆိပ်ကမ်း အနီးတွင် အီရန်ဒရုန်းလှေတစ်စင်းမှ ရေနံတင်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မီးရှို့ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး သင်္ဘောသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အီရတ်ဆိပ်ကမ်းများအတွက် နိုင်ငံတော်ကုမ္ပဏီသည် သင်္ဘောနှစ်စင်းလုံးပေါ်ရှိ သင်္ဘောသား ၃၈ ဦးကို ကယ်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=1 dead and 38 rescued from oil tankers ablaze in Gulf as Iran claims responsibility |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-11-26?post-id=cmmmlkxrp000c3b6r2xbe7vsa |access-date=2026-03-12 |website=CNN |language=en}}</ref> === ပိတ်ဆို့မှုအတွက် ခြွင်းချက်များ === မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အီရန်သည် တရုတ်သင်္ဘောများကို သာ ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုမည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ပဋိပက္ခပြင်းထန်လာပြီးနောက် အီရန်အပေါ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်၏]] ထောက်ခံမှုရပ်တည်ချက်ကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် အီရန်ရေနံ ၏ အကြီးဆုံးဝယ်ယူသူဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Iran to allow only Chinese vessels through Strait of Hormuz amid escalating conflict |url=https://www.businesstoday.in/world/middle-east/story/iran-to-allow-only-chinese-vessels-through-strait-of-hormuz-amid-escalating-conflict-519114-2026-03-04 |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[Business Today (India)|Business Today]]}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Kaul |first=Aditya Raj |date=4 March 2026 |title=Iran To Allow Only Chinese Vessels Through Strait Of Hormuz: Sources |url=https://www.ndtv.com/world-news/iran-to-allow-only-chinese-vessels-through-strait-of-hormuz-sources-11167611 |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[NDTV]]}}</ref> ထို့နောက် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် Cetus Maritime Shanghai Ltd. မှ လည်ပတ်သော ''Iron Maiden'' ကုန်တင်သင်္ဘောသည် "တရုတ်ပိုင်ရှင်" ဟု အချက်ပြခြင်းဖြင့် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် [[အယ်လ်ပီဂျီ (LPG)|LPG]] ရေနံတင်သင်္ဘော ''Bogazici သည်'' [[မွတ်စလင်မ်|မွတ်စလင်]] ပိုင်နှင့် [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]] ပိုင် သင်္ဘောတစ်စင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်စွာ ဖြတ်သန်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Gemmell |first=Katherine |date=5 March 2026 |title=Bulk carrier claiming to be Chinese passes through Hormuz Strait |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/bulk-carrier-claiming-to-be-chinese-passes-through-hormuz-strait/articleshow/129069362.cms?from=mdr |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[The Economic Times]]}}</ref> မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် လိုက်ဘေးရီးယားအလံလွှင့်ထူထားသော ''Sino Ocean သည်'' UAE ၏ Mina Saqr ဆိပ်ကမ်းမှ ၎င်း၏ကုန်ပစ္စည်းများကို ကောက်ယူပြီးနောက် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် တရုတ်ပိုင်နှင့် လည်ပတ်သည့် အဆင့်အတန်းကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Cheong |first=Serene ([[Bloomberg]]) |date=8 March 2026 |title=Second Bulk Carrier Claiming To Be Chinese Passes Through Strait Of Hormuz |url=https://www.ndtv.com/world-news/us-iran-israel-war-second-bulk-carrier-claiming-to-be-chinese-passes-through-strait-of-hormuz-11184752 |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[NDTV]]}}</ref> မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် IRGC သည် အီရန်သည် အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနှင့် ၎င်းတို့၏ အနောက်တိုင်းမဟာမိတ်များမှ သင်္ဘောများကိုသာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ထားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ၎င်းကို ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Mishra |first=Samiran |date=5 March 2026 |title=Oil Hope For India? Iran Says Hormuz Strait Only Closed To US, Israel, Europe |url=https://www.ndtv.com/world-news/iran-israel-war-strait-of-hormuz-oil-hope-for-india-iran-says-hormuz-strait-only-closed-to-us-israel-europe-11172257 |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[NDTV]]}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Shankar |first=Priyanka |date=8 March 2026 |title=Iran war: What is happening on day nine of US-Israel attacks? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/8/iran-war-what-is-happening-on-day-nine-of-us-israel-attacks |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[Al Jazeera]]}}</ref> === ကျော်လွှားခြင်းနှင့် လိုက်ပါပို့ဆောင်ခြင်း === ရေလက်ကြားရှိ အီရန်ဧရိယာကို တောင်ဘက်ရှိ အိုမန်နှင့် UAE တို့၏ နယ်မြေရေပိုင်နက်များ မှတစ်ဆင့် သီအိုရီအရ ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ရေလက်ကြားအပြင်ဘက်ရှိ အာရေဗျပင်လယ်ရှိ Duqm ၊ Salalah နှင့် Sohar ရေနက်ဆိပ်ကမ်းများသည် ရေနံတင်သင်္ဘောများအား choke point ကို ကျော်လွှားနိုင်စေပါသည်။ <ref >{{Cite web |date=9 March 2026 |title=Drone attacks test Oman's bid as Hormuz bypass |url=https://www.argusmedia.com/en/news-and-insights/latest-market-news/2798301-drone-attacks-test-oman-s-bid-as-hormuz-bypass |access-date=11 March 2026 |publisher=[[Argus Media]]}}</ref> သို့သော် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဒရုန်းများစွာသည် Duqm နှင့် Salalah တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး Duqm ရှိ လောင်စာဆီသိုလှောင်ကန် အနည်းဆုံး တစ်ခု ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref/> Sohar သည် အာမခံကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ စစ်ပွဲအန္တရာယ်ဧရိယာအတွင်း ကျရောက်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောများအတွက် စင်းလုံးငှားခနှင့် အာမခံကုန်ကျစရိတ်များကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ <ref/> လန်ဒန်အာမခံဈေးကွက်၏ ပူးတွဲစစ်ပွဲကော်မတီသည် အိုမန်တစ်ဝိုက်ရှိ ရေပြင်များကို အန္တရာယ်များသော ရေကြောင်းဧရိယာများစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ <ref/> သင်္ဘောကုမ္ပဏီအများစုသည် အာဖရိက၏ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံး မှတစ်ဆင့် ပိုမိုရှည်လျားသော ရှောင်ကွင်းလမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=10 March 2026 |title=What are the challenges in securing shipping through the Strait of Hormuz? |url=https://www.reuters.com/business/energy/what-are-challenges-securing-shipping-through-strait-hormuz-2026-03-10/ |access-date=11 March 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> Maersk ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစ၍ [[ဆူးအက် တူးမြောင်း|Suez တူးမြောင်း]] ကို အသုံးပြုမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ <ref/> ရေတိုအတွင်း အီရန်၏ အသေးစားရေငုပ်သင်္ဘောများမှ အန္တရာယ်ပေါ် မူတည်၍ [[ဖျက်သင်္ဘော]] ၇ စင်းမှ ၈ စင်းဖြင့် လေကြောင်းအကာအကွယ်ပေးကာ တစ်နေ့လျှင် စီးပွားဖြစ်သင်္ဘော ၃-၄ စင်းကို လိုက်ပါစောင့်ရှောက် ရန် ဖြစ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web |date=10 March 2026 |title=What are the challenges in securing shipping through the Strait of Hormuz? |url=https://www.reuters.com/business/energy/what-are-challenges-securing-shipping-through-strait-hormuz-2026-03-10/ |access-date=11 March 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သို့သော် လပေါင်းများစွာ ရေရှည်တည်တံ့စွာ လုပ်ဆောင်ရန်မှာ အရင်းအမြစ်များ ပိုမိုလိုအပ်ပါသည်။ == သက်ရောက်မှုများ == === ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခြင်း === ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့ နှောင်းပိုင်းတွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ ထွက်ခွာသွားလာမှုများ များပြားပြီး ဝင်ရောက်သွားလာမှုများမှာ နည်းပါးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Iranian Naval Response to "Operation Epic Fury" Unclear |url=https://maritime-executive.com/article/iranian-naval-response-to-operation-epic-fury-unclear |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301024821/https://maritime-executive.com/article/iranian-naval-response-to-operation-epic-fury-unclear |archive-date=1 March 2026 |access-date=2 March 2026 |website=The Maritime Executive |language=en}}</ref> အိုမန်ကမ်းလွန်တွင် မီးရှို့ခံခဲ့ရသော တစ်စင်းအပါအဝင် အနည်းဆုံး ရေနံတင်သင်္ဘော သုံးစင်းသည် ရေလက်ကြားအနီးတွင် ထိမှန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Black smoke pours from oil tanker near Strait of Hormuz |url=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/3/1/black-smoke-pours-from-oil-tanker-near-strait-of-hormuz |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301190519/https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/3/1/black-smoke-pours-from-oil-tanker-near-strait-of-hormuz |archive-date=1 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> အနည်းဆုံး ရေနံတင်သင်္ဘော ၁၇ စင်းသည် ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်သွားလာနေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Oil Tankers Avoiding Vital Hormuz Strait After U.S. Bombs Iran {{!}} SupplyChainBrain |url=https://www.supplychainbrain.com/articles/43560-oil-tankers-avoiding-vital-hormuz-strait-after-us-bombs-iran |website=www.supplychainbrain.com |language=en}}</ref> မတ်လ ၁ ရက်နှင့် ၂ ရက်နေ့တွင် ရေလက်ကြားတွင် သင်္ဘောများ မပေါ်ထွက်ခဲ့ပါ။ <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Tanker Traffic in Hormuz Drops to Zero as P&I Clubs Pull War Risk Cover |url=https://maritime-executive.com/article/tanker-traffic-in-hormuz-drops-to-zero-as-p-i-clubs-pull-war-risk-cover |website=The Maritime Executive |language=en |quote=The Strait is technically open, but commercial tanker passage has effectively ceased}}</ref> Maersk ၊ CMA CGM နှင့် Hapag-Lloyd အပါအဝင် အဓိက ကွန်တိန်နာ သင်္ဘောကုမ္ပဏီများသည် ထိုရေလက်ကြားနှင့် [[ပင်လယ်နီ]] ကဲ့သို့သော ဆက်စပ်လမ်းကြောင်းများကို ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Maersk to Halt Some Red Sea Shipping in Sign of War's Disruption to Global Supply Chain |url=https://www.nytimes.com/2026/03/01/world/middleeast/maersk-red-sea-iran-war.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Japan shippers halt Hormuz operations after US, Israel strikes on Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/japan-shippers-halt-hormuz-operations-after-us-israel-strikes-iran-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> ဟူသီထိန်းချုပ်ထားသော ယီမင်နိုင်ငံက ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အစ္စရေးနှင့် ပင်လယ်နီရှိ စီးပွားဖြစ်သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Boycotts and arrests: Houthi rebels focus inward after halting attacks on Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-backed-houthis-say-theyll-resume-attacks-on-israel-and-on-shipping-routes/ |access-date=1 March 2026 |website=The Times of Israel |agency=Associated Press}}</ref> ဆူးအက်တူးမြောင်း လမ်းကြောင်းကို အာဖရိကရှိ [[ဂွတ်ဟုပ်အငူ]] တစ်ဝိုက်တွင် ပြန်လည်လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ချိန်များကို ရက်သတ္တပတ်များစွာ တိုးစေပြီး သင်္ဘောကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာစေခဲ့သည်။ အကျပ်အတည်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောများ သောင်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=The Whole World Is Watching This Critical Energy Chokepoint As Iran Conflict Enters More Dangerous Phase |url=https://www.realnewshub.com/whole-world-watching-critical-energy |access-date=2 March 2026 |work=Real News Hub |archive-date=25 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425103700/https://www.realnewshub.com/whole-world-watching-critical-energy/ |url-status=dead }}</ref> [[အပျော်စီးသင်္ဘော|အပျော်စီးသင်္ဘောများသည်]] ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ လှုပ်ရှားမှုများကို လျှော့ချပြီး ရေလက်ကြားကို အသုံးပြုခြင်းကို ရပ်တန့်လိုက်သောကြောင့် <ref>{{Cite web |date=1 March 2026 |title=Cruise Lines Navigate Gulf Conflict Amidst Continued Iranian Strikes |url=https://maritime-executive.com/article/cruise-lines-navigate-gulf-conflict-amidst-continued-iranian-strikes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302160713/https://maritime-executive.com/article/cruise-lines-navigate-gulf-conflict-amidst-continued-iranian-strikes |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |website=The Maritime Executive |language=en}}</ref> အဓိက အပျော်စီးသင်္ဘောခြောက်စင်းပေါ်တွင် ခရီးသည် ၁၅၀၀၀ သောင်တင်နေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Yeğinsu |first=Ceylan |date=6 March 2026 |title=MSC Steps Up to Return Cruise Passengers Stranded in Dubai |url=https://www.nytimes.com/2026/03/06/travel/stranded-cruise-passengers-gulf-war.html |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> === ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး === အကျပ်အတည်းသည် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးကွက်များတွင် တုန်လှုပ်ချောက်ချားမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့၏ ၂၀% ခန့်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာလေ့ရှိပြီး အနှောင့်အယှက်များကြောင့် Brent ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းများသည် အစောပိုင်းကုန်သွယ်မှုတွင် ၁၀-၁၃% မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အနှောင့်အယှက်များ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ရောက်ရှိနိုင်ကြောင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများက သတိပေးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil price expected to surge after Iran strikes and strait of Hormuz closure |url=https://www.theguardian.com/business/2026/mar/01/oil-price-surge-iran-us-israel-strikes-markets |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil Prices Climb After Iran Attack, Pointing to Economic Risks |url=https://www.nytimes.com/2026/03/01/business/energy-environment/iran-war-oil-prices.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းသည် အထူးသဖြင့် အာရှတွင် ပြဿနာရှိပြီး တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယကဲ့သို့သော အဓိကတင်သွင်းသူများသည် ထောက်ပံ့မှုပြတ်လပ်မှုနှင့် ဈေးနှုန်းမတည်ငြိမ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=War with Iran chokes flows of oil and natural gas, highlighting energy security risks for Asia |url=https://apnews.com/article/8041a26142b8b7ce122c8b548f375924 |access-date=5 March 2026 |agency=Associated Press}}</ref> ဥရောပရှိ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်းများသည်လည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က €30/MWh မှ မတ်လ ၂ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် €46/MWh အထိ၊ <ref name="q45">{{Cite web |date=2 March 2026 |title=European gas prices surge by up to 45% as Qatar stops LNG production |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/02/european-gas-prices-jump-by-as-much-as-45-as-qatar-stops-lng-production |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303043332/https://www.euronews.com/business/2026/03/02/european-gas-prices-jump-by-as-much-as-45-as-qatar-stops-lng-production |archive-date=3 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=[[euronews]] |language=en}}</ref> မတ်လ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် €60/MWh အထက်သို့ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး (ယခင်အပတ်ထက် နှစ်ဆနီးပါး)၊ <ref>{{Cite web |date=3 March 2026 |title=Passage denied: Oil and gas prices swing wildly as Hormuz crisis drags on |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/03/gas-prices-nearly-double-as-europe-braces-for-iran-war-energy-shocks |publisher=[[euronews]] |language=en}}</ref> မတ်လ ၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် €48/MWh အထိ ပြန်လည်ကျဆင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=4 March 2026 |title=Passage denied: Oil and gas swing wildly as Hormuz crisis drags on |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/04/passage-denied-hormuz-shutdown-keeps-oil-prices-on-an-upward-trajectory |publisher=[[euronews]] |language=en}}</ref> သင်္ဘောလိုင်းပြတ်တောက်မှုသည် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] စွမ်းအင်ဈေးကွက်များတွင် မတည်ငြိမ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လက်ကားဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းသည် အိမ်ထောင်စု စွမ်းအင်ဘေလ်များကို မြင့်တက်စေပြီး ကမ္ဘာ့လောင်စာဆီဈေးကွက်အပေါ် နိုင်ငံ၏ မှီခိုမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်ဟု ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများက သတိပေးထားသည်။ <ref>{{Cite news |last=Ambrose |first=Jillian |date=4 March 2026 |title=Energy bills could rise by £160 after Iran conflict pushes gas prices higher |url=https://www.theguardian.com/money/2026/mar/04/iran-conflict-energy-bills-gas-prices |access-date=9 March 2026 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ၎င်းသည် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ရေနံအကျပ်အတည်း နောက်ပိုင်း စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုအတွက် အကြီးမားဆုံး ပြတ်တောက်မှုအဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |last=Burke |first=Jason |date=11 March 2026 |title=Iran escalates attacks on infrastructure and transport networks across the Gulf |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/11/iran-escalates-attacks-on-infrastructure-and-transport-networks-across-the-gulf |access-date=11 March 2026 |website=The Guardian}}</ref> [[အိုပက်|OPEC+ သည်]] ရေနံပြတ်လပ်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည် ၂၀၆,၀၀၀ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> အနှောင့်အယှက်များကြောင့် ရေနံတင်သွင်းသည့်နိုင်ငံများတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှင့် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုအလားအလာများအပေါ် စိုးရိမ်မှုများလည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Iran war throws oil market into biggest crisis in decades |url=https://www.reuters.com/markets/commodities/iran-war-throws-oil-market-into-biggest-crisis-decades-2026-02-28 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> Barclays နှင့် Goldman Sachs ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများမှ လေ့လာသုံးသပ်သူများက ရေလက်ကြားကို ပိုမိုကြာရှည်စွာ ကန့်သတ်ထားပါက ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်မားနေနိုင်သည့် အန္တရာယ်များကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Crude oil on edge as Middle East conflict deepens, will crude prices surge toward $100 per barrel? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/crude-oil-on-edge-as-middle-east-conflict-deepens-will-crude-prices-surge-toward-100-per-barrel/articleshow/128922970.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302034124/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/crude-oil-on-edge-as-middle-east-conflict-deepens-will-crude-prices-surge-toward-100-per-barrel/articleshow/128922970.cms |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |work=The Times of India}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil surges and stock futures sink after war in Iran disrupts crude supply |url=https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302025634/https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=CNN}}</ref> မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ''Bloomberg သတင်းဌာန'' က အီရတ်နိုင်ငံသည် သိုလှောင်ရန်နေရာ မလုံလောက်မှုကြောင့် Rumaila ရေနံမြေ ရှိ လုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် ရေလက်ကြားမှ ထွက်ခွာနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ <ref>{{Cite web |last=El Wardany |first=Salma |last2=Smith |first2=Grant |date=3 March 2026 |title=Iraq Starts Shutting Oil Output at Rumaila as Storage Fills Up |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-03/iraq-starts-shutting-oil-output-at-rumaila-as-storage-fills-up?embedded-checkout=true |publisher=Bloomberg L.P.}}</ref> မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် တင်သွင်းလာသော ရေနံအပေါ် မှီခိုနေရပြီး ပိတ်သိမ်းမှုကြောင့် အခြားတင်ပို့မှုလမ်းကြောင်းများကို ရှာဖွေနေသော [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]] သည် ဆော်ဒီအာရေဗျအား ယန်ဘူ၏ ပင်လယ်နီဆိပ်ကမ်း မှတစ်ဆင့် ရေနံထောက်ပံ့မှုများကို ပြန်လည်လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် တရားဝင်တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျက အာမခံချက်များပေးကာ ပိတ်သိမ်းထားသော ရေလက်ကြားကို ရှောင်ကွင်းရန် အနည်းဆုံး ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှုတစ်ခု စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအာဏာပိုင်များသည်လည်း အနှောင့်အယှက်၏ သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှုအချို့ကို ယန်ဘူ မှတစ်ဆင့် လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် စဉ်းစားနေကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Pakistan seeks Saudi oil supplies via Yanbu port after Hormuz disruption |url=https://www.reuters.com/business/energy/pakistan-seeks-saudi-oil-supplies-via-yanbu-port-after-hormuz-disruption-2026-03-04/ |access-date=5 March 2026 |work=Reuters}}</ref> အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့ပါဝင်သည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဂျပန်ရေနံချက်စက်ရုံများသည် အစိုးရအား ၎င်းတို့၏ သိုလှောင်ထားသော ရေနံအချို့ကို ထုတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ရေနံချက်စက်ရုံများသည် ၎င်းတို့၏ ရေနံစိမ်း ၉၅% ခန့်ကို ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနှင့် ကာတာတို့မှ ရရှိကြသည်။ ရေနံချက်စက်ရုံများ ချောမွေ့စွာလည်ပတ်နိုင်စေရန်နှင့် လုံလောက်သော ရေနံစိမ်းထောက်ပံ့မှုကို သေချာစေရန်အတွက် ဤရေနံသိုလှောင်မှုကို ရယူရန် ၎င်းတို့သည် ကြိုးပမ်းကြသည်။ ဤအရှေ့အလယ်ပိုင်းရေနံ၏ ၇၀% ခန့်ကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောများဖြင့် ဂျပန်သို့ ပို့ဆောင်ပေးပါသည်။ <ref>{{Cite news |date=5 March 2026 |title=Japan Oil Refiners Ask Government to Tap Strategic Reserves |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-05/japanese-oil-refiners-ask-government-to-tap-strategic-reserves?srnd=homepage-asia |access-date=6 March 2026 |publisher=Bloomberg L.P.}}</ref> မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ကာတာစွမ်းအင်ဝန်ကြီး Saad Sherida al-Kaabi က စစ်ပွဲဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါက အခြားပင်လယ်ကွေ့စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သူများသည် ပို့ကုန်များကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် ''force majeure'' (ကာတာသည် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်တန့်ပြီး မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်ငွေ့စာချုပ်များအပေါ် Force Majeure ကြေညာခဲ့သည်) ကြေညာရနိုင်ကြောင်းနှင့် "၎င်းသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးများကို ကျဆင်းစေလိမ့်မည်" ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=England |first=Andrew |date=6 March 2026 |title=Qatar warns war will force Gulf to stop energy exports ‘within days’ |url=https://www.ft.com/content/be122b17-e667-478d-be19-89d605e978ea |access-date=6 March 2026 |work=Financial Times}}</ref> ဤကြေညာချက်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံဈေးနှုန်းများ ခုန်တက်သွားစေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=6 March 2026 |title=Oil price jumps after Qatar minister warns all Gulf production could stop |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cy031ylgepro |access-date=6 March 2026 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> အိန္ဒိယအစိုးရသည် ရရှိသော ရေနံထောက်ပံ့မှုများကို ကာကွယ်ရန် အိန္ဒိယရေတပ်ကို ချထားရန်လည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Ghosh |first=M. Kalyanaraman & Saptaparno |date=7 March 2026 |title=Govt. mulling deploying Indian Navy to escort ships stranded in Persian Gulf, says source |url=https://www.thehindu.com/news/national/govt-mulling-deploying-indian-navy-to-escort-ships-stranded-in-persian-gulf-govt-source/article70716105.ece |access-date=8 March 2026 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံသည် ''force majeure'' ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ရေနံထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=7 March 2026 |title=Kuwait declares force majeure, cuts crude oil output due to Middle East conflict |url=https://www.reuters.com/business/energy/kuwait-cuts-oil-production-precaution-amid-iran-tensions-kpc-says-2026-03-07 |access-date=8 March 2026 |publisher=Reuters}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုသည်လည်း ၎င်း၏ ရေနံထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |date=8 March 2026 |title=Oil surges above $100 a barrel; Trump says 'small price to pay' for defeating Iran |url=https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |access-date=8 March 2026 |website=CNBC}}</ref> မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ရုရှားက ယူကရိန်းကို ကျူးကျော် ပြီးနောက်ပိုင်း လေးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းများသည် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကျော်သွားခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှစ၍ အီရတ်တောင်ပိုင်းရှိ အဓိက ရေနံမြေသုံးခု၏ ထုတ်လုပ်မှုသည် စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ ၇၀% ကျဆင်းခဲ့ပြီး တစ်နေ့လျှင် စည်ပေါင်း ၄.၃ သန်းမှ ၁.၃ သန်းအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |date=8 March 2026 |title=Oil surges above $100 a barrel; Trump says 'small price to pay' for defeating Iran |url=https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |access-date=8 March 2026 |website=CNBC}}</ref> မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အေဂျင်စီ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၃၂ နိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ အရေးပေါ်အရန်ငွေမှ လေးရက်စာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သုံးစွဲမှုပမာဏကို ကိုယ်စားပြုသည့် ရေနံစည်ပေါင်း ၄၀၀ သန်းကို ထုတ်လွှတ်ရန် တညီတညွတ်တည်း သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news |last=Elliott |first=Rebecca F. |date=2026-03-11 |title=World Leaders Will Release 400 Million Barrels of Oil to Stabilize Prices |url=https://www.nytimes.com/2026/03/11/business/energy-environment/iran-oil-reserves-release.html |access-date=2026-03-11 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ဒုတိယအပတ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်တို့၏ ပဋိပက္ခကြောင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းများသည် တစ်ဂါလံလျှင် ၅ ဒေါ်လာ ကျော်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=9 March 2026 |title=California gas prices rise above $5 a gallon amid US war with Iran |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/09/california-gas-prices-iran-war |website=The Guardian}}</ref>မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဒူဘိုင်းရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆၆ အထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် အမြင့်ဆုံးစံချိန်တင်ခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |last=Harring |first=Alex |date=19 March 2026 |title=$166 a barrel? Middle East oil gives clue to where all prices could be headed if Iran war drags on |url=https://www.cnbc.com/2026/03/19/166-a-barrel-middle-east-oil-gives-clue-to-where-all-prices-could-be-headed-if-iran-war-drags-on.html |access-date=20 March 2026 |work=CNBC}}</ref> === နိုင်ငံတကာတုံ့ပြန်မှုများ === မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်သမ္မတ [[အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်]] က ပြင်သစ်နှင့် အခြားနိုင်ငံအများအပြားသည် Operation Aspides ၏ မူဘောင်အတွင်း ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသော ကုန်သည်သင်္ဘောများအတွက် "သက်သက် ခုခံကာကွယ်ရန်၊ သက်သက် ထောက်ပံ့ရန်" လိုက်ပါပို့ဆောင်ရေးမစ်ရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းနေကြောင်းနှင့် ပြင်သစ်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ သင်္ဘောတစ်ဒါဇင် စေလွှတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ရေတပ်က ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသော သင်္ဘောများကို လိုက်ပါပို့ဆောင်ရန် ဖရီးဂိတ်နှစ်စင်း စေလွှတ်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Mahadzir |first=Dzirhan |date=9 March 2026 |title=French Navy Pledges 10 Additional Warships to Middle East, Escorts for Strait of Hormuz |url=https://news.usni.org/2026/03/09/french-navy-pledges-10-additional-warships-to-middle-east-escorts-for-strait-of-hormuz |access-date=10 March 2026 |website=[[USNI News]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Porter |first=Catherine |last2=Castelain |first2=Ana |date=9 March 2026 |title=France Is Sending a Large Naval Force to the Middle East |url=https://www.nytimes.com/2026/03/09/world/middleeast/france-warships-middle-east.html |access-date=10 March 2026 |website=The New York Times}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့အထိ ဗြိတိန်သည် ဂျာမနီနှင့် အီတလီတို့နှင့်အတူ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် စီးပွားဖြစ်သင်္ဘောများကို ပံ့ပိုးရန် လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ <ref>{{Cite news |last=Smout |first=Alistair |date=10 March 2026 |editor-last=Young |editor-first=Sarah |title=Britain working with allies to support shipping through Strait of Hormuz |url=https://www.reuters.com/world/britain-working-with-allies-support-shipping-through-strait-hormuz-2026-03-10 |access-date=10 March 2026 |work=[[Reuters]] |location=London, England}}</ref> မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် G7 နိုင်ငံများသည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသော သင်္ဘောများကို လိုက်ပါပို့ဆောင်ရန် ဖြစ်နိုင်ခြေကို လေ့လာရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Hafezi |first=Parisa |last2=Cornwell |first2=Alexander |date=11 March 2026 |title=Trump and Iran signal no quick end to war as tankers burn in Iraqi waters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-iran-signal-no-quick-end-war-tankers-burn-iraqi-waters-2026-03-12/ |access-date=11 March 2026 |website=Reuters}}</ref> မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]] [[အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်]] (António Guterres) ကဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ ယင်းရေလက်ကြား လုံခြုံစိတ်ချရစေရန်အတွက် ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ကြောင်း အကြံပြုပြောကြားခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=UN chief urges end to Hormuz closure, offers UN role |url=https://www.iranintl.com/en/202603214139 |access-date=2026-03-22 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှု === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃) ရက်နေ့တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့် လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80530|access-date=2026-03-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]]နှင့် [[တောင်ကြီးမြို့]]တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို စမ်းသပ်အသုံးပြုသည်။ ဤစနစ်အရ မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင်များအနေဖြင့် သီးခြား Registration ပြုလုပ်ရန်မလိုဘဲ ယာဉ်၏ Wheel Tax ပါ Barcode သို့မဟုတ် ဆိုင်ကယ်များအတွက် အသစ်ထုတ်ပေးသည့် QR Code ကို အသုံးပြုကာ တစ်ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်သာ ဝယ်ယူခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော ယာဉ်အသုံးပြုခွင့်ရက်များအတိုင်းသာ စနစ်မှ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချပေးသည်။ [[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]၏ Online Monitoring Center မှတစ်ဆင့် ဆီတင်သွင်းမှုနှင့် ဖြန့်ဖြူးမှုအဆင့်ဆင့်ကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ စောင့်ကြည့်ကြပ်မတ်နေပြီး စနစ်သစ်အား စစ်ဆေးပြုပြင်မှုများ ပြီးစီးပါက ကျန်မြို့ကြီးများတွင်လည်း ဆက်လက်တိုးချဲ့ အကောင်အထည်ဖော်သွားရန် စီစဉ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt |access-date=2026-03-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web|title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-23|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] b36xhshybv6nravi9vecemou3jrhbuj 0 282810 1047065 1019516 2026-08-07T15:42:33Z Dr Lotus Black 31011 1047065 wikitext text/x-wiki {{အကိုးအကားမဲ့}} လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ နာမည်ကြီးပြဇာတ်ဖြစ်သည်။ ဘိုကလေးမြို့နယ်တွင် အတူး နဲ့ အသက် ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းရှိခဲ့ဖူးသည်။ ဖြစ်ရပ်မှန်ကို အခြေပြု၍ ငယ်ကျွမ်း‌ဆွေ ပြဇာတ်၊ ရုပ်ရှင်၊ တေးသီချင်း၊ ဝတ္ထု များ ရေးသားခဲ့ကြသည်။ တန်ခူးလ ‌ နောက်ခံပြု ဇာတ်လမ်းဖြစ်သော်လည်း ‌နောင်အခါ သီတင်းကျွတ်ဇာတ်လမ်း ဖြစ်လာသည်။ ဇာတ်လမ်းတွင် ပါရှိသော လူကူးတံတား‌ငယ်မှာ ကျုံမငေးမြို့လယ်တွင် ရှိသည်။ ၁၉၅၀ တွင် ဒဂုန်ဆရာတင် နှင့် လက်ထောက် ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်တို့ ဦးစီး၍ ငယ်ကျွမ်းဆွေပြဇာတ်အား မင်းသားခင်မောင်မြင့်၊ မင်းသမီး မေချစ်၊ တင်တင်မူ၊ ဇာတ်ရံ ဖိုးပါကြီး၊ ဖိုးပါလေး၊ ဖိုးအေး တို့ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ ဝင်းဝင်းပြဇာတ်ရုံ၌ စတင်ကပြလေသည်။ စတင်ကပြသည့်ရက်မှစ၍ ရုံပြည်ရုံလျှံဖြစ်ခဲ့ရာ တစ်လကျော်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ ထိုနောက်တွင်မင်းသား၊ မင်းသမီးများ ပြောင်းလဲကာ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခင်မောင်မြင့်၊ မေမြင့်၊ ဖိုးပါကြီး၊ မေချစ် ခေါင်းဆောင်၍ ဝင်းဝင်းရုံတွင် ဒုတိယအကြိမ် ကပြသည်။ ၁၉၅၂ တွင် ခင်မောင်မြင့်၊ ကြည်ကြည်ဌေး၊ ဖိုးပါကြီး၊ မေချစ် ခေါင်းဆောင်၍ ဝင်းဝင်းရုံတွင် တတိယအကြိမ် ကပြသည်။ ၁၉၅၃ တွင် ခင်မောင်မြင့်၊ တင်တင်မူ၊ ဖိုးပါကြီး၊ မေချစ် ခေါင်းဆောင်၍ ဝင်းဝင်းရုံတွင် စတုတ္ထအကြိမ် ကပြသည်။ ၁၉၅၄ တွင် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူး ရုံတင် ပြသခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ဇူလိုင်လ တွင် ရခိုင်ရေဘေးရန်ပုံငွေအတွက် မင်းသားဝင်း‌ဦး၊ ဖိုးပါကြီးတို့ ဦးဆောင်၍ ဇာတ်ညွှန်းပြောင်းလဲကာ တသစ်ဆန်းထားသော ငယ်ကျွမ်း‌ဆွေပြဇာတ်အား ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ အင်ဗွိုင်းဟော တွင် မင်းသမီးခင်သန်းနု၊ မင်းသမီးဒေစီကျော်ဝင်း၊ မင်းသမီးမြင့်မြင့်ခင် တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့နှင့် ‌ရခိုင်တွင်လည်း မင်းသမီးအေးအေးသင်းဖြင့်လည်းကောင်း ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၈ တွင် စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဒုတိယအကြိမ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၆တွင် ဒါရိုက်တာဗိုလ်ကလေးတင့်အောင် က ငယ်ကျွမ်းဆွေ ရုပ်ရှင်အား မင်းသား‌ထွန်းထွန်းဝင်း၊ မင်းသမီးနွဲ့နွဲ့မူ၊ မင်းသားအောင်လွင်၊ မင်းသမီးအေးအေးသင်းတို့ဖြင့် ရိုက်ကူးရုံတင်ပြသခဲ့သည်။ ဇာတ်ဝင်တေးများကို ဂီတမှူး ဂီတလုလင်မောင်ကိုကိုတီးခတ်ထားကာ ပြန်လည်၍ တွေ့ကြရာဝယ် သီချင်းမှာ အထူးပင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့အနုပညာ]] nytzsjcbim7s50xpdes0i56jhdhzwme 0 283007 1047217 1020197 2026-08-07T18:09:31Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ကျစ်လစ် +ကျစ်လျစ်) 1047217 wikitext text/x-wiki [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီဟိုဠ်ကျွန်း]]နေသူတို့၏ ဘာသာစကား။<ref>တမ္ဗပဏ္ဏိဘာသာ (ထီ) [တမ္ဗပဏ္ဏိ + နိဝါသီ + ဘာသာ။ နိဝါသီ-အလယ်ပုဒ်ကျေ။ တမ္ဗပါဏိ ဧဝ တမ္ဗပဏ္ဏိ၊ တမ္ဗပဏ္ဏိနိဝါသီနံ ဘာသာ တမ္ဗပဏ္ဏိဘာသာ၊ မဇ္ဈေပဒလောပေန။ မဏိဒီပ၊၁၊၂၄၆။] </ref> (သင်တိုင်းဦးစွပ် ကိုယ်ကြပ်အင်္ကျီနှင့်တူသော ကျစ်လျစ်သိုသိပ် သပ်ယပ်သည့် သီဟိုဠ်ဘာသာ။) <ref>တမ္ဗပဏ္ဏိဘာသာယ ဝဏ္ဏနာနယော။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၇၅။ တမ္ဗပဏ္ဏိဘာသံ အပနေတွာ။ မူလဋီ၊၁၊၁၁။</ref> ဘီ၊စီ၊ ၁၈၀၀-လောက်က သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ လူနေအိမ်ခြေရှိ၍ သီဟိုဠ်ဘုရင်သည် “ရာဝဏ” ဖြစ်ကြောင်း ဝါလမိကီ၏ ရာမာယဏ-၌ ဆိုထားသည်၊ “ရာဝဏ” ဘုရင်ပြုစုသော “အက်ပြကာၑမ်” ဟူသော သက္ကတဆေးကျမ်းတစ်စောင် ရှိခဲ့ကြောင်းလည်း ဆိုထားလေသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုကာလကပင် သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ အာယီ (= အရိယာ) ဘာသာ ရှိသည်ဟု ယူဆသင့်သည်။ ဝိဇယရောက်ရာ ဘီ၊စီ၊ ၅၄၃-မှစ၍ ဝိဇယနှင့်တကွ နောက်ပါပရိသတ်တို့ ပြောသော ဘာသာစကားသည် ဒေသိယမာဂဓီပြာကက္ခတ် ဘာသာဖြစ်သင့်သည် (Rev. Theodore G. Perera - The Sinhalese Language)။ B.E. ၂၃၆-ခုနှစ် နယုန်လပြည့်နေ့တွင် သာသနာပြု ကြွရောက်သော မဟိန္ဒထေရ်သည် သီဟိုဠ်ဘာသာဖြင့် တရားဟော၏ <ref>(မဟာဝံသ၊၁၄၊၆၅)</ref>။ ===သက္ကတ၊ ပါဠိ၊ သီဟိုလ်=== သီဟိုဠ်ဘာသာသည် သက္ကတ၊ ပါဠိဘာသာတို့နှင့် အများအားဖြင့် နီးစပ်သည်၊ ပုံစံ- * သက္ကတ-ပြာဏ၊ ပါဠိ-ပါဏ၊ သီဟိုဠ်-ပဏ။ * သက္ကတ-တ္စၑ္ဏါ၊ ပါဠိ-တဏှာ၊ သီဟိုဠ်-တဏ။ * သက္ကတ-စူဏီ၊ ပါဠိ-စုဏ္ဏ၊ သီဟိုဠ်-သုဏု။ * သက္ကတ-ဝဏီ၊ ပါဠိ-ဝဏ္ဏ၊ သီဟိုဠ်-ဝဏ။ * သက္ကတ-ဝ္စဏ၊ ပါဠိ-ဣဏ၊ သီဟိုဠ်-ဏယ။ * သက္ကတ-ဝ္စက္ခ၊ ပါဠိ-ရုက္ခ၊ သီဟိုဠ်-ရုက်။ ပါဠိမှပြောင်းသော သီဟိုဠ်သည် ထပ်တူကဲ့သို့ကျ၍ သက္ကတမှပြောင်းသော သီဟိုဠ်သည် သက္ကတနှင့် ကွာခြားသည်၊ ပုံစံ- * ပါဠိ-အတ္ထ၊ သီဟိုဠ်-အတ်။ (သက္ကတ-အထီ၊ သီဟိုဠ်-အရုတ်။) * ပါဠိ-ဣတ္ထီ၊ သီဟိုဠ်-ဣတ်။ (သက္ကတ-သတြီ၊ သီဟိုဠ်-ဣတိရီ။) * ပါဠိ-ဓမ္မ၊ သီဟိုဠ်-ဓမ်။ (သက္ကတ-ဓမီ၊ သီဟိုဠ်-ဒရုမ။) * ပါဠိ-မိတ္တ၊ သီဟိုဠ်-မိတ်။ (သက္ကတ-မိတြ၊ သီဟိုဠ်-မိတုရု။) ===ပြာကရိတ်၊ သီဟိုဠ်=== * ပြာကရိတ်ဘာသာနှင့်လည်း နီးစပ်သည်၊ ပုံစံ- * ပြာကရိတ်-ကုမရ၊ သီဟိုဠ်-ကုမရ (ကလေး၊ သူငယ်)။ * ပြာကရိတ်-တဏ၊ သီဟိုဠ်-တဏ = တ္စဏ (မြက်)။ * ပြာကရိတ်-ဒဟ၊ သီဟိုဠ်-ဒဟ = ဒဟယ (တစ်ဆယ်)။ * ပြာကရိတ်-ကဟာဝဏ၊ သီဟိုဠ်-ကဟဝဏု (အသပြာ)။ ===တမိလ်, သီဟိုဠ်=== တမိလ်ဘာသာနှင့်လည်း နီးစပ်သည်၊ ပုံစံ- တမိလ်-ဥရုမဲ၊ သီဟိုဠ်-ဥရုမ (အမွေအနှစ်)။ တမိလ်-ကလ်လု၊ သီဟိုဠ်-ဂလ် (ကျောက်)။ တမိလ်-ကုဓဲ၊ သီဟိုဠ်-ကုဓ (အမှုန့်)။ တမိလ်-နမ္ဖု၊ သီဟိုဠ်-နမ္ဗု (ကျော်စောခြင်း)။ ===ပေါ်တုဂီ, လန်ဒေသီ=== ပေါ်တုဂီစကားအချို့လည်း သီဟိုဠ်ဘာသာ၌ ဝင်ရောက်နေသည်၊ ယင်းတို့ကား အစ္စာရု = သနပ်၊ ချဉ်ဖတ်၊ အန္နာသီ = နာနတ်သီး၊ ကာမရ = အခန်း၊ အလ်မာရီ = ဘီဒို-စသည်တို့တည်း။ ၎င်းပြင် လန်ဒေသီ (Dutch) ဘာသာစကားများလည်း ဝင်ရောက်နေသည်၊ ပုံစံ-အာသိ = ချမ်းသာပါစေ၊ ဗော်တလ် = ပုလင်း-စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းပြင် အင်္ဂလိပ်စကားများလည်း ရောနှောနေသည်။ ပုံစံ-အေက၊ အော့ဖစ်စ်၊ ဒီပတမင့်တ်၊ တိကက်၊ စတေရှင်၊ ယူနီဗာစီတီ-စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ===သီဟိုဠ်, ပါဠိ=== သီဟိုဠ်ဘာသာနှင့် အနီးစပ်ဆုံးမှာ ပါဠိဘာသာပင် ဖြစ်သည်၊ သီဟိုဠ်သဒ္ဒါကျမ်းများကို ပါဠိသဒ္ဒါကျမ်းများကဲ့သို့ သန္ဓိ၊ နာမ်၊ ဝိဘတ်၊ သမာသ်၊ ပစ္စယ၊ ကိရိယာ၊ ဥပသာရ၊ နိပါတ်-ဟူ၍ စီစဉ်ရေးသားကြသည်၊ ပါဠိသဒ္ဒါကျမ်း၌ နာမ်ဂိုဏ်း၊ အာချာတ်ဂိုဏ်း ရှိသကဲ့သို့ သီဟိုဠ်သဒ္ဒါကျမ်းများ၌လည်း နာမ်ဂိုဏ်း၊ အာချာတ်ဂိုဏ်းတို့ ပါဝင်လေသည်။ အစောဆုံး သီဟိုဠ်သဒ္ဒါကျမ်းမှာ အေ.ဒီ. ၁၃-ရာစုက ရသဝါဟိနီ၊ သမန္တကူဋဝဏ္ဏနာကျမ်းပြု ဝေဒေဟထေရ်ရေး သိဒတ်သံဂရာကျမ်း (Sidat Sangarawa) ဖြစ်သည် (The Sinhalese Language)။ === ကိုးကား === {{reflist}} [[Category:ပါဠိ| ]] [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] fflg5ego54gtz9iyd4m9zqkc7hqcq8w 0 283009 1047218 1020217 2026-08-07T18:09:41Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047218 wikitext text/x-wiki {{short description|မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ကြားကာလအစိုးရအဖွဲ့}} '''စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအစိုးရအဖွဲ့''' ({{lang-en|Sagaing Federal Unit Interim Government}}; အတိုကောက် '''SFUIG''') သည် <ref name=>{{cite web |url=https://www.dvb.no/post/738657 |title=စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအစိုးရအဖွဲ့ စတင်ဖွဲ့စည်း |language=my}}</ref>[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] (NUG) နှင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နေသော အရပ်သားဦးဆောင်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအစိုးရအဖွဲ့ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အကူးအပြောင်းကာလအတွင်း [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အား ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် စီမံခန့်ခွဲရန် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ SFUIG တွင် လွှတ်တော် (Hluttaw) နှင့် ဒေသတွင်းလုံခြုံရေး၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုများ ပြန်လည်ဖော်ဆောင်ရေးကို အဓိကထားသည့် အစိုးရအဖွဲ့ (Cabinet) တို့ ပါဝင်သည်။<ref name=>{{cite web |url=https://eng.mizzima.com/2025/06/27/23833#:~:text=Myanmar%20News%2C%20News-,Sagaing%20Federal%20Unit%20approves%20interim%20constitution%20after%20months%20of%20deliberation,October%2C%20taking%20about%20nine%20months. |title=Sagaing Federal Unit approves interim constitution after months of deliberation |publisher=Mizzima |language=my}}</ref><ref name=>{{cite web |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69247/ |title=စစ်ကိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးဘက်မှ ဖွဲ့စည်းမည့် ကြားကာလအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးချုပ်ကို ရွေးချယ် |publisher=Myanmar Now|language=my}}</ref><ref name=>{{cite web |url=https://yktnews.com/2026/03/245033/ |title=NUG အစိုးရနှင့် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်ကြားကာလအစိုးရအဖွဲ့တို့ အကြား လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာခွဲ ဝေခြင်း အချက် ၉ ချက်သဘောတူပြီး လိုအပ်ချက်များကို ဆွေးနွေး |language=my}}</ref> == အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ == SFUIG ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်လွှတ်တော် (SFUH) က အတည်ပြုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[နွေဦးတော်လှန်ရေး]]အတွင်း ပထမဆုံး ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဖက်ဒရယ်ယူနစ်အစိုးရတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် (၁၃) ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ {| class="wikitable" |+ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအစိုးရအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူများ |- ! စဉ် !! တာဝန် !! အမည် |- | ၁ || ဝန်ကြီးချုပ် || [[စိုးဦး]] |- | ၂ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် || ဒေါက်တာအောင်နေဝင်း |- | ၃ || ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး || ကိုကိုအောင် |- | ၄ || ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး || မိုးမင်းဝင်း |- | ၅ || စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး || [[ခန့်ဝေဖြိုး]] |- | ၆ || ပညာရေးဝန်ကြီး || ဒေါက်တာတင်အောင်မိုး |- | ၁ || ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး || ဒေါက်တာမြင့်အောင် |- | ၈ || လူသားချင်းစာနာကူညီရေး၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် အရေးပေါ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲရေးဝန်ကြီး || တိုးဝေအောင် |- | ၉ || လျှပ်စစ်၊ စွမ်းအင်နှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီး || သန်းလှိုင် |- | ၁၀ || သစ်တောနှင့် သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး ||ဇင်မင်းထွန်း |- | ၁၁ || တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုရေးရာဝန်ကြီး ||ဘွဲ့ဟုပ်ထန်း |- | ၁၂ || စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီး || ရတီအုန်း |- | ၁၃ || ရှေ့နေချုပ် || အောင်ချစ်ညို |} == ကိုးကားချက်== {{reflist}} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] * [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] r07sqxtmbzbtqukoj3er994us26oyh8 0 283013 1047219 1020215 2026-08-07T18:09:51Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047219 wikitext text/x-wiki [[ဗုဒ္ဓဝင်]]သမိုင်းကြောင်းနှင့် [[ဇာတ်]]တော်များအရ '''ဆတ္တပါဏိလုလင်'''သည် အရှင်သာရိပုတ္တရာ အလောင်းလျာ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ သူသည် '''ယသပါဏိမင်း'''၏ ဦးခေါင်းကို တန်ဆာဆင်ပေးရသော ဆတ္တာသည်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဆတ္တပါဏိလုလင်သည် သာမန်လူတစ်ဦး မဟုတ်ဘဲ အလွန်ထူးခြားသော '''အင်္ဂါလေးပါး'''နှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်ရာ ထိုအင်္ဂါရပ်များကြောင့်ပင် [[သိကြားမင်း]]ကိုယ်တိုင်က "အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥယျာဉ်စောင့်" အဖြစ် ညွှန်းဆိုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ===ဆတ္တပါဏိလုလင်၏ ထူးခြားသော အင်္ဂါလေးပါး=== ဆတ္တပါဏိလုလင်၌ ကိန်းဝပ်နေသော အံ့ဖွယ်အရည်အချင်းလေးပါးမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -<br> ၁။ '''[[ဣဿာ]] (ငြူစူခြင်း) [[တရား]] မရှိခြင်း။'''<br> ၂။ '''မူးယစ်ဆေးဝါး ([[သုရာမေရယ]]) မမှီဝဲခြင်း။'''<br> ၃။ '''မည်သည့် သတ္တဝါအပေါ်၌မျှ ချစ်ခြင်း (သ္နေဟ) တရား မရှိခြင်း။'''<br> ၄။ '''မည်သူ့အပေါ်၌မျှ အမျက်[[ဒေါသ]] မထွက်ခြင်း။''' ဤအရည်အချင်းများသည် ဆတ္တပါဏိလုလင်၏ အတိတ်ဘဝ အတွေ့အကြုံများမှ ရရှိလာသော သံဝေဂများအပေါ် အခြေခံ၍ [[အဓိဋ္ဌာန်]]ပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ===အတိတ်ဘဝ သင်ခန်းစာများ=== ဆတ္တပါဏိလုလင်သည် သူ၏ထူးခြားသော အင်္ဂါရပ်တစ်ခုချင်းစီ၏ အကြောင်းရင်းကို ဤသို့ ရှင်းပြခဲ့သည် - * '''ဣဿာတရား ကင်းဝေးခြင်း:''' အတိတ်ဘဝတစ်ခု၌ သူသည် ဗာရာဏသီမင်း ဖြစ်ခဲ့စဉ်က မိဖုရားတစ်ဦး၏ ကလိန်ဉာဏ်ကြောင့် [[ပညာ]]ရှိပုရောဟိတ်ကို မတရား သေဒဏ်ပေးမိခဲ့ဖူးသည်။ အမျိုးသမီးတို့အပေါ်၌ ငြူစူစောင်းမြောင်းခြင်း၏ အပြစ်ကို မြင်သဖြင့် "အရဟတ္တဖိုလ် မရသေးသမျှ [[ကိလေသာ]]ကိုမှီ၍ ငြူစူခြင်း မဖြစ်ပါစေသတည်း" ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုခဲ့သည်။ * '''သုရာမေရယကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း:''' သူသည် ဗာရာဏသီမင်း ဖြစ်ခဲ့စဉ်က တစ်ခါသော် သုရာမူးယစ်နေခိုက် အသားဟင်း မရှိသဖြင့် မိမိ၏ ချစ်လှစွာသော သားတော်ကို လည်ပင်းလိမ်ချိုး၍ ချက်စားမိခဲ့သည်။ မူးယစ်ခြင်း၏ ကြောက်မက်ဖွယ် ဘေးကို သိရသဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ် မရသေးသမျှ အရက်မသောက်ရန် အဓိဋ္ဌာန်ခဲ့သည်။ * '''ချစ်ခြင်း (သ္နေဟ) တရား ကင်းခြင်း:''' ကိတဝါသမင်း ဖြစ်စဉ်က သူ၏သားတော်သည် အရှင်[[ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ]]၏ [[သပိတ်]]ကို ရိုက်ခွဲမိသော အပြစ်ကြောင့် မြေမျိုခံရပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ ချစ်ခင်အပ်သော ဝတ္ထုကြောင့်သာ သောကဖြစ်ရသည်ကို ဆင်ခြင်မိသဖြင့် သက်ရှိသက်မဲ့ အစုစုအပေါ်၌ ချစ်ခြင်းမရှိရန် အဓိဋ္ဌာန်ခဲ့သည်။ * '''အမျက်ဒေါသ ကင်းခြင်း:''' သူသည် '''အရက[[ရသေ့]]''' ဖြစ်ခဲ့စဉ်က [[မေတ္တာ]]ဈာန်ကို (၇) နှစ်တိုင်တိုင် ပွားများအားထုတ်ခဲ့ပြီး [[ဗြဟ္မာဘုံ|ဗြဟ္မာ့ပြည်]]၌ (၇) ကမ္ဘာကြာအောင် နေထိုင်ခဲ့ဖူးသောကြောင့် ဒေါသတရား ကင်းဝေးနေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ">နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်</ref> ===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်=== * [https://my.wikisource.org/wiki/ကိုးကွယ်ရာဟူသည်#ဆတ္တပါဏိလုလင် ဆတ္တပါဏိလုလင်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဆတ္တပါဏိဥပါသကဝတ္ထု ဆတ္တပါဏိဥပါသကဝတ္ထု] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မပဒဝတ္ထုတော်ကြီး_(ဒုတိယတွဲ)#၇_-_ဆတ္တပါဏိဥပါသကာ_ဝတ္ထု ဆတ္တပါဏိဥပါသကာ ဝတ္ထု] * [https://my.wikisource.org/wiki/သုံးပုံလှေခါးကျမ်း#ဆတ္တပါဏိပုဏ္ဏား၏အင်္ဂါ_၄-ပါး ဆတ္တပါဏိပုဏ္ဏား၏အင်္ဂါ ၄-ပါး] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/အကုသိုလ်စေတသိက်_(၁၄)_လုံး_အပိုင်း#ဆတ္တပါဏိလုလင် ဆတ္တပါဏိလုလင်] ===ပြင်ပလင့်များ=== * {{wikisource-inline|နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/အကုသိုလ်စေတသိက် (၁၄) လုံး အပိုင်း}} === ကိုးကား === {{reflist}} [[Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ]] 66oq974o01lt9w5ovi252pub439bcrk 0 283053 1047220 1020332 2026-08-07T18:10:01Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀တ္ +ဝတ္) 1047220 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ဟိရီ'''<ref>ဟိရီ (ထီ၊ ပု) [ဟိရိ + ကွိ။ ဟိရိယနာ ဟိရီ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၄။ ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ ဟိရီယတီတိ ဟိရီ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၉၄။ ဟိရီယတိ ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ ဇိဂုစ္ဆတီတိ ဟိရီ။ ဝိဘာဝိနီ၊၁၁၀။] (၁) ရှက်-စက်ဆုတ်-ခြင်း (တတ်သော-ကြောင်း-) တရား၊ ဟိရီစေတသိက်။ (၂) ဟိရီဗိုလ်။ (၃) ဟိရီမည်သော သိကြားမင်း၏ သမီး၊ ဟိရီနတ်သမီး။ (၄) ဟိရီဘီလူးစစ်သူကြီး။ (၅) ဟိရီဇာတ်။ (၆) ဟိရီသုတ် (၃) သုတ်။ (၁) ရှက်-စက်ဆုတ်-ခြင်း (တတ်သော-) အကြောင်း-တရား၊ ဟိရီစေတသိက်။ ပါပတော ဟိရီယန္တိ ဧတာယာတိ ဟိရီ၊ လဇ္ဇာယေတံ နာမံ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၇။ ဟိရီယတိ ဧတာယာ ပုဂ္ဂလော သယံ ဝါ ဟိရီယတိ အကုသလပဝတ္တိံ ဇိဂုစ္ဆတီတိ ဟိရီ။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၂။ သဒ္ဓါ သတိ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပံ... သောဘဏသာဓာရဏာ နာမ။ သင်္ဂဟ၊၈။ (၂) ဟိရီဗိုလ်။ အပိ စ အဋ္ဌသဋ္ဌိဗလာတိ သဒ္ဓါဗလံ၊ ဝီရိယဗလံ၊... ဟိရီဗလံ ...။ ပဋိသံ၊၃၅၀။ (၃) ဟိရီမည်သော သိကြားမင်း၏ သမီး၊ ဟိရီနတ်သမီး။ တဒါ သက္ကဿ အာသာ သဒ္ဓါ သိရီ ဟိရီတိ စတဿော ဓီတရော ဟောန္တိ။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၄၁၇။ (၄) ဟိရီစစ်သူကြီး။ ဂေါပါလော သုပ္ပရောဓော စ၊ ဟိရီ နေတ္တိ စ မန္ဒိယော။ ဒီ၊၃၊၁၇၃။ (-ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၂။) (၅) ဟိရီဇာတ်။ ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဇာတကပါဠိ၊ ၅-နိပါတ်၊ ၂-ဝဂ်၊ ၃-ဇာတ်။ ဇာ၊၁၊၁၂၈။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၈၂။ (၆) ဟိရီသုတ် (၃) သုတ်။ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ၊ ၁-သံယုတ်၊ ၂-ဝဂ်၊ ၈-သုတ်။ သံ၊၁၊၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆။ ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ သုတ္တနိပါတပါဠိ၊ ၂-ဝဂ်၊ ၃-သုတ်။ သုတ္တနိ၊၃၁၈။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၉။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ သတ္တကနိပါတပါဠိ၊ ၁-ပဏ္ဏာသက၊ ၇-ဝဂ်၊ ၁-သုတ်။ အံ၊၂၊၄၇၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၉။</ref> ဆိုသည်မှာ မကောင်းမှု [[ဒုစရိုက်]]များ ပြုလုပ်ရခြင်းကို စက်ဆုပ်ရွံရှာသော သဘော[[တရား]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သောဘဏ[[စေတသိက်]]များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပါဠိလို "လဇ္ဇာ" (ရှက်ခြင်း) နှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီသည်။ ==='''[[လက္ခဏ]]ာ၊ [[ရသ (ဗုဒ္ဓဘာသာ)|ရသ]]၊ [[ပစ္စုပဋ္ဌာန်]]၊ [[ပဒဋ္ဌာန်]]'''=== ဟိရီ၏ သဘောသဘာဝကို အောက်ပါအတိုင်း လေးမျိုးခွဲခြား၍ လေ့လာနိုင်သည် -<br> ၁။ '''လက္ခဏ (အမှတ်အသား)''' - မကောင်းမှုမှ စက်ဆုပ်ရွံရှာခြင်း သဘောရှိသည်။<br> ၂။ '''ရသ (ကိစ္စ)''' - ရှက်သော အခြင်းအရာဖြင့် မကောင်းမှုတို့ကို မပြုခြင်း ကိစ္စရှိသည်။<br> ၃။ '''ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ဉာဏ်၌ ထင်လာပုံ)''' - မကောင်းမှုပြုရမည်ကို ရှက်သဖြင့် တွန့်ဆုတ်တတ်သော သဘောအဖြစ် ထင်လာသည်။<br> ၄။ '''ပဒဋ္ဌာန် (နီးကပ်သောအကြောင်း)''' - မိမိကိုယ်ကို ရိုသေလေးစားခြင်း ('''အတ္တဂါရဝ''') ရှိမှုသည် ဟိရီဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အနီးကပ်ဆုံး အကြောင်းတရား ဖြစ်သည်။ ==='''ဟိရီ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်းတရား (၄) ပါး'''=== ဟိရီတရားသည် မိမိကိုယ်ကို အလေးဂရုပြုသော အဇ္ဈတ္တသမုဋ္ဌာန် (မိမိကိုယ်တွင်းဖြစ်ကြောင်း) ရှိပြီး အောက်ပါ အချက် ၄ ချက်ကို ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်, -<br> ၁။ '''[[အမျိုးဇာတ်]]''' - မိမိကဲ့သို့ မြင့်မြတ်သော အမျိုးအနွယ်ရှိသူသည် ယုတ်ညံ့သော မကောင်းမှုများကို မပြုထိုက်ဟု ဆင်ခြင်ခြင်း။<br> ၂။ '''အသက်အရွယ်''' - မိမိကဲ့သို့ ကြီးရင့်သော အရွယ်ရှိသူသည် ကလေးသူငယ်များကဲ့သို့ မကောင်းမှု မပြုသင့်ဟု ဆင်ခြင်ခြင်း။<br> ၃။ '''ရဲစွမ်းသတ္တိ ''' - မကောင်းမှုပြုခြင်းသည် ကြောက်တတ်သူ၊ အားနည်းသူတို့၏ အလုပ်သာဖြစ်ပြီး မိမိကဲ့သို့ ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသူနှင့် မထိုက်တန်ဟု ဆင်ခြင်ခြင်း။<br> ၄။ '''ဗဟုသုတ''' - [[ပညာ]]ရှိသူတော်ကောင်းဖြစ်ပြီး အကြားအမြင်များသော မိမိအတွက် မကောင်းမှုပြုခြင်းသည် မလျော်ကန်ဟု ဆင်ခြင်ခြင်း။ ==='''ဟိရီ နှင့် ဩတ္တပ္ပ နှိုင်းယှဉ်ချက်'''=== ဟိရီသည် '''မကောင်းမှုမှ ရှက်ခြင်း''' ဖြစ်ပြီး ဩတ္တပ္ပသည် '''မကောင်းမှုမှ ကြောက်ခြင်း''' ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားပြဆိုလေ့ရှိသည် - * '''ဟိရီ''' သည် မိမိကိုယ်ကို အလေးပြုသဖြင့် (အတ္တာဓိပတိ) ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ '''ဩတ္တပ္ပ''' သည် လောကကို အလေးပြုသဖြင့် (လောကာဓိပတိ) ဖြစ်ပေါ်သည်။ * ဥပမာအားဖြင့် ဟိရီသည် အမျိုးကောင်းသမီး (ချွေးမ) ကဲ့သို့ ရှက်သင့်ရှက်ထိုက်သည်ကို ရှက်တတ်ပြီး၊ ဩတ္တပ္ပသည် ပြည့်တန်ဆာမကဲ့သို့ အပြစ်ဖြစ်မည်ကို ကြောက်လန့်တတ်သည်။ * အခြားဥပမာတစ်ခုမှာ မစင်လူးနေသော သံလုံးအေးကို စက်ဆုပ်၍ မကိုင်သကဲ့သို့ မကောင်းမှုကို ရှက်ခြင်းမှာ ဟိရီဖြစ်ပြီး၊ ပူလောင်နေသော သံလုံးကို ကြောက်၍ မကိုင်သကဲ့သို့ မကောင်းမှုကို ကြောက်ခြင်းမှာ ဩတ္တပ္ပဖြစ်သည်။ ==='''လောကပါလ တရား (ကမ္ဘာစောင့်တရား)'''=== ဟိရီနှင့် ဩတ္တပ္ပ တရားနှစ်ပါးကို '''လောကပါလတရား''' သို့မဟုတ် '''သုက္ကဓမ္မ''' (ဖြူစင်သောတရား) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤတရားနှစ်ပါးသာ လောကတွင် မရှိပါက လူသားများသည် အမိ၊ အဖ၊ မောင်၊ နှမ စသည်ဖြင့် ခွဲခြားသိမြင်တော့မည်မဟုတ်ဘဲ တိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ ရောယှက်ရှုပ်ထွေးကုန်မည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤတရားနှစ်ပါးသည် လောကကို စနစ်တကျ စောင့်ရှောက်နေသော တရားများ ဖြစ်သည်။ ==='''ဟိရီအတု'''=== [[ကုသိုလ်]]ကောင်းမှုပြုရန် (ဥပမာ- ဘုရားသွားခြင်း၊ တရားနာခြင်း) တို့၌ ရှက်စနိုးဖြစ်ကာ တွန့်ဆုတ်နေခြင်းသည် ဟိရီအစစ်မဟုတ်ဘဲ '''[[မာယာ]]''' သဘောသာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[မောဟ]]နှင့် [[တဏှာ]]ပြဓာန်းသော [[အကုသိုလ်]]စိတ်သာ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားအပ်သည်။<ref name="နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ">နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်</ref> ===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်=== * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/သင်္ခါရက္ခန္ဓကထာ_အခန်း#၃။_ဟိရီ ဟိရီ] * [https://my.wikisource.org/wiki/သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်-ဒု#ဟိရီ_တရားမျိုး_၈-ပါး ဟိရီ တရားမျိုး ၈-ပါး] * [https://my.wikisource.org/wiki/ယောဂိပါရဂူကျမ်း#ဟိရီသည်_- ဟိရီသည် -] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထဒီပနီ_(ပထမတွဲ)#ဟိရီ_အဖွင့် ဟိရီ အဖွင့်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ-တ#ဟိရီ_ဩတ္တပ္ပ၏_လက္ခဏာ_စသည်_ဓမ္မဝဝတ္ထာန်_၄-ပါး ဟိရီ ဩတ္တပ္ပ၏ လက္ခဏာ စသည် ဓမ္မဝဝတ္ထာန် ၄-ပါး] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်-ဟဠအ#ဟိရီ_ဖြစ်ကြောင်း_၄_ပါး ဟိရီ ဖြစ်ကြောင်း ၄ ပါး] ===ပြင်ပလင့်များ=== * {{wikisource-inline|နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက် (၂၅) လုံး အပိုင်း}} === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] ooon0k5s7t1t5u44fo6cnwufpe65kpo 0 283055 1047221 1020335 2026-08-07T18:10:11Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀တ္ +ဝတ္) 1047221 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} (မကောင်းမှုမှ) ကြောက်ရွံ့သော၊ ထိတ်လန့်သော၊ ထိတ်လန့်ကြောင်း ဖြစ်သော [[တရား]]သည် '''ဩတ္တပ္ပ'''<ref>ဩတ္တပ္ပ (န) [အဝ(ဥ) + တပ + ကဏျ(အ)။ ဩတ္တပ္ပတိ ဘာယတိ ပါပတောတိ ဩတ္တပ္ပံ။ ဓာန်၊၅၈။ သူစိ။]</ref> မည်၏။ ၎င်းသည် သောဘဏသာဓာရဏ[[စေတသိက်]]များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ဟိရိ (အရှက်တရား) နှင့် အမြဲတမ်း ယှဉ်တွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ==='''[[လက္ခဏ]]ာ၊ [[ရသ (ဗုဒ္ဓဘာသာ)|ရသ]]၊ [[ပစ္စုပဋ္ဌာန်]]၊ [[ပဒဋ္ဌာန်]]'''=== ဤနေရာ၌ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပတရားနှစ်ပါးလုံးကို ပြဆိုပါမည်။ ကာယဒုစရိုတ်စသည်တို့မှ (သို့မဟုတ်) တို့ကြောင့် ရှက်ခြင်း စက်ဆုပ်ခြင်းသည် ဟိရီ မည်၏။ ထိတ်လန့်ခြင်းသည် ဩတ္တပ္ပ မည်၏။ ကာယဒုစရိုတ်စသည်တို့မှ အရှက်တရား၊ အကြောက်တရား ဖြစ်ကြသည်။ ဟိရီသည် မကောင်းမှုမှ ရှက်ခြင်း[[လက္ခဏ]]ာရှိ၏၊ မကောင်းမှုကို မစင်ကဲ့သို့ ရှုမြင်၍ စက်ဆုပ်သည်။ ဩတ္တပ္ပသည် မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်ခြင်းလက္ခဏာရှိသည်၊ မကောင်းမှုကို အပူကဲ့သို့ ရှုမြင်လျက် ထိတ်လန့်သည်။ ထိုနှစ်ပါးတို့သည် မကောင်းမှုကို မပြုခြင်းကိစ္စရှိသည်။ "မကောင်းမှုမှ တွန့်ဆုတ်သောတရား" ဟု ယောဂီတို့၏ ဉာဏ်၌ ရှေးရှုထင်သည်။ မိမိကိုယ်ကို လေးစားခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို လေးစားခြင်းလျှင် နီးစွာသောအကြောင်း ရှိသည်။ ==='''ဩတ္တပ္ပ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်းတရားများ'''=== မိမိကိုယ်ကို လေးစားခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို လေးစားခြင်းကြောင့် ဟိရီဩတ္တပ္ပတရား ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဟိရီသည် မိမိကိုယ်ကို အလေးအမြတ်ပြုလျက် "ငါကဲ့သို့သော အမျိုးမြတ်သူ၊ [[သီလ]]ရှိသူသည် ဤသို့သော မကောင်းမှုကို မပြုသင့်" စသည်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍ မကောင်းမှုပြုရမည်ကို ရှက်သောကြောင့် မကောင်းမှုကို စွန့်ပယ်သည်၊ အမျိုးကောင်းသမီးနှင့် တူသည်။ ဩတ္တပ္ပသည် သူတစ်ပါးကို အလေးအမြတ်ပြုလျက် သူတော်ကောင်းတို့က ကဲ့ရဲ့မည်ကို ထိတ်လန့်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပါယ်ဘေး [[သံသရာ]]ဘေးစသည်မှ ထိတ်လန့်သောကြောင့်လည်းကောင်း မကောင်းမှုကို စွန့်ပယ်သည်၊ ပြည့်တန်ဆာမနှင့် တူသည်။ ထိုနှစ်ပါးသည် မည်သည့်အခါမှ အချင်းချင်း စွန့်ခွာ၍ မဖြစ်ကြ၊ မှန်၏၊ အရှက်တရားကားရှိ၏၊ အကြောက်တရားမရှိ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကြောက်တရားကား ရှိ၏၊ အရှက်တရား မရှိဟူ၍လည်းကောင်း မရှိနိုင်ပါ။ ဟိရီ အားကောင်းသောအခါ ဩတ္တပ္ပသည် မခေါ်ဝေါ်လောက် ဖြစ်ရ၏၊ အားမကောင်း။ ဩတ္တပ္ပအားကောင်းသောအခါ [[ဟိရီ]]သည် မခေါ်ဝေါ်လောက် ဖြစ်ရ၏။ ([[အဟိရိက]]၊ [[အနောတ္တပ္ပ]] နှစ်ပါးကမူ ထိုသို့မဟုတ်၊ ယင်းတို့နှင့် ယှဉ်သော စိတ်တို့၌ ထိုနှစ်ပါးလုံး အားကောင်းကြသည်။ <ref>ဝိဘာဝိနီ၊ဋီ၊၁၊၃၁၆။)</ref> ဟိရီ ဩတ္တပ္ပတရားနှစ်ပါးသည် သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ မဆုတ်ယုတ်ကြောင်းတရား၊ နတ်ပြည်ရောက်ကြောင်းတရား၊ ချမ်းသာစွာနေကြောင်းတရားများ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>အံ၊၁၊၉၅-၆။</ref> ထို (၂) ပါးသည် သီလ၏ နီးစွာသောအကြောင်း (အကြောင်းရင်း) ဖြစ်သည်။ <ref>ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆။ [[ဝိသုဒ္ဓိ]]၊၁၊၉။</ref> ထိုဟိရီဩတ္တပ္ပနှစ်ပါးတို့သည် မကောင်းမှုမှ ရှောင်ကြဉ်၍ မိမိကိုယ်ကို ဖြူစင်အောင် စောင့်ရှောက်သော "လောကပါလ = လောကစောင့်တရား" များဖြစ်ကြသည်၊ ထိုတရားနှစ်ပါးက လောကကို မစောင့်ရှောက်လျှင် လောက၌ "အမေ၊ မိကြီး၊ ဒေါ်လေး" စသည် မထင်ရှားနိုင်ပါ။ <ref>(အကျယ်ကို အံ၊၁၊၅၃။ ဣတိဝုတ်၊၂၁၉။ ဝိဘာဝိနီ၊ဋ္ဌ၊၂၄။ ဝိဘာဝိနီ၊ဋီ၊၁၊၃၀၃။ [[ပရမတ္ထဒီပနီ]]၊၁၀၅။ အနုဒီပနီ၊၉၈- တို့ကြည့်။) ယံ ဩတ္တပ္ပတိ ဩတ္တပ္ပိတဗ္ဗေန၊ ဩတ္တပ္ပတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဩတ္တပ္ပံ။ အဘိ၊ဓ၊၂၅၈။ အဘိ၊ပု၊၁၂၆။ ကတမေ ဓမ္မာ ပဏ္ဍိတာ၊ ဟိရီ စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ပဏ္ဍိတာ။ အဘိ၊ဓ၊၂၅၆။ (-သံ၊၁၊၁၅၇။) တေဟိယေဝ ဩတ္တပ္ပတီတိ ဩတ္တပ္ပံ၊ ပါပတော ဥဗ္ဗေဂဿေတံ အဓိဝစနံ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၉၄။ ဩတ္တာသလက္ခဏံ ဩတ္တပ္ပံ။ ဝတာရ၊ဋ္ဌ၊၂၄။ ပါပတာ ဩတ္တပ္ပန္တိ ဧတေနာတိ ဩတ္တပ္ပံ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၇။</ref> ==='''ဟိရိ နှင့် ဩတ္တပ္ပ နှိုင်းယှဉ်ချက်'''=== ဟိရိနှင့် ဩတ္တပ္ပသည် အမြဲယှဉ်တွဲနေသော်လည်း အောက်ပါအတိုင်း ကွဲပြားသည် - * '''အဓိပတိ''' - ဟိရိသည် မိမိကိုယ်ကို အလေးထားသော ('''အတ္တာဓိပတိ''') တရားဖြစ်ပြီး၊ ဩတ္တပ္ပသည် လောကကို အလေးထားသော ('''လောကာဓိပတိ''') တရားဖြစ်သည်။ * '''ဥပမာ''' - ဟိရိသည် မစင်လူးနေသော သံလုံးအေးကို စက်ဆုပ်၍ မကိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ '''ဩတ္တပ္ပသည် ပူလောင်နေသော သံလုံးကို ကြောက်၍ မကိုင်သကဲ့သို့''' ဖြစ်သည်။ * '''တင်စားချက်''' - ဟိရိကို အမျိုးကောင်းသမီး (ချွေးမ) နှင့် တင်စား၍၊ ဩတ္တပ္ပကိုမူ ကိုယ်ဝန်တည်မည့်ဘေးကို ကြောက်သော '''ပြည့်တန်ဆာမ''' နှင့် တင်စားလေ့ရှိသည်။ ==='''လောကပါလတရား (ကမ္ဘာစောင့်တရား)'''=== ဩတ္တပ္ပနှင့် ဟိရိတရားနှစ်ပါးကို '''လောကပါလတရား''' သို့မဟုတ် '''သုက္ကဓမ္မ''' (ဖြူစင်သောတရား) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤတရားနှစ်ပါးသည် လောကရှိ လူသားများကို အမိ၊ အဖ၊ မောင်၊ နှမ စသည်ဖြင့် စနစ်တကျ ခွဲခြားသိမြင်အောင် စောင့်ရှောက်နေသည်။ အကယ်၍ ဩတ္တပ္ပနှင့် ဟိရိ ကင်းမဲ့သွားပါက လူသားများသည် တိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ ရောယှက်ရှုပ်ထွေးကုန်မည် ဖြစ်သည်။ ==='''ဩတ္တပ္ပအတု'''=== [[ကုသိုလ်]]ကောင်းမှုပြုရန် (ဥပမာ- ဘုရားဖူးခြင်း၊ တရားနာခြင်း) တို့၌ ကြောက်ရွံ့၍ တွန့်ဆုတ်နေခြင်းသည် ဩတ္တပ္ပအစစ်မဟုတ်ဘဲ '''[[မာယာ]]''' သဘောသာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[မောဟ]]နှင့် [[တဏှာ]]ပြဓာန်းသော [[အကုသိုလ်]]စိတ်သာ ဖြစ်သည်။ တစ်စုံတစ်ခုသော မကောင်းမှုကို ပြုပြီးနောက် သူတစ်ပါးသိသွားမည်ကို စိုးရိမ်ခြင်းသည်လည်း ဒေါမနဿပြဓာန်းသော အကုသိုလ်စိတ်သာ ဖြစ်သည်။<ref name="နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ">နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်</ref> ===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်=== * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၄။_ဩတ္တပ္ပ ဩတ္တပ္ပ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ-တ#ဟိရီ_ဩတ္တပ္ပ၏_လက္ခဏာ_စသည်_ဓမ္မဝဝတ္ထာန်_၄-ပါး ဟိရီ ဩတ္တပ္ပ၏ လက္ခဏာ စသည် ဓမ္မဝဝတ္ထာန် ၄-ပါး] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်-ဟဠအ#ဩတ္တပ္ပ_ဖြစ်ကြောင်း_၄_ပါး ဩတ္တပ္ပ ဖြစ်ကြောင်း ၄ ပါး] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရိတ်ကြီးနိဿယသစ်#ဟိရီဩတ္တပ္ပ ဟိရီဩတ္တပ္ပ] ===ပြင်ပလင့်များ=== * {{wikisource-inline|နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက် (၂၅) လုံး အပိုင်း}} === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] 7xnghxztqzj273139fb41bsr4h1nhho 0 283058 1047222 1020339 2026-08-07T18:10:21Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စီးပွါး +စီးပွား) 1047222 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} မတပ်မက် (မလိုချင် မမက်မော) ကြောင်းဖြစ်သော၊ မတပ်မက်တတ်သော [[တရား]]၊ မတပ်မက်ခြင်းသဘော၊ လောဘ၏ ဆန့်ကျင်ဖက် အလောဘ<ref>အလောဘ (ပု) [န + လောဘ] </ref>[[စေတသိက်]] ဖြစ်သည်။ ===လက္ခဏာဒိ စတုက္က=== အလောဘသည် [[ကာမဂုဏ်]][[အာရုံ]]၌ စိတ်၏ မမက်မောခြင်း၊ မလိုချင်ခြင်းဟူသော အမှတ်အသား ([[လက္ခဏ]]ာ) ရှိ၏။ တနည်း- ကြာရွက်ပေါ်၌ ရေပေါက် ငြိကပ်မနေသကဲ့သို့ အာရုံ၌ မငြိကပ်ခြင်းလက္ခဏာ ရှိ၏။ လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့မှ လွတ်လွတ်ရှင်းရှင်းနေသော [[ရဟန်း]]ကဲ့သို့ ထိုအလောဘသည် မည်သည့်လောကီအာရုံကိုမျှ "ငါ့ဟာ၊ ငါ့ဥစ္စာ" ဟု မသတ်မှတ် မသိမ်းပိုက်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏ (ရသ)။ မစင်တွင်း၌ ကျသောသူသည် ခန္ဓာကိုယ်၌ မစင်များ လူးပေနေသော်လည်း သူ့စိတ်အလိုအားဖြင့်မူ မစင်မလူးပေစေလိုသော ဆန္ဒရှိသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ အလောဘတရားသည် လောကီအာရုံတို့ကို အာရုံပြုနေရသော်လည်း ထိုအာရုံတို့၌ မငြိကပ် မတွယ်တာသော သဘောရှိသော တရားအဖြစ်ဖြင့် ယောဂီတို့ဉာဏ်၌ ထင်လာ၏ ([[ပစ္စုပဋ္ဌာန်]])။ ([[ပဒဋ္ဌာန်]]ကိုကား [[အဋ္ဌကထာ]]၌ မပြ။) အလောဘသည် မပေးရက် မလှူလို တွန့်တိုသော မစ္ဆေရညစ်အကြေး၏ ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်၏။ [[ဒါန]][[စေတနာ]]၏ အကြောင်းတရားလည်း ဖြစ်၏။ လောဘကြီးသူသည် အပြစ်ကို ဖုံးကွယ်တတ်၍ အလောဘ[[ဓာတ်]]ခံရှိသူကား မဖုံးကွယ်တတ်၊ မိမိအပြစ်ရှိလျှင် ဝန်ခံ၏။ မိမိမှာ မရှိသောဂုဏ်ကိုလည်း အရှိလုပ်၍ အပိုမပြောတတ်။ လောဘကြောင့် ချစ်သူတို့နှင့် ကွေကွင်းရခြင်း (ပိယဝိပ္ပယောဂ[[ဒုက္ခ]]) ကို ခံစားကြရသော်လည်း အလောဘကြောင့် ထိုဒုက္ခမှ ကင်းဝေးကြရသည်။ ထို့ပြင် [[သမုဒယသစ္စာ]]ဟူသော [[တဏှာ]]ကြောင့် [[ဇာတိ]]ဒုက္ခခံနေကြရသော သတ္တဝါတို့သည် ထိုတဏှာကို ပယ်ခွာနိုင်သော ဤအလောဘကြောင့် ယင်းဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ကြရသည်။ လယ်ယာမြေ စသည်နှင့် ပတ်သက်၍ သူပိုင် ငါပိုင် တရားဆိုင်ကြရခြင်း အရေးအခင်းမျိုး မပေါ်ပေါက်နိုင်သည့် အတွက် လောဘကြောင့် လူသူခပ်သိမ်း အေးငြိမ်းစွာ နေထိုင်ကြရ၏။ များသော အားဖြင့် တဏှာ(လောဘ)ကြောင့် ပြိတ္တာဘုံ၌ ကျရောက် နေကြရသည်ဖြစ်ရာ ထိုတဏှာ၏ ဆန့်ကျင်ဖက် ဤအလောဘ ကြောင့် ပြိတ္တာဘုံသို့ မကျရောက်ရပေ၊ ထိုအလောဘကြောင့် [[နေက္ခမ္မ]][[သညာ]] ဖြစ်၏။ [[ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ]]-ဟူသောမှားသော အကျင့်တရားစုကို ရှောင်ရှားနိုင်၏။[[အဘိဇ္ဈာ]]ကာယဂန္ထ-ကိုလည်း ပယ်နိုင်၏။ [[ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်]], [[ဝေဒနာ]]နုပဿနာသတိပဋ္ဌာန် နှစ်ပါးသည် အလောဘ, အ[[ဒေါသ]] တို့၏ အစွမ်း အာနုဘော်ကြောင့် ပြီးစီးကုန်၏။ ထို့ပြင် အလောဘရှိမှ မသင့်မတင့်သော အစားအစာတို့ကို ရှောင်ကြဉ်နိုင်မည် ဖြစ်ရကား အလောဘသည် ရောဂါပျောက်ကြောင်း ဆေးဝါးကောင်းလည်း ဖြစ်၏။ လောဘမရှိမှ စွန့်ကြဲပေးကမ်း လှူဒါန်းခြင်း ဖြင့် နောက်ဘဝ၌ စီးပွားဥစ္စာ ပြည့်စုံနိုင်ရ အလောဘသည် ဘောဂသမ္ပတ္တိ၏ အကြောင်းလည်း ဖြစ်၏။ ပဌမ, ဒုတိယ, တတိယ [[စတုတ္ထဈာန်]] တည်းဟူသော ဒိဗ္ဗဝိဟာရတရား ဖြစ်ပွါးဘို့ အတွက် အလောဘသည် အချက်အခြာ ဖြစ်၏။ အလောဘကြောင့် မိမိဆိုင်ရာ သတ္တဝါ [[သင်္ခါရ]]တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပူပန်ကင်းကွာ ချမ်းသာစွာနေနိုင်ပြီးလျှင် ၎င်းတို့ ပျက်စီးဆုံးပါး သွားသောအခါ လွန်စွာ စွဲလမ်း နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ဆင်းရဲမျိုး မခံစားရ။ လောဘရှိသူသည် စည်းစိမ်ခံရေး ဇိမ်ခံရေး ၌သာ မျှော်တွေးတောင့်တနေခြင်းကြောင့် [[အနိစ္စ]] အစစ်အမှန် ဖြစ်သော သင်္ခါရတို့ကို အနိစ္စဟု မမြင်၊ အလောဘကြောင့်ကား အနိစ္စ ဟု ရှုမြင်သည့်ပြင် အနိစ္စ ဟု ရှုခြင်း ဟု ကြောင့်ပင် အလောဘတရား ထပ်ကာပွါးပြန်၏ <ref>(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၁-၂-၃။ မူလဋီ၊၁၊၉၁။ အနုဋီ၊၁၊၉၈)</ref>။ ခြင်္သေ့ရေ, ကျားရေ-တို့သည် ပြကတေ့ ရထား၏ အမိုးအကာများ ဖြစ်သကဲ့သို့ အလောဘသည်လည်း [[အရိယမဂ်]]ရထား၏ အမိုးအကာ ဖြစ်၏ <ref>(သံ၊၃၊၅)</ref>။ အလောဘသည် [[ကုသိုလ်]]တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာဘို့ရာ ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူး ပြုသော ကြောင့် ကုသိုလ်တို့၏ အရင်းခံရေသောက် မြစ်ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့်အလောဘကို ကုသလ မူလတရားဟု၎င်း ကုသိုလ်ဟိတ်တရားဟု၎င်း ခေါ်သည်။ <ref>(အဘိ၊ဓ၊၂၂၊၂၇၄)။</ref> အနဘိဇ္ဈာ, အပ္ပိစ္ဆတာ, သန္တုဋ္ဌိတာ, သန္တောသ, [[နေက္ခမ္မ]], [[ဒါန]]-တို့၏ မူရင်းတရားကိုယ်မှာလည်း အလောဘပင်ဖြစ်သည်၊ ပြလတ္တံ့သောကျမ်း ဂန်တို့၌ ကြည့်။)<ref>(၂) အလောဘနှင့် ယှဉ်သော စိတ္တုပ္ပါဒ် (စိတ်၊ စေတသိက်တရား)။ (၁) အလောဘော ခေါ မဟာလိ ဟေတု အလောဘော ပစ္စယော ကလျာဏဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ။ အံ၊၃၊၃၂၄။ (-အဘိ၊ဓ၊၂၂၊၂၀၅။ အဘိ၊ဝိ၊၂၁၈။) န လုဗ္ဘန္တိ ဧတေန သယံ ဝါ န လုဗ္ဘတိ၊ အလုဗ္ဘနမတ္တမေဝ ဝါ တန္တိ အလောဘော။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၀။ (-ဒီ၊၃၊၂၃၀။ မ၊၁၊၅၈။ မ၊၂၊၁၅၇။ အံ၊၁၊၁၃၄၊ ၁၉၁-၆၊ ၂၀၃။ အံ၊၂၊၂၉၀။ အဘိ၊ဓ၊၂၇၄။ အဘိ၊ဝိ၊၁၇၅၊ ၄၁၆၊ ၄၃၅။ အဘိ၊က၊၃၇၆၊ ၃၈၆-၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၉၇။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၈။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၇၊ ၂၇၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၇-၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၆။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၁။ [[ဝိသုဒ္ဓိ]]၊၁၊၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၆၄။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၅၉။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၇။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃။ ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၁၆။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၈၅။ ဝဇိရ၊၅၅၃။ သာရတ္ထ၊၂၊၁၉။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၅၄။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၁၂။ မ၊ဋီ၊၃၊၂၂။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၅၅။ မူလဋီ၊၁၊၁၅၉၊၁၂၇။ မူလဋီ၊၃၊၁၆၈။ အနုဋီ၊၁၊၃၈။ အနုဋီ၊၃၊၂၂၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၃။ နေတ္တိ၊ဋီ၊၁၀၅။ နေတ္တိ၊ဝိ။၁၆၃။) (၂) တတ္ထ အလောဘဿ နေက္ခမ္မဆန္ဒေန မနောပုဗ္ဗင်္ဂမံ။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၈၁။ အလောဘဿာတိ လောဘယုတ္တဿ စိတ္တုပ္ပါဒဿ။ နေတ္တိ၊ဋီ၊၁၀၀။</ref> ===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်=== * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၅။_အလောဘ အလောဘ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ-ဒု#အလောဘဇ္ဈာသယ အလောဘဇ္ဈာသယ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ-တ#အလောဘ_အဒေါသ၏_လက္ခဏာ_စသည် အလောဘ အဒေါသ၏ လက္ခဏာ စသည်] ===ပြင်ပလင့်များ=== * {{wikisource-inline|နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက် (၂၅) လုံး အပိုင်း}} === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] qwf5h9u4j2pu9v7k4sej8kfn746argh 0 283094 1047223 1020898 2026-08-07T18:10:31Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ပင်ကိုယ် +ပင်ကို) 1047223 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ([[ရုပ်]][[နာမ်တရား]]တို့၏)<ref>ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ (န) [ဥဒယ + ဝယ + ဉာဏ] </ref> ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်း-အဖြစ်အပျက်-ကိုသိသောဉာဏ်။ ([[ဝိပဿနာ]]တရားပွားများ အားထုတ်သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ [[သမ္မသနဉာဏ်]]၊ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်၊ ဘင်္ဂဉာဏ်စသည်ဖြင့် အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ် (၁၀) ပါးတို့တွင် ဒုတိယဖြစ်သောဉာဏ်တည်း။) ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် နိစ္စ[[သညာ]]စသည်တို့ကို ပယ်ရှားခြင်းကြောင့် ဉာဏ်အမြင် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်လာသဖြင့် သမ္မသနဉာဏ်၏ အထွတ်အထိပ် အပြီးအဆုံးသို့ ရောက်သောအခါ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ကို ရအောင် ဆက်လက် အားထုတ်ရ၏။ ယင်းသို့ အားထုတ်ရာ၌— (၁) ရှေးဦးစွာ အကျဉ်းနည်းအားဖြင့် အားထုတ် နှလုံးသွင်းခြင်း။<br> (၂) ထို့နောက် အကျယ်နည်းအားဖြင့် အားထုတ် နှလုံးသွင်းခြင်း-<br> ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိ၏။ ထိုတွင် အကျဉ်းနည်းအားဖြင့် အားထုတ်နှလုံးသွင်းရာ၌ ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဖြစ်ဆဲ[[ပစ္စုပ္ပန်]]ဖြစ်သော ရုပ်[[ဝေဒနာ]] အစရှိသော ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ (ဥဒယသဘော) ကိုလည်းကောင်း၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးပုံ၊ ချုပ်ပျောက်ပုံ (ဝယသဘော) ကိုလည်းကောင်း အထပ်ထပ် ရှုမှတ်၏။ ယင်းသို့ ရှုမှတ်သောအခါ ထိုယောဂီ၌ ဤသို့အသိဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာ၏— ဤရုပ်နာမ်တရားများသည် ယခုလို ဖြစ်ပေါ်မလာမီ ရှေးက (ဖြစ်ပေါ်လာဘို့အတွက်) ကြိုတင်၍ အဆင်သင့် စုဝေးနေကြသည်လည်းမဟုတ်၊ ဖြစ်ပေါ်ဆဲအခိုက်မှာလည်း အခြားတနေရာမှ ဘွားကနဲ ထွက်လာသကဲ့သို့ အစုလိုက် အပုံလိုက် ထွက်လာကြသည်လည်း မဟုတ်၊ ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးနေဆဲ အခိုက်မှာလည်း အခြားအရပ်ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြသည်လည်း မဟုတ်၊ ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးပြီးသည့်အခါမှာလည်း တနေရာ၌ စုပုံထပ်နေကြသည်လည်း မဟုတ်။ စောင်းတီးသောအခါ စောင်းသံမမြည်မီက ဖြစ်ဘို့ရာ အဆင်သင့် စုဝေးရပ်တည်နေသော စောင်းသံဟူ၍လည်း မရှိ၊ စောင်းသံမြည်နေဆဲအခါမှာလည်း ထိုစောင်းသံသည် အုပ်စုလိုက် ထွက်ပေါ်လာသည် မဟုတ်၊ ကွယ်ပျောက်နေဆဲ အခိုက်မှာလည်း ထိုစောင်းသံသည် အခြားတနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားသည်မဟုတ်၊ သူ၏မြည်ခြင်းကိစ္စ ပြီးသွားသည့်အခါမှာလည်း အခြားတနေရာ၌ စုဝေးရပ်တည်နေသည်လည်း မဟုတ်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့်ကား စောင်း၊ လက်ခပ်၊ စောင်းသမား၏ အားစိုက်တီးမှု [[ဝီရိယ]] ဤသုံးမျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ရှေးက အဆင်သင့်မရှိသော စောင်းသံသည် ရုတ်တရက် ပေါ်ထွက်လာ၏၊ ပေါ်ထွက်လာပြီးနောက် ချုပ်ပျောက်သွား၏။ ဤအတူပင် အားလုံးသော ရုပ်နာမ်တရားတို့သည်လည်း ရှေးက အဆင်သင့်ရှိပြီး ဖြစ်ပေါ်နှင့်ပြီး မဟုတ်ဘဲ ရုတ်တရက် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ချုပ်ပျောက်သွားကုန်၏။ ဤသို့ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ အသိဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ယင်းသို့ ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက် (ဥဒယဗ္ဗယ) သဘောကို အကျဉ်းနည်း နှလုံးသွင်းမှုပြုပြီးနောက် အကျယ်နည်းအားဖြင့်လည်း ဤသို့ နှလုံးသွင်းမှု ပြု၏။ ===ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် (၅၀)=== [[ရူပက္ခန္ဓာ]]၏ ဖြစ်ခြင်း (ဥဒယ) သဘောကို ရှုသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဖော်ပြလတ္တံ့သော ငါးမျိုးသော လက္ခဏာတို့ကိုလည်း ရှု၏။ (၁) ရူပက္ခန္ဓာသည် အကြောင်းမဲ့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်မဟုတ်၊ ရှေးဘဝက [[အဝိဇ္ဇာ]]ဟူသော အကြောင်းတရား ရှိခဲ့ဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်သာ ဤဘဝ၌ ရူပက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပေါ်လာရ၏ ဟု အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းရှိခြင်း ဖြစ်ခြင်း (အတ္ထိတာလက္ခဏာ) ကိုလည်း ရှု၏။ (၂) ရှေးဘဝက [[တဏှာ]]ဟူသော အကြောင်း ရှိခဲ့ဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဤဘဝ၌ ရူပက္ခန္ဓာ ဖြစ်ရ၏ ဟု တဏှာဟူသော အကြောင်းတရား၏ ရှိခြင်း ဖြစ်ခြင်း (အတ္ထိတာလက္ခဏာ) ကိုလည်း ရှု၏။ (၃) ထိုရူပက္ခန္ဓာသည် ရှေးဘဝက အကြောင်းကံကြောင့်လည်း ဖြစ်ရ၏ဟု အကြောင်းကံ၏ ရှိခြင်း ဖြစ်ခြင်း လက္ခဏာကိုလည်း ရှု၏။ (၄) ယခုဘဝ၌ စားမျိုအပ်သော ကဗဠီကာရအာဟာရကြောင့်လည်း ဖြစ်၏ ဟု အာဟာရ အကြောင်းတရား၏ ရှိခြင်း ဖြစ်ခြင်း လက္ခဏာကိုလည်း ရှု၏။ (၅) ရူပက္ခန္ဓာ ဖြစ်နေဆဲ အခိုက်အတန့် ခဏပိုင်း အချိန်အတွင်းမှာလည်း ထိုရူပက္ခန္ဓာ၏ ဖြစ်ခြင်း (နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာ) ကိုလည်း ရှု၏။ ဤသို့အားဖြင့် လက္ခဏာ ငါးမျိုးတို့ကို ရှု၏။ ရူပက္ခန္ဓာ၏ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း (ဝယ) သဘောကို ရှုသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဖော်ပြလတ္တံ့သော ငါးမျိုးသော လက္ခဏာတို့ကို ရှု၏။ (၁) အဝိဇ္ဇာ၏ ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးခြင်းကြောင့် ရူပက္ခန္ဓာလည်း ချုပ်ပျောက်ပျက်စီး၏ ဟု အကြောင်းအဝိဇ္ဇာ၏ ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးခြင်း လက္ခဏာကိုလည်း ရှု၏။<br> (၂) တဏှာ၏ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ရူပက္ခန္ဓာလည်း ချုပ်ရ၏ ဟု အကြောင်း တဏှာ၏ ချုပ်ခြင်း လက္ခဏာကိုလည်း ရှု၏။ <br> (၃) အကြောင်းကံ၏ ချုပ်ခြင်းလက္ခဏာကိုလည်းကောင်း၊ <br> (၄) အာဟာရ၏ ချုပ်ခြင်းလက္ခဏာကိုလည်းကောင်း၊ <br> (၅) ရူပက္ခန္ဓာ ချုပ်ပျောက် ပျက်စီးနေဆဲ အခိုက်အတန့် ခဏပိုင်း အချိန်အတွင်း၌ ရူပက္ခန္ဓာ၏ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း (ဝိပရိဏာမ) လက္ခဏာကိုလည်းကောင်း ရှု၏။ ဤသို့အားဖြင့် ငါးမျိုးသော လက္ခဏာတို့ကို ရှု၏။ ဤသို့လျှင် အဖြစ် (ဥဒယ) သဘောကို ရှုရာ၌ လက္ခဏာငါးမျိုး ရှုပွား၍၊ အပျက် (ဝယ) သဘောကို ရှုရာ၌ လက္ခဏာငါးမျိုးတို့ကို ရှုပွားသောကြောင့် ရူပက္ခန္ဓာ၏ ဥဒယသဘောကို ရှုရာ၌ အကျယ်နည်းအားဖြင့် လက္ခဏာ (၁၀) မျိုးတို့ကို ရှုပွား၏။ ထို့အတူ [[ဝေဒနာက္ခန္ဓာ]]၏ ဥဒယသဘောကို ရှုရာ၌လည်း (၁) အဝိဇ္ဇာ (၂) တဏှာ (၃) ကံ (၄) [[ဖဿ]] ဟူသော အကြောင်းလေးမျိုး၏ ဖြစ်ခြင်း (ရှိခြင်း) လက္ခဏာကို ရှုခြင်းနှင့် (၅) နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာကို ရှုခြင်းအားဖြင့် လက္ခဏာငါးမျိုးကို ရှု၏။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ ဝယလက္ခဏာကို ရှုရာ၌လည်း ထိုအဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ကံ၊ ဖဿ ဟူသော အကြောင်းလေးမျိုး၏ ချုပ်ခြင်းလက္ခဏာကို ရှုခြင်းနှင့် ဝိပရိဏာမလက္ခဏာကို ရှုခြင်းအားဖြင့် လက္ခဏာငါးမျိုးတို့ကို ရှု၏။ ဤသို့လျှင် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ ဥဒယဝယသဘောကို ရှုရာ၌လည်း အကျယ်နည်းအားဖြင့် လက္ခဏာ (၁၀) မျိုးကို ရှု၏။ [[သညာက္ခန္ဓာ]]၊ [[သင်္ခါရက္ခန္ဓာ]]တို့၌လည်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာနည်းတူပင် လက္ခဏာ (၁၀) ပါးတို့ကို ရှု၏။ ဝိဉာဏက္ခန္ဓာ၌မူ ယခင်အကြောင်းလေးမျိုးတို့တွင် ဖဿနေရာ၌ နာမ်ရုပ်ကို လဲလှယ်ထည့်သွင်းယူရ၏။ ဤသို့အားဖြင့် [[ခန္ဓာငါးပါး]]၌ လက္ခဏာ (၅၀) ရှုသောကြောင့် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်သည်လည်း (၅၀) ပင် ရှိလေသည်။ ယင်းသို့ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့၏ အဖြစ်အပျက် သဘောကို အကျယ်ရှုရာ၌ အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းတရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့ ဖြစ်ကြရပုံကို လည်းကောင်း၊ အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းတရားတို့၏ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့ ချုပ်ကြရပုံကိုလည်းကောင်း သိမြင်ခြင်းသည် (ပစ္စယ=) အကြောင်းအားဖြင့် အဖြစ်အပျက်သဘောကို သိမြင်ခြင်းမည်၏။ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့ ဖြစ်နေဆဲခဏ၌ ထိုရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့၏ ဖြစ်ခြင်း (နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာ) ကိုလည်းကောင်း၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးဆဲခဏ၌ ထိုရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့၏ ပျက်စီးခြင်း (ဝိပရိဏာမ) လက္ခဏာကိုလည်းကောင်း သိမြင်ခြင်းသည် ခဏ (အခိုက်အတန့် ကာလ) အားဖြင့် အဖြစ်အပျက်သဘောကို သိမြင်ခြင်းမည်၏။ ယင်းသို့ ပစ္စယအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခဏအားဖြင့်လည်းကောင်း ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့၏ အဖြစ်အပျက်သဘောကို သိမြင်သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သန္တာန်၌ (၁) [[သစ္စာလေးပါး]] (၂) [[ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်]]တရား (၃) နည်းအမျိုးအစား (၄) လက္ခဏာတို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာကုန်၏။ ===(၁) သစ္စာလေးပါးထင်ရှားလာခြင်း=== ပစ္စယအားဖြင့် ဥဒယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် ထိုရုပ်နာမ်တရားတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော အဝိဇ္ဇာစသော အကြောင်းတရားတို့ကိုပါ ထိုးထွင်းသိမြင်သောကြောင့် အကြောင်း [[သမုဒယသစ္စာ]]သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ခဏအားဖြင့် ဥဒယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် [[ဇာတိ]][[ဒုက္ခ]] (ဖြစ်ခြင်းဆင်းရဲ) ကိုပါ သိမြင်သောကြောင့် [[ဒုက္ခသစ္စာ]]သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ပစ္စယအားဖြင့် ဝယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် အကြောင်းမဖြစ်၍ အကျိုးမဖြစ်ခြင်း (ချုပ်ခြင်း) ကိုပါ သိမြင်လာသောကြောင့် [[နိရောဓသစ္စာ]]သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ခဏအားဖြင့် ဝယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် [[မရဏ]]ဒုက္ခ (ပျက်စီးခြင်းဆင်းရဲ) ကိုပါ သိမြင်လာသောကြောင့် ဒုက္ခသစ္စာသည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သန္တာန်၌ ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို သိမြင်သော [[ဝိပဿနာဉာဏ်]]သည် လောကီ[[မဂ်]]ပင် ဖြစ်၏။ ထိုလောကီမဂ်အပေါ်၌ တွေဝေမှုကို ပယ်သတ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ [[မဂ္ဂသစ္စာ]]လည်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ===(၂) ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ထင်ရှားလာခြင်း=== ပစ္စယအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဥဒယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် “ဤအကြောင်းတရားဖြစ်ပေါ်လာ၍ ဤအကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာရသည်” ဟု ထိုးထွင်းသိမြင်သောကြောင့် အနုလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (ဖြစ်စဉ်အားလျော်သည် ကြောင်းကျိုးကွင်းဆက်) သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ပစ္စယအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဝယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် “ဤအကြောင်းတရား ချုပ်၍ ဤအကျိုးတရား ချုပ်ရသည်” ဟု ထိုးထွင်းသိမြင်သောကြောင့် ပဋိလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (ကြောင်းကျိုးဖြစ်စဉ်၏ ပြောင်းပြန် ပျက်စဉ်) သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ခဏအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် ရုပ်နာမ်သင်္ခတတရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းလက္ခဏာ (သင်္ခတလက္ခဏာ) ကို ထိုးထွင်းသိမြင်သောကြောင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပန္န (အကြောင်းကိုစွဲ၍ဖြစ်သော အကျိုး) တရားတို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ===(၃) နည်းအမျိုးအစား ထင်ရှားလာခြင်း=== ပစ္စယအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဥဒယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် [[ကုသိုလ်]][[အကုသိုလ်]]တည်းဟူသော အကြောင်းကံကို ပြုလုပ်သူကတခြား၊ အကျိုးကို ခံစားသူကတခြားမဟုတ်ဘဲ ဘဝဟောင်းရုပ်နာမ်နှင့် ဘဝသစ်ရုပ်နာမ်တို့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်နေခြင်းအားဖြင့် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာအစဉ်သန္တာန် မပြတ်မစဲ တဆက်တည်းဖြစ်မှုကို သိမြင်သောကြောင့် ဧကတ္တနည်း (အစဉ်သန္တာန်မပြတ် တစပ်တည်းဖြစ်ပုံနည်း) သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ထိုအခါ [[ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ]]ကို ကောင်းကောင်းကြီး ပယ်စွန့်နိုင်၏။ ခဏအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ခြင်းသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် (ဘဝဟောင်းနှင့် ဘဝသစ် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာအစဉ်သည် တဆက်တည်း ဖြစ်နေသော်လည်း ဘဝသစ်ရုပ်နာမ်သည် ဘဝဟောင်းရုပ်နာမ်မဟုတ်ဘဲ) အဟောင်းအဟောင်း ရုပ်နာမ်များ ချုပ်ပြီးတိုင်း ချုပ်ပြီးတိုင်း အသစ်အသစ် ရုပ်နာမ်များ ခဏတိုင်းခဏတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းကို သိမြင်သောကြောင့် နာနတ္တနည်း (အဟောင်းအသစ် ကွဲပြား၊ တမျိုးတခြားစီဖြစ်ပုံနည်း) သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ထိုအခါ [[သဿတဒိဋ္ဌိ]]ကို ကောင်းစွာပယ်စွန့်နိုင်၏။ ပစ္စယအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ခြင်း ပျက်ခြင်းသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် (အကြောင်းတရား ဖြစ်ခြင်းရှိသောကြောင့် အကျိုးတရား ဖြစ်ရရှိရသည်၊ အကြောင်းတရား မရှိလျှင် အကျိုးတရား မရှိတော့ပုံကို သိမြင်ခြင်းအားဖြင့်) ထိုအကြောင်းတရားတို့ကား ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ကြောင့်ကြဗျာပါရအတိုင်း အလိုဆန္ဒ ဖြစ်ရခြင်းမရှိဟု သိမြင်နိုင်သောကြောင့် အဗျာပါရနည်းသည် ထင်ရှားလာ၏။ ထိုအခါ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ ငါကောင်၊ [[အတ္တ]]ကောင်ဟု ယူဆသော အယူမှား အတ္တဒိဋ္ဌိကို ကောင်းစွာ ပယ်စွန့်နိုင်၏။ ပစ္စယအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ခြင်းသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် သူ့အကြောင်းနှင့် ဆီလျော်သော သူ့အကျိုးဖြစ်ပုံ အစဉ်အလာဓမ္မတာကို သိရခြင်းကြောင့် ဧဝံဓမ္မတာနည်းသည် ထင်ရှားလာ၏။ ထိုအခါ အကြောင်းကံမရှိဟု ယူဆသော အကိရိယဒိဋ္ဌိကို ကောင်းစွာ ပယ်စွန့်နိုင်သည်။ ===(၄) လက္ခဏာထင်ရှားလာခြင်း=== ပစ္စယအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ခြင်းသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် ထိုရုပ်နာမ်တရားတို့မှာ အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကြောင့်ကြစိုက်ထုတ်ရမှု မရှိခြင်း၊ သူ့ဆိုင်ရာအကြောင်းတရားနှင့်သာ ဆက်စပ်လျက် ဖြစ်နေခြင်းကို သိရခြင်းကြောင့် သတ္တဝါကောင် အတ္တကောင် မရှိခြင်းဟူသော [[အနတ္တ]]လက္ခဏာ ထင်ရှားလာ၏။ ခဏအားဖြင့် အဖြစ်အပျက်ကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် (၁) ဖြစ်ပြီးနောက် ချုပ်ပျောက်သွားခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ (၂) [[ဥပါဒ်]]-ဌီ-ဘင် ခဏမှ ရှေ့ပိုင်းနောက်ပိုင်းတို့၌ ဘာမျှမရှိခြင်း ဆိတ်သုဉ်းခြင်းကိုလည်းကောင်း ထိုးထွင်းသိနိုင်သောကြောင့် [[အနိစ္စ]]လက္ခဏာသည် ထင်ရှားလာ၏။ (၂) အဖြစ်အပျက်တို့က အမြဲမပြတ် နှိပ်စက်နေခြင်းကို သိရသောကြောင့် ဒုက္ခလက္ခဏာ ထင်ရှားလာ၏။ (၃) ဖြစ်ပျက်နှစ်ရုပ်တို့က ပိုင်းခြားကန့်သတ်မှုကို သိရသောကြောင့် [[ပထဝီ]]၊ ဖဿစသော တရားတို့၏ ခက်မာခြင်း၊ တွေ့ထိခြင်းစသော သ[[ဘာဝ]]လက္ခဏာသည်လည်း ထင်ရှားလာ၏။ (၄) ထိုခက်မာခြင်း၊ တွေ့ထိခြင်းစသော သဘောလက္ခဏာ၌ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော သင်္ခတလက္ခဏာသည် အခိုက်အတန့်အတွင်းသာ တည်ရှိနေပုံလည်း ထင်ရှားလာ၏။ ဘာကြောင့်နည်း? ဖြစ်ဆဲခဏ၌ ပျက်မှုမရှိခြင်း၊ ပျက်ဆဲခဏ၌ ဖြစ်မှုမရှိခြင်းကို သိရသောကြောင့်တည်း။ ဤပြဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း သစ္စာလေးပါး၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၊ နည်း၊ လက္ခဏာများ ထင်ရှားပေါ်လွင်လာသောအခါ ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတို့သည် “ရှေးက မရှိဘဲ အသစ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်လာကြပါတကား၊ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးလျှင်လည်း ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးသွားကြပါတကား” ဟု သင်္ခါရတရားတို့ အသစ်အသစ် ဖြစ်ဖြစ်နေပုံသည် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်ဉာဏ်၌ ထင်ပေါ်လာကုန်၏။ ထို့ပြင် နေထွက်ချိန်ခါ ဆီးနှင်းပေါက်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရေပွက်များကဲ့သို့လည်းကောင်း အချိန်တိုလှတခဏမျှ တည်ရှိပြီး ပျက်စီးသွားပုံ၊ ရေမြှုပ်စိုင်၊ ငှက်ပျောတုံးစသည်တို့ကဲ့သို့ အနှစ်သာရမရှိပုံတို့သည်လည်း ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်ဉာဏ်၌ ထင်ပေါ်လာကုန်၏။ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤအဆင့်သို့ ရောက်သည်အထိ အားထုတ်မိလျှင် “အပျက်ဘက်သို့ ဦးတည်လျက်သာ ဖြစ်နေသည်၊ ဖြစ်ပြီးပါက ပျက်စီးသွားသည်” ဟု သိမြင်ခြင်းအားဖြင့် ငါးဆယ်သော လက္ခဏာတို့ကို ထိုးထွင်းသိသာ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာ ဟု ခေါ်သော အနုစား တရုဏဝိပဿနာဉာဏ်ကို ရရှိပြီ ဖြစ်ပေသတည်း။ ===ဝိပဿနာ ညစ်ညူးကြောင်း “[[ဥပက]]္ကိလေသ” တရားများ=== ဤ တရုဏဝိပဿနာ အဆင့်သို့ ရောက်သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ ဝိပဿနုပက္ကိလေသ ဟုခေါ်သော ဝိပဿနာ ညစ်ညူးကြောင်းတရား (၁၀) ပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြလေကုန်၏။ (၁) ဩဘာသ ဟုခေါ်သော ဝိပဿနာ အလင်းရောင်။ ဝိပဿနာစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်၌ရှိသော အလင်းရောင်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်အပြင်ဘက်သို့ ဖြာထွက်နေသော အလင်းရောင်တည်း။ ထိုအလင်းရောင်သည် အချို့သောယောဂီ၌ မိမိထိုင်သောနေရာမျှလောက်သာ လင်းနေ၏။ အချို့၌ တိုက်ခန်းတွင်းတစ်ခုလုံး၊ အချို့၌ တိုက်ခန်းပြင်ဘက်အထိ လင်းနေ၏။ တစ်ကျောင်းတိုက်လုံး၊ တစ်ဂါဝုတ်၊ [[ယူဇနာ]]ဝက်၊ တစ်ယူဇနာ စသည်အထိလည်း လင်းတတ်၏။ တချို့၌ မြေပြင်မှအထက် အကနိဋ္ဌဘုံအထိ လင်းနေ၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ ထိုအရောင်အလင်းကား တစ်သောင်းသော လောက[[ဓာတ်]]တစ်ခုလုံး ထိန်ထိန်လင်းနေ၏။ ထိုအခါ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ “ငါ့၌ ရှေးက မပေါ်ထွက်ဘူးသော အလင်းရောင်များ ပေါ်ထွက်နေပါတကား၊ အမှန်ပင် ငါသည် မဂ်ဖိုလ်တရားထူး ရလေပြီ” ဟု အထင်အမြင် လွဲမှားတတ်၏။ ထိုသို့ လွဲမှားသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဝိပဿနာ[[ကမ္မဋ္ဌာန်း]] လမ်းကြောင်းမှန်မှ ဘေးသို့ ချော်ထွက်သွားကာ ထိုအလင်းရောင်ကိုပင် သာယာနေလေ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုအလင်းရောင်သည် ဝိပဿနာ ညစ်ညူးကြောင်း (ဝိပဿနုပက္ကိလေသ) တရား ဖြစ်ရလေသည်။ (၂) ဉာဏ်၊ ဝိပဿနာဉာဏ်ပင်တည်း။ ဝိပဿနာဉာဏ်ကို အထွတ်အထိပ် ရောက်အောင် အားထုတ်သော ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို နှိုင်းချိန်သုံးသပ် ရှုမှတ်သောအခါ [[သိကြားမင်း]] ပစ်လွှတ်အပ်သော ဝရဇိန်လက်နက်ကဲ့သို့ အရှိန်အဟုန် ထက်မြက်၍ တန်ခိုးစွမ်းအား ကြီးမားသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ပေါ်လာ၏။ ထိုဉာဏ်ကိုလည်း မဂ်ဖိုလ်တရားထူးဟု အမှတ်မှားတတ်၏။ (၃) [[ပီတိ]]၊ ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် ယှဉ်သော ခုဒ္ဒကာပီတိစသော ပီတိငါးမျိုးတည်း။ ယင်းပီတိငါးမျိုးသည် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး ပျံ့နှံ့လျက် နေ၏။ (၄) ပဿဒ္ဓိ၊ ဝိပဿနာစိတ်နှင့် ယှဉ်သော ကိုယ်စိတ် ငြိမ်းအေးခြင်း သဘောတည်း။ ထိုပဿဒ္ဓိ ဖြစ်လာသောအခါ ညဉ့်သန့်စင်ရာ၊ နေ့သန့်စင်ရာအရပ်၌ ထိုင်နေသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ ကိုယ်စိတ်များသည် ပူပန်ခြင်း၊ လေးလံခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ခြင်း၊ အမှုကိစ္စ၌ မခန့်ခြင်း၊ မပြုစွမ်းနိုင်ခြင်း၊ မကျမ္မာခြင်း၊ ကောက်ကျစ်ခြင်း မရှိကုန်။ ကိုယ်စိတ်တို့သည် ငြိမ်းအေးလျက် ပေါ့ပါးလျက် နူးညံ့လျက်၊ အမှုကိစ္စ၌ ခန့်လျက် သန့်ရှင်းသန်စွမ်းလျက်၊ ဖြောင့်မတ်လျက်သာ နေကုန်၏။ ထိုယောဂီသည် [[ဘာဝနာ]]ကင်းသည့် သာမန်လူသားတို့ မခံစားရသော မွေ့လျော်မှု ချမ်းသာကို ခံစားနေရ၏။ (၅) သုခ၊ ဝိပဿနာစိတ်နှင့် ယှဉ်သော အလွန်မွန်မြတ်သော သုခတည်း။ ထိုသုခ ဖြစ်လာသောအခါ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ တစ်ကိုယ်လုံး စိုပြေလန်းဆန်းလျက် နေ၏။ (၆) အဓိမောက္ခ၊ ဝိပဿနာစိတ်နှင့် ယှဉ်သော စိတ်[[စေတသိက်]]တရားတို့ကို ကြည်လင်စေတတ်သော အလွန်အားကောင်းသော [[သဒ္ဓါ]]တရားတည်း။ (၇) ပဂ္ဂဟ (ချီးပင့်မြှင့်တင်တတ်သော ဝီရိယ)၊ ဝိပဿနာစိတ်နှင့် ယှဉ်သော မလျော့လွန်း၊ မတင်းလွန်းသော ကောင်းစွာချီးပင့် မြှင့်တင်တတ်၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယတည်း။ (၈) ဥပဋ္ဌာန (စွဲကပ်တည်နေသော ထင်ပေါ်သော [[သတိ]])၊ ဝိပဿနာစိတ်နှင့် ယှဉ်သည်ဖြစ်၍ ကောင်းစွာ စွဲကပ်ထင်ပေါ်နေသော မြေကြီးထဲ၌ စွဲမြဲစွာ စိုက်နှက်ထားသောတိုင်၊ မလှုပ်ရှားသည့် တောင်မင်းကြီးတို့နှင့် တူသော ထိုသတိသည် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ (၉) [[ဥပေက္ခာ]]၊ (က) ဝိပဿနုပေက္ခာ (ခ) အာဝဇ္ဇနုပေက္ခာတို့တည်း။ (က) သင်္ခါရတရားတို့၏ အဖြစ်အပျက်တို့သည် အလွန်ထင်ရှားနေသည်ဖြစ်၍ ထိုအဖြစ်အပျက်ကို ရှုရာ၌ အလွန်ကြောင့်ကြ မစိုက်ရတော့ဘဲ အလယ်အလတ်အားဖြင့်သာ (လျစ်လျူရှုသော) တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ တည်းဟူသော ဝိပဿနုပေက္ခာသည်လည်း ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ အလွန်အားကောင်းစွာ ဖြစ်လာ၏။ (ခ) ထိုထို ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို ဆင်ခြင်သောအခါတိုင်း၌ သိကြားမင်း ပစ်လွှတ်အပ်သော ဝရဇိန်လက်နက်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဖက်ရွက်၌ ပစ်လွှတ်အပ်သော ပူလောင်သော စဉ်းသွားမြားကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အရှိန်အဟုန်ကောင်း၍ အလွန်ထက်မြက်သော အာဝဇ္ဇနုပေက္ခာ ([[မနောဒွါရ]]ာဝဇ္ဇာန်းနှင့် ယှဉ်သော [[စေတနာ]]ဟူသော ဥပေက္ခာ) သည်လည်း ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ (၁၀) နိကန္တိ၊ (ဝိပဿနာ၌ တပ်မက်ခြင်းသဘော)၊ အရောင်အလင်း ဩဘာသအစရှိသော အဆင်တန်ဆာတို့ဖြင့် ဆင်ယင်ထားသော ဝိပဿနာ၌ တပ်မက်တွယ်တာသော [[သိမ်]]မွေ့သော နိကန္တိသည်လည်း ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုနိကန္တိကို [[ကိလေသာ]]အညစ်အကြေးဟု သိရန် မလွယ်ကူပေ။ ထို (၁၀) ပါးတို့တွင် နိကန္တိကို ချန်လှပ်၍ ကျန် (၉) ပါးသည် ပင်ကိုအားဖြင့် မည်းညစ်သော အကုသိုလ်မဟုတ်သောကြောင့် ဥပက္ကိလေသ အစစ်မဟုတ်နိုင်။ သို့သော် မည်းညစ်ခြင်း၏ [[အာရုံ]] အကြောင်းဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသောကြောင့် (ဥပစာရအားဖြင့် တင်စား၍) ဥပက္ကိလေသ အမည်ရသည်။ နိကန္တိသည်ကား ပင်ကိုကပင် မည်းညစ်သော အကုသိုလ်လည်းဖြစ်၏၊ ဝိပဿနာဉာဏ် မည်းညစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဝတ္ထုလည်း ဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် နိကန္တိသည် ဥပက္ကိလေသ အစစ်မည်၏။ ===ဥပက္ကိလေသ (၃၀) ဖြစ်ပွားလာပုံ=== မည်းညစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဝတ္ထုနှင့်စပ်၍ ဩဘာသ၊ ဉာဏ်၊ ပီတိ စသည်ဖြင့် ဥပက္ကိလေသ (၁၀) ပါး ရှိ၏။ ထို (၁၀) ပါးတို့တွင် တစ်ပါးတစ်ပါး၌ ဒိဋ္ဌိ၊ [[မာန]]၊ တဏှာ ဟူသော အစွဲ (ဂါဟ) သုံးမျိုးစီ ဖြစ်နိုင်ရကား ဥပက္ကိလေသ (၃၀) ဖြစ်နိုင်၏။ ဖြစ်နိုင်ပုံမှာ— (၁) “ငါ့ကိုယ်မှ အရောင်အလင်း ပေါ်ထွက်နေလေပြီ” ဟု စွဲလမ်းလျှင် ဒိဋ္ဌဂါဟ ဖြစ်၏။<br> (၂) “နှစ်သက်မြတ်နိုးဖွယ် အရောင်အလင်း ပေါ်ထွက်နေပါတကား” ဟု စွဲလမ်းလျှင် မာနဂါဟ ဖြစ်၏။<br> (၃) ထိုအရောင်အလင်းကို တွယ်တာသာယာနေလျှင် တဏှာဂါဟ ဖြစ်၏။ ဤသို့အားဖြင့် ဩဘာသ၌ အစွဲဂါဟ သုံးမျိုးဖြစ်၏။ ထို့အတူ ဉာဏ်၊ ပီတိ စသည်တို့၌လည်း အစွဲဂါဟ သုံးမျိုးစီဖြစ်ရကား ဂါဟနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဥပက္ကိလေသပေါင်း (၃၀) ဖြစ်လာနိုင်၏။ ===[[မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ]]=== မကျွမ်းကျင် မလိမ္မာသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုဩဘာသစသည်နှင့် တွေ့ကြုံသောအခါ စိတ်တုံလှုပ်၏၊ ပျံ့လွင့်၏။ ဩဘာသစသည်တို့၌ “ငါ့ဟာ၊ ငါ၊ ငါ၏ အတ္တကောင်” ဟု ရှု၏။ ကမ္မဋ္ဌာန်း၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ ကျမ်းဂန်နှံ့စပ်သော [[ပညာ]]ရှိ ယောဂီသည်ကား ထိုဩဘာသစသည်တို့ကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဟု ရှု၏။ ထိုသို့ရှုသောကြောင့် စိတ်တုံလှုပ်ခြင်း၊ ပျံ့လွင့်ခြင်း မဖြစ်။ ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ထို (၃၀) သော ဥပက္ကိလေသ အရှုပ်အထွေးကို ဖြေရှင်းပြီးလျှင် “ဩဘာသစသည်သည် လမ်းမှန် (မဂ်) မဟုတ်၊ ၎င်းတို့မှ ကင်းလွတ်၍ ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို ရှုခြင်းဖြင့် လမ်းကြောင်းအတိုင်း သွားသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည်သာ လမ်းမှန် (မဂ်) ဖြစ်သည်” ဟု မဂ္ဂ၊ အမဂ္ဂ = မဂ်ဟုတ်သည်၊ မဂ်မဟုတ်သည်ကို ခွဲခြားမှတ်သား၏။ ယင်းသို့ ခွဲခြားသိသော သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ကို မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ဟုခေါ်သည်။ ===မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ၏ ထူးခြားချက်=== မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိအဆင့်သို့ မရောက်မီက ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်သည် ဝိပဿနာဉာဏ်၊ အလင်းရောင် (ဩဘာသ) စသည်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်လောက်အောင် ထက်မြက်သန့်ရှင်းသော်လည်း ထိုဩဘာသစသည်ကို အာရုံပြု၍ ဒိဋ္ဌိ၊ မာန၊ တဏှာ ဟူသော အညစ်အကြေးတို့ဖြင့် ညစ်နွမ်းနေသောကြောင့် ထိုဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်သည် တုံးမြဲတုံးနေ၏။ မသန့်မရှင်း ဖြစ်လျက်သာ နေ၏။ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ အဆင့်သို့ ရောက်သောအခါ၌ကား ထိုအညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းလွတ်၍ ထက်မြက်၏၊ သန့်ရှင်း၏။ တဖန် ထိုအညစ်အကြေးတို့မှ မလွတ်မြောက်သေးသော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်သည် အနိစ္စစသော လက္ခဏာသုံးပါးတို့ကိုလည်း သဘာဝအမှန်အတိုင်း မမှတ်သားနိုင်သေး။ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ အဆင့်သို့ရောက်၍ ထိုအညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းလွတ်သော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်သည်သာလျှင် ယင်းလက္ခဏာသုံးပါးကို မှတ်သားနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် ဘင်္ဂဉာဏ်စသော အထက်ဉာဏ်များသို့ တက်လှမ်းလိုသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် လက္ခဏာသုံးပါးကို ကွဲကွဲပြားပြား မှတ်သားနိုင်ခြင်းငှါ ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို ရှုပွားသော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ကိုပင် ဆက်လက်၍ ရှုပွားရ၏။ ===ဖြစ်ပျက်ရှုခြင်းကြောင့် လက္ခဏာသုံးပါးထင်ရှားလာပုံ=== ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို မရှုလျှင် တဆက်တည်း တစပ်တည်း ထင်မှတ်ရသော ရုပ်နာမ်အစဉ် (သန္တတိ) [[ပညတ်]]သည် မမြဲခြင်း အနိစ္စလက္ခဏာကို မမြင်နိုင်အောင် ဖုံးအုပ်ထား၏။ အဖြစ်အပျက်ကို ရှုလျှင်ကား ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ဆဲအခိုက်အတန့်သည် ပျက်ဆဲအခိုက်အတန့်သို့ မရောက်၊ ပျက်ဆဲအခိုက်အတန့်သည်လည်း ဖြစ်ဆဲအခိုက်အတန့်သို့ မရောက်၊ ဖြစ်ဆဲခဏကားတခြား၊ ပျက်ဆဲခဏကားတခြား ဟူ၍ တရားတစ်မျိုးတစ်စားတည်းသည်ပင် ခဏအားဖြင့် ကွဲပြားထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်လာ၏။ ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဖြစ်နေသော ရုပ်နာမ်တရားတို့သည် သံချောင်းသံလုံးများ စီထားသကဲ့သို့ တခြားစီ တခြားစီအားဖြင့် ကောင်းစွာ ထင်ရှားလာ၏။ ထို့ကြောင့် ပြခဲ့သော သန္တတိပညတ် ပြိုကွဲပျက်စီးသွားပြီးလျှင် ဖြစ်မှု၊ ပျက်မှု၊ မမြဲမှု အနိစ္စလက္ခဏာသည် ပင်ကိုသဘောအမှန်အတိုင်း ထင်ပေါ်လာ၏။ အဖြစ်အပျက်တို့က အမြဲမပြတ် နှိပ်စက်နေမှုကို မရှုလျှင် သွား၊ ရပ်၊ ထိုင်၊ လျောင်း အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲနေသော [[ဣရိယာပုထ်]]သည် ဒုက္ခလက္ခဏာကို ဖုံးအုပ်ထား၏။ ဣရိယာပုထ်တစ်မျိုးကြောင့်ဖြစ်သော ဒုက္ခကို တခြားသော ဣရိယာပုထ်က ဖုံးအုပ်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။ ထို့ကြောင့် ဒုက္ခလက္ခဏာကို မမြင်နိုင်တော့ပေ။ ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတို့အပေါ်၌ ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းသဘောတို့က အမြဲနှိပ်စက်နေပုံကို နှလုံးသွင်းလျှင်ကား ထိုဣရိယာပုထ်တို့က ဒုက္ခအမျိုးမျိုးကို ဖုံးအုပ်ထားပုံကို သိမြင်လာရကား ဒုက္ခလက္ခဏာသည်လည်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ပထဝီ၊ အာပေါစသော ရုပ်တရား၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာစသော နာမ်တရား အမျိုးမျိုးတို့၏ ကွဲပြားခြားနားမှုကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် ထိုရုပ်နာမ်တရားတို့ကို တလုံးတခဲတည်း တစ်ခုတည်း တစ်ကောင်တည်း အနေအားဖြင့် ထင်မှတ်သော အစိုင်အခဲ (ဃန) ပညတ်သည် အနတ္တလက္ခဏာကို ဖုံးအုပ်ထား၏။ [[ပထဝီဓာတ်]]ကတခြား၊ [[အာပေါဓာတ်]]ကတခြား စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဖဿကတခြား၊ ဝေဒနာကတခြား စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ နှလုံးသွင်းလျှင်ကား ထိုဃနပညတ်သည် ရေမြှုပ်စိုင်ကို လက်ဖြင့် ဆုပ်လိုက်သကဲ့သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွား၏။ ထို့ကြောင့် အသက်ရှင်အတ္တကောင်၊ သူကောင်၊ ငါကောင် မဟုတ်ဘဲ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာစသော ဓာတ်သဘောသက်သက်မျှသာ ဖြစ်ပါတကား ဟူ၍ သိမြင်လာကာ အနတ္တလက္ခဏာသည် ပင်ကိုသဘောမှန်အတိုင်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။ ဤပြဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း လက္ခဏာသုံးပါး ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာစေခြင်းငှါ ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို သိမြင်သော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ကိုပင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားစေရ အားထုတ်ရမည်ဖြစ်၏။ ယင်းသို့ အားထုတ်ခြင်းဖြင့် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ရင်သန်မှသာလျှင် ဘင်္ဂဉာဏ်၊ ဘယဉာဏ်စသော ဉာဏ်များ ဖြစ်ပေါ်လာမည် ဖြစ်သတည်း။<ref>ပဋိသံ၊၅၂-၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၅-၆၊ ၂၄၅-၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၄၁၉၊ ၄၂၀၊ ၄၃၇။ ဧတေန ပညာသလက္ခဏ- ပရိဂ္ဂါဟကံ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏံ ဝုတ္တံ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၅။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇။ (-ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၁။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၆၀။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၅။ စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၈။ သာရတ္ထ၊၁၊၁၉၃၊ ၃၁၅။ မ၊ဋီ၊၁၊၃၈။ မ၊ဋီ၊၂၊၁၂၀။ မ၊ဋီ၊၃၊၄၂။ သံ၊ဋီ၊၁၊၃၄။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၁၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၁။)</ref> ===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်=== * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ-တ#ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ_ပါဠိတော်#၆-ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်_အကျယ်ပြခြင်း ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ_ပါဠိတော်] * [https://my.wikisource.org/wiki/သင်္ဂြိုဟ်အရသာ#ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် သင်္ဂြိုဟ်အရသာ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ#ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်_အကျယ်ရှုပွားနည်း နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/ကမ္မဋ္ဌာန်း_ဘာသာဋီကာ#🔥_ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ကမ္မဋ္ဌာန်း_ဘာသာဋီကာ] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပဉ္စမတွဲ/ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ခန်း နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပဉ္စမတွဲ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ကမ္မဋ္ဌာနဒီပနီ#စေတသိကဝေဒနာတို့၌_ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်_အလုပ်ဖွင့်ပုံ ကမ္မဋ္ဌာနဒီပနီ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထဒီပနီ_(တတိယတွဲ)#ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ပရမတ္ထဒီပနီ_(တတိယတွဲ)] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဝိသုဒ္ဓိမဂ်-မြန်မာပြန်/၂ဝ-မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိကို_အကျယ်ပြချက်#ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ကို_ပြဆိုချက် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်-မြန်မာပြန်] === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] [[Category:ဝိပဿနာ]] 3pubv8hysgxbb33vspdtuwtxg7yu4ka 0 283103 1047224 1020922 2026-08-07T18:10:41Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047224 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ဘင်္ဂဉာဏ်'''<ref>ဘင်္ဂဉာဏ (န) [ဘင်္ဂ + ဉာဏ] အပျက်ကို သိခြင်း၊ ဘင်္ဂဉာဏ်။ (ခန္ဓာတို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို သိသောဉာဏ်သည် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် မည်၏။ အဖြစ်ကိုလွှတ်၍ အပျက်မျှကိုသာ ရှုသော သိသောဉာဏ်သည် ဘင်္ဂဉာဏ်မည်၏။ ဝိဘာဝိနီ၊၂၇၂။ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက် နှစ်မျိုးစလုံးကို ထင်ရှားအောင် ရှုပြီးနောက် အပျက်သည် အလွန်ထင်ရှားနေသည့်အခါ အဖြစ်အပျက်တို့က အလွန်လျင်မြန်ရကား ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်ကို အာရုံမပြုမိ၊ မရှုမိတော့ဘဲ အပျက်ကိုချည်းသာ အာရုံပြုမိ ရှုမိလေတော့၏။ ယင်းသို့ရှုသဖြင့် အပျက်ကိုချည်း မြင်လေတော့၏။ ဥပမာ—ရေကန်နား မြစ်ကမ်းနား၌ တည်နေသူသည် မိုးရွာ၍ ရေဖူဖောင်း ရေပွက်ကလေးများကို ကြည့်ရှုသော် ဖြစ်ပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် အပျက်က မြန်လွန်းရကား ရေဗုဖောင်းများ၏ အဖြစ်ကို မမြင်လိုက်ရဘဲ အပျက်ကိုသာ မြင်လိုက်ရသကဲ့သို့တည်း။ တနည်းအားဖြင့် လျှပ်စစ်ပျက်သည်ကို မော်ကြည့်သူသည် လျှပ်စစ်၏ လျှင်မြန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ခြင်းကို မမြင်လိုက်ရဘဲ ပျက်ဆဲကို မြင်လိုက်ရသကဲ့သို့တည်း။ ပစ္စုပ္ပန်ရုပ်နာမ်တို့၏ အပျက်ဘင်ကို ကျကျနန အာရုံပြုနိုင် ရှုနိုင်သည့်အခါ အတိတ်အနာဂတ် ရုပ်နာမ်များကို မှန်းဆ၍ အာရုံပြုလိုက်သည်ရှိသော် အတိတ်အနာဂတ် ရုပ်နာမ်တို့၏ အပျက်ဘင်ကိုသာ အာရုံပြုမိလျက် ဖြစ်နေတော့၏။ ဘင်္ဂဉာဏ်ဖြင့် ဝိပဿနာရှုရာ၌ ခန္ဓာငါးပါးသည် အာရုံတရားမည်၏။ ဘင်္ဂဝိပဿနာဉာဏ်သည် အာရမ္မဏိကတရားမည်၏။ ခန္ဓာငါးပါး၏ ဘင်ကို မြင်ရုံမျှသာမကဘဲ ဘင်္ဂဝိပဿနာဉာဏ်၏ ဘင် (အပျက်) ကိုပါ မြင်အောင် ရှုနိုင်လျှင် ဘင်္ဂဉာဏ် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သည်မည်၏။ ဘင်္ဂဉာဏ် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သည် (အားကောင်းသည်) နှင့် တပြိုင်နက် အကျိုးတရား ရှစ်ပါးလည်း ရရှိတော့၏။ အကျိုးတရား ရှစ်ပါးကား—ဘဝဒိဋ္ဌိကို ပယ်နိုင်ခြင်း၊ ဇီဝိတ၌ တပ်မက်မှုကို ပယ်စွန့်နိုင်ခြင်း၊ မပြတ်မစဲ ဘာဝနာ၌ လွန်စွာလွန်စွာ အားထုတ်နိုင်ခြင်း၊ စင်ကြယ်သော အသက်မွေးမှုရှိခြင်း၊ ကိစ္စကြီးငယ်၌ ကြောင့်ကြစိုက်မှုကို ပယ်နိုင်ခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို ချစ်ခြင်းကင်းသဖြင့် ကြောက်ရွံ့မှုကင်းခြင်း၊ သည်းခံခြင်း၊ ကောင်းသော အမှု၌ မွေ့လျော်မှုကို ရခြင်း (အရတိ= ဆိတ်ငြိမ်ရာ တောကျောင်း၌ မမွေ့လျော်မှု၊ ကုသိုလ်တရားတို့၌ မမွေ့လျော်မှု၊ ရတိ= ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်မှု-၂ မျိုးကို နှိမ်နင်း ပယ်ရှားနိုင်ခြင်း) တို့ဖြစ်သည်။ ပဋိသံ၊၅၅။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၁-၂၄၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၇၇-၂၈၂။) တဿ သင်္ခါရာ လဟုံ လဟုံ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ၊ တတော ဥပ္ပါဒံ ဝါ ဌိတိံ ဝါ ပဝတ္တံ ဝါ နိမိတ္တံ ဝါ အာရမ္မဏံ အကတွာ တေသံ ခယဝယနိရောဓေ ဧဝ သတိ သန္တိဋ္ဌတိ၊ ဣဒံ ဘင်္ဂဉာဏံ နာမ။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၉၉။ (-ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၆ဝ။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၇။ သင်္ဂဟ၊နှာ၊၆၃။) ဥဒယံ မုဉ္စိတွာ ဝယေ ပဝတ္တံ ဉာဏံ ဘင်္ဂဉာဏံ။ ဝိဘာဝိနီ၊၂၆၈။</ref> ဆိုသည်မှာ [[ဝိပဿနာဉာဏ်]] (၁၀) ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး၊ [[သင်္ခါရ]][[တရား]]တို့၏ '''ပျက်စီးမှုကိုသာ တစ်ဘက်သတ် ရှုမြင်သောဉာဏ်''' ဖြစ်သည်။ ဝိပဿနာဉာဏ်သည် အလွန်ထက်မြက် စူးရှလာသောအခါ သင်္ခါရတရားတို့၏ အစဖြစ်သော 'ဖြစ်မှု' ([[ဥပါဒ်]]) ကို နှလုံးမသွင်းတော့ဘဲ အဆုံးဖြစ်သော 'အပျက်' (ဘင်) ကိုသာ [[အာရုံ]]ပြု၍ ရှုမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ===ဘင်္ဂဉာဏ်သို့ ဆိုက်ရောက်ပုံ=== ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် [[ဣရိယာပုထ်]]လေးပါးလုံး၌ သင်္ခါရတရားတို့ကို အဆက်မပြတ် ဝိပဿနာရှုနေသဖြင့် [[ဘာဝနာ]]ဉာဏ်သည် အလွန်အားကောင်းကာ ထက်မြက်သန့်ရှင်းလာသည်။ ထိုအခါ သင်္ခါရတရားတို့၏ အောက်ပါအခြင်းအရာလေးပါးကို နှလုံးမသွင်းတော့ဘဲ အပျက်ကိုသာ မြင်တွေ့လာရသည် - ၁။ '''ဥပ္ပါဒ''' - ဖြစ်ပေါ်လာမှု။ <br> ၂။ '''ဌိတိ''' - တည်ရှိနေမှု (သို့မဟုတ်) [[ဇရာ]]။ <br> ၃။ '''နိမိတ္တ''' - [[ရုပ်ကလာပ်]]၊ နာမ်ကလာပ်ကဲ့သို့သော အမှတ်[[နိမိတ်]] အတုံးအခဲများ။ <br> ၄။ '''ပဝတ္တ''' - အကြောင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်ပေါ်နေသော ဘဝ၏ ဖြစ်စဉ်သဘော။ ဘင်္ဂဉာဏ်သို့ ရောက်သောအခါ ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ဖြစ်မှုကို အာရုံမယူတော့ဘဲ '''ခဏိကနိရောဓ''' ခေါ် ချုပ်ပျက်မှုကိုသာ အာရုံယူ၍ ကောင်းစွာ တည်နေတော့သည်။ === ဘင်္ဂဉာဏ်၏ ထူးခြားချက်များ=== * '''ရုပ်ကလာပ်များ ပျောက်ကွယ်ခြင်း:''' ဘင်္ဂဉာဏ်မတိုင်မီ အဆင့်များတွင် ရုပ်တုံး၊ နာမ်တုံး (ဃန) များ မပြိုကွဲသေးသဖြင့် ရုပ်ကလာပ်၊ နာမ်ကလာပ်များကို တွေ့မြင်နိုင်သေးသော်လည်း ဘင်္ဂဉာဏ်သို့ ရောက်သောအခါ ဝိပဿနာဉာဏ် ထက်မြက်မှုကြောင့် ထိုအတုံးအခဲ (နိမိတ္တ) များ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး '''[[ပရမတ်]]နယ်သက်သက်''' သို့ ဆိုက်ရောက်သွားသည်။ * '''အပျက်သက်သက်ကိုသာ မြင်ခြင်း:''' ဘင်္ဂဉာဏ် ရင့်ကျက်လာသောအခါ သင်္ခါရတရားတို့၏ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြိုကွဲပျက်စီးနေမှုကိုသာ အမြဲတမ်း တွေ့မြင်နေရတော့သည်။ === ဝိပဿနာရှုပွားနည်း=== ဘင်္ဂဉာဏ်၌ [[လက္ခဏာရေးသုံးပါး]] တင်၍ ရှုပွားရာတွင် အောက်ပါအတိုင်း နှလုံးသွင်းရသည် - ၁။ '''အနိစ္စံ ခယဋ္ဌေန:''' သင်္ခါရတရားတို့၏ ကုန်မှု၊ ပျက်မှု၊ ချုပ်မှုသဘောကို ကြည့်၍ အနိစ္စဟု ရှုပါ။ <br> ၂။ '''ဒုက္ခံ ဘယဋ္ဌေန:''' အဆက်မပြတ် ပျက်စီးနေသဖြင့် ကြောက်လန့်ဖွယ်ကောင်းသော အနက်သဘောကို ကြည့်၍ ဒုက္ခဟု ရှုပါ။ <br> ၃။ '''အနတ္တာ အသာရကဋ္ဌေန:''' ခိုင်မာသော အနှစ်သာရ [[အတ္တ]]မရှိမှုကို ကြည့်၍ အနတ္တဟု ရှုပါ။ '''သတိပြုရန်မှာ''' သင်္ခါရတို့၏ အပျက်ကို လျင်မြန်စွာ မြင်အောင်ရှုရသော်လည်း၊ လက္ခဏာယာဉ်တင်၍ ရှုရာတွင်မူ ခပ်ဖြည်းဖြည်းနှင့် ခပ်အေးအေးသာ တင်ရှုရမည် ဖြစ်သည်။ === ပဋိဝိပဿနာ (ဉာဏ်ကို ပြန်ရှုခြင်း)=== ဘင်္ဂဉာဏ်၏ ထူးခြားသော ရှုကွက်တစ်ခုမှာ မိမိရှုနေသော '''ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုပင် တစ်ဖန်ပြန်၍ ဝိပဿနာရှုခြင်း''' ဖြစ်သည်။ * '''ဉာတ:''' ရှုရမည့် သင်္ခါရတရား (ရုပ်၊ နာမ်၊ အကြောင်း၊ အကျိုး) တို့၏ အပျက်ကို ရှုခြင်း။ * '''ဉာဏ:''' ထိုသို့ ရှုနေသော ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အပျက်ကိုပါ ထပ်ဆင့်၍ ဝိပဿနာရှုခြင်း (ဥပမာ - "ရုပ်ပျက်-အနိစ္စ၊ ရှုသည့်ဉာဏ်လည်း-ပျက်-အနိစ္စ")။ ===ရှုကွက်အကျယ်=== ဘင်္ဂဉာဏ်သည် ကာလသုံးပါး (အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ [[ပစ္စုပ္ပန်]]) နှင့် သန္တာန်နှစ်ပါး (အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ) အတွင်းရှိ အောက်ပါတရားတို့၏ အပျက်ကို ခြုံငုံရှုပွားရသည် - * ရုပ်တရားသက်သက်၊ [[နာမ်တရား]]သက်သက်၊ ရုပ်နှင့်နာမ်တွဲလျက်။ * [[ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ]] ငါးပါး။ * အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရား ([[ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်]] အင်္ဂါရပ်များ)။ * သမထယာနိက ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ဈာန်နာမ်တရားများ။ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ နှစ်ခြိုက်ရာ (ပို၍ ရှုကောင်းရာ) ရုပ်၊ နာမ် သို့မဟုတ် လက္ခဏာ တစ်ပါးပါးကို ဦးစားပေး၍ ရှုပွားနိုင်ပါသည်။ ဤသို့ ဘင်္ဂဉာဏ်မှ စ၍ [[အရိယမဂ်]]သို့ ဆိုက်ရောက်သည်အထိ သင်္ခါရတရားတို့၏ အပျက်သက်သက်ကိုသာ တွင်တွင်ကြီး ရှုပွားသွားရမည် ဖြစ်သည်။ <ref name="တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း">{{cite book |title= နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာ တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း |author= [[ဖားအောက်တောရဆရာတော်]] |date= |pages= }}</ref> ===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်=== * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/ဘင်္ဂဉာဏ်ခန်း နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဝိပဿနာ_ဉာဏ်စဉ်ကျမ်းကြီး-ဒု#တဘက်ကမ်းရောက်_ဘင်္ဂဉာဏ် ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်ကျမ်းကြီး] * [https://my.wikisource.org/wiki/ကမ္မဋ္ဌာန်း_ဘာသာဋီကာ#ဘင်္ဂဉာဏ် ကမ္မဋ္ဌာန်း_ဘာသာဋီကာ] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပဉ္စမတွဲ/ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ခန်း#ဘင်္ဂဉာဏ်၏_မှတ်ကျောက်_တစ်ခု ဘင်္ဂဉာဏ်၏ မှတ်ကျောက် တစ်ခု] * [https://my.wikisource.org/wiki/ယောဂိပါရဂူကျမ်း#၄၇_-_ဘင်္ဂဉာဏ်ကို_ပြခြင်း ယောဂိပါရဂူကျမ်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထဒီပနီ_(တတိယတွဲ)#ဘင်္ဂဉာဏ် ပရမတ္ထဒီပနီ_(တတိယတွဲ)] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ#ဘင်္ဂဉာဏ်၏အကျိုး_၈-ပါး ဘင်္ဂဉာဏ်၏အကျိုး ၈-ပါး] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ-တ#ဘင်္ဂဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း ဘင်္ဂဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မစကြာနှင့်_ဝိပဿနာတရားတော်-ဒု#ဘင်္ဂဉာဏ်စတဲ့_အထက်ပိုင်းဝိပဿနာဉာဏ်များ ဓမ္မစကြာနှင့်_ဝိပဿနာတရားတော်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်-ပဖဗဘမ#ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်၏_အာနိသင်_၈_ပါး_(အားရှိသည်၏_အဖြစ်သို့_ရောက်သော_ဘင်္ဂဉာဏ်၏_အာနိသင်_၈_ပါး) ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်] === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] [[Category:ဝိပဿနာ]] 7yks7u6955kfum7vlyzlezyxdbmlrw6 0 283108 1047225 1020943 2026-08-07T18:10:51Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047225 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကုသလမူလတရား''' ဆိုသည်မှာ ခပ်[[သိမ်]]းကုန်သော [[ကုသိုလ်]]တရားတို့၏ အရင်းအမြစ် မူလတရား (၃) ပါးကို ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းတို့မှာ '''[[အလောဘ]] (မက်မောမှုကင်းခြင်း)'''၊ '''[[အဒေါသ]] (စိတ်မဆိုးခြင်း/[[မေတ္တာ]])''' နှင့် '''အမောဟ (တွေဝေမှုကင်းခြင်း/[[ပညာ]])''' တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတရားသုံးပါးသည် ကာမ၊ ရူပ၊ အရူပ နှင့် [[လောကုတ္တရာ]] တည်းဟူသော ဘုံလေးပါး၌ရှိသော ကုသိုလ်တရားများ အားလုံး၏ အခြေခံ အမြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ==='''အမြစ်နှင့်တူသော သဘောတရား'''=== သစ်ပင်တစ်ပင် ဖြစ်ပေါ်လာရန် မျိုးစေ့ လိုအပ်သော်လည်း ထိုသစ်ပင် စည်ပင်ပြန့်ပွား၍ အဓွန့်ရှည်စွာ တည်တံ့ရန်မှာ '''သစ်မြစ်''' သည် အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ကုသိုလ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာရန် [[ယောနိသောမနသိကာရ]] (နည်းလမ်းမှန်စွာ နှလုံးသွင်းခြင်း) လိုအပ်သော်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ကုသိုလ်တရားများ အဆက်မပြတ် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေစေရန်နှင့် အခြေခိုင်စေရန်မှာ ကုသလမူလတရား သုံးပါးက တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင်က ဤမူလတရားတို့သည် ယှဉ်ဖက်[[နာမ်တရား]]များနှင့် [[စိတ္တဇရုပ်]]များအပေါ်၌ '''ဟေတုပစ္စယသတ္တိ''' ဖြင့် ကျေးဇူးပြုကြောင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ==='''မူလတရား (၃) ပါး၏ လုပ်ငန်းရပ်များ'''=== ကုသလမူလတရား တစ်ပါးစီတွင် မိမိတို့နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော [[အကုသိုလ်]]တရားများကို ပယ်သတ်နိုင်စွမ်းရှိပြီး ကုသိုလ်ရေးရာ လုပ်ငန်းများကို အောက်ပါအတိုင်း အထောက်အပံ့ပြုသည် - ၁။ '''အလောဘ:''' မစ္ဆေရ (ဝန်တိုခြင်း) အညစ်အကြေးကို ပယ်သတ်နိုင်ပြီး '''[[ဒါန]] (ပေးကမ်းလှူဒါန်းခြင်း)''' ၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ လောဘကင်းသူသည် မိမိ၌ရှိသော အပြစ်ကို အပြစ်ဟု ဝန်ခံရဲသော စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ အလောဘသည် ကျန်းမာခြင်းနှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပြည့်စုံခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ၂။ '''အဒေါသ:''' ဒုဿီလျ ([[သီလ]]ပျက်စီးမှု) ကို ပယ်သတ်နိုင်ပြီး '''သီလ (ကိုယ်ကျင့်တရား)''' ၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ အဒေါသရှိသူသည် သူတစ်ပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အသိအမှတ်ပြု ချီးမွမ်းတတ်သည်။ ၎င်းသည် မိတ်ဆွေခင်ပွန်း ပေါများခြင်းနှင့် ငြိမ်းအေးစွာ နေထိုင်ရခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ၃။ '''အမောဟ:''' [[သစ္စာလေးပါး]]ကို ဖုံးလွှမ်းတတ်သော မောဟ ([[အဝိဇ္ဇာ]]) ကို ပယ်သတ်နိုင်ပြီး '''[[ဘာဝနာ]] (စိတ်ပွားများခြင်း)''' ၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ အမောဟသည် အရာရာကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်စေပြီး လူ၊ နတ်၊ [[နိဗ္ဗာန်]] သုံးတန်သော အကျိုးစီးပွားကို ရရှိစေနိုင်သော မိမိကိုယ်ကို ပြည့်စုံစေသည့် တရားဖြစ်သည်။ ==='''ဆင်းရဲ[[ဒုက္ခ]]ကို ကာကွယ်ခြင်း'''=== ကုသလမူလတရားတို့သည် လူသားတို့ ကြုံတွေ့ရတတ်သော ဆင်းရဲဒုက္ခများကို အောက်ပါအတိုင်း ကာကွယ်ပေးသည် - * '''အလောဘ''' ကြောင့် ချစ်အပ်သော သတ္တဝါ၊ [[သင်္ခါရ]]တို့နှင့် ကွေကွင်းရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ဆင်းရဲဒုက္ခမှ ကင်းဝေးစေသည်။ * '''အဒေါသ''' ကြောင့် မချစ်မနှစ်သက်အပ်သော အရာများနှင့် ယှဉ်တွဲနေထိုင်ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ဆင်းရဲဒုက္ခမှ ကင်းဝေးစေသည်။ * '''အမောဟ''' ကြောင့် အလိုရှိအပ်သောအရာကို မရရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ကိုယ်ဆင်းရဲ၊ စိတ်ဆင်းရဲမှုများမှ ကင်းဝေးစေသည်။ ==='''အကျိုးသက်ရောက်မှုများ'''=== ကုသလမူလတရားတို့ ကိန်းဝပ်ခြင်းကြောင့် စိတ်အစဉ်၌ ငြိမ်းအေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာရုံသာမက သေခါနီးအချိန်တွင်လည်း '''မတွေမဝေ သေခြင်း (အသမ္မောဟ[[မရဏ]])''' ကို ရရှိစေကာ သု[[ဂတိ]]ဘဝသို့ ရောက်ရှိစေသည်။ ထို့ပြင် အလောဘသည် '''ဒိဗ္ဗဝိဟာရ''' (ဈာန်[[သမာပတ်]] ၄ ပါး)၊ အဒေါသသည် '''ဗြဟ္မဝိဟာရ''' (မေတ္တာ၊ [[ကရုဏာ]]၊ [[မုဒိတာ]]၊ [[ဥပေက္ခာ]]) နှင့် အမောဟသည် '''အရိယဝိဟာရ''' ([[ဖလသမာပတ်]]) တို့ကို ရရှိစေရန် အခြေခံ အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ">နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်</ref> ===ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်=== * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#ကုသလမူလတရားတို့၏_မှတ်သားဖွယ်ရာများ ကုသလမူလတရားတို့၏ မှတ်သားဖွယ်ရာများ] ===ပြင်ပလင့်များ=== * {{wikisource-inline|နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက် (၂၅) လုံး အပိုင်း}} === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] [[Category:ဝိပဿနာ]] fs8v5sj788oz4knoqhhd1z3jfjfysoj 0 283128 1047131 1046203 2026-08-07T16:38:00Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀င် +ဝင်) 1047131 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature | name = ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် | logo = State seal of Myanmar.svg | logo_width = 150px | legislature = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | type = [[အောက်လွှတ်တော်]] | foundation = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | disbanded = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | preceded_by = [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | succeeded_by = [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | leader1_type = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader1 = * [[ဝင်းမြင့်|ဦးဝင်းမြင့်]] <br>{{small|(၂၀၁၆-၂၀၁၈)}} * [[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]]<br>{{small|(၂၀၁၈-၂၀၂၁)}} | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = * [[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]]<br>{{small|(၂၀၁၆-၂၀၁၈)}} * [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]]<br>{{small|(၂၀၁၈-၂၀၂၁)}} | members = * ၄၃၃ ဦး<br>{{small|(၇ နေရာမကျင်းပ)}}<br />{{small|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅]]}} * ၄၃၅ ဦး <br />{{small|([[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၇|၂၀၁၇]])}} * ၄၃၅ ဦး <br />{{small|([[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၈|၂၀၁၈]])}} | house1 = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | structure1 = Seat composition of the Second Pyithu Hluttaw (433 seats).png | structure1_res = 250px | political_groups1 = {{colorbox|#FF0000}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] (၂၅၅)<br /> {{colorbox|#00470C}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၃၀)<br /> {{colorbox|#A020F0}} [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ|ANP]] (၁၂)<br /> {{colorbox|#FF1493}} [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|SNLD]] (၁၂)<br /> {{colorbox|#FF8C00}} [[တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ|TNP]] (၃)<br /> {{colorbox|#0000FF}} [[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ZCD]] (၂)<br /> {{colorbox|#FFFF00}} တစ်သီးပုဂ္ဂလ (၁)<br /> {{colorbox|#FF1493}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] (၁)<br /> {{colorbox|#00FFFF}} [[ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ|KSDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#A52A2A}} [[မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ|AMDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#000000}} [[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ|KKDU]] (၁)<br /> {{colorbox|#FA8072}} [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|WDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#555555}} [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|LNDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#38E54D}} [[တပ်မတော်]] (၁၁၀) | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] | meeting_place = ပြည်သူ့လွှတ်တော်ခန်းမ၊ [[နေပြည်တော်]] | constitution = [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] }} '''ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်''' ({{lang-en|Second Pyithu Hluttaw}}) သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] ရလဒ်အရ ပေါ်ပေါက်လာသော လွှတ်တော်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤလွှတ်တော်တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) က အမတ်နေရာ အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် [[ဦးဝင်းမြင့်]] က တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဦးဝင်းမြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဖြစ်လာပြီးနောက် [[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့ကာ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]] က တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်သက်တမ်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရမှ စစ်တစ်ပိုင်းအစိုးရသို့ ကူးပြောင်းပေးခဲ့သည့် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ထက် ပိုမိုအရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) က အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဥပဒေပြုရေးကဏ္ဍတွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်စတင်သည့် အစောပိုင်းကာလ၌ပင် အစိုးရသစ်၏ လုပ်ငန်းစဉ်များ ချောမွေ့စေရန်အတွက် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ]] ကို အလျင်အမြန် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဤလွှတ်တော်သက်တမ်း၏ ထူးခြားသော မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤလွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း ဒီမိုကရေစီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပဒေများ၊ ပြည်သူ့အကျိုးပြု ဥပဒေများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ == လွှတ်တော်အခင်းအကျင်း == ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၏ ရလဒ်များအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်များ၏ နေရာရရှိမှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |+ '''ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၁၅)''' |- ! စဉ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! အမတ်နေရာ ရရှိမှု !! +/- !! နေရာ ရာခိုင်နှုန်း |- | ၁ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#FF0000}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] || ၂၅၅ || {{gain}} ၂၁၈ || ၅၇.၉၅% |- | ၂ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#00470C}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] || ၃၀ || {{loss}} ၁၈၂ || ၆.၈၂% |- | ၃ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#A020F0}} [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] || ၁၂ || {{gain}} ၄ || ၂.၇၃% |- | ၄ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#FFFF00}} [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] || ၁၂ || {{gain}} ၁၂ || ၂.၇၃% |- | ၅ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#FF1493}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]] || ၃ || {{steady}}|| ၀.၆၈% |- | ၆ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#FF8C00}} [[တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ]] || ၃ || {{gain}} ၁ || ၀.၆၈% |- | ၇ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#00FFFF}} [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] || ၂ || {{gain}} ၂ || ၀.၄၅% |- | ၈ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#0000FF}} [[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] || ၂ || {{gain}} ၂ || ၀.၄၅% |- | ၉ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#008080}} [[ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ]] || ၁ || {{steady}}|| ၀.၂၃% |- | ၁၀ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#000000}} [[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ]] || ၁ || {{steady}}|| ၀.၂၃% |- | ၁၁ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#FA8072}} [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] || ၁ || {{loss}} ၁ || ၀.၂၃% |- | ၁၂ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#D3D3D3}} တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ၁ || {{gain}} ၁ || ၀.၂၃% |- | ၁၃ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#38E54D}} [[တပ်မတော်]] || ၁၁၀ || {{steady}}|| ၂၅.၀၀% |- | ၁၄ || style="text-align:left;" | {{colorbox|#FFB6C1}} ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သည့်နေရာများ || ၇ || || ၁.၅၉% |- style="background:#f9f9f9; font-weight:bold;" | || စုစုပေါင်း || ၄၄၀ || || ၁၀၀% |} {| class="wikitable" ! colspan="14" |ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|(နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅)]] |- !ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး !NLD !USDP !ANP !SNLD !TNP !PNO !ZCD !KSDP !KDUP !LNDP !WDP !တစ်သီးပုဂ္ဂလ !စုစုပေါင်း |- |[[ကချင်ပြည်နယ်]] |၁၂ |၃ | | | | | |၁ | |၂ | | |၁၈ |- |[[ကယားပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ကရင်ပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ချင်းပြည်နယ်]] |၇ | | | | | |၂ | | | | | |၉ |- |[[မွန်ပြည်နယ်]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |၄ |၁ |၁၂ | | | | | | | | | |၁၇ |- |[[ရှမ်းပြည်နယ်]] |၁၂ |၁၅ | |၁၂ |၃ |၃ | | |၁ | |၁ |၁ |၄၈ |- |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |၃၆ |၁ | | | | | | | | | | |၃၇ |- |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၁ | | | | | | | | | | |၂၈ |- |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ | | | | | | | | | | | |၂၅ |- |[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၄ | | | | | | | | | | |၃၁ |- |[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |၄၄ |၁ | | | | | | | | | | |၄၅ |- |[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ |၁ | | | | | | | | | | |၂၆ |- |[[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |၄ |၁ | | | | | | | | | | |၅ |- |စုစုပေါင်း |၂၅၅ |၃၀ |၁၂ |၁၂ |၃ |၃ |၂ |၁ |၁ |၂ |၁ |၁ |၃၂၃ |} မှတ်ချက်။ ၂၀၁၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ရက် အထိ ရလဒ်များ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ် ၇ မြို့နယ်တွင် နယ်မြေမတည်ငြိမ်မှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များအား ဤဇယားတွင် မထည့်သွင်းထားပါ။<ref>{{cite web|title=The Myanmar Times Election Live|url=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html|website=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/|accessdate=19 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Announcement 92/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92}}</ref> == ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများနှင့်နေရာအပြောင်းအလဲများ == ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၁ရက်နေ့နှင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃ရက်နေ့တို့တွင် လစ်လပ်နေရာများအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%81%E1%81%88-%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95/|title=၂၀၁၈ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ စတင် ကျင်းပ|work=[[ဆင်ဟွာသတင်းဌာန]]|access-date=၁၉ မတ် ၂၀၂၆|date=၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈|archive-date=9 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260309060744/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%81%E1%81%88-%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-58600|title=လာမည့်ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ SNLD မှ ၂ နေရာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်|work=သံလွင်တိုင်းမ်|access-date=၁၉ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |+ '''[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၇|၂၀၁၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာရရှိမှု အခြေအနေ''' ! စဉ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! ၂၀၁၅ ရလဒ် !! ကြားဖြတ်အပြီး !! အသားတင် အပြောင်းအလဲ |- | ၁ || style="text-align:left;" | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] || ၂၅၅ || ၂၅၄ || {{decrease}} ၁ |- | ၂ || style="text-align:left;" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] || ၃၀ || ၃၀ || {{steady}} |- | ၃ || style="text-align:left;" | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] || ၁၂ || ၁၄ || {{increase}} ၂ |- | ၄ || style="text-align:left;" | [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] || ၁၂ || ၁၃ || {{increase}} ၁ |- | ၅ || style="text-align:left;" | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]] || ၃ || ၃ || {{steady}} |- | ၆ || style="text-align:left;" | [[တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ]] || ၃ || ၃ || {{steady}} |- | ၇ || style="text-align:left;" | [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] || ၂ || ၂ || {{steady}} |- | ၈ || style="text-align:left;" | [[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] || ၂ || ၂ || {{steady}} |- | ၉ || style="text-align:left;" | [[ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ]] || ၁ || ၁ || {{steady}} |- | ၁၀ || style="text-align:left;" | [[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ]] || ၁ || ၁ || {{steady}} |- | ၁၁ || style="text-align:left;" | [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] || ၁ || ၁ || {{steady}} |- | ၁၂ || style="text-align:left;" | တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ၁ || ၁ || {{steady}} |- | ၁၃ || style="text-align:left;" | [[တပ်မတော်]] || ၁၁၀ || ၁၁၀ || {{steady}} |- | ၁၄ || style="text-align:left;" | ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သည့်နေရာများ || ၇ || ၅ || {{decrease}} ၂ |- style="background:#f9f9f9; font-weight:bold;" | || စုစုပေါင်း || ၄၄၀ || ၄၄၀ || |- | colspan="5" style="text-align:left; font-size:smaller;" | မှတ်ချက်။ ။ ၂၀၁၇ ဧပြီ ၁ ရက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် လစ်လပ်နေရာ (၉) ခုအတွက် ကျင်းပခဲ့ရာ SNLD မှ (၂) နေရာ၊ ANP မှ (၁) နေရာ တိုးလာပြီး NLD မှ (၁) နေရာ လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။USDPသည် အမ်းတွင် ရှုံးပြီး၊ချောင်းဆုံတွင် ပြန်နိုင်သဖြင့် နေရာမပြောင်းခဲ့ပေ။ |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |+ '''[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၈|၂၀၁၈ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာရရှိမှု''' ! စဉ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! ၂၀၁၇ ကြားဖြတ်အပြီး !! ၂၀၁၈ ကြားဖြတ်ရလဒ် !! အသားတင် အပြောင်းအလဲ |- | ၁ || style="text-align:left;" | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] || ၂၅၄ || ၂၅၄ || {{steady}} |- | ၂ || style="text-align:left;" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] || ၃၀ || ၃၀ || {{steady}} |- | ၃ || style="text-align:left;" | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] || ၁၄ || ၁၄ || {{steady}} |- | ၄ || style="text-align:left;" | [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] || ၁၃ || ၁၃ || {{steady}} |- | ၅ || style="text-align:left;" | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]] || ၃ || ၃ || {{steady}} |- | ၆ || style="text-align:left;" | [[တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ]] || ၃ || ၃ || {{steady}} |- | ၇ || style="text-align:left;" | [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] || ၂ || ၂ || {{steady}} |- | ၈ || style="text-align:left;" | [[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] || ၂ || ၂ || {{steady}} |- | ၉ || style="text-align:left;" | [[ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ]] || ၁ || ၁ || {{steady}} |- | ၁၀ || style="text-align:left;" | [[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ]] || ၁ || ၁ || {{steady}} |- | ၁၁ || style="text-align:left;" | [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] || ၁ || ၁ || {{steady}} |- | ၁၂ || style="text-align:left;" | တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ၁ || ၁ || {{steady}} |- | ၁၃ || style="text-align:left;" | [[တပ်မတော်]] || ၁၁၀ || ၁၁၀ || {{steady}} |- | ၁၄ || style="text-align:left;" | ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သည့်နေရာများ || ၅ || ၅ || {{steady}} |- style="background:#f9f9f9; font-weight:bold;" | || စုစုပေါင်း || ၄၄၀ || ၄၄၀ || |- | colspan="5" style="text-align:left; font-size:smaller;" | * **မှတ်ချက်။** ။ ၂၀၁၈ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် လစ်လပ်နေရာ (၄) ခုဖြစ်သော မြင်းခြံ၊ တာမွေ၊ လဲချားနှင့် ကန်ပက်လက် မြို့နယ်တို့တွင် မူလအနိုင်ရရှိထားသည့် ပါတီများကပင် (NLD ၃ နေရာ၊ SNLD ၁ နေရာ) ဆက်လက်အနိုင်ရရှိခဲ့သဖြင့် နေရာအရေအတွက် ပြောင်းလဲမှု မရှိပေ။ |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] baug3gwmg89vnxrqfiqekzls6t8rmcv 0 283160 1047129 1046224 2026-08-07T16:37:41Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥက္ကဌ +ဥက္ကဋ္ဌ, -ဥ် +ဉ်, -နှုတ်ထွက် +နုတ်ထွက်) 1047129 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature | name = ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် | transcription_name = First Pyithu Hluttaw | logo = Myanmar Pyithu Hluttaw Logo.svg | logo_width = 150px | image = Diagram of the First Pyithu Hluttaw Seat Distribution by Political Party in Myanmar 2011.png | image_size = 280px | caption = ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂၀၁၁) အမတ်နေရာ ခွဲဝေမှုပုံစံ | type = [[အောက်လွှတ်တော်]] | legislature = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | term_limits = ၅ နှစ် | foundation = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | preceded_by = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] နှင့် [[အမျိုးသားညီလာခံ|အမျိုးသားညီလာခံ (မြန်မာနိုင်ငံ)]] | succeeded_by = [[ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[သူရဦးရွှေမန်း]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = [[နန္ဒကျော်စွာ|ဦးနန္ဒကျော်စွာ]] | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | seats = * ၄၄၀ ဦး <br>{{small|သတ်မှတ်ထားချက်}} * ၄၃၅ ဦး <br>{{small|(၅ နေရာမကျင်းပ)}}<br />{{small|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀]]}} | house1 = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | structure1 = Diagram of the First Pyithu Hluttaw Seat Distribution by Political Party in Myanmar 2011.png | structure1_res = 250px | political_groups1 = {{colorbox|#006400}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ခိုင်ဖြိုး]] (၂၅၉)<br /> {{colorbox|#FFFF00}} [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ကျားဖြူပါတီ]] (၁၈)<br /> {{colorbox|#8B0000}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]] (၁၂)<br /> {{colorbox|#A020F0}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ|RNDP]] (၉)<br /> {{colorbox|#FF0000}} [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|NDF]] (၈)<br /> {{colorbox|#0000FF}} [[မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ|AMDP]] (၃)<br /> {{colorbox|#FF1493}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] (၃)<br /> {{colorbox|#00FFFF}} [[ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ]] (၂)<br /> {{colorbox|#FF8C00}} [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|PSDP]] (၂)<br /> {{colorbox|#996633}} [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ|Chin National Party]] (၂)<br /> {{colorbox|#008080}} [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|WDP]] (၂)<br /> {{colorbox|#DA70D6}} [[အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ|INDP]] (၁)<br /> {{colorbox|#4169E1}} [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ|KPP]] (၁)<br /> {{colorbox|#2E8B57}} [[တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ|TNP]] (၁)<br /> {{colorbox|#FF4500}} [[စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်|UDPKS]] (၁)<br /> {{colorbox|#CCCCCC}} [[တစ်သီးပုဂ္ဂလ]] (၁)<br /> {{colorbox|#00FF00}} [[တပ်မတော်]] (၁၁၀) | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]နှင့် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ]] | constitution = [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] | meeting_place = ပြည်သူ့လွှတ်တော်အဆောင်၊ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ ၊ [[နေပြည်တော်]] }} '''ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်''' (အင်္ဂလိပ်: First Pyithu Hluttaw)သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရမှ စစ်တစ်ပိုင်းအစိုးရကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀ ရလဒ်အရပေါ်ပေါက်လာသော ပထမဆုံးသော အောက်လွှတ်တော်ဖြစ်သည်။ ဤလွှတ်တော်သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကျော်ကြာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားမှ ဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းရန် ခြေလှမ်းစတင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင်လွှတ်တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤလွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း အထူးခြားဆုံးအချက်မှာ [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|၂၀၁၂ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ]]မှတစ်ဆင့် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] ဦးဆောင်သော [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ကိုယ်စားလှယ်များ လွှတ်တော်အတွင်းသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ဝင်ရောက်လာနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်သည် ဥပဒေပြုရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် လမ်းခင်းပေးနိုင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းပေါ်ပေါက်လာမည့် ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွက်လည်း အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ချမှတ်ပေးခဲ့သော လွှတ်တော်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ '''၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ (ပြည်သူ့လွှတ်တော်) နေရာရရှိမှု''' |- ! style="text-align:left;" | စဉ် !! style="text-align:left;" | ပါတီအမည် !! style="text-align:center;" | အရောင် !! style="text-align:right;" | အမတ်နေရာ !! style="text-align:right;" | ရာခိုင်နှုန်း (%) |- | ၁ || style="text-align:left;" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] || {{colorbox|#006400}} || ၂၅၉ || ၇၉.၆၉% |- | ၂ || style="text-align:left;" | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] || {{colorbox|#FFFF00}} || ၁၈ || ၅.၅၄% |- | ၃ || style="text-align:left;" | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] || {{colorbox|#8B0000}} || ၁၂ || ၃.၆၉% |- | ၄ || style="text-align:left;" | [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ|ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| {{colorbox|#A020F0}} || ၉ || ၂.၇၇% |- | ၅ || style="text-align:left;" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ]]|| {{colorbox|#FF0000}} || ၈ || ၂.၄၆% |- | ၆ || style="text-align:left;" | [[မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ|မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာဒီမိုကရေစီပါတီ]]|| {{colorbox|#0000FF}} || ၃ || ၀.၉၂% |- | ၇ || style="text-align:left;" | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]]|| {{colorbox|#FF1493}} || ၃ || ၀.၉၂% |- | ၈ || style="text-align:left;" | [[ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ]] || {{colorbox|#00FFFF}} || ၂ || ၀.၆၂% |- | ၉ || style="text-align:left;" | [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] || {{colorbox|#FF8C00}} || ၂ || ၀.၆၂% |- | ၁၀ || style="text-align:left;" | [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]] || {{colorbox|#996633}} || ၂ || ၀.၆၂% |- | ၁၁ || style="text-align:left;" | [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] || {{colorbox|#008080}} || ၂ || ၀.၆၂% |- | ၁၂ || style="text-align:left;" | [[အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ|အင်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| {{colorbox|#DA70D6}} || ၁ || ၀.၃၁% |- | ၁၃ || style="text-align:left;" | [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] || {{colorbox|#4169E1}} || ၁ || ၀.၃၁% |- | ၁၄ || style="text-align:left;" | [[တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ]] || {{colorbox|#2E8B57}} || ၁ || ၀.၃၁% |- | ၁၅ || style="text-align:left;" | [[စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်|စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ် (စဒက)]]|| {{colorbox|#FF4500}} || ၁ || ၀.၃၁% |- | ၁၆ || style="text-align:left;" | [[တစ်သီးပုဂ္ဂလ]] || {{colorbox|#CCCCCC}} || ၁ || ၀.၃၁% |- ! colspan="3" style="text-align:right;" | စုစုပေါင်း (ရွေးကောက်ခံ) !! ၃၂၅ !! ၁၀၀.၀၀% |- | - || style="text-align:left;" | [[တပ်မတော်]] (ခန့်အပ်) || {{colorbox|#00FF00}} || ၁၁၀ || - |- ! colspan="3" style="text-align:right;" | စုစုပေါင်း (တက်ရောက်ခွင့်ရှိသူ) !! ၄၃၅ !! |} == သဘာပတိ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း == [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]က ခေါ်ယူသော ပထမအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်တွင် နေပြည်တော်ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ခန်းမ၌ စတင်ကျင်းပသည်။ အစည်းအဝေးသို့ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များမှရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ စုံညီစွာ တက်ရောက်ကြပြီးနောက် သဘာပတိကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကြသည်။ ရှေးဦးစွာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက သဘာပတိတင်မြှောက်ကြရာတွင် သဘာပတိလောင်းအမည် စာရင်းတင်သွင်းသည့် အရေအတွက်သည် နှစ်စောင်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ သို့သော် တင်သွင်းသူ နှစ်ဦးစလုံးက ဟင်္သာတမဲဆန္ဒနယ်မှ [[ဌေးဦး|ဦးဌေးဦး]] တစ်ဦးတည်းကိုသာတင်သွင်းခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးဌေးဦးအား ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေး၏ သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကြသည်။ ထို့နောက် ဦးဌေးဦးက သဘာပတိအဖြစ်နေရာယူပြီး သဘာပတိအဖြစ် ကတိသစ္စာပြုသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည်လည်း သဘာပတိရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုကြပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။ === ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း === အစီအစဉ်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇေယျာသီရိ မဲဆန္ဒနယ်မှ [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရဦးရွှေမန်း]]ကို ဇမ္ဗူသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] က အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး တောင်သာမဲဆန္ဒနယ်မှ [[အောင်သောင်း (ဝန်ကြီး)|ဦးအောင်သောင်း]]က ထောက်ခံ၍လည်းကောင်း၊ ပန်းတနော် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမန်းမောင်မောင်ဉာဏ်ကို မော်လိုက်မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးသောင်းက အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး ဖောင်းပြင်မဲဆန္ဒနယ်မှ [[မောင်ဦး|ဦးမောင်ဦး]]က ထောက်ခံ၍လည်းကောင်း တင်သွင်းကြသည်။ သူရဦးရွှေမန်းသည် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တစ်ဦးတည်းတင်သွင်းခံရပြီး၊ကန့်ကွက်သူမရှိသည့်အတွက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ အစီအစဉ်အရ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းကိုလည်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရာ ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ်မှ [[နန္ဒကျော်စွာ|ဦးနန္ဒကျော်စွာ]]ကို ပုလဲမဲဆန္ဒနယ်မှ [[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]]က အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး ကျောက်ဆည်မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးသောင်းကထောက်ခံ၍ လည်းကောင်း၊ ကျောက်မဲ မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးနယ်လ်ဆင် (ခ)ဦးဆောင်ဆီကို နမ့်ခမ်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဒေါက်တာစိုင်းကျော်အုန်းက အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး လင်းခေးမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးစိုင်းလှကျော်ကထောက်ခံ၍ လည်းကောင်း၊ ကျောက်မဲ မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးနယ်လ်ဆင်(ခ)ဦးဆောင်ဆီကို ပုဏ္ဏားကျွန်း မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးထွန်းအောင်ကျော်က အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး ပေါက်တောမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးအောင်ကျော်ဇံက ထောက်ခံ၍လည်းကောင်း၊ ပန်းတနော် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမန်းမောင်မောင်ဉာဏ်ကို မိုးမိတ်မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးကျော်မြင့်(ခ)ဦးဖိုးတုတ်က အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး နောင်ချိုမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးကျော်မြင့် ကထောက်ခံ၍လည်းကောင်း အသီးသီးတင်သွင်းကြရာ အမည်စာရင်းတင်သွင်းခံရသည့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌလောင်းမှာ စုစုပေါင်း ၃ ဦးဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်သောကြောင့် ကိုယ်စားလှယ်များက လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲပေးကြသည်။ ဦးနန္ဒကျော်စွာက ၃၆၈ မဲ၊ ဦးနယ်လ်ဆင်(ခ)ဆောင်ဆီက ၄၅ မဲ၊ ဦးမန်းမောင်မောင်ဉာဏ်က ၁၅ မဲ ရရှိသဖြင့် သဘာပတိက ဦးနန္ဒကျော်စွာအား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်။ ၎င်းနောက်ရွေးကောက်ခံ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများသည် သဘာပတိရှေ့မှောက်တွင် ကတိသစ္စာပြုကြပြီး လွှတ်တော် ရှေ့မှောက်၌ လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။ ထို့နောက် သဘာပတိ ဦးဌေးဦးက ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်းအား တာဝန်လွှဲအပ်ခဲ့သည်။ === ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းခြင်း (မတ်လ ၁-၇ ရက်) === ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအေဝး ဒုတိယနေ့ကို မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ခန်းမ၌ ကျင်းပသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌက ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် ပါဝင်သင့်သည့်အဖွဲ့ဝင်ဦးရေ၊ အဖွဲ့ဝင်များ၏အမည်စာရင်း၊ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးတို့၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်သို့ တင်ပြသည်။ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ပုံမှန်အစည်းအေဝး တတိယနေ့ကို မတ်လ ၃ ရက်တွင် နေပြည်တော်ရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည်။ အစီအစဉ်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌက ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ရှင်းလင်းပြောကြားသည်။ ထို့နောက် ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီတွင်ပါဝင်မည့် အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်သို့ တင်ပြသည်။ ကိုယ်စားလှယ်များက အတည်ပြုသည့်အတွက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်က အတည်ပြုကြောင်း ကြေညာသည်။ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအေဝး စတုတ္ထနေ့ကို မတ်လ ၄ ရက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ခန်းမ၌ ကျင်းပသည်။ အစီအစဉ်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌက လွှတ်တော်အခွင့်အရေးကော်မတီဖွဲ့စည်းရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှင်းလင်းပြောကြားသည်။ ထို့နောက် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌသည် လွှတ်တော်အခွင့်အရေးကော်မတီ၌ ပါဝင်သင့်သည့်အဖွဲ့ဝင်ဦးရေ၊ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်သင့်သည့် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ၏ အမည်စာရင်း၊ ကော်မတီကို တာဝန်ယူဦးဆောင်မည့် ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးတို့၏ အမည်စာရင်းများကို လွှတ်တော်သို့ တင်ပြ၍ လွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ရယူရာ လွှတ်တော် က အတည်ပြုသဖြင့် လွှတ်တော်အခွင့်အရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ပုံမှန်အစည်းအေဝး ပဉ္စမနေ့ကို မတ်လ ၇ ရက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည်။ အစီအစဉ်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌက အစိုးရ၏ အာမခံချက်များကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေးကော်မတီဖွဲ့စည်း ရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ရှင်းလင်းပြောကြားသည်။ ထို့နောက် အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေးကော်မတီကို ၁၅ ဦးထက်မပိုသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်ပြီး ကော်မတီတွင် ပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင်ဦးရေ၊ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်သင့်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၏ အမည်စာရင်း၊ ကော်မတီကို တာဝန်ယူဦးဆောင်သည့် ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးတို့၏ အမည်စာရင်းများကို လွှတ်တော်သို့တင်ပြရာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက အတည်ပြုသည့်အတွက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်က အတည်ပြုကြောင်းကြေညာသည်။ === မေးခွန်းများမေးမြန်းခြင်းနှင့် အဆိုတင်သွင်းခြင်း (မတ်လ ၉-၁၀ ရက်) === ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ပုံမှန်အစည်းအဝေး များ၏ ပဉ္စမနေ့တွင် ကော်မတီအသီးသီးကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ အစည်းအဝေး ဆဋ္ဌမနေ့တွင် မေးခွန်းများ မေးမြန်းခြင်း၊ ဖြကြေားခြင်း၊ အဆိုတင်သွင်းခြင်းနှင့် လက်ခံဆွေးနွေးရန် သင့်၊ မသင့်ကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ အဆုံးအဖြတ်ရယူခြင်းလုပ်ငန်းများအား ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံစံတစ်ရပ် အနေဖြင့် စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ပုံမှန်အစည်းအဝေး ဆဋ္ဌမနေ့ကို မတ်လ ၉ ရက်တွင် နေပြည်တော်ရှိ လွှတ်တော် အဆောက်အအုံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည်။ အစီအစဉ်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် များက မေးမြန်းထားသည့် မေးခွန်းများအနက် စိစစ်ခွင့်ပြုသင့်သည့် ကြယ်ပွင့်ပြမေးခွန်းများကို သက်ဆိုင်ရာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက မေးမြန်းခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်ရာပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းဝင်များက ပြောကြားခြင်းများ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မြောက်ဦးမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးအောင်ထွန်းသာ၏ မေးမြန်းချက်ကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး [[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] ကလည်းကောင်း၊ ပုဇွန်တောင်မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးအောင်ဇင်နှင့် သီပေါမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးရဲထွန်း (ခ) ဦးမင်းထွန်းတို့၏ မေးမြန်းချက်များကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး [[ဌေးဦး|ဦးဌေးဦး]]ကလည်းကောင်း ဖြကြေားသည်။ အဆိုတင်သွင်းခြင်းများနှင့်ပတ်သက်၍ မြေပုံမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးဖေသန်း၏အဆိုကို အမ်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးသိန်းဆွေက ထောက်ခံ၍လည်းကောင်း၊ နမ့်ခမ်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဒေါက်တာစိုင်းကျော်အုန်း၏အဆိုကို ဖလမ်း မဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခွန်လိန်းကထောက်ခံ၍လည်းကောင်း၊ တန့်ယန်းမဲဆန္ဒ နယ်မှ ဦးထွန်းဆာ (ခ) စိုင်းထွန်းဝင်း၏ အဆိုကို သီပေါမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးရဲထွန်း (ခ) ဦးမင်းထွန်းက ထောက်ခံ၍လည်းကောင်း၊ ဟားခါးမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးငွေမောင်း၏ အဆိုကို သိနီ္နမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးစိုင်းဝင်းခိုင်က ထောက်ခံ၍လည်းကောင်း အဆိုတင်သွင်းကြသည်။ ယင်းအဆိုများကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်က လက်ခံဆွေးနွေးရန် သင့်၊ မသင့် လွှတ်တော်၏ဆန္ဒကိုရယူရာ လွှတ်တော်က လက်ခံဆွေးနွေးရန် သင့်ကြောင်းတင်ပြသဖြင့် လက်ခံဆွေးနွေးရန်နေ့ရက်များကို ချိန်းဆိုသည်။ မတ်လ ၁၀ ရက်က နေပြည်တော်ရှိ လွှတ်တော် အဆောက်အအုံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည့် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအေဝး၏ သတ္တမနေ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် သက်ဆိုင်သော မေးခွန်းများကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး [[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]]က လည်းကောင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနနှင့်သက်ဆိုင်သောမေးခွန်းများကို ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန် ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီ [[လှထွန်း|ဦးလှထွန်း]]က လည်းကောင်း ပြန်လည် ဖြေကြားခဲ့ကြသည်။ == ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်များ == === နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးနှင့် အငြင်းပွားမှု (၂၀၁၂) === ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးမဏ္ဍိုင်နှင့် ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်အကြား အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကြီးမားသော အငြင်းပွားမှုတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/constitution-court-parliament-08142012095428.html|title=အခြေခံဥပဒေ ခုံရုံးအဖွဲ့ နုတ်ထွက်ရမည်|work=RFA|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၂}}</ref> * '''အငြင်းပွားမှုအစ:''' ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတကိုယ်စား ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်က လွှတ်တော်ကော်မတီ၊ ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များသည် "ပြည်ထောင်စုအဆင့်" ဟုတ်မဟုတ် အဆုံးအဖြတ်ပေးရန် ခုံရုံးသို့ တင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/parilament-constitutional-tribunal-09062012101711.html|title=ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးအဖွဲ့ တာဝန်ဆက်လက် ထမ်းဆောင်ရန် မသင့်ကြောင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ကြေညာ|work=RFA|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၂}}</ref> * '''ခုံရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်:''' ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသိန်းစိုး ဦးဆောင်သည့် ခုံရုံးက လွှတ်တော်ကော်မတီဝင်များသည် "ပြည်ထောင်စုအဆင့် မဟုတ်ကြောင်း" အပြီးသတ်ဆုံးဖြတ်ချက် (၁/၂၀၁၂) ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် လွှတ်တော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိပါးစေသည်ဟုဆိုကာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://pr-myanmar.org/files/uploads/attach-files/news_covered_in_myanmar_alin_newspaper_august_2012.pdf|title=နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံး၏သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ|work=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၂၁ရက်ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ(၂)|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၂}}</ref> * '''စွပ်စွဲပြစ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများ:''' ၂၀၁၂ ခုနှစ်အတွင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက ခုံရုံးကို စွပ်စွဲပြစ်တင်ရန် နှစ်ကြိမ်တိုင် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအကြိမ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် ကိုယ်စားလှယ် ၃၀၁ ဦးက လက်မှတ်ရေးထိုး တင်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/08/120829_parliamentary_investigation|title=အခြေခံဥပဒေခုံရုံးအတွက် စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|work=ဘီဘီစီ|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၁၂}}</ref> * '''အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း:''' ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက် တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်က ခုံရုံးအဖွဲ့ဝင်များအပေါ် စွပ်စွဲပြစ်တင်သည့်အဆိုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/constitution-tribunal-parliament-08282012095303.html|title=ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေခုံရုံးကို စွပ်စွဲပြစ်တင်သည့်အဆို အမျိုးသားလွှတ်တော်က အတည်ပြု|work=RFA|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၂}}</ref> ထို့ကြောင့် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ '''ဦးနန္ဒကျော်စွာ''' ခေါင်းဆောင်သည့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါအဖွဲ့က ခုံရုံးအဖွဲ့ဝင်များကို စွပ်စွဲပြစ်တင်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သည့် အစီရင်ခံစာကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BJi99AVSCs4|title=အခြေခံဥပဒေခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌနဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေအပေါ် စွပ်စွဲပြစ်တင်သည့်အဆို အမျိုးသားလွှတ်တော် အတည်ပြု|work=RFA|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၂}}</ref> * '''နိဂုံးနှင့် ရလဒ်:''' လွှတ်တော်၏ စွပ်စွဲပြစ်တင်မှုကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က အမိန့်အမှတ် (၂၉/၂၀၁၂) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအမိန့်အရ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသိန်းစိုး အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် (၉) ဦးစလုံး (ဒေါက်တာ တင်အောင်အေး၊ ဒေါ်ခင်လှမြင့်၊ ဦးထွန်းကြည်၊ ဦးစိုးသိန်း၊ ဦးခင်ထွန်း၊ ဦးဆန်းမြင့်၊ ဦးမြင့်ကြိုင် နှင့် ဒေါ်မိမိရီ) တို့သည် ၎င်းတို့၏ သဘောဆန္ဒအလျောက် ရာထူးမှ အစုလိုက်အပြုံလိုက် နုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-11389.html|title=ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ခုံရုံးအဖွဲ့ဝင်များနုတ်ထွက်|work=Mizzima Burmese|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂}}</ref> ==== ခုံရုံးအဖွဲ့ဝင်သစ်များ ခန့်အပ်ခြင်း (၂၀၁၃) ==== ခုံရုံးအဖွဲ့ဝင်အားလုံး နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် လစ်လပ်နေသော နေရာများအတွက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်တို့မှ အဆိုပြုသည့် အဖွဲ့ဝင် (၉) ဦးကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အထဲမှ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် အငြိမ်းစားညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် '''ဦးမြသိန်း''' သည် ခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/02/130225_constitutional_court_members_approved|title=ဖွဲ့စည်းပုံ ခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌနဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေကို အတည်ပြု|work=ဘီဘီစီ|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃}}</ref> === ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအား တာဝန်မှရုပ်သိမ်းရန် ကြိုးပမ်းမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအားပြိုင်မှု (၂၀၁၅) === ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခါနီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လအတွင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်းအား ရာထူးမှ ဖယ်ရှားနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးနှင့် ဥပဒေကြောင်းအရ ဖိအားပေးမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/08/150818_ushwemann_parliament|title=ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ်က ဖယ်ခံရတဲ့ ကိစ္စ ဦးရွှေမန်းပြော|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၅}}</ref> * '''မဲဆန္ဒရှင်များ၏ တိုင်ကြားမှု:''' နေပြည်တော်၊ ဇေယျာသီရိမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ မဲဆန္ဒရှင် ၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော် (သို့မဟုတ် ၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်) က လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်းအား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းပေးရန် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ စာရေးသားတောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့က ဥက္ကဋ္ဌသည် ဥပဒေချိုးဖောက်သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/some-voters-sent-demand-letter-to-be-withdrawn-from-mp-/2881093.html|title=သူရဦးရွှေမန်း လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းပေးဖို့ မဲဆန္ဒရှင်တချို့ စာတင်|work=VOA|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၁၅}}</ref> * '''ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေအနေ:''' ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ မဲဆန္ဒရှင် ၁ ရာခိုင်နှုန်းက လက်မှတ်ထိုးတိုင်ကြားလျှင် ကော်မရှင်က စုံစမ်းစစ်ဆေးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း၊ အကောင်အထည်ဖော်ရမည့် '''"လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တာဝန်မှ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ (Recall Law)"''' မှာ ထိုစဉ်က လွှတ်တော်တွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/265442|title=ပဉ္ဖလက်ကကြိုး၊ ကြက်ဥအရောင် တိမ်တောင်သဖွယ်နှင့်၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ (၄)|work=Eleven Media Group|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅}}</ref> * '''လွှတ်တော်အတွင်း သဘောထား:''' ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွင်း၌ မဲဆန္ဒရှင် ၁ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် တိုင်ကြားနိုင်ခြင်းသည် နည်းလွန်းသည်ဟု ယူဆချက်များရှိနေပြီး ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ရေးတွင်လည်း အဆိုပါအချက်ကို ပြင်ဆင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အနေဖြင့် အရေးယူဆောင်ရွက်ရန် တိကျသောဥပဒေ မရှိသေးသည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/08/150814_ushwemann_family|title=သူရဦးရွှေမန်း မိသားစုစောင့်ကြည့်ခံနေရ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅}}</ref> * '''ရလဒ်:''' လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌသည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အများစု၏ ထောက်ခံမှုနှင့် ဥပဒေကြောင်းအရ လစ်ဟာချက်များကြောင့် အဆိုပါ ဖိအားပေးမှုများကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသည်အထိ တာဝန်ကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/08/150817_shwemann_future|title=သူရဦးရွှေမန်းရဲ့ နိုင်ငံရေး အနာဂတ်|work=ဘီဘီစီ|access-date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၅}}</ref> == ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်အပြီး အခြေအနေ == ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်ထဲသို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/04/120402_nainggnan_lin|title=NLD ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်အရွေးခံရသူ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၁၉ မတ် ၂၀၂၆|date=၂ ဧပြီ ၂၀၁၂}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာခွဲဝေမှု ! စဉ် ! ပါတီ ! အမတ်နေရာ ! ပြောင်းလဲမှု |- | ၁ | style="text-align:left;" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၂၁၂ | {{decrease}}၄၇ |- | ၂ | style="text-align:left;" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | ၃၇ | {{increase}}၃၇ |- | ၃ | style="text-align:left;" | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | ၁၈ | - |- | ၄ | style="text-align:left;" | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | ၁၂ | - |- | ၅ | style="text-align:left;" | [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ|ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ]] | ၉ | - |- | ၆ | style="text-align:left;" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု]] | ၈ | - |- | ၇ | style="text-align:left;" | [[မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] | ၃ | - |- | ၈ | style="text-align:left;" | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]] | ၃ | - |- | ၉ | style="text-align:left;" | [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]] | ၂ | - |- | ၁၀ | style="text-align:left;" | [[ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ]] | ၂ | - |- | ၁၁ | style="text-align:left;" | [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | ၂ | - |- | ၁၂ | style="text-align:left;" | [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | ၂ | - |- | ၁၃ | style="text-align:left;" | [[အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ|အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] | ၁ | - |- | ၁၄ | style="text-align:left;" | [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] | ၁ | - |- | ၁၅ | style="text-align:left;" | [[တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ|တအောင်း (ပလောင်) အမျိုးသားပါတီ]] | ၁ | - |- | ၁၆ | style="text-align:left;" | [[စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်|စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီပါတီ (ကချင်ပြည်နယ်)]] | ၁ | - |- | ၁၇ | style="text-align:left;" | တစ်သီးပုဂ္ဂလ | ၁ | - |- | ၁၈ | style="text-align:left;" | [[တပ်မတော်]] | ၁၁၀ | - |- | ၁၉ | style="text-align:left;" | လစ်လပ် | ၁၀ | {{increase}}၁၀ |- | colspan="4" style="text-align:left;" | '''မှတ်ချက်''' – နယ်မြေလုံခြုံရေး အခြေအနေကြောင့် ကချင်ပြည်နယ် (၅ နေရာ) နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် (၅ နေရာ) တွင် ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်ခဲ့ပါ။ |} == ပြီးဆုံးခြင်း == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သည် ၂၀၁၆ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် ၁၃ကြိမ်မြောက်ပုံမှန် အစည်းအဝေး နောက်ဆုံး ကျင်းပပြီးနောက် ပြီးဆုံး သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%95%E1%80%91%E1%80%99%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90/|title=ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်များ၏ အစည်းအဝေးများ ပြီးဆုံး|work=ဆင်ဟွာသတင်းဌာန|access-date=၁၉ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|archive-date=5 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240505235245/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%95%E1%80%91%E1%80%99%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90/|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] 6y5a33qdp29a9wyjl8z8p14bmnkp847 0 283208 1047226 1021293 2026-08-07T18:11:01Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-မြောက်များ +မြောက်မြား) 1047226 wikitext text/x-wiki [[File:GP11 coupe.JPG|thumb|ကျည်ဆန်အမျိုးမျိုး]] '''ကျည်ဆန်'''ဆိုသည်မှာ[[သေနတ်|သေနတ်များ]]၊ [[အမြောက်|အမြောက်မြား]]စသည်စစ်လက်နက်သုံး ကိရိယာအမျိုးမျိုးတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည့်ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။၎င်းကို ကျည်စေ့ သို့မဟုတ် ကျည်တောင့် ဟုလည်းခေါ်သည်။<ref>{{cite book | title=မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကျမ်း | author=မြန်မာစာအဖွဲ့ | year=၂၀၀၃ | page=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:စစ်လက်နက်]] [[Category:သေနတ်များ]] {{Mil-stub}} 08gllh3uuqy1ss2g6nor2xnicgdcj0g 0 283360 1047227 1021905 2026-08-07T18:11:11Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ပြဌာန်း +ပြဋ္ဌာန်း, -စျ +ဈ) 1047227 wikitext text/x-wiki '''ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း''' ({{Lang-en|Nationalization}}) ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂလိက သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီတစ်ခုခု၏ လက်ဝယ်ရှိသော ပိုင်ဆိုင်မှု၊ မြေယာ၊ စက်ရုံ၊ အဆောက်အအုံ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို နိုင်ငံတော် (သို့) အစိုးရက အတင်းအကျပ် သိမ်းယူပြီး ပြည်သူပိုင် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်ပိုင် ပစ္စည်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသိမ်းခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ဤသို့ သိမ်းယူရာတွင် မူလပိုင်ရှင်အား လျော်ကြေးငွေ ပေးအပ်ခြင်း ရှိ/မရှိမှာ နိုင်ငံ၏ ဥပဒေနှင့် မူဝါဒအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားတတ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အပြည့်အဝ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်းနှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်းဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်များမှာ မဟာဗျူဟာကျသော စက်မှုလုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံတော်က တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်ရန်၊ သဘာဝသယံဇာတများကို နိုင်ငံတော်၏လက်ဝယ်တွင် ထားရှိရန်၊ စီးပွားရေးကို ဗဟိုမှ စီမံခန့်ခွဲရန် သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များ၏ စီးပွားရေးအရင်းအမြစ်များကို ချေမှုန်းရန်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/money/nationalization |title=Nationalization |work=Encyclopædia Britannica |access-date=23 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260323163211/https://www.britannica.com/money/nationalization |archive-date=23 March 2026 |url-status=live }}</ref> ==မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း== မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း အစိုးရအဆက်ဆက်တွင် ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်းများ သိမ်းယူခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ဥပဒေမှများကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။အထူးသဖြင့်၁၉၆၂ ခုနှစ် [[ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း]] ဦးဆောင်သော စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းတွင် အကျယ်တဝင့်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး“[[မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်]]” ကျင့်သုံးခဲ့သည့် ကာလ (၁၉၆၂-၁၉၈၈) တွင် အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဘဏ်၊ ရေနံ၊ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်မှု၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဖျော်ဖြေရေးကဏ္ဍများအထိ ကျယ်ပြန့်စွာ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.globalsecurity.org/military/world/myanmar/ne-win-2.htm |title=Ne Win Military Rule - A Nationalized Economy |work=GlobalSecurity.org |access-date=23 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260323143600/https://www.globalsecurity.org/military/world/myanmar/ne-win-2.htm |archive-date=23 March 2026 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/burmese/lg/burma/2010/07/100702_privatisation |title=ပြည်သူပိုင် သိမ်းခံရသူတွေ ဘယ်လောက် နစ်နာ သလဲ |work=BBC Burmese |date=2 July 2010 |access-date=23 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260323153923/https://www.bbc.com/burmese/lg/burma/2010/07/100702_privatisation |archive-date=23 March 2026 |url-status=live }}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ် [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ]]စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဖွဲ့စည်းကာ “အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများ သိမ်းဆည်းခြင်း ဥပဒေ” ကိုထုတ်ပြန်ပြီး [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) နှင့် နီးစပ်သူများ၊ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) နှင့် ဆက်နွယ်သူများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဆက်တိုက်သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-continues-to-seize-homes-of-those-with-ties-to-nld-nug.html |title=Myanmar Junta Continues to Seize Homes of Those With Ties to NLD, NUG |work=The Irrawaddy |date=15 November 2021 |access-date=23 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250722075811/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-continues-to-seize-homes-of-those-with-ties-to-nld-nug.html |archive-date=22 July 2025 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |+ ! ခုနှစ် !! ဖြစ်ရပ် အကျဉ်း |- | ၁၉၄၈ || မြေယာအမျိုးသားပိုင်သိမ်းခြင်းအက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း (မြေယာအားလုံး နိုင်ငံတော်ပိုင်) |- | ၁၉၅၃ || မြေယာအမျိုးသားပိုင်သိမ်းခြင်းဥပဒေ ပထမအကြိမ် ပြင်ဆင် |- | ၁၉၆၂ || အာဏာသိမ်းပြီး ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ၈၁၄ ကျောင်း ပြည်သူပိုင်သိမ်း |- | ၁၉၆၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ || ဘဏ် ၃၁ ဘဏ် ပြည်သူပိုင်သိမ်း (နိုင်ငံခြားဘဏ် ၁၄ ခု၊ ပြည်တွင်းဘဏ် ၁၀ ခု) |- | ၁၉၆၃ အောက်တိုဘာ ၁၉ || "လုပ်ငန်းများ ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခြင်း ဥပဒေအသစ်" ပြဋ္ဌာန်း |- | ၁၉၆၃–၁၉၇၂ || စုစုပေါင်း လုပ်ငန်း ၁၅,၀၀၀ ခန့် ပြည်သူပိုင်သိမ်း |- | ၁၉၆၄ မေ ၁၇ || ၅၀ တန်နှင့် ၁၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများ တရာဝင်အဖြစ်မှရုပ်သိမ်းခြင်း (ငွေကြေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု – Demonetization) |- | ၁၉၆၄ || ကြေးမုံ၊ ဗိုလ်တထောင်၊ ဂါဒီယန်း နေ့စဉ် သတင်းစာများ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း |- | ၁၉၈၇ || မြန်မာနိုင်ငံ ကမ္ဘာ့ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံများ စာရင်းဝင် |- | ၁၉၉၀–၂၀၁၀ || နေဝင်းခေတ်က သိမ်းထားသော မြေယာ၊ အဆောက်အအုံ၊ စက်ရုံ၊ သတင်းစာတိုက်များ လေလံတင်ရောင်းချခြင်း (မူလပိုင်ရှင်များ ပြန်မရ) |- | ၂၀၂၁ မတ် ၈ || မဇ္ဈိမ၊ DVB၊ 7 Days ၊ Myanmar Now ၊ ရန်ကုန်ခေတ်သစ် အပါအဝင် သတင်းဌာန ၅ ခု ထုတ်ဝေခွင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၂၀၂၂ ဧပြီ ၂၆ || "အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများ သိမ်းဆည်းခြင်း ဥပဒေ" ထုတ်ပြန် (CRPH၊ NUG၊ PDF နှင့် ဆက်နွယ်သူများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများ သိမ်းဆည်းရန်) |- | ၂၀၂၂ အတွင်း || သတင်းဌာန ၁၄ ခုနှင့် စာပေတိုက်/ပုံနှိပ်တိုက် ၆ ခု လိုင်စင်ရုပ်သိမ်း (ဧရာဝတီ အပါအဝင်) |- | ၂၀၂၄ || Myanmar Witness အစီရင်ခံစာအရ သိမ်းဆည်းခံရသော ပစ္စည်းတန်ဖိုး ခန့်မှန်းခြေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၄ ဘီလီယံကျော် |} ===ဖဆပလ အစိုးရလက်ထက် (၁၉၄၈–၁၉၆၂)=== လွတ်လပ်ရေးရပြီးစကာလ (၁၉၄၈–၁၉၆၂) တွင် [[ဦးနု]] ဦးဆောင်သော [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်|ဖဆပလ]] အစိုးရသည် ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေး မူဝါဒကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ထိုမူဝါဒ၏ အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်းများမှာ မြေယာပြုပြင်ရေး၊ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်းနှင့် ဆိုရှယ်လစ်စက်မှုစီမံကိန်းများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.globalsecurity.org/military/world/myanmar/government-1948-62-2.htm |title=Myanmar Government, 1948–1962 – Economic Policy |work=GlobalSecurity.org |access-date=23 March 2026 }}</ref> ===မြေယာအမျိုးသားပိုင်သိမ်းခြင်းအက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း (၁၉၄၈)=== [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇)]]၏ အခန်း (၁) ပုဒ်မ (၂၃) နှင့် (၂၄) တွင် “မြေယာအားလုံး၏ နောက်ဆုံးပိုင်ရှင်မှာ နိုင်ငံတော်ဖြစ်သည်” ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="constitution1947">၁၉၄၇ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ။</ref>ယင်းအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ၁၉၄၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် "မြေယာအမျိုးသားပိုင်သိမ်းခြင်းအက်ဥပဒေ" (Land Nationalization Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>မြေယာအမျိုးသားပိုင်သိမ်းခြင်းအက်ဥပဒေ၊ ၁၉၄၈ (အက်ဥပဒေအမှတ် ၂၆၊ ၁၉၄၈)။</ref>ဤဥပဒေသည် မြေရှင်ကြီးများ၏ လက်ဝယ်ရှိ မြေယာများကို အစိုးရမှ သိမ်းယူပြီး လယ်သမားတစ်ဦးလျှင် အများဆုံး ၂၀ ဟက်တာ (ဧက ၅၀ ခန့်) အထိ ခွဲဝေပေးအပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ၎င်းအက်ဥပဒေကို ပထမအကြိမ် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် မြေယာအမျိုးသားပိုင်သိမ်းခြင်း (ပြင်ဆင်ရေး) အက်ဥပဒေ (Land Nationalization (Amendment) Act, 1953) အရ သိမ်းယူမည့် မြေယာအများဆုံးပမာဏနှင့် ဖြန့်ဝေမှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။<ref name="tun1968">Tun, Ohn. "Land Tenure in Burma." Journal of Southeast Asian Studies, vol. 2, no. 1, 1968, pp. 45–62.</ref> ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မြေယာအမျိုးသားပိုင်သိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာနကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း အကောင်အထည်ဖော်မှုမှာ နှေးကွေးခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ မြေဧက ၁.၃ သန်းခန့် သိမ်းယူခဲ့ရာတွင် ဧက ၅၈၇,၀၀၀ သာ လယ်သမား ၁၉၀,၀၀၀ ထံ ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် လယ်သမားစုစုပေါင်း၏ ၄၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ငှားရမ်းသူများအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။ ==ဆိုရှယ်လစ်ခေတ် (၁၉၆၂–၁၉၈၈)== ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]ဦးဆောင်သော [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးကောင်စီ|တော်လှန်ရေးကောင်စီက]] [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပြီးနောက်]] [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်|မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်]] ဖြင့်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://my.wikipedia.org/wiki/၁၉၆၂_မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခြင်း |title=၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း |website=မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား |access-date=24 March 2026 }}</ref>အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၁၉၆၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ တွင် နိုင်ငံတကာဘဏ် ၁၄ ခုနှင့် ပြည်တွင်းပုဂ္ဂလိကဘဏ် ၁၀ ခု အပါအဝင် ဘဏ် ၃၁ ခုကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားဘဏ်များအား မူလရင်းနှီးငွေကိုသာ လျော်ကြေးပေးခဲ့ပြီး အမြတ်ငွေများအတွက် လျော်ကြေးမပေးခဲ့ပေ။ သိမ်းဆည်းရမိမှုတန်ဖိုး ကျပ်သန်း ၈၉၆ အနက် လျော်ကြေး ကျပ်သန်း ၃၀.၄ သာ ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ဘဏ်များကို ပြည်သူ့ဘဏ် အမှတ် (၁) မှ (၃၁) အထိ အမည်ပြောင်းကာ စစ်ဘက်အရာရှိများ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ပြည်သူပိုင်သိမ်းမှုကို ကန့်ကွက်သည့် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်[[အောင်ကြီး]] နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ (၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလည်ပတ်ခဲ့သော ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင် [[:en:Nikita Khrushchev| နီကီတာ ခရူးရှော့ဗ်]]ကလည်း ပြည်သူပိုင်သိမ်းဆည်းခြင်းများ မပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ဖူးသည်။) သို့သော်လည်း အစိုးရသည် မိမိ၏ ပြည်သူပိုင်သိမ်းရေး မူဝါဒကို ဆက်လက် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ အရင်းရှင်စနစ်ကို အမြစ်ပြတ် ချေမှုန်းရန်နှင့် အလုပ်သမားလူတန်းစား၏ အောင်ပွဲအတွက်ဟူသော ရည်မှန်းချက်ဖြင့် “ဆိုရှယ်လစ်” ဘဏ်စနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ယင်းစနစ် စတင်ပြီး နှစ် ၂၄ အကြာ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဖွံ့ဖြိုးမှု အနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံများ စာရင်းဝင်ခဲ့ရသည်။ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခံရပြီး နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်အကြာမှသာ နိုင်ငံခြားဘဏ်များကို ဘဏ်ခွဲများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.globalsecurity.org/military/world/myanmar/ne-win-2.htm |title=Ne Win Military Rule - A Nationalized Economy |work=GlobalSecurity.org |access-date=23 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260323143600/https://www.globalsecurity.org/military/world/myanmar/ne-win-2.htm |archive-date=23 March 2026 |url-status=live }}</ref><ref name="Irrawaddy2020">{{cite web |url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/gen-ne-win-seized-domestic-international-banks-myanmar.html |title=When Gen. Ne Win Seized Domestic and International Banks in Myanmar |work=The Irrawaddy |date=23 February 2020 |access-date=23 March 2026 }}</ref><ref name="KhrushchevBurma1960">{{cite web |url=https://www.net-film.ru/en/film-5343/ |title=Nikita Khrushchev in Burma |publisher=Central Studio for Documentary Film (CSDF) |date=1960 |website=NET-FILM |access-date=23 March 2026 }}</ref> ထို့နောက် ၁၉၆၃ အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်တွင် "လုပ်ငန်းများ ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခြင်း ဥပဒေအသစ်"ကိုပြဋ္ဌာန်းကြေညာခဲ့ပြီးနောက် စီးကရက်ကုမ္ပဏီများ၊ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများ၊ ဆပ်ပြာချက်လုပ်ငန်းများ၊ ထီးစက်လုပ်ငန်းစသည့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ပုံနှိပ်စက်များ၊ပုဂ္ဂလိကကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ၈၁၄ ကျောင်း၊ သာသနာပြုဆေးရုံများ၊ ရုပ်ရှင်ရုံများစသည့် အားလုံးကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ဗြိတိသျှပိုင်Imperial Chemical Industries (ICI)ကုမ္ပဏီ၊ [[ဘီအိုစီ]]ကုမ္ပဏီ၊နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ပွဲရုံများ၊ လက်လီလက်ကားဆိုင်များ၊ သမဝါယမဆိုင်များ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ကိုလည်း ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့သည်။ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကော်ပိုရေးရှင်း (လုပ်ငန်း ၄၂ ခု)BEDCနှင့် DSI လုပ်ငန်းများ၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ် မေ ၁၇ ရက်တွင် ကျပ် ၅၀ တန်နှင့် ၁၀၀ တန် ငွေစက္ကူအားလုံးကို တရားမဝင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည် (ဤသည်မှာ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်းထက် ငွေကြေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု – demonetization – သဘောသက်ရောက်သည်)။၁၉၆၄ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့၌ နေရှင်းသတင်းစာ ရပ်စဲသွားခဲ့ပြီး ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့၌ [[ကြေးမုံ သတင်းစာ]]၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့၌ [[ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ]]၊ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့၌ [[ဂါဒီယန်း နေ့စဉ် သတင်းစာ]] များကိုပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အတွင်း စုစုပေါင်း လုပ်ငန်းပေါင်း ၁၅,၀၀၀ ခန့် ပြည်သူပိုင်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref><ref name="BritannicaBWS">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Myanmar/The-Burmese-Way-to-Socialism |title=Myanmar – The Burmese Way to Socialism |website=Encyclopaedia Britannica |date=2023 |access-date=23 March 2026 }}</ref><ref name="NeWinWiki">{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ne_Win |title=Ne Win |website=Wikipedia |publisher=Wikimedia Foundation |author=Wikipedia contributors |date=2024 |access-date=23 March 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/2013/07/ICJ-Bulletin-17-1963-eng.pdf |title=Bulletin of the International Commission of Jurists No. 17 (December 1963) |work=Bulletin of the International Commission of Jurists |publisher=International Commission of Jurists |date=December 1963 |access-date=23 March 2026 |format=PDF }}</ref><ref>{{cite web |url=https://ispmyanmarpeacedesk.com/cool_timeline/ |title=တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရခေတ် (March 2, 1962) |work=ISP Myanmar Peace Desk |access-date=23 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022042023/https://ispmyanmarpeacedesk.com/cool_timeline/ |archive-date=22 October 2020 |url-status=dead }}</ref><ref name="ILM1964">{{cite web |url=https://doi.org/10.1017/S0020782900055832 |title=Burma Industries Nationalization Law (1963) |work=International Legal Materials |publisher=Cambridge University Press |date=1964 |access-date=23 March 2026 }}</ref><ref name="MyanmarBanking2018">{{cite web |url=https://www.encyclopedia.com/places/asia/myanmar-political-geography/myanmar |title=Myanmar – Banking and Securities |website=Encyclopedia.com |date=2018 |access-date=23 March 2026 }}</ref> ===နဝတ/နအဖ ခေတ် (၁၉၈၈-၂၀၁၁)=== ၁၉၈၈ ခုနှစ် [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]အပြီးတွင် [[တပ်မတော်]]က[[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးကောင်စီ]] အဖြစ် အာဏာပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (နဝတ) နှင့် နောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] (နအဖ) တို့သည် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။၁၉၆၂ခုနှစ် [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်]]ရဲ့ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]တွင် ပြည်သူပိုင်သိမ်းခံခဲ့ရသော မြေယာများ၊ အဆောက်အအုံများ၊ စက်ရုံများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ၊ သတင်းစာတိုက်များ ကို ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ၂၀၁၀ခုနှစ် ဝန်းကျင်အထိ ပြန်လည်ရောင်းချခြင်း၊ လေလံဆွဲခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း မူလပိုင်ရှင်များ ပြန်လည်ရယူနိုင်ခွင့် မရှိခဲ့ပေ။ ထိုအပြင် သိမ်းယူစဉ်ကာလကတန်ဖိုးထက် သိန်းထောင်ချီပေး၍ဝယ်ယူခဲ့ရသည်။စက်ရုံအများအပြားကိုလည်းစစ်တပ်နှင့် နီးစပ်သူများ၊ စစ်ဘက်အရာရှိဟောင်းများထံ လွှဲပြောင်းပေးခြင်း သို့မဟုတ် လေလံတင်ရောင်းချခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name="Steinberg2012">{{cite web |url=https://www.brookings.edu/articles/state-owned-enterprises-and-the-future-of-the-myanmar-economy/ |title=State-Owned Enterprises and the Future of the Myanmar Economy |author=David I. Steinberg |work=Brookings Institution |date=2012 |access-date=23 March 2026 }}</ref><ref name="Crispin2015">{{cite web |url=https://foreignpolicy.com/2015/10/29/the-great-burmese-fire-sale-myanmar-privatization/ |title=The Great Burmese Fire Sale |author=Shawn W. Crispin |work=Foreign Policy |date=29 October 2015 |access-date=23 March 2026 }}</ref><ref name="Hunt2012">{{cite web |url=https://thediplomat.com/2012/01/economy-key-to-burmas-democracy/ |title=Economy Key to Burma’s Democracy |author=Luke Hunt |work=The Diplomat |date=January 2012 |access-date=23 March 2026 }}</ref> == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် တတိယအကြိမ် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပြီးနောက်]] [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (စစ်ကောင်စီ) သည် နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များနှင့် ဆက်နွယ်သည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပစ်မှတ်ထား သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ === အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများ သိမ်းဆည်းရေး ဥပဒေ (၂၀၂၂) === ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီသည် '''“အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများ သိမ်းဆည်းခြင်း နှင့် ဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ”''' ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.moi.gov.mm/moi:zg/news/1000 |title=အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများ သိမ်းဆည်းခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ ထုတ်ပြန်ခြင်း |publisher=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ |date=26 April 2022 |language=Burmese }}</ref>ဤဥပဒေအရ စစ်ကောင်စီက “အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်း” ဟု သတ်မှတ်ထားသော [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]](CRPH)၊ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG)၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်နွယ်သူများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ ငွေကြေး၊ မြေ၊ အိမ်ခြံမြေ၊ မော်တော်ယာဉ်၊ ကုမ္ပဏီရှယ်ယာများကို နိုင်ငံတော်က သိမ်းဆည်းနိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref name="RFA2022_1">{{cite web |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/confiscations-06082022172537.html |title=Nearly 600 Properties Seized by Junta Over Alleged Ties to Armed Resistance |author=Radio Free Asia |date=8 June 2022 |work=Radio Free Asia (RFA) |access-date=23 March 2026 }}</ref><ref name="RFA2022_2">{{cite web |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/properties-11222022171501.html |title=Nearly 800 Properties Seized by Junta Over Alleged Ties to Armed Resistance |author=Radio Free Asia |date=22 November 2022 |work=Radio Free Asia (RFA) |access-date=23 March 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-continues-to-seize-homes-of-those-with-ties-to-nld-nug.html |title=Myanmar Junta Continues to Seize Homes of Those With Ties to NLD, NUG |work=The Irrawaddy |date=15 November 2021 |access-date=23 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250722075811/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-continues-to-seize-homes-of-those-with-ties-to-nld-nug.html |archive-date=22 July 2025 |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး တစ်လအကြာ မတ်လ ၈ ရက်နေ့ မှာ ပြည်တွင်းအခြေစိုက် သတင်းဌာန ငါးခုဖြစ်တဲ့ [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|Mizzima]]၊ [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ|DVB]]၊ [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|7 Days]]၊ [[မြန်မာနောင်း|Myanmar Now ]]နဲ့ [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|Yangon Khit Thit Media]]စတဲ့ သတင်းဌာနတွေ ပထမဆုံး ထုတ်ဝေခွင့် ပိတ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် မြစ်ကြီးနားဂျာနယ်၊ The 74 Media၊ တာချီလိတ်သတင်းအေဂျင်စီ၊ Delta News Agency၊ ဇေယျာတိုင်း(မ်)သတင်းအေဂျင်စီ၊ ကမာရွတ်သတင်းဌာန၊ ကန္တာရဝတီ တိုင်း(မ်)၊ မွန်သတင်း အေဂျင်စီနဲ့ [[ဧရာဝတီသတင်းဌာန]]အားသတင်းထုတ်ဝေခွင့်လိုင်စင် ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။ရုံးခန်းများကိုလည်း ရှာဖွေခံရပြီး ပုံနှိပ်စက်များ သိမ်းဆည်းခံရသည်။အာဏာသိမ်း လ ၂၀ ကျော်အတွင်း လိုင်စင်ပိတ်သိမ်းခံရတဲ့ သတင်းဌာန ၁၄ ခုအထိ ရှိလာပြီး နောက်ထပ် စာပေတိုက်လေးခုနဲ့ ပုံနှိပ်တိုက်နှစ်ခု၊ စုစုပေါင်း ခြောက်ခုကိုလည်း စစ်ကောင်စီဘက်က ထုတ်ဝေခွင့် ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/irrawaddy-news-license-bans-10312022064946.html |title=ဧရာဝတီသတင်းဌာန လိုင်စင်ပိတ်သိမ်းခံရ |work=RFA Burmese |date=31 October 2022 |access-date=24 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260323173532/https://www.rfa.org/burmese/program_2/irrawaddy-news-license-bans-10312022064946.html |archive-date=24 March 2026 |url-status=live }}</ref> === သိမ်းဆည်းခံရသော ပစ္စည်းတန်ဖိုး === Myanmar Witness အဖွဲ့၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် စစ်တမ်းတစ်ခုအရ စစ်ကောင်စီသည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ပစ္စည်း (မြေ၊ အိမ်၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း) များကို သိမ်းဆည်းခြင်းအားဖြင့် ခန့်မှန်းတန်ဖိုး '''အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၄ ဘီလီယံ'''ကျော်ရှိကြာင်းဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="myanmarwitness2024">{{cite web |url=https://www.myanmarwitness.org/post/asset-seizures-by-the-myanmar-military-since-the-2021-coup |title=Asset Seizures by the Myanmar Military Since the 2021 Coup |author=Myanmar Witness |date=2024 |work=Myanmar Witness }}</ref> == ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးဥပဒေ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်းများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် '''ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးအက်ဥပဒေ''' (အက်ဥပဒေအမှတ်-၈၃/၁၉၄၇) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ဤဥပဒေကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် အတည်ဖြစ်သည်။ ဥပဒေ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ “ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်း” ဆိုသည်မှာ ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်၊ လေတပ်တို့က ပိုင်ဆိုင်သည့် သို့မဟုတ် ယင်းတို့အား လွှဲအပ်ထားသည့် ပစ္စည်းများ၊ သို့မဟုတ် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ သို့မဟုတ် ဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တို့က ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းများကို ဆိုသည်။<ref name="law1947">မြန်မာနိုင်ငံအက်ဥပဒေအမှတ်-၈၃/၁၉၄၇. [https://my.wikisource.org/wiki/ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးအက်ဥပဒေ "ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးအက်ဥပဒေ."] ဝီကီရင်းမြစ်။</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်]] * [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [https://www.burmalibrary.org/en/ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သတင်း ဆောင်းပါးများ] * [https://www.myanmarwitness.org/ Myanmar Witness] * [https://dataformyanmar.org/ Data for Myanmar] ==ကိုးကားချက်== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] {{တပ်မတော်}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} li0v56ha55ni757kjoieipvo41lnq7l 0 283387 1047228 1023633 2026-08-07T18:11:21Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047228 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်}} '''အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Bill Committee of the Amyotha Hluttaw''') သည် မြန်မာ့ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သော [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ အမြဲတမ်းကော်မတီ (၄) ရပ်အနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=3785232B9F883CEA4AFFA28AFF955280?lawordSn=1045|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ဆိုင်ရာနည်းဥပဒေများ|work=နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီနည်းဥပဒေများအမှတ် ၆/၂၀၁၀|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.gnlm.com.mm/amyotha-hluttaw-forms-bill-committee-public-accounts-committee-hluttaw-rights-committee-vetting-committee/|title=Amyotha Hluttaw forms Bill Committee, Public Accounts Committee, Hluttaw Rights Committee, Vetting Committee|work=The Global News Light of Myanmar|access-date=25 March 2026|date=25 March 2026}}</ref> လက်ရှိ ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ မှာ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အမှတ် (၂) ဒေါ်နွယ်နွယ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အမှတ် (၇) [[ဇင်မင်းထက်|ဦးဇင်မင်းထက်]] က တာဝန်ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == အဆိုပါကော်မတီကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပုံမှန်အစည်းအဝေး၏ ဒုတိယနေ့ဖြစ်သော ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများအရ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များဖြင့် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ကော်မတီ၏ သက်တမ်းကို အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ သက်တမ်းအတိုင်း(၅)နှစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤကော်မတီ၏ အဓိကတာဝန်မှာ အမျိုးသားလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းလာသော ဥပဒေကြမ်းများကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ကိုက်ညီမှု ရှိ၊ မရှိ စိစစ်ရန်၊ ပြည်သူလူထု၏ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှု၍ လိုအပ်သော ပြင်ဆင်ချက်များ၊ ဖြည့်စွက်ချက်များ ပြုလုပ်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ စိစစ်တွေ့ရှိချက်များကို လွှတ်တော်သို့ အစီရင်ခံစာတင်သွင်းရန်ဖြစ်သည်။ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီသည် လွှတ်တော်သက်တမ်းတစ်ရပ်အတွင်း ဥပဒေပြုရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ချောမွေ့စေရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများ၊ ဥပဒေပညာရှင်များနှင့် ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရသည့် အရေးကြီးသော ကော်မတီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ == ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် == [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] သည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယမြောက်နေ့ဖြစ်သော ၂၀၁၁ ခုနှစ်မတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ [[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] က ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2011/MA2011-03-02.pdf?__cf_chl_rt_tk=70eoMCyNqT9.n0YGVvfFE0ciymh7r69vr8k3.YN3_Mw-1774264130-1.0.1.1-sTfDnycrlEz2a1ZC9iXkgDA92pIUXC5qGCZDddoSCU8|title=ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ၊အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ(၅)နှင့်(၆)|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၆|date=၂ မတ် ၂၀၁၁}}</ref>ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ သည် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ [[မြညိမ်း|ဦးမြညိမ်း]] ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဥပဒေမူကြမ်း ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်း |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-6262.html |access-date=2026-03-30 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%; text-align:center;" |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[မြညိမ်း|ဦးမြညိမ်း]]|| '''ဥက္ကဋ္ဌ''' || ရန်ကုန် (၇) || USDP || |- | ၂ || ဦးစံထွန်း || '''အတွင်းရေးမှူး''' || ကချင် (၁၁) || USDP || |- | ၃ || ဦးခက်ထိန်နန် || အဖွဲ့ဝင် || ကချင် (၁) || USDP || |- | ၄ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]|| အဖွဲ့ဝင် || ကရင် (၆) || USDP || |- | ၅ || ဦးမန်းအောင်တင်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || ကရင် (၁၂) || USDP || |- | ၆ || ဦးဆွန်ဒုတ်ကျင့် || အဖွဲ့ဝင် || ချင်း (၆) || USDP || |- | ၇ || ဒေါက်တာလှသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || မွန် (၆) || USDP || |- | ၈ || ဦးသန်းမြင့် || အဖွဲ့ဝင် || တနင်္သာရီ (၁၀) || USDP || |- | ၉ || ဦးမြင့်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပဲခူး (၁၀) || USDP || |- | ၁၀ || ဦးစိုးမြင့် || အဖွဲ့ဝင် || မကွေး (၆) || USDP || |- | ၁၁ || ဦးဇော်မြင့်ဖေ || အဖွဲ့ဝင် || မန္တလေး (၅) || USDP || |- | ၁၂ || ဒေါက်တာမြတ်ဉာဏစိုး || အဖွဲ့ဝင် || ရန်ကုန် (၄) || NDF || |- | ၁၃ || ဦးတင်ယု || အဖွဲ့ဝင် || ရန်ကုန် (၁၁) || USDP || |- | ၁၄ || ဦးကျော်ထွန်းအောင် || အဖွဲ့ဝင် || ရခိုင် (၅) || RNDP || |- | ၁၅ || [[ဆိုင်ပေါင်းနပ်|ဦးဆိုင်ပေါင်းနပ်]] || အဖွဲ့ဝင် || ရှမ်း (၁၂) || SNDP || |} == ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် == အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပုံမှန်အစည်းအဝေးအစ ဒုတိယနေ့ဖြစ်သော ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်နေ့၌ အဖွဲ့ဝင် (၁၅) ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/02/160204_parliament_committees|title=လွှတ်တော်နှစ်ရပ်မှာ ကော်မတီတွေ စဖွဲ့|work=ဘီဘီစီ|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/133982|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ကော်မတီများ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း|work=DVB|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%; text-align:center;" |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || '''ဦးဇော်မင်း''' || '''ဥက္ကဋ္ဌ''' || စစ်ကိုင်း (၆) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၂ || '''ဒေါက်တာမြတ်ဉာဏစိုး''' || '''အတွင်းရေးမှူး''' || ရန်ကုန် (၄) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၃ || ဦးအောင်ကြည်ညွန့် || အဖွဲ့ဝင် || မကွေး (၄) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၄ || ဦးသိန်းလွင် || အဖွဲ့ဝင် || ကချင် (၁၀) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၅ || ဒေါ်ကျိန်ငိုက်မန် || အဖွဲ့ဝင် || ချင်း (၇) || [[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ZCD]] || အမျိုးသမီး |- | ၆ || ဒေါ်နွယ်နွယ်အောင် || အဖွဲ့ဝင် || မွန် (၂) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || အမျိုးသမီး |- | ၇ || ဦးကျော်ကျော် || အဖွဲ့ဝင် || ရခိုင် (၄) || [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ|ANP]] || |- | ၈ || ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်အေး || အဖွဲ့ဝင် || တပ်မတော်သား || - || |- | ၉ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]|| အဖွဲ့ဝင် || ကရင်(၆)|| USDP|| အမျိုးသမီး |- | ၁၀ || (ရှာဖွေဆဲ) || အဖွဲ့ဝင် || || || |- | ၁၁ || (ရှာဖွေဆဲ) || အဖွဲ့ဝင် || || || |- | ၁၂ || (ရှာဖွေဆဲ) || အဖွဲ့ဝင် || || || |- | ၁၃ || (ရှာဖွေဆဲ) || အဖွဲ့ဝင် || || || |- | ၁၄ || (ရှာဖွေဆဲ) || အဖွဲ့ဝင် || || || |- | ၁၅ || (ရှာဖွေဆဲ) || အဖွဲ့ဝင် || || || |} ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက် တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ရုံး၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၂/၂၀၁၇ ဖြင့် ကော်မတီဝင်များကို အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ဤပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးဇော်မင်းနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဒေါက်တာမြတ်ဉာဏစိုးတို့က ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ အဖွဲ့ဝင်များထဲတွင် အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ် (၄) ဦးနှင့် တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် (၁) ဦးတို့ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://data.opendevelopmentmyanmar.net/my/dataset/cff5f995-5da0-49b2-8862-a66b79082e72/resource/9f7c8257-d52a-4d11-bf1a-40c3d65070cf/download/70-35.pdf|title=ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=အမျိုးသားလွှတ်တော်ရုံး၊အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၂၂/၂၀၁၇|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၆|date=၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၇}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%; text-align:center;" |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးဇော်မင်း || '''ဥက္ကဋ္ဌ''' || စစ်ကိုင်း (၆) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၂ || ဒေါက်တာမြတ်ဉာဏစိုး || '''အတွင်းရေးမှူး''' || ရန်ကုန် (၃) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၃ || ဦးအောင်ကြည်ညွန့် || အဖွဲ့ဝင် || မကွေး (၄) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၄ || ဦးသိန်းလွင် || အဖွဲ့ဝင် || ကချင် (၁၀) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၅ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]|| အဖွဲ့ဝင် || ကရင် (၆) || USDP || အမျိုးသမီး |- | ၆ || ဒေါ်ကျိန်ငိုက်မန် || အဖွဲ့ဝင် || ချင်း (၇) || [[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ZCD]] || အမျိုးသမီး |- | ၇ || ဦးလားလ်မင်းထန် || အဖွဲ့ဝင် || ချင်း (၁၀) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၈ || ဒေါက်တာမျိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || ကရင် (၁၀) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၉ || ဒေါ်နွယ်နွယ်အောင် || အဖွဲ့ဝင် || မွန် (၂) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || အမျိုးသမီး |- | ၁၀ || ဒေါ်လှဌေး (ခ) ဒေါ်အုန်းကြည် || အဖွဲ့ဝင် || မန္တလေး (၄) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || အမျိုးသမီး |- | ၁၁ || ဦးစိုင်းထွန်းအောင် || အဖွဲ့ဝင် || ရှမ်း (၂) || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|SNLD]] || |- | ၁၂ || ဦးကျော်ကျော် || အဖွဲ့ဝင် || ရခိုင် (၄) || [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ|ANP]] || |- | ၁၃ || ဦးအောင်သိန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပဲခူး (၁၂) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၁၄ || ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်အေး || အဖွဲ့ဝင် || တပ်မတော်သား || ဗိုလ်မှူးချုပ် တင့်လွင် (၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ ၌ အစားထိုးဝင်ရောက်လာ) || |} အမျိုးသားလွှတ်တော်ရုံး၏ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၈ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၈/၂၀၂၀ အရ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ဦးကျော်ကျော် အစား ဦးကျော်ကျော်ဝင်းအား အောက်ပါအတိုင်း အစားထိုးပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%; text-align:center;" |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးဇော်မင်း || ဥက္ကဋ္ဌ || စစ်ကိုင်း (၆) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၂ || ဒေါက်တာမြတ်ဉာဏစိုး || အတွင်းရေးမှူး || ရန်ကုန် (၃) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၃ || ဦးအောင်ကြည်ညွန့် || အဖွဲ့ဝင် || မကွေး (၄) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၄ || ဦးသိန်းလွင် || အဖွဲ့ဝင် || ကချင် (၁၀) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၅ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]|| အဖွဲ့ဝင် || ကရင် (၆) || USDP || အမျိုးသမီး |- | ၆ || ဒေါ်ကျိန်ငိုက်မန် || အဖွဲ့ဝင် || ချင်း (၇) || [[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ZCD]] || အမျိုးသမီး |- | ၇ || ဦးလားလ်မင်းထန် || အဖွဲ့ဝင် || ချင်း (၁၀) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၈ || ဒေါက်တာမျိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || ကရင် (၁၀) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၉ || ဒေါ်နွယ်နွယ်အောင် || အဖွဲ့ဝင် || မွန် (၂) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || အမျိုးသမီး |- | ၁၀ || ဒေါ်လှဌေး (ခ) ဒေါ်အုန်းကြည် || အဖွဲ့ဝင် || မန္တလေး (၄) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || အမျိုးသမီး |- | ၁၁ || ဦးစိုင်းထွန်းအောင် || အဖွဲ့ဝင် || ရှမ်း (၂) || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|SNLD]] || |- | ၁၂ || '''ဦးကျော်ကျော်ဝင်း''' || အဖွဲ့ဝင် || ရခိုင် (၈) || [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ|ANP]] || အသစ်အစားထိုး |- | ၁၃ || ဦးအောင်သိန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပဲခူး (၁၂) || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၁၄ || ဗိုလ်မှူးချုပ် တင့်လွင် || အဖွဲ့ဝင် || တပ်မတော်သား || - || |} == တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် == [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် အဖွဲ့ဝင် (၁၅) ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဤအကြိမ် ဖွဲ့စည်းမှု၏ ထူးခြားချက်မှာ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အမျိုးသမီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါ်နွယ်နွယ်ဦးက စတင်တာဝန်ယူခြင်းနှင့်အတူ ကော်မတီဝင်များထဲတွင် အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ် (၄) ဦးအထိ (တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် အပါအဝင်) ပါဝင်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၃) ဦးကိုလည်း ကော်မတီအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310714|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီအား အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါ်နွယ်နွယ်ဦးနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးဇင်မင်းထက်တို့အား တာဝန်ပေးအပ်ရန် လျာထား |work=Eleven Media Group|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81123|title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%; text-align:center;" |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || '''ဒေါ်နွယ်နွယ်ဦး''' || '''ဥက္ကဋ္ဌ''' || ဧရာဝတီ (၂) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| အမျိုးသမီး |- | ၂ || [[ဇင်မင်းထက်|ဦးဇင်မင်းထက်]]|| '''အတွင်းရေးမှူး''' || ပဲခူး (၇) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| |- | ၃ || ဦးလှသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပဲခူး (၁၀) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| |- | ၄ || ဦးရှားရယ် || အဖွဲ့ဝင် || ကယား (၁) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| |- | ၅ || ဦးသန်းထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || ရခိုင် (၃) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| |- | ၆ || ဒေါ်ဇင်ပပဦး || အဖွဲ့ဝင် || ဧရာဝတီ (၁၁) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| အမျိုးသမီး |- | ၇ || ဦးခိုင်ဝင်းအောင် || အဖွဲ့ဝင် || ဧရာဝတီ (၃) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| |- | ၈ || ဦးဟိန်းမင်းဦး || အဖွဲ့ဝင် || မန္တလေး (၃) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| |- | ၉ || ဦးမိုးမြင့် || အဖွဲ့ဝင် || တနင်္သာရီ (၅) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| |- | ၁၀ || ဦးအေးပိုင် || အဖွဲ့ဝင် || ရန်ကုန် (၆) || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]|| |- | ၁၁ || ဒေါ်ကျိန်ငိုက်မန် || အဖွဲ့ဝင် || ချင်း (၁၁) || [[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ|ZNP]]|| အမျိုးသမီး |- | ၁၂ || ဦးစိုးကြည် || အဖွဲ့ဝင် || တနင်္သာရီ (၁၁) || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]]|| |- | ၁၃ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်သောင်း || အဖွဲ့ဝင် || တပ်မတော်သား || - || |- | ၁၄ || ဗိုလ်မှူးကြီး လှိုင်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || တပ်မတော်သား || - || |- | ၁၅ || ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဖြိုးဖြိုးဝေ || အဖွဲ့ဝင် || တပ်မတော်သား || - || အမျိုးသမီး |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော်]] 6lr3b130z5wfvwz341fzw8ahh1czkhq 0 283495 1047229 1022775 2026-08-07T18:11:31Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047229 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ဆိုင်ပေါင်းနပ် | native_name = Tax Sai Pao Nap | image = | caption = | office = [[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ | term_start = ၂ ဧပြီ ၂၀၂၀ | term_end = ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | office1 = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | term_start1 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | term_end1 = ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ | constituency1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁၂) | predecessor1 = [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | successor1 = ဦးစိုင်းစံအောင် (USDP)<br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} |majority1= မဲ ၂၃,၅၄၂ <br>{{small|(၉၃.၂၅ရာခိုင်နှုန်း)}} | office2 = [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး | term_start2 = ၂ ဇွန် ၂၀၁၀ | term_end2 = ၂ ဧပြီ ၂၀၂၀ | party = [[ဝ အမျိုးသားပါတီ]](၂၀၂၀-၂၀၂၁) | otherparty = [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (၂၀၁၀-၂၀၂၀) | birth_date = {{Birth date|1951|12|20}} | birth_place = [[မိုင်းမောမြို့နယ်|မိုင်းမောမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | death_date = {{Death date and age|2026|3|24|1951|12|20}} | death_place = [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | religion = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | spouse = ဒေါ်အစ်ဆိုက် | parents = ဦးညီနပ် (ခေါ်) ဦးတလမ်နပ် (ဖခင်)<br />ဒေါ်ယေနန်း (မိခင်) | education = B.A., H.G.P, DIL, DIR, DBL | occupation = ရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးသမား | footnotes = }} '''ဦးဆိုင်ပေါင်းနပ်''' (၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၁ – ၂၄ မတ် ၂၀၂၆) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား [[ဝလူမျိုး|ဝ]] နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ရှေ့နေတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အထိ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁၂) [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ]] အဖွဲ့ဝင် နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားရေးရာကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="uec2">{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=lSjxoRBj7DVIDiq1807opmijD46J8GR2fsjWDq6d1lk%3D|title=နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုထားခြင်းကို ပယ်ဖျက်၍ ပါတီအား ဖျက်သိမ်းခြင်း|date=၆ ဧပြီ ၂၀၂၀|accessdate=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၀|publisher=[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]|archive-date=25 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925192246/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=lSjxoRBj7DVIDiq1807opmijD46J8GR2fsjWDq6d1lk%3D}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးဆိုင်ပေါင်းနပ်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ [[မိုင်းမောမြို့နယ်|မိုင်းမောမြို့]]၌ အဖ ဦးညီနပ် (ခေါ်) ဦးတလမ်နပ် နှင့် အမိ ဒေါ်ယေနန်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မွေးချင်းမောင်နှမများအနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မူလတန်းပညာကို စတင်သင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (B.A.) ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တွင် ဥပဒေပညာရပ်များ ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့ကာ H.G.P (အထက်တန်းရှေ့နေ)၊ DIL (နိုင်ငံတကာဥပဒေဒီပလိုမာ)၊ DIR (နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဒီပလိုမာ) နှင့် DBL (စီးပွားရေးဥပဒေဒီပလိုမာ) ဘွဲ့များကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=02AmyotharHluttaw.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=9583&token=fd383d60132223462ab1397e79d03be04d694929d77d8f3f9eeb64b4bf5359e1f447b641c72e24a18d2b4e100896c87e384f28654c657876eab0a64cfdf3fdc9|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၀၁၅ ခုနှစ်|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200538/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=02AmyotharHluttaw.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=9583&token=fd383d60132223462ab1397e79d03be04d694929d77d8f3f9eeb64b4bf5359e1f447b641c72e24a18d2b4e100896c87e384f28654c657876eab0a64cfdf3fdc9|url-status=dead}}</ref> == နိုင်ငံရေးနှင့် လွှတ်တော်လုပ်ငန်းများ == ၎င်းသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှစ၍ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မူကြမ်းရေးဆွဲရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ [[အမျိုးသားညီလာခံ]]တွင် တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ်ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ၂၀ဝ၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မူကြမ်းရေးဆွဲရေးကော်မရှင်တွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/261089|title=၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရာတွင် ပြင်ဆင်သင့် ပြင်ဆင်ထိုက်သည့် ပုဒ်မအချို့ကိုသာ ပြင်ဆင်နိုင်မည်ဟု ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက နိုင်ငံရေးပါတီ ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ပြောကြား|work=Eleven Media Group|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၉ မေ ၂၀၁၅}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီးနောက်<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=141.pdf&type=law&code=x&sno=954&token=28fc445711eb47f5c258bcbbcedbaa6c80d31f353db551ff9db671ff614527f0d9a357bd0d7e2871b166c2f51f19565d7fbbf892c26a5b62a3fddcf2be2887f6|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀|archive-date=5 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105055852/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=141.pdf&type=law&code=x&sno=954&token=28fc445711eb47f5c258bcbbcedbaa6c80d31f353db551ff9db671ff614527f0d9a357bd0d7e2871b166c2f51f19565d7fbbf892c26a5b62a3fddcf2be2887f6|url-status=dead}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားရေးရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီဝင်နှင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်ရေး ကော်မတီဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပန်ဆန်း၊ မိုင်းလားနှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ကျင်းပသော ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁၂) [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ထပ်မံဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ပြိုင်ဘက် ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြုကိုယ်စားလှယ် ဦးစိုင်းစံအောင် ကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/some-ethnic-parties-request-01252021053235.html|title=ရွေးကောက်ပွဲအငြင်းပွားမှုတွေ ဖြေရှင်းပြီးမှ လွှတ်တော်သစ်ခေါ်ဖို့ ရှမ်းနဲ့ကရင်ပါတီတချို့ တောင်းဆို|work=RFA|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ကျင်းပသည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁၁) [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ထပ်မံဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ပြိုင်ဘက် ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြုကိုယ်စားလှယ် ဦးအိုက်နပ် ကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/196649|title=၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူများ စိတ်ဝင်စားနိုင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ (ရှမ်းပြည်နယ်) - ၂|work=Eleven Media Group|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀}}</ref> == ဝေဖန်ခံရမှုနှင့် နုတ်ထွက်ခြင်း == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀]] မတိုင်မီ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၂ ရက်နေ့ တွင် [[ဝ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]၊ [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] နှင့် [[ဝ လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ဝလစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]တို့ ပူးပေါင်း၍ [[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] ကို စုစည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/wa-party-chairman-resigned-08252021064654.html|title=ဝေဖန်မှုကြောင့် နုတ်ထွက်သွားတဲ့ '၀' ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌနေရာမှာ ယာယီဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်|work=RFA|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် စစ်ကောင်စီအား ထောက်ခံသည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၂၈ ခု၏ ပူးတွဲထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပါတီဗဟိုကော်မတီ၏ သဘောထားမပါဘဲ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့မှုကြောင့် ဝလူငယ်များနှင့် လူထု၏ ကန့်ကွက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဝ အမျိုးသားပါတီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.shannews.org/archives/23885|title=“ဝ” အမျိုးသားပါတီ WNP ဒုဉက္ကဌကို ယာယီဉက္ကဌအဖြစ်တင်မြှောက်|work=သျှမ်းသံတော်ဆင့်|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၁}}</ref> == ဘဝနိဂုံး == ၎င်းသည် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်အစ်ဆိုက်နှင့်အတူ သားသမီး ၈ ဦး၊ မြေး ၁၃ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[လားရှိုးမြို့]]ရှိ နေအိမ်၌ အသက် ၇၇ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့ ကြာကန်နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်သင်္ချိုင်း၌ ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၁|၂၀၂၆}} [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] maxx7slya3lu1vuuilolv83dwdcwwv0 0 283548 1047230 1027270 2026-08-07T18:11:41Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-အိမ်မက် +အိပ်မက်) 1047230 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ဒေးဗစ်လိုင် | image = | caption = ဒေးဗစ်လိုင်၊ လျူဗာ ခုတလား ({{Lang-mrh|Lyuva Khutla}}) ပွဲတော်တွင် ဖျော်ဖြေနေစဉ် | birth_name = ဒေးဗစ်လိုင် (Thaupi) | birth_date = {{Birth date and age|1994|12|12}} | birth_place = [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | residence = ပြည်ပ (လက်ရှိ) | occupation = အဆိုတော်၊ တေးရေး | instrument = အသံ၊ ဂစ်တာ | genre = [[Pop]]၊ [[Rock]]၊ [[Soul]] | years_active = ၂၀၁၆–လက်ရှိ | religion = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | website = }} '''ဒေးဗစ်လိုင်''' ({{lang-en|David Lai}}, {{lang-mrh|David Lai(Thaupi)}}) (၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်ဖွား) သည် [[မရာလူမျိုး]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းတိုင်းရင်းသား]] [[ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်]] [[အဆိုတော်]]နှင့် [[တေးရေးဆရာ]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာ့ဂီတလောက]] တွင် ထူးခြားနက်ရှိုင်းသော အသံပါဝါနှင့် ခံစားချက်ပြင်းပြသည့် တေးသီချင်းများကြောင့် လူငယ်ပရိသတ်များအကြား အထူးရေပန်းစားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == အနုပညာလမ်းကြောင်း စတင်ခြင်း == ဒေးဗစ်လိုင်းသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် "[[အိပ်မက်ဆုံရာ (ရာသက်ပန်)]]" [[သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲ]] Season 2 တွင် အနိုင်ရရှိ (Winner) ခဲ့ပြီးနောက် [[ဂီတလောက]] သို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref name="Winner2016" /> ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် သီဆိုမှုများကြောင့် ပရိသတ်အသိအမှတ်ပြုမှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော "[[ချစ်နေသော်လည်း]]" ကို ဖြန့်ချိခဲ့ရာ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိခဲ့သည်။<ref name="Album2018" /> == အောင်မြင်မှုနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ == ဒေးဗစ်လိုင်းသည် ကိုယ်ပိုင်သီချင်းများသာမက နိုင်ငံတကာမှ နာမည်ကြီးသီချင်းများကို Cover ပြန်လည်သီဆိုရာတွင်လည်း ထူးချွန်သူဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် [[Adele]] နှင့် [[Ed Sheeran]] တို့၏ သီချင်းများကို ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းမှုများသည် ယူကျု ([[YouTube]]) ပလက်ဖောင်းပေါ်တွင် ကြည့်ရှုသူ သန်းနှင့်ချီ၍ ရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ၎င်း၏ YouTube Channel သည် Subscriber ၁ သန်းကျော် ရရှိထားသည့် အောင်မြင်သော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref name="YouTubeStats" /> == ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းနှင့် ဘဝအပြောင်းအလဲ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ဒေးဗစ်လိုင်းသည် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ပသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသော်လည်း ဂီတဖန်တီးမှုများကို ရပ်တန့်ခြင်းမရှိဘဲ အဝေးရောက်ဘဝ၏ လွမ်းမောဖွယ်ရာများနှင့် မျှော်လင့်ချက်များကို သီချင်းများမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်ဖန်တီးလျက်ရှိသည်။<ref name="ExileNews" /> == တေးစီးရီးများ == === [[ချစ်နေသော်လည်း (၂၀၁၈)]] === ဤအယ်လ်ဘမ်သည် ဒေးဗစ်လိုင်းအား ဂီတလောကတွင် နေရာခိုင်မာစေခဲ့သည့် ပထမဆုံးအယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သည်။<ref name="Album2018" /> {{Tracklist | headline = ချစ်နေသော်လည်း (၂၀၁၈) | title1 = မိုးခါးရေ | length1 = 3:23 | title2 = နေမင်းလို ပန်းသီးလို | length2 = 3:52 | title3 = မထိုက်တန် | length3 = 4:09 | title4 = အရှုံးပြတဲ့အချစ် | length4 = 4:03 | title5 = အဆက်ဖြတ်မယ် | length5 = 3:00 | title6 = အနိုင်မယူပါနဲ့ | length6 = 4:00 | title7 = ထင်မထားသော စုတ်ချက် | length7 = 4:29 | title8 = ဖြတ်ရမယ် | length8 = 3:58 | title9 = လွမ်းရခြင်း | length9 = 3:58 | title10 = Coming Home | length10 = 4:03 }} === [[Love Life and Blues (၂၀၂၅)]] === ဤအယ်လ်ဘမ်သည် ဒုတိယမြောက် တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်ပြီး အဝေးရောက်ဘဝ ခံစားချက်များကို ပေါင်းစပ်တင်ဆက်ထားသည်။<ref name="Album2025" /> {{Tracklist | headline = Love Life and Blues (2025) | title1 = လွမ်းနာကျ | length1 = 3:24 | title2 = မင်းနဲ့ အတူတူ | length2 = 3:48 | title3 = မတောင်းပန်နဲ့ | length3 = 3:38 | title4 = ကျေးလက်ဆည်းဆာ | length4 = 3:39 | title5 = Taste My Love | length5 = 3:24 | title6 = Your Melody | length6 = 3:24 | title7 = ငါ့ဘဝအလင်း | length7 = 4:33 | title8 = I Am Your Home | length8 = 3:33 | title9 = It Hurts Missing You | length9 = 3:15 | title10 = နှလုံးသားဧည့်သည် | length10 = 3:53 | title11 = ငါတို့ရဲ့ အမှတ်တရ | note11 = ft. Gyus From Chin | length11 = 4:10 }} == မှတ်တမ်းဝင် ဖြစ်ရပ်များ == '''၂၀၁၆:''' အိပ်မက်ဆုံရာ (ရာသက်ပန်) သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲ Season 2 တွင် အနိုင်ရရှိခြင်း။ '''၂၀၁၈:''' ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် "ချစ်နေသော်လည်း" ထွက်ရှိခြင်း။ '''၂၀၂၅:''' "Love Life and Blues" အယ်လ်ဘမ်ဖြင့် ဂီတလောကသို့ တစ်ကျော့ပြန် အားကောင်းစွာ ဝင်ရောက်လာခြင်း။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist|refs= <ref name="Winner2016"> {{cite news |last=ဧရာဝတီ |title=အိပ်မက်ဆုံရာ (ရာသက်ပန်) ရဲ့ Season 2 Winner ဆုရှင် ဒေးဗစ်လိုင် |url=https://news-eleven.com/article/270852| access-date=2026-03-29 |publisher=Eleven Media Group |date=ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ၂၀၁၆}} </ref> <ref name="Album2018">{{cite news |last=7Day |title=ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် "ချစ်နေသော်လည်း" ကို ဖြန့်ချိလိုက်တဲ့ ဒေးဗစ်လိုင်း |url=https://7day.news/detail?id=135422 |access-date=2026-03-29 |publisher=7Day Daily |year=၂၀၁၈ }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> <ref name="YouTubeStats"> {{cite web |title=David Lai Official YouTube Channel |url=https://www.youtube.com/@DavidLai |website=YouTube |access-date=2026-03-29}} </ref> <ref name="ExileNews"> {{cite news |last=MyanmarNow |title=မြန်မာနိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲနှင့် အဝေးရောက် အနုပညာရှင်များ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/12345 |access-date=2026-03-29 |publisher=Myanmar Now |year=၂၀၂၂}} </ref> <ref name="Album2025"> {{cite web |title=David Lai ရဲ့ Love Life and Blues အယ်လ်ဘမ်သစ် အောင်မြင်မှု |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=1233530451461966&set=a.210198337128521 |website=Facebook Official Page |access-date=2026-03-29 |date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅}} </ref> }} [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 1qbmkkygq4od9i8q0kca146lldvepl1 0 283801 1047155 1044508 2026-08-07T16:44:13Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047155 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet | cabinet_name = ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ | flag = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg | flag_border = | cabinet_number = ဆဋ္ဌမမြောက် | cabinet_type = ပြည်ထောင်စုအစိုးရ | jurisdiction = မြန်မာနိုင်ငံ | image = President and Vice Presidents of Myanmar (2026).jpg | image_size = 300px | caption = (ဘယ်မှညာ)ဒုတိယသမ္မတ(၁)၊နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတ(၂) | date_formed = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | government_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | government_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | deputy_government_head = {{unbulleted list | [[ညိုစော|ညိုစော]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၁]]) | [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၂]]) }} | state_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | state_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | political_party = {{unbulleted list | [[တပ်မတော်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] }} |current_number= ၃၄ |opposition_party= '''အတိုက်အခံများ''' * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] ** ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ | election = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]] | incumbent = ၂၀၂၆ – လက်ရှိ | incoming_formation = [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] | previous = [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] | successor = }} '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' သည် (တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဆဋ္ဌမမြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] အပြီးတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အရပ်သားအသွင်းပြောင်း [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81566 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ် |url=https://burmese.dvb.no/post/681404 |access-date=2026-04-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]တို့ကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] မှ အာဏာထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၊ဝန်ကြီးချုပ် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] နှင့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တို့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ရွေးချယ်တင်မြှောက်]] ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ - ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပြီးနောက် ၎င်း၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-24 |title=သမ္မတရာထူးရယူပြီး တပ်ချုပ်ကိုပါ ထိန်းချုပ်မည့် မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာမြဲရေး စီမံကိန်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73502/ |access-date=2026-04-03 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ဤအစိုးရအဖွဲ့သည် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] ထံမှ အာဏာလွှဲပြောင်းရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] တို့ ပူးပေါင်းပါဝင်သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့သစ်အတွက် ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၃၁ ဌာန ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ကြီးနေရာအား လူ ၃၀ ဦးသာ ခန့်အပ်မည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လွှတ်တော်သို့ တင်ပြထားကြောင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ အစည်းအဝေးတွင် နာယကက ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အဆိုပြုထားသည့် ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာနအသစ် (၆)ခု ပါဝင်သည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အတည်ပြုသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူ === သမ္မတဦးမင်း​အောင်လှိုင်၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ[[ခိုင်ခိုင်စိုး]]အား ခန့်အပ်​ကြောင်း တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်းမျိုးမရှိ​သော်လည်း ဇွန် ၃ ရက်က အိန္ဒိယခရီးစဉ်မှ ပြန်လည်​ရောက်ရှိချိန်တွင် ​လေဆိပ်၌ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည်  သတင်းမီဒီယာများနှင့်​တွေ့ဆုံပြီး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ​ဖြေကြားမှုအချို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူဖြစ်လာ |url=https://news-eleven.com/article/312413 |access-date=2026-06-21 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲများ == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:80%; border:1px solid #a2a9b1;" |- ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]] |- |[[File:Min Aun Hlaing at Tianjin (2025) (cropped).jpg|x150px]] | [[File:NyoSaw.jpg|x150px]] | [[File:Nann Ni Ni Aye (2).png|x150px]] |- | style="font-size:100%;" | '''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]''' |- | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> |} == ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><!-- Per protocol, cabinet members are 34 persons with order of precedence. --> {| class="wikitable" |+ '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ စာရင်း''' |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် |- | ၁။ || [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] || နိုင်ငံတော်သမ္မတ |- | ၂။ || [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၃။ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၄။ || [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |- | ၅။ || [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန |- | ၆။ || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၇။ || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၈။ || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၉။ || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၁။ || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၂။ || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၃။ || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၄။ || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၅။ || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၆။ || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၇။ || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၈။ || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၉။ || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၀။ || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၁။ || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၂။ || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၃။ || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၄။ || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၅။ || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၆။ || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၇။ || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၈။ || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၉။ || [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၁။ || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၂။ || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၃။ || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၄။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် || အတွင်းရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး |} == ဝန်ကြီးဌာန (၃၁)ခု ဖွဲ့စည်းခြင်း == {{Main|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြ |url=https://news-eleven.com/article/311051 |access-date=2026-04-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! စဉ် !! ဝန်ကြီးဌာန !! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! တာဝန်သက်တမ်း !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂။ || နိုင်ငံတော်[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၃။ || [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || rowspan="2" | [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၄။ || [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- style="background:#F9F9F9;" | ၅။ || [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၆။ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၇။ || [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၈။ || [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၉။ || [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၀။ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၁။ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၂။ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || <small>ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်</small> |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၃။ || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၄။ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၅။ || [[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၆။ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၇။ || [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၈။ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၉။ || [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၁။ || [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၂။ || [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၃။ || စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၄။ || [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၅။ || [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၆။ || [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၇။ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၈။ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၉။ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၁။ || [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး (၄၆) ဦးကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-14 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:25%" | ဝန်ကြီးဌာန !! style="width:20%" | အမည် !! style="width:15%" | စတင်ရက် !! style="width:15%" | ပြီးဆုံးရက် !! style="width:20%" | တာဝန်သက်တမ်း |- | ၁ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| ဦးခင်လတ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂ || [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထင်ကျော်သူ|ဦးထင်ကျော်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃ || rowspan="2" | [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအောင်မြိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄ || ဦးထွန်းလူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၅ || rowspan="2" | [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးမင်းဇေယျာလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၆ || ဦးသက်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၈ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၉ || rowspan="2" | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၀ || [[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၁ || rowspan="2" | [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါ်သန်းသန်းလင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၄ || ဦးဟန်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၁၂ || rowspan="2" | [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၃ || ဦးသန့်စင်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၅ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၆ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| စိုင်းထွန်းညို || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၇ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၈ || rowspan="2" | [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၉ || ဦးနေမျိုးလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၀ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၁ || [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါက်တာ အေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၂ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| [[စန်းစန်းနွယ်|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၃ || [[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးရဲတင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၄ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦး[[လင်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၅ || rowspan="3" | [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="3" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၆ || ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂၇ || ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၈ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးသိုက်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၉ || rowspan="2" | [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးခင်လတ်ကြီး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၀ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၁ || rowspan="2" | [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၂ || ဦးကျော်နိုင်ဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃၃ || rowspan="2" | စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသွင်အောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၄ || ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၅ || rowspan="2" | [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၆ || [[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃၇ || [[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးမောင်မောင်သန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၈ || rowspan="2" | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၉ || ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၄၀ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးညီညီ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၁ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးစစ်နိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၂ ||rowspan="2" | [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၃ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်|| ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|7|25}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၄ || rowspan="2" | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ သန်းစိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၅ || ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၄၆ || rowspan="2" | [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၇ || ဦးဖြိုးဇော်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရုံးအဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲများ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲခန့်ထားမှု |- style="text-align:center; height:35px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းအမည် ! style="width:20%;" | အကြီးအကဲအမည် ! style="width:20%;" | ရာထူး ! style="width:12%;" | စတင်ရက် ! style="width:13%;" | ကုန်ဆုံးရက် |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|| [[သာဌေး|ဦးသာဌေး]]|| [[ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]|| rowspan="9" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂ || [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]] || [[အောင်ဇော်သိန်း|ဦးအောင်ဇော်သိန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၃ || [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|| [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၄ || [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး]] || [[နိုင်သက်ဦး|ဒေါ်နိုင်သက်ဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]] || လက်ရှိ |- | ၅ || [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]]|| [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၆ || [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]] || [[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] || [[ခင်နိုင်ဦး|ဒေါက်တာ ခင်နိုင်ဦး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]|| [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] <ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311101 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၉ || [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]|| [[သစ်လင်းအုန်း|ဦးသစ်လင်းအုန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |} == တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ == ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ အသီးသီးတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးများကို အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ အတည်ပြုချက်အတိုင်း ဝန်ကြီးချုပ်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပ်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-04-07 |title=တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအဖြစ် လျာထားအဆိုပြုစာရင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/04/07/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae/ |access-date=2026-04-07 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်များ (၂၀၂၆) |- style="text-align:center; height:40px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | အစိုးရအဖွဲ့ ! style="width:25%;" | ဝန်ကြီးချုပ် ! style="width:15%;" | စတင်ရက် ! style="width:15%;" | ကုန်ဆုံးရက် ! style="width:10%;" | မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၂။ || [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အံ့မော်|ဦးအံ့မော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၁၅ |- | ၃။ || [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗိုလ်မှူးချုပ်(ငြိမ်း) |- | ၄။ || [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) |- | ၅။ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဦးကိုလေး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၇ |- | ၆။ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၈၃ |- | ၇။ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယရဲချုပ်(၁)ငြိမ်း |- | ၈။ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[တင်ကိုကို|ဦးတင်ကိုကို]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၇၇ |- | ၉။ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]|| [[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၁၀။ || [[မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်ဝင်းသန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၀ |- | ၁၁။ || [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[နိုင်ဦး|ဦးနိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၈ |- | ၁၂။ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဘွဲ့ရ ဒုရဲအုပ်လောင်း အပတ်စဉ် (၁၇) |- | ၁၃။ || [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စိုင်းထိန်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၄ |- | ၁၄။ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်းခံရသည့် မြို့နယ်များ (၂၀၂၆) == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အမိန့်အမှတ် (၂/၂၀၂၆) အရ အဆိုပါမြို့နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၃ (ခ) အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]အား အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-24 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ အေအေထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေအပါ မြို့နယ် ၆၀ ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဆက်လက်၍ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး နဝမနေ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် ထိုနေ့မှာပင် ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် အထက်ပါကိစ္စကို တွန်းဇံ နှင့် ဖလမ်းမြို့နယ်များမှ လွဲ၍ ရက်ပေါင်း(၉၀) ဆက်လက် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၃/၂၀၂၆) |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/85574 |access-date=2026-07-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> {| class="wikitext sortable" style="width:100%; border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- style="background-color: #ceebff; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ် ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | အရေအတွက် ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်အမည်များ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကချင်ပြည်နယ်]] || ၅ || ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော်၊ ချီဖွေ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကယားပြည်နယ်]] || ၃ || ရှားတော၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကရင်ပြည်နယ်]] || ၂ || ကော့ကရိတ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ချင်းပြည်နယ်]] || ၇ || ကန်ပက်လက်၊ ထန်တလန်၊ ပလက်ဝ၊ <span style="background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;">တွန်းဇံ</span>၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ <span style="background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;">ဖလမ်း</span> |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] || ၈ || ကောလင်း၊ ပင်လည်ဘူး၊ ခင်ဦး၊ ဝက်လက်၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်း၊ ပုလဲ၊ အင်းတော် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၅ || ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆော၊ ထီးလင်း၊ ရေစကြို |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၁ || ငါန်းဇွန် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || ၁၄ || ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ ဂွ၊ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်၊ ကျောက်တော်၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ မြောက်ဦး၊ သံတွဲ၊ အမ်း၊ တောင်ကုတ် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] || ၁၅ || နမ္မတူ၊ မဘိမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ့်ခမ်း၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ၊ နမ့်ဆန်၊ မန်တုံ၊ ဟိုပန်၊ လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း၊ မိုးမိတ်၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုင်းလား |- style="background-color: #eaecf0; font-weight: bold; padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | style="text-align: right;" | စုစုပေါင်း || ၆၀ || မြို့နယ်များ |} == နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ ခရီးစဉ်များ == ဤစာရင်းသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ မှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ ဤစာရင်းတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် အကြီးအကဲများ၊ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသူများ၏ တရားဝင်တွေ့ဆုံမှုများကိုသာ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အခြားအစိုးရအဆင့်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုစာရင်းများ မပါဝင်ပါ။ ထို့အပြင် နှစ်ဖက်သဘောတူညီချက်အရ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိသည့် တရားဝင်မဟုတ်သော ခရီးစဉ်များလည်း ဤစာရင်းတွင် ပါဝင်မည်မဟုတ်ပေ။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83687 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; width: 100%;" |- style="background:#f2f2f2" ! width="5%" | စဉ် !! width="10%" | နေ့ရက် !! width="18%" | အမည် !! width="12%" | နိုင်ငံ/အဖွဲ့ !! width="15%" | တာဝန် !! width="20%" | အကြောင်းအရာ !! width="20%" | မှတ်ချက် |- | ၁ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Jiang Xinzhi || {{flag|China}} || ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ([[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ|CPPCC]]) || [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ကတိသစ္စာပြုပွဲ]] || ရှီကျင့်ဖျင်၏ ကိုယ်စားလှယ် |- | ၂ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Igor SERGYENKO || {{flag|Belarus}} || အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၃ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kirti Vardhan Singh || {{flag|India}} || ဒု-ဝန်ကြီး (ပြည်ပရေးရာ) || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၄ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Dr. Parnpree Bahiddha-Nukara || {{flag|Thailand}} || ယခင် ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kitti Settha Pandita CHAM Prasidh || {{flag|Cambodia}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၆ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Valdrack Jaentschke || {{flag|Nicaragua}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၇ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Alounkeo KITIKHOUN || {{flag|Laos}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || ဗီယက်နမ်နှင့်အတူ |- | ၈ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Nguyen Tat Thanh || {{flag|Vietnam}} || ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || လာအိုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ |- | ၉ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sholban KARA-OOL || {{flag|Russia}} || ဒူးမားလွှတ်တော် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၁၀ || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Xu Qin || {{flag|China}} || ပြည်နယ်ကွန်ဂရက်ဥက္ကဋ္ဌ || တရားဝင်ခရီးစဉ် || ဟေလုံကျန်းပြည်နယ် |- | ၁၁ || ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sihasak Phuangketkaew || {{flag|Thailand}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || - |- | ၁၂ || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Wang Yi || {{flag|China}} || နိုင်ငံရေးရာဗျူရို/ဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုကော်မတီ၊ နိုင်ငံရေးရာဗျူရိုအဖွဲ့ဝင်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Mr. Wang Yi ဦးဆောင်သောကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82092 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || - |- | ၁၃ || ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sugiono || {{flag|Indonesia}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || - |- | ၁၄ || ၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Thongsavan PHO-MVIHANE || {{flag|Laos}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83883 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || - |- | ၁၅ || ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Indra Mani Pandey || [[ဘင်းမ်စတက်]] || အတွင်းရေးမှူးချုပ် || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84298 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ်တာဝန် လွှဲပြောင်းရယူရေးကိစ္စ |- | ၁၆ || ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || မစ္စတာ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို]]|| {{flag|Belarus}} || နိုင်ငံတော်သမ္မတ || အလုပ်သဘောခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84730 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || သမ္မတအဆင့် ပထမဦးဆုံးခရီးစဉ် |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] 1x29w6es8z4op144t6mr636gvpbs5bt 0 283844 1047231 1023692 2026-08-07T18:11:51Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း +နိုင်ငံတစ်ဝန်း) 1047231 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ယမဲမြို့ | official_name = | native_name = {{nobold|{{nobold|{{lang|ja|八女市}}}}}} | native_name_lang = ja | settlement_type = [[Cities of Japan|City]] | other_name = | image_skyline = Yame Tea Plantation 03.jpg | image_caption = Yame Tea Plantation | image_flag = Flag of Yame Fukuoka.svg | image_seal = Emblem of Yame, Fukuoka.svg | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8}} | image_map1 = Yame in Fukuoka Prefecture Ja.svg | map_caption = Location of Yame in Fukuoka Prefecture | pushpin_map = Japan | pushpin_map_caption = Location in Japan | coordinates = {{coord|33|12|43|N|130|33|28|E|region:JP|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kyushu]] | subdivision_type2 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name2 = [[Fukuoka Prefecture|Fukuoka]] | subdivision_type3 = [[Districts of Japan|District]] | subdivision_name3 = | leader_title = Mayor | leader_name = Yutaro Minohara (since November 2024) | leader_title1 = Vice Mayor | leader_name1 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 482.44 | population_total = 37,782 | population_as_of = 31 December 2023 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[Japan Standard Time|JST]] | utc_offset1 = +09:00 | postal_code_type = | postal_code = | blank_name_sec1 = City hall address | blank_info_sec1 = Honmachi 647, Yame-shi, Fukuoka-ken 834-8585 | blank_name_sec2 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank_info_sec2 = [[Humid subtropical climate|Cfa]] | website = {{Official|1=http://www.city.yame.fukuoka.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | tree = [[Tea]], [[Cinnamonum camphora]] | flower = [[Chrysanthemum]], [[Wisteria]], [[Hymenanthes]] | bird = | butterfly = | fish = }} }} [[file:Yame city office 20140909.jpg|right|thumb|270px|ယမဲမြို့တော်ခန်းမ]] [[file:Iwatoyama-kofun enkei.JPG|right|thumb|270px|အိဝတိုယမခိုဖွန်း]] '''ယမဲမြို့''' (八女市, Yame-shi) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဖုခုအိုခခရိုင်]]တွင်ရှိသည့် မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မြို့နေခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၃၇ု,၇၈၂ ဦး၊ အိမ်ထောင်စု ၁၆၀၅၀ ခု ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၄၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ မြို့၏ စုစုပေါင်းဧရိယာသည် ၄၈၂.၄၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၈၆.၂၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ "ယမဲချ" ကို ယမဲမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ထုတ်လုပ်ကြသည်။ "ယမဲချ" သည် ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လူသိများသည့် လက်ဖက်ရည် ဖြစ်သည်။<ref name="Yame-hp">{{cite web|url= https://www.city.yame.fukuoka.jp/soshiki/12/3/6/3/1456884037047.htmll|title= Yame City official statistics|location= Japan|language= ja}}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမဲမြို့သည် ဖုခုအိုခခရိုင်၏ တောင်ဘက် တောင်ထူထပ်သည့် ဒေသတွင်ရှိသည်။ အိုးအိတခရိုင်၊ ခုမမိုတိုခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိခုနိတောင်မှ စတင်စီးဆင်းလာသည့် ယဘဲမြစ်သည် စီရင်စုနယ်နိမိတ်ကို ဖြတ်သန်စီးဆင်းကာ အရိအခဲပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ===ဆက်စပ်နေသည့် မြို့ရွာများ=== ဖုခုအိုခခရိုင် * [[ချိခုဂိုမြို့၊ ဖုခုအိုခ|ချိခုဂိုမြို့]] * [[ဟိရိုခဝမြို့၊ ဖုခုအိုခ|ဟိရိုခဝမြို့]] * [[ခုရုမဲမြို့၊ ဖုခုအိုခ|ခုရုမဲမြို့]] * [[မိယမမြို့၊ ဖုခုအိုခ|မိယမမြို့]] * [[အုခိဟမြို့၊ ဖုခုအိုခ|အုခိဟမြို့]] [[ခုမမိုတိုခရိုင်]] * [[နဂိုမိမြို့၊ ခုမမိုတို|နဂိုမိမြို့]] * [[ယမဂမြို့၊ ခုမမိုတို|ယမဂမြို့]] [[အိုးအိတခရိုင်]] * [[ဟိတမြို့၊ အိုးအိတ|ဟိတမြို့]] ==ရာသီဥတု== ယမဲမြို့သည် စိုထိုင်းသည့် ရာသီဥတု ရှိသည်။ နှစ်ပတ်လည် ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၁၅.၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၅၉.၇ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိသည်။ နှစ်ပတ်လည်ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် ၂၀၅၈.၁ မီလီမီတာ (၈၁.၀၃ လက်မ) ရှိသည်။ ဇူလိုင်လသည် အစိုစွတ်ဆုံးလ ဖြစ်သည်။ ဩဂုတ်လသည် အပူချိန်အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၆.၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၈၀.၁ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ပတ်ဝန်းကျင်ရှိသည်။ <ref name=normals/>ယမဲမြို့၏ အပူချိန်အမြင့်ဆုံး မှတ်တမ်းအနေဖြင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ၃၉.၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၀၂.၆ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလသည် အပူချိန်အနိမ့်ဆုံးလ ဖြစ်ပြီး ၄.၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ပတ်ဝန်းကျင် (၃၉.၄ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိသည်။ အအေးဆုံးမှတ်တမ်းအနေဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အပူချိန်သည် အနှုတ် ၇.၉ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၇.၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိခဲ့သည်။<ref name=extremes/> {{Weather box |width = auto |single line = Y |metric first = Y |location = [[Kurogi, Fukuoka|Kurogi]], Yame (1991−2020 normals, extremes 1977−present) |Jan record high C = 20.9 |Feb record high C = 23.3 |Mar record high C = 25.2 |Apr record high C = 30.8 |May record high C = 34.8 |Jun record high C = 36.3 |Jul record high C = 39.2 |Aug record high C = 38.7 |Sep record high C = 37.4 |Oct record high C = 33.5 |Nov record high C = 26.5 |Dec record high C = 23.9 |Jan record low C = -7.9 |Feb record low C = -7.4 |Mar record low C = -5.1 |Apr record low C = -2.6 |May record low C = 3.9 |Jun record low C = 7.3 |Jul record low C = 13.5 |Aug record low C = 14.0 |Sep record low C = 6.2 |Oct record low C = 0.9 |Nov record low C = -2.2 |Dec record low C = -5.5 |Jan high C = 9.4 |Feb high C = 11.2 |Mar high C = 14.9 |Apr high C = 20.4 |May high C = 25.2 |Jun high C = 27.4 |Jul high C = 31.0 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 28.9 |Oct high C = 23.7 |Nov high C = 17.7 |Dec high C = 11.6 |Jan mean C = 4.1 |Feb mean C = 5.4 |Mar mean C = 8.8 |Apr mean C = 13.9 |May mean C = 18.7 |Jun mean C = 22.3 |Jul mean C = 26.0 |Aug mean C = 26.7 |Sep mean C = 23.2 |Oct mean C = 17.5 |Nov mean C = 11.7 |Dec mean C = 6.1 |Jan low C = -0.5 |Feb low C = 0.3 |Mar low C = 3.3 |Apr low C = 7.8 |May low C = 12.7 |Jun low C = 18.0 |Jul low C = 22.3 |Aug low C = 22.5 |Sep low C = 18.8 |Oct low C = 12.5 |Nov low C = 6.6 |Dec low C = 1.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 59.0 |Feb precipitation mm = 83.3 |Mar precipitation mm = 129.9 |Apr precipitation mm = 151.7 |May precipitation mm = 183.8 |Jun precipitation mm = 388.5 |Jul precipitation mm = 414.3 |Aug precipitation mm = 227.1 |Sep precipitation mm = 182.2 |Oct precipitation mm = 86.7 |Nov precipitation mm = 87.2 |Dec precipitation mm = 64.6 |year precipitation mm = 2058.1 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 8.6 |Feb precipitation days = 8.8 |Mar precipitation days = 11.0 |Apr precipitation days = 10.5 |May precipitation days = 9.7 |Jun precipitation days = 13.9 |Jul precipitation days = 13.7 |Aug precipitation days = 11.1 |Sep precipitation days = 9.8 |Oct precipitation days = 6.7 |Nov precipitation days = 8.1 |Dec precipitation days = 8.3 |Jan sun = 116.8 |Feb sun = 129.7 |Mar sun = 162.0 |Apr sun = 183.1 |May sun = 192.9 |Jun sun = 121.8 |Jul sun = 161.9 |Aug sun = 197.3 |Sep sun = 166.9 |Oct sun = 177.2 |Nov sun = 143.4 |Dec sun = 124.3 |year sun = 1877.4 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref name=normals>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=82&block_no=0792&year=&month=&day=&view=h0 |script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = 21 May 2022}}</ref><ref name=extremes>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=82&block_no=0792&year=&month=&day=&view=h0 |script-title=ja:観測史上1〜10位の値(年間を通じての値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = 21 May 2022}}</ref>}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်းအရ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၆၀,၆၀၈ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ယမဲမြို့၏ လူဦးရေသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်ကတည်းက ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။<ref name=zensus/> {{Historical populations | 1950 | 105194 | 1955 | 105820 | 1960 | 101573 | 1965 | 93353 | 1970 | 88888 | 1975 | 85736 | 1980 | 85078 | 1985 | 84556 | 1990 | 81895 | 1995 | 79492 | 2000 | 76689 | 2005 | 73262 | 2010 | 69053 | 2015 | 64408 | 2020 | 60608 |align = none |col=2 |footnote = Yame population statistics<ref name=zensus>[https://www.citypopulation.de/en/japan/fukuoka/ Yame population statistics]</ref> }} ==လည်ပတ်စရာနေရာများ== ===နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်နေရာ=== *[[ယမဲခိုဖွန်းအစုအဝေး]] ==ထင်ရှားသူများ== * [[Yasuyuki Eda]], နိုင်ငံရေးသမား * [[Takafumi Horie]], [[Livedoor]] ကို တည်ထောင်သူ၊ စွန့်ဦးတီထွင်သူ * [[Hitomi Kuroki]], မင်းသမီး * [[Eisuke Nakazono]], ဝတ္ထုရေးဆရာ * [[Akiko Sugimoto]], ဝတ္ထုရေးဆရာ ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline}} * [http://www.city.yame.fukuoka.jp Yame City official website] {{in lang|ja}} * [http://www.bassaro.com/yame_introduction/ Brief introduction of Yame tea] {{in lang|en}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:ဖုခုအိုခခရိုင်ရှိ မြို့များ]] qtphxooq1agy30ao3ilwfw4qfbdd3fe 0 283857 1047113 1046799 2026-08-07T16:34:27Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥက္ကဌ +ဥက္ကဋ္ဌ) 1047113 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ဒေါက်တာမနာမ်တူးဂျာ | native_name = Dr. Manam Tu Ja | image = Dr. Manam Tu Ja.jpg | caption = ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၌ တွေ့ရသည့် ဒေါက်တာမနာမ်တူးဂျာ | office = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency = [[ကချင်ပြည်နယ်]]<br> မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁၂) | majority1 = {{small|[[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်|အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်ဖြင့်]]}} | term_start = ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ | term_end = လက်ရှိ |predecessor1 = ဦးနိုင်ကိုကို <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} |successor1 = | office2 = [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]]<br>ဥက္ကဋ္ဌ | term_start2 = ၇ ဇွန် ၂၀၁၉ | term_end2 = လက်ရှိ |predecessor2 = စတင်တည်ထောင် |successor2 = | office3 = [[ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ]]<br>ဥက္ကဋ္ဌ | term_start3 = ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃ | term_end3 = ၇ ဇွန် ၂၀၁၉ |predecessor3 = စတင်ထည်ထောင် |successor3 = ပါတီဖျက်သိမ်း | office4 = [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့]] (KIO)<br>ဒု ဥက္ကဋ္ဌ | term_start4 = ? | term_end4 = ၂၀၀၉ | birth_date = {{birth date and age|1946|2|7}} | birth_place = [[ကချင်ပြည်နယ်]] | party = [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] | alma_mater = သွားဘက်ဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ် (B.D.S) | occupation = နိုင်ငံရေးသမား၊ သွားဘက်ဆိုင်ရာဆရာဝန် }} '''ဒေါက်တာမနာမ်တူးဂျာ''' ({{lang-en|Dr. Manam Tu Ja}}; ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၆ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]နိုင်ငံရေးသမားနှင့် သွားဘက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိတွင် [[ကချင်ပြည်နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁၂) မှ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။၎င်းသည် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့]] (KIO) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ |url=https://rfa.org/burmese/special-reports/2020/ |access-date=2026-04-04 |website=rfa.org |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |date=0001-11-30 |title=ကချင်ပြည်နယ် အင်ဂျန်းယန်တွင် NLD သုံးနေရာ ရှုံးနိမ့် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/4950/ |access-date=2026-04-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါက်တာမနာမ်တူးဂျာကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သွားဘက်ဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်မှ သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်ဘွဲ့ (B.D.S) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးနယ်မြေအတွင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံရေးတာဝန်များကို ၃၄ နှစ်ကြာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ငြိမ်းချမ်းရေးကို စားပွဲဝိုင်းတွင် အောင်မြင်စွာ ဆွေးနွေးနိုင်ရန် ပြည်သူ့စစ်နှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့သစ်များ ဖွဲ့စည်းခြင်း မလုပ်သင့်ဟု ဒေါက်တာမနာမ်တူးဂျာ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/269641 |access-date=2026-04-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ == ဒေါက်တာမနာမ်တူးဂျာသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ကျင်းပသည့် အမျိုးသားညီလာခံသို့ တက်ရောက်သော KIO ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ပါတီနိုင်ငံရေး လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် KIO ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-54763395|title=၂၀၂၀ မြန်မာရွေးကောက်ပွဲ - ပါတီ ၁၀ ခု အကြောင်း ဘယ်လောက်သိသလဲ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀}}</ref> == ပါတီနိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ == ဒေါက်တာမနာမ်တူးဂျာသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] မတိုင်မီတွင် နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ၎င်းသည် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့]] (KIO) နှင့် ဆက်နွှယ်မှု ရှိသည်ဟု ဆိုကာ ထိုစဉ်က [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] က ခွင့်ပြုခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ]] (KDP) ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် (၁) ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ထို ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=သင်းလဲ့ဝင်း |date=2016-01-13 |title="တိုက်ပွဲကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကလည်း အနှောင့်အယှက်ဖြစ်တယ်" |url=https://myanmar-now.org/mm/news/1015/ |access-date=2026-04-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|title=တိုင်းဒေသကြီးသို့မဟုတ် ပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၄ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၁၅|archive-date=18 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232803/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပါတီ ၃ ခု ပူးပေါင်း၍ [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KSPP) ကို ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် ၎င်းသည် ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2020-03-05 |title=ကချင်ပေါင်းစည်းပါတီ KSPP ပထမအကြိမ်ညီလာခံမှ ယာယီဦးဆောင်သူများကို တရားဝင်အဖြစ်ခန့်အပ် |url=https://burmese.kachinnews.com/2020/03/05/%E1%80%80%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-kspp-%E1%80%95%E1%80%91/ |access-date=2026-04-04 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် KSPP ပါတီကို ကိုယ်စားပြု၍ [[အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်]] ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည့်အတွက် ထိုအနိုင်ရမှုသည် ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Maji |first=Tsam |date=2020-11-27 |title=KIO ဒု ဥက္ကဋ္ဌ (ငြိမ်း) မှ အစိုးရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာသူ KSPP ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာမနမ်တူးဂျာ |url=https://burmese.kachinnews.com/2020/11/27/l1-34/ |access-date=2026-04-04 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၅–၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်]] (PR) အရ ကချင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၂) မှ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ထပ်မံယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အမှတ် ၁၂ မဲဆန္ဒနယ်ကိုယ်စားပြုသူအဖြစ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့မှစတင်ကာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=07_01_2026_Amyothar_PR.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=5991&token=6994c68b4a431c5a9d990aa81abe73fa1278488642eb66ec2f7557b0edf153cb68655418591da8150c0d9b3285398456ded14d75db2653492b8294a378ad67a8|title=၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှဘ်လောင်းအမည်တင်သွင်းမှု အခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၄ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၅}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> === ဒုတိယသမ္မတလောင်း အဖြစ် အဆိုပြုခံရခြင်း === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အမျိုးသားလွှတ်တော် အစည်းအဝေး၌ ဒေါက်တာမနာမ်တူးဂျာအား ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် အဆိုပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Watch |first=Dawei |date=2026-03-30 |title=စစ်ခေါင်းဆောင်အပါ လေးဦးကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်တွင် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.daweiwatch.com/30/03/2026/128303/ |access-date=2026-04-04 |website=Dawei Watch |language=en}}</ref> သို့သော်လည်း မတ်လ ၃၁ရက် တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပူးတွဲအဆိုပြုခံရသူ [[နန်းနီနီအေး]] သည်သာ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Presidential Electoral College: Amyotha Hluttaw Presidential Electoral College meeting held {{!}} Myanmar International TV |url=https://www.myanmaritv.com/news/presidential-electoral-college-amyotha-hluttaw-presidential-electoral-college-meeting-held |access-date=2026-04-04 |website=www.myanmaritv.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းများ အမည်စာရင်းအဆိုပြု |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/ne-2633019/ |access-date=2026-04-04 |language=en-US |archive-date=1 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260401060959/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/ne-2633019/ |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၆||}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] a4cb2t2qvrwqofkd4o2qvdtm8yi2voq 0 283900 1047232 1023821 2026-08-07T18:12:01Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-နှုတ်ထွက် +နုတ်ထွက်) 1047232 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = ၂၀၁၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဒုတိယသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း | country = Myanmar | type = indirect | ongoing = no | previous_election = [[၂၀၁၁ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၁၁]] | previous_year = [[၂၀၁၁ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၁၁]] | next_election = [[၂၀၁၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၁၆]] | next_year = [[၂၀၁၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၁၆]] | election_date = ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | electors = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] (တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့) | image1 = Tin Aung Myint Oo.jpg | nominee1 = [[တင်အောင်မြင့်ဦး|သီဟသူရ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦး]] | party1 = တပ်မတော်သားအစုအဖွဲ့မှတင်မြှောက်သူ | 1data1 = (ဒုတိယသမ္မတ ၁ အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်) | percentage1 = '''၁၀၀%''' | color1 = 0000FF | image2 = Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg | nominee2 = '''[[ဦးဉာဏ်ထွန်း]]''' | party2 = တပ်မတော်သားအစုအဖွဲ့မှတင်မြှောက်သူ | 1data2 = (ဒုတိယသမ္မတ ၂ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရ) | color2 = 0000FF | electoral_vote2 = '''(ကန့်ကွက်သူမရှိ)''' | percentage2 = '''၁၀၀%''' | title = နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ | posttitle = ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းအပြီး ရာထူးဝါစဉ် | before_election = * [[တင်အောင်မြင့်ဦး|သီဟသူရ တင်အောင်မြင့်ဦး]] (ဒုသမ္မတ ၁) * [[စိုင်းမောက်ခမ်း|ဒေါက်တာ စိုင်းမောက်ခမ်း]] (ဒုသမ္မတ ၂) | after_election = * [[စိုင်းမောက်ခမ်း|ဒေါက်တာ စိုင်းမောက်ခမ်း]] (ဒုသမ္မတ ၁) * [[ဉာဏ်ထွန်း]] (ဒုသမ္မတ ၂) }} '''၂၀၁၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဒုတိယသမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း'''သည် လစ်လပ်သွားသော ဒုတိယသမ္မတ ရာထူးနေရာတွင် အစားထိုးခန့်အပ်ရန်အတွက် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၁၅ရက်တွင် [[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] တွင် ကျင်းပခဲ့သော ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရွေးချယ်မှုသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသော [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]သက်တမ်းအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံတော်အဆင့် အကြီးအကဲတစ်ဦး ရာထူးမှနုတ်ထွက်မှုကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2012-05-06 |title=ဒုသမ္မတ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦး ထွက်စာတင် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/05/06/9431.html |access-date=2026-04-05 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-02-01 |title=ဒုတိယသမ္မတများကို အဆိုပြုကြပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/02/110201_vicepresident_burma |access-date=2026-04-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ဒုတိယသမ္မတ (၁) သီဟသူရ [[တင်အောင်မြင့်ဦး]] သည် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခွင့် တောင်းခံထားသည်ဆိုသည့် သတင်းများမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလဆန်းကတည်းကပင် ပြည်ပအခြေစိုက် သတင်းမီဒီယာများ၌ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က အစိုးရအဖွဲ့ဘက်မှ အဆိုပါသတင်းကို အတည်မပြုပေးခဲ့သည့်အပြင်၊ ပြည်တွင်းမီဒီယာများတွင် ဖော်ပြခြင်းမပြုနိုင်ရန် တင်းကျပ်စွာ ပိတ်ပင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2012-05-06 |title=မြန်မာ ဒုသမ္မတ နုတ်ထွက်ကြောင်း သတင်းတွေထွက် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/05/120506_tinaungmyintoo_resignation |access-date=2026-04-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2012-05-06 |title=မြန်မာအစိုးရအဖွဲ့ အပြောင်းအလဲ သတင်းထုတ်ပြန်ဖွယ်ရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/tin-aung-myint-oo-resignation-rumor-06may2012-150344425/1417757.html |access-date=2026-04-05 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒု-သမ္မတ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦး နုတ်ထွက်မှု တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ပေးရန် တောင်းဆို |url=https://burmese.dvb.no/post/25571 |access-date=2026-04-05 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ပြည်တွင်းအပတ်စဉ်ထုတ် ''Venus'' ဂျာနယ်သည် အဆိုပါသတင်းအား ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သော်လည်း [[စာပေစိစစ်ရေး|စာပေစိစစ်ရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာန]]မှ တာဝန်ရှိသူများဖြစ်သည့် ဗိုလ်မှူးတင့်ဆွေနှင့် ဗိုလ်မှူး[[မျိုးမြင့်မောင်]] တို့က ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းမပြုရန် ဖုန်းဖြင့် ဆက်သွယ်တားမြစ်ခဲ့ပြီး၊ ထည့်သွင်းဖော်ပြပါက ဂျာနယ်ကို အရေးယူမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ''Myanmar Post'' ဂျာနယ်သည်လည်း အဆိုပါသတင်းကို စာပေစိစစ်ရေးသို့ ကြိုတင်တင်ပြခြင်းမရှိဘဲ ထုတ်ဝေခဲ့သည့်အတွက် အာဏာပိုင်များ၏ သတိပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2012-05-08 |title=သီဟသူရ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦး သတင်း ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေလျှင် အရေးယူခံရမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ministry-information-05082012130654.html |access-date=2026-04-05 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် [[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] စတုတ္ထပုံမှန်အစည်းအဝေး ပထမရက်၌ လွှတ်တော်နာယက [[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] က သီဟသူရ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦးအား ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခွင့်ပြုလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] ၏ သဝဏ်လွှာကို ဖတ်ကြားကာ တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ သမ္မတ၏ သဝဏ်လွှာအရ သီဟသူရ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦးသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့မှ မေလ ၁ ရက်နေ့အထိ စင်ကာပူနိုင်ငံ တွင် ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိချိန်တွင်လည်း ဆက်လက်ဆေးကုသမှု ခံယူနေရဆဲ ဖြစ်သဖြင့် ၎င်း၏ဆန္ဒအလျောက် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခွင့်ပြုရန် တင်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2012-07-04 |title=ဒုသမ္မတ ဦးတင်အောင် မြင့်ဦး နုတ်ထွက် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/07/120704_vicepresident |access-date=2026-04-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ယင်းသို့ ဒုတိယသမ္မတ (၁) ရာထူး လစ်လပ်သွားခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကက အစားထိုး ဖြည့်စွက်နိုင်ရေးအတွက် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ သို့ ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အစုအဖွဲ့အနေဖြင့် ''နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေ'' ၂၄ နှင့် ၂၅ တို့နှင့်အညီ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) ပုဒ်မ ၅၉ ပါ သတ်မှတ်အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံသည့် ဒုတိယသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်းကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား၍ တင်ပြရန် ညွှန်ကြားခဲ့ရာမှ အစားထိုးရွေးချယ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ စတင်ခဲ့သည်။ == အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်းနှင့် အပြောင်းအလဲများ == ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် စတုတ္ထပုံမှန်အစည်းအဝေး ပထမနေ့တွင် ဒုတိယသမ္မတ (၁) [[တင်အောင်မြင့်ဦး|သီဟသူရ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦး]] ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ရွေးချယ်ထားသူဖြစ်သဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ၎င်း၏နေရာတွင် အစားထိုးရန်အတွက် တပ်မတော်ဘက်မှ အမည်စာရင်း တင်သွင်းရသည်။<ref>{{Cite web |date=2012-05-08 |title=ဒုတိယသမ္မတ-၁ နုတ်ထွက်သည့်ကိစ္စ လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ခေါ်မည်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/vice-president-resignation-05082012102547.html |access-date=2026-04-05 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ဒုတိယသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်းရမည့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်း တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးမြင့်ဆွေ အား လစ်လပ်သွားသော ဒုတိယသမ္မတနေရာတွင် အစားထိုးရန် ပထမဆုံး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြောင်း ပြည်တွင်းပြည်ပ သတင်းမီဒီယာများက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2012-07-10 |title=ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ဦးမြင့်ဆွေကို စစ်တပ်က လျာထား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/07/120710_vicepresident_myintswe_nominated |access-date=2026-04-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဦးမြင့်ဆွေ၏ မိသားစုဝင်တစ်ဦးဖြစ်သော ၎င်း၏သားမက်သည် ဩစတြေးလျ နိုင်ငံခြားသားအဖြစ် ခံယူထားသူဖြစ်နေသဖြင့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၉ (စ) ပါ "မိမိကိုယ်တိုင်သော်လည်းကောင်း၊ မိဘတစ်ပါးပါးသော်လည်းကောင်း၊ ဇနီး သို့မဟုတ် ခင်ပွန်းသော်လည်းကောင်း၊ သားသမီးတစ်ဦးဦးသော်လည်းကောင်း၊ သားသမီး၏ဇနီး သို့မဟုတ် ခင်ပွန်းသော်လည်းကောင်း နိုင်ငံခြားအစိုးရ၏ အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသူ သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားသားဖြစ်သူ မဖြစ်စေရ" ဟူသော ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် ငြိစွန်းနေသည့် သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဉာဏ်ထွန်းအား ဒုတိယ သမ္မတ အဖြစ်တင်မြှောက်လိုက်သည့် အပေါ် ရခိုင်ပါတီနှစ်ခုက ကြိုဆို |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-11151.html |access-date=2026-04-05 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> အဆိုပါ အရည်အချင်းပျက်ယွင်းမှုကြောင့် ဦးမြင့်ဆွေ၏ အမည်စာရင်းမှာ ပယ်ဖျက်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် အစားထိုးရန်အတွက် တပ်မတော်ဘက်မှ အမည်စာရင်းအသစ်ကို ထပ်မံရှာဖွေခဲ့ရသည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ အစိုးရဘက်နှင့် တပ်မတော်တို့က တရားဝင် ထုတ်ပြန်ပြောဆိုခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း မီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်အရ ဦးမြင့်ဆွေသည် ဒုတိယသမ္မတဖြစ်ရန် ရေပန်းအစားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အဟန့်အတားကြောင့် အခွင့်အရေး လက်လွတ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2012-08-04 |title=ဒုသမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဉာဏ်ထွန်း အရွေးခံရသတင်း ထွက်ပေါ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/vice-president-position-08042012120934.html |access-date=2026-04-05 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့နောက် ဩဂုတ်လဆန်းတွင် တပ်မတော်သားအစုအဖွဲ့က ရေတပ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဉာဏ်ထွန်း]] အား ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် အသစ်ထပ်မံ အမည်စာရင်း တင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2012-07-31 |title=မြန်မာ ဒုသမ္မတသစ် ဘယ်သူ ဖြစ်လာမလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/07/120731_burmese_vice_president |access-date=2026-04-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းနှင့် အတည်ပြုခြင်း == လစ်လပ်သွားသော ဒုတိယသမ္မတရာထူးနေရာအတွက် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့သည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ''နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေ'' ၂၄၊ နည်းဥပဒေခွဲ (ခ) နှင့်အညီ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် ရေ-၁၁၉၆ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဉာဏ်ထွန်း ၏ အမည်စာရင်းကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကထံ ပေးပို့တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-07-05.pdf|title=ဒုတိယသမ္မတ(၁)ဦးရွေးချယ်ပေးရန်ကြေညာခြင်း|work=၂၀၁၂ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၅ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊မျက်နှာဖုံးနှင့်စာမျက်နှာ(၃)|access-date=၅ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၂}}</ref> အမည်စာရင်းပေးပို့ထားသူသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအတွက် သတ်မှတ်ထားသော အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံမှု ရှိ မရှိ စိစစ်နိုင်ရန်အတွက် ''နည်းဥပဒေ ၂၆'' အရ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဆိုပါစိစစ်ရေးအဖွဲ့သည် ''နည်းဥပဒေ ၂၇ နှင့် ၂၈'' တို့အရ စိစစ်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စိစစ်ရေးအဖွဲ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဉာဏ်ထွန်းသည် <nowiki>[[မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]</nowiki> ပုဒ်မ ၅၉ နှင့် ''နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ'' ပုဒ်မ ၃ ပါ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း မှတ်တမ်းတင် အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs14/MA2012-08-16.pdf|title=လစ်လပ်သွားသည့် ဒုတိယသမ္မတရာထူးနေရာအတွက် ဦးဉာဏ်ထွန်းအား ရွေးချယ်တင်မြှောက်|work=၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁၆ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊နောက်ကျောဖုံး နှင့် စာမျက်နှာ(၅)|access-date=၅ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် စတုတ္ထပုံမှန်အစည်းအဝေး အဋ္ဌမနေ့၌ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကက ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဉာဏ်ထွန်းအား တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ရွေးချယ်တင်မြှောက်လိုက်သည့် ဒုတိယသမ္မတဖြစ်ကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ ဦးဉာဏ်ထွန်းသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၅ နှင့် ''ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ''ပုဒ်မ ၃၇ တို့နှင့်အညီ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၏ ရှေ့မှောက်တွင် ကတိသစ္စာပြုလွှာကို ဖတ်ကြားကာ လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ချက်ချင်းကတိသစ္စာပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2012-08-15 |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဉာဏ်ထွန်း ဒုတိယ သမ္မတ ဖြစ်ပြီ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/admiral-nyatun-vice-president-08152012084406.html |access-date=2026-04-05 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အဆိုပါ ရွေးချယ်မှုအပြီးတွင် ဝါစဉ်အရ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် တာဝန်ယူထားသော [[စိုင်းမောက်ခမ်း|ဒေါက်တာ စိုင်းမောက်ခမ်း]] က ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲတာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ ဦးဉာဏ်ထွန်းသည် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] jlnou5pg3s4qhjdyd4e2gi0b62c85pp 0 283938 1047144 1045326 2026-08-07T16:40:49Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀န္ +ဝန္, -ဥ် +ဉ်, -နှုတ်ထွက် +နုတ်ထွက်) 1047144 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = အောင်နိုင်သူ | native_name = | native_name_lang = my | image = Aung Naing Thu.jpg | image_size = 230px | caption = ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးအောင်နိုင်သူအား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့က တွေ့ရစဉ် | office = [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်]] | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end = | predecessor = [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|စိုးသိန်း]] | successor = |appointer = မင်းအောင်လှိုင် |president = မင်းအောင်လှိုင် | office2 = [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency2 = [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]]<br> မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) |majority2 = မဲ ၁၄၄၅ <br>{{small|(၉၄.၈၂ရာခိုင်နှုန်း)}} | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = တင်ဝင်း<br>{{small|([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} | successor2 = | birth_name = အောင်နိုင်သူ | birth_date = {{birth date and age|1963|12|24}} | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | death_place = | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | otherparty = | spouse = နှင်းနှင်းအေး | children = ၄ ဦး | parents = သန်းတင်အောင် (ဖခင်) <br> တင်နွယ်ရီ (မိခင်) | alma_mater = [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] (M.A. ပထဝီဝင်) | occupation = ရဲဗိုလ်ချုပ်(ငြိမ်း)၊ နိုင်ငံရေးသမား | profession = [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့|ရဲအရာရှိဟောင်း]] | awards = {{ubl|ရဲသူရိန်ဘွဲ့|စီမံထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမအဆင့်)|စီမံထူးချွန်တံဆိပ် (တတိယအဆင့်)}} |honorific prefix=ရဲဗိုလ်ချုပ်(ငြိမ်း)၊ ဦး}} '''ဦးအောင်နိုင်သူ''' (၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၃ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]၏ [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ၁၆ မြို့နယ်အနက် ၁၅ မြို့နယ်တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဦးညိုစော၊ ဒုတိယရဲချုပ်(ငြိမ်း)ဦးအောင်နိုင်သူအပါအဝင် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အနိုင်ရရှိထား |url=https://news-eleven.com/article/309070 |access-date=2026-04-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ပညာရေး == ၎င်းသည် [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]]မှ ပထဝီဝင်ဘာသာရပ်ဖြင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (M.A.) ကို ရရှိခဲ့သည်။ယင်းနောက် ဘွဲ့ရ ဒုရဲအုပ်လောင်း အပတ်စဉ် (၁၇)သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ရဲတပ်ဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတွင်း ရဲဗိုလ်ချုပ်အထိ ရာထူးတက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရဲသူရိန်ဘွဲ့၊ စီမံထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမအဆင့်)၊ စီမံထူးချွန်တံဆိပ် (တတိယအဆင့်) တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-09-28 |title=ဒုတိယရဲချုပ် ၁ ရဲဗိုလ်ချုပ် တင်ကိုကိုနှင့် ဒုတိယရဲချုပ် ၂ ရဲဗိုလ်ချုပ်​ အောင်နိုင်သူတို့ကို ရာထူးတာဝန်မှ အနားပေးပြီး ကြံ့ဖွတ်ပါတီမှတစ်ဆင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ခိုင်း |url=https://yktnews.com/2025/09/229357/ |access-date=2026-04-06 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260414114522/https://yktnews.com/2025/09/229357/ |url-status=dead }}</ref> == နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ == ဦးအောင်နိုင်သူသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] တွင် ဒုရဲချုပ်(၂) မှ နုတ်ထွက်ပြီး [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကို ကိုယ်စားပြု၍ ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာတွင် ယခင်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ ဦးတင်ဝင်း၏ နေရာ၌ အစားထိုးဝင်ရောက် ရွေးကောက်ခံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီသို့ အကြမ်းဖက်စစ်တပ်က ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ အောက်ခြေအဆင့်ထိ အမတ်လောင်း ၅ဝဝ ခန့်၏စာရင်းပေးပို့ |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/68ca4d448e07c5a80b00a5c4 |access-date=2026-04-06 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် === [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]]၊ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ၎င်းသည် ခိုင်လုံမဲစုစုပေါင်း ၁,၄၄၅ မဲ ရရှိခဲ့ပြီး၊ ယင်းမှာ မဲပေးသူအရေအတွက်၏ ၉၄.၈၂% ဖြစ်သည်။ကိုကိုးကျွန်းမဲဆန္ဒနယ်သည် တပ်မိသားစုအများစုနေထိုင်ရာနေရာဖြစ်ပြီး အစဉ်အဆက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ တစ်ခုထဲကသာ အစဉ်အဆက် အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကိုကိုးကၽြန္း မဲဆႏၵရွင္ ၁၅၀၀ ေက်ာ္ထဲမွ ၁၂၀၀ ဝန္းက်င္ စည္း႐ုံးခြင့္မရ |url=https://burmese.dvb.no/post/118934 |access-date=2026-04-06 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> === ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အဆိုပြုခံရခြင်း === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော (တတိယအကြိမ်) ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် အစည်းအဝေးတွင် ဦးအောင်နိုင်သူအား ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ရဲဗိုလ်ချုပ် (ငြိမ်း) အဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |title=ရဲချုပ်နဲ့ ဒုရဲချုပ် တို့ကို ရာထူးအဆင့်တိုးမြှင့် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44856197 |access-date=2026-04-06 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == မိသားစုဘဝ == ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်နှင်းနှင်းအေး ဖြစ်ပြီး သားသမီး ၄ ဦးရှိသည်။ == ကိုးကား == <references />{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:၁၉၆၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] i9cmvudavam7ec8k3hd3iqugb3enzhz 0 284002 1047233 1025433 2026-08-07T18:12:11Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047233 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific prefix = ဗိုလ်မှူးချုပ် (ငြိမ်း)၊ ဦး | name = တင်မောင်ဆွေ | image = | caption = | title = [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး]] | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end = | order = ၂၃ ဦးမြောက် | appointer = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | 1blankname = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor = [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]] | successor = | title2 = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ]] <br> မြန်မာသံအမတ်ကြီး | term_start2 = ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ | term_end2 = ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | predecessor2 = [[မျိုးသန့်ဖေ]] | successor2 = [[ဇော်ဝင်းမြင့်]] | birth_date = | nationality = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | profession = သံတမန် | allegiance = {{flagicon|Myanmar}} [[တပ်မတော်]] | branch = {{army|Myanmar}} | rank = ဗိုလ်မှူးချုပ် | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] | serviceyears = ၁၉၈၇ - ၂၀၂၀ }} '''ဦးတင်မောင်ဆွေ''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး(၂၃ ဦးမြောက်) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-04-07 |title=စစ်အာဏာရှင်စနစ် အသက်သွင်းပေးခဲ့သူ အာဏာပါးကွက်သားများကို မင်းအောင်လှိုင် သူကောင်းပြု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73876/ |access-date=2026-04-07 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်သည့် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၂၈ ဆင်းဖြစ်သည်။[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDPပါတီ]] ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း၊ [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီး]] [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] နှင့် အပတ်စဉ်တူသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း၊ ဝန်ကြီးဟောင်းတွေနဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ဇာတ်ညွှန်းဟောင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew74j5jqkpo |access-date=2026-04-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဦးတင်မောင်ဆွေ သည် [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၇၇]] တပ်မမှူးအဖြစ် နောက်ဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းကာလတွင် [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာစစ်သံမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ဤသို့ဖြင့် သံတမန်လောကထဲ စတင်ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်သတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - “ဘက်တံဆိပ်ပြောင်းလိုက်ပေမဲ့ တိုက်ပွဲတွေမှာ ပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ မရှိဘူး” – BGF အသွင်ပြောင်း KNA တပ်ပြောခွင့်ရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c20gwdee445t |access-date=2026-04-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သံတမန်ဘဝ == ၎င်းသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့အထိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံအမတ်အဖြစ် သံအမတ်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေအား ခန့်အပ် |url=https://news-eleven.com/article/240264 |access-date=2026-04-07 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၉ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar Ambassador in Beijing |url=http://www.myanmarembassybeijing.com/Myanmar%20Ambassador%20in%20Beijing.html |access-date=2026-04-07 |website=www.myanmarembassybeijing.com}}</ref> ဦးတင်မောင်ဆွေသည် တရုတ်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ နှင့် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ပါ ပူးတွဲခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |last=CGTN |date=2025-04-04 |title=Myanmar's envoy to China talks about bilateral coordination for emergency humanitarian assistance |url=https://www.youtube.com/watch?v=GIRaSNwBKW4 |access-date=2026-04-07}}</ref><ref>{{Cite web |title=တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေက ၎င်း၏ခန့်အပ်လွှာကို တရုတ်နိုင်ငံသမ္မတ ရှီကျင်ပင်းထံ ပေးအပ် |url=https://news-eleven.com/article/247526 |access-date=2026-04-07 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဦးတင်မောင်ဆွေအား ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/44100 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဘဝ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် အစိုးရအဖွဲ့ အပြောင်းအလဲများတွင် ၎င်းအား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အဆိုပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - စစ်ခေါင်းဆောင် သမ္မတတာဝန်ယူအစိုးရမဖွဲ့ခင် တရုတ်ပထမဆုံးတွေ့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckgwz718e0yt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၁၉၆၆|}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်မှုထမ်းဟောင်း သံအမတ်ကြီးများ]] 1u7ahpdk1r815ud6ol4u8tb4h5i92ml 0 284042 1047234 1025577 2026-08-07T18:12:21Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-အိမ်မက် +အိပ်မက်) 1047234 wikitext text/x-wiki မို့မို့ (အမည်အရင်း '''အေးမို့မို့အောင်''') သည် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော မြန်မာပေါ့ပ်အဆိုတော်ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Moh Moh |url=https://www.youtube.com/channel/UCf9BguOUuZv_pzDQkVjMUIw |access-date=2026-04-08 |website=YouTube |language=my-MM}}</ref> မို့မို့သည် တစ်ကိုယ်တော်သီချင်းခွေ ၃ ခွေထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး အခြားအဆိုတော်များ၏ အခွေများတွင် Featuring များဆိုခဲ့သည်။ === ဂီတခရီးလမ်းကြောင်း === မို့မို့၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသော သီချင်းခွေများမှာ ချစ်သူသို့၊ မျက်စိမှိတ်ချစ်နေမယ်၊ အိပ်မက်လေးထဲမှာ ဆိုသည့် သီချင်းခွေများဖြစ်သည်။ မို့မို့သည် [[စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]]၏ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော ဖေဖော်ဝါရီမှတ်တမ်း သီချင်းခွေထဲမှ ဝမ်းနည်းမှတ်တမ်း<ref>{{Cite web |last=Sai Sai Kham Leng |date=2018-02-25 |title=ဝမ်းနည်းမှတ်တမ်း - Sai Sai Kham Leng Feat. Moh Moh |url=https://www.youtube.com/watch?v=khQRlq-f9sM |access-date=2026-04-08}}</ref> သီချင်းတွင် ပါဝင်သီဆိုကာ ပိုမိုအောင်မြင် လူသိများလာခဲ့သည်။ မို့မို့သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် Moh Moh Simply Acoustic Show ပွဲအား ပြည်လမ်း Mercedes-Benz Myanmar Showroom တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ ထိုပွဲတွင် မို့မို့နှင့်အတူ [[မျိုးကျော့မြိုင်]]၊ [[စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]]၊ [[ဖြိုးပြည့်စုံ]]၊ ဝေလ တို့မှ ပါဝင်အားဖြည့်သီဆိုခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable" |+ !သီချင်းခွေများ !ထွက်ရှိခဲ့သည့် ခုနှစ် !သီချင်းခွေများတွင် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သောအဆိုတော်များ !ထုတ်လုပ်သူ |- |ချစ်သူသို့ |၁၉၉၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင် | - |အိုအေစစ် စတူဒီယို |- |မျက်စိမှိတ်ချစ်နေမယ်<ref>{{Cite web |title=Flow {{!}} Music For Myanmar |url=https://www.flowmyanmar.com/login |access-date=2026-04-08 |website=www.flowmyanmar.com}}</ref> |၂၀၀၂ ခုနှစ် |[[ထူးအိမ်သင်]]၊ ဟဲလေး |အိုအေစစ် စတူဒီယို |- |အိပ်မက်လေးထဲမှာ<ref>{{Cite web |date=2007-11-27 |title=Moh Moh - Eain Mat Lay Htel Mar |url=https://tidal.com/album/304533412 |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> |၂၀၀၇ ခုနှစ် | |အိုအေစစ် စတူဒီယို |- |Moh Moh Simply Acoustic<ref>{{Cite web |title=Flow {{!}} Music For Myanmar |url=https://www.flowmyanmar.com/login |access-date=2026-04-08 |website=www.flowmyanmar.com}}</ref> |၂၀၁၇ ခုနှစ် |[[ဖြူသီ]]၊ [[ဖြူသီ|မျိုးကျော့မြိုင်]]၊ [[စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]]၊ [[ဖြိုးပြည့်စုံ]]၊ ဝေလ | |} {| class="wikitable" |+ !စုံတွဲသီချင်းများ !သီချင်းခွေ !သီချင်းခွေများတွင် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သောအဆိုတော်များ !ထွက်ရှိခဲ့သော ခုနှစ် |- |မိုးည |မြတ်နိုးခွင့် ၂ |[[မျိုးကျော့မြိုင်]]၊ [[စည်သူလွင်]]၊ [[အဲလက်စ် (အဆိုတော်)]]၊ [[ဆောင်းဦးလှိုင်]] |၂၀၀၂ ခုနှစ် |- |ဝမ်းနည်းမှတ်တမ်း |ဖေဖော်ဝါရီမှတ်တမ်း |[[စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]] |၂၀၀၃ ခုနှစ် |- |နှလုံးသားရဲ့နေရာတိုင်းမှာ |အချစ်ပျောက်သွားသောသူ |ဟဲလေး |၂၀၀၄ ခုနှစ် |- |မင်းပေးတဲ့ကမ္ဘာ |City FM 2nd Radio Station (မင်းပေးတဲ့ကမ္ဘာ) |[[မင်းမော်ကွန်း]] |၂၀၀၄ ခုနှစ် |- |ဝမ်းနည်းမှတ်တမ်း |SAI SAI LIVE AT STRAND HOTEL YANGON |[[စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]] |၂၀၀၄ ခုနှစ် |- |ခွင့်ပြုပါ |AR-T Is OFFLIST |Ar-T |၂၀၂၅ ခုနှစ် |} === မိသားစု === မို့မို့သည် နာမည်ကျော်ကြားသော အဆို်တော် [[ဖြူသီ]] ၏ သမီးဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] rhad59bu591oujndry2vp90t6g1teq7 0 284112 1047235 1028463 2026-08-07T18:12:31Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047235 wikitext text/x-wiki {{Infobox minister |honorific-prefix = |name = ရဲမြင့်ထွန်း |image = Ye Myint Tun.jpg |alt = |caption = ဦးရဲမြင့်ထွန်းအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အစည်းအဝေးခန်းမ ရှေ့ မြင်တွေ့ရစဉ် (၉ ဧပြီ ၂၀၂၆) | office = [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end = |appointer = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |president= [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor= * [[Jeng Phang နော်တောင်]](အားကစား၊လူငယ်ရေးရာ) |successor = |deputy= ညီညီ |order1 = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] -အမှတ်(၄) |term_start1 = ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = |majority1= မဲ ၁၈၂၇၁၀ <br>{{small|(၄၈.၅၀ရာခိုင်နှုန်း)}}<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=30_01_26_Amyo_FPTP_PR.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=917&token=9cd7f82f6e6e160a3dfa8f4832cfbafea2aabf2d886846c56d22b30852dbc1810b9276424440521f2389f28c9ad72c92649982347a00ab886aee62ebe6e34061|title=၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ-အပိုင်း(၃)၊အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၉ ဧပြီ​၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> |predecessor1 = [[ဝင်းမြတ်အေး|ဒေါက်တာဝင်းမြတ်အေး]] <br>{{small|([[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}}<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=02AmyotharHluttaw.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=9583&token=fd383d60132223462ab1397e79d03be04d694929d77d8f3f9eeb64b4bf5359e1f447b641c72e24a18d2b4e100896c87e384f28654c657876eab0a64cfdf3fdc9|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၁၅|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200538/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=02AmyotharHluttaw.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=9583&token=fd383d60132223462ab1397e79d03be04d694929d77d8f3f9eeb64b4bf5359e1f447b641c72e24a18d2b4e100896c87e384f28654c657876eab0a64cfdf3fdc9|url-status=dead}}</ref> |successor1 = |office2= [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] <br/>စီမံခန့်ခွဲရေးဝန်ကြီး |term_start2= ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |term_end2= ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |predecessor2= ရာထူးစတင် |successor2 = ဝန်ကြီးဌာနဖျက်သိမ်း |appointer2= [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|သိန်းစိန်အစိုးရ]] | 1blankname2 = ပဲခူးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ် | 1namedata2 = [[ဉာဏ်ဝင်း]] |order3 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ် |constituency3 = [[ပဲခူးမြို့နယ်]] -အမှတ်(၂) |term_start3 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ |term_end3 = ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ |majority3= မဲ ၄၆၅၁၅ <br>{{small|(၅၈.၅၃ရာခိုင်နှုန်း)}}<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=142.pdf&type=law&code=x&sno=5415&token=80e461933dc70bc9b66bf4788314a3ff9bfeb7c51d593c03f1c196037a213ed2bcbb538e30ab037b5432e7cbd3e4f3f16485d1399bd5fa045e1fe8b45e33f141|title=တိုင်းဒေသကြီးသို့မဟုတ်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀|archive-date=14 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014171559/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=142.pdf&type=law&code=x&sno=5415&token=80e461933dc70bc9b66bf4788314a3ff9bfeb7c51d593c03f1c196037a213ed2bcbb538e30ab037b5432e7cbd3e4f3f16485d1399bd5fa045e1fe8b45e33f141|url-status=dead}}</ref> |predecessor3 = အခြေခံဥပဒေစတင် |successor3 = ကျော်မင်းစံ <br>{{small|([[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}}<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|title=တိုင်းဒေသကြီးသို့မဟုတ်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၁၆|archive-date=18 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232803/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|url-status=dead}}</ref> | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | birth_date = {{Birth date and age|1970|12|9}} | birth_place = [[ပဲခူးမြို့]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = မြန်မာ | known_for = နိုင်ငံရေးသမား | occupation = | spouse = | children = ၂ဦး }} '''ဦးရဲမြင့်ထွန်း''' (၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၀ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ခန့်အပ်ခြင်းခံထားရသူဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၄) မှ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြု၍ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-07 |title=စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အစိုးရသစ် ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းတွေနဲ့ ဝန်းရံ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/07/412417.html |access-date=2026-04-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ရဲ့ အမည်စာရင်းတွေကို လွှတ်တော်မှာတင် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cz901nyjqk2o |access-date=2026-04-09 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ပညာရေး == ဦးရဲမြင့်ထွန်းသည် အခြေခံပညာကို ပဲခူးမြို့ရှိ အမှတ် (၃) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတွင် သင်ကြားခဲ့ပြီး အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ် (ယခု [[ပဲခူးတက္ကသိုလ်]]) တွင် ပညာဆက်လက်သင်ယူခဲ့ရာ ပထဝီဝင်ဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ == ဦးရဲမြင့်ထွန်းသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကို ကိုယ်စားပြု၍ ပဲခူးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၂) မှ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အထိ လုပ်ငန်းများကို ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများခန့်အပ်၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၉/၂၀၁၁ |url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-03-31.pdf |access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ |work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊မတ် ၃၁ ရက် နေ့ထုတ်၊မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ (၁၀)}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများတွင်လည်း ဆက်လက်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း အနိုင်ရရှိခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ သို့သော်လည်း ပါတီလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့ပိုင်း) ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူကာ ဒေသတွင်းပါတီယန္တရားကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဦးရဲမြင့်ထွန်းသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၄) မှ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] သို့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စတင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁၁) မှ ဦးအောင်လင်းဒွေး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကချင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၂) မှ Jeng Phang နော်တောင်တို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80926 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူမှ ၎င်းအား ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၏ အတည်ပြုချက်ကို ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများအဖြစ်ခန့်အပ်ရန် အဆိုပြုတင်ပြထားသူ ၃၀ ဦးတွင် လက်ရှိအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဦးပါဝင် |url=https://news-eleven.com/article/311141 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီးနောက် အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တရားဝင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၆၁| }}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] 0qvx7gm4md9kxxt7aaimfb7qeoh4i3v 0 284226 1047236 1025353 2026-08-07T18:12:41Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047236 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} [[Image:Buddhist Monk Window Bhutan.jpeg|thumb|upright|right|ဘူတန်နိုင်ငံရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခု၏ ပြတင်းပေါက်မှ အပြင်သို့ ကြည့်နေသော ဘူတန်ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်တစ်ပါး]] {{MahayanaBuddhism}} [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]သည် [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၏ [[နိုင်ငံတော်ဘာသာ]] ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် [[Pew Research Center]] ၏ အစီရင်ခံစာအရ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၇၄.၇% သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။<ref>[[suspicious link removed] US State Dept 2022 report]</ref><ref>{{cite web |title=Table: Religious Composition by Country |url=https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2012/12/globalReligion-tables.pdf |website=[[Pew Research Center]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230305221632/https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2012/12/globalReligion-tables.pdf |archive-date=2023-03-05 |url-status=live}}</ref> ဘူတန်နိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးသော ဗုဒ္ဓဘာသာသည် [[တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ]]မှ ဆင်းသက်လာသော်လည်း၊ ၎င်း၏ ဆုတောင်းပတ္ထနာပြုနည်း (Rituals)၊ [[ဝတ်ရွတ်စဉ်]] (Liturgy) နှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း|သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း]] တည်ဆောက်ပုံတို့တွင် သိသိသာသာ ကွဲပြားခြားနားသည်။<ref name=":2">{{Cite book|url=https://www.loc.gov/item/93012226/|title=Nepal and Bhutan: Country Studies|date=1993|publisher=[[Federal Research Division]], [[Library of Congress]]|isbn=0-8444-0777-1|editor-last=Savada|editor-first=Andrea Matles|edition=3rd|location=Washington, D.C.|pages=282–284|oclc=27429416|postscript=. {{PD-notice}}|access-date=2020-11-02|archive-date=2021-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428050125/https://www.loc.gov/item/93012226/|url-status=live}}</ref> နိုင်ငံတော်ဘာသာကို အစိုးရက ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၊ [[စေတီပုထိုး]]များ၊ [[ရဟန်း]]များနှင့် [[သီလရှင်]]များအတွက် နှစ်စဉ်ထောက်ပံ့ကြေးများ ပေးအပ်ခြင်းဖြင့် ကာလရှည်ကြာစွာ ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ခေတ်သစ်ကာလ [[Jigme Dorji Wangchuck]] မင်းမြတ် နန်းစံစဉ်အတွင်း နိုင်ငံတော်ဘာသာကို ပံ့ပိုးမှုများတွင် ရွှေချ ကြေးသွန်း[[ဂေါတမဗုဒ္ဓ]] ရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ထုလုပ်ခြင်း၊ ၁၀၈ တွဲရှိသော [[Kangyur]] (ဗုဒ္ဓ၏ နှုတ်ကပတ်တော်များ စုစည်းမှု) နှင့် ၂၂၅ တွဲရှိသော [[Tengyur]] (ဋီကာကျမ်းများ စုစည်းမှု) တို့ကို လက်ရေးလှမူများဖြင့် ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ''Chorten'' ([[စေတီ]]တော်) များစွာ တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။<ref name=":2" /> အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တော်ဝင်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီတို့တွင် ကိုယ်စားပြုခွင့် ရရှိထားသောကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့မူဝါဒများအပေါ် ဩဇာညောင်းသော အသံကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name=":2" /> == သမိုင်းကြောင်း == {{See also|History of Bhutan#Arrival of Buddhism}} == အဖွဲ့အစည်းများ == ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[သီမ်ဖူမြို့]]နှင့် [[ပူနာခါမြို့]]တို့ရှိ [[Dratshang Lhentshog|ဗဟိုသံဃာ့အဖွဲ့အစည်း]]တွင် ရဟန်းတော် ၁,၀၀၀ ခန့် (''lam'' သို့မဟုတ် ''gelong'' ဟုခေါ်သော ကိုရင်များ) ပါဝင်ပြီး၊ ခရိုင်သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် ရဟန်းတော် ၄,၀၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။<ref name=":2" /> သံဃာ့အဆင့်ဆင့်ကို [[Je Khenpo]] (သာသနာပိုင်ချုပ်) က ဦးဆောင်ပြီး ၎င်းအား ဘာသာရေးထုံးတမ်း၊ ဝတ်ရွတ်စဉ်၊ အဘိဓာန်ပညာ၊ သို့မဟုတ် ယုတ္တိဗေဒနှင့် တက္ကသိုလ်ဆိုင်ရာ တာဝန်ခံ ''[[lopon]]'' (ဆရာကြီး) ငါးပါးက ကူညီပေးသည်။<ref name=":2" /> လက်ရှိ Je Khenpo ၏ ရာထူးကို ဆက်ခံလေ့ရှိသော Dorji Lonpon အပါအဝင် Lonpon များ၏ လက်အောက်တွင် အနုပညာ၊ ဂီတနှင့် အခြားကဏ္ဍများကို တာဝန်ယူရသည့် ဘာသာရေးစီမံခန့်ခွဲသူများနှင့် အငယ်တန်း သံဃာ့အရာရှိများ ရှိကြသည်။<ref name=":2" /> [[Gelugpa]] ဂိုဏ်းဝင် ရဟန်းများသည် လူပျိုဘဝ (Celibate) ကို ထိန်းသိမ်းကြသော်လည်း၊ [[Nyingmapa]] ဂိုဏ်းဝင်များတွင် ရဟန်းများသာမက အိမ်ထောင်သည်များလည်း ပါဝင်ကာ ၎င်းတို့သည် အိမ်ထောင်ပြုခြင်း၊ မိသားစုထူထောင်ခြင်းနှင့် လူဝတ်ကြောင် အလုပ်အကိုင်များ လုပ်ကိုင်ရင်း ကျောင်းကန်များနှင့် နေအိမ်များတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဝတ်ရွတ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ကြသည်။<ref name=":2" /> ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် ဘူတန်၌ စုစုပေါင်း ရဟန်းတော် ၁၂,၀၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။<ref name=":2" /> သီလရှင်အဖွဲ့အစည်းများလည်း တက်ကြွစွာ ရှိနေသော်လည်း တိကျသော ကိန်းဂဏန်းများ မရရှိနိုင်သေးပေ။<ref name=":2" /> ဘူတန်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုသည် တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဓိကဂိုဏ်းကြီး လေးခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော [[Kagyu|Kargyupa]] (နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်းခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) ကျောင်းတော်၏ [[Drukpa Lineage|Drukpa]] ဂိုဏ်းခွဲကို ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=":2" /> ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှစ၍ ဘူတန်နိုင်ငံ၏ ဌာနေဗုဒ္ဓအဆုံးအမများကို ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ဘူတန်၏ သာသနာပိုင်ချုပ် (Supreme Dharma King) ဖြစ်သူ Truku Jigme Chödrag Rinpoche 70th Kyabje Dorjechang က Menjong Chöthün Tshogpa အမည်ရှိ အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ Trizin Tsering Rimpoche ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.buddhadordenma.org/founder.php |title=Founder of the Buddha Dordenma Image Foundation: His Eminence Trizin Tsering His Eminence Bhutan|access-date=2009-09-28 |archive-date=2014-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140925113311/http://www.buddhadordenma.org/founder.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=4hHepCbeJjI|title=His Eminence Trizin Tsering Rimpoche|date=20 November 2007 |via=www.youtube.com|access-date=2016-11-25|archive-date=2016-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316164106/https://www.youtube.com/watch?v=4hHepCbeJjI|url-status=live}}</ref> နောက်ပိုင်း ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် Trizin Tsering Rimpoche သည် Truku Jigme Chödrag Rinpoche ၏ နာယကမှုအောက်တွင် Buddha Dordenma Image Foundation ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် သာယာဝပြောရေးအတွက် ကောင်းချီးပေးမည့် [[Buddha Dordenma statue|ဗုဒ္ဓဒေါဒင်မ ရုပ်ပွားတော်]] စီမံကိန်းမှတစ်ဆင့် ဂုရု [[Padmasambhava]] ၏ [[Terma (Buddhism)|Terma]] (ဝှက်ထားသောရတနာ) ပါ ရှေးဟောင်းဗျာဒိတ်တော်ကို ပြည့်စုံစေရန် ဖြစ်သည်။ === Zhabdrung (ရှာဘဒေါင်း) === ၁၉၀၇ ခုနှစ်မတိုင်မီက ဘူတန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာခေါင်းဆောင်မှာ [[Zhabdrung Rinpoche|Zhabdrung]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘူတန်နိုင်ငံကို တည်ထောင်သူ၏ ဝင်စားမှု ([[tulku]]) ဟု ယူဆကြသည်။ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ အကျိုးအတွက် ၎င်း၏တရားဝင် ဆောင်ရွက်မှုများသည် ဘဝခုနစ်ပါးတိုင်အောင် ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဟု မိမိဘာသာ ဗျာဒိတ်တော်များ ရှိခဲ့သည်။ == ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ == ဘူတန်နိုင်ငံတွင် [[ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း]]များနှင့် [[သီလရှင်ကျောင်း]]များကို အများအပြား တွေ့ရှိရသည်။<ref name=":2" /> ရဟန်းများနှင့် သီလရှင်များ နှစ်ဦးစလုံးသည် ဦးခေါင်းကို ရိပ်ထားကြပြီး ထူးခြားသော နီညိုရောင် (maroon) သင်္ကန်းများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref name=":2" /> ၎င်းတို့၏ နေ့ရက်များကို စာပေသင်ကြားခြင်းနှင့် တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်းတို့ဖြင့် ကုန်ဆုံးစေသည့်အပြင်၊ အမျိုးမျိုးသော [[ဗောဓိသတ်]]များကို ပူဇော်ခြင်း၊ ကွယ်လွန်သူများအတွက် ဆုတောင်းပေးခြင်းနှင့် ဝေဒနာရှင်များအတွက် ဗောဓိသတ်များ၏ ကူညီစောင့်ရှောက်မှုကို တောင်းခံခြင်းစသည့် ဝတ်ပြုမှုများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref name=":2" /> ၎င်းတို့၏ ဝတ်ရွတ်စဉ်အချို့တွင် ခရုသင်းများ၊ လူ့ခြေသလုံးရိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တံပိုးများ၊ ၃ မီတာအထိ ရှည်သော သတ္တုခပ္ပားများ၊ စည်ကြီးများနှင့် လင်းကွင်းများ၊ လက်ခေါင်းလောင်းများ၊ ကျောင်းတော်ခေါင်းလောင်းများ၊ မောင်းများနှင့် သစ်သားချောင်းများဖြင့် တီးခတ်တွဲဖက်ထားသော [[ဂါထာတော်များ]]နှင့် သီဆိုမှုများ ပါဝင်သည်။<ref name=":2" /> အများပြည်သူတို့ ကြားရခဲသော ထိုကဲ့သို့သော ဘာသာရေးဂီတနှင့် သီဆိုမှုများသည် တိဗက်တို့၏ အသံတစ်သံတည်းရွတ်ဆိုမှု (monotone) ထက် ပိုမိုအားမာန်ပါပြီး သာယာသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်။<ref name=":2" /> သာမန်လူအပေါင်းတို့သည်လည်း မိမိတို့၏ နည်းလမ်းများဖြင့် ဘာသာတရားကို ကျင့်သုံးကြသည် - နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၊ အပြောအဆို၊ အတွေးအခေါ်နှင့် မြင့်မြတ်သော နေ့ရက်များ (ဘူတန်ပြက္ခဒိန်အရ တစ်လလျှင် ၈၊ ၁၀၊ ၁၅၊ ၂၅၊ ၂၈ နှင့် ၃၀ ရက်နေ့များ) တွင် သန့်ရှင်းသောနေရာများနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်များထံ သွားရောက်ဖူးမြော်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=November 2020}} == အဆောက်အအုံနှင့် အသုံးအဆောင်များ == ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပြည်သူများထံ ရောက်ရှိစေရန်အတွက် သင်္ကေတနှင့် အဆောက်အအုံများစွာကို အသုံးပြုထားသည်။<ref name=":2" /> ဘာသာရေးအထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံများ၊ ဆုတောင်းတံတိုင်းများ၊ [[ဆုတောင်းအလံ]]များနှင့် ကျောက်ဆောင်များတွင် ထွင်းထုထားသော မြင့်မြတ်သော [[မန္တန်]]များကို တွေ့ရတတ်သည်။<ref name=":2" /> ဘာသာရေး အဆောက်အအုံများထဲတွင် အိန္ဒိယစေတီပုံစံမှ ဆင်းသက်လာသော ဘူတန်မူ ''Chorten'' များ ပါဝင်သည်။<ref name=":2" /> ၎င်းတို့သည် ရိုးရှင်းသော လေးထောင့်ပုံစံ "အိမ်" စေတီမှစ၍ အနုစိတ်သော လှေကားထစ်များ၊ တံခါးများ၊ အမိုးခုံးများနှင့် ထိပ်ဖူးများပါဝင်သော ရှုပ်ထွေးသည့် အဆောက်အအုံများအထိ ရှိကြသည်။<ref name=":2" /> အချို့မှာ အရပ်မျက်နှာအနှံ့ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကြည့်ရှုနေသော "ဗုဒ္ဓ၏ မျက်လုံးတော်များ" ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။<ref name=":2" /> ထိုမြေ၊ အုတ် သို့မဟုတ် ကျောက်တုံး အဆောက်အအုံများသည် ကွယ်လွန်သွားသော ဘုရင်များ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ သူတော်စင်များ၊ ရိုသေထိုက်သော ရဟန်းများနှင့် အခြားထင်ရှားသူများကို ဂုဏ်ပြုရန် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် [[ဓာတ်တော်တိုက်]]များအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။<ref name=":2" /> ဆုတောင်းတံတိုင်းများကို ကျောက်တုံးများ စီထားခြင်း သို့မဟုတ် ပုံထားခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး တန္တရဗုဒ္ဓဘာသာ ဆုတောင်းစာများကို ရေးထိုးထားသည်။<ref name=":2" /> သစ်သားပုံနှိပ်တုံးများဖြင့် ပိတ်စပေါ်တွင် ရိုက်နှိပ်ထားသော ဆုတောင်းစာများကို ရှည်လျားကျဉ်းမြောင်းပြီး အရောင်အသွေးစုံသော ဆုတောင်းအလံများအဖြစ် ပြုလုပ်ကာ၊ တိုင်ရှည်များပေါ်တွင် တပ်ဆင်၍ မြင့်မြတ်သောနေရာများနှင့် နတ်ဆိုးများကို မောင်းထုတ်ရန်နှင့် ကွယ်လွန်သူများ၏ ဝိညာဉ်များကို အကျိုးပြုရန် အန္တရာယ်ရှိသော နေရာများတွင် စိုက်ထူထားကြသည်။<ref name=":2" /> သာသနာပြုရန်အတွက် လှည့်လည်သွားလာသော ရဟန်းများသည် တံခါးငယ်များစွာပါသော သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူသည့် ဘုရားကျောင်းဆောင်ငယ်များကို ရွာစဉ်လှည့်သယ်ဆောင်ကြပြီး၊ ထိုတံခါးများကို ဖွင့်လိုက်လျှင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ၊ ဗောဓိသတ်များနှင့် ထင်ရှားသော [[လားမား]] (Lamas) များ၏ ပုံရိပ်များကို ဖူးတွေ့နိုင်ပါသည်။<ref name=":2" /> == ဘူတန်ရှိ ဘွန်း (Bön) ဘာသာ == ဗုဒ္ဓဘာသာ မရောက်ရှိမီက ဘူတန်တွင် [[Bön]] ဘာသာသည် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဘွန်းဘာသာကို ခေတ်သစ်ဘူတန်တွင် ဆက်လက်ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite book|title= World of Worldly Gods: The Persistence and Transformation of Shamanic Bon in Buddhist Bhutan |url= https://global.oup.com/academic/product/world-of-worldly-gods-9780197669860?cc=au&lang=en& |last=Tashi |first=Kelzang T. |year=2023| publisher= Oxford University Press |accessdate=2023-11-04 |page=296}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == [[Religion in Bhutan]] [[Freedom of religion in Bhutan]] [[Bhutanese art]] [[Dratshang Lhentshog]] [[Dual system of government]] [[Buddhism in Nepal]] == မှတ်စုများနှင့် ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ကျမ်းကိုးစာရင်း == {{cite journal|last=Marks|first=Thomas A.|year=1977|url=[suspicious link removed]|title=Historical Observations on Buddhism in Bhutan|journal=The Tibet Journal|volume=2|issue=2|pages=74–91|jstor=43299858 |url-access=registration }} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == [https://web.archive.org/web/20070928061357/http://www.menjong.org/ Menjong Chöthün Tshogpa] [https://web.archive.org/web/20080511052828/http://dordenma.org/ Buddha Dordenma Image Foundation] [https://web.archive.org/web/20141221011338/http://www.outdoorhimalayan.com/bhutan-introduction About Bhutan and Buddhism in Bhutan] {{Asia in topic|Buddhism in}} {{Buddhism topics}} {{Bhutanese society}} [[ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ| ]] [[Category:Vajrayana Buddhism by country|Bhutan]] [[Category:Religion in Bhutan]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ]] dcgza62poh00rtife6hr364khwa7y3p 0 284384 1047027 1046233 2026-08-07T13:59:06Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047027 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox event | title = ၂၀၂၅–၂၀၂၆ အမေရိကန်–အီရန် ထိပ်သီးဆွေးနွေးမှုများ | image = {{multiple image | align = center | direction = horizontal | image1 = JD Vance official portrait (headshot).jpg | width1 = 60 | caption1 = [[ဂျေဒီဗန့်စ်]] | image2 = Mohammmad Bagher Ghalibaf 2025.jpg | width2 = 60 | caption2 = ကာလီဘတ်ဖ် | image3 = A swearing-in ceremony for Senior Adviser and Special Envoy Steve Witkoff, May 6, 2025 (cropped).jpg | width3 = 58 | caption3 = စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ် | image4 = 14031011 Abbas Araghchi (cropped).jpg | width4 = 62 | caption4 = အဘတ်စ် အာရတ်ချီ | image5 = Jared Kushner 2025.jpg | width5 = 58 | caption5 = ဂျဲရက် ကွတ်ရှ်နာ | image6 = ADM Charles B. Cooper II.jpg | width6 = 62 | caption6 = ဘရက် ကူးပါး | image7 = Ali Larijani 2025 (cropped).jpg | width7 = 56 | caption7 = အလီ လာရီဂျာနီ }} | caption = အဓိက ထိပ်သီးကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | date = *'''ပထမအကျော့:''' ၂၀၂၅ ဧပြီ ၁၂ – ဇွန် ၁၃ *'''ဒုတိယအကျော့:''' ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၆ – ၂၈ *'''တတိယအကျော့:''' ၂၀၂၆ မတ် ၃၀ – ဧပြီ ၇ *'''အစ္စလာမ္မာဘတ် ဆွေးနွေးပွဲ:''' ၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၁ – ၁၂ | location = * အာလ် အလမ် နန်းတော်၊ မတ်စကတ်မြို့ *အိုမန်သံရုံး၊ [[ရောမမြို့]] *[[ဂျီနီဗာမြို့]]၊ [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] *[[အစ္စလာမာဘတ်မြို့|အစ္စလာမ္မာဘတ်မြို့]]၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]] | participants = '''{{flag|United States}}''' * [[ဂျေဒီဗန့်စ်]] (ဒုတိယသမ္မတ) * စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ် (အထူးကိုယ်စားလှယ်) * ဘရက် ကူးပါး (ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်) (CENTCOM) * ဂျဲရက် ကွတ်ရှ်နာ (အထူးကိုယ်စားလှယ်) '''{{flag|Iran}}''' * မိုဟာမက် ဘာဂါ ကာလီဘတ်ဖ် (လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ) * အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး) * အလီ လာရီဂျာနီ (NSC) † * မာဂျစ် တာ့ခ်-ရာဗန်ချီ (ဒု-နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး) | status = ဆွေးနွေးဆဲ (ယာယီအပစ်ရပ်ထားမှု ဧပြီ ၂၂ အထိ) | notes = '''ဆွေးနွေးချက်များ:''' * အီရန်နိုင်ငံ၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ် * ဒေသတွင်း တင်းမာမှု လျှော့ချရေး * ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား လွတ်လပ်စွာ သွားလာခွင့် '''နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ:''' * '''ယခင်:''' ၂၀၂၆ ခုနှစ် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် အမေရိကန်စစ်တပ် အင်အားတိုးချဲ့မှု၊ [[၂၀၂၅-၂၀၂၆ အီရန် ဆန္ဒပြပွဲ|၂၀၂၅–၂၀၂၆ ခုနှစ် အီရန်နိုင်ငံအတွင်း ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများ]]၊ အီရန်နျူကလီးယား သဘောတူစာချုပ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အစီအစဉ် (၂၀၁၅–၂၀၁၈)၊အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ JCPOA မှ နုတ်ထွက်မှု (၂၀၁၈)၊ပင်လယ်နီဒေသ အရေးအခင်း (၂၀၂၃–ယနေ့ထိ)၊အီရန်နိုင်ငံ ငွေကြေးအကျပ်အတည်း (၂၀၂၄–ယနေ့ထိ) * '''နောက်:''' [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ|၁၂ ရက်ကြာစစ်ပွဲ]]၊[[၂၀၂၅ အမေရိကန်၏ အီရန်နျူကလီးယားတိုက်ခိုက်မှု|အီရန်နျူကလီးယားစက်ရုံများတိုက်ခိုက်ခံရမှု]]၊[[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]]၊[[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]] }} '''၂၀၂၅–၂၀၂၆ အမေရိကန်–အီရန် ထိပ်သီးဆွေးနွေးမှုများ''' ({{lang-en|2025–2026 Iran–United States negotiations}}) သည် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] ၏ ဒုတိယမြောက် သက်တမ်းအတွင်း နှစ်နိုင်ငံအကြား တင်းမာနေသော နျူကလီးယားအရေးနှင့် စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် သံတမန်ရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲများ ဖြစ်သည်။ ယင်းဆွေးနွေးမှုများကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၁၂ရက် တွင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]]၌ စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ|၁၂ ရက်ကြာစစ်ပွဲ]] နှင့် [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] တို့ကြောင့် ခေတ္တရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |last=Tharoor |first=Ishaan |date=April 11, 2025 |title=Trump tries to fix the Iran nuclear deal he broke |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/04/11/trump-iran-nuclear-talks-oman-witkoff/ |access-date=April 11, 2025 |newspaper=[[The Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Broadwater |first1=Luke |date=April 9, 2025 |title=Trump Wants an Iran Nuclear Deal, but It Must Be Better Than Obama's |url=https://www.nytimes.com/2025/04/09/us/politics/trump-iran-nuclear-deal.html |work=[[The New York Times]] |last2=Sanger |first2=David E.}}</ref> ထို့နောက် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[အစ္စလာမာဘတ်မြို့|အစ္စလာမ္မာဘတ်မြို့]]၌ ဆွေးနွေးပွဲများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အစ္စလာမ္မာဘတ် ဆွေးနွေးပွဲ တွင် အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတ [[ဂျေဒီဗန့်စ်]] နှင့် အီရန်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟာမက် ဘာဂါ ကာလီဘတ်ဖ် တို့ ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဆွေးနွေးခဲ့ကြရာ ယင်းမှာ ၁၉၇၉ ခုနှစ် အစ္စလာမ်တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်းအချိန်ကစပြီး နှစ်ပေါင်း ၄၅ နှစ်ကျော်အတွင်း အမေရိကန် နှင့် အီရန်အကြား ပြုလုပ်သော ၂၁နာရီအကြာ အမြင့်ဆုံးအဆင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ဆွေးနွေးပွဲဖြစ်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် နှစ်ဖက်စလုံးမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူထားပြီး နျူကလီးယား ထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရေးအတွက် ဆက်လက်ညှိနှိုင်းနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=အမေရိကန်- အီရန်၊ ပါကစ္စတန်ဆွေးနွေးပွဲနောက်ဆုံးသိရသမျှ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cde5x2w20z9o |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ == [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ်သည် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် နိုင်ငံတကာ၏ အထူးစောင့်ကြည့်ရမည့် အချက်အချာဖြစ်ခဲ့သည်။အီရန်သည် ၎င်း၏ တရားဝင် နျူကလီးယားလက်နက် အစီအစဉ်ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[အိုင်အေအီးအေ|ကုလသမဂ္ဂ နျူကလီးယားစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့]] (IAEA) က အီရန်၏ ယူရေနီယံသန့်စင်မှုမှာ လက်နက်အဆင့်မီရန် နီးကပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း အစီရင်ခံခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အရပ်ဘက်သုံးအတွက် ခိုင်လုံသောအကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ အဆင့်မြင့်သန့်စင်ထားသည့် ယူရေနီယံ အမြောက်အမြားကို လက်ဝယ်ထားရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး ယင်းသည် အချိန်တိုအတွင်း နျူကလီးယားဗုံး အများအပြားထုတ်လုပ်နိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last1=Norman |first1=Laurence |last2=Gordon |first2=Michael R. |date=December 6, 2024 |title=Risk of Iran Building Nuclear Weapons Grows, U.S. Intelligence Says |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/risk-of-iran-building-nuclear-weapons-grows-u-s-intelligence-says-6f679cb8 |access-date=April 28, 2025 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |last=Rezaei |first=Farhad |date=2017 |title=Iran's Nuclear Program: A Study in Proliferation and Rollback |url=https://books.google.com/books?id=YJLZDQAAQBAJ&pg=PA181 |publisher=Springer |isbn=978-3319441207 |language=en}}</ref> အဆိုပါ အစီအစဉ်သည် ပြင်ပကူညီမှုများလည်း ရရှိထားပြီး၊ပါကစ္စတန် နှင့် မြောက်ကိုရီးယား တို့မှ ကူညီမှုများပါဝင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အထူးသဖြင့် မြောက်ကိုရီးယားမှ မစ်ဆိုင်များနှင့် ယူရေနီယမ်တို့ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ပြည်ပရောက်အတိုက်အခံအဖွဲ့ဖြစ်သော အီရန်အမျိုးသားခုခံရေးကောင်စီ (NCRI) က အီရန်သည် အစ္စလာမ္မစ် တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) ၏ လက်အောက်တွင် ကီလိုမီတာ ၃,၀၀၀ (၁,၉၀၀ မိုင်) အထိ ရောက်ရှိနိုင်သော တာဝေးပစ်ဒုံးကျည်များကို တီထွင်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Barnes |first=Joe |date=January 31, 2025 |title=Iran 'secretly building nuclear missiles that can hit Europe' |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/01/31/iran-nuclear-warhead-europe-revolutionary-guard-north-korea/ |access-date=April 28, 2025 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}</ref><ref>{{cite web |last=Hakamian |first=Mahmoud |date=February 1, 2025 |title=NCRI Report: Iran's Covert Nuclear Warhead Program and Missile Sites Exposed |url=https://www.ncr-iran.org/en/news/nuclear/ncri-report-irans-covert-nuclear-warhead-program-and-missile-sites-exposed/ |access-date=August 23, 2025 |website=NCRI}}</ref> အီရန်ဘက်ကမူ ၎င်းတို့၏ နျူကလီးယား လှုပ်ရှားမှုများသည် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ရန်အတွက်သာဖြစ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်သာဖြစ်သည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။အီရန်နိုင်ငံ၏ အကြီးတန်းအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ကာမယ်လ် ခါရာဇီက အီရန်တွင် နျူကလီးယားလက်နက် တည်ဆောက်နိုင်သည့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်ရှိသော်လည်း [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ ဘာသာရေးအမိန့် (Fatwa) ကြောင့် ကန့်သတ်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ တည်ရှိမှုကို ခြိမ်းခြောက်ခံရပါက ယင်းရပ်တည်ချက် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Johnston |first=Neil |date=November 1, 2024 |title=Iran warns it could seek nuclear weapons in face of 'existential threat' |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/11/01/iran-nuclear-weapon-existential-threat-israel/ |access-date=April 28, 2025 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}</ref> လေ့လာဆန်းစစ်သူများနှင့် သုတေသီများက အကယ်၍ အီရန်နိုင်ငံသာ နျူကလီးယားလက်နက် ပိုင်ဆိုင်သွားခဲ့ပါက ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေးအတွက် ကြီးမားသော စိုးရိမ်ဖွယ်ရာဖြစ်လာနိုင်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတည်ငြိမ်မှုကို ပျက်ပြားစေနိုင်ကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အက်တမ်မစ်စွမ်းအင် အေဂျင်စီ (IAEA) ၏ အကြီးအကဲ ရာဖေးလ် ဂရော့ဆီ (Rafael Grossi) က အီရန်သည် နျူကလီးယားလက်နက် ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိသွားပါက အခြားသော အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများကလည်း တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် နျူကလီးယား နည်းပညာများကို ရယူရန် ကြိုးပမ်းလာနိုင်သဖြင့် နျူကလီးယားလက်နက် ပြန့်ပွားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Freilich |first=Charles David |date=2018 |title=Israeli national security: a new strategy for an era of change |url=https://archive.org/details/israelinationals0000frei |publisher=Oxford university press |isbn=978-0-19-060293-2 |location=New York |pages=[https://archive.org/details/israelinationals0000frei/page/83 83]–85}}</ref> ထို့အပြင် အီရန်၏ နျူကလီးယား နည်းပညာ သို့မဟုတ် ပစ္စည်းများသည် အစွန်းရောက်အုပ်စုများ၏ လက်ထဲသို့ ကျရောက်သွားနိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများလည်း ရှိနေသည်။ ပညာရှင်များက ဆက်လက်တင်ပြချက်အရ အီရန်အနေဖြင့် နျူကလီးယား စွမ်းဆောင်ရည်ကို ရရှိသွားခြင်းက ၎င်း၏ အဓိကမဟာဗျူဟာများဖြစ်သည့် အကြမ်းဖက်ဝါဒနှင့် ပုန်ကန်မှုများကို ပိုမိုအတင့်ရဲစွာ ပံ့ပိုးကူညီလာနိုင်ရန် တွန်းအားဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Wilner |first=Alex S. |date=January 1, 2012 |title=Apocalypse Soon? Deterring Nuclear Iran and its Terrorist Proxies |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01495933.2012.647539 |journal=Comparative Strategy |language=EN |volume=31 |pages=18–40 |doi=10.1080/01495933.2012.647539 |issn=0149-5933 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Citation|last=Nader|first=Alireza|title=Nuclear Iran and Terrorism|year=2013|work=Iran After the Bomb|pages=25–30|series=How Would a Nuclear-Armed Tehran Behave?|publisher=RAND Corporation|jstor=10.7249/j.ctt5hhtg2.10}}</ref> အီရန်၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ်ကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းက အီရန်အပေါ် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ (Sanctions) ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ယင်းသည် အီရန်၏ စီးပွားရေးကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေခဲ့ပြီး ရေနံတင်ပို့မှုနှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး စနစ်များကို အသုံးပြုနိုင်မှုတို့ကို ကန့်သတ်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဘက်စုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အစီအစဉ် (JCPOA) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး အီရန်၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ်အပေါ် တင်းကျပ်သော ကန့်သတ်ချက်များ ထားရှိပေးမည့်အစား စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုများကို ပြန်လည်ဖြေလျှော့ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=UN Security Council Resolutions on Iran |url=https://www.armscontrol.org/factsheets/un-security-council-resolutions-iran#:~:text=Resolution%202231's%20Principal%20Provisions |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250404052442/https://www.armscontrol.org/factsheets/un-security-council-resolutions-iran#:~:text=Resolution%202231's%20Principal%20Provisions |archive-date=April 4, 2025 |access-date=April 28, 2025 |website=Arms Control Association |language=en}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အဆိုပါ သဘောတူညီချက်မှ ပြန်လည်နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် က "အီရန်နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်ရဲ့ အဓိကအချက်ဟာ ကြီးမားတဲ့ လုပ်ဇာတ်တစ်ခုပဲ ဖြစ်တယ်၊ လူသတ်အစိုးရတစ်ရပ်က ငြိမ်းချမ်းတဲ့ နျူကလီးယားစွမ်းအင် အစီအစဉ်ကိုပဲ လိုလားတယ်ဆိုတာက လိမ်လည်မှုပဲ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဘက်က ဆက်လက်စွပ်စွဲချက်မှာ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်သည် အီရန်၏ ဘဲလစ်စတစ်ဒုံးကျည် အစီအစဉ်ကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိသည့်အပြင် ၎င်းတို့၏ လက်ဝေခံ လက်နက်ကိုင်အုပ်စုများကို ပံ့ပိုးပေးနေမှုကိုလည်း တားဆီးနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် လုံလောက်မှုမရှိဟု ဆိုသည်။ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် ၏ ဒုတိယမြောက် အစိုးရသက်တမ်း မစတင်မီ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] အစိုးရလက်ထက်တွင်လည်း အီရန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု မရရှိခဲ့ပေ။<ref>{{Cite news |date=May 8, 2018 |title=Read the Full Transcript of Trump's Speech on the Iran Nuclear Deal |url=https://www.nytimes.com/2018/05/08/us/politics/trump-speech-iran-deal.html |access-date=April 28, 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် သည် အီရန်နိုင်ငံအား နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်အသစ်တစ်ရပ် လက်မှတ်ရေးထိုးလာစေရန်၊ နျူကလီးယားလက်နက်များ ထုတ်လုပ်မှုကို တားဆီးရန်နှင့် ဒေသတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုများကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် "အပြင်းထန်ဆုံး ဖိအားပေးမှု" (Maximum Pressure Campaign) ကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းက အီရန်၏ "နျူကလီးယားလက်နက် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း" ကို လုံးဝသည်းခံမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သလို သံတမန်နည်းလမ်းဖြင့် မအောင်မြင်ပါက စစ်ရေးအရ အရေးယူမှုကို ထောက်ခံရန်လည်း ငြင်းဆိုခြင်းမရှိပေ။ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် ၏ အဖွဲ့ကလည်း အီရန်နှင့် ပတ်သက်လာလျှင် "ဖြစ်နိုင်သမျှ နည်းလမ်းအားလုံးကို စဉ်းစားထားသည်" (All options are on the table) ဟု ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=December 13, 2024 |title=VOA Persian exclusive: Trump's team says all options on the table with Iran |url=https://www.voanews.com/a/7900703.html |access-date=April 28, 2025 |publisher=Voice of America |language=en}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် အီရန် အနုမြူစွမ်းအင်အဖွဲ့၏ အကြီးအကဲ မိုဟာမက် အက်စလာမီ (Mohammad Eslami) က အီရန်အနေဖြင့် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ ပိုမိုတည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=April 11, 2025 |title=Western pressure has failed to halt our progress: Iran's nuclear chief |url=https://www.tehrantimes.com/news/511678/Western-pressure-has-failed-to-halt-our-progress-Iran-s-nuclear |website=Tehran Times}}</ref> == ထရမ့်၏ ခါမေနီထံ ပေးပို့သောစာ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် က အီရန်နိုင်ငံနှင့် နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအသစ်များ စတင်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည့် စာတစ်စောင်ကို [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]ထံ ပေးပို့ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်မခံပါက အီရန်အနေဖြင့် ပြင်းထန်သော စစ်ရေးနောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက်များနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်ကြောင်း ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် သည် အီရန်အပေါ် ထပ်တိုးပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ခဲ့ပြီး အီရန်၏ ရေနံတင်ပို့မှုကို သုညအထိ လျှော့ချပစ်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Trump Sends Iran Letter Amid Military Threats {{!}} Arms Control Association |url=https://www.armscontrol.org/act/2025-04/news/trump-sends-iran-letter-amid-military-threats |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250723234657/https://www.armscontrol.org/act/2025-04/news/trump-sends-iran-letter-amid-military-threats |archive-date=July 23, 2025 |access-date=August 16, 2025 |website=www.armscontrol.org |language=en}}</ref> [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]မှ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင် အဗ္ဗဒူခါလက် အဗ္ဗဒူလာ၏ အဆိုအရ ထိုစာတွင် အီရန်၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ်အားလုံးကို အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရန်၊ ယူရေနီယံ သန့်စင်မှုအားလုံးကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် ဒေသတွင်းရှိ လက်ဝေခံ အုပ်စုများကို ပံ့ပိုးနေမှုအားလုံးကို အဆုံးသတ်ရန် စသည့် တောင်းဆိုချက်များ ပါဝင်ကြောင်း ဆိုသည်။ အဆိုပါ အချက်များကို နှစ်လအတွင်း လိုက်နာရန် တောင်းဆိုထားပြီး လိုက်နာပါက အမေရိကန်က စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကို ရုပ်သိမ်းပေးကာ ဆက်ဆံရေး ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်စေမည်ဟု ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ သို့သော် ဆွေးနွေးရန် ပျက်ကွက်ပါက စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။<ref name="guardian">{{cite web |last1=Agence France-Presse |date=March 8, 2025 |title=Iran's supreme leader rails against Trump's 'bullying' military threat |url=https://www.theguardian.com/world/2025/mar/08/irans-supreme-leader-rails-against-trumps-bullying-military-threat |access-date=April 2, 2025 |website=The Guardian}}</ref> အစပိုင်းတွင် ခါမေနီသည် အဆိုပါစာကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိဘဲ အမေရိကန်၏ မျှော်လင့်ချက်များကို လိုက်လျောမည်မဟုတ်ကြောင်း အရိပ်အယောင်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း နှစ်ဖက်စလုံးက ခြိမ်းခြောက်မှုများ အပြန်အလှန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် သတင်းစကားများ ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း အမေရိကန်နှင့် စစ်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိခြင်းနှင့် ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာသော စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းများကြောင့် အစိုးရပြိုလဲသွားနိုင်ကြောင်း အကြံပေးများက သတိပေးခဲ့ပြီးနောက် ခါမေနီသည် စိတ်ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ မတ်လကုန်ပိုင်းတွင် အီရန်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း အကြောင်းပြန်စာ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref name="Fassihi">{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |date=April 11, 2025 |title=Why Iran's Supreme Leader Came Around to Nuclear Talks With the U.S. |url=https://www.nytimes.com/2025/04/11/world/middleeast/us-iran-talks-trump-khamenei.html |access-date=April 18, 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == ဆွေးနွေးပွဲ တက်ရောက်ခဲ့ကြသူများ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော အဆင့်မြင့်ဆွေးနွေးပွဲများ၌ အမေရိကန်ဘက်မှ [[အိမ်ဖြူတော်]]၏ အီရန်ဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်က ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အီရန်ဘက်မှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီက တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ဆွေးနွေးရန် အခိုင်အမာ တောင်းဆိုခဲ့သည့်အပြင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် ထံ တိုက်တွန်းချက်အဖြစ် "ဝါရှင်တန်ပို့စ်" သတင်းစာတွင် ဆောင်းပါးတစ်စောင် ရေးသားခဲ့သည်။ တတိယအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲမှ စတင်ခဲ့သော ကျွမ်းကျင်သူအဆင့် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် အမေရိကန်ဘက်မှ မူဝါဒရေးရာစီမံကိန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး မိုက်ကယ် အန်တွန်နှင့်အတူ နိုင်ငံခြားရေးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဌာနတို့မှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ အီရန်ဘက်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသူ ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာဂျစ် တာ့ခ်-ရာဗန်ချီက တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဥရောပနိုင်ငံများမှ ညှိနှိုင်းရေးမှူးများ ပါဝင်ခြင်း မရှိဘဲ ပြင်သစ်နိုင်ငံက ပါဝင်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သော်လည်း ဆွေးနွေးပွဲတွင် ထည့်သွင်းခြင်း မခံခဲ့ရပေ။<ref name="washingtonpost20250408">{{cite news |last=Araghchi |first=Seyed Abbas |date=April 8, 2025 |title=Iran's foreign minister: The ball is in America's court |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/2025/04/08/iran-indirect-negotiations-united-states/ |access-date=April 21, 2025 |newspaper=The Washington Post}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်သော ဒုတိယအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲများ၌ ဘရက် ကူးပါး၊ ဂျဲရက် ကွတ်ရှ်နာ နှင့် အီရန်ဘက်မှ အလီ လာရီဂျာနီ တို့ ထပ်မံပါဝင်လာခဲ့သည်။ ကြားဝင်စေ့စပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများတွင် [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]]၊ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ|အီဂျစ်]] နှင့် [[တူရကီနိုင်ငံ]]တို့ ပူးပေါင်းလာခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီသည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ ပါကစ္စတန်နှင့် အိုမန်နိုင်ငံတို့မှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနများထံသို့လည်း ဖုန်းဖြင့် ဆက်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=February 1, 2026 |title=Qatar leads regional diplomatic push to de-escalate Iran tensions |url=https://www.euronews.com/2026/02/01/qatar-leads-regional-diplomatic-push-to-de-escalate-iran-tensions |access-date=February 11, 2026 |website=Euro News}}</ref> == ၂၀၂၅ ခုနှစ် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများနှင့် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများ == ပထမအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]]၊ မတ်စကတ်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲကို အမေရိကန်အထူးကိုယ်စားလှယ် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်နှင့် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီတို့က ဦးဆောင်ခဲ့ကြပြီး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တစ်ခုစီသည် သီးခြားစီအခန်းများတွင် နေထိုင်ကာ အိုမန်ကြားဝင်စေ့စပ်သူများမှတစ်ဆင့် သတင်းစကားများ ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။ ဆွေးနွေးမှုများသည် အပြုသဘောဆောင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့စလုံး၏ ခေါင်းဆောင်များသည် လူကိုယ်တိုင် ခေတ္တတွေ့ဆုံစကားပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |date=April 11, 2025 |title=High-level talks to disarm Iran's nuclear program to begin in Oman |url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/04/11/us-iran-nuclear-talks-witkoff-trump/ |newspaper=The Washington Post}}</ref> အီရန်သတင်းဌာနတစ်ခု၏ ဖော်ပြချက်အရ အိုမန်ဆွေးနွေးပွဲအတွင်း အီရန်သည် အမေရိကန်နှင့် သဘောတူညီချက်ရရှိရန် အဆင့်သုံးဆင့်ပါဝင်သော အစီအစဉ်တစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ ပထမအဆင့်တွင် အမေရိကန်၌ ပိတ်မိနေသော ဘဏ္ဍာရေးပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပြန်လည်အသုံးပြုခွင့်ရရှိရန်နှင့် ရေနံတင်ပို့ခွင့်ရရှိရန်အတွက် အီရန်က ၎င်း၏ ယူရေနီယံသန့်စင်မှုကို ၃.၆၇ ရာခိုင်နှုန်းသို့ ယာယီလျှော့ချရန် သဘောတူမည်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအဆင့်တွင် အဆင့်မြင့်ယူရေနီယံသန့်စင်မှုကို အမြဲတမ်းရပ်တန့်ရန်၊ ကုလသမဂ္ဂ နျူကလီးယားစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (IAEA) ၏ စစ်ဆေးမှုများကို ပြန်လည်ခွင့်ပြုရန်နှင့် ကြေညာထားခြင်းမရှိသည့် နေရာများကိုပါ ရုတ်တရက်ဝင်ရောက်စစ်ဆေးနိုင်မည့် ထပ်တိုးနောက်ဆက်တွဲစာချုပ် (Additional Protocol) ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကတိပြုမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယင်းအတွက် အမေရိကန်ဘက်က ထပ်တိုးပိတ်ဆို့မှုများကို ရုပ်သိမ်းပေးရန်နှင့် ဗြိတိန်၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်တို့အနေဖြင့် တီဟီရန်အပေါ် ကုလသမဂ္ဂ၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကို ပြန်လည်သက်ရောက်စေမည့် (Snapback) လုပ်ငန်းစဉ်ကို မလုပ်ဆောင်ရန် တိုက်တွန်းပေးရမည်ဖြစ်သည်။ တတိယအဆင့်တွင် အမေရိကန်လွှတ်တော်က နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြုပေးပြီး ဝါရှင်တန်က ပိတ်ဆို့မှုအားလုံးကို ရုပ်သိမ်းပေးရမည်ဖြစ်ကာ အီရန်ကလည်း ၎င်း၏ အဆင့်မြင့်သန့်စင်ထားသော ယူရေနီယံလက်ကျန်များကို တတိယနိုင်ငံတစ်ခုသို့ လွှဲပြောင်းပေးရမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=April 18, 2025 |title=Iran proposes to disarm its regional allies in exchange for an end to Washington's 'maximum pressure' |url=https://www.atalayar.com/en/articulo/politics/iran-proposes-to-disarm-its-regional-allies-in-exchange-for-an-end-to-washingtons-maximum-pressure/20250418170000213537.html |website=Atalayar}}</ref> ထို့အပြင် အီရန်သည် ဒေသတွင်း တင်းမာမှုများ လျှော့ချရန်အတွက် ဟားမတ်စ်၊ ဟူသီ၊ ဟစ်ဇဘိုလာနှင့် ဟာရှ်အယ်လ်ရှာဘီ အဖွဲ့များကို လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကို ရပ်ဆိုင်းရန် ကတိပြုသည့်အချက်များကိုလည်း အဆိုပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အမေရိကန်အထူးကိုယ်စားလှယ် ဝစ်ကော့ဖ်က မတ်စကတ်မြို့တွင် တင်ပြခဲ့သော အီရန်၏ အဆိုပြုချက်များကို ကြိုဆိုခဲ့ပြီး ယင်းသည် အီရန်ဘက်ကပင် မမျှော်လင့်ထားသည့် တုံ့ပြန်မှုဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧပြီလအစောပိုင်းတွင် အီရန်စစ်ဘက်အကြံပေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီနိုင်ငံရေးသမား ရှမ်ခါနီက ပြင်ပမှ ကျူးကျော်ခြိမ်းခြောက်မှုများ ဆက်ရှိနေပါက IAEA စစ်ဆေးရေးမှူးများကို နှင်ထုတ်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် IAEA အကြီးအကဲ ရာဖေးလ် ဂရော့ဆီသည် အီရန်သို့ လာရောက်ကာ အာရတ်ချီနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဂရော့ဆီက ၎င်းတို့သည် အလွန်အရေးကြီးသော ညှိနှိုင်းမှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များ ချောမွေ့စေရန် ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=April 10, 2025 |title=Iran says external threats could lead to deterrent measures against IAEA |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-says-external-threats-could-lead-deterrent-measures-against-iaea-2025-04-10/ |access-date=August 21, 2025 |website=Reuters}}</ref> === ဒုတိယအကျော့ === အိုမန်နိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုဖြင့် ပြုလုပ်သော ဒုတိယအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ ရောမမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ယင်းသည် အိုမန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် မတ်စကတ်၌ ပထမအကျော့ တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက် တစ်ပတ်အကြာတွင် လေးနာရီကြာ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဆွေးနွေးပွဲတွင်လည်း အဘတ်စ် အာရတ်ချီနှင့် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်တို့က ဦးဆောင်ခဲ့ကြပြီး အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဘာဒါ အယ်လ်-ဘူဆိုက်ဒီ (Badr al-Busaidi) မှတစ်ဆင့် သတင်းစကားများ သွယ်ဝိုက်ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။ ဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က ၎င်းအနေဖြင့် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံး ခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီနှင့် တွေ့ဆုံရန် လမ်းဖွင့်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="Moscow">{{cite web |last1=Wintour |first1=Patrick |date=April 20, 2025 |title=Moscow may gain key role in Iran nuclear deal as US talks progress |url=https://www.theguardian.com/world/2025/apr/20/moscow-may-gain-key-role-in-iran-nuclear-deal-as-us-talks-progress |website=The Guardian}}</ref> ဒုတိယအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် အစ္စရေးလေတပ်သည် အီရန်၏ ဒုံးကျည်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုကို တုံ့ပြန်သည့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အီရန်သည် ၎င်း၏ အဓိက နျူကလီးယားစက်ရုံနှင့် ဆက်စပ်နေသော မြေအောက်လှိုဏ်ဂူနှစ်ခု၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ကြီးမားသော လုံခြုံရေး အတားအဆီးများကို တည်ဆောက်နေကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည့်အပြင် ရုရှားနိုင်ငံက အီရန်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖို တစ်ခုတည်ဆောက်ရန် ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်ဆိုသော သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တရုတ်၊ ရုရှားနှင့် အီရန်တို့သည် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင် အေဂျင်စီ|အိုင်အေအီးအေ]] နှင့်အတူ အီရန်၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ပူးတွဲအစည်းအဝေးတစ်ရပ် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |date=April 24, 2025 |title=China, Russia and Iran jointly discuss Iran's nuclear programme with IAEA, reports Xinhua |url=https://www.reuters.com/world/china-russia-iran-jointly-discuss-irans-nuclear-programme-with-iaea-reports-2025-04-24/ |website=Reuters}}</ref> === တတိယအကျော့ === အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များ၏ တတိယအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲကို ပထမအကျော့ ကျွမ်းကျင်သူအဆင့် ဆွေးနွေးပွဲများနှင့်အတူ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆင့်မြင့်ဆွေးနွေးပွဲများသည် လေးနက်ပြီး အပြုသဘောဆောင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြကာ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အပြန်အလှန် လေးစားမှုအပေါ် အခြေခံသည့် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသည်။ အာရတ်ချီက ဆွေးနွေးမှုများတွင် တိုးတက်မှုရှိကြောင်း အစီရင်ခံခဲ့သော်လည်း အဓိကကျသော ကွဲလွဲချက်များ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ် ဝစ်ကော့ဖ်သည် ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း သဘောတူညီချက်ကို အပြီးသတ်ရန် ရည်မှန်းထားသော်လည်း နှစ်ဖက်အကြား အပြန်အလှန် ယုံကြည်မှု ကင်းမဲ့နေခြင်းက အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ၏ ကန့်ကွက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး ဝစ်ကော့ဖ်၏ ရည်မှန်းချက်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်း သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ နောက်ထပ် အရေးကြီးသော ကိစ္စရပ်တစ်ခုမှာ အီရန်၏ အဆင့်မြင့်သန့်စင်ထားသော ယူရေနီယံ လက်ကျန်များနှင့် ၎င်းတို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ခြေတို့ ဖြစ်ပြီး ယင်းအတွက် အမေရိကန်က စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကို ရုပ်သိမ်းပေးရန် သဘောတူမည်ဖြစ်သည်။ အီရန်က သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယံလက်ကျန်များကို ၎င်း၏နိုင်ငံအတွင်း၌သာ ထားရှိရန် ရည်ရွယ်ထားသော်လည်း အမေရိကန်ကမူ တတိယနိုင်ငံတစ်ခုသို့ လွှဲပြောင်းပေးရမည်ဟု အခိုင်အမာ တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမေရိကန်အနေဖြင့် သဘောတူညီချက်မှ တစ်ဖက်သတ် ပြန်လည်နုတ်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ချိုးဖောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်လာပါက အီရန်ကို ကာကွယ်ပေးမည့် အာမခံချက်များကိုလည်း အီရန်ဘက်က တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last=Gambrell |first=Jon |date=April 26, 2025 |title=Iran and the US hold hours of expert talks in Oman over Tehran's rapidly advancing nuclear program |url=https://apnews.com/article/iran-us-nuclear-talks-oman-f2e4ecf49c62c11a0240153d7f900d0d |access-date=April 29, 2025 |website=AP News}}</ref> === တတိယအကျော့နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများ === အီရန်၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ သဘောတူညီချက် မရရှိပါက JCPOA အရ ရုပ်သိမ်းထားသော ကုလသမဂ္ဂ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကို ပြန်လည်သက်ရောက်စေမည့် (Snapback) လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံက သတိပေးခဲ့သည်။ ပြင်သစ်သည် ဗြိတိန်၊ ဂျာမနီတို့နှင့်အတူ အဆိုပါ လုပ်ငန်းစဉ်ကို JCPOA သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည့် အောက်တိုဘာလမတိုင်မီ စတင်နိုင်ပြီး ယင်းသည် အီရန်နိုင်ငံအား အဓိကနည်းပညာများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ဥရောပဈေးကွက်များမှ အပြီးတိုင် ဖယ်ထုတ်ပစ်မည်ဖြစ်ရာ အီရန်စီးပွားရေးအတွက် ကြီးမားသော ထိုးနှက်ချက် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ချီက ဥရောပနိုင်ငံများအနေဖြင့် ယင်းသို့ မပြုလုပ်ရန်နှင့် ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် ဆွေးနွေးပွဲများကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေလိမ့်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ အီရန်သည် ဥရောပနိုင်ငံများ ပါဝင်မည့် ဆွေးနွေးပွဲများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သလို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=April 29, 2025 |title=France won't hesitate to restore UN sanctions on Iran if no deal, says foreign minister |url=https://www.reuters.com/world/france-wont-hesitate-restore-un-sanctions-iran-if-no-deal-says-foreign-minister-2025-04-29/ |website=Reuters}}</ref> ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဌာနသည် အီရန်နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော တရုတ်ဓာတုပစ္စည်းကုမ္ပဏီ ၆ ခုကို ပိတ်ဆို့အရေးယူခဲ့သည်။ မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဟက်ဂ်ဆက်က ပင်လယ်နီအကျပ်အတည်းအတွင်း ကုန်သည်သင်္ဘောများကို ဟူသီတို့ တိုက်ခိုက်နေမှုအပေါ် အီရန်က ပံ့ပိုးနေသည့်အတွက် ပြန်လည်ပေးဆပ်ရမည်ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် ကလည်း အီရန်ထံမှ ရေနံနှင့် ရေနံဓာတုပစ္စည်း ဝယ်ယူနေသည့် အဖွဲ့အစည်းများကို ဒုတိယအဆင့် ပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သလို [[မာကို ရူဘီအို]] ကလည်း နျူကလီးယား သန့်စင်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးပွဲမှ နုတ်ထွက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ အာရတ်ချီသည် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်မည့် အစည်းအဝေးကို "နည်းပညာဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်" ဖြင့် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် က နျူကလီးယား သန့်စင်မှု အစီအစဉ်အားလုံးကို အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အီရန်သည် ဘဲလစ်စတစ်ဒုံးကျည်အသစ်တစ်မျိုးကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့ပြီး အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆလာမီကလည်း ကျူးကျော်သူများအတွက် ငရဲတံခါးများကို ဖွင့်လှစ်ထားမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=May 8, 2025 |title=Revolutionary Guards chief warns Iran will 'open the gates of hell' if attacked by US or Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/revolutionary-guards-chief-warns-iran-will-open-the-gates-of-hell-if-attacked-by-us-or-israel/ |website=[[The Times of Israel]]}}</ref><ref>{{cite web |date=May 4, 2025 |title=Iran threatens to hit US bases after unveiling new ballistic missile |url=https://www.iranintl.com/en/202505048367 |website=[[Iran International]]}}</ref> === စတုတ္ထအကျော့ နှောင့်နှေးမှုနှင့် တင်းမာမှုများ === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ရောမမြို့၌ ကျင်းပရန် မူလက လျာထားခဲ့သော စတုတ္ထအကျော့ ညှိနှိုင်းမှုများကို တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ အမေရိကန်၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ၊ ဟူသီတို့အပေါ် စစ်ရေးအရ အရေးယူမှုများနှင့် ဝါရှင်တန်၏ "ရှေ့နောက်မညီသော အပြုအမူများနှင့် ရန်စသော ပြောဆိုချက်များ" သည် ဆွေးနွေးပွဲ နှောင့်နှေးရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများဖြစ်သည်ဟု အီရန်အရာရှိများက ဆိုကြပြီး ဆွေးနွေးပွဲ ပြန်လည်စတင်မည့် ရက်စွဲမှာ အမေရိကန်၏ ချဉ်းကပ်ပုံအပေါ်တွင်သာ မူတည်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးနေသော အိုမန်နိုင်ငံကမူ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့်သာ ရွှေ့ဆိုင်းရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း အီရန်နိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပြတ်တောက်မှုများ နေ့စဉ်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို ထောက်ခံသူများကမူ ၎င်းတို့နိုင်ငံအနေဖြင့် လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် နျူကလီးယားစွမ်းအင် လိုအပ်သည်ဟု အကြောင်းပြချက် ပေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |date=May 1, 2025 |title=US-Iran talks postponed, new date depends on US approach, Iranian official says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-talks-postponed-new-date-depends-us-approach-iranian-official-says-2025-05-01/ |website=reuters}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် ၏ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] ခရီးစဉ်မတိုင်မီ၌ အမေရိကန် အစိုးရဌာနများအနေဖြင့် "[[ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့|ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့]]" (Persian Gulf) အမည်အစား "အာရပ်ပင်လယ်ကွေ့" (Arabian Gulf) ဟု ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းရန် ထရမ့်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤအမည်ပြောင်းလဲရန် အစီအစဉ်သည် အီရန်အစိုးရနှင့် ပြည်သူများအကြား ပြင်းထန်သော ကန့်ကွက်ရှုတ်ချမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးအမြင် မတူညီကြသည့် အီရန်လူမျိုးများအကြားတွင်လည်း အမေရိကန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဆန့်ကျင်ရန် ရှားရှားပါးပါး ညီညွတ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ထရမ့်က ၎င်းအနေဖြင့် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ခံစားချက်ကိုမျှ မထိခိုက်စေလိုကြောင်းနှင့် အမည်ပြောင်းလဲရန်ကိစ္စကို ဆုံးဖြတ်ရခြင်း မရှိသေးကြောင်း သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဂျေဒီဗန့်စ်က ဤသဘောတူညီချက်သည် အီရန်နိုင်ငံအား ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးစနစ်အတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့် ရရှိစေမည်ဖြစ်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=May 7, 2025 |title=Trump plans to announce that the US will call the Persian Gulf the Arabian Gulf, officials say |url=https://apnews.com/article/trump-persian-gulf-saudi-arabia-ce30874c27bc01426d93ad3c65a18844 |access-date=May 7, 2025 |website=AP News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Golshiri |first=Ghazal |date=May 10, 2025 |title=Donald Trump angers Iranians by considering renaming the Persian Gulf |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/05/10/donald-trump-angers-iranians-across-the-board-by-considering-renaming-the-persian-gulf_6741115_4.html |access-date=March 4, 2026 |work=Le Monde |language=en}}</ref> === အမေရိကန် လွှတ်တော်၏ တုံ့ပြန်မှုနှင့် လျှို့ဝှက်နျူကလီးယားစခန်း စွပ်စွဲချက်များ === [[ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီ (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု)|အမေရိကန် ရစ်ပတ်ဘလီကန်]] အထက်လွှတ်တော်အမတ်များဖြစ်ကြသော လင်ဆေး ဂရေဟမ်နှင့် တွမ် ကော်တွန်တို့က နောင်တွင်ချုပ်ဆိုမည့် မည်သည့် အမေရိကန်-အီရန် နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်မဆို ခိုင်မာမှုရှိစေရန်အတွက် အထက်လွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက် လိုအပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ အတည်ပြုချက် ရရှိရန်အတွက် အီရန်ဘက်က ၎င်း၏ နျူကလီးယားသန့်စင်မှု စွမ်းဆောင်ရည်အားလုံးကို အပြီးတိုင်ဖျက်သိမ်းရန်၊ ဒုံးကျည်စမ်းသပ်မှုများနှင့် အကြမ်းဖက်ဝါဒ လှုပ်ရှားမှုများကို ဖြေရှင်းရန် လိုအပ်ကြောင်း ၎င်းတို့က ဆိုသည်။ ထို့အပြင် အထက်လွှတ်တော်အမတ် တစ်စုက တင်းကျပ်သော ဘေးကင်းရေး အစီအစဉ်များပါဝင်သည့် ၁၂၃ သဘောတူညီချက် (123 Agreement) ကို ထည့်သွင်းရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ယင်းသဘောတူညီချက်သည် ငြိမ်းချမ်းသော နျူကလီးယား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ထိန်းညှိပေးသောအရာ ဖြစ်သော်လည်း အီရန်၏ ယခင်က စည်းကမ်းချိုးဖောက်မှု ရာဇဝင်များကြောင့် ဤကဲ့သို့ တောင်းဆိုခြင်းမှာ ထူးခြားသော အခြေအနေဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။ လက်ရှိ အီရန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများတွင်လည်း အဆိုပါ ၁၂၃ သဘောတူညီချက်ကို ထည့်သွင်းထားကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်အချို့က ဆိုသည်။<ref>{{cite web |last=Jacobs |first=Emily |date=May 8, 2025 |title=Graham, Cotton warn Iran nuclear deal without 'complete dismantlement' won't pass Senate |url=https://jewishinsider.com/2025/05/graham-cotton-warn-iran-nuclear-deal-without-complete-dismantlement-wont-pass-senate/ |access-date=June 14, 2025 |website=Jewish Insider}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖောက်စ်နယူးစ် (Fox News) သတင်းဌာနက အီရန်၏ လျှို့ဝှက်နျူကလီးယား စခန်းတစ်ခုဟု ယူဆရသော ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ဆမ်နန်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိပြီး "Rainbow Site" ဟု အမည်ပေးထားသော အဆိုပါ ၂,၅၀၀ ဧကကျယ်ဝန်းသည့် စခန်းသည် ဓာတုဗေဒကုမ္ပဏီတစ်ခုအဖြစ် ဟန်ပြကာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ လည်ပတ်နေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းစခန်းသည် နျူကလီးယားလက်နက်များ၏ အာနိသင်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သော ထရီတီယမ် (Tritium) ထုတ်ယူမှု လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေကြောင်း သတင်းက ဖော်ပြခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ချီကမူ ဤသတင်းမှာ အမေရိကန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများကို နှောင့်ယှက်ရန် အစ္စရေးက နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်ထားသော ဝါဒဖြန့်မှုသာဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး အီရန်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးကောင်စီ (NCRI) က လုပ်ကြံဖန်တီးထားသည့် သတင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=March 6, 2024 |title=Satellite images show alleged Iranian nuclear weapons facility LiveNOW from FOX |url=https://www.youtube.com/watch?v=kDiW6VUWlI4 |access-date=June 14, 2025 |via=YouTube}}</ref> နောက်တစ်နေ့တွင် အထူးကိုယ်စားလှယ် ဝစ်ကော့ဖ်က အီရန်အနေဖြင့် နျူကလီးယားလက်နက် ထုတ်လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းမရှိဟု ပြောဆိုချက်ကို ဝါရှင်တန်က ယုံကြည်လက်ခံနိုင်ရန်အတွက် အီရန်၏ ယူရေနီယံသန့်စင်မှု စက်ရုံများကို အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်သည် ၎င်း၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ်ကို အမြဲတမ်း ရပ်တန့်ရမည်ဖြစ်ပြီး နာတန့်ဇ် (Natanz)၊ ဖိုဒိုး (Fordow) နှင့် အစ္စဖာဟန် (Isfahan) ရှိ စက်ရုံများကို ဖျက်သိမ်းကာ လက်နက်အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခြေ မရှိစေရန် သေချာစေရမည်ဟု ၎င်းက အလေးပေး ပြောဆိုခဲ့သည်။ အကယ်၍ နောက်တစ်ကျော့ ဆွေးနွေးမှုများတွင် ရလဒ်တစ်စုံတစ်ရာ ထွက်ပေါ်လာခြင်းမရှိပါက ဆွေးနွေးပွဲများကို အဆုံးသတ်ကာ အမေရိကန်အနေဖြင့် အခြားသော နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဝစ်ကော့ဖ်က သတိပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အလီ ခါမေနီ၏ မိန့်ခွန်းအတွင်း၌ "အမေရိကန် ပျက်စီးပါစေ" (Death to America)ဆိုသော ကြွေးကြော်မှုများကို ခါမေနီက ထောက်ခံအားပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=May 10, 2025 |title=Khamenei endorses 'Death to America' chants ahead of nuclear talks |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-853447 |website=[[The Jerusalem Post]] |publisher=[[The Jerusalem Post Group]]}}</ref> === စတုတ္ထအကျော့ === စတုတ္ထအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲကို သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် ၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ခရီးစဉ်မတိုင်မီ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အိုမန်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤဆွေးနွေးပွဲတွင် နည်းပညာဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးမှူးများ ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များသာ တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော မူဘောင်များအပေါ်တွင်သာ အာရုံစိုက် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ သုံးနာရီကျော်ကြာ မြင့်ခဲ့သော အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲကို နှစ်ဖက်စလုံးက ခက်ခဲသော်လည်း အပြုသဘောဆောင်သည်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ကြပြီး ဆွေးနွေးမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ အမည်မဖော်လိုသည့် အီရန်အရာရှိများ၏ အဆိုအရ အီရန်သည် ၎င်း၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းမည့်အစား ဒေသတွင်း အာရပ်နိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းကာ အမေရိကန်၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြင့် နျူကလီးယားသန့်စင်မှုဆိုင်ရာ ပူးတွဲစီမံကိန်းတစ်ခု လုပ်ဆောင်ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အမေရိကန်အထူးကိုယ်စားလှယ် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်က ယင်းကိစ္စကို ဆွေးနွေးခြင်း မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ နှစ်နိုင်ငံအကြား ၄၅ နှစ်ကြာ သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြတ်တောက်နေမှုနှင့် ဒေသတွင်း တင်းမာမှုများကြောင့် အဆိုပါအစီအစဉ်၏ ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ မသေချာသော အခြေအနေတွင် ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=May 22, 2025 |title=Long, fraught timeline of tensions between Iran and the US |url=https://apnews.com/article/iran-us-timeline-nuclear-program-uranium-tehran-44bb98814c69babe82dc1edabf9d0ca5 |access-date=June 14, 2025 |website=AP News |agency=Associated Press}}</ref> မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်က စစ်ရေးအတွက် အသုံးပြုနိုင်ခြေရှိသော အီရန်၏ နျူကလီးယားသုတေသန လုပ်ငန်းများကို ပစ်မှတ်ထားကာ ပိတ်ဆို့မှုအသစ်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် အီရန်၏ ဘဲလစ်စတစ်ဒုံးကျည် အစီအစဉ်ကို ပံ့ပိုးပေးနေသည့် တရုတ်နှင့် အီရန်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း ထပ်မံပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ၅၂ ဦးနှင့် အောက်လွှတ်တော်အမတ် ၁၇၇ ဦးတို့က သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် ထံသို့ စာတစ်စောင်ပေးပို့ကာ အီရန်အား ယူရေနီယံသန့်စင်မှု ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခွင့်ပေးမည့် မည်သည့်သဘောတူညီချက်ကိုမဆို ငြင်းပယ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် အီရန်သည် ငွေကြေးခဝါချမှု တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် အကြမ်းဖက်မှုကို ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု တားဆီးရေးဆိုင်ရာ FATF ၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အနေဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဂိုဏ်းဖွဲ့ရာဇဝတ်မှု တိုက်ဖျက်ရေး သဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=May 14, 2025 |title=Opinion &#124; Republicans Unite to Thwart Iran |url=https://www.wsj.com/opinion/congress-republicans-iran-nuclear-letter-pete-ricketts-august-pfluger-donald-trump-6a8e50b9 |website=The Wall Street Journal}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလလယ်တွင် ပြုလုပ်သော သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် ၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ခရီးစဉ်အတွင်း ၎င်းက အီရန်နိုင်ငံအကြောင်းကို အကြိမ်ကြိမ် ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ]]တွင် ပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်း၌ အီရန်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အဖျက်စွမ်းအားအရှိဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အီရန်ခေါင်းဆောင်များသည် ပြည်သူတို့၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုများကို ခိုးယူကာ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် သွေးထွက်သံယိုမှုများအတွက် အသုံးပြုနေပြီး ဒေသတစ်ခုလုံးကို ပျက်စီးအောင် လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုခရီးစဉ်အတွင်းမှာပင် ထရမ့်သည် အီရန်နိုင်ငံနှင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြသသည့်အနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကမ်းလှမ်းမှု (Olive branch) တစ်ရပ်ကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် အမေရိကန်အနေဖြင့် မည်သည့်နိုင်ငံကိုမျှ ထာဝရရန်သူအဖြစ် မရှုမြင်ကြောင်း ပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး အမေရိကန်၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ အပြောင်းအလဲတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကာတာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိစဉ်တွင်လည်း အီရန်နျူကလီးယားကိစ္စအတွက် သဘောတူညီချက်ရရှိရန် အီရန်ကို ကူညီဆွဲဆောင်ပေးဖို့ ကာတာစော်ဘွားကို တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး လက်ရှိအခြေအနေမှာ အလွန်စိုးရိမ်ဖွယ်ကောင်းနေသဖြင့် အဖြေတစ်ခုရှာရန် လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=May 14, 2025 |title=Trump Speaks at Saudi-US Investment Forum |url=https://www.rev.com/transcripts/trump-speaks-at-saudi-us-investment-forum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514040448/https://www.rev.com/transcripts/trump-speaks-at-saudi-us-investment-forum |archive-date=May 14, 2025 |website=[[Rev.com]]}}</ref> ခါမေနီ၏ အကြံပေးဖြစ်သူ ရှမ်ခါနီက ထရမ့်၏ ကမ်းလှမ်းချက်ကို တုံ့ပြန်ရာတွင် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့မှုအားလုံးကို အမြန်ဆုံး ဖယ်ရှားပေးမည်ဆိုပါက အီရန်အစိုးရအနေဖြင့် နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ၎င်းက ထရမ့်၏ ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုမှုများကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး "သူက ငြိမ်းချမ်းရေး (Olive branch) အကြောင်း ပြောနေပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ မြင်နေရတာကတော့ ဆူးဝါယာကြိုးတွေပါပဲ" ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ထရမ့်ကမူ အမေရိကန်သည် အီရန်နှင့် နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်ရရှိရန် အလွန်နီးစပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်ရေးအရ အရေးယူခြင်းထက် ငြိမ်းချမ်းသော အဖြေကိုသာ ပိုမိုလိုလားကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အီရန်အရာရှိများက အမေရိကန်ထံမှ အဆိုပြုချက်သစ် တစ်စုံတစ်ရာ ရရှိခြင်းမရှိသေးကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ယူရေနီယံသန့်စင်ခွင့်ကိုလည်း စွန့်လွှတ်မည်မဟုတ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုင်ငံနှစ်ခုစလုံးက သံတမန်နည်းလမ်းကို ပိုမိုလိုလားသည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း ပြင်းထန်သော သဘောထားကွဲလွဲမှုများက ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်ကာ သဘောတူညီချက်ရရှိရန် အဟန့်အတားဖြစ်နေသည့်အတွက် စစ်ရေးအရ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံနိုင်ခြေ အန္တရာယ်မှာလည်း ပိုမိုမြင့်တက်လျက်ရှိသည်။<ref name="getclo">{{Cite news |last1=Abdallah |first1=Nayera |date=May 15, 2025 |title=Trump says US close to a nuclear deal with Iran |url=https://www.reuters.com/world/trump-says-us-is-getting-very-close-nuclear-deal-with-iran-2025-05-15/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515161240/https://www.reuters.com/world/trump-says-us-is-getting-very-close-nuclear-deal-with-iran-2025-05-15/ |archive-date=May 15, 2025 |access-date=May 20, 2025 |work=Reuters |language=en-US |last2=Hafezi |first2=Parisa |last3=Ramadan |first3=Tala}}</ref> မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် သည် အီရန်နိုင်ငံထံသို့ နျူကလီးယားဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက်တစ်ရပ် ပေးပို့ခဲ့ပြီး ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက်များကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အတွက် လျင်မြန်သော တိုးတက်မှုများ လိုအပ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ ထရမ့်အစိုးရသည် အီရန်အနေဖြင့် ယူရေနီယံ သန့်စင်မှုလုပ်ငန်းအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ရန် တိုးမြှင့်တောင်းဆိုလာခဲ့ပြီး ယင်းအချက်ကို ဆွေးနွေးပွဲ၏ အဓိကဗဟိုချက်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် ခါမေနီက အမေရိကန်၏ တောင်းဆိုချက်မှာ "လွန်ကဲပြီး ရိုင်းစိုင်းလှသည်" ဟု ဆိုကာ အဆိုပြုချက်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။ ခါမေနီက ထရမ့်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုလားသည်ဟု ဆိုကာ လိမ်လည်နေကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့ပြီး ၎င်းအား အကြောင်းပြန်ရန်ပင် မထိုက်တန်သူအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ခါမေနီက အစ္စရေးနိုင်ငံသည် အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းရမည့် "ကင်ဆာကျိတ်" တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="Trulie">{{cite news |title=Khamenei: Trump lied when he said he wants peace; Israel 'cancerous tumor' in region |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/khamenei-trump-lied-when-he-said-he-wants-peace-israel-cancerous-tumor-in-region/ |access-date=May 20, 2025 |website=[[The Times of Israel]] |language=en-US |issn=0040-7909 |agency=Reuters}}</ref> ထိုနေ့မှာပင် ထရမ့်သည် အီရန်အနေဖြင့် သဘောတူညီချက်ရရှိရန် "အမြန်ဆုံး လုပ်ဆောင်ကြရန်" တိုက်တွန်းနေစဉ် အီရန်သည် [[အစ်စတန်ဘူလ်မြို့|အစ္စတန်ဘူလ်မြို့]]၌ ဥရောပအင်အားကြီးနိုင်ငံများနှင့် တွေ့ဆုံကာ အမေရိကန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများအကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ချီက အောက်တိုဘာလတွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးတော့မည့် ၂၀၁၅ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်အရ ရုပ်သိမ်းထားသော ကုလသမဂ္ဂ ပိတ်ဆို့မှုများကို ပြန်လည်သက်ရောက်စေခြင်းက "နောက်ပြန်လှည့်၍မရသော" အကျိုးဆက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် စီအန်အန် (CNN) သတင်းဌာနက အစ္စရေးသည် အီရန်၏ နျူကလီးယားစက်ရုံများကို တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ယင်းလုပ်ရပ်သည် ထရမ့်၏ ကြိုးပမ်းမှုများကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေနိုင်သည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အီရန်ကလည်း အစ္စရေး၏ မည်သည့်တိုက်ခိုက်မှုကိုမဆို "ပြင်းထန်ပြတ်သားစွာ တုံ့ပြန်သွားမည်" ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် အမေရိကန်က တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော အီရန်၏ ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍကို ပစ်မှတ်ထားသည့် အစီအမံသစ်များ ချမှတ်ခဲ့ပြီး နျူကလီးယားနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစီအစဉ်များတွင် အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်း ၁၀ မျိုးကိုလည်း တားမြစ်ကန့်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=May 22, 2025 |title=Iran warns of 'devastating and decisive response' if Israel attacks |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-warns-of-devastating-and-decisive-response-if-israel-attacks/ |website=The Times of Israel}}</ref> === ပဉ္စမအကျော့နှင့် ဇွန်လအတွင်း တင်းမာမှုများ === ပဉ္စမအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရောမမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ထူးခြားသော တိုးတက်မှုတစ်စုံတစ်ရာ မရရှိဘဲ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ အမေရိကန်အရာရှိများက ဆွေးနွေးမှုများကို အပြုသဘောဆောင်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း အီရန်၏ ယူရေနီယံသန့်စင်မှု အစီအစဉ်ကို အပြီးတိုင်ဖျက်သိမ်းရန် အမေရိကန်၏ တောင်းဆိုချက်အပေါ် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ပြင်းထန်နေဆဲဖြစ်သည်။ အီရန်ဘက်က သန့်စင်မှုအဆင့်ကို ကန့်သတ်ရန် လမ်းဖွင့်ထားသော်လည်း အစီအစဉ်တစ်ခုလုံးကို စွန့်လွှတ်ရန် တောင်းဆိုခြင်းသည် လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိဘဲ ယင်းသို့တောင်းဆိုခြင်းက ဆွေးနွေးပွဲကို ပျက်ပြားစေလိမ့်မည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သမ္မတ ထရမ့်ကမူ ဆွေးနွေးပွဲများတွင် တိုးတက်မှုများ ရှိနေသည်ဟု အကောင်းမြင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=May 26, 2025 |title=Trump Hints 'Something Good' Could Be Announced Soon On Iran Talks |url=https://www.rferl.org/a/trump-iran-nuclear-oman-negotiations-araqchi/33424114.html |access-date=June 15, 2025 |website=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}</ref> ပဉ္စမအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်မီ ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း အီရန်နှင့် နျူကလီးယားဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် အမေရိကန်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် သမ္မတ ထရမ့် နှင့် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု|နေတန်ယာဟု]]တို့အကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အစ္စရေးသည် ဤဆွေးနွေးပွဲများကို ၎င်း၏ လုံခြုံရေးအတွက် ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် ရှုမြင်ပြီး သံတမန်နည်းလမ်းဖြင့် ကြိုးပမ်းမှုများကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည့်အပြင် အီရန်နျူကလီးယားစက်ရုံများကို တစ်ဖက်သတ် စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ အီရန်သည်လည်း အမေရိကန် သို့မဟုတ် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြင်ဆင်သည့်အနေဖြင့် ၎င်း၏ လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်များကို အားဖြည့်ခြင်းနှင့် စစ်ရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးမြှင့်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဘဲလစ်စတစ်ဒုံးကျည်များအတွက် လိုအပ်သော တရုတ်နိုင်ငံထုတ် လောင်စာခဲ အစိတ်အပိုင်း အမြောက်အမြားကိုလည်း မှာယူခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ချီက အီရန်အပေါ် စစ်ပြုခြင်းသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း တစ်ခုလုံးကို ပျက်စီးစေလိမ့်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last=Cafiero |first=Giorgio |date=May 20, 2025 |title=Gulf tour: Trump sidelined Israel, but how deep is the rift? |url=https://www.newarab.com/analysis/gulf-tour-trump-sidelined-israel-how-deep-rift |access-date=June 15, 2025 |work=The New Arab |archive-date=29 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329031553/https://www.newarab.com/analysis/gulf-tour-trump-sidelined-israel-how-deep-rift |url-status=dead }}</ref> မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြီးယား ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့က အီရန်သည် နျူကလီးယားထိပ်ဖူး တပ်ဆင်နိုင်သော တာဝေးပစ် ဒုံးကျည်များပါဝင်သည့် အဆင့်မြင့် နျူကလီးယားလက်နက် အစီအစဉ်ကို လုပ်ဆောင်နေကြောင်း အစီရင်ခံခဲ့သည်။ အီရန်က ဤအစီရင်ခံစာကို အခြေအမြစ်မရှိသော လုပ်ကြံဖန်တီးမှုဟု ဆိုကာ ပယ်ချခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ရိုက်တာသတင်းဌာနက အီရန်သည် အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်ကို ငြင်းပယ်ရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ အီရန်အား ယူရေနီယံသန့်စင်မှု အကန့်အသတ်ဖြင့် ခွင့်ပြုနိုင်သည်ဟူသော ခန့်မှန်းချက်များ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရှူးမားက ယင်းကိစ္စကို ရှင်းလင်းရန် ဝစ်ကော့ဖ်အား လွှတ်တော်သို့ လာရောက် ထွက်ဆိုရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အမေရိကန် အစိုးရနှင့် သမ္မတ ထရမ့်တို့က အီရန်အား ယူရေနီယံ သန့်စင်ခွင့် လုံးဝပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း လူသိရှင်ကြား အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အီရန်အပေါ် ပိတ်ဆို့မှုအသစ်များကို ခေတ္တဆိုင်းငံ့ထားခဲ့သော်လည်း လေးရက်အကြာ ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် လူပုဂ္ဂိုလ် ၁၀ ဦးနှင့် ငွေကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီ ၂၇ ခုအပေါ် ဒုတိယအဆင့် ပိတ်ဆို့မှုများ ထပ်မံချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Fitsanakis |first1=Dr. Joseph |last2=Allen. |first2=Ian |date=June 2, 2025 |title=Austrian intelligence service report draws international attention over Iran nuke claims |url=https://intelnews.org/2025/06/02/01-3401/ |access-date=June 16, 2025 |website=intelNews.org}}</ref> === အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်ကို အီရန်က ပယ်ချခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် အီရန်သည် ထရမ့်အစိုးရ၏ နျူကလီးယား သဘောတူညီချက်အသစ် အဆိုပြုချက်ကို ပယ်ချခဲ့သော်လည်း အိုမန်ကြားဝင်စေ့စပ်သူများမှတစ်ဆင့် တုံ့ပြန်အဆိုပြုချက် (Counteroffer) တစ်ရပ် တင်ပြရန် စီစဉ်နေကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အက်စမေးလ် ဘာဂါယီက အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်မှာ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိဘဲ လက်ရှိညှိနှိုင်းမှုများနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အဓိက သဘောထားကွဲလွဲသည့် အချက်များမှာ အီရန်၏ ပြည်တွင်း၌ ယူရေနီယံ ဆက်လက်သန့်စင်ခွင့်၊ အဆင့်မြင့်သန့်စင်ထားသော ယူရေနီယံ လက်ကျန်များကို ကိုင်တွယ်မည့်ပုံစံနှင့် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းပေးမည့် အခြေအနေများ ဖြစ်ကြသည်။ ထရမ့်က အီရန်၏ သန့်စင်မှုအစီအစဉ်ကို အပြီးတိုင်ဖျက်သိမ်းရန် တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း အီရန်ခေါင်းဆောင်များကမူ သန့်စင်ခွင့်မှာ ညှိနှိုင်း၍မရသော အချက်ဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏ နောက်ဆုံးကမ်းလှမ်းချက်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ တည်ဆောက်ရာ၌ ကူညီရန်နှင့် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စက်ရုံတစ်ခု မလည်ပတ်နိုင်မီအထိ အကန့်အသတ်ဖြင့် သန့်စင်ခွင့်ပြုရန် ပါဝင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အီရန်ဘက်ကမူ ပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းခြင်းသည် လက်တွေ့ကျသော စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်များ ရရှိရမည်ဖြစ်ပြီး ပိတ်ဆို့မှုများ မရုပ်သိမ်းမီ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ဆက်ဆံမှုများ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမည်ဟု အာမခံချက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last=Easter |first=Reagan |date=June 9, 2025 |title='Not Acceptable to Us': Iran Rejects U.S. Nuclear Proposal; IAEA Prepares to Censure the Regime |url=https://www.fdd.org/analysis/flash-briefs/2025/06/09/not-acceptable-to-us-iran-rejects-u-s-nuclear-proposal-iaea-prepares-to-censure-the-regime/ |access-date=June 16, 2025 |website=FDD}}</ref> ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ထရမ့်က ဖောက်စ်နယူးစ်နှင့် အင်တာဗျူးရာ၌ အီရန်သည် ညှိနှိုင်းမှုများတွင် "ပိုမိုရန်လိုလာသည်" ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် အီရန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အဇစ် နာဆီယာဇာဒီက အကယ်၍ ညှိနှိုင်းမှုများ ပျက်ပြားပြီး ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပါက ဒေသတွင်းရှိ အမေရိကန် အခြေစိုက်စခန်းများကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ ထရမ့်ကလည်း သဘောတူညီချက် မရရှိပါက စစ်ရေးအရ အရေးယူမည်ဟု ထပ်ခါတလဲလဲ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သလို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဟက်ဂ်ဆက်ကလည်း ဆွေးနွေးပွဲများ မအောင်မြင်ပါက အမေရိကန်စစ်တပ်အနေဖြင့် အသင့်ဖြစ်နေပြီဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် IAEA က အီရန်သည် ၎င်း၏ နျူကလီးယားဆိုင်ရာ တာဝန်ဝတ္တရားများကို လိုက်နာခြင်းမရှိကြောင်း နှစ်ပေါင်း ၂၀ အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် အီရန်သည် ကြေညာထားခြင်းမရှိသော နျူကလီးယားပစ္စည်းများနှင့် လှုပ်ရှားမှုများအပေါ် အကြိမ်ကြိမ် ဖြေရှင်းရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အီရန်က ဤဆုံးဖြတ်ချက်ကို နိုင်ငံရေးအရ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကာ ပယ်ချခဲ့ပြီး နျူကလီးယားသန့်စင်မှုစခန်းအသစ် တည်ဆောက်ကာ အဆင့်မြင့် စင်ထရီဖျူး (Centrifuges) များ တပ်ဆင်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="jpost20250610">{{Cite web |date=June 10, 2025 |title=Donald Trump says Iran is becoming more aggressive in nuclear talks |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-857235 |access-date=June 10, 2025 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref> === ၁၂ ရက်ကြာစစ်ပွဲနှင့် ၂၀၂၅ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများ === {{main|အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ}} ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့မှစတင်၍ အစ္စရေးသည် အီရန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ပစ်မှတ်အမြောက်အမြားကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှု၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အီရန်အနေဖြင့် နျူကလီးယားလက်နက်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်းမရှိစေရန် တားဆီးရန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အီရန်၏ အဓိက နျူကလီးယားစက်ရုံများ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရုံသာမက အီရန်၏ ထိပ်တန်းစစ်ဘက်ခေါင်းဆောင် အချို့လည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူများထဲတွင် အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား ညှိနှိုင်းမှုများကို ကြီးကြပ်နေသည့် ခါမေနီ၏ နိုင်ငံရေးအကြံပေး အလီ ရှမ်ခါနီလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အိုမန်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပရန် လျာထားသော ဆောက်ရွက်ဆဲ အမေရိကန်-အီရန် ဆွေးနွေးပွဲများကို အကန့်အသတ်မရှိ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ သမ္မတ ထရမ့်က အမေရိကန်အနေဖြင့် အစ္စရေးကို "သေချာပေါက်" ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် ရက်ပေါင်း ၆၀ သက်တမ်းမှာလည်း ကုန်ဆုံးသွားပြီဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=June 13, 2025 |title=Iran's UN ambassador says 78 killed, 320 wounded in Israeli strikes – as it happened |url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/jun/13/israel-iran-strikes-defence-minister-tehran-middle-east-live |access-date=June 14, 2025 |website=[[The Guardian]] |language=en}}</ref> ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အိမ်ဖြူတော်သည် ပဋိပက္ခများ ပိုမိုပြင်းထန်မလာစေရန်နှင့် ညှိနှိုင်းမှုများကို ပြန်လည်စတင်နိုင်ရန်အတွက် အထူးကိုယ်စားလှယ် ဝစ်ကော့ဖ်နှင့် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီတို့ကို တွေ့ဆုံပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထရမ့်သည် မြေအောက်ခံစစ်စခန်းများကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် ဘန်ကာဖောက်ဗုံး (Bunker-buster bombs) များ အပါအဝင် အမေရိကန်၏ စစ်ရေးစွမ်းဆောင်ရည်များကို အသုံးချကာ အီရန်အပေါ် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ ၎င်းက အီရန်အနေဖြင့် ခြွင်းချက်မရှိ လက်နက်ချရန် တောင်းဆိုမှုများကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ထပ်မံစစ်ရေးအရ အရေးယူမည်ဟုလည်း သတိပေးခဲ့သည်။ အီရန်ဘက်ကလည်း တုံ့ပြန်ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထရန့်သည် သံတမန်နည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းရန် တိုက်တွန်းခြင်းနှင့် ဖိအားပေးမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် အချက်ပြခြင်းတို့ကို တစ်လှည့်စီ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=June 16, 2025 |title=How Trump went from opposing Israel's strikes on Iran to reluctant support |url=https://www.nbcnews.com/politics/national-security/trump-went-opposing-israels-strikes-iran-reluctant-support-rcna213091 |access-date=June 17, 2025 |publisher=NBC News}}</ref> === ၂၀၂၅ ခုနှစ် အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အကျိုးဆက်များ === {{main|၂၀၂၅ အမေရိကန်၏ အီရန်နျူကလီးယားတိုက်ခိုက်မှု}} ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ထရမ့်၏ အမိန့်အရ အမေရိကန်စစ်တပ်သည် အီရန်နိုင်ငံရှိ ဖိုဒိုး (Fordow) ယူရေနီယံသန့်စင်စက်ရုံ၊ နာတန့်ဇ် (Natanz) နျူကလီးယားစက်ရုံနှင့် အစ္စဖာဟန် (Isfahan) နျူကလီးယား နည်းပညာစင်တာတို့ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ထရန့်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကြေညာခဲ့ပြီး အမေရိကန် အဆင့်မြင့်အရာရှိများကလည်း အီရန်နှင့် ပဋိပက္ခများ ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်ကို မလိုလားကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last1=Nagourney |first1=Eric |date=June 21, 2025 |title=U.S. Enters War With Iran, Striking Fordo Nuclear Site: Live Updates |url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/21/world/iran-israel-trump |access-date=June 22, 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |last2=Haberman |first2=Maggie}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုများအပြီးတွင် အမေရိကန်အထူးကိုယ်စားလှယ် ဝစ်ကော့ဖ်က ဘက်စုံငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်အတွက် ဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်စတင်ရန် ရည်ရွယ်၍ အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုများရော ကြားခံမှတစ်ဆင့် ဆွေးနွေးမှုများကိုပါ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အီရန်အနေဖြင့် ယူရေနီယံသန့်စင်မှု အားလုံးကို ရပ်တန့်ရမည်ဟူသော အမေရိကန်၏ ရပ်တည်ချက်ကိုလည်း ၎င်းက အလေးပေး ပြောဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတ ထရန့်က အီရန်၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် ကူညီရန်အတွက် အကန့်အသတ်ဖြင့် ပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းပေးရန် စဉ်းစားခဲ့သော်လည်း ယင်းသည် အီရန်ဘက်က ပြေလည်အောင် လုပ်ဆောင်မည့် သဘောထားအပေါ်တွင်သာ မူတည်ကြောင်း ပြောကြားကာ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite magazine|last=Schneid|first=Rebecca|date=June 28, 2025|title=Trump Issues Blistering Response After Iran Threatens U.S.|url=https://time.com/7298477/trump-iran-threat-khamenei-nuclear-bombs-sanctions/|access-date=June 29, 2025|magazine=Time|language=en}}</ref> ဩဂုတ်လလယ်တွင် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ချီက အမေရိကန်နှင့် ထိရောက်သော နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ရန် အခြေအနေမှာ မပြည့်စုံသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ နျူကလီးယားစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (IAEA) နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိုမူ ဖြတ်တောက်မည်မဟုတ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ အီရန်သည် နျူကလီးယား စည်းကမ်းချက်များကို ချိုးဖောက်နေသည်ဟူသော IAEA ၏ အစီရင်ခံစာ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းကြောင့် အီရန်သည် ဥပဒေသစ်တစ်ရပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေအရ နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုမှန်သမျှကို ၎င်းတို့၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီက အတည်ပြုရမည်ဖြစ်ပြီး တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် IAEA စစ်ဆေးရေးမှူးများသည် အီရန်၏ စက်ရုံများသို့ သွားရောက်နိုင်ခြင်း မရှိကြတော့ပေ။<ref>{{cite web |last1=Magid |first1=Jacob |last2=Fabian |first2=Emanuel |date=August 20, 2025 |title=Iran says it's not ready to hold 'effective negotiations' on nuclear program with US |url=https://www.timesofisrael.com/iran-says-its-not-ready-to-hold-effective-negotiations-on-nuclear-program-with-us/ |access-date=August 21, 2025 |website=The Times of Israel |last3=Levaton |first3=Stav |last4=Magid |first4=Jacob |last5=Freiberg |first5=Nava |last6=Fabian |first6=Emanuel |last7=Levaton |first7=Stav |last8=Magid |first8=Jacob |last9=Fabian |first9=Emanuel |last10=Yohanan |first10=Nurit |last11=Sokol |first11=Sam |last12=Cramer |first12=Philissa}}</ref> === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ညှိနှိုင်းမှုများနှင့် အစ္စလာမ္မာဘတ် ဆွေးနွေးပွဲ === {{main|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အီရန် ဆန္ဒပြပွဲ}} ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ထရမ့်က အမေရိကန်အနေဖြင့် အီရန်နှင့် သဘောတူညီချက်ရရှိရန် အသင့်ရှိကြောင်းနှင့် အကောင်းမြင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ချီကလည်း "မျှတပြီး ညီညွတ်မှုရှိသော" မည်သည့်အဆိုပြုချက်ကိုမဆို စဉ်းစားမည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သော်လည်း ထိုစဉ်က ခိုင်မာသော မူဘောင်တစ်ရပ် မရှိသေးဘဲ ကြားခံများမှတစ်ဆင့်သာ သတင်းစကား ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် အီရန်၌ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကြောင့် ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ညှိနှိုင်းမှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်ကို အကြီးအကျယ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အီရန်၏ အဓိကခေါင်းဆောင် ခါမေနီနှင့် ညှိနှိုင်းရေးတွင် အဓိကကျသူ အလီ လာရီဂျာနီတို့ သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ အီရန်ပဋိပက္ခ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Jana Choukeir |author2=Ahmed Elimam |date=October 13, 2025 |title=US is ready for deal with Iran when Tehran is, Trump says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-says-ready-deal-with-iran-when-tehran-is-2025-10-13/ |access-date=October 17, 2025 |website=Reuters}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နှင့် ၁၂ ရက်နေ့တို့တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အစ္စလာမ္မာဘတ်မြို့၌ "အစ္စလာမ္မာဘတ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ" (Islamabad Peace Talks) ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဘက်မှ ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ်၊ အထူးကိုယ်စားလှယ် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်နှင့် ဂျာရက် ကွပ်ရှ်နာတို့ ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး အီရန်ဘက်မှ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟာမက် ဘဂါ ဂါလီဘတ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ချီတို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဤဆွေးနွေးပွဲသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း နှစ်နိုင်ငံအကြား အဆင့်မြင့်ဆုံး တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Bachega |first=Hugo |date=February 6, 2026 |title=Talks with US set to continue after 'good beginning', Iran's foreign minister says |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cr57g1y8286o |access-date=February 8, 2026 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ၂၁ နာရီကြာ ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း ယူရေနီယံသန့်စင်မှု အစီအစဉ် အပြီးတိုင်ဖျက်သိမ်းရေးနှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရေးတို့တွင် သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် သဘောတူညီချက် မရရှိဘဲ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ဂျေဒီဗန့်စ်က အီရန်သည် ၎င်း၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ရန် ငြင်းဆန်နေသည့်အတွက် ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြားခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်ဘက်ကမူ စစ်လျော်ကြေးပေးရန်နှင့် ပိတ်ဆို့ထားသော ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် သမ္မတ ထရမ့်က နောက်ထပ် ဆွေးနွေးပွဲများကို ဧပြီလ ၁၇ ရက်မှ ၁၉ ရက်အတွင်း ပြုလုပ်ရန် စဉ်းစားနေသော်လည်း ရက်စွဲကို အတည်မပြုရသေးဘဲ တင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2026-04-15 |title=US and Iran in indirect talks to extend two-week ceasefire |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/15/us-iran-indirect-talks-middle-east-war-ceasefire |access-date=2026-04-16 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမအကျော့ (မတ်စကတ်ဆွေးနွေးပွဲ) === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဘာဒါ ဘင် ဟာမက် အယ်လ် ဘူဆိုက်ဒီ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် အိုမန်နိုင်ငံ၊ မတ်စကတ်မြို့၌ သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်အရာရှိများက ဤဆွေးနွေးပွဲများ၏ ထိရောက်မှုအပေါ် သံသယရှိခဲ့ကြပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုက "ဒီလူတွေနဲ့ သဘောတူညီချက်ရဖို့ဆိုတာ ကျွန်တော် မသေချာဘူး" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ်ကလည်း နိုင်ငံကို အမှန်တကယ် ဦးဆောင်နေသည့် အဓိကခေါင်းဆောင်ကိုယ်တိုင် ညှိနှိုင်းမှုများတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသည့်အတွက် သံတမန်ရေးရာ လမ်းကြောင်းတွင် အဟန့်အတားများ ဖြစ်ပေါ်နေရကြောင်း စိတ်ပျက်လက်ပျက် ပြောဆိုခဲ့သည်။ အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီက ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဘက်မှ စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်၊ ဂျဲရက် ကွတ်ရှ်နာ နှင့် CENTCOM တပ်မှူး အက်ဒ်မီရယ် ဘရက် ကူးပါး တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last1=Ebrahim |first1=Nadeen |last2=Salem |first2=Mostafa |date=February 6, 2026 |title=Trump confirms more talks with Iran as Tehran stands firm on nuclear enrichment. Here's what to know |url=https://www.cnn.com/2026/02/06/middleeast/us-iran-oman-talks-explained-intl |access-date=February 8, 2026 |publisher=CNN |language=en}}</ref> တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟူသော ကနဦးသတင်းမှားအချို့ ထွက်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း အာရတ်ချီသည် အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် လူကိုယ်တိုင် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုလုံးကို အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကသာ ကြားခံဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး အီရန်အရာရှိများက ပြင်ပသို့ "အစကောင်းသည်" ဟု ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ကြသော်လည်း အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုပွဲများတွင်မူ သံတမန်ရေးရာ အလားအလာများကို ပယ်ချသည့် ဟောပြောမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြရာ ယင်းမှာ အလီ ခါမေနီ၏ ရုံးခန်းမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် သတင်းစကား ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးက အပြန်အလှန် ယုံကြည်မှု ကင်းမဲ့နေသော်လည်း သံတမန်ရေးရာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ လီမွန် (Le Monde) သတင်းစာ၏ အဆိုအရ အီရန်သည် အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုကို နှောင့်နှေးစေရန်အတွက် ညှိနှိုင်းမှုလုပ်ငန်းစဉ်ကို အချိန်ဆွဲရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး အမေရိကန်ကမူ သဘောတူညီချက်ကို အမြန်ဆုံးရရှိရန် ကြိုးစားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite web |date=February 9, 2026 |title=Iran offers to dilute enriched uranium in exchange for full sanctions relief |url=https://www.euronews.com/2026/02/09/iran-offers-to-dilute-enriched-uranium-in-exchange-for-full-sanctions-relief |publisher=Euronews}}</ref> အီရန်အစိုးရအတွင်းရှိ သဘောထားတင်းမာသူများက ဤညှိနှိုင်းမှုများကို ဝေဖန်ခဲ့ကြသော်လည်း အစိုးရဘက်ကမူ ပိတ်ဆို့မှုအားလုံးကို ရုပ်သိမ်းပေးမည်ဆိုပါက ကျန်ရှိနေသော ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယံများကိစ္စရပ်များနှင့် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ သမ္မတ ထရမ့်က သဘောတူညီချက် မရရှိပါက ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့သို့ ဒုတိယမြောက် လေယာဉ်တင်သင်္ဘောတစ်စင်း စေလွှတ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သလို ကာတာရှိ အယ်လ်အူဒိုက် လေတပ်စခန်းတွင်လည်း အမေရိကန် ဒုံးကျည်ပစ်စင်များကို ကာကွယ်ရေးအတွက် တပ်ဆင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အီရန်၌ တရုတ်နိုင်ငံထုတ် ခေတ်မီ ရေဒါစနစ်များကို တပ်ဆင်ထားကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ချီသည် အီရန်အပေါ် ဖိအားများ ပိုမိုပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည့် ဂျာမနီအဓိပတိ မားဇ် (Merz) ကိုလည်း ဝေဖန်ပြစ်တင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=February 5, 2026 |title=Iranian FM Criticizes German Chancellor's Anti-Iran Stance |url=https://wanaen.com/iranian-fm-criticizes-german-chancellors-anti-iran-stance/ |access-date=February 15, 2026 |website=Iran International}}</ref> === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဒုတိယအကျော့နှင့် အီရန်၏ ငြင်းပယ်မှု === ဒုတိယအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်မီတွင် အီရန်ဘက်မှ အလီ လာရီဂျာနီသည် ကာတာစော်ဘွား ရှိတ် တာမင် ဘင် ဟာမက် အယ်လ် သာနီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီက ၎င်းတို့သည် သမ္မတ [[ဘာရက် အိုဘားမား|အိုဘားမား]] လက်ထက်ကချုပ်ဆိုခဲ့သော JCPOA ထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် နျူကလီးယား ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိရန် ညှိနှိုင်းနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အီရန်၏ ဒုံးကျည်များသည် ညှိနှိုင်းမှု၏ အဓိကအချက်မဟုတ်သလို ပိတ်ဆို့မှုများ၏ ပစ်မှတ်လည်း မဖြစ်သင့်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ လာရီဂျာနီကလည်း သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိပြီးပါက ယင်းကို ဆက်လက်တိုးချဲ့သွားနိုင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတ ထရမ့်ကမူ နောက်လအတွင်း သဘောတူညီချက်အတွက် ဆွေးနွေးမှုများ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြေလည်သွားလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=February 11, 2026 |title=Larijani Leaves Muscat for Doha |url=https://wanaen.com/larijani-leaves-muscat-for-doha/ |access-date=February 15, 2026 |publisher=WANA}}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီက ထရမ့်သတ်မှတ်ထားသော နျူကလီးယား ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များကို လက်ခံရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ခါမေနီက ထရမ့်အနေဖြင့် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို ဖြုတ်ချနိုင်စွမ်းရှိမည်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် အမေရိကန်ရေတပ်ကိုလည်း နှစ်မြှုပ်ပစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည့်အပြင် နိုင်ငံအတွင်း ယုံကြည်မှုနှင့် တည်ငြိမ်မှုများ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်က အီရန်သည် ၎င်း၏ ယူရေနီယံသန့်စင်ခွင့်ကို "စွန့်လွှတ်၍မရသော အခွင့်အရေး" အဖြစ် အခိုင်အမာ တောင်းဆိုကာ အမေရိကန်၏ သန့်စင်မှု လုံးဝမပြုလုပ်ရဟူသော အဆိုပြုချက်ကို ပယ်ချခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်ဘက်က ၎င်းတို့တွင်ရှိသော ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယံ ၄၆၀ ကီလိုဂရမ်သည် နျူကလီးယားဗုံး ၁၁ လုံး ထုတ်လုပ်နိုင်သည်ဟု ကြွားဝါပြောဆိုခဲ့သည့် သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အချို့သော ပညာရှင်များကမူ အမေရိကန် ညှိနှိုင်းရေးမှူးများသည် အီရန်၏ သန့်စင်မှုလုပ်ငန်းကို နှစ်အနည်းငယ်ကြာ ဆိုင်းငံ့ထားမည့် ကမ်းလှမ်းချက်နှင့် အမေရိကန်၏ နျူကလီးယားလောင်စာ ထောက်ပံ့မှုအပေါ် အီရန်က အဘယ်ကြောင့် မယုံကြည်ရသနည်းဟူသော အချက်များကို နားလည်မှုလွဲခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=February 17, 2026 |title=Iran upbeat after US talks but Vance says 'red lines' not met |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260217-iran-united-states-hold-new-talks-in-geneva |access-date=February 18, 2026 |publisher=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=February 17, 2026 |title=Khamenei to Trump: You won't depose Islamic Republic |url=https://www.iranintl.com/en/202602176289 |access-date=February 17, 2026 |website=Iran International}}</ref> === ရာဇသံနှင့် တတိယအကျော့ (ဂျီနီဗာဆွေးနွေးပွဲ) === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ထရန့်သည် အီရန်နိုင်ငံအနေဖြင့် ၁၀ ရက်အတွင်း သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ရန်၊ သို့မဟုတ်ပါက အမေရိကန်က အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ရာဇသံပေးခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှာပင် အီရန် ရေနံနှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးက နျူကလီးယား သဘောတူညီချက် ရရှိပါက အီရန်အနေဖြင့် အမေရိကန်သို့ ရေနံရောင်းချနိုင်ခြေ ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=February 20, 2026 |title=Trump signals Iran deal deadline as reports point to limited strike plans |url=https://www.iranintl.com/en/202602203607 |access-date=February 21, 2026 |website=Iran International |language=en}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီက စစ်ရေးပဋိပက္ခကို ရှောင်ရှားနိုင်မည့် "သမိုင်းဝင်" သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်သည် ဂျီနီဗာဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်မီတွင် "လက်တစ်ကမ်းအကွာ" သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက ပဋိပက္ခများ ပိုမိုပြင်းထန်မလာစေရန်အတွက် သံတမန်နည်းလမ်းကို ဦးစားပေးရမည်ဟု အလေးပေးပြောဆိုခဲ့သည်။ ဒေသတွင်း၌ အမေရိကန်စစ်အင်အား တိုးမြှင့်ချထားမှုများ ရှိနေသော်လည်း အီရန်သည် နျူကလီးယားလက်နက် ထုတ်လုပ်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည့် ခိုင်မာသော ရပ်တည်ချက်ရှိကြောင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းသော နျူကလီးယားနည်းပညာ အသုံးပြုခွင့်ကို ကာကွယ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အာရတ်ချီက လူမှုကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Rowlands |first1=Lyndal |date=February 25, 2026 |title=Iran's FM says deal with US 'within reach'; Trump says he prefers diplomacy |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/25/irans-fm-says-deal-with-us-within-reach-if-diplomacy-given-priority |publisher=Al Jazeera}}</ref> အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဘာဒါ အယ်လ် ဘူဆိုက်ဒီ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် တတိယအကျော့ သွယ်ဝိုက်သော ဆွေးနွေးပွဲကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျီနီဗာမြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အိုမန်သံအမတ်ကြီး၏ နေအိမ်၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲကို နံနက်ပိုင်းနှင့် ညနေပိုင်းဟူ၍ ခွဲခြားပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ကြားဖြတ်အချိန်တွင် အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ယူကရိန်းကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးပွဲတွင် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဝေါလ်စထရိ ဂျာနယ် (Wall Street Journal) ၏ အစီရင်ခံစာအရ အမေရိကန်၏ တင်းကျပ်သော တောင်းဆိုမှုများကြောင့် နှစ်ဖက်စလုံးသည် သဘောတူညီချက်ရရှိရန် အလွန်ဝေးကွာနေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ကြသော စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်နှင့် ဂျဲရက် ကွတ်ရှ်နာတို့က အီရန်အနေဖြင့် ဖိုဒိုး၊ နာတန့်ဇ်နှင့် အစ္စဖာဟန်ရှိ အဓိက နျူကလီးယားစက်ရုံ သုံးခုလုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန်နှင့် ကျန်ရှိနေသော သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယံ အားလုံးကို အမေရိကန်သို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news |last=Dupraz-Dobias |first=Paula |date=February 26, 2026 |title=Negotiators mount one more attempt in Geneva to prevent US-Iran war |url=https://genevasolutions.news/peace-humanitarian/negotiators-mount-last-ditch-attempt-in-geneva-to-prevent-us-iran-war |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227055533/https://genevasolutions.news/peace-humanitarian/negotiators-mount-last-ditch-attempt-in-geneva-to-prevent-us-iran-war |archive-date=February 27, 2026 |access-date=February 27, 2026 |work=Geneva Solutions}}</ref> === တတိယအကျော့အပြီး တင်းမာမှုများနှင့် စစ်ပွဲအကြိုအခြေအနေ === ဘလွန်းဘတ်သတင်းဌာန (Bloomberg News) ၏ အဆိုအရ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် တတိယအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲရလဒ်များအပေါ် စိတ်ပျက်စွာဖြင့် ဂျီနီဗာမြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ကြသော်လည်း အီရန်နှင့် အိုမန်အရာရှိများကမူ ပိုမိုအကောင်းမြင်ခဲ့ကြသည်။ အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဘာဒါ အယ်လ်ဘူဆိုက်ဒီက လူမှုကွန်ရက် X ပေါ်တွင် "သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှု" ရရှိခဲ့သည်ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ သမ္မတ ထရန့်က ဒေသတွင်း၌ စစ်အင်အားများ တိုးမြှင့်ချထားနေသော်လည်း နှစ်ဖက်စလုံးက နောက်တစ်ပတ်အတွင်း ပြန်လည်တွေ့ဆုံရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည့်အတွက် သံတမန်ရေးရာ လမ်းစများ ပွင့်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဘလွန်းဘတ်က ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="Bartenstein">{{Cite news |last=Bartenstein |first=Ben |date=February 26, 2026 |title=New Iran Talks Set for Next Week as US Builds Up Forces |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-26/us-iran-to-hold-talks-at-technical-level-next-week-oman-says?embedded-checkout=true |url-access=subscription |access-date=February 28, 2026 |publisher=Bloomberg L.P. |last2=Sykes |first2=Patrick |last3=Najafizada |first3=Eltaf}}</ref> အခြားသော သတင်းအစီရင်ခံစာများနှင့်မတူဘဲ အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက အီရန်သည် ၎င်းတို့ထံတွင် သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယံ လက်ကျန် လုံးဝမထားရှိရန် (Zero stockpiles) နှင့် IAEA ၏ အပြည့်အဝ စစ်ဆေးမှုကို ခံယူရန် အဆိုပြုခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် အီရန်အနေဖြင့် နျူကလီးယားဗုံး ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း မရှိစေရန် သေချာစေမည့် အရေးကြီးဆုံး အောင်မြင်မှုဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ အကယ်၍ သန့်စင်ပြီးသား ပစ္စည်းများကို သိုလှောင်ထားခြင်း မရှိပါက နျူကလီးယားဗုံး ဖန်တီးရန် နည်းလမ်းမရှိတော့ကြောင်း အယ်လ်ဘူဆိုက်ဒီက ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Peace within reach as Iran agrees no nuclear material stockpile: Oman FM |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/peace-within-reach-as-iran-agrees-no-nuclear-material-stockpile-oman-fm |website=Al Jazeera}}</ref> တတိယအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်မီတွင် အမေရိကန်က အရှေ့အလယ်ပိုင်း၌ စစ်အင်အားများ ထပ်မံဖြည့်တင်းနေစဉ် အီရန်သည် ၆ ရက်အတွင်း ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၂၀ ကို သင်္ဘောများပေါ်သို့ အလျင်အမြန် တင်ဆောင်ကာ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ အီရန် လုံခြုံရေးကော်မရှင်ကလည်း စစ်ပွဲဖြစ်ပွားပါက ဒေသတွင်းရှိ နိုင်ငံအားလုံးကို စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ဆွဲသွင်းမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများ မစတင်မီ တစ်ရက်အလို ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အီရန်ရှိ နိုင်ငံခြားသံရုံးအချို့ကို စတင်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။ အိမ်ဖြူတော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အီရန်သည် ၎င်း၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းမည့်အစား အမေရိကန်၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြင့် အရပ်ဘက်နျူကလီးယားစီမံကိန်း လုပ်ဆောင်ရန် အဆိုပြုချက်ကို ပယ်ချခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news |date=February 28, 2026 |title=Iran designated as a state sponsor of wrongful detention, Rubio says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-designated-state-sponsor-wrongful-detention-rubio-says-2026-02-27/ |access-date=March 3, 2026 |work=Reuters}}</ref> === စတုတ္ထအကျော့ (မအောင်မြင်ခဲ့သော အစီအစဉ်) === တတိယအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် စတုတ္ထအကျော့ ဆွေးနွေးပွဲကို ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ ဗီယင်နာမြို့၌ ကျင်းပရန် လျာထားခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာရတ်ချီက နည်းပညာဆိုင်ရာ အဖွဲ့များနှင့် IAEA မှ ကျွမ်းကျင်သူများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ နောက်ဆုံးပတ် တနင်္လာနေ့တွင် ဗီယင်နာ၌ တွေ့ဆုံကြမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ခဲ့သဖြင့် အဆိုပါ ဆွေးနွေးပွဲမှာ ပျက်ပြားသွားခဲ့သည်။<ref name="Bartenstein2">{{Cite news |last=Bartenstein |first=Ben |date=February 26, 2026 |title=New Iran Talks Set for Next Week as US Builds Up Forces |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-26/us-iran-to-hold-talks-at-technical-level-next-week-oman-says?embedded-checkout=true |url-access=subscription |access-date=February 28, 2026 |publisher=Bloomberg L.P. |last2=Sykes |first2=Patrick |last3=Najafizada |first3=Eltaf}}</ref> === ၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲအတွင်း အခြေအနေများ === {{main|၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီရန်နိုင်ငံရှိ စစ်ဘက်နှင့် အစိုးရပစ်မှတ်များကို လေကြောင်းမှ ပြင်းထန်စွာ စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း အီရန်၏ အဓိကခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အဇစ် နာဆီယာဇာဒီနှင့် တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) အရာရှိချုပ် မိုဟာမက် ပတ်ပူရ် တို့ သေဆုံးခဲ့သည်။ အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် အလေးအနက်ထား လုပ်ဆောင်နေသော ညှိနှိုင်းမှုများကို ဖျက်ဆီးလိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြစ်တင်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=March 1, 2026 |title=Iran attacks luxury hotels and airports in Dubai |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/03/01/iran-attacks-luxury-hotels-and-airports-in-dubai_6750972_4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301192820/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/03/01/iran-attacks-luxury-hotels-and-airports-in-dubai_6750972_4.html |archive-date=March 1, 2026 |access-date=March 1, 2026 |work=Le Monde}}</ref> မတ်လအတွင်း သမ္မတ ထရမ့်က အီရန်ဘက်က ဆွေးနွေးလိုသဖြင့် ၎င်းက သဘောတူခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး အလီ လာရီဂျာနီက ဆွေးနွေးပွဲမှန်သမျှကို ပယ်ချခဲ့သည်။ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ထရမ့်က "ခြွင်းချက်မရှိ လက်နက်ချခြင်းမှတစ်ပါး အခြားသဘောတူညီချက် မရှိစေရ" ဟု ရာဇသံပေးခဲ့ပြီး မတ်လ ၉ ရက်တွင် စစ်ပွဲမှာ ပြီးဆုံးလုနီးပါး ဖြစ်နေပြီဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း တိုက်ပွဲများမှာ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=6 March 2026 |title=Trump demands 'unconditional surrender' from Iran as Putin speaks with Iran's president |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yq82k1wk8o |work=[[BBC News]]}}</ref> === အစ္စလာမ္မာဘတ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ (လက်ရှိအခြေအနေ) === ဧပြီလဆန်းတွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် နှစ်ပတ်ကြာ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ယင်းနောက် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ် ဦးဆောင်သော အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အစ္စလာမ္မာဘတ်မြို့၌ အီရန်အရာရှိများနှင့် ၂၁ နာရီကြာ တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Iran War Live Updates: Vance Lands in Pakistan for Peace Talks With Iran |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/11/world/iran-war-trump-talks-pakistan |access-date=2026-04-11 |website=www.nytimes.com |language=en}}</ref> သို့သော်လည်း အီရန်ဘက်က ၎င်းတို့၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သလို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရေး ကိစ္စများတွင်လည်း သဘောတူညီချက် မရရှိဘဲ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြားခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ထရန့်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းအားလုံးကို ရေတပ်ဖြင့် ပိတ်ဆို့ရန် (Naval Blockade) အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့ ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ် (CENTCOM) က အဆိုပါ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်နေပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web |last=Shahid |first=Ariba |last2=Bukhari |first2=Mubasher |date=April 14, 2026 |title=US, Iranian teams could return to Islamabad for peace talks this week, five sources say |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iranian-teams-could-return-islamabad-peace-talks-this-week-four-sources-say-2026-04-14/ |access-date=April 14, 2026 |website=Reuters}}</ref> === ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လနှောင်းပိုင်း ဝါဒဖြန့်မှုများနှင့် သဘောထားတင်းမာမှုများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ထရမ့်က အီရန်နှင့် "အလွန်ကောင်းမွန်ပြီး အကျိုးရှိသော ဆွေးနွေးမှုများ" ရှိနေသည်ဟု ဆိုကာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရေးအတွက် ပေးထားသော ရာဇသံကို ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် အီရန်ရှိ "ထိပ်တန်းပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး" နှင့် စကားပြောဆိုနေပြီး အီရန်ဘက်ကသာ သဘောတူညီချက်ရယူရန် စတင်ဆက်သွယ်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း IRGC နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော ဖားစ်သတင်းဌာန (Fars News) က ထရမ့်နှင့် မည်သည့်ညှိနှိုင်းမှုမျှ မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ ကြားခံများမှတစ်ဆင့် ပေးပို့လာသော အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်နေသည်ဟုသာ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |date=2026-03-23 |title=IRGC media denies talks with Trump after extension of Hormuz ultimatum |url=https://www.iranintl.com/en/202603234008 |access-date=2026-03-23 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> ယခင်ဆွေးနွေးပွဲ နှစ်ကြိမ်စလုံးသည် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပျက်ပြားခဲ့ရသဖြင့် အီရန်ဘက်က အမေရိကန်အပေါ် ယုံကြည်မှု ကင်းမဲ့နေဆဲဖြစ်သည်။ တတ်စ်နင်းသတင်းဌာန (Tasnim News Agency) က အမေရိကန်သည် အီရန်နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း သွေးခွဲရန်အတွက် လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ရန် အဆိုပြုနေခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သလို၊ အီရန်အတိုက်အခံသတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်သော Iran International ကလည်း ထရန့်သည် အီရန်အစိုးရအတွင်း အပြန်အလှန် မယုံကြည်မှုများဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် မည်သူနှင့် ဆွေးနွေးနေသည်ကို အမည်တပ်မပြောဘဲ ဝေဝါးစွာ ပြောဆိုနေခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |date=24 March 2026 |title=Trump says Iran made a major energy-related gift to the US |url=https://www.reutersconnect.com/item/trump-says-iran-made-a-major-energy-related-gift-to-the-us/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1ZBNzA0NjI0MDMyMDI2UlAx |work=[[Reuters]] |archive-date=14 April 2026 |access-date=16 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260414033851/https://www.reutersconnect.com/item/trump-says-iran-made-a-major-energy-related-gift-to-the-us/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1ZBNzA0NjI0MDMyMDI2UlAx |url-status=dead }}</ref> မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ထရမ့်က အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ စစ်ပွဲတွင် "အနိုင်ရရှိသွားပြီ" ဟု ထပ်မံကြေညာခဲ့သော်လည်း နှစ်ဖက်တိုက်ခိုက်မှုများမှာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပြီး [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား|ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား]]မှာလည်း ပိတ်ဆို့ထားဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Iran armed forces will press on until full victory, commander says |url=https://www.iranintl.com/en/202603243761 |access-date=2026-03-24 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> အီရန်၏ ခါတမ် အယ်လ်အန်ဘီယာ (Khatam al-Anbiya) ဗဟိုဌာနချုပ် တပ်မှူး အဗ္ဗဒူရာဟင် မူဆာဗီက အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် စစ်ရှုံးနေသဖြင့် စစ်ပွဲမှ ထွက်ပေါက်ရှာနေခြင်းသာဖြစ်ပြီး အီရန်အနေဖြင့် "အပြည့်အဝ အောင်မြင်မှု" ရသည်အထိ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်သွားမည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဌာနချုပ်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အီဗရာဟင် ဇိုလ်ဖာဂါရီကလည်း ညှိနှိုင်းမှုများကို ပယ်ချခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးကို အီရန်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကသာ အာမခံနိုင်သည်ဟူသောအချက်ကို အမေရိကန်က လက်ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-25 |title=Iran military spokesman mocks US talk of deal with Tehran |url=https://www.iranintl.com/en/202603251333 |access-date=2026-03-25 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> === ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လကုန်ပိုင်း ပါကစ္စတန်၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုနှင့် အဆိုပြုချက်များ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပါကစ္စတန်အရာရှိများသည် အမေရိကန်ထံမှ "အချက် ၁၅ ချက်ပါ အဆိုပြုချက်" ကို အီရန်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းမှုများတွင် ပါကစ္စတန်က ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးနေကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်တွင် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို အဆုံးသတ်ရန်၊ ဒုံးကျည်စွမ်းဆောင်ရည်ကို ကန့်သတ်ရန်၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် အီရန်၏ ထောက်ပံ့မှုများကို ကန့်သတ်ရန် စသည့်အချက်များ ပါဝင်ပြီး အပြန်အလှန်အားဖြင့် ပိတ်ဆို့မှုများကို ရုပ်သိမ်းပေးမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော်လည်း အီရန်ဘက်က ဤအဆိုပြုချက်ကို ပယ်ချခဲ့ပြီး "အီရန်သည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်သတ်မှတ်ချက်များ ပြည့်စုံမှသာ စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်လိမ့်မည်" ဟု ပရက်စ်တီဗီ (Press TV) သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-25 |title=Iran receives US proposal via Pakistan, talks venue under discussion - Reuters |url=https://www.iranintl.com/en/202603255820 |access-date=2026-03-25 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> အီရန်သည် အချက် ၅ ချက်ပါဝင်သော "တုံ့ပြန်အဆိုပြုချက်" (Counter-proposal) ကို ပြန်လည်တင်ပြခဲ့သည်။ ယင်းတွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်တန့်ရန်၊ နောင်တွင် ရန်စတိုက်ခိုက်မှုများ မပြုလုပ်ရန် လုံခြုံရေးအာမခံချက်ပေးရန်၊ စစ်လျော်ကြေးပေးရန်နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအပေါ် အီရန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်ပြုရန် စသည့်အချက်များ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ အမေရိကန်စစ်စခန်းများကို ပိတ်ပစ်ရန်လည်း အီရန်က တောင်းဆိုခဲ့ရာ အမေရိကန်အရာရှိတစ်ဦးက ဤတောင်းဆိုချက်များသည် "ရယ်စရာကောင်းပြီး လက်တွေ့မကျ" ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-25 |title=Iran sets high bar for new talks with US - WSJ |url=https://www.iranintl.com/en/202603257515 |access-date=2026-03-25 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-25 |title=Iran War News Live Updates: Mediators Aim for U.S.-Iran Meeting by Thursday |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-us-israel-news-updates |access-date=2026-03-25 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> မတ်လ ၂၉ ရက်နှင့် ၃၀ ရက်နေ့များတွင် သမ္မတ ထရန့်က အီရန်သည် အမေရိကန်၏ တောင်းဆိုချက်အများစုကို သဘောတူညီခဲ့ပြီး "ပိုမိုဆင်ခြင်တုံတရားရှိသော အစိုးရသစ်" နှင့် ဆွေးနွေးမှုများတွင် တိုးတက်မှုများ ရှိနေသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အကယ်၍ သဘောတူညီချက်မရဘဲ ရေလက်ကြားကို ချက်ချင်းမဖွင့်ပါက အီရန်၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၊ ရေနံတွင်းများနှင့် ရေသန့်စက်ရုံများအားလုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ အီရန်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟာမက် ဘဂါ ဂါလီဘတ်က အမေရိကန်၏ "လက်နက်ချခိုင်းသည့်" စည်းကမ်းချက်များကို အလျှော့ပေးမည်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် ဝါရှင်တန်သည် လူသိရှင်ကြား ဆွေးနွေးရန်ပြောဆိုနေသော်လည်း လျှို့ဝှက်စွာဖြင့် မြေပြင်ကျူးကျော်စစ်အတွက် ပြင်ဆင်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ပါကစ္စတန်မှတစ်ဆင့် သွယ်ဝိုက်ဆွေးနွေးနေသည်မှာ မှန်ကန်သော်လည်း အမေရိကန်၏ ရပ်တည်ချက်မှာ "လွန်ကဲပြီး အကြောင်းပြချက်မရှိ" ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဝေါလ်စထရိ ဂျာနယ်၏ အဆိုအရ ကာတာနိုင်ငံသည် ဤညှိနှိုင်းမှုများတွင် ဦးဆောင်ပေးရန် ကမ်းလှမ်းချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-30 |title=Iran says no direct talks with US, but messages received via Pakistan |url=https://www.iranintl.com/en/202603307455 |access-date=2026-03-30 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Qatar Isn’t Involved in Possible Talks, Official Says |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-us-israel-news-updates-2026/card/kwyV0y6xTBvRLGbklTCD |archive-url=https://web.archive.org/web/20260325003815/https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-us-israel-news-updates-2026/card/kwyV0y6xTBvRLGbklTCD |archive-date=25 March 2026 |access-date=2026-04-04 |website= |publisher=[[The Wall Street Journal]] |language=en-US}}</ref> === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် နောက်ဆုံးအခြေအနေ === {{main|၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ထရမ့်က အီရန်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် တောင်းဆိုလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အပြည့်အဝ ပြန်မဖွင့်မချင်း အီရန်အား "ကျောက်ခေတ်ရောက်သည်အထိ" ဆက်လက်တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဤပြောဆိုချက်မှာ အခြေအမြစ်မရှိဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သလို၊ တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) ကလည်း ရေလက်ကြားကို ရန်သူများအတွက် ဖွင့်ပေးမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၅ ရက်တွင် ထရန့်က နှစ်ရက်အတွင်း ရေလက်ကြားမဖွင့်ပါက အီရန်၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများနှင့် တံတားများကို တိုက်ခိုက်မည်ဟု ထပ်မံသတိပေးခဲ့သည်။<ref name="flip-flopping">{{cite news |date=4 April 2026 |title=Oil, strait of Hormuz and empty threats: a timeline of Trump’s flip-flopping on the Iran war |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/04/timeline-iran-war-trump-contradictions |work=[[The Guardian]]}}</ref> ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အစ္စလာမ္မာဘတ်မြို့၌ ပြုလုပ်သော သွယ်ဝိုက်ဆွေးနွေးမှုများမှတစ်ဆင့် ရက်ပေါင်း ၄၅ ရက်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် အဆိုပြုချက် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အီရန်ဘက်က ယာယီထက် အမြဲတမ်းဖြေရှင်းချက်ကိုသာ လိုလားသဖြင့် ယင်းကို ပယ်ချခဲ့ပြီး အချက် ၁၀ ချက်ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်အဆိုပြုချက်ကို တင်ပြခဲ့သည်။ ယင်းတွင် ရေလက်ကြားဖွင့်လှစ်ရေး၊ ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခများ ရပ်စဲရေး၊ ပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတို့ ပါဝင်သည်။ ထရန့်က ဤအဆိုပြုချက်မှာ "သိသာထင်ရှားသော်လည်း မလုံလောက်သေး" ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သော်လည်း ဧပြီလ ၇ ရက်တွင် အီရန်အနေဖြင့် သဘောတူညီချက်မရပါက "ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုလုံး ပျက်သုဉ်းသွားလိမ့်မည်" ဟု ပြင်းထန်စွာ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=7 April 2026 |title=With Threat to Wipe Out Iran’s Civilization, Trump’s Rhetoric Goes Beyond Bluster |url=https://www.nytimes.com/2026/04/07/us/politics/trump-iran-civilization-threat.html |work=[[The New York Times]]}}</ref> ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ရန်အတွက် နှစ်ပတ်ကြာ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို နှစ်ဖက်စလုံးက ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုနေ့မှာပင် အစ္စရေးက [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ]]ကို အကြီးအကျယ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေး မဟ်ဒီ မိုဟာမ္မဒီက လက်ဘနွန်ရှိ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို မတားဆီးနိုင်ပါက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရှိလာမည်မဟုတ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ အစ္စရေးကမူ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် လက်ဘနွန် မပါဝင်ဟု ဆိုခဲ့သော်လည်း အမေရိကန်၏ ဖိအားပေးမှုကြောင့် ဧပြီလ ၉ ရက်တွင် လက်ဘနွန်အစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးရန် သဘောတူခဲ့သည်။<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=2026-04-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> လက်ရှိတွင် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE) ၏ အဆိုအရ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ အီရန်၏ ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်မှုအောက်တွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ အချို့သော သတင်းများအရ အီရန်သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ရေလက်ကြားတွင် ထောင်ထားခဲ့သော ရေမိုင်း (Mines) များ၏ တည်နေရာကို ပြန်လည်ရှာဖွေမတွေ့တော့သဖြင့် ရေလက်ကြားကို အပြည့်အဝ မဖွင့်နိုင်ဘဲ ဖြစ်နေကြောင်း သိရသည်။ ထို့ကြောင့် အမေရိကန်ရေတပ်သည် အဆိုပါ ရေမိုင်းများကို ရှင်းလင်းရန်အတွက် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုကို စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=9 April 2026 |title=Israel seeks Lebanon talks as its strikes threaten US-Iran truce |url=https://sg.news.yahoo.com/pakistan-makes-last-minute-bid-205001478.html |access-date=9 April 2026 |work=AFP via Yahoo! News |archive-date=23 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623150508/https://sg.news.yahoo.com/pakistan-makes-last-minute-bid-205001478.html |url-status=dead }}</ref> === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ အစ္စလာမ္မာဘတ် ဆွေးနွေးပွဲနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှု === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ်သည် သမ္မတ ထရမ့်က အထူးကိုယ်စားလှယ် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်၊ သားမက်ဖြစ်သူ ဂျဲရက် ကွတ်ရှ်နာ တို့နှင့်အတူ အီရန်အရာရှိများနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရန် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အစ္စလာမ္မာဘတ်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီနှင့် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟာမက် ဘဂါ ဂါလီဘတ်တို့ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် အစောပိုင်းကတည်းက ရောက်ရှိနေကြခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဂျေဒီဗန့်စ်က ဆွေးနွေးပွဲများမှာ သဘောတူညီချက်တစ်စုံတစ်ရာ မရရှိဘဲ ပြီးဆုံးသွားကြောင်း ပြောကြားကာ ပါကစ္စတန်မှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-11 |title=Iran War Live Updates: Vance Lands in Pakistan for Peace Talks With Iran |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/11/world/iran-war-trump-talks-pakistan |access-date=2026-04-11 |website=www.nytimes.com |language=en}}</ref> အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အက်စမေးလ် ဘာဂါယီက အဓိကကျသော အချက်အလက်အတော်များများတွင် နှစ်ဖက်အကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဂါလီဘတ်ကလည်း ဆွေးနွေးပွဲအတွင်း အမေရိကန်သည် အီရန်တို့၏ ယုံကြည်မှုကို ရရှိအောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ဝေဖန်ခဲ့သည်။ အစ္စလာမ္မာဘတ် ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြားသွားပြီးနောက် သမ္မတ ထရန့်က ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အီရန်ဆိပ်ကမ်းအားလုံးကို အမေရိကန်ရေတပ်ဖြင့် ပိတ်ဆို့ရန် (Naval Blockade) အမိန့်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းအနေဖြင့် အီရန်နှင့် ညှိနှိုင်းနေမှုကို ဂရုမစိုက်တော့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့ သတင်းများအရ အမေရိကန်နှင့် အီရန် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များသည် ယခုရက်သတ္တပတ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဆွေးနွေးပွဲများ ပြန်လည်ပြုလုပ်ရန်အတွက် အစ္စလာမ္မာဘတ်သို့ တစ်ကျော့ပြန်လာနေကြပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web |title=US and Iranian teams to return to Islamabad for talks later this week - Reuters |url=https://www.iranintl.com/en/202604144831 |access-date=2026-04-14 |website=[[Iran International]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shahid |first=Ariba |last2=Bukhari |first2=Mubasher |date=April 14, 2026 |title=US, Iranian teams could return to Islamabad for peace talks this week, five sources say |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iranian-teams-could-return-islamabad-peace-talks-this-week-four-sources-say-2026-04-14/ |access-date=April 14, 2026 |website=Reuters}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == ၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ စတင်ကတည်းက အီရန်ပြည်သူများအကြား တုံ့ပြန်မှုအမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ အစိုးရထောက်ခံသူများက ဤစစ်ပွဲကို "သန့်ရှင်းသောစစ်ပွဲ" (Holy War) ဟု ခေါ်ဆိုကြသလို၊ အတိုက်အခံအချို့ကလည်း ဤစစ်ပွဲကြောင့် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံတော် ပိုမိုအားနည်းသွားလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ကာ ထောက်ခံကြသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ စစ်ပွဲ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကြောင့် စစ်ကိုဆန့်ကျင်ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် တောင်းဆိုသူများလည်း ရှိသည်။ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအပေါ် တုံ့ပြန်မှုများမှာလည်း ကွဲပြားနေပြီး အချို့က တိုက်ပွဲများ ခေတ္တရပ်တန့်သွား၍ စိတ်သက်သာရာရကြသော်လည်း၊ အချို့ကမူ နိုင်ငံအတွင်း ကြုံတွေ့နေရသော အကျပ်အတည်းများမှာ ပြောင်းလဲမှုမရှိသည့်အတွက် စိတ်ပျက်နေကြသည်။ ပြည်သူအများစုမှာ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ထားမှု၊ အစိုးရ၏ ကွပ်မျက်မှုများနှင့် အစိုးရအပြောင်းအလဲဖြစ်နိုင်ခြေများအပေါ် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးက မည်သို့သက်ရောက်မည်ကို စိုးရိမ်ပူပန်နေကြသည်။ အီရန်လွှတ်တော် အမျိုးသားလုံခြုံရေးကော်မတီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အီဗရာဟင် ရေဇာအီကမူ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အီရန်က ထိန်းချုပ်ခွင့်မရပါက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သက်တမ်းတိုးရန် သဘောတူမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=February 8, 2026 |title=Iranians plead with Trump not to negotiate with the Islamic Republic |url=https://www.iranintl.com/en/202602063431 |access-date=February 9, 2026 |website=Iran International}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလတွင် ပြုလုပ်သော Rasmussen Reports စစ်တမ်းအရ အမေရိကန်ပြည်သူ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းက အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ရန် ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဂျွန်ကယ်ရီက ထရမ့်၏ ကြိုးပမ်းမှုကို ချီးကျူးခဲ့ပြီး ယခုညှိနှိုင်းမှုများကို "ခိုမေနီ၏ အဆိပ်ခွက်" (Khomeini poisoned chalice) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခဲ့သည်။ အိမ်ဖြူတော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ကာရိုလိုင်း လီဗစ်က အီရန်အနေဖြင့် နျူကလီးယားလက်နက် ထုတ်လုပ်ပါက ကြီးမားသော အကျိုးဆက်ကို ခံစားရမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုက ဥရောပနိုင်ငံများအနေဖြင့် အီရန်အပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများ ချက်ချင်းပြန်လည်ချမှတ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး အီရန်သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ နျူကလီးယားအစီအစဉ်အစား အရပ်ဘက် စွမ်းအင်အစီအစဉ်ကိုသာ လုပ်ဆောင်သင့်ကြောင်း ဆိုသည်။<ref>{{cite web |title=57% Favor U.S. Military Action Against Iran's Nukes |url=https://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/trump_administration_second_term/57_favor_u_s_military_action_against_iran_s_nukes |website=Rasmussen Reports}}</ref> ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိ ဟက်ဂ်ဆက်နှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေး မိုက်ဝေါ့စ်တို့အကြား အီရန်ကို တိုက်ခိုက်သင့်၊ မတိုက်ခိုက်သင့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း၊ သမ္မတ ထရမ့်ကမူ ၎င်းအနေဖြင့် အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ရန် အလျင်စလိုမရှိကြောင်းနှင့် အီရန်အတွက် ငြိမ်းချမ်းစွာ ရှင်သန်ရန် အခွင့်အရေးရှိသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆွေးနွေးမှုများ ပျက်ပြားသွားပြီးနောက် အထူးကိုယ်စားလှယ် ဝစ်ကော့ဖ်က အီရန်သည် အမေရိကန်အဖွဲ့ကို ဖိအားပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ယူရေနီယံသန့်စင်ခွင့်ကိုသာ ဇွတ်အတင်းတောင်းဆိုနေသည့်အတွက် သဘောတူညီချက် မရရှိခြင်းဖြစ်ကြောင်း အပြစ်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်အခြေပြမိန့်ခွန်း (State of the Union Address) တွင် ထရန့်က ၎င်းအနေဖြင့် သံတမန်နည်းလမ်းကို ပိုမိုနှစ်သက်သော်လည်း အီရန်ကို နျူကလီးယားလက်နက် ပိုင်ဆိုင်ခွင့် လုံးဝပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=US State Secretary Rubio urges Europe to act on allegations of Iran's nuclear agreement violations |url=https://www.brusselstimes.com/1540590/us-state-secretary-rubio-urges-europe-to-act-on-allegations-of-irans-nuclear-agreement-violations |access-date=April 29, 2025 |website=The Brussels Times}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်ပွဲစတင်ဖြစ်ပွားပြီးနောက် အဓိကစေ့စပ်ညှိနှိုင်းသူဖြစ်သော အိုမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဘာဒါ ဘင် ဟာမက် အယ်လ် ဘူဆိုက်ဒီက နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများသည် တိုးတက်မှုများ ရရှိနေခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ယခုဖြစ်ပွားသော အမေရိကန်-အစ္စရေး၏ အီရန်အပေါ် စစ်ဆင်နွှဲမှုမှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို အစ္စရေးအတွက် အသာစီးရစေရန် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်းသာဖြစ်သည်ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းက သည်အီကောနောမစ် (The Economist) မဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးသားသော ဆောင်းပါး၌ အမေရိကန်သည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအပေါ် ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း မရှိတော့ကြောင်းနှင့် အစ္စရေး၏ တိုက်တွန်းမှုကြောင့် ထရန့်အစိုးရသည် အီရန်နှင့် စစ်ဖြစ်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ယင်းမှာ ကြီးမားသော "တွက်ချက်မှုအမှား" နှင့် "ဘေးဒုက္ခ" တစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Ellis-Petersen |first1=Hannah |date=March 19, 2026 |title=Oman claims Israel pushed US into Iran war when deal was possible |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/19/us-lost-control-of-its-own-foreign-policy-oman-foreign-minister |work=The Guardian}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်-အီရန် ဆက်ဆံရေး]] e99b891fcrbf81d80depd4ut07u12cl 0 284387 1047237 1026041 2026-08-07T18:12:51Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဓါတ် +ဓာတ်) 1047237 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများနှင့် ကုန်းမြေ၊ ရေပြင်၊ လေထု ဟူသော နယ်မြေအစိတ်အပိုင်းအားလုံးအပေါ် အခြားမည်သည့် ပြင်ပအင်အားစု၏ လွှမ်းမိုးမှုမျှမပါဘဲ လွတ်လပ်စွာ စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့်ရှိသော အမြင့်ဆုံးနှင့် အကြွင်းမဲ့သော အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသော အာဏာကို ဆိုလိုသည်။ ဤအချုပ်အခြာအာဏာသည် နိုင်ငံတော်၏ ပိုင်နက်နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ကုန်းမြေ၊ ရေပြင်နှင့် လေထုဟူသော နယ်ပယ် (၃) ရပ်လုံးအပေါ်တွင် အကြွင်းမဲ့ သက်ရောက်သည်။ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နိုင်ငံတော်၏ အဓိကအသက်သွေးကြောဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်းရေးရာများကို လွတ်လပ်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်းနှင့် ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ စွက်ဖက်မှုကင်းစွာ တန်းတူရည်တူ ရပ်တည်နိုင်ခြင်းတို့ကို ဖော်ဆောင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၄) အရ "နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် ပြည်သူများထံမှ ဆင်းသက်ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တည်ရှိသည်" ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း လက်တွေ့ကျင့်သုံးမှုတွင် အရပ်ဘက်နှင့် စစ်ဘက်အကြား အာဏာခွဲဝေမှုစနစ်ဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။<ref name="MyanmarConst2008">{{cite web |url = https://www.constituteproject.org/constitution/Myanmar_2008.pdf |title = Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008) |website = Constitute Project |publisher = Comparative Constitutions Project |access-date = 2026-04-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240401000000/https://www.constituteproject.org/constitution/Myanmar_2008.pdf |archive-date = 2024-04-01 |language = en }}</ref> <ref name="ct">{{cite web |url=https://www.constitutionaltribunal.gov.mm/my/laws-history-five |title=၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ |trans-title=2008 Constitution |language=my |author=<!--Not stated--> |date=March 2018 |website=Constitutional Tribunal of the Union of Myanmar |access-date= |quote=ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်စတင်ကျင်းပသည့် ၃၁-၁-၂၀၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အာဏာတည်ခဲ့သည်။ |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422162907/https://www.constitutionaltribunal.gov.mm/my/laws-history-five }}</ref> {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f9f9f9; border: 1px solid #aaa; padding: 5px;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #efefef;" | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ |- ! အခြေခံဥပဒေ | ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ |- ! အာဏာအရင်းအမြစ် | ပြည်သူများထံမှ ဆင်းသက်ခြင်း (ပုဒ်မ ၄) |- ! အမျိုးသားရေးမူဝါဒ | တို့တာဝန်အရေးသုံးပါး |- ! အာဏာခွဲဝေမှု | ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး |- ! ကုန်းမြေဧရိယာ | ၂၆၁,၂၂၈ စတုရန်းမိုင် |- ! ရေပိုင်နက် | ၁၂ မိုင် (Territorial Sea) |- ! စီးပွားရေးဇုန် (EEZ) | ၂၀၀ မိုင် |- ! ပိုင်နက် (၃) ရပ် | ကုန်းမြေ၊ ရေပြင်၊ လေထု |} ==အချုပ်အခြာအာဏာ၏ သဘောတရားနှင့် အခြေခံမူများ== မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ သဘောတရားသည် နိုင်ငံတကာ ဥပဒေသဘောတရားများနှင့်အညီ အစိတ်အပိုင်း နှစ်ရပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ===ပြည်တွင်းအာဏာစက်=== နိုင်ငံတော်သည် မိမိ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အဖွဲ့အစည်းအားလုံးအပေါ် ဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံး စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ===ပြည်ပအာဏာစက်=== နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးတွင် မည်သည့်အင်အားကြီးနိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံမျှ မဟုတ်ဘဲ လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်ခွင့်ရှိသည်။ ဤအချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်ရန်အတွက် "ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး" ဟူသော တို့တာဝန်အရေးသုံးပါး ကို အမျိုးသားရေးမူဝါဒအဖြစ် သတ်မှတ်ကျင့်သုံးသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၁၁) အရ ဤအာဏာကို ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဟူသော မဏ္ဍိုင်ကြီး (၃) ရပ်ဖြင့် ခွဲဝေကျင့်သုံးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤမဏ္ဍိုင်သုံးရပ်စလုံးတွင် တပ်မတော်၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုအခန်းကဏ္ဍမှာ ဥပဒေကြောင်းအရရော လက်တွေ့အရပါ နက်ရှိုင်းစွာ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေး== အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အလွန်နက်နဲပြီး ရှုပ်ထွေးသော ပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤအုပ်ချုပ်‌‌ရေး မဏ္ဍိုင်သည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လက်တွေ့စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် ဥပဒေများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် ဥပဒေကြောင်းအရ အကြီးအကဲနှင့် လက်တွေ့အာဏာကိုင်စွဲသူဟူ၍ နှစ်ပိုင်း ကွဲပြားနေသည်။ ===နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏အခန်းကဏ္ဍ=== [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] ပုဒ်မ (၁၆) အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် [[နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ|နိုင်ငံတော်၏အကြီးအကဲ]]နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ကာ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများကို ချမှတ်သည်။ သမ္မတသည် [[ဝန်ကြီး|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ]]ကို ခန့်အပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသော်လည်း ပုဒ်မ (၂၃၂) အရ [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေး]]၊ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေး]]နှင့် [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] (၃) ခုအတွက် ဝန်ကြီးများကို မိမိစိတ်ကြိုက် ရွေးချယ်ခန့်အပ်ပိုင်ခွင့်မရှိပေ။ ယင်းအစား [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] က အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သား အရာရှိကြီးများကိုသာ သမ္မတက ငြင်းပယ်ခွင့်မရှိဘဲ အတည်ပြုကြေညာပေးရုံသာ ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် အဆိုပါဝန်ကြီးဌာနများသည် သမ္မတ၏ ထိန်းချုပ်မှုပြင်ပတွင် ရှိနေသည်။ သမ္မတသည် အထက်ပါဝန်ကြီးများကို တာဝန်မှ ရပ်စဲပိုင်ခွင့် (ပုဒ်မ ၂၃၅) ရှိသော်လည်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး (၃) ဦးကို တာဝန်မှ ရပ်စဲလိုပါက ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် "ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရမည်" ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဤအချက်သည် လက်တွေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သဘောမတူပါက သမ္မတအနေဖြင့် အဆိုပါဝန်ကြီးများကို ရာထူးမှ ဖြုတ်ချပိုင်ခွင့် လုံးဝမရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။<ref name="MyanmarConst2008"/><ref name="KoNiSpeech">{{cite web |title = ဦးကိုနီ ၊ အနာဂတ် ပဥ္စမမြန်မာနိုင်ငံတော် (စာပေဟောပြောပွဲ)စင်္ကာပူနိုင်ငံ (26 ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၄) |url = https://www.youtube.com/watch?v=RTUrWLQJnvk |website = YouTube |publisher = Minthar Gyi |date = 2014-02-10 |location = စင်ကာပူနိုင်ငံ |language = my |access-date = 2026-04-16 }}</ref> ===တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အခန်းကဏ္ဍ=== ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာ မဏ္ဍိုင်ကြီး (၃) ရပ်လုံးတွင် အခြေခံဥပဒေအရ တရားဝင် ပါဝင်ပတ်သက်ခွင့်ရရှိထားသော အရေးပါဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ပုဒ်မ (၂၀)၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ ၎င်းသည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲဖြစ်ရုံသာမက နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး ကဏ္ဍများတွင်လည်း အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည့် အာဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနများအတွက် ဝန်ကြီးများကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကသာ တိုက်ရိုက်အမည်စာရင်း တင်သွင်းပြီးခန့်အပ်ခြင်းကြောင့် ထိုဝန်ကြီးများသည် သမ္မတထက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အပေါ်တွင်သာ ပိုမိုတာဝန်ခံရလေ့ရှိသည်။ နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မြေပြင်အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ခန့်အပ်ထားသော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ [[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန]]သည် ကျေးရွာ၊ မြို့နယ်၊ ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကြီးတစ်ခုလုံးကို အုပ်ချုပ်သဖြင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် မြေပြင်အုပ်ချုပ်ရေးကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အရပ်ဘက်အစိုးရသည် မူဝါဒများ ချမှတ်သော်လည်း လက်တွေ့မြေပြင်တွင် အကောင်အထည်ဖော်သည့် ယန္တရားမှာ တပ်မတော်က ထိန်းချုပ်ထားသော ဝန်ကြီး၏ လက်အောက်၌သာ တည်ရှိနေသည်။<ref name="MyanmarConst2008"/><ref name="KoNiSpeech"/> {| class="wikitable" style="width: 100%; border: 1px solid #ccc;" |+ '''အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဥပဒေပြုရေး အာဏာခွဲဝေမှု''' |- style="background-color: #efefef; text-align: center;" ! ကဏ္ဍ !! နိုင်ငံတော်သမ္မတ !! တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |- | '''အဆင့်အတန်း''' || နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ || လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲ |- | '''ဝန်ကြီးခန့်အပ်မှု''' || အထွေထွေဝန်ကြီးဌာနများ || ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာ |- | '''လွှတ်တော်အာဏာ''' || ဥပဒေမူကြမ်းများ အတည်ပြုခြင်း || ၂၅% အမတ်နေရာဖြင့် ဗီတိုအာဏာကိုင်စွဲခြင်း |- | '''မြေပြင်စီမံခန့်ခွဲမှု''' || အစိုးရအဖွဲ့မူဝါဒများ || ထွေ/အုပ် ယန္တရား (ပြည်ထဲရေးမှတစ်ဆင့်) |} ==ဥပဒေပြုရေး== ဥပဒေပြုရေးအာဏာသည် နိုင်ငံတော်အတွက် လိုအပ်သော ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ပယ်ဖျက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သည့် အချုပ်အခြာအာဏာ၏ အခြေခံမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေးကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်)၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များအား အသီးသီး ခွဲဝေအပ်နှင်းထားသည်။ သို့ရာတွင် ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်အတွင်း၌လည်း တပ်မတော်၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုမှာ အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည့် အနေအထားတွင် ရှိနေသည်။ ===လွှတ်တော်အတွင်း တပ်မတော်၏ အခန်းကဏ္ဍ=== ပုဒ်မ (၁၀၉) နှင့် (၁၄၁) အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့တွင် အမတ်နေရာ စုစုပေါင်း၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ကို ပြည်သူလူထုက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သော တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်သည် ဥပဒေပြုရေး လုပ်ငန်းစဉ်များအတွင်း တပ်မတော်၏ သဘောထားအမြင်များကို တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းနိုင်ရန် ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ===ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ရေးနှင့် ဗီတိုအာဏာ (Veto Power)=== ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်ရှိ တပ်မတော်၏ အထိရောက်ဆုံးသော အာဏာမှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးတွင် ကျင့်သုံးသည့် ဗီတိုအာဏာ ဖြစ်သည်။ ပုဒ်မ (၄၃၆) အရ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများကို ပြင်ဆင်လိုပါက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အားလုံး၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် က ထောက်ခံမဲ ပေးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ လွှတ်တော်အတွင်း တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အမြဲတမ်း ရှိနေခြင်းကြောင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ မည်သည့် အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်မျှ မအောင်မြင်နိုင်ပေ။ ဤသည်မှာ ဥပဒေပြုရေးအာဏာ၏ နောက်ဆုံးအဆင့် အပြောင်းအလဲများကို တပ်မတော်က အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ==တရားစီရင်ရေး== တရားစီရင်ရေးအာဏာသည် ဥပဒေကို အနက်ဖွင့်ဆိုခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်အတွင်း တရားမျှတမှုကို ဖော်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပုဒ်မ (၁၁) (က) အရ တရားစီရင်ရေးအာဏာကို တတ်နိုင်သမျှ လွတ်လပ်စွာ ကျင့်သုံးစေရမည်ဟု ဆိုသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားစီရင်ရေးစနစ်မှာ အရပ်ဘက်နှင့် စစ်ဘက်ဟူ၍ သီးခြားစီ တည်ရှိနေသည်။ [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]]သည် နိုင်ငံတော်၏ အမြင့်ဆုံး တရားရုံးဖြစ်ပြီး အရပ်ဘက်အမှုအခင်းအားလုံးကို စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်လျှင်မူ တရားစီရင်ရေးအာဏာသည် အရပ်ဘက်စီရင်ရေး၏ ထိန်းချုပ်မှု ပြင်ပ၌ ရှိနေသည်။ ===စစ်ဘက်ဆိုင်ရာတရားစီရင်ပိုင်ခွင့်=== ပုဒ်မ (၃၄၃)၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆုံးအဖြတ်သည်သာ "အပြီးအပြတ်"ဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တပ်မတော်အတွင်း ဖြစ်ပွားသော ပြစ်မှုများ သို့မဟုတ် စစ်ဘက်နှင့် သက်ဆိုင်သော စီရင်ချက်များကို နိုင်ငံတော်၏ မည်သည့် အရပ်ဘက်တရားရုံး၊ [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်]]နှင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ခုံရုံး]]တို့ကမျှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း ပြုလုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိပေ။ ဤအချက်သည် နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာအောက်ရှိ တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်တွင် တပ်မတော်သည် သီးခြားလွတ်လပ်သော အာဏာစက်ဖြင့် ရပ်တည်နေခြင်းကို ပြသနေသည်။<ref name="MyanmarConst2008"/> ==နိုင်ငံတော်၏ နယ်မြေပိုင်နက်နှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ သက်ရောက်မှု== မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နိုင်ငံတော်၏ ပိုင်နက်နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ကုန်းမြေ၊ ရေပြင်နှင့် လေထုဟူသော နယ်ပယ် (၃) ရပ်လုံးအပေါ်တွင် အကြွင်းမဲ့ သက်ရောက်သည်။ နိုင်ငံတကာဥပဒေများနှင့် ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ သဘောတူညီချက် (UNCLOS) တို့အရ နိုင်ငံတော်သည် မိမိ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ မြေပေါ်မြေအောက် သယံဇာတအားလုံးနှင့် လူသားများအပေါ် ဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံး စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ {| class="wikitable" style="width: 100%; border: 1px solid #ccc;" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်နှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ သက်ရောက်မှု''' |- style="background-color: #efefef; text-align: center;" ! အမျိုးအစား !! အတိုင်းအတာ !! အာဏာသက်ရောက်မှု အချုပ် |- | '''ကုန်းမြေ (Land)''' || ၂၆၁,၂၂၈ စတုရန်းမိုင် || မြေပေါ်မြေအောက် သယံဇာတနှင့် လူသားအားလုံး |- | '''ရေပြင် (Water)''' || ရေမိုင် ၁၂ မိုင်မှ ၂၀၀ မိုင်အထိ || ရေနံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့နှင့် ငါးသယံဇာတ တူးဖော်ခွင့် |- | '''လေထု (Air)''' || ကုန်း/ရေ အထက်တည့်တည့် || လေကြောင်းပျံသန်းခွင့် (Overflight Permit) ထိန်းချုပ်ခွင့် |} ===ကုန်းမြေဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာ=== မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်းမြေဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နိုင်ငံတကာ နယ်နိမိတ်မျဉ်းများအတွင်း သတ်မှတ်ထားသော စုစုပေါင်း ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၆၁,၂၂၈ (၆၇၆,၅၇၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) အပေါ်တွင် အပြည့်အဝ သက်ရောက်သည်။ ဤကုန်းမြေပိုင်နက်သည် အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်နှင့် မြောက်အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး အဆိုပါ နယ်ခြားမျဉ်းများအတွင်းရှိ မြေထု၊ သယံဇာတနှင့် မြေပေါ်မြေအောက် အဆောက်အအုံအားလုံးကို နိုင်ငံတော်က အချုပ်အခြာအာဏာဖြင့် စီမံခန့်ခွဲသည်။ နိုင်ငံတော်သည် ဤနယ်မြေအတွင်းရှိ လူသားအားလုံးနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာအားလုံးအပေါ် ဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံးစီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိရုံသာမက နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲရေးအတွက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးယန္တရားများကို အခြေခံဥပဒေအရ တရားဝင် ကျင့်သုံးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ===ရေပြင်ပိုင်နက်ဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာ=== ရေပြင်ပိုင်နက်ဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာကို ကျင့်သုံးရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းကို အခြေခံ၍ အဆင့်ဆင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ဧရာဝတီ၊ ချင်းတွင်း၊ သံလွင်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်များအပါအဝင် ပြည်တွင်းရှိ မြစ်ချောင်း၊ အိုင်များဖြစ်သော ပြည်တွင်းရေပြင်မှစတင်ကာ ကမ်းခြေအခြေခံမျဉ်းမှ ရေမိုင် ၁၂ မိုင် (၂၂ ကီလိုမီတာ) အထိ ကျယ်ဝန်းသော နယ်နိမိတ်ပင်လယ်အထိ နိုင်ငံတော်သည် အကြွင်းမဲ့ အာဏာကို ကျင့်သုံးသည်။ ထို့အပြင် ရေမိုင် ၂၀၀ အထိ ကျယ်ဝန်းသော သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန် (EEZ) အတွင်း၌ အခြားနိုင်ငံများ၏ သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းခွင့်ရှိသော်လည်း ရေနံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့နှင့် ငါးသယံဇာတ တူးဖော်ထုတ်လုပ်ပိုင်ခွင့်ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာကိုမူ မြန်မာနိုင်ငံကသာ တစ်ဦးတည်း ပိုင်ဆိုင်ကျင့်သုံးခွင့်ရှိသည်။ ===လေထုနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာ=== လေထုနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာသည် အထက်ဖော်ပြပါ ကုန်းမြေနှင့် ရေပိုင်နက်တို့၏ အထက်တည့်တည့်ရှိ လေထုနယ်ပယ်အပေါ်တွင် ဒေါင်လိုက်အာဏာအဖြစ် သက်ရောက်တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်သည် မိမိ၏ လေပိုင်နက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော မည်သည့် နိုင်ငံခြားသားပိုင် လေယာဉ်၊ ဒရုန်း သို့မဟုတ် ပျံသန်းရေးယာဉ်မဆို ခွင့်ပြုချက် (Overflight Permit) တောင်းခံစေခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ဤလေပိုင်နက် အချုပ်အခြာအာဏာသည် ကမ္ဘာ့လေထု အပြင်ဘက်သို့ မရောက်မီအထိ သက်ရောက်မှုရှိကာ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်များဖြင့် စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းရန် ဥပဒေကြောင်းအရ အပ်နှင်းထားသော အာဏာစက်ဖြစ်သည်။ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ တရားစီရင်ရေးစနစ်]] *[[မြန်မာ​နိုင်ငံတော်သမ္မတ​၏ တာဝန်​နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] {{မြန်မာနိုင်ငံ}} mqkhdhxpyhwy1vr93a7oxgnxn2oz5fg 0 284461 1047238 1029313 2026-08-07T18:13:01Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ိိ +ိ, -ုိ +ို) 1047238 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု''' တည်ဆောက်ရေးသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ မတူကွဲပြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအကြား တန်းတူညီမျှမှု၊ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် အာဏာခွဲဝေမှုတို့ကို အခြေခံ၍ တည်ဆောက်လိုသော ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံရေးပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။မြန်မာ့ဖက်ဒရယ်အရေးသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[ပင်လုံစာချုပ်]]မှ စတင်အခြေတည်ခဲ့သော်လည်း ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်များကြောင့် တိုင်းရင်းသားများ၏ မျှော်မှန်းချက်များမှာ အကောင်အထည်ဖော်ရန် ခဲယဉ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) အစိုးရလက်ထက်တွင် "၂၁ ရာစု ပင်လုံ" ဟု အမည်ပေးထားသည့် [[ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ]]များကို ကျင်းပ၍ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအရ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ကန့်သတ်ချက်များ၊ တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား လုံခြုံရေးနှင့် အာဏာခွဲဝေမှုဆိုင်ရာ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်မူများကို အပြည့်အဝ ဖော်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite report |title=The 21st Century Panglong Conference: A Review |publisher=ISP Myanmar |url=https://ispmyanmar.com/special-series/peace-process/ |accessdate=17 April 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref>မြန်မာ့ဖက်ဒရယ်ခရီးနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ၊ နိုင်ငံရေးလေ့လာမှုစာစောင်။</ref> == ဖက်ဒရယ်စနစ်၏ အစနှင့် ကြိုးပမ်းမှုသမိုင်း (၁၉၄၇-၁၉၆၁) == မြန်မာ့ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးရန် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[ပင်လုံစာချုပ်]]ကို အချက် (၉) ချက်ဖြင့် ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ တန်းတူလွတ်လပ်ရေးရယူရန်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံးသော ခြေလှမ်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် "ဖက်ဒရယ်" ဟူသော ဝေါဟာရကို တိုက်ရိုက်သုံးနှုန်းထားခြင်း မရှိဘဲ ဗဟိုကချုပ်ကိုင်မှု အားကောင်းသော "မညီမျှသော ဖက်ဒရယ်စနစ်" (Asymmetric Federalism) ပုံစံသာ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် နောင်တွင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ၏ အစပျိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပင်လုံဇာတ်ကြောင်း ပြန်ပြောင်းလေ့လာသော် – အပိုင်း (၂) {{!}} MoeMaKa Burmese News & Media<!-- Bot generated title --> |url=http://moemaka.com/archives/31836 |accessdate=25 July 2014 |archivedate=17 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917193307/http://moemaka.com/archives/31836 }}</ref><ref>[[၁၉၇၂]] ခုနှစ်ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ပင်လုံညီလာခံ သမိုင်းစဉ်စာမျက်နှာ ၁၃၈</ref> ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံပါ အားနည်းချက်များကို ပြင်ဆင်ရန် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဦးဆောင်၍ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ အားလုံးပါဝင်သော [[တောင်ကြီးညီလာခံ]]ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤညီလာခံသည် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန် ဥပဒေကြောင်းအရ ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အလှည့်အပြောင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤလှုပ်ရှားမှုကို "နိုင်ငံတော်ပြိုကွဲရေး" ဟု အကြောင်းပြကာ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့သဖြင့်]] ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းမှာ ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web |url=https://bur.mizzima.com/2023/12/23/10109 |title=မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှုများအောက်မှ ဖက်ဒရယ်အိပ်မက်ဆိုးများ |publisher=Mizzima |date=23 December 2023 |access-date=25 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416165333/https://bur.mizzima.com/2023/12/23/10109 |archive-date=16 April 2026 |url-status=live |language=Burmese }}</ref> == ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု (၂၀၁၀-၂၀၂၀) == [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] အရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ ပေါ်ပေါက်လာသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု (Centralization) မှာ အလွန်အားကောင်းနေဆဲ ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အာဏာခွဲဝေမှု အကန့်အသတ်များ === ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၆၁ အရ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်မှ ရွေးချယ်ခွင့်မရှိဘဲ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာ တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/mm/mm009en.pdf |title=Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008) |publisher=WIPO |access-date=25 March 2026 }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် အခြေခံအကျဆုံး ကျေးရွာအဆင့်မှသည် ပြည်နယ်အဆင့်အထိ အုပ်ချုပ်ရေး၏ ကျောရိုးသဖွယ် အရေးပါသော[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]] (GAD) သည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ စစ်တပ်က တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်သည့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLDအရပ်သားအစိုးရက]] အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန GAD ကို [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာန]]အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သော်လည်း၊<ref>{{cite news |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2018/12/21/178550.html |title=GAD ကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ စတင်ပြောင်းရွှေ့ |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |date=21 December 2018 |access-date=17 April 2026}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီးတွင် စစ်တပ်က GAD ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းကာ ယနေ့တိုင် တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်ထားဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ministry-of-home-affairs-in-myanmar-10122021010116.html |title=ထွေအုပ်ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအောက် ပြန်ပြောင်း |publisher=Radio Free Asia (RFA Burmese) |date=12 October 2021 |access-date=25 March 2026 |language=Burmese }}</ref>ဤသို့ အရေးကြီးသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို စစ်တပ်က အမြဲတစေ လက်ဝါးကြီးအုပ် ထိန်းချုပ်ထားခြင်းသည် ဖက်ဒရယ်စနစ်၏ အခြေခံမူဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို သိသာစွာ ကန့်သတ်နေပြီး ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်ဟု လေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။<ref>{{cite web |url=https://ispmyanmar.com/burmese/perspectives-rule-of-law-opportunities-for-the-nld-government/ |title=တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး (သို့မဟုတ်) NLD အစိုးရအတွက် အခွင့်အလမ်း |author=Zunetta Herbert |publisher=ISP-Myanmar |date=20 June 2017 |access-date=17 April 2026}}</ref> === ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု === နိုင်ငံတော်အတွက် အဓိကကျပြီး ဝင်ငွေအများဆုံးရရှိသည့် ရေနံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့နှင့် အကြီးစားသယံဇာတလုပ်ငန်း အားလုံးကို ဗဟိုအစိုးရကသာ ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရများအား ကောက်ခံခွင့်ပြုထားသည့် အခွန်များမှာ မြေခွန်နှင့် ဆားခွန်ကဲ့သို့သော ဝင်ငွေနည်းပါးသည့် အခွန်များသာ ဖြစ်သဖြင့် ပြည်နယ်အစိုးရများသည် ၎င်းတို့၏ ဘတ်ဂျက်အတွက် ဗဟိုအစိုးရ၏ ထောက်ပံ့ငွေ (Grants) အပေါ်တွင်သာ အမြဲတစေ မှီခိုနေရပြီး ကိုယ်ပိုင်ဘဏ္ဍာရေး လွတ်လပ်ခွင့် (Fiscal Autonomy) ကင်းမဲ့နေရသည်။<ref>{{cite report |title=Fiscal Federalism in Myanmar |publisher=The World Bank |url=https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/367341468189531835/fiscal-federalism-in-myanmar |accessdate=17 April 2026}}</ref> == ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် NLD အစိုးရ၏ ဖက်ဒရယ် ကြိုးပမ်းမှုများ (၂၀၁၁–၂၀၂၁) == ၂၀၁၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အရပ်သားတစ်ပိုင်းအစိုးရလက်ထက်တွင် "ဖက်ဒရယ်" ဟူသော ဝေါဟာရကို နိုင်ငံရေးစင်မြင့်ပေါ်တွင် တရားဝင် ထုတ်ဖော်ပြောဆို ဆွေးနွေးခွင့် ရလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] (NCA) အရ ကျင်းပသည့် "ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံ - (၂၁) ရာစု ပင်လုံ" ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန် မူအားဖြင့် သဘောတူညီချက်အချို့ ရရှိခဲ့သည်။<ref>NCA စာချုပ်ပါ အခြေခံမူများနှင့် ဖက်ဒရယ်ဆွေးနွေးချက်များ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မရှင် မှတ်တမ်း။</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) အစိုးရလက်ထက်တွင် အဆိုပါလုပ်ငန်းစဉ်ကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်၌ NLD ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် အောက်ပါ အခြေခံမူ (၅) ချက်ကို တင်ပြအဆိုပြုခဲ့သည် - * စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန်။ * အာဏာ၊ သယံဇာတနှင့် အခွန်အကောက်များ ခွဲဝေမှု ရှိရန်။' * တန်းတူရည်တူ ရှိရန်။''' * ပြည်နယ်များ၌ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို အာမခံနိုင်သော ကိုယ်ပိုင်အခြေခံဥပဒေများ ရှိရန်။ * ပြည်နယ်များ၏အာဏာများကို ခွဲဝေကျင့်သုံးရာတွင် ပြည်သူလူထုကို အခြေခံရန်။<ref>{{cite report |title=Federal Paper Vol. 1, No. 3 |publisher=Ministry of Federal Union Affairs (MOFUA), NUG |url=https://mofua.nugmyanmar.org/publication-detail/federal-paper-vol-3 |accessdate=17 April 2026}}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ကန့်သတ်ချက်များ၊ [[တပ်မတော်]]နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား လုံခြုံရေးနှင့် အာဏာခွဲဝေမှုဆိုင်ရာ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်မူများကို အပြည့်အဝ ဖော်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]] နောက်ပိုင်းတွင်မူ ဤငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဖက်ဒရယ်ဖော်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များအားလုံး ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။ == လူမျိုးစု သတ်မှတ်ချက်များနှင့် နိုင်ငံရေးအရ သက်ရောက်မှုများ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖက်ဒရယ်စနစ် တည်ဆောက်ရေးကို နှောင့်နှေးစေသော အချက်တစ်ခုမှာ လူမျိုးစုများကို အဏုစိတ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမှုမှစတင်၍ အစိုးရသည် တိုင်းရင်းသားများကို လူမျိုးနွယ်စု ၁၃၅ မျိုးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို အဓိက တိုင်းရင်းသားကြီး ၈ စု (ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ဗမာ၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း) အပေါ် အခြေခံကာ ကုဒ်နံပါတ်များ (Numerical Codes) ဖြင့် အုပ်စုခွဲခြားခဲ့သည်။ ဤသို့ ကုဒ်နံပါတ်များဖြင့် အသေးစိတ် ခွဲခြားရာတွင် သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ တစ်စုတစ်စည်းတည်း ရှိခဲ့သော လူမျိုးစုကြီးများကို လူမျိုးစုငယ်များအဖြစ် အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ခွဲထုတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးစုအတွင်း၌ လူမျိုးစုငယ် ၃၃ စု၊ ကချင်လူမျိုးစုအတွင်း၌ ၁၂ စု စသဖြင့် ကုဒ်နံပါတ်များခွဲကာ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ ခွဲခြားခြင်းသည် လူဦးရေစာရင်းအရ များပြားသော လူမျိုးစုကြီးများ၏ နိုင်ငံရေးအရ စုစည်းတောင်းဆိုနိုင်စွမ်း (Political Mobilization) ကို အားနည်းစေရန် ရည်ရွယ်သည့် "သွေးခွဲအုပ်ချုပ်မှု" နည်းဗျူဟာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက ဝေဖန်ကြသည်။<ref>{{cite report |title=Identity Crisis: Ethnicity and Conflict in Myanmar |publisher=International Crisis Group |url=https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/myanmar/identity-crisis-ethnicity-and-conflict-myanmar |accessdate=17 April 2026}}</ref> ဤစနစ်ကြောင့် တိုင်းရင်းသားများအကြား တညီတညွတ်တည်း ရပ်တည်ရန် ခက်ခဲစေခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် လိုအပ်သော အမျိုးသားပြန်လည်ရင်ကြားစေ့ရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite report |title=Ethnicity without Meaning, Data without Context |publisher=Transnational Institute (TNI) |url=https://www.tni.org/files/download/bpb_13.pdf |accessdate=17 April 2026}}</ref> == ဘဏ္ဍာရေးနှင့် သဘာဝသယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှု == မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘာဝသယံဇာတ ကြွယ်ဝမှုသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းစစ်]]၏ အဓိက အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ဖက်ဒရယ်မူများအတိုင်း တရားမျှတစွာ ခွဲဝေပုံဖော်ရန်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် အမျိုးသားပြန်လည်ရင်ကြားစေ့ရေးအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော အသက်သွေးကြော ဖြစ်သည်။ စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ဘဏ္ဍာရေးစနစ် (Fiscal Federalism) တည်ဆောက်ရာတွင် အောက်ပါ အခြေခံမူများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် ပညာရှင်များက အကြံပြုကြသည် - *'''အခွန်ကောက်ခံပိုင်ခွင့်နှင့် အာဏာခွဲဝေမှု (Taxation and Assignment of Functions):''' ဗဟိုအစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရများအကြား မည်သည့်အခွန်အမျိုးအစားကို မည်သူက ကောက်ခံမည်၊ မည်သည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို မည်သူက တာဝန်ယူမည်ဆိုသည်ကို ဥပဒေကြောင်းအရ တိကျစွာ ခွဲဝေသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဤသို့ခွဲဝေရာတွင် ဒေသန္တရအစိုးရများအနေဖြင့် မိမိတို့ဒေသကို ကိုုင်ပိုင်ဘတ်ဂျက်ဖြင့် ရပ်တည်နိုင်သည့် အဆင့်အထိ အခွန်အာဏာ ရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ *'''သယံဇာတ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်နှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု (Resource Ownership and Management):''' ဒေသတွင်းရှိ သယံဇာတများကို ဒေသခံပြည်သူများက ပိုင်ဆိုင်ခွင့်နှင့် တိုက်ရိုက်စီမံခန့်ခွဲခွင့် (Resource Ownership) ရှိစေခြင်းဖြင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုကို လျှော့ချရန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို အာမခံချက်ပေးသည့် အဓိကအချက်လည်း ဖြစ်သည်။ *'''ဘဏ္ဍာရေး တန်းတူညီမျှမှုနှင့် ဝင်ငွေခွဲဝေမှု (Fiscal Equity and Revenue Sharing):''' သယံဇာတမှ ရရှိသော ဝင်ငွေများကို တရားမျှတစွာ ခွဲဝေခြင်းဖြင့် သယံဇာတ ထွက်ရှိရာ ဒေသများနှင့် အခြားသော ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းပါးသည့် ဒေသများအကြား ကွာဟချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဒေါင်လိုက်ခွဲဝေမှု (ဗဟိုနှင့် ပြည်နယ်ကြား) သာမက ဘေးတိုက်ခွဲဝေမှု (ပြည်နယ်အချင်းချင်းကြား) ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်သည်။ *'''ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် တာဝန်ခံမှု (Transparency and Accountability):''' သယံဇာတ တူးဖော်ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ၎င်းမှရရှိသော ဘဏ္ဍာငွေများ သုံးစွဲရာတွင် ဒေသခံများ၏ ဆန္ဒကို အလေးထားပြီး အဂတိကင်းစင်သော စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရတနာသိုက်များနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ ထွက်ရှိရာ ပြည်နယ်များ၌ ဒေသခံများမှာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရခြင်း (သယံဇာတ ကျိန်စာ - Resource Curse) သည် လက်ရှိ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်မှာ သယံဇာတအပေါ် အခြေခံသည့် ပဋိပက္ခများကို ဖက်ဒရယ်ဘဏ္ဍာရေးစနစ်ဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် အရေးတကြီး လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org/en/sharing-the-wealth-a-roadmap-for-distributing-myanmars-natural-resource-revenues |title=Sharing the Wealth: A Roadmap for Distributing Myanmar’s Natural Resource Revenues |publisher=Natural Resource Governance Institute |date=15 February 2016 |author=Andrew Bauer; Paul Shortell; Lorenzo Delesgues |format=PDF |url-status=live |url-access=free |url2=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs22/NRGI-2016-02-Distributing_Myanmars_Natural_Resource-Revenues-en-red.pdf }}</ref> == လက်ရှိအခြေအနေနှင့် နွေဦးတော်လှန်ရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ) == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းမှာ အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ယခင်က ဗဟိုအစိုးရ၏ ပေးသနားမှု သို့မဟုတ် ညှိနှိုင်းမှုအပေါ် အခြေခံသည့် "အထက်မှအောက်သို့" (Top-down) ပုံစံမှသည် တော်လှန်ရေး အင်အားစုများ စိုးမိုးရာ ဒေသများ၌ လက်တွေ့ကျကျ ကျင့်သုံးနေသည့် "အောက်ခြေမှ အထက်သို့ ဖက်ဒရယ်စနစ်" (Bottom-up Federalism) သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်တွင် အဓိကကျသော အပြောင်းအလဲများမှာ - * '''ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပဋိညာဉ်:''' အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (NUCC) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) တို့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပဋိညာဉ်]] (Federal Democracy Charter) သည် နိုင်ငံတော်သစ် တည်ဆောက်ရေးအတွက် အခြေခံလမ်းပြမြေပုံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=https://crphmyanmar.org/my/legislation/fdc-part-1/ |title=Federal Democracy Charter (Part-1) |publisher=CRPH Myanmar |access-date=25 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416181135/https://crphmyanmar.org/my/legislation/fdc-part-1/ |archive-date=16 April 2026 |url-status=live |language=Burmese }}</ref> <ref>{{cite web |url=https://crphmyanmar.org/my/legislation/federal-democracy-charter/fdc-part-2/ |title=Federal Democracy Charter (Part-2) |publisher=CRPH Myanmar |access-date=25 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514085508/https://crphmyanmar.org/my/legislation/federal-democracy-charter/fdc-part-2/ |archive-date=14 May 2025 |url-status=live |language=Burmese }}</ref> == ဖက်ဒရယ်စနစ် ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းဝင်မှတ်တိုင်များ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |- style="background:#f2f2f2; text-align:center;" ! width="15%" | ခုနှစ် !! width="30%" | အခမ်းအနား/ဖြစ်ရပ် !! width="55%" | အဓိက လက္ခဏာနှင့် ရလဒ် |- | style="text-align:center;" | ၁၉၄၇ || [[ပင်လုံစာချုပ်]] || တန်းတူရေး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီရေးကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံး သဘောတူညီချက်။ |- | style="text-align:center;" | ၁၉၆၁ || [[တောင်ကြီးညီလာခံ]] || ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံပါ အားနည်းချက်များကို ပြင်ဆင်ရန်နှင့် "စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်မူ" (ရှမ်းမူ) ကို တရားဝင် တင်ပြခဲ့ခြင်း။ |- | style="text-align:center;" | ၁၉၉၀ || ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်း ကြေညာချက် || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) နှင့် တိုင်းရင်းသားပါတီများ ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံးအကြိမ် သဘောတူညီချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်း။ |- | style="text-align:center;" | ၂၀၁၅ || [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|NCA]] || "ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စု" တည်ဆောက်ရန် နိုင်ငံရေးအရ ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင် လက်ခံဆွေးနွေးခဲ့သည့် စာချုပ်။ |- | style="text-align:center;" | ၂၀၁၆-၂၀၂၀ || [[ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ - (၂၁) ရာစု ပင်လုံ|၂၁ ရာစု ပင်လုံ]] || NLD အစိုးရလက်ထက်တွင် ဖက်ဒရယ်အခြေခံမူများကို "ပြည်ထောင်စုသဘောတူစာချုပ်" အဖြစ် ချုပ်ဆိုနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ အရှိန်မြှင့်တင် ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်း။ |- | style="text-align:center;" | ၂၀၂၁-လက်ရှိ || [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပဋိညာဉ်]] || ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံကို အပြီးသတ်ပယ်ဖျက်၍ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ စုပေါင်းသဘောတူညီချက်ဖြင့် အောက်ခြေမှ အထက်သို့ (Bottom-up) ပုံဖော်မည့် ပြည်ထောင်စုသစ် တည်ဆောက်ရေး လမ်းစဉ်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] * [[ပင်လုံစာချုပ်]] * [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ]] *[[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်]] {{မြန်မာနိုင်ငံ}} l15pad5s03gs4zj1yu37fucz8qcolbl 0 284508 1047063 1035123 2026-08-07T15:34:11Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နေပြည်တော်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047063 wikitext text/x-wiki '''နေပြည်တော်ရင်ပြင် (ပြည်သူ့ရင်ပြင်၊ နေပြည်တော် - People’s Square)''' သည် [[နေပြည်တော်မြို့]]၊ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]]၊ ပျဉ်းမနား-တောင်ညိုလမ်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ နေပြည်တော် ရေပန်းဥယျာဉ်၊ နေပြည်တော် မြို့တော်ခန်းမ တို့နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိသော ရင်ပြင်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော် ပြည်သူ့ရင်ပြင် ၏ အနောက်ဘက်တွင် သပြေကုန်းဈေး၊ တောင်ဘက်တွင် မြို့တော်ခန်းမ၊ရေပန်းဥယျာဉ် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီလမ်းမကြီး ရှိသည်။ {{Infobox park|name=နေပြည်တော်ရင်ပြင်|photo= |photo_width=|photo_caption=|type=မြို့ပြ ပန်းခြံ|location=[[နေပြည်တော်မြို့]]|coords={{coord|19|44|12.5|N|96|07|48.2|E}}|area=|created=|operator=|visitation_num=|status=}} == ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပုံ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က (၇၉)နှစ်မြောက် ပြည်ထောင်စုနေ့ အထိမ်းအမှတ် MSME ထုတ်ကုန်ပြပွဲနှင့် ဈေးရောင်းပွဲတော် နှင့် အတူ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ <ref>[https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2594%25E1%2580%25B1%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2590%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%2584%25E1%2580?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%2Flatest-news%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_assetEntryId%3D546748898 နေပြည်တော်ရင်ပြင်၌ ကျင်းပသည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် MSME ထုတ်ကုန်ပြပွဲနှင့် ဈေးရောင်းပွဲတော်တွင် လုပ်ငန်း/စီးပွားချိတ်ဆက် (Business Matching) ပြခန်း ဆက်လက်ပါဝင်ပြသ]</ref> == အထင်ကရများ == နေပြည်တော်ရင်ပြင်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၂၆ နေပြည်တော် လမ်းလျှောက်သင်္ကြန်ပွဲတော် သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူများဖြင့် အထူးစည်ကားခဲ့သည်။<ref>[https://www.moi.gov.mm/news/81772 သင်္ကြန်အကြတ်နေ့တွင် နေပြည်တော်လမ်းလျှောက်သင်္ကြန်၌ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည့် ပြည်သူများဖြင့် အထူးစည်ကား]</ref> ယခုအခါ နေပြည်တော်ရင်ပြင်တွင် အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် တို့ ၏ ရုပ်တုများ၊ ပန်းအလှများ၊ အပန်းဖြေနေရာများ တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:နေပြည်တော်]] 19327db55n204rjvfo41rewsrb883y1 0 284538 1047239 1026774 2026-08-07T18:13:11Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သွေဖယ် +သွေဖည်) 1047239 wikitext text/x-wiki [[File:ISS-44_Milky_Way.jpg|thumb|ကီလိုမီတာ ၄၀၀ (မိုင် ၂၅၀) မြင့်သော အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းရှိ [[နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်း|နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်း]]မှ မြင်ကွင်း။ စိမ်းဝါရောင်တောက်ပနေသော ကမ္ဘာ့လေထုကို ၁၀၀ ကီလိုမီတာ ( ၆၂ မိုင်) အမြင့်ရှိ [[မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း]]တွင်မြင်ရပြီး ၎င်းသည် ကမ္ဘာနှင့် [[အာကာသ|ကမ္ဘာ့အပြင်ပိုင်း အာကာသ]]ကို ခွဲခြားပေးသည်။ ယင်းတွင် ပျံသန်းနှုန်းသည် ဂြိုဟ်ကိုပတ်စေနိုင်သည့်အလျင်အထိရောက်သည်။ ]] '''အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း''' ဆိုသည်မှာ ၁၂၈ [[မိနစ်]] သို့မဟုတ် ထို့ထက်နည်းသော ကာလအတွင်း [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]]ကိုတစ်ပတ်ပြည့်အောင် လှည့်ပတ်သည့်လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။ တစ်နေ့လျှင် အနည်းဆုံး ၁၁.၂၅ ကြိမ်လှည့်ပတ်သော ထိုပတ်လမ်းသည် စက်ဝိုင်းပုံမှ သွေဖည်သည့်အချိုးအတိုင်းအတာ ၀.၂၅ အောက်နည်းသောပတ်လမ်းလည်းဖြစ်ရမည်။ <ref>{{Cite web |title=Current Catalog Files |url=https://www.space-track.org/#/recent |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626190758/https://www.space-track.org/#/recent |archive-date=June 26, 2018 |access-date=July 13, 2018 |quote=LEO: Mean Motion > 11.25 & Eccentricity < 0.25}}</ref> [[အပြင်ဖက်အာကာသ|အာကာသထဲ]]ရှိ လူလုပ်အရာဝတ္ထုအများစုသည် ကမ္ဘာပတ်လမ်းနိမ့်၌ရှိပြီး [[ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်]]အထက် ၈၀၀ ကီလိုမီတာ (မိုင် ၅၀၀) ဝန်းကျင်မှာ အများဆုံးတွေ့ရပါသည်။ အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းတွင် ပျံသန်းနိုင်သောအမြင့်ဆုံးအကွာအဝေးသည် [[အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း]]ကိုမကျော်လွန်ပါက အများဆုံး၂၀၀၀ ကီလိုမီတာသာရှိသည်။ [[ကမ္ဘာ အချင်းဝက်|ကမ္ဘာ့အချင်းဝက်]] ၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီး အတွင်းပိုင်း Van Allen ရောင်ခြည်ခါးပတ် ၏ အစတွင်ရှိသည်။ ''အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းဒေသ'' ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့် {{Cvt|2000|km|mi}} အောက်ရှိ [[အာကာသ]]ဧရိယာအတွက် အသုံးပြုသည်။ (ကမ္ဘာမြေ၏ အချင်းဝက်၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်)။ <ref name="UNOOSA">{{Cite web |date=September 2007 |title=IADC Space Debris Mitigation Guidelines |url=http://www.unoosa.org/documents/pdf/spacelaw/sd/IADC-2002-01-IADC-Space_Debris-Guidelines-Revision1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180717154257/http://www.unoosa.org/documents/pdf/spacelaw/sd/IADC-2002-01-IADC-Space_Debris-Guidelines-Revision1.pdf |archive-date=2018-07-17 |access-date=2018-07-17 |publisher=INTER-AGENCY SPACE DEBRIS COORDINATION COMMITTEE: Issued by Steering Group and Working Group 4 |quote=Region A, Low Earth Orbit (or LEO) Region – spherical region that extends from the Earth's surface up to an altitude (Z) of 2,000 km}}</ref> အရာဝတ္ထုများ၏ ကမ္ဘာနှင့်အဝေးဆုံးအမှတ်သည် အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းထက်မြင့်နေစေကာမူ သို့မဟုတ် တစ်ဝက်တစ်ပျက်ပတ်လမ်း ဖြစ်နေစေကာမူ ဤဇုန်ကိုဖြတ်သန်းသွားမည်ဆိုပါက အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းရှိ[[ဂြိုဟ်တု]]များစွာနှင့် တိုက်မိစေနိုင်သောကြောင့် ၎င်းတို့ကို ဂရုတစိုက် ခြေရာခံရပါသည်။ အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းထက်ကျော်လွန်သော လူသားအာကာသခရီးစဉ် များမှာ [[အပိုလိုစီမံကိန်း|အပိုလို စီမံကိန်း]] ၏ လကမ္ဘာမစ်ရှင်များ (၁၉၆၈-၁၉၇၂) နှင့် [[အာတေမစ် ၂]] လကမ္ဘာကို ဖြတ်သန်းပျံသန်းခြင်း (၂၀၂၆) တို့သာဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=April 3, 2025 |title=Artemis II |url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ |access-date=August 6, 2025 |website=NASA |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၆ခုနှစ်အထိ [[အာကာသစခန်း]] အားလုံး '''အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း''' အတွင်း ကမ္ဘာကိုဗဟိုပြု၍ လှည့်ပတ်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ]] rhzoba6kxnp6o6uhtxchdnenxflwzwq 0 284565 1047240 1030706 2026-08-07T18:13:21Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်, -ပြဌာန်း +ပြဋ္ဌာန်း) 1047240 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = သိန်းထွန်းဦး | image = Thein Tun OO.jpg | caption = ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ရှေ့ မြင်တွေ့ရစဉ် (၂၀၂၆) | office1 = [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ]]အတွင်းရေးမှူး | term_start1 = ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = လက်ရှိ | predecessor2 = ကျော်စိုးလင်း | successor2 = | office2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[အမရပူရမြို့နယ်]] | term_start2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | term_end2 = | majority2 = ၅၀၄၀၉ <br>{{small|(၄၁.၅၄ ရာခိုင်နှုန်း)}} | predecessor2 = စိုးမြင့် (ခ) အောင်ဇော်မြင့် | successor2 = | term_start3 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | term_end3 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | majority3 = ၅၀၁၈၀ <br>{{small|(၄၉.၆၇ ရာခိုင်နှုန်း)}} | predecessor3 = အခြေခံဥပဒေစတင် | successor3 = စိုးမြင့် (ခ) အောင်ဇော်မြင့် <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅]])}} | birth_date = {{Birth date and age|1966|8|16}} | birth_place = [[အမရပူရမြို့]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | death_date = | death_place = | nationality = [[မြန်မာ]] | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | parents = မင်းနိုင် (ဖခင်)<br> ခင်မာသီ (မိခင်) | relatives = ဘသီ (အဘိုး) | education = B.Sc. (Bot.), PGDL, MPA | occupation = နိုင်ငံရေးသမား }} '''ဦးသိန်းထွန်းဦး''' (၁၆ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[အမရပူရမြို့နယ်]]မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံထားရသူဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]၏ ဗဟိုကော်မတီဝင်နှင့် ပါတီပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲအတွက် ဖိတ်ခေါ်မှုကို ကြိုဆိုထောက်ခံခြင်းနှင့် ပြည်ပစွက်ဖက်နှောင့်ယှက်မှုများကို ဆန့်ကျင်ရှုတ်ချပွဲ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/25364 |access-date=2026-04-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=0001-11-30 |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ် စိုက်ထူမှု ဒေသခံများသဘောထားကို မျက်ကွယ်မပြုသင့်ဟု ပြည်ခိုင်ဖြိုးပြောခွင့်ရဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/997/ |access-date=2026-04-20 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးသိန်းထွန်းဦးကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အမရပူရမြို့]]၌ အဖ ဦးမင်းနိုင်၊ အမိ ဒေါ်ခင်မာသီတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပါလီမန်ခေတ် မန္တလေးအမတ်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဦးဘသီ၏ မြေးဖြစ်ပြီး မွေးချင်း ၄ ဦးအနက် တတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။၎င်းသည် [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] မှ ရုက္ခဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ (B.Sc (Bot)) ကို ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဥပဒေပညာဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ (PGDL) နှင့် အများပြည်သူစီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ မဟာဘွဲ့ (MPA) တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2020-10-31 |title=ရွေးကောက်ပွဲစကားဝိုင်း အပိုင်း ၅ “ရွေးကောက်ပွဲနှင့် လွှတ်တော်အခန်းကဏ္ဍ” |url=https://burmese.voanews.com/a/5642654.html |access-date=2026-04-20 |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-10-27 |title=ရွေးကောက်ပွဲအထူးအစီအစဉ် စကားဝိုင်း |url=https://burmese.voanews.com/a/election-promo/5637096.html |access-date=2026-04-20 |language=my}}</ref> == နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ == ဦးသိန်းထွန်းဦးသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း]] (USDA) တွင် ရပ်ကွက်အမှုဆောင်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ မြို့နယ်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။အသင်းမှ ပါတီအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မှ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထိ USDP မြို့နယ်အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊၂၀၁၂ ခုနှစ် မှ လက်ရှိအချိန်အထိ USDP ဗဟိုကော်မတီဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊၂၀၁၈ ခုနှစ် မှ လက်ရှိအချိန်အထိ USDP ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ်လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2018-11-19 |title=ဆိပ်ကမ်း အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ကို NLD တရားစွဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/nld-open-case-at-court-for-the-sate-kan-representative-/4664707.html |access-date=2026-04-20 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=CNI |title=USDP ပါတီ၏ နိုင်ငံရေးနှင့်စီးပွားရေး မူဝါဒက ဘာလဲ |url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/29212-usdp-6 |access-date=2026-04-20 |website=cnimyanmar.com |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမြဲတမ်းကော်မတီ ၂ ရပ်ဖွဲ့စည်း |url=https://burmese.dvb.no/post/751854 |access-date=2026-04-20 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-06-26 |title=လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး ပဋိပက္ခဆိုင်ရာ ဥပဒေသစ်ပြဋ္ဌာန်းဖို့ အစီအစဉ် မရှိသေး |url=https://burmese.voanews.com/a/new-law-for-religious-conflict-in-burma/1689045.html |access-date=2026-04-20 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite news |title=NLD ရဲ့ ညီလာခံတခုမှာ အစိုးရဝန်ကြီး မိန့်ခွန်းပြောမှု ကန့်ကွက်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-45077918 |access-date=2026-04-20 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-05 |title=လွှတ်တော်နာယကဖြုတ်ချရေး လက်မှတ်ကောက်ခံဖို့ USDP ပြင်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/usdp-collect-signatures-to-dismiss-parliament-chairman-03052019071109.html |access-date=2026-04-20 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> သူသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစပြီး မန္တလေးတိုင်းပါတီကော်မတီဝင်၊ ပါတီဗဟိုဌာနချုပ် (ဥပဒေရေးရာနှင့် လွှတ်တော်ရေးရာ တွဲဖက်တာဝန်)ကိုလည်း ထမ်းဆောင်နေသည်။ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရစဉ် (၂၀၁၀–၂၀၁၆) [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ]]ဝင်နှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းပူးပေါင်းကော်မတီဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လယ်ယာမြေနှင့် အခြားမြေများ သိမ်းဆည်းခံရမှု စုံစမ်းရေးကော်မရှင် (မန္တလေးတိုင်းအဖွဲ့ခွဲ ခေါင်းဆောင်) နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲစနစ် လေ့လာစမ်းစစ်ရေးကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။လက်ရှိ (၂၀၂၆–လက်ရှိ)တွင် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ထပ်မံရွေးကောက်ခံရပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေကြမ်းကော်မတီအား အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးသိန်းထွန်းဦး တို့အား တာဝန်ပေးအပ်ရန် လျာထား |url=https://news-eleven.com/article/310685 |access-date=2026-04-20 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title= ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေကြမ်းကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးသိန်းထွန်းဦးတို့အား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်း |url=https://news-eleven.com/article/310700 |access-date=2026-04-20 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ == ဦးသိန်းထွန်းဦး သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] အောက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ (၄)ကြိမ် စလုံး အမရပူရမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်၏ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200941/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၁၅|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=16_1_2026_.Pyithu%20_52_.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=5879&token=22aaa6b25cd0d23b83d717dd779a65f0a27c51c58716ade4cf40e0029f2e2fd092dcb5973cb1d0a448e567c617bead18be0e7eaa8b79f070e96ccdcf75a9a107|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုဲအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> {{Bar box | title = ၂၀၁၀ ခုနှစ် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် | titlebar = #ddd | float = none | width = 500px | barwidth = 200px | bars = {{bar percent|ဦးသိန်းထွန်းဦး ([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])|green|49.67|၄၉.၆၇%}} {{bar percent|ဦးတင့်ဆွေ ([[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]])|red|30.66|၃၀.၆၆%}} {{bar percent|ဒေါက်တာသန့်ဇင် ([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|NDF]])|#000080|19.67|၁၉.၆၇%}} | caption = စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ - ၁၀၁,၀၂၄ မဲ }} {{Bar box | title = ၂၀၁၅ ခုနှစ် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် | titlebar = #ddd | float = none | width = 500px | barwidth = 200px | bars = {{bar percent|ဦးစိုးမြင့် (ခ) ဦးအောင်ဇော်မြင့် ([[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]])|red|72.21|၇၂.၂၁%}} {{bar percent|ဦးသိန်းထွန်းဦး ([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])|green|22.43|၂၂.၄၃%}} {{bar percent|ဦးကျော်သူရ ([[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|DPM]])|#000080|1.85|၁.၈၅%}} {{bar percent|ဦးအောင်မင်းသူ ([[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈ ကျောင်းသား]])|#40E0D0|1.81|၁.၈၁%}} {{bar percent|ဦးမောင်မောင်လတ် ([[အမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ|NDP]])|orange|1.70|၁.၇၀%}} | caption = စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ - ၁၂၁,၂၂၀ မဲ }} {{Bar box | title = ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် | titlebar = #ddd | float = none | width = 500px | barwidth = 200px | bars = {{bar percent|ဦးအောင်ဇော်မြင့် (ခ) ဦးစိုးမြင့် ([[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]])|red|82.81|၈၂.၈၁%}} {{bar percent|ဦးသိန်းထွန်းဦး ([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])|green|15.33|၁၅.၃၃%}} {{bar percent|ဦးကျော်သူရ ([[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|DPM]])|#000080|0.52|၀.၅၂%}} {{bar percent|ဒေါ်မာမာလွင် ([[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]])|blue|0.50|၀.၅၀%}} {{bar percent|ဒေါက်တာသန်းထိုက်ဦး (တစ်သီးပုဂ္ဂလ)|#D3D3D3|0.48|၀.၄၈%}} {{bar percent|ဦးမြင့်ဌေး ([[ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်ပါတီ|UBP]])|#FFD700|0.31|၀.၃၁%}} {{bar percent|ဦးဇော်ခိုင် (ခ) ဦးမြင့်ရည် (တစ်သီးပုဂ္ဂလ)|#D3D3D3|0.05|၀.၀၅%}} | caption = စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ - ၁၅၂,၄၀၃ မဲ }} {{Bar box | title = ၂၀၂၅ ခုနှစ် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် | titlebar = #ddd | float = none | width = 500px | barwidth = 200px | bars = {{bar percent|ဦးသိန်းထွန်းဦး ([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])|green|41.54|၄၁.၅၄%}} {{bar percent|ဦးအောင်ထွန်း ([[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]])|red|12.70|၁၂.၇၀%}} {{bar percent|ဒေါ်ထက်ထက်ဝင်း (တစ်သီးပုဂ္ဂလ)|#D3D3D3|10.73|၁၀.၇၃%}} {{bar percent|ဒေါ်လွင်လွင်မာ ([[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]])|yellow|8.63|၈.၆၃%}} {{bar percent|ဒေါ်ဇင်မာဝင်း ([[ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုလေဘာပါတီ|DLP]])|#000080|8.03|၈.၀၃%}} {{bar percent|ဦးအောင်ကျော်ဦး ([[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]])|blue|7.56|၇.၅၆%}} {{bar percent|ဦးမျိုးခိုင် ([[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ANDP]])|#A52A2A|6.33|၆.၃၃%}} {{bar percent|ဦးလွင်မောင် ([[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]])|#F0F0F0|4.48|၄.၄၈%}} | caption = စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ - ၁၂၁,၃၅၀ မဲ }} == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၆၆| }} [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ‎]] [[Category:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] 9lp8l4i944qk9zegn93dykrv28yigrp 0 284572 1047241 1027742 2026-08-07T18:13:31Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ံု +ုံ, -ဂြိုလ် +ဂြိုဟ်) 1047241 wikitext text/x-wiki [[File:Orbitalaltitudes.jpg|thumb|အနိမ့်စား၊ အလတ်စားနှင့် အမြင့်စား ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ၏ အတိုင်းအတာအလိုက် စကေးကိုက်ပုံကြမ်း]] [[File:Orbits_schematic_edit.png|thumb|''ကမ္ဘာအလတ်စားပတ်လမ်းဒေသ''ကို ပန်းရောင်ဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]] နှင့် လ၏ပတ်လမ်းအကွာအဝေးကို ရည်ညွှန်းရန်နှင့် စကေးအတွက် ပြသထားပါသည်။]] '''အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း (Medium Earth Orbit or MEO)''' သည် ကမ္ဘာဗဟိုပြုပတ်လမ်း ဖြစ်ပြီး [[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း]]၏အထက်နှင့် အမြင့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း၏အောက်တွင်ရှိသည်။ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်၂၀၀၀ကီလိုမီတာနှင့် ၃၅,၇၈၆ ကီလိုမီတာ အကြားတွင်တည်ရှိသည်။ [[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း|အနိမ့်စား]] နှင့် အလတ်စား ကမ္ဘာပတ်လမ်းအကြား နယ်နိမိတ်သည် လူအများလက်ခံထားသော ကွန်ဗင်းရှင်းအရ ရွေးချယ်ထားသော အမြင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အလတ်စားနှင့် အမြင့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းအကြား နယ်နိမိတ်ကိုမူ [[ဂြိုဟ်တု]]တစ်ခုသည် ကမ္ဘာကိုတစ်ခါပတ်ရန် ၂၄ နာရီကြာသည့် ကမ္ဘာနှင့်အချိန်ကိုက်ပတ်လမ်း၏ သီးခြားအမြင့်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ရှင်းလင်းချက်-ကမ္ဘာ၏ကိုယ်ပိုင်လည်ပတ်ခြင်းသည် ၂၄နာရီကြာသကဲ့သို့ ဂြိုဟ်တုတစ်ခုသည်လည်း ကမ္ဘာကိုပတ်ရန်၂၄ နာရီကြာလျှင် ထိုဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာ၏ မျက်နှာပြင်တစ်နေရာကို အမြဲတမ်းမျက်နှာမူနေသည့်ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်လမ်းကို ကမ္ဘာနှင့်အချိန်ကိုက်ပတ်လမ်းဟုခေါ်သည်။ အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းရှိ ဂြိုဟ်တုအားလုံးသည် ပတ်လမ်းကြာချိန် ၂၄ နာရီအောက်သာရှိသည်။အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း၏ အနိမ့်ဆုံးအမြင့်တွင် စက်ဝိုင်းပုံပတ်လမ်းအတွက် ပတ်လမ်းကြာချိန်သည်အနည်းဆုံး၂ နာရီ ခန့်ရှိသည်။ <ref name="nasa20120718">{{Cite web |title=Definitions of geocentric orbits from the Goddard Space Flight Center |url=http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527132541/http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |archive-date=27 May 2010 |access-date=8 July 2012 |website=User support guide: platforms |publisher=NASA Goddard Space Flight Center}}</ref> အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းများရှိ ဂြိုဟ်တုများသည် မြေဆွဲအားမဟုတ်သည့် စိုးမိုးခြယ်လှယ်နေသောနေရောင်ခြည်ဖိအားကြောင့် နှောင့်ယှက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Bury |first=Grzegorz |date=February 2020 |title=Toward the 1-cm Galileo orbits: challenges in modeling of perturbing forces |journal=Journal of Geodesy |volume=94 |issue=2 |pages=16 |bibcode=2020JGeod..94...16B |doi=10.1007/s00190-020-01342-2 |doi-access=free}}</ref> အခြားသော နှောင့်ယှက်တတ်သည့်အားများတွင် ကမ္ဘာမြေမှ နေရောင်ခြည် ရောင်ပြန်အား ၊ အင်တာနာမှ ရေဒီယိုလှိုင်းလွှတ်သဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ ရသော[[အလျင်ပြောင်းနှုန်း|အရှိန်]]၊ အပူပြန်လည်ဖြာထွက်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော အပူအကျိုးသက်ရောက်မှုများ ပါဝင်သည်။ အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းဒေသတွင် Van Allen ရောင်ခြည်ခါးပတ်များ ဟုလူသိများသော အီကွေတာအထက်ရှိ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ပြည့်ဝသော အမှုန်အမွှားဇုန်နှစ်ခုပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် အထူးအကာအကွယ်မပါသောဂြိုဟ်တုများ၏ [[အီလက်ထရွန်းနစ်]]စနစ်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းကို တစ်ခါတစ်ရံ '''ကမ္ဘာပတ်လမ်းလတ်''' သို့မဟုတ် '''အလယ်အလတ်စက်ဝိုင်းပတ်လမ်း''' ( '''Intermediate Circular Orbit''') ဟုခေါ်သည်။ <ref name="nasa20120718">{{Cite web |title=Definitions of geocentric orbits from the Goddard Space Flight Center |url=http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527132541/http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |archive-date=27 May 2010 |access-date=8 July 2012 |website=User support guide: platforms |publisher=NASA Goddard Space Flight Center}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ]] mrlg9y3lgnrqmeurlcmb03kwdeg3f8c 0 284673 1047137 1045889 2026-08-07T16:39:08Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047137 wikitext text/x-wiki [[File:Apollo_Spacecraft_diagram.jpg|right|thumb|270x270px|ပြီးပြည့်စုံသော အပိုလို အာကာသယာဉ်အစုအဝေး။ လွှတ်တင်မှုလွတ်မြောက်စနစ်၊ [[Apollo command and service modul|ကွပ်ကဲမှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုအာကာသယာဉ်]] ၊ လဆင်းယာဉ် နှင့် အာကာသယာဉ်နှင့်လဆင်းယာဉ်ကြား ကြားဆက်ကိရိယာ။]] [[File:Apollo_17_Command_Module_AS17-145-22261HR.jpg|thumb|273x273px|လဆင်းယာဉ်၏ မြင့်တက်ယာဉ်ခွဲမှ လပတ်လမ်းတွင် မြင်တွေ့ရသော အပိုလို ၁၇ (ကွပ်ကဲမှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုစက်ခန်း) အာကာသယာဉ်]] '''အပိုလို အာကာသယာဉ်ကို''' အစိတ်အပိုင်းသုံးပိုင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ၁၉၆၀ ခုနှစ်များကုန်တွင် အာကာသယာဉ်မှူးများကို [[လ (ကမ္ဘာရံဂြိုဟ်)|လ]] ပေါ်သို့ ဆင်းသက်စေပြီး [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာမြေ]] သို့ ဘေးကင်းစွာ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန် ရည်ရွယ်သည့် အမေရိကန် [[အပိုလိုစီမံကိန်း|အပိုလို အစီအစဉ်]]ကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။ တစ်ကြိမ်သုံး အာကာသယာဉ်ဖြစ်ပြီး ပေါင်းစပ်ထားသော ကွပ်ကဲမှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှု စက်ခန်း (CSM) နှင့် အပိုလို လကမ္ဘာ ဆင်းယာဉ် (LM) တို့ ပါဝင်သည်။ အာကာသယာဉ်အစုအဝေးကို နောက်ထပ်အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုက ဖြည့်စွက်ပေးသည်။လဆင်းယာဉ်ကို လွှတ်တင်ချိန်တွင် လေထုခုခံဖိအားမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် ထိန်းချုပ်နှင့်ဝန်ဆောင်စက်ခန်း (အာကာသယာဉ်) ကို စေတန်ဒုံးပျံ လွှတ်တင်ယာဉ် နှင့် ချိတ်ဆက်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော အာကာသယာဉ်-လဆင်းယာဉ် ကြားဆက်ကိရိယာ (SLA) နှင့် လွှတ်တင်မှုအရေးပေါ်အခြေအနေတွင် ထိန်းချုပ်စက်ခန်းရှိ [[အာကာသယာဉ်မှူး]]များကို လွှတ်တင်သည့်ယာဉ်မှ ဝေးရာသို့ ဘေးကင်းစွာ ပို့ဆောင်ပေးမည့် လွှတ်တင်မှုလွတ်မြောက်စနစ် (LES) တို့ဖြစ်သည်။ ဒီဇိုင်းမှာ လပတ်လမ်းကြောင်း ဆုံတွေ့ ချဉ်းကပ်မှုကို အခြေခံထားသည်။ ချိတ်ဆက်ထားသော [[အာကာသယာဉ်]] နှစ်စင်းကို လသို့ စေလွှတ်ပြီး လပတ်လမ်းကြောင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်စေခဲ့သည်။ လပတ်လမ်းတွင်း၌ အာကာသယာဉ်နှစ်စင်းချိတ်ဆက်ထားပြီး ဆင်းချိန်တန်ပါက လဆင်းယာဉ်သည် ခွဲထွက်ကာ ဆင်းသက်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ကွပ်ကဲ-ဝန်ဆောင် အာကာသယာဉ်သည် ပတ်လမ်းထဲ၌ လကိုပတ်နေခဲ့သည်။ ဆင်းသက်ပြီးနောက် အောက်ပါအတိုင်း ကမ္ဘာသို့ပြန်သည်။ လဆင်းယာဉ်၏ အောက်ခြေပထမအပိုင်းသည် လမျက်နှာပြင်ပေါ်၌ ကျန်ရစ်ခဲ့ရသည်။ မြင့်တက်ယာဉ်ခွဲသည် လဆင်းယာဉ်မှ ခွဲထွက်ကာ ကွပ်ကဲ-ဝန်ဆောင် အာကာယာဉ်နှင့် တွေ့ဆုံပြီး လပတ်လမ်းတွင်း၌ ပြန်လည်ချိတ်ဆက်သည်။ လမှယူဆောင်လာသော မြေသား၊ ကျောက်သားနမူနာများနှင့် အမှုထမ်းများကို မြင့်တက်ယာဉ်ခွဲမှ ကွပ်ကဲဝန်ဆောင်ယာဉ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးနောက် အသုံးမလိုတော့သော မြင့်တက်ယာဉ်ခွဲကို ဖြုတ်ချလိုက်သည်။ ထို့နောက် ထိန်းချုပ်-ဝန်ဆောင်အာကာသယာဉ်သည် အာကာသယာဉ်မှူးများနှင့် နမူနာများကို ကမ္ဘာသို့ ပြန်ဆောင်ခေါ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလေထုတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာနီး၌ ကွပ်ကဲ-ဝန်ဆောင်အာကာယာဉ်မှ ဝန်ဆောင်မှုစက်ခန်းကို ထပ်မံဖြုတ်ချပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် ကွပ်ကဲစက်ခန်းသည် အာကာသယာဉ်မှူးများနှင့်အတူ ကမ္ဘာ့မြေကို ပြန်ရောက်သည့် တစ်ခုတည်းသော ယာဉ်အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ လွှတ်တင်မှုလွှတ်မြောက်စနစ်ကို မလိုအပ်တော့သည့်နေရာသို့ ရောက်ရှိသည်နှင့် လွှတ်တင်စဉ်အတွင်း စွန့်လွှတ်ခဲ့သော်လည်း ''ကွပ်ကဲဝန်ဆောင်နှင့် လဆင်းယာဉ်ကြား ကြားဆက်ကိရိယာ''မှာမူ လွှတ်တင်ယာဉ်၏ အပေါ်ပိုင်းအဆင့်တွင် တွဲလျက်ရှိနေခဲ့သည်။ လူမပါသော ကွပ်ကဲဝန်ဆောင်အာကာယာဉ် နှစ်စင်း၊ လူမပါ လဆင်းယာဉ် တစ်ခုနှင့် လူပါ ကွပ်ကဲဝန်ဆောင်ယာဉ်တစ်စင်းတို့ကို စေတန် ၁ဘီ လွှတ်တင်ယာဉ်များဖြင့် [[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း]]သို့ အပိုလိုမစ်ရှင်များအတွက် သယ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ပိုကြီးသော [[စေတန် ၅|စေတန် ၅ဒုံးပျံများသည်]] လူမပါသော ကွပ်ကဲဝန်ဆောင်ယာဉ် နှစ်ခုကို အမြင့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်း စမ်းသပ်ပျံသန်းမှုများတွင် လွှတ်တင်ခဲ့ပြီး၊ လူလိုက်ပါသော လကမ္ဘာခရီးစဉ်တစ်ခုတွင် လဆင်းယာဉ်တစ်ခု၊ လူလိုက်ပါသော [[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း|အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်း]]တစ်ခုတွင် အာကာသယာဉ်အပြည့်အစုံနှင့် လူလိုက်ပါသော လကမ္ဘာခရီးစဉ် ရှစ်ခုကို လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ အပိုလိုစီမံကိန်း ပြီးဆုံးပြီးနောက်၊ Skylab အာကာသစခန်း ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်း မစ်ရှင် သုံးခုနှင့် အပိုလို-ဆိုရုဇ် စမ်းသပ်စီမံကိန်းအတွက် စေတန် ၁ဘီဒုံးပျံများတွင် ကွပ်ပဲဝန်ဆောင်အာကာသယာဉ် လေးခုကို လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ [[ကဏ္ဍ:လူသားလိုက်ပါသော အာကာသယာဉ်]] [[ကဏ္ဍ:အပိုလို စီမံကိန်း]] mg35jsdtbqpz5yexg2joh77pcds8lwk 0 285226 1047242 1029316 2026-08-07T18:13:41Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047242 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ |type = အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ |longtype = |image = World Press Freedom Day 2017 Poster.jpg |caption = ၂၀၁၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ ပိုစတာ |official_name = |nickname = |observedby = [[ယူနက်စကို]] |date = မေလ ၃ ရက် |scheduling = နှစ်စဉ် တူညီသောနေ့ |mdy = yes |celebrations = ယူနက်စကို |relatedto = [[စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]]၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုရန်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်၊ မီဒီယာများ၏ လွတ်လပ်မှုကို တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် လုပ်ငန်းတာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုအမှတ်ရရန် }} [[File:Press freedom 2025.svg|right|thumb|300x300px|'''၂၀၂၅ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း'''<ref>{{Cite web |title=RSF World Press Freedom Index 2025: economic fragility a leading threat to press freedom |url=https://rsf.org/en/rsf-world-press-freedom-index-2025-economic-fragility-leading-threat-press-freedom |access-date=May 3, 2025 |website=Reporters Without Borders |language=en}}</ref> {{legend|#265c9d|အခြေအနေ ကောင်းမွန်သည်}} {{legend|#96afd8|ကျေနပ်ဖွယ် အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#ffb400|သိသာထင်ရှားသော ပြဿနာများရှိသည်}} {{legend|#ff4100|ခက်ခဲသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#820000|အလွန်စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#e0e0e0|အမျိုးအစား မခွဲခြားထား / အချက်အလက်မရှိ}}]] '''ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ '''({{lang-en|World Press Freedom Day}}) သည် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ|ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]] မှ သတ်မှတ်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်နေ့တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပသည်။ အဆိုပါနေ့ကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အရေးပါမှုကို အများပြည်သူသိရှိစေရန်နှင့် အစိုးရများအနေဖြင့် ပြောဆိုဖော်ပြခွင့်ကို လေးစားကာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန် တာဝန်ရှိကြောင်း သတိပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထိုအခွင့်အရေးကို လူ့အခွင့်အရေး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကြေညာစာတမ်း (၁၉၄၈) ၏ အပိုဒ် (၁၉) တွင် သတ်မှတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် [[နမီးဘီးယားနိုင်ငံ]]၏ မြို့တော် ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ အာဖရိက သတင်းစာသမားများမှ ပြုစုခဲ့သော လွတ်လပ်သည့် စာနယ်ဇင်းဆိုင်ရာ ကြေညာချက်၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့နှင့်လည်း တူညီသည်။<ref>{{Cite web |title=ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်နေ့ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာမဟာမင်းကြီးရုံး၏ထုတ်ပြန်ချက် Michelle Bachelet {{!}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုလသမဂ္ဂ |url=https://myanmar.un.org/my/126026-%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%C2%A0%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA,%20https://myanmar.un.org/my/126026-%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%C2%A0%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA |access-date=2026-05-03 |website=myanmar.un.org |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-05-03 |title=စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် နေ့ မြန်မာကျင်းပ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/05/140503_mediacode |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သမိုင်းနောက်ခံ == ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် နမီးဘီးယားနိုင်ငံ၊ ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ယူနက်စကို (UNESCO) အထွေထွေညီလာခံ၏ အကြံပြုချက်အရ ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပသည့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံက မေလ ၃ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့အဖြစ် တရားဝင် အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနေ့ရက်ကို ရွေးချယ်ရခြင်းသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့က လွတ်လပ်၍ ဘက်မလိုက်သော သတင်းစာနယ်ဇင်းများ ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဝင်ဒဟုခ် ကြေညာစာတမ်း (Windhoek Declaration) ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် အလုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ပေးလှူခဲ့ကြသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုရန်အတွက် နှစ်စဉ် မေလ ၃ ရက်နေ့တိုင်းတွင် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=NLP declines to accept terms for participation in U.N. agency event for World Press Freedom Day: The News Literacy Project |url=http://www.thenewsliteracyproject.org//news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503203635/http://www.thenewsliteracyproject.org/news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |archive-date=2018-05-03 |access-date=2018-05-11 |website=www.thenewsliteracyproject.org}}</ref> == ဆုတံဆိပ်များ == UNESCO သည် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် '''UNESCO/Guillermo Cano ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု''' ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ ထိုဆုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ကာကွယ်မြှင့်တင်ရာတွင် (အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်များကြားမှ) ထူးခြားစွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံတစ်ခုခုကို ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ဤဆုကို သတင်းမီဒီယာကျွမ်းကျင်သူ ၁၄ ဦးပါဝင်သည့် လွတ်လပ်သော ဂျူရီအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပြုအမည်စာရင်းများကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ဆောင်ရွက်နေသည့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအပြင် UNESCO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက တင်သွင်းကြသည်။<ref>{{Cite web |date=13 February 2018 |title=UNESCO is seeking nominations for UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize 2018 – DEADLINE 15 February |url=https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180512044013/https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |archive-date=2018-05-12 |access-date=2018-05-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ဤဆုကို [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|ကိုလံဘီယာ]]သတင်းထောက် '''Guillermo Cano Isaza''' ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘိုဂိုတာမြို့]]ရှိ ၎င်း၏ ''El Espectador'' သတင်းစာတိုက်ရှေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကာနို၏ ရေးသားချက်များသည် ကိုလံဘီယာရှိ အင်အားကြီးမားသော မူးယစ်ရာဇာများကို အငြိုးပွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=3 May 2021 |title=World Press Freedom Day 2021: History, Significance And Much More |url=https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503080850/https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |archive-date=2021-05-03 |access-date=2021-05-03 |website=Outlook (India)}}</ref> == ကျင်းပခဲ့သည့် မြို့များနှင့် ဆောင်ပုဒ်များ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%;" |- ! scope="col" | ခုနှစ် !! scope="col" | မြို့ !! scope="col" | ဆောင်ပုဒ် |- | ၁၉၉၈ || [[လန်ဒန်မြို့]]၊ အင်္ဂလန် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် လူ့အခွင့်အရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။" |- | ၁၉၉၉ || [[ဘိုဂိုတာမြို့]]၊ ကိုလံဘီယာ || "မငြိမ်မသက်ခေတ်များ- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အပေါ် မျိုးဆက်အလိုက် ရှုမြင်ပုံများ" |- | ၂၀၀၀ || [[ဂျီနီဗာမြို့]]၊ ဆွစ်ဇာလန် || "အန္တရာယ်ရှိသော ကမ္ဘာတွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး၊ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုတွင် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို တိုက်ဖျက်ခြင်းနှင့် မတူကွဲပြားမှုများကို မြှင့်တင်ခြင်း- လွတ်လပ်သောစာနယ်ဇင်း၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၂ || [[မနီလာမြို့]]၊ ဖိလစ်ပိုင် || "ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးစစ်ပွဲကို သတင်းဖော်ပြခြင်း" |- | ၂၀၀၃ || [[ကင်းစတန်မြို့၊ ဂျမေကာ|ကင်းစတန်မြို့]]၊ ဂျမေကာ || "မီဒီယာနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ" |- | ၂၀၀၄ || ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့၊ ဆားဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက် မည်မျှပေးမည်ကို မည်သူက ဆုံးဖြတ်သနည်း?" |- | ၂၀၀၅ || [[ဒါကာမြို့]]၊ ဆီနီဂေါ || "မီဒီယာနှင့် ကောင်းမွန်သောအုပ်ချုပ်မှု" |- | ၂၀၀၆ || [[ကိုလံဘိုမြို့]]၊ သီရိလင်္ကာ || "အပြောင်းအလဲကို ဦးဆောင်မည့် မီဒီယာ" |- | ၂၀၀၇ || မီဒီလင်မြို့၊ ကိုလံဘီယာ || "ကုလသမဂ္ဂနှင့် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၀၈ || မာပူတိုမြို့၊ မိုဇမ်ဘစ် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုခြင်း" |- | ၂၀၀၉ || [[ဒိုဟာမြို့]]၊ ကာတာ || "ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်း၊ အပြန်အလှန်နားလည်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်း" |- | ၂၀၁၀ || [[ဘရစ်စဘိန်းမြို့|ဘရစ္စဘိန်းမြို့]]၊ ဩစတြေးလျ || "သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်- သိပိုင်ခွင့်ရှိသော အခွင့်အရေး" |- | ၂၀၁၁ || [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု || "၂၁ ရာစု မီဒီယာ- နယ်ပယ်သစ်များနှင့် အတားအဆီးသစ်များ" |- | ၂၀၁၂ || [[တူးနစ်မြို့ဟောင်း|တူးနစ်မြို့]]၊ တူနီးရှား || "အသံသစ်များ- လူမှုအဖွဲ့အစည်းများကို ပြောင်းလဲပေးမည့် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၁၃ || ဆန်ဟိုဆေးမြို့၊ ကော့စတာရီကာ || "ပြောဆိုရန် ဘေးကင်းရေး- မီဒီယာအားလုံးတွင် လွတ်လပ်စွာဖော်ပြခွင့်ကို အာမခံရေး" |- | ၂၀၁၄ || [[ပါရီမြို့]]၊ ပြင်သစ် || "ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ်အတွက် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်- ၂၀၁၅ အလွန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်များကို ပုံဖော်ခြင်း" |- | ၂၀၁၅ || [[ရီဂါမြို့]]၊ လတ်ဗီးယား || "သတင်းပညာ ထွန်းကားပါစေ- ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော သတင်းတင်ပြမှု၊ ကျားမတန်းတူညီမျှမှုနှင့် မီဒီယာဘေးကင်းရေးဆီသို့" |- | ၂၀၁၆ || [[ဟယ်လ်စင်ကီမြို့]]၊ ဖင်လန် || "သတင်းအချက်အလက် ရယူပိုင်ခွင့်နှင့် အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်များ" |- | ၂၀၁၇ || [[ဂျကာတာမြို့]]၊ အင်ဒိုနီးရှား || "ခက်ခဲသောအချိန်များအတွက် ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော စိတ်အမြင်များ- ငြိမ်းချမ်း၍ တရားမျှတပြီး အားလုံးပါဝင်နိုင်သော လူမှုအဖွဲ့အစည်းများအတွက် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၁၈ || [[အက်ခရာမြို့]]၊ ဂါနာ || "အာဏာကို ထိန်းညှိခြင်း- မီဒီယာ၊ တရားမျှတမှုနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး" |- | ၂၀၁၉ || [[အာဒစ် အာဘာဘာမြို့]]၊ အီသီယိုးပီးယား || "ဒီမိုကရေစီအတွက် မီဒီယာ- သတင်းမှားများ ခေတ်အတွင်း သတင်းပညာနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ" |- | ၂၀၂၀ || [[ဟိတ်မြို့တော်|ဟိတ်မြို့]]၊ နယ်သာလန် || "ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် မျက်နှာသာပေးခြင်းကင်းသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက်သည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားဖြစ်သည်" |- | ၂၀၂၂ || ပန်တာ ဒီ အက်စတီမြို့၊ ဥရုဂွေး || "ဒီဂျစ်တယ် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့မှုအောက်မှ သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၃ || [[နယူးယောက်မြို့]]၊ အမေရိကန် || "အခွင့်အရေးများရှိမည့် အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- အခြားသော လူ့အခွင့်အရေးအားလုံးကို တွန်းအားပေးမည့် လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်" |- | ၂၀၂၄ || [[ဆန်တီယာဂိုမြို့]]၊ ချီလီ || "ကမ္ဘာမြေအတွက် စာနယ်ဇင်း- သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၅ || [[ဘရပ်ဆဲလ်မြို့]]၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ || "ကမ္ဘာသစ်တွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် မီဒီယာအပေါ် အတုမဲ့ဉာဏ်ရည် (AI) ၏ သက်ရောက်မှု" |- | ၂၀၂၆ || လူဆာကာမြို့၊ ဇမ်ဘီယာ || "ငြိမ်းချမ်းသောအနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- လူ့အခွင့်အရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးတို့အတွက် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို မြှင့်တင်ခြင်း" |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]] * [[ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖမ်းဆီးခံရသည့် သတင်းထောက်များ စာရင်း]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ]] 6q2qw6v7bajt4ix8u47axbyf1rovm6v 0 285282 1047243 1029583 2026-08-07T18:13:51Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ရွေးခြယ် +ရွေးချယ်) 1047243 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကိုယ်ရေးရာဇဝင်|image=Lamine Yamal in 2025.jpg|caption=Yamal playing for [[Spain national football team|Spain]] in 2025|birth_date={{Birth date and age|2007|7|13|df=y}}|birth_place=[[Esplugues de Llobregat]], Spain|height=1.79 m<ref>{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/129404/lamine-yamal-nasraoui-ebana |title=Lamine Yamal |publisher=FC Barcelona |access-date=13 October 2024 |archive-date=12 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112195227/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/129404/lamine-yamal-nasraoui-ebana |url-status=live }}</ref>|position=[[Right winger]]/[[right midfielder]]|currentclub=[[FC Barcelona|Barcelona]]|clubnumber=10|youthyears1=2012–2014|youthclubs1=La Torreta|youthyears2=2014–2023|youthclubs2=[[FC Barcelona (youth)|Barcelona]]|years1=2023|clubs1=[[FC Barcelona Atlètic|Barcelona B]]|caps1=1|goals1=0|years2=2023–|clubs2=[[FC Barcelona|Barcelona]]|caps2=101|goals2=30|nationalyears1=2021|nationalteam1=[[Spain national under-15 football team|Spain U15]]|nationalcaps1=6|nationalgoals1=3|nationalyears2=2022|nationalteam2=[[Spain national under-16 football team|Spain U16]]|nationalcaps2=4|nationalgoals2=1|nationalyears3=2022–2023|nationalteam3=[[Spain national under-17 football team|Spain U17]]|nationalcaps3=10|nationalgoals3=8|nationalyears4=2022|nationalteam4=[[Spain national under-19 football team|Spain U19]]|nationalcaps4=1|nationalgoals4=0|nationalyears5=2023–|nationalteam5=[[Spain national football team|Spain]]|nationalcaps5=25|nationalgoals5=6|medaltemplates={{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}} {{MedalCountry|{{fb|ESP}}}} {{MedalCompetition|[[UEFA European Championship]]}} {{Medal|W|[[UEFA Euro 2024|2024 Germany]]|[[UEFA Euro 2024 squads#Spain|Team]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Nations League]]}} {{Medal|RU|[[2025 UEFA Nations League Finals|2025 Germany]]|[[2025 UEFA Nations League Finals squads#Spain|Team]]}}|club-update=23:11, 22 April 2026 (UTC)|nationalteam-update=23:59, 31 March 2026 (UTC)|module={{Infobox person|embed=yes | signature = File:Lamine Yamal (Signature).svg | signature_alt = Lamine Yamal signature}}}} <references /> '''လာမီး ယာမယ်လ်''' {{Efn|{{IPA|es|laˈmiɲ ɟʝaˈmal nasˈraɣwi eˈβana, -ɣwj -|small=no}}; {{IPA|ca|ləˈmin jəˈmal nəzˈrawi əˈβanə|small=no}}.|group=note}} (၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား) သည် စပိန်ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး {{Spanish football updater|Barcelona}} [[ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း|ဘာစီလိုနာ]] နှင့် [[စပိန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|စပိန်လက်ရွေးစင်အသင်း၏]] ညာတောင်ပံကစားသမား သို့မဟုတ် ညာကွင်းလယ်ကစားသမား အဖြစ် ကစားသည်။ သူ့ရဲ့ ပါရမီ၊ အခွင့်အရေးဖန်တီးမှုနဲ့ အဝေးကနေ ဂိုးသွင်းနိုင်စွမ်းတွေကြောင့် လူသိများတဲ့ သူ့ကို ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး ကစားသမားတွေထဲက တစ်ယောက်အဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်ကြပါတယ်။ <ref name=":4">{{Cite news |last=Kay |first=Oliver |date=2025-05-02 |title=Is Lamine Yamal already the best footballer in Europe? And if not, who is? |url=https://www.nytimes.com/athletic/6326382/2025/05/02/lamine-yamal-best-footballer-who-is/ |access-date=2025-05-17 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> <ref name=":8">{{Cite web |date=2025-05-15 |title=Palmer: Yamal is world's best, I love watching him |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/45165709/cole-palmer-lamine-yamal-world-best-love-watching-him |access-date=2025-05-17 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> <ref name=":10">{{Cite web |last=Ukpai |first=Kingsley |date=2025-05-15 |title=Pedri, Raphinha and Flick crown Lamine Yamal best player in the world |url=https://tribuna.com/en/news/2025-05-15-pedri-raphinha-and-flick-crown-lamine-yamal-best-player-in-the-world/ |access-date=2025-05-17 |website=Tribuna.com}}</ref> <ref name=":11">{{Cite web |last=Flynn |first=Henry |title=Lamine Yamal Might Be The World's Best—Good Job He's Not Too Fussed |url=https://www.forbes.com/sites/henryflynn/2025/05/16/lamine-yamal-might-be-the-worlds-best-good-job-hes-not-too-bothered/ |access-date=2025-05-18 |website=Forbes |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=6 June 2025 |title=Lamine Yamal's Powerful Response to The Ballon d'Or |url=https://www.beinsports.com/en-us/soccer/uefa-nations-league/articles-video/lamine-yamal-s-powerful-response-to-the-ballon-d-or-2025-06-06 |access-date=6 June 2025 |website=beIN SPORTS}}</ref> သူသည် ၂၀၂၃-၂၄ ရာသီတွင် ဘာစီလိုနာ ပထမအသင်းတွင် ပါဝင်ခြင်းမပြုမီ လူငယ်အကယ်ဒမီ La Masia မှ ကစားသမားတဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် Ballon d'Or ဆုအတွက် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်ခဲ့သည့် အသက်အငယ်ဆုံးကစားသမား (အသက် ၁၇ နှစ်တွင်) ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်များတွင် ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးလူငယ်ကစားသမားအား ပေးအပ်သည့် Kopa Trophy ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ရာသီတွင် လာမီးသည် ဘာစီလိုနာအတွက် လာလီဂါချန်ပီယံဆု၊ ကိုပါဒယ်ရေးဖလား နဲ့ စပိန်စူပါဖလားများ အပါအဝင် ပြည်တွင်းဖလားသုံးလုံး ရရှိအောင် အရေးပါသည့် ကစားသမားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ယာမယ်လ်သည် ၂၀၂၅ Ballon d'Or ဆုအတွက် ဒုတိယနေရာရခဲ့သည်။ ယာမယ်လ်သည် လူငယ်အဆင့် အမျိုးမျိုးတွင် စပိန်နိုင်ငံကို နိုင်ငံတကာတွင် ကိုယ်စားပြုခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် အကြီးတန်းအသင်းအတွက် ပွဲဦးထွက်ကစားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ်တွင် နိုင်ငံကိုယ်စားပြုပြီး ဂိုးသွင်းသည့် အငယ်ဆုံးကစားသမားဖြစ်လာခဲ့သည်။ လာမီးယာမယ်သည် UEFA ယူရို ၂၀၂၄ တွင် လက်ရွေးစင်အသင်းအတွက် ရွေးချယ်ခံရခဲ့ရပြီး စပိန်အသင်းကို စတုတ္ထအကြိမ်အဖြစ် ချန်ပီယံဆုဖလားဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။ ပြိုင်ပွဲ၏ အကောင်းဆုံး လူငယ်ကစားသမားဆုကိုလည်း ရရှိခဲ့သေးသည်။ သူသည် သူ၏ နိုင်ငံတကာ ကစားသမားဘဝတွင် မှတ်တမ်းများစွာကို ရရှိထားသည်။ UEFA ဥရောပချန်ပီယံရှစ် ဗိုလ်လုပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် အသက်အငယ်ဆုံး ကစားသမား (အသက် ၁၇ နှစ်တွင်)၊ ဥရောပချန်ပီယံရှစ်တွင် အသက်အငယ်ဆုံး ကစားသမား (အသက် ၁၆ နှစ်တွင်) နှင့် ဥရောပချန်ပီယံရှစ်တွင် အသက်အငယ်ဆုံး ဂိုးသွင်းသူ (အသက် ၁၆ နှစ်တွင်) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |last=Batlle |first=Nick |date=2026-04-19 |title=Barcelona must do more to maximize the potential of Lamine Yamal |url=https://www.barcablaugranes.com/cant-del-blog-barcelona-opinion/118031/barcelona-must-do-more-to-maximize-the-potential-of-lamine-yamal |access-date=2026-04-19 |website=Barca Blaugranes |language=en-US}}</ref> 6658j8fr1e923x3om9xz20hk84ofeua 0 285307 1047244 1029653 2026-08-07T18:14:01Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047244 wikitext text/x-wiki {{Infobox power station | name = ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ | official_name = Rooppur Nuclear Power Plant | image = Ruppur Nuclear Power Plant 2024.jpg | image_caption = ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၏ မြင်ကွင်း | image_size = 280 | location = အီရှာဝါဒီမြို့၊ ပတ်ဗနာခရိုင် | country = [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] | status = တည်ဆောက်ဆဲ | construction_began = ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ | commissioned = ၂၀၂၆ (မျှော်မှန်း) | cost = အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂.၆၅ ဘီလီယံ | owner = Bangladesh Atomic Energy Commission | operator = Nuclear Power Plant Company Bangladesh Limited | np_reactor_type = VVER-1200 | np_reactor_supplier = Atomstroyexport | ps_units_manu_model = VVER-1200/523 | ps_units_uc = ၂ x ၁,၂၀၀ MW | ps_electrical_capacity = ၂,၄၀၀ MW | website = {{URL|http://www.rooppurnpp.gov.bd/}} | extra = {{Location map|Bangladesh |label = ရူးပ်ပူရ် |lat_deg = 24 |lat_min = 4 |lat_sec = 0 |lat_dir = N |lon_deg = 89 |lon_min = 2 |lon_sec = 50 |lon_dir = E |width = 250 |float = center |caption = ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ စက်ရုံ တည်နေရာ }} }} '''ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ''' ([[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]: রূপপুর পারমাণবিক বিদ্যুৎ কেন্দ্র; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Rooppur Nuclear Power Plant; ရုပူ ဟုလည်း အသံထွက်) သည် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]တွင် တည်ရှိသည့် ၂.၄ ဂစ်ဂါဝပ် (GW) ထွက်ရှိသော နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-28 |title=Fuel loading begins for Bangladesh’s first nuclear power plant |url=https://world-nuclear-news.org/articles/fuel-loading-begins-for-bangladeshs-first-nuclear-power-plant |access-date=2026-04-30 |website=World Nuclear News |language=en}}</ref> အဆိုပါ စက်ရုံတွင် ၁,၂၀၀ မဂ္ဂါဝပ် (MWe) ထုတ်လုပ်နိုင်သော VVER-1200 ဓာတ်ပေါင်းဖို နှစ်လုံး ပါဝင်သည်။စက်ရုံသည် [[ဒါကာမြို့]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၁၆၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ၊ ပဒ္ဒမာမြစ် (Padma River) ကမ်းဘေးရှိ အီရှာဝါဒီမြို့ (Ishwardi Upazila)၊ ရူးပ်ပူရ်အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{Cite news |date=2023-08-21 |title=Passive heat removal system installed at Rooppur nuclear power plant Unit 1 |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/energy/passive-heat-removal-system-installed-rooppur-nuclear-power-plant-unit-1-686294 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241003103512/https://www.tbsnews.net/bangladesh/energy/passive-heat-removal-system-installed-rooppur-nuclear-power-plant-unit-1-686294 |archive-date=2024-10-03 |access-date=2024-10-03 |work=The Business Standard |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအတွက် ရုရှားက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ယူရေနီယံလောင်စာများ စတင်ပေးပို့ |url=https://news-eleven.com/article/254756 |access-date=2026-05-05 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၎င်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ ဖြစ်ပြီး ပထမယူနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း စတင်လည်ပတ်နိုင်ရန် မျှော်မှန်းထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အက်တမ်စွမ်းအင် အေဂျင်စီ ([[IAEA]]) ၏ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |author=Mohiuddin |date=2024-05-19 |title=Rooppur nuclear power plant: Power generation deferred |url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/mens8s0lt0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240817182723/https://en.prothomalo.com/bangladesh/mens8s0lt0 |archive-date=2024-08-17 |access-date=2024-10-01 |work=Prothom Alo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-27 |title=IAEA Observes Commitment to Operational Safety at Bangladesh’s First Nuclear Power Plant |url=http://www.iaea.org/newscenter/pressreleases/iaea-observes-commitment-to-operational-safety-at-bangladeshs-first-nuclear-power-plant |access-date=2026-01-27 |website=www.iaea.org |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က [[အရှေ့ပါကစ္စတန်]] (ယခု [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]) နယ်မြေအတွင်း နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တည်ဆောက်ရန် စီမံကိန်းကို စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။<ref name="WNA">{{citation|url=http://www.world-nuclear.org/info/Country-Profiles/Countries-A-F/Bangladesh/|title=Nuclear Power in Bangladesh|website=[[World Nuclear Association]]|access-date=1 January 2016|archive-date=18 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118223701/http://www.world-nuclear.org/info/Country-Profiles/Countries-A-F/Bangladesh/|url-status=dead}}</ref> ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပတ်ဗနာခရိုင်ရှိ ရူးပ်ပူရ်ကျေးရွာ ၌ စက်ရုံတည်ဆောက်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး မြေဧက ၂၆၀ ကို အစိုးရက သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref name="profile">{{Cite web |title=Nuclear Power in Bangladesh - World Nuclear Association |url=https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-a-f/bangladesh |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241006134145/https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-a-f/bangladesh |archive-date=2024-10-06 |access-date=2024-10-17 |website=world-nuclear.org}}</ref>မူလအစီအစဉ်မှာ အဆိုပါနေရာတွင် ၂၀၀ မဂ္ဂါဝပ် (MW) ထွက်ရှိမည့် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ|ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံ]]၏ အကူအညီဖြင့် စီမံကိန်းအသေးစိတ်ကို အပြီးသတ် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ သို့သော် စီမံကိန်းမှာ အပြီးမသတ်နိုင်ဘဲ ကြန့်ကြာခဲ့သည်။<ref name=":12">{{Cite web |author=niraj |date=2017-12-02 |title=History of nuclear power in Bangladesh: Road to Rooppur N-Plant project |url=https://www.nuclearasia.com/feature/history-nuclear-power-bangladesh-road-rooppur-n-plant-project/1531/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241016142011/https://www.nuclearasia.com/feature/history-nuclear-power-bangladesh-road-rooppur-n-plant-project/1531/ |archive-date=2024-10-16 |access-date=2024-10-16 |website=Nuclear Asia |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-26 |title=The making of Rooppur Nuclear Power Plant |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/energy/making-rooppur-nuclear-power-plant-362416 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241006090245/https://www.tbsnews.net/bangladesh/energy/making-rooppur-nuclear-power-plant-362416 |archive-date=2024-10-06 |access-date=2024-10-06 |work=The Business Standard |language=en}}</ref> ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် အစိုးရသစ်သည် ၂၀၀ မဂ္ဂါဝပ် စီမံကိန်းကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၆ ခုနှစ်အတွင်း ပြင်သစ်ကုမ္ပဏီ MS Sofratom က ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှု (Feasibility study) ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ရူးပ်ပူရ်စီမံကိန်းမှာ လက်တွေ့ဖြစ်နိုင်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် အမျိုးသားစီးပွားရေးကောင်စီ အမှုဆောင်ကော်မတီ (ECNEC) က ၁၂၅ မဂ္ဂါဝပ် စက်ရုံတည်ဆောက်ရန် အတည်ပြုခဲ့သည်။သို့သော်လည်း မြေပြင်တွင် အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ပေ။<ref name=":122">{{Cite web |author=niraj |date=2017-12-02 |title=History of nuclear power in Bangladesh: Road to Rooppur N-Plant project |url=https://www.nuclearasia.com/feature/history-nuclear-power-bangladesh-road-rooppur-n-plant-project/1531/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241016142011/https://www.nuclearasia.com/feature/history-nuclear-power-bangladesh-road-rooppur-n-plant-project/1531/ |archive-date=2024-10-16 |access-date=2024-10-16 |website=Nuclear Asia |language=en-US}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |date=2022-04-07 |title=Installation of Reactor Pressure Vessel for Rooppur Nuclear Power Plant, Unit 1 |url=http://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/207f35cd_b9f3_44ff_9cf8_505f8834989e/2022-04-07-07-54-d83dd1331a30bb3cb4df44b02feb2b37.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007103953/http://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/207f35cd_b9f3_44ff_9cf8_505f8834989e/2022-04-07-07-54-d83dd1331a30bb3cb4df44b02feb2b37.pdf |archive-date=2024-10-07 |access-date=2024-12-09}}</ref>၁၉၈၇-၈၈ ခုနှစ်များတွင် Lahmeyer International နှင့် Motor Columbus တို့က ထပ်မံလေ့လာခဲ့ပြီး ၃၀၀-၅၀၀ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် စက်ရုံအတွက် နည်းပညာပိုင်းနှင့် စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်ကြောင်း တင်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ နှင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်အတွင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အက်တမ်စွမ်းအင် ကော်မရှင် (BAEC) က ၆၀၀ မဂ္ဂါဝပ် စွမ်းရည်ရှိ စက်ရုံတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် အစီအစဉ်အသစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":112">{{Cite web |date=2024-10-06 |title=A Dream Comes True: Rooppur Nuclear Power Plant |url=https://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/323ceed5_dcaf_40b7_9518_bf407d9b928f/A%20Dream%20Comes%20True%20September%20%202017.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209212905/https://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/323ceed5_dcaf_40b7_9518_bf407d9b928f/A%20Dream%20Comes%20True%20September%20%202017.pdf |archive-date=2024-12-09 |access-date=2024-12-09}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |date=2024-10-06 |title=A Dream Comes True: Rooppur Nuclear Power Plant |url=https://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/323ceed5_dcaf_40b7_9518_bf407d9b928f/A%20Dream%20Comes%20True%20September%20%202017.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209212905/https://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/323ceed5_dcaf_40b7_9518_bf407d9b928f/A%20Dream%20Comes%20True%20September%20%202017.pdf |archive-date=2024-12-09 |access-date=2024-12-09}}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နျူကလီးယား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်အကြာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အက်တမ်စွမ်းအင် ကော်မရှင် (BAEC) က ရူးပ်ပူရ်၌ ၅၀၀ မဂ္ဂါဝပ် (MW) ရှိသော နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို နှစ်လုံး တည်ဆောက်ရန်နှင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်ရန် အဆိုပြုချက်ကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Rahman |first=Imran |date=2005-03-21 |title=Dhaka, Beijing to Sign Deal on Nuclear Energy |url=https://www.arabnews.com/node/264053 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241006133525/https://www.arabnews.com/node/264053 |archive-date=2024-10-06 |access-date=2024-10-06 |work=Arab News |language=en}}</ref><ref name="profile2">{{Cite web |title=Nuclear Power in Bangladesh - World Nuclear Association |url=https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-a-f/bangladesh |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241006134145/https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-a-f/bangladesh |archive-date=2024-10-06 |access-date=2024-10-17 |website=world-nuclear.org}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရသည် ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တည်ဆောက်ရေးအတွက် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ကတိကဝတ်ကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှလည်း ငွေကြေးထောက်ပံ့ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ တစ်နှစ်အကြာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် BAEC သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ '''ရိုဆatom''' (Rosatom) နှင့် "ငြိမ်းချမ်းစွာ အသုံးပြုသော နျူကလီးယားစွမ်းအင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး" ဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MoU) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် အဆိုပါ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအတွက် မူဘောင်သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news |date=2017-04-27 |title=Nuclear Power for Power-Hungry Bangladesh |url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/222593 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007102235/https://www.daily-sun.com/printversion/details/222593 |archive-date=2024-10-07 |access-date=2024-10-06 |work=Daily Sun |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2010-04-11 |title=No fresh listing of Rohingyas |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-133838 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241017153912/https://www.thedailystar.net/news-detail-133838 |archive-date=2024-10-17 |access-date=2024-10-17 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လွှတ်တော်က နျူကလီးယားစွမ်းအင်စီမံကိန်းကို ချက်ချင်းအကောင်အထည်ဖော်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":102">{{Cite web |date=2022-04-07 |title=Installation of Reactor Pressure Vessel for Rooppur Nuclear Power Plant, Unit 1 |url=http://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/207f35cd_b9f3_44ff_9cf8_505f8834989e/2022-04-07-07-54-d83dd1331a30bb3cb4df44b02feb2b37.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007103953/http://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/207f35cd_b9f3_44ff_9cf8_505f8834989e/2022-04-07-07-54-d83dd1331a30bb3cb4df44b02feb2b37.pdf |archive-date=2024-10-07 |access-date=2024-12-09}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အက်တမ်စွမ်းအင် အေဂျင်စီ (IAEA) သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ နျူကလီးယား အခြေခံအဆောက်အအုံ အခြေအနေကို လေ့လာရန် Integrated Nuclear Infrastructure Review (INIR) မစ်ရှင်ကို လာရောက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် IAEA သည် နိုင်ငံ၏ နျူကလီးယား အခြေခံအဆောက်အအုံအတွက် လိုအပ်သော အကြံပြုချက်များကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Sajen |first=Shamsuddoza |date=2017-10-16 |title=All you need to know about Rooppur Nuclear Power Programme |url=https://www.thedailystar.net/supplements/rooppur-nuclear-power-programme/all-you-need-know-about-rooppur-nuclear-power-programme |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241011205630/https://www.thedailystar.net/supplements/rooppur-nuclear-power-programme/all-you-need-know-about-rooppur-nuclear-power-programme |archive-date=2024-10-11 |access-date=2024-10-17 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ တန်ဖိုးရှိသော အစိုးရချင်း ချေးငွေသဘောတူညီချက်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စီမံကိန်း၏ ပထမအဆင့် တည်ဆောက်ရေးကို ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref name=":113">{{Cite web |date=2024-10-06 |title=A Dream Comes True: Rooppur Nuclear Power Plant |url=https://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/323ceed5_dcaf_40b7_9518_bf407d9b928f/A%20Dream%20Comes%20True%20September%20%202017.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209212905/https://rooppurnpp.portal.gov.bd/sites/default/files/files/rooppurnpp.portal.gov.bd/page/323ceed5_dcaf_40b7_9518_bf407d9b928f/A%20Dream%20Comes%20True%20September%20%202017.pdf |archive-date=2024-12-09 |access-date=2024-12-09}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် BAEC နှင့် '''Atomstroyexport''' တို့သည် ပထမဆုံး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုများ၊ အင်ဂျင်နီယာပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်တမ်းများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှု ဆန်းစစ်ခြင်း (EIA) လုပ်ငန်းများကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယစာချုပ်ကို ထပ်မံချုပ်ဆိုပြီး ဒီဇိုင်းပုံစံများနှင့် လိုအပ်သော စစ်တမ်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရူးပ်ပူရ်စက်ရုံ တည်ဆောက်ရေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု အပိုင်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် တတိယစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Rosatom က မူလကမ်းလှမ်းထားသည့် ၂,၀၀၀ မဂ္ဂါဝပ် (VVER-1000) အစား စုစုပေါင်း ၂,၄၀၀ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် '''VVER-1200''' ဓာတ်ပေါင်းဖို နှစ်လုံး တည်ဆောက်ရန် ပြောင်းလဲကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 October 2015 |title=Delay for Bangladesh nuclear plant |url=http://www.neimagazine.com/news/newsdelay-for-bangladesh-nuclear-plant-4698631 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104125011/http://www.neimagazine.com/news/newsdelay-for-bangladesh-nuclear-plant-4698631 |archive-date=4 November 2017 |access-date=26 October 2015 |work=[[World Nuclear News]]}}</ref> === အထွေထွေစာချုပ် ချုပ်ဆိုခြင်း === ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အက်တမ်စွမ်းအင် ကော်မရှင်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံပိုင် နျူကလီးယားကော်ပိုရေးရှင်းဖြစ်သော Rosatom တို့သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂.၆၅ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသည့် ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအတွက် အထွေထွေစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ ယူနစ်နှစ်ခု တည်ဆောက်ရေးအတွက် အဆိုပါစာချုပ်မှာ '''EPC''' (အင်ဂျင်နီယာပိုင်း၊ ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးနှင့် တည်ဆောက်ရေး - Engineering, Procurement, and Construction) စာချုပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ယင်းစာချုပ်တွင် စက်ရုံတည်ဆောက်ခြင်း၊ တပ်ဆင်ခြင်း၊ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ ပြုစုခြင်း၊ စက်ကိရိယာနှင့် ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းများ ထောက်ပံ့ခြင်း၊ နျူကလီးယားလောင်စာ အစောပိုင်းထည့်သွင်းခြင်းနှင့် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် လောင်စာဖြည့်တင်းခြင်း၊ ဝန်ထမ်းများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခြင်းနှင့် စက်ရုံစတင်လည်ပတ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်အားလုံး ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၇ ခုနှစ်အထိ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ရုရှားနိုင်ငံမှ နျူကလီးယားလောင်စာများ ပေးပို့သွားရန်လည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{citation|url=https://www.thedailystar.net/country/rooppur-nuke-plant-1265b-deal-inked-russia-192556|title=Rooppur nuke plant: $12.65b deal inked with Russia|work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]|date=25 December 2015|access-date=14 May 2022|archive-date=14 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514071050/https://www.thedailystar.net/country/rooppur-nuke-plant-1265b-deal-inked-russia-192556|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-06-24 |title=Bangladesh to receive nuclear fuel for Rooppur plant in September |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/energy/rooppur-nuke-power-plant-be-inaugurated-september-science-minister-655378 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250101194650/https://www.tbsnews.net/bangladesh/energy/rooppur-nuke-power-plant-be-inaugurated-september-science-minister-655378 |archive-date=2025-01-01 |access-date=2025-01-01 |work=The Business Standard |language=en}}</ref> ဤစာချုပ်ပုံစံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ '''ကူဒန်ကူလန် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ''' (Kudankulam Nuclear Power Plant) အတွက် Rosatom နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ်နှင့် ကွဲပြားသည်။ ကူဒန်ကူလန်စီမံကိန်းတွင် အင်ဂျင်နီယာပိုင်းနှင့် ပစ္စည်းဝယ်ယူရေး ('''EP''') ကိုသာ Rosatom က တာဝန်ယူပြီး တည်ဆောက်ရေးနှင့် စက်ရုံစတင်လည်ပတ်ရေးကိုမူ အိန္ဒိယဘက်က တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။စာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီး သုံးရက်အကြာတွင် ဂျာမနီအခြေစိုက် '''အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရေးအဖွဲ့''' (Transparency International) က ယင်းနှစ်အစောပိုင်းတွင် ခန့်မှန်းခဲ့သည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံခန့်မှ တန်ဖိုး သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခြင်းအပေါ် ဝေဖန်ခဲ့ကြောင်း ''The Daily Star'' သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="ds28Dec2015">{{citation|title=TIB concerned over Rooppur nuke plant's safety|date=28 December 2015|work=The Daily Star|url=http://www.thedailystar.net/country/tib-concerned-over-rooppur-nuke-plants-safety-193483|access-date=30 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171026162945/http://www.thedailystar.net/country/tib-concerned-over-rooppur-nuke-plants-safety-193483|archive-date=26 October 2017|url-status=live}}</ref> === နည်းပညာ ရွေးချယ်မှု === ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အက်တမ်စွမ်းအင် ကော်မရှင် (BAEC) သည် '''VVER-1000''' နည်းပညာ သို့မဟုတ် အခြားထောက်ပံ့သူများထံမှ တူညီသောနည်းပညာကို အသုံးပြု၍ စက်ရုံတည်ဆောက်ရန် စဉ်းစားခဲ့ပြီး ကုန်ကျစရိတ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၀.၉ ဘီလီယံမှ ၂ ဘီလီယံကြား ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံက '''AES-92''' နည်းပညာသုံး ယူနစ်နှစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ရာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရက သဘောတူညီခဲ့သည်။၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် United Company NIAEP-Atomstroyexport ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ Valery Limarenko က ရူးပ်ပူရ်စီမံကိန်းသည် ပြုပြင်မွမ်းမံထားသော '''AES-2006''' ဒီဇိုင်းပေါ်တွင် အခြေခံလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မော်စကို '''Atomenergoprom''' က AES-2006 ဒီဇိုင်းသုံး ယူနစ်နှစ်ခုကို ပေးပို့မည်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး '''နိုဗိုဗိုရိုနက်ရှ်-၂''' (Novovoronezh II) နျူကလီးယားစက်ရုံကို စံနမူနာပြစက်ရုံအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။စီမံကိန်းတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံသည် '''VVER-TOI''' ဓာတ်ပေါင်းဖိုများကို ထောက်ပံ့ရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သတင်းမီဒီယာအချို့က ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလက Nuclear.Ru နှင့် အင်တာဗျူးရာတွင် Atomenergoproekt ၏ အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူး Marat Mustasin က ရူးပ်ပူရ်ရှိ ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ စစ်တမ်းများကို VVER-TOI စီမံကိန်းအောက်တွင် လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်သော်လည်း စက်ရုံအတွက် မည်သည့်ဓာတ်ပေါင်းဖိုဒီဇိုင်းကို အသုံးပြုမည်ဆိုသည်ကို နောက်မှသာ ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2013-09-09 |title=Ruppur NPP unique : Interview with Marat Mustafin |url=https://www.energybangla.com/ruppur-npp-unique-interview-marat-mustafin/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241011142739/https://www.energybangla.com/ruppur-npp-unique-interview-marat-mustafin/ |archive-date=2024-10-11 |access-date=2024-10-16 |website=Energy Bangla |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-10-02 |title=Ruppur N-plant to have a modified AES-2006 reactor design |url=http://en.nuclear.ru/news/56845/?sphrase_id=30977224 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241016145927/http://en.nuclear.ru/news/56845/?sphrase_id=30977224 |archive-date=2024-10-16 |access-date=2024-10-16 |website=en.nuclear.ru}}</ref> === တည်ဆောက်ခြင်း === ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အက်တမ်စွမ်းအင် ကော်မရှင်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အက်တမ်စွမ်းအင် ထိန်းကျောင်းမှုအာဏာပိုင်အဖွဲ့ထံမှ ယူနစ် (၁) အတွက် ဒီဇိုင်းနှင့် တည်ဆောက်ရေးလိုင်စင်ကို ရရှိခဲ့ပြီး စက်ရုံ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်း (Nuclear island) အတွက် ပထမဆုံး ကွန်ကရစ်လောင်းခြင်းလုပ်ငန်းကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=5 November 2017 |title=Rooppur gets design, construction licence |url=http://www.thedailystar.net/backpage/rooppur-gets-design-construction-licence-1486453 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104233051/http://www.thedailystar.net/backpage/rooppur-gets-design-construction-licence-1486453 |archive-date=4 November 2017 |access-date=6 November 2017 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]}}</ref> နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုနှင့် အရေးကြီးသော အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ရုရှားကုမ္ပဏီများက တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ '''Atomenergomash''' သည် ရုရှားနိုင်ငံပိုင် Rosatom ၏ အင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲဖြစ်ပြီး ရူးပ်ပူရ်စက်ရုံ၏ ဓာတ်ပေါင်းဖိုအခန်း (Reactor compartment) အတွက် လိုအပ်သော စက်ကိရိယာများအားလုံးနှင့် စက်ခန်း (Machine room) အတွက် အရေးပါသော ကိရိယာအများစုကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ယူနစ် (၂) အတွက် ပထမဆုံး ကွန်ကရစ်ကို စတင်လောင်းခဲ့သည်။ နောက်တစ်လတွင် Rosatom သည် ယူနစ် (၁) ၏ ဓာတ်ပေါင်းဖိုအဆောက်အအုံအတွင်း တန်ချိန် ၂၀၀ ရှိသော '''Core Catcher''' (နျူကလီးယား အရည်ပျော်မှု ထိန်းသိမ်းသည့်စနစ်) ကို စတင်တပ်ဆင်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို "ထူးခြားသော ကာကွယ်ရေးစနစ်" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=2 November 2017 |title=BD To Pour First Concrete For Its Rooppur NPP On November, 30 |url=https://energybangla.com/bd-to-pour-first-concrete-for-its-rooppur-npp-on-november-30/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201034423/https://energybangla.com/bd-to-pour-first-concrete-for-its-rooppur-npp-on-november-30/ |archive-date=1 December 2017 |access-date=30 November 2017 |website=energybangla.com}}</ref><ref>{{cite web |title=RPV welded for unit 1 of Bangladesh nuclear power plant |url=https://www.rosatom.ru/en/press-centre/industry-in-media/rpv-welded-for-unit-1-of-bangladesh-nuclear-power-plant/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529123835/https://www.rosatom.ru/en/press-centre/industry-in-media/rpv-welded-for-unit-1-of-bangladesh-nuclear-power-plant/ |archive-date=29 May 2020 |access-date=15 May 2020 |website=Rosatom}}</ref><ref>{{cite web |date=16 July 2018 |title=Construction starts on second Bangladeshi reactor |url=http://www.world-nuclear-news.org/Articles/Construction-starts-on-second-Bangladeshi-reactor |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809060221/http://www.world-nuclear-news.org/Articles/Construction-starts-on-second-Bangladeshi-reactor |archive-date=9 August 2018 |access-date=8 August 2018 |work=[[World Nuclear News]] |publisher=[[World Nuclear Association]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Core catcher installation under way at Rooppur 1 |url=http://www.world-nuclear-news.org/Articles/Core-catcher-installation-under-way-at-Rooppur-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407114022/https://www.world-nuclear-news.org/Articles/Core-catcher-installation-under-way-at-Rooppur-1 |archive-date=7 April 2022 |access-date=5 June 2019 |website=[[World Nuclear News]]}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၌ COVID-19 ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်အတွင်း ဒါကာမီထရိုရထားလမ်းကဲ့သို့သော စီမံကိန်းများ ရပ်တန့်ခဲ့သော်လည်း ရူးပ်ပူရ်စီမံကိန်းမှာမူ ၂၀၂၃ သို့မဟုတ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်နိုင်ရန် ပုံမှန်အတိုင်း ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း Rosatom ၏ အင်ဂျင်နီယာကုမ္ပဏီ '''Atommash''' သည် ယူနစ် (၁) အတွက် ရေအားစစ်ဆေးမှု (Hydraulic tests) များကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် [[ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ (၂၀၂၂-လက်ရှိ)|ရုရှား-ယူကရိန်း ကျူးကျော်စစ်]] ကြောင့် နိုင်ငံတကာ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများရှိခဲ့သော်လည်း စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများအပေါ် ထိခိုက်မှုမရှိကြောင်း ရုရှားဘက်က ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ယူနစ် (၂) အတွက် ကွန်ကရစ်လောင်းခြင်းလုပ်ငန်းများကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အပြီးသတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ယူနစ် (၁) ၏ တည်ဆောက်ရေးနှင့် တပ်ဆင်ရေးလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်စွာ ပြီးစီးပြီဖြစ်ကြောင်း Rosatom က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2024-12-19 |title=Construction of Rooppur nuke power plant completed |url=https://thefinancialexpress.com.bd/trade/construction-of-rooppur-nuke-power-plant-completed |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241219180500/https://thefinancialexpress.com.bd/trade/construction-of-rooppur-nuke-power-plant-completed |archive-date=2024-12-19 |access-date=2024-12-19 |work=The Financial Express |language=en}}</ref> === စတင်လည်ပတ်ခြင်းနှင့် စီမံကိန်း တိုးချဲ့ခြင်း === ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ယူနစ် (၁) ၏ ဓာတ်ပေါင်းဖိုအတွင်းသို့ Dummy Fuel Assemblies (DFAs) များ စတင်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် စက်ရုံ၏ ရေအားဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို စစ်ဆေးရန်နှင့် အပူ/အအေး စမ်းသပ်မှုများ (Hot and cold tests) လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-09-18 |title=Dummy fuel loading starts at unit 1 of Rooppur NPP: A key milestone for physical start-up |url=https://en.banglaoutlook.org/news/234751 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240922081104/https://en.banglaoutlook.org/news/234751 |archive-date=2024-09-22 |access-date=2024-09-22 |website=Bangla Outlook English |language=bn}}</ref>၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ထိုစဉ်က ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှိတ်ဟာဆီနာ]] က ပထမယူနစ်နှစ်ခု ပြီးစီးပါက နောက်ထပ် ယူနစ်နှစ်ခုကို ထပ်မံတည်ဆောက်ပေးရန် Rosatom ကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=2 April 2024 |title=PM wants Rosatom to build another nuclear power plant at Rooppur |url=https://www.thedailystar.net/environment/natural-resources/energy/news/pm-wants-rosatom-build-another-nuclear-power-plant-rooppur-3580486 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403120149/https://www.thedailystar.net/environment/natural-resources/energy/news/pm-wants-rosatom-build-another-nuclear-power-plant-rooppur-3580486 |archive-date=3 April 2024 |access-date=4 April 2024 |work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]}}</ref> == စွန့်ပစ်ပစ္စည်း စီမံခန့်ခွဲမှု == ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ရုရှားအစိုးရတို့သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံမှ ထွက်ရှိလာမည့် အသုံးပြုပြီးသား နျူကလီးယားလောင်စာ (Spent nuclear fuel) များကို ရုရှားနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပေးပို့ရန် အစိုးရချင်း သဘောတူညီချက် (IGA) တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်အရ အသုံးပြုပြီးသား လောင်စာများကို ယာယီသိမ်းဆည်းခြင်း၊ ပြန်လည်သန့်စင်ခြင်း (Reprocessing)၊ ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်း (Recycling) နှင့် ထိုသို့သန့်စင်ရာမှ ထွက်ရှိလာသည့် ထွက်ကုန်များကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲခြင်းများ ပြုလုပ်ရန်အတွက် ရုရှားနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပေးပို့သွားမည် ဖြစ်သည်။<ref name="pa31Aug2017">{{Cite news |date=2017-08-31 |title=Dhaka, Moscow ink deal on return of nuclear waste |url=https://en.prothomalo.com/business/Dhaka-Moscow-ink-deal-on-return-of-nuclear-waste |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241211083001/https://en.prothomalo.com/business/Dhaka-Moscow-ink-deal-on-return-of-nuclear-waste |archive-date=2024-12-11 |access-date=2024-12-11 |work=Prothom Alo |language=en}}</ref>၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၏ အထွေထွေကန်ထရိုက်တာဖြစ်သော Atomstroyexport နှင့် AtomEnergoMash ၏ လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီဖြစ်သော Sverdniikhimmash တို့သည် စက်ရုံမှ ထွက်ရှိလာမည့် အရည်ပုံစံ ရေဒီယိုသတ္တိကြွ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် လိုအပ်သော စက်ကိရိယာများ ဒီဇိုင်းထုတ်ခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ထောက်ပံ့ခြင်းတို့အတွက် စာချုပ်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news |date=2022-07-06 |title=Deal signed for liquid radioactive waste management at Rooppur NPP |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/environment/deal-signed-liquid-radioactive-waste-management-rooppur-npp-454302 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241208102253/https://www.tbsnews.net/bangladesh/environment/deal-signed-liquid-radioactive-waste-management-rooppur-npp-454302 |archive-date=2024-12-08 |access-date=2024-12-11 |work=The Business Standard |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Strong Ties |url=https://rosatomnewsletter.com/2022/08/30/strong-ties/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241211085922/https://rosatomnewsletter.com/2022/08/30/strong-ties/ |archive-date=2024-12-11 |access-date=2024-12-11 |language=en-US}}</ref> == စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ == ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ စီမံကိန်းအတွက် စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂.၆၅ ဘီလီယံ ခန့်မှန်းထားပြီး ယင်းအနက် ဒေါ်လာ ၁၁.၃၈ ဘီလီယံကို ရုရှားနိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်ချေးငွေဖြင့် အဓိက စိုက်ထုတ်သုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ရုရှားချေးငွေအတွက် အတိုးနှုန်းကို ၆ လစာ LIBOR နှုန်းထားအပြင် ၁.၇၅% ပေါင်းထည့်၍ သတ်မှတ်ထားသော်လည်း တစ်နှစ်လျှင် အများဆုံး ၄% ထက်မပိုစေရန် ကန့်သတ်ထားသည်။ သို့သော် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လမှစတင်၍ LIBOR နှုန်းထားအစား SOFR နှုန်းထားကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့သည်။အဆိုပါ ရုရှားပို့ကုန်ချေးငွေအတွက် အသုံးပြုနိုင်သည့် ကာလကို မူလက ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အထိ ၇ နှစ် သတ်မှတ်ထားပြီး ဆိုင်းငံ့ကာလ ၁၀ နှစ်နှင့် ပြန်လည်ပေးဆပ်ရမည့်ကာလ အနှစ် ၂၀ ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အဓိကအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် မူဟမ္မဒ် ယူနွတ်စ်နှင့် ရိုဆatom ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်တို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီးနောက် ချေးငွေအသုံးပြုနိုင်သည့်ကာလကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်ကုန်အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ချေးငွေပြန်လည်ပေးဆပ်မှု ပုံစံကိုလည်း မူလက အနှစ် ၂၀ အတွင်း ၆ လတစ်ကြိမ် အရစ်ကျ အခါ ၄၀ ပေးဆပ်ရန် ဖြစ်သော်လည်း ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသည့် သဘောတူညီချက်အရ တစ်နှစ်လျှင် မတ်လ ၁၅ ရက်နှင့် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့များတွင် စုစုပေါင်း ၃၈ ကြိမ်ခွဲ၍ အရင်းကို ပြန်လည်ပေးဆပ်ရမည် ဖြစ်သည်။စီမံကိန်း၏ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသော နှစ်ပတ်လည် ဖွံ့ဖြိုးရေးအစီအစဉ်အရ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လအထိ စုစုပေါင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တာကာ ၇၃,၇၄၆.၀၆ ကုဋေ သုံးစွဲထားပြီး ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှုဌာန၏ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၄-၂၅ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ ရုရှားနိုင်ငံမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၉၈ ဘီလီယံကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ဒါကာမြို့ရှိ ရုရှားသံရုံး၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အနေဖြင့် အမှန်တကယ် အသုံးပြုခဲ့သည့် ပို့ကုန်ချေးငွေ ပမာဏကိုသာ ရုရှားသို့ ကြွေးမြီအဖြစ် ပြန်လည်ပေးဆပ်ရန် တာဝန်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Byron |first=Rejaul Karim |date=2023-06-18 |title=Rooppur Loan Repayment: US sanctions complicate payment in yuan |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/rooppur-loan-repayment-us-sanctions-complicate-payment-yuan-3348861 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250719191917/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/rooppur-loan-repayment-us-sanctions-complicate-payment-yuan-3348861 |archive-date=2025-07-19 |access-date=2025-07-19 |website=The Daily Star |language=en}}</ref><ref name="tbs5Dec2024">{{Cite news |date=2024-12-05 |title=Russia to get Rooppur loan payments via Sonali Bank account |url=https://www.tbsnews.net/economy/banking/russia-get-rooppur-loan-payments-sonali-bank-account-1010526 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241205095616/https://www.tbsnews.net/economy/banking/russia-get-rooppur-loan-payments-sonali-bank-account-1010526 |archive-date=2024-12-05 |access-date=2024-12-05 |work=The Business Standard |language=en}}</ref> ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရ၏ အစီရင်ခံစာတစ်ခုအရ ရူးပ်ပူရ်စက်ရုံမှ ထွက်ရှိမည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား တစ်ယူနစ်၏ ပျမ်းမျှကုန်ကျစရိတ် (Levelized Cost of Electricity - LCOE) ကို တစ်မဂ္ဂါဝပ်နာရီလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၆.၇၃ ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ သို့သော် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် သုတေသနစာတမ်းတစ်ခု၌ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အခြေအနေ ၉ မျိုးကို တွက်ချက်မှုများအရ အဆိုပါ ကုန်ကျစရိတ်မှာ တစ်မဂ္ဂါဝပ်နာရီလျှင် ဒေါ်လာ ၄၃.၈ မှ ၈၂.၅ ကြား ရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite news |date=2025-02-27 |title=Russia agrees to extend loan disbursement for Rooppur until 2026 |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/energy/russia-agrees-extend-loan-disbursement-rooppur-until-2026-1079571 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250226193756/https://www.tbsnews.net/bangladesh/energy/russia-agrees-extend-loan-disbursement-rooppur-until-2026-1079571 |archive-date=2025-02-26 |access-date=2025-03-25 |work=The Business Standard |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-15 |title=ANNUAL REPORT 2024-2025 |url=https://erd.portal.gov.bd/sites/default/files/files/erd.portal.gov.bd/page/140d8a52_cc5e_46e2_aa87_687b38564bed/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%A8%20%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%8F%E0%A6%AB.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251020104359/https://erd.portal.gov.bd/sites/default/files/files/erd.portal.gov.bd/page/140d8a52_cc5e_46e2_aa87_687b38564bed/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%A8%20%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%8F%E0%A6%AB.pdf |archive-date=2025-10-20 |access-date=2025-10-20 |website=[[Economic Relations Division (Bangladesh)]]}}</ref> === စီးပွားရေးအရ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှု === ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ လျော့နည်းလာခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများကြောင့် အဆိုပါအရင်းအမြစ်များမှ ထုတ်လုပ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအပေါ် မှီခိုနေရမှုကို လျှော့ချရန်မှာ အလွန်အရေးကြီးသည်။ ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသည် စွမ်းအင်လုံခြုံမှုကို အာမခံနိုင်ရန်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ထုတ်လွှတ်မှုကို သက်သာသော ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့် လျှော့ချနိုင်ရန် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လိမ့်မည်ဟု ပညာရှင်များက ယုံကြည်ကြသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော သုတေသနဆောင်းပါးတစ်ရပ်အရ ရူးပ်ပူရ်စက်ရုံ၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှုစရိတ် (LCOE) သည် ကျောက်မီးသွေး၊ ရေနံနှင့် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင် အရင်းအမြစ်များနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ လက်ရှိတွင် ၎င်းစရိတ်မှာ ပြည်တွင်းရှိ သဘာဝဓာတ်ငွေ့သုံး စက်ရုံများထက် မြင့်မားနေသော်လည်း နိုင်ငံတကာဈေးကွက်မှ တင်သွင်းရသော LNG အပေါ် ပိုမိုမှီခိုလာရပါက အဆိုပါအခြေအနေမှာ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-01-06 |title=Bangladesh puts energy hopes in first nuclear power plant, despite delay |url=https://thefinancialexpress.com.bd/national/bangladesh-puts-energy-hopes-in-first-nuclear-power-plant-despite-delay-1672921946 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240918213819/https://thefinancialexpress.com.bd/national/bangladesh-puts-energy-hopes-in-first-nuclear-power-plant-despite-delay-1672921946 |archive-date=2024-09-18 |access-date=2024-09-18 |work=The Financial Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Goswami |first1=Gour Gobinda |date=2022-01-19 |title=Estimating the economic cost of setting up a nuclear power plant at Rooppur in Bangladesh |journal=Environmental Science and Pollution Research |volume=29 |issue=23 |pages=35073–35095 |bibcode=2022ESPR...2935073G |doi=10.1007/s11356-021-18129-3 |pmc=8767363 |pmid=35044606 |last2=Rahman |first2=Umama |last3=Chowdhury |first3=Mehdi}}</ref> === အဂတိလိုက်စားမှု စွပ်စွဲချက်များ === ရူးပ်ပူရ်စက်ရုံနှင့် ပတ်သက်၍ လူသိများသော အဂတိလိုက်စားမှုတစ်ခုမှာ စက်ရုံဝန်ထမ်းများအတွက် တိုက်ခန်း ၉၆၆ ခန်း ပြင်ဆင်ရာတွင် အင်ဂျင်နီယာများက ပစ္စည်းဈေးနှုန်းများကို အဆမတန် တင်ပြခဲ့သည့် "ခေါင်းအုံးအရှုပ်တော်ပုံ" (Rooppur pillow scandal) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်တွင် ပြည်တွင်းဖြစ် ခေါင်းအုံးတစ်လုံးကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တာကာ ၅,၉၅၇ နှုန်းဖြင့် ဈေးတင်ပြခဲ့ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာဆီနာနှင့် မိသားစုဝင်များသည် ရိုဆatom ထံမှ ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ ဝယ်ယူရာတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံကျော် အဂတိလိုက်စားခဲ့ကြောင်း Global Defense Corp က စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း အဆိုပါစွပ်စွဲချက်အတွက် ခိုင်လုံသော အကိုးအကား သို့မဟုတ် မှတ်တမ်းအထောက်အထားများ ဖော်ပြနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။<ref>{{Cite news |date=2019-11-03 |title=Rooppur pillow scam: Anti-Corruption Commission summons 33 officials |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/rooppur-pillow-scam-anti-corruption-commission-summons-33-officials |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914012710/https://www.tbsnews.net/bangladesh/rooppur-pillow-scam-anti-corruption-commission-summons-33-officials |archive-date=2024-09-14 |access-date=2024-09-13 |work=The Business Standard |language=en}}</ref> အဆိုပါ စွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဒါကာမြို့ရှိ ရုရှားသံရုံးက ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရှင်းလင်းချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံမှ ပေးအပ်သော ပို့ကုန်ချေးငွေများသည် ငွေသားအဖြစ် တိုက်ရိုက်လွှဲပြောင်းပေးခြင်း မဟုတ်ဘဲ အမှန်တကယ် အသုံးပြုခဲ့သည့် အစိတ်အပိုင်းများကိုသာ ကြွေးမြီအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းဖြစ်၍ အဂတိလိုက်စားမှု ဖြစ်နိုင်ခြေမရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်လှုပ်ရှားမှု ဥက္ကဋ္ဌ ဘော်ဘီဟာဂျပ်က အဆိုပါ အဂတိလိုက်စားမှု စွပ်စွဲချက်များကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် တရားရုံးချုပ်သို့ လျှောက်ထားခဲ့ပြီးနောက် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် (ACC) က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်ပါလီမန်အမတ် တူးလစ်ပ်ဆစ်ဒစ်၏ လန်ဒန်ရှိ တိုက်ခန်းမှာ အဆိုပါ အဂတိငွေများဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲချက်များ ရှိခဲ့သော်လည်း အဆိုပါတိုက်ခန်းမှာ နျူကလီးယား သဘောတူညီချက် မတိုင်မီ ၂၀၀၄ ခုနှစ်ကတည်းက ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း လေဘာပါတီဘက်က ရှင်းလင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2020-08-17 |title=Pillow scam at Rooppur plant: HC denies bail to engineer |url=https://www.thedailystar.net/pillow-scam-at-rooppur-power-plant-hc-denies-bail-1946429 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617042118/https://www.thedailystar.net/pillow-scam-at-rooppur-power-plant-hc-denies-bail-1946429 |archive-date=2023-06-17 |access-date=2024-09-13 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> === ဝေဖန်မှုများ === ပညာရှင်အချို့က ရူးပ်ပူရ်စက်ရုံ တည်ဆောက်စရိတ်မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အလားတူစီမံကိန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပိုမိုမြင့်မားနေကြောင်း ဝေဖန်ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် သုတေသနစာတမ်းတစ်ခုအရ ရူးပ်ပူရ်စက်ရုံ၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်သည် ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှနှုန်းထားဖြစ်သော တစ်ယူနစ်လျှင် အမေရိကန် ၉.၅၉ ဆင့်ထက် လျော့နည်းနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ရူးပ်ပူရ်စက်ရုံ၏ ခန့်မှန်းကုန်ကျစရိတ်မှာ တစ်ယူနစ်လျှင် ၉.၄၈ ဆင့်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ဘီလာရုစ်ရှိ အော့စထရိုဗက်စ်စက်ရုံ (၈.၀၃ ဆင့်) နှင့် ဟန်ဂေရီရှိ ပတ်ခ်စ်-၂ စက်ရုံ (၈.၅၆ ဆင့်) တို့နှင့် အနီးစပ်ဆုံး တူညီနေသည်။ အဆိုပါ စက်ရုံသုံးခုလုံးသည် တူညီသော VVER-1200 ဓာတ်ပေါင်းဖို နှစ်လုံးစီကို အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Matin |first=Abdul |date=2017-03-02 |title=The economics of the Rooppur Nuclear Power Plant |url=https://www.thedailystar.net/op-ed/economics/the-economics-the-rooppur-nuclear-power-plant-1369345 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201163009/https://www.thedailystar.net/op-ed/economics/the-economics-the-rooppur-nuclear-power-plant-1369345 |archive-date=2023-12-01 |access-date=2024-09-27 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] 5ws02t9eaik8tioqyt7bqty4eq8e9hp 0 285490 1047300 1030530 2026-08-08T06:17:18Z Ninjastrikers 22896 စာမျက်နှာကို [[ဖုရှိမိအိနရိတိုင်းရှ]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1047300 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဖုရှိမိအိနရိတိုင်းရှ]] 424s9ssee26t6nr4vfhsaftngfvsjsk 0 285635 1047245 1031118 2026-08-07T18:14:11Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း +ကမ္ဘာတစ်ဝန်း) 1047245 wikitext text/x-wiki '''ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်''' (Hantaviruses) များသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လူများတွင် ကူးစက်ပြီး ပြင်းထန်သောရောဂါများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ လူများသည် [[ကြွက် (တိရစ္ဆာန်)|ကြွက်]]နှင့် ကြွက်များကဲ့သို့သော ကြွက်များနှင့် ထိတွေ့ခြင်းမှ hantavirus ကို ရရှိကြပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဆီး၊ မစင်နှင့် တံတွေးများနှင့် ထိတွေ့မိသည့်အခါတွင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကြွက်ကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကုတ်ခြစ်ခြင်းမှတစ်ဆင့်လည်း ကူးစက်နိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် ရှားပါးသည်။<ref>{{Cite web |last=CDC |date=2026-05-09 |title=About Hantavirus |url=https://www.cdc.gov/hantavirus/about/index.html |access-date=2026-05-12 |website=Hantavirus |language=en-us}}</ref> Hantaviruses များသည် ရောဂါလက္ခဏာနှစ်မျိုးကို ဖြစ်စေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အပါအဝင် အနောက်ခြမ်းတွင် တွေ့ရှိရသော Hantaviruses များသည် hantavirus pulmonary syndrome (HPS) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တွင် HPS ကို ဖြစ်စေသော အဖြစ်အများဆုံး hantavirus မှာ သမင်ကြွက်မှ ပျံ့နှံ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Witkop |first=Bas |title=HantavirusMap — Live Global Hantavirus Outbreak Tracker |url=https://hantavirusmap.com/ |access-date=2026-05-12 |website=HantavirusMap |language=en}}</ref> [[ကျောက်ကပ်]]ဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာစုပါသော သွေးယိုစီးမှုအဖျား (HFRS) သည် ဥရောပနှင့် အာရှတွင် အများဆုံးတွေ့ရှိရသော hantaviruses များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆေးခန်းဆိုင်ရာ အလားတူရောဂါများ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် HFRS ကို ဖြစ်စေသော hantavirus အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည့် Seoul virus ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။<ref>{{Cite web |last=CDC |date=2026-05-08 |title=Reported Cases of Hantavirus Disease |url=https://www.cdc.gov/hantavirus/data-research/cases/index.html |access-date=2026-05-12 |website=Hantavirus |language=en-us}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]] [[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ]] plbsh5nbgbgyfg8r8mh9itrwjhru2g8 0 285670 1047246 1031167 2026-08-07T18:14:21Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047246 wikitext text/x-wiki {{About|၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် နှင့် ဗကပ တို့ဖြစ်ခဲ့သော ကွမ်းလုံ ရက် ၄၀ တိုက်ပွဲ|၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွက်|၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} {{Infobox military conflict | conflict = ကွမ်းလုံရက် (၄၀) တိုက်ပွဲ | partof = [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]၏ စစ်ဆင်ရေးများ | image = | caption = | map_type = Myanmar | latitude = 23.5086 | longitude = 98.6458 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွမ်းလုံမြို့၏ တည်နေရာ | map_label = ကွမ်းလုံ | date = ၁၉၇၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉ – ဒီဇင်ဘာ ၂၈ | place = [[ကွမ်းလုံမြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း | result = တပ်မတော်က ဗကပတို့၏ ထိုးစစ်ကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည် | combatant1 = ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) နှင့် "ဝ" တပ်ရင်းများ | combatant2 = [[တပ်မတော်]] | commander1 = ဗကပ ဗဟိုကော်မတီနှင့် စစ်ဒေသကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့ | commander2 = နယ်လှည့်စစ်ဗျူဟာ (၁) <br> ရှေ့တန်းအမှတ် (၇၇) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် | strength1 = အင်အား ၃,၀၀၀ ကျော် <br> (တပ်ရင်း ၃၀၃၅၊ ၄၀၄၅၊ ၄၀၄၆၊ ၄၀၄၈၊ ၃၀၃၁၊ ၃၀၃၇ နှင့် ဝတပ်ရင်းများ) <br> ၁၄.၅ စက်သေနတ်ကြီး ၇ လက် | strength2 = တပ်မတော် တပ်ရင်း ၉ ရင်း <br> (စစ်ဗျူဟာ ၁ မှ ၄ ရင်း + တပ်မ ၇၇ မှ ၅ ရင်း) | casualties1 = အများအပြား သေဆုံး | casualties2 = အများအပြား သေဆုံး | notes = တပ်မတော် အနေဖြင့် ရက်ပေါင်း ၄၀ ကြာအောင် တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင်တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ }} '''၁၉၇၁ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သို့မဟုတ် '''ကွမ်းလုံရက် (၄၀) တိုက်ပွဲ''' သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွမ်းလုံမြို့]]အနီးတွင် [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) တပ်များအကြား ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော သမိုင်းဝင်တိုက်ပွဲကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဗကပတို့သည် ကွမ်းလုံမြို့ကို သိမ်းပိုက်၍ သံလွင်မြစ်အရှေ့ခြမ်းဒေသကို စိုးမိုးနိုင်ရန် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့မှုကို တပ်မတော်က ရက်ပေါင်း (၄၀) ကြာအောင် ခုခံတွန်းလှန်ခဲ့ရသည့် တိုက်ပွဲကြီးတစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|title=ကွမ်းလုံရက် (၄၀)တိုက်ပွဲ|publisher=[[သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း]]|chapter=အခန်း(၉) ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အရှေ့မြောက်ဒေသလှုပ်ရှားမှုများ|page=၂၀၇|url=https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%a5%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%bd/ |author=စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး|author-link=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (နေပြည်တော်)|date=၇ ဧပြီ ၁၉၉၇|volume=ပဉ္စမတွဲ (၁၉၆၂–၁၉၇၄)|edition=ဒုတိယအကြိမ်|access-date=၁၂ မေ ၂၀၂၆|format=pdf|series=တပ်မတော်သမိုင်း|orig-year=}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၌ အခြေချနိုင်ရန် အဝေးရောက်ခေါင်းဆောင် ဗကသ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ [[ဗသိန်းတင်၊ သခင်|သခင်ဗသိန်းတင်]] နှင့် နော်ဆိုင်းတို့ ဦးဆောင်သော အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသဌာနချုပ်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ဤစစ်ဆင်ရေးကို အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံမှ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦး ဦးစီးသော အကြံပေးအဖွဲ့က ကူညီပံ့ပိုးခဲ့သည်ဟု တပ်မတော်က စွပ်စွဲထားသည်။၁၉၆၇ ခုနှစ် တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော အဆိုပါဌာနချုပ် သည် တပ်ရင်းကြီး ၃၀၃ ကို အမာခံထားကာ အင်အား ၄၀၀ ခန့်ဖြင့် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်း ဇန်နဝါရီ ၁ ရက် တွင် မုန်းကိုးစခန်းကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဖေါင်းဆိုင်၊ပန်ဆုတိုင်၊ဖေါ်ကျုံး၊ ကြူကုတ်၊ကောင်းလုံး၊လုံထန် နှင့် နမ့်ပေါ်တံတား စသည့် စစ်တပ်၏ စစ်ဗျူဟာမြောက်နေရာများကိုပါ ဆက်တိုက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဗကပသည် အင်အားကို သိသိသာသာ တိုးချဲ့လာခဲ့သည်။ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]မှ ခွဲထွက်လာသော [[စခုန်တိန့်ယိန်း|စခုန်တိန်ယိန်း]]နှင့် ဇေလွန်းတို့၏ အင်အားစုများကို တပ်ရင်းကြီး ၁၀၁ အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကာ မြစ်ကြီးနားအရှေ့ဘက်ခြမ်းသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းအတွက် တပ်ရင်း ၂၀၂ နှင့် ကိုးကန့်ဒေသအတွက် တပ်ရင်း ၄၀၄ တို့ကိုပါ အသစ်ထပ်မံ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကုန်းကြမ်းစခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းကာလအတွင်း တပ်ရင်းအမှတ် ၁၀၆ ၊၁၀၇၊၁၀၈ နှင့် ၈၀၁ အထိ အများအပြား တိုးချဲ့ခဲ့သလို ဝဒေသတွင်လည်း တပ်ရင်း ၅၀၁၊ ၅၀၂ နှင့် ၅၀၃ တို့ကို ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့သည်။ထို့နောက် မုန်းကိုးတွင် ၈၀၈ စစ်အကြံပေးဌာနချုပ်၊မုန်းယားတွင် အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသဌာနချုပ်၊မန်ဝိန်းတွင် သံလွင်မြစ် အရှေ့ခြမ်းစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တို့ ထားရှိခဲ့ကြသည်။ယင်းအပြင် မုန်းယားဒေသ တွင် တပ်ရင်း ၃၀၃၊ကိုးကန့်ဒေသ နှင့် မြောက်ပိုင်း ဝ နယ် တို့တွင် တပ်ရင်း ၄၀၄ တို့ ထားရှိ လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ တွင် ဗကပသည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း၌ အခြေစိုက်စခန်းများ ခိုင်မာစေရန် ဌာနချုပ်ကို ကိုးကန့်ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် အကုန်ပိုင်းတွင် တပ်ရင်း ၃၀၃၊ ၄၀၄ နှင့် ဝတပ်ရင်းများ ပူးပေါင်းထားသော အင်အား ၃၀၀၀ ကျော်သည် ကွမ်းလုံမြို့ကို ရက်ပေါင်း ၄၀ ကြာအောင် အပြင်းအထန် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြင့် အရှေ့မြောက်ဒေသ၏ စစ်ရေးအခြေအနေကို ပိုမိုပြင်းထန်လာစေခဲ့သည်။ == ဖြစ်ပွားမှုဖြစ်စဉ် == ၁၉၇၁ ခုနှစ်အတွင်း ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) သည် ကွမ်းလုံမြို့ကို သိမ်းပိုက်၍ ကိုးကန့်နှင့် ဝနယ်မြေများကို ချဲ့ထွင်ကာ သံလွင်အရှေ့ခြမ်းဒေသကို လွတ်မြောက်နယ်မြေအဖြစ် တည်ဆောက်ရန် နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးရည်မှန်းချက်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=နန်းလွင်နှင်းပွင့် |date=2015-06-05 |title=ဗကပ ဌာနချုပ်ဟောင်းသို့ အလည်တခေါက် |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2015/06/05/75973.html |access-date=2026-05-12 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> အဆိုပါရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် ဗကပတို့သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့မှစ၍ အင်အားစုဖွဲ့လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ဗကပတပ်ရင်းများဖြစ်ကြသော တပ်ရင်း (၃၀၃၅)၊ (၄၀၄၅)၊ (၄၀၄၆)၊ (၄၀၄၈) နှင့် ၎င်းတို့လက်အောက်ခံ ဝတပ်ရင်းများ အပါအဝင် အင်အား ၂၀၀၀ ကျော်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သံလွင်အနောက်ခြမ်းတွင် တပ်ရင်း (၃၀၃၁)၊ (၃၀၃၇) နှင့် မုန်းပေါ် နမ့်တောင်းဒေသရှိ ဝတပ်ရင်းများ အပါအဝင် အင်အား ၁၀၀၀ ခန့်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီး စုဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့၊ လက်နက်ကြီးအဖွဲ့များနှင့် ၁၄.၅ စက်သေနတ်ကြီး ခုနှစ်လက်တို့ဖြင့် အင်အားဖြည့်တင်းကာ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကို စတင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရမှတ်တမ်းဖြစ်သည့် တပ်မတော်သမိုင်း ပဉ္စမတွဲ စာမျက်နှာ၂၀၉ တွင် ကွမ်းလုံမြို့ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် မှ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် အထိ ရက်(၄၀)တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ဗကပမှတ်တမ်းတွင်မူ ၁၇ ရက်နေ့ဖြင့် တိုက်ပွဲကို စတင်ထားသည်။ ထို့အပြင် ထိုတိုက်ပွဲကို ကွမ်းလုံတိုက်ပွဲစဉ် ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး၊ရက် ၄၀ မဟုတ်ဘဲ ရက် ၃၀ ဘဲတိုက်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ တပ်မတော်သမိုင်း ပဉ္စမတွဲ နှင့် မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်းနှင့်တပ်မတော်ကဏ္ဍ တတိယတွဲ တို့၏ ဖော်ပြချက်များအရ ထိုတိုက်ပွဲကို [[ထွန်းရီ|ဗိုလ်ထွန်းရီ]] ဦးစီးသော နယ်လှည့်စစ်ဗျူဟာ (၁) နှင့် ၄ ရင်း ၊ တပ်မ ၇၇ နှင့် ၅ ရင်း အပါအဝင် [[လော်စစ်ဟန်]] ၏ ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးတပ်များသည် ဗကပတပ် များကို တိုက်ခဲ့ကြသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဗကပ အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသ၏ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်တင်ရီ၊ ဗိုလ်နော်ဆိုင်း၊ ဗိုလ်ဖုံကျားရှင်းနှင့် ဗိုလ်ဇော်မိုင်တို့က အဓိက တာဝန်ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလအတွင်း တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) မှ အကြံပေးနှင့် ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးမှ ၁၅ ဦးခန့် ပါဝင်ခဲ့သလို "လက်ဝဲကူညီရေး" အစီအစဉ်ဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသား လူမျိုးစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် ဂျိန်းဖော၊ လားဟူ၊ ရှမ်း၊ လီဆူး၊ ပလောင်နှင့် တရုတ်လူမျိုး အင်အား ၁၀၀ ကျော်ခန့်လည်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဗကပ တပ်ရင်းများအတွင်း ဒုခွဲမှူး၊ ဒုစုမှူးနှင့် တပ်စိတ်မှူး တာဝန်များကို ဖြန့်ခွဲရယူခဲ့ကြပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် အချို့နှင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အားလုံး တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ပြန်သွားခဲ့ကြသည်။ ကွမ်းလုံတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ရေးကွပ်ကဲမှု အခြေအနေကို ကြည့်ပါက ဗိုလ်နော်ဆိုင်းနှင့် ဗိုလ်ဖုံကျားရှင်းတို့က အနီးကပ် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခဲ့ကြပြီး သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်း စစ်မျက်နှာတွင်မူ ဗိုလ်ဇော်မိုင်က ဦးစီးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပန်လုံဒေသတိုက်ပွဲများ၌ ဖုံကျားဖူးနှင့် ဗိုလ်ကျော်ဒင်တို့က ဦးဆောင်၍ စစ်ဆင်ရေးများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်ဘက်မှ နယ်လှည့်စစ်ဗျူဟာ (၁) လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းလေးရင်းနှင့် ရှေ့တန်း[[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် (၇၇) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းငါးရင်းတို့ဖြင့် ပြန်လည်ခုခံခဲ့ကြသည်။ ဗကပတို့သည် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မန်ခါးတိုက်ပွဲကို စတင်ခဲ့ရာ တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ် လှံစွပ်ထိုးတိုက်ပွဲ ရှစ်ကြိမ်အထိ ဖြစ်ပွားသည်အထိ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ဗကပတို့သည် လွယ်မန်ခါးစခန်းနှင့် ရှောင်တီလင်စခန်းတို့ကို လက်နက်ကြီးပစ်ကူများ သုံးစွဲ၍ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကွမ်းလုံခံစစ်ကြောင်း၏ အချက်အချာဖြစ်သော ဟိုက်ကမ်းပါးစခန်းကို ဗကပတို့က အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် အသုတ်လိုက်ခွဲကာ အတင်းဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=မင်းရန်အောင်ပန်းချီကား (သို့မဟုတ်) မော်ဖဒေသပုံရိပ်များ |url=http://mdn.gov.mm/my/mngrnaeaangpnkhiikaa-siumhutt-meaaphdespunripmaa |access-date=2026-05-12 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲရလဒ် == ဟိုက်ကမ်းပါးတောင်ကုန်းသည် ကွမ်းလုံကြိုးတံတားနှင့် အမြောက်တပ်စုတောင်ကုန်းတို့ကို စိုးမိုးထားနိုင်သည့် အဓိကဗျူဟာကုန်းဖြစ်သောကြောင့် ဗကပတို့သည် မရရအောင်တိုက်ခိုက်၍ သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။စစ်တပ်သည် ဟိုက်ကမ်းပါးကို လက်လွှတ်ရပြီးနောက် တပ်မတော်(လေ)၏ အကူအညီများ၊ လက်နက်ကြီးပစ်ကူများအပြင် အမြောက်တပ်ဖွဲ့၏ ၁၀၅ မမ ဟောင်ဝစ်ဇာ လက်နက်ကြီး၏ မီးကျည်များ၊ လေကွဲကျည်များဖြင့် ဟိုက်ကမ်းပါးပြန်လည်ရရှိရေး အင်အားအလွန်အကျွံအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=link |first=Get |last2=Facebook |date=2014-11-20 |title=အောင်တင်ထွန်း - ဟိုက်ကမ်းပါး - ဒဏ္ဍာရီ နဲ့ မြေပြင် |url=https://blog.moemaka.com/2014/11/blog-post_446.html |access-date=2026-05-12 |language=en}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/index.php/amaaakhe-npiuliiyn-kntteaaaaabheaa-ccmeaaaeaangseaacckhnpiiyn-biulkhupkii-thnrii-17|title=အများအခေါ် နပိုလီယန် ကျွန်တော့်အာဘော် စစ်မှော်အောင်သောစစ်ချန်ပီယံ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းရီ|work=မြဝတီနေ့စဉ်|access-date=၁၂ မေ ၂၀၂၆|date=၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၁}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗကပတို့၏ ပင်မထိုးစစ်စစ်ကြောင်း စတင်ဆုတ်ခွာခဲ့ရပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က လွယ်မန်ခါးတောင်ကြောကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားသော ကောင်းကြဲတိုက်ပွဲတွင် ဗကပတို့ အထိနာကာ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးခဲ့ရသဖြင့် ကွမ်းလုံဒေသ စစ်မျက်နှာတစ်ခုလုံးတွင် ဗကပတို့၏ ထိုးစစ် ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် ကွမ်လုံ ရက်(၄၀)တိုက်ပွဲသည် အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။ကွမ်းလုံရက်လေးဆယ်တိုက်ပွဲ သည် ရှေ့ကာ စခန်းငယ်များရှိ လှုပ်ရှားကာကင်းလေးများကို စတင်တိုက်ခိုက်ချိန်မှ ဗကပတို့ လုံးဝဆုတ်ခွာသွားကြချိန်အဆုံးသတ်အချိန်အထိကို သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ရှေ့ကာ စခန်းငယ်များကို တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် တွင် စတင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ကွမ်းလုံစစ်မြေပြင်မှ ဗကပ များ အပြီးတိုင်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ခြင်းသည် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် ဖြစ်သည်။ == အကျအဆုံးများ == [[ဝင်းထိန်|ဦးဝင်းထိန်]]၏ "သံသရာတစ်ကွေ့" စာအုပ်ပါ အချက်အလက်များအရ ကွမ်းလုံရက် ၄၀ တိုက်ပွဲအပါအဝင် ထိုကာလစစ်ပွဲများအတွင်း နှစ်ဖက်ကျဆုံးမှုမှာ အတိအကျသိရန် ခက်ခဲသော်လည်း ထောင်နှင့်သောင်းနှင့်ချီ၍ ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားခဲ့သည်။ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသော တပ်မတော်၏ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း မှတ်တမ်းများတွင်မူ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အတွင်း တပ်မတော်ဘက်မှ အရာရှိ၊ စစ်သည် ၁၄၀၀ ကျော် ကျဆုံးခဲ့ပြီး ဗကပဘက်မှ ၂၇၀၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဗကပ၏ အင်အားမှာလည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အင်အား ၅၀၀ ခန့်ဖြင့် စတင်ခြေကုပ်ယူခဲ့ရာမှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အင်အား ၅၈၀၀ ကျော်အထိ ၁၀ ဆကျော် တိုးတက်လာခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ဗကပသည် ဗျူဟာမြောက်လှသော ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရက်ပေါင်း ၄၀ ကြာ တိုက်ပွဲကြီးကို ဆင်နွှဲခဲ့သလို ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ပန်လုံ၊ မိုင်းယန်းနှင့် မိုင်းလွေဒေသများ၌ ထိုးစစ်များ ဆက်တိုက်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ဗကပအနေဖြင့် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းသာမက ကွမ်းလုံနှင့် ကျိုင်းတုံမြို့ကြီးများကို ရရှိရန် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ဗကပ ပြိုကွဲမှုနှင့်အတူ ကချင်ပြည်နယ်ရှိ [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီဒေသ]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မုန်းကိုး၊ မုန်းယား၊ ဝနယ်၊ ကိုးကန့်နှင့် မိုင်းလားဒေသများကို အခြေပြုသည့် လွတ်မြောက်နယ်မြေများမှာမူ အသီးသီး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-12-31 |title=နှစ်ဆန်း ၁ ရက် တရုတ်ထိုးစစ်နဲ့ အရှေ့မြောက်က တရုတ်နန်းရံများ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c6p894nn29do |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၁]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 62xcdcc1r2pg03o846bhv9bblf2g5fu 0 286538 1047301 1033887 2026-08-08T06:18:45Z Ninjastrikers 22896 [[Qiang (သမိုင်းဝင်လူမျိုးများ)]] စာမျက်နှာကို [[ချန်လူမျိုး (သမိုင်းဝင်လူမျိုးများ)]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 1033887 wikitext text/x-wiki '''ချန်လူမျိုး''' ({{lang-zh|羌}}၊ ပင်ယင်: Qiāng၊ သမိုင်းစာပေများတွင် '''ချီယန်''' သို့မဟုတ် '''ချိအန်''' ဟုလည်း ဖလှယ်ရေးသားသည်) သည် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းအထက်ပိုင်းနှင့် ကန်းစု၊ ဆန်ဟိုင်၊ စိချွမ်းတောင်တန်းဒေသများတွင် ကျောက်ခေတ်နှောင်းကတည်းက အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော အလွန်ရှေးကျသည့် နွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="ThantTun1969">သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၉)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုန်စာပေထုတ်ဝေရေး။ ရန်ကုန်။</ref> မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ၎င်း "ချန်" သို့မဟုတ် "ချိအန်" နွယ်စုကြီးသည် ခေတ်သစ် [[ဗမာလူမျိုး]] အပါအဝင် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြော လူမျိုးများ]]၏ ပင်မဘုံဘိုးဘွားကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref>Luce, G. H. (1985). ''Phases of Pre-Pagán Burma: Languages and History''. Oxford University Press. ISBN 0-19-713554-X.</ref> {{Infobox ethnic group | group = ချန်လူမျိုး (ရှေးဟောင်း) | native_name = 羌 / 𡗦 (Qiāng) | image = Dengzhi ambassador to the Southern Liang court 516-520 CE.jpg | image_caption = တရုတ်ပြည် တောင်ပိုင်းလျန်မင်းဆက် နန်းတော်သို့ ရောက်ရှိလာသော ချန်လူမျိုးခေါင်းဆောင် "တန့်ကျီ" (Dengzhi) ၏ သံတမန်အဖွဲ့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ၆ ရာစု ပန်းချီကားတစ်ချပ်။ | poptime = (ရှေးဟောင်းချန်နွယ်စုအများစုသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဗမာ၊ တိဗက်နှင့် ဟန်တရုတ်များအဖြစ် လမ်းခွဲပျော်ဝင်သွားခဲ့ကြသည်) | regions = တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များ (ကန်းစု၊ ဆန်ဟိုင်၊ ရှန်စီနှင့် စိချွမ်းဒေသ) | languages = ရှေးဦး တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကား၊ ချန်ဘာသာစကားစု ([[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]]) | religions = နတ်ကိုးကွယ်မှု (White Stone Worship)၊ တိုတမ်ဝါဒ | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[တိဗက်လူမျိုး]]၊ [[ဒီ(ငါးပါးသော လူရိုင်းများ)|ဒီလူမျိုး]]၊ ရှေးဦးတရုတ်-တိဗက်နွယ်များ }} ရှေးဟောင်းတရုတ်မှတ်တမ်းများဖြစ်သည့် [[ရှန်မင်းဆက်]] ဆရာတော်ရိုးစာ (Oracle bones) များတွင် ၎င်းတို့ကို တရုတ်ပြည်အနောက်ဘက်တွင် သိုး၊ ဆိတ် ထိန်းကျောင်းကာ လှည့်လည်သွားလာနေထိုင်ကြသည့် နွားနောက်/သိုးထိန်း အနွယ်စုကြီးအဖြစ် စတင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>Pulleyblank, Edwin G. (1983). "The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times". ''The Origins of Chinese Civilization'', University of California Press.</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက စတင်ခဲ့သည့် တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းသားများ၏ စစ်ဘေးဒဏ်နှင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် ဤချန်နွယ်စုကြီးသည် တဖြည်းဖြည်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြရာ အုပ်စုတစ်စုသည် တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် ကျန်ရစ်ပြီး ဟန်တရုတ်များနှင့် ရောနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်။ (၎င်းတို့အနက် အချို့မှာ စိချွမ်းပြည်နယ်တွင် လက်ရှိအချိန်ထိ "ချန်လူမျိုး" ဟူ၍ သီးခြားကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်)။အခြားအုပ်စုကြီးတစ်ခုမှာမူ တောင်ဘက် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ကာ ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] အစရှိသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား မူလမြန်မာမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, 1–72.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == "ချန်" (Qiang) ဟူသော အမည်နာမသည် တရုတ်သမိုင်းတွင် အစောဆုံးမှတ်တမ်းတင်ခံရသည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုအမည်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ရှန်မင်းဆက်]] (Shang Dynasty) ကာလက သုံးစွဲခဲ့သော ဆရာတော်ရိုးစာ (Oracle Bones) ခေါ် လိပ်ခွံ၊ သားရိုးစာများပေါ်တွင် "ချန်" (𡗦) ဟူသော စာလုံးကို အကြိမ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်။<ref>Shelach, Gideon (1999). ''Leadership Strategies, Economic Activity, and Interregional Interaction: Social Complexity in Northeast China''. Springer Science & Business Media. ISBN 978-0-306-46028-9.</ref>ရှေးဟောင်းတရုတ်စာလုံး သင်္ကေတအရ ၎င်းစာလုံးသည် "လူ" (人) နှင့် "သိုး" (羊) ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အဓိပ္ပာယ်မှာ"သိုးထိန်းကျောင်းသူများ"ဟု ရည်ညွှန်းသည်။ထိုခေတ်က ချန်နွယ်စုများသည် တရုတ်ပြည်အနောက်ဘက် ကန်းစုနှင့် ရှန်စီဒေသများတွင် သိုး၊ ဆိတ်နှင့် နွားနောက်များကို ထိန်းကျောင်းကာ လှည့်လည်သွားလာနေထိုင်ကြသည့် နွားနောက်/သိုးထိန်း အနွယ်စုကြီးအဖြစ် တရုတ်အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင် ဒေသခံများနှင့် ကုန်သွယ်ခြင်း၊ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခြင်းများ ရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများက သက်သေပြနေသည်။<ref>Pulleyblank, Edwin G. (1983). "The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times". ''The Origins of Chinese Civilization'', University of California Press.</ref> မနုဿဗေဒ၊ မျိုးဗီဇဗေဒနှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးဟောင်းချန်နွယ်စုကြီး၏ မူလအစသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၆,၀၀၀ ကျော်က တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ် ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သော "ရှေးဦး တရုတ်-တိဗက် မျိုးနွယ်စုကြီး" (Proto-Sino-Tibetan) မှ စတင်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Sagart2019">Sagart, Laurent et al. (2019). "Phylogeny-based dating of Sino-Tibetan language origins and expansion". ''Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)'', 116(21), 10317–10322.</ref> ကျောက်ခေတ်နှောင်း (Neolithic) ယာန်ရှောက်ယဉ်ကျေးမှု (Yangshao Culture) နှင့် မာကျားယောင်ယဉ်ကျေးမှု (Majiayao Culture) တို့ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည့် ထိုမြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း မျိုးနွယ်စုကြီးသည် ကာလကြာမြင့်လာသောအခါ အရပ်မျက်နှာအလိုက် လမ်းခွဲထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Zhang2019">Zhang, Menghan et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic". ''Nature'', 569(7754), 112–115.</ref> မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းလွင်ပြင်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အုပ်စုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံကာ တိုးတက်လာပြီး ခေတ်သစ်ဟန်တရုတ်များ၏ အစဦးဖြစ်သော "ရှေးဦးတရုတ်စကားပြောသူများ" ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်း၊ ကန်းစု (Gansu) နှင့် ချင်းဟိုင် (Qinghai) ဒေသများဖြစ်သော အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့သည့် အုပ်စုသည် အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းကို အခြေခံသည့် "ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာနွယ်စုကြီး" (Proto-Tibeto-Burman) အဖြစ် လမ်းခွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ ဤအနောက်ဘက် မျိုးနွယ်စုကြီးကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က "ချန်" (Qiang) ဟု စုပေါင်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14'', 1–72.</ref> [[ကျိုးမင်းဆက်]] (Zhou) ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် ချန်လူမျိုးများသည် ကျိုးမျိုးနွယ်စုများနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ရှန်မင်းဆက်ကို တိုက်ခိုက်ဖြိုခွဲရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်နန်းတွင်း၌ နေရာရလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ကျိုးမင်းဆက်၏ နာမည်ကျော် ဝန်ကြီးချုပ် စစ်သူကြီး ကုန်းတာ့ကွမ်း (Jiang Ziya) သည် ချန်နွယ်စုမှ ဆင်းသက်လာသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်း [[ချင်မင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]] (Han) ကာလများတွင် ဟန်အင်ပါယာ အနောက်ဘက်သို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာမှုကြောင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် နေထိုင်ကြသော ချန်လူမျိုးများနှင့် ဟန်တရုတ်တို့အကြား နှစ်ပေါင်းရာချီကြာမြင့်သော နယ်စပ်စစ်ပွဲများ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁ ရာစုမှ ၂ ရာစုအတွင်း ဟန်နန်းတွင်း၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် ချန်လူမျိုးများ၏ ကြီးမားသော ပုန်ကန်မှုကြီး ၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုစစ်ပွဲများကြောင့် ချန်နွယ်စုကြီးသည် အရပ်ရပ်သို့ ကွဲလွင့်ကာ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် ဒေသများသို့ ပိုမိုရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ကြရသည်။<ref>Twitchett, Denis and Loewe, Michael (1986). ''The Cambridge History of China: Volume 1, The Ch'in and Han Empires, 221 B.C.–A.D. 220''. Cambridge University Press.</ref> မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်" လေ့လာချက်များအရ ဤကဲ့သို့ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းမှ စစ်ဘေးဒဏ်များနှင့် နယ်မြေလုပွဲများကြောင့် ချန် (ချိအန်) နွယ်စုကြီးသည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း အရှေ့ဘက်စွန်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဆင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969">သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၉)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုန်စာပေထုတ်ဝေရေး။ ရန်ကုန်။</ref> ၎င်းတို့သည် သီးခြားအုပ်စုများအဖြစ် လမ်းခွဲထွက်ခဲ့ကြရာ အချို့မှာ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဝင်ရောက်ကာ [[တိဗက်လူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ အခြားအုပ်စုကြီးတစ်ခုမှာမူ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ခရစ်မတိုင်မီ ရာစုနှစ်များတွင် ၎င်းတို့သည် ယူနန်မှတစ်ဆင့် မြစ်ဖျားခံရာ မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း (အထူးသဖြင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]၊ [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် [[ချင်းတွင်းမြစ်]] ဝှမ်းများအတိုင်း) မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် အုပ်စုလိုက် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဝင်ရောက်လာကြသူများသည် မြန်မာ့သမိုင်းဦးခေတ်တွင် [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]၊ [[ကန်းယံလူမျိုး|ကန်းယံ]]၊ [[သက်လူမျိုး|သက်]] မျိုးနွယ်စုများအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] အစရှိသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား မူလမြန်မာမျိုးနွယ်စုများအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသအလိုက် အခြေစိုက်ကာ ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုတ်မြစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref>Luce, G. H. (1985). ''Phases of Pre-Pagán Burma: Languages and History''. Oxford University Press.</ref> တရုတ်ပြည်မကြီးအတွင်း ကျန်ရစ်ခဲ့သော ချန်လူမျိုးများသည် ခရစ်နှစ် ၄ ရာစု [[၁၆ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ခေတ်]] ရောက်သောအခါ အင်အားပြန်လည်ကြီးမားလာပြီး၊ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းကို စိုးမိုးခဲ့သည့် ငါးမျိုးနွယ် ဘာဘာရီများ (ဝူဟူ - Wuhu) ထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၃၈၄ တွင် ချန်လူမျိုးခေါင်းဆောင် ယောင်ချန် (Yao Chang) သည် "နောက်ပိုင်းချင်နိုင်ငံ" (Later Qin) ကို တည်ထောင်ကာ ပြိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းရာစုနှစ်များတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး လွင်ပြင်ဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချန်လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များနှင့် သွေးနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ခံခဲ့ရသဖြင့် သီးခြားလူမျိုးစုအဖြစ်မှ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်ပြည်မကြီး ဗဟိုသို့မသွားဘဲ စိချွမ်းပြည်နယ် (Sichuan) ၏ အနောက်မြောက်ဘက် မင်းကျန်းမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် သီးခြားခွဲပုန်းကာ မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့များကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည့် အုပ်စုငယ်မှာမူ ယနေ့တိုင် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု လူနည်းစု မျိုးနွယ်စုတစ်ခုဖြစ်သော "ခေတ်သစ် ချန်လူမျိုး" (Qiang people) အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref name="Bradley1997" /> == ကိုးကား == {{Reflist}} <references /> pg6khbkygihn02nywmb5f1d3dxmteqt 0 286679 1047084 1045875 2026-08-07T16:05:03Z ~2026-43489-00 146642 /* */ 1047084 wikitext text/x-wiki '''[[ပြည်တော်သာကျွန်းတိုက်ပွဲ]]''' သည် ပုဂံခေတ် (၁၁) ရာစု အေဒီ ၁၀၈၃-၁၀၈၄ ခန့်က ပုဂံဘုရင် စောလူးမင်း နှင့် နန်းတွင်းသူပုန် ငရမန်ကန်းတို့အကြား မကွေးမြို့အနီး ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းရှိ ပြည်တော်သာကျွန်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သမိုင်းဝင် စစ်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုဂံဘုရင် စောလူးမင်း ၏ ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ငရမန်ကန်း က အောက်မြန်မာပြည်တွင် ပုန်ကန်ကာ စောလူးမင်းကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ကျန်စစ်သား သည် စောလူးမင်းအား ကယ်ထုတ်ရန် ငရမန်ကန်း၏ ပြည်တော်သာကျွန်း စခန်းသို့ ခိုးဝင်ခဲ့သော်လည်း စောလူးမင်းက ကျန်စစ်သားကို အထင်လွဲကာ အော်ဟစ်တိုင်တောသဖြင့် ကျန်စစ်သား စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။ကျန်စစ်သား ထွက်သွားပြီးနောက် ငရမန်ကန်း သည် စစ်ပရိယာယ်များကို အသုံးပြုကာ ပုဂံတပ်များကို လှည့်ဖျားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဆင်ရုပ်၊ မြင်းရုပ်များကို ချထားပြီး လရောင်ဝိုးတဝါးတွင် အလစ်အငိုက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ပုဂံတပ်ကို အနိုင်ယူခဲ့ပြီး စောလူးမင်းကို အမိဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ငရမန်ကန်း သည် စောလူးမင်းကို ကွပ်မျက်ခဲ့ပြီးနောက် ပုဂံထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ကျန်စစ်သား က ပြန်လည် ချေမှုန်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ငရမန်ကန်းလည်း မြှားသင့်၍ သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] qntvslqrgn3rwpmsn111gwn22sfrho6 1047095 1047084 2026-08-07T16:21:16Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-43489-00|~2026-43489-00]] ([[User talk:~2026-43489-00|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1047084|1047084]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1047095 wikitext text/x-wiki '''[[ပြည်တော်သာကျွန်းတိုက်ပွဲ]]''' သည် ပုဂံခေတ် (၁၁) ရာစု အေဒီ ၁၀၈၃-၁၀၈၄ ခန့်က ပုဂံဘုရင် စောလူးမင်း နှင့် နန်းတွင်းသူပုန် ငရမန်ကန်းတို့အကြား မကွေးမြို့အနီး ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းရှိ ပြည်တော်သာကျွန်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သမိုင်းဝင် စစ်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုဂံဘုရင် စောလူးမင်း ၏ ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ငရမန်ကန်း က အောက်မြန်မာပြည်တွင် ပုန်ကန်ကာ စောလူးမင်းကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ကျန်စစ်သား သည် စောလူးမင်းအား ကယ်ထုတ်ရန် ငရမန်ကန်း၏ ပြည်တော်သာကျွန်း စခန်းသို့ ခိုးဝင်ခဲ့သော်လည်း စောလူးမင်းက ကျန်စစ်သားကို အထင်လွဲကာ အော်ဟစ်တိုင်တောသဖြင့် ကျန်စစ်သား စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။ကျန်စစ်သား ထွက်သွားပြီးနောက် ငရမန်ကန်း သည် စစ်ပရိယာယ်များကို အသုံးပြုကာ ပုဂံတပ်များကို လှည့်ဖျားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဆင်ရုပ်၊ မြင်းရုပ်များကို ချထားပြီး လရောင်ဝိုးတဝါးတွင် အလစ်အငိုက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ပုဂံတပ်ကို အနိုင်ယူခဲ့ပြီး စောလူးမင်းကို အမိဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |last=Whetton |first=D. R. |date=1988-06 |title=Mathematics in action, by the Mathematics in Action Group. 1987. (Blackie and Chambers) - Pupils book 3A ISBN 0216919150 £5·25 - Pupils book 3B ISBN 0216919193 £5·75 - Teachers book 3A ISBN 0216919169 £1·95 - Teachers book 3B ISBN 0216919207 £1·95 - Answer book 3A ISBN 0216919177 £3·50 - Answer book 3B ISBN 0216919215 £3·50 - Assessment 3A ISBN 0216919185 ££25 - Assessment 3B ISBN 0216919223 £25 |url=https://doi.org/10.2307/3618944 |journal=The Mathematical Gazette |volume=72 |issue=460 |pages=142–142 |doi=10.2307/3618944 |issn=0025-5572}}</ref> ယင်းနောက် ငရမန်ကန်း သည် စောလူးမင်းကို ကွပ်မျက်ခဲ့ပြီးနောက် ပုဂံထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ကျန်စစ်သား က ပြန်လည် ချေမှုန်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ငရမန်ကန်းလည်း မြှားသင့်၍ သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite book |date=2012 |title=Publishers' International ISBN Directory 2013 |url=https://doi.org/10.1515/9783110278026 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-027802-6 |editor-last=International ISBN Agency}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] apafb0itjrbtaka4djjywe1q5sdkg6i 0 287272 1047040 1035958 2026-08-07T15:06:45Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဗန်းစကား]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047040 wikitext text/x-wiki '''မိုးကျရွှေကိုယ်''' သည် မြန်မာဗန်းစကား ဖြစ်သည်။<ref name="hlathamein">{{cite book |title= ဘန်းစကား |author= လှသမိန် |publisher= |location= |date= |pages= }}</ref> ==အသုံးပြုပုံ== "ယခုမှ ရုတ်တရက် ပေါ်ထွက်လာသောသူ" (သို့မဟုတ်) "ပြိုင်ဘက်ကင်းအောင် ထူးကဲသာလွန်သူ" ဟူသည့် အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် သုံးနှုန်းကြသည်။<ref name="hlathamein"/> ==ရှင်းလင်းချက်== လူတစ်ဦးတစ်ယောက်သည် မိမိအရပ်ဒေသမဟုတ်သည့် အခြားတစ်နေရာသို့ ရောက်ရှိသွားပါက ထိုဒေသရှိ လူများကို ထိုအရပ်တစ်ပါးမှသူ၏ ဇစ်မြစ်ဇာတိကို မသိရှိရသောကြောင့် မိုးကျရွှေကိုယ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့အပြင် "ပျံကျ" ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်သေးသည်။<ref name="hlathamein"/> ထို့အပြင် သာမန်လူအချင်းချင်းထက်သာလွန်သောသူဟူသည့် အဓိပ္ပါယ်ဖြင့်လည်း သုံးကြသည်။<ref name="hlathamein"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗန်းစကား]] qirjtqw0zpek9y95t7fxn2ifh3at7cu 0 288396 1047013 1045351 2026-08-07T13:28:10Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047013 wikitext text/x-wiki == ဒေါ်လှကလေးစိန် ( အငြိမ့်မင်းသမီး ) == <table class="infobox" style="width: 28em; border-collapse: collapse; background-color: #f9fbfd; border: 1px solid #d0d7de; border-radius: 8px; font-size: 90%; font-family: sans-serif; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0, 0, 0, 0.05); overflow: hidden; text-align: left;"> <!-- ခေါင်းစဉ်အပိုင်း --> <thead> <tr> <th colspan="2" style="background: linear-gradient(135deg, #1e3a8a, #3b82f6); color: #ffffff; text-align: center; padding: 14px; font-size: 125%; font-weight: bold; letter-spacing: 0.5px;"> ဒေါ်လှကလေးစိန် </th> </tr> </thead> <tbody> <!-- အချက်အလက်များ --> <tr style="border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> <th style="background-color: #eff6ff; color: #1e3a8a; padding: 10px 12px; width: 35%; font-weight: 600;">ငယ်နာမည်</th> <td style="padding: 10px 12px; color: #334155;">ဒေါ်လှကြီး</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> <th style="background-color: #eff6ff; color: #1e3a8a; padding: 10px 12px; font-weight: 600;">အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း</th> <td style="padding: 10px 12px; color: #334155;">အဆိုတော်၊ အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ပညာပေး</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> <th style="background-color: #eff6ff; color: #1e3a8a; padding: 10px 12px; font-weight: 600;">ထင်ရှားသော ဘွဲ့</th> <td style="padding: 10px 12px; color: #1d4ed8; font-weight: 500;">ဂီတမယ်</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e2e8f0;"> <th style="background-color: #eff6ff; color: #1e3a8a; padding: 10px 12px; font-weight: 600; vertical-align: top;">ကျော်ကြားသော သီချင်းများ</th> <td style="padding: 10px 12px; color: #334155;"> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.5;"> <li>မောင်မောင်ဆိုလေ ထီးရိုးရှည်</li> <li>အပျိုကြီးသက်တော်ရှည်</li> <li>ဦးထင်ပေါ်</li> <li>သာသနာပိုင်သွားလျောက်ချေ</li> <li>ရဲစိတ်ရဲမာန်</li> <li>တမန်တော်</li> </ul> </td> </tr> <tr> <th style="background-color: #eff6ff; color: #1e3a8a; padding: 10px 12px; font-weight: 600;">လုပ်ငန်းနယ်ပယ်</th> <td style="padding: 10px 12px; color: #334155;">အနုပညာ၊ ပညာရေး (မန္တလေးပန်တျာ)</td> </tr> </tbody> </table> ဒေါ်လှကလေးစိန် (ငယ်နာမည်: ဒေါ်လှကြီး) သည် မြန်မာ့ရိုးရာ အငြိမ့်လောကနှင့် မဟာဂီတလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ထိပ်တန်းအနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အက၊ အဆို နှစ်ဘက်လုံးတွင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်သူဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် မဟာဂီတသီချင်းများကို ပိုင်နိုင်စွာ သီဆိုနိုင်မှုကြောင့် 'ဂီတမယ်' ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာခရီး == ဒေါ်လှကလေးစိန်သည် ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာကို ဝါသနာပါခဲ့ပြီး အသက် ၉ နှစ်အရွယ်မှစတင်ကာ အငြိမ့်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ရှည်လျားခဲ့သည်။ ပညာသင်ယူမှု: ဖခင်ဖြစ်သူ ဘာဂျာဆရာ ဆရာခန့်၏ အားပေးမှုဖြင့် ငယ်စဉ်ကပင် ဆရာဘကြီး၊ စိန်ဗေဒါ ဦးမောင်ကလေး၊ စန္ဒရား ဆရာမောင်၊ ပတ္တလား ဆရာဘကလေး၊ ရုပ်သေးဆရာ ဦးထွန်းအိုင်၊ ဆရာထူး၊ ဒေါ်စောမြဧကြည်နှင့် ဒေါ်အောင်ကြည်တို့ထံတွင် အဆို၊ အက ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ကြားခဲ့သည်။ == အနုပညာသက်တမ်း == အသက် ၉ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသမီး ဥက္ကလာဧကြည်ထံ၌ အကသင်ရင်း ရှေ့ထွက်မင်းသမီးအဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။ ဦးချစ်ဖွယ်၊ ဒေါ်စိန်သုံတို့၏ စန္ဒရားအငြိမ့်ကြီးတွင် ပွဲဦးထွက် ကပြခဲ့သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်တည်ထောင်သော အငြိမ့်၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူမနှင့်အတူ ညီမဖြစ်သူ မတင်ရွှေက မင်းသမီးအဖြစ် တွဲဖက်ကပြလေ့ရှိသည်။ ထင်ရှားမှု: မြန်မာ့အငြိမ့်မိခင်ကြီး လေဘာတီမမြရင်နှင့်လည်း အငြိမ့်တွဲ၍ ကပြခဲ့ဖူးသည်။ == ဓာတ်ပြားနှင့် ဂီတလောက == ဒေါ်လှကလေးစိန်သည် အကကောင်းရုံသာမက ဓာတ်ပြားလောက၌လည်း အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူမသီဆိုခဲ့သော သီချင်းများအနက် ထင်ရှားသည့်သီချင်းအချို့မှာ - မောင်မောင်ဆိုလေ ထီးရိုးရှည် အပျိုကြီးသက်တော်ရှည် ဦးထင်ပေါ် သာသနာပိုင်သွားလျောက်ချေ ရဲစိတ်ရဲမာန် တမန်တော် == နောက်ပိုင်းကာလနှင့် အမွေအနှစ် == အနုပညာလောကမှ အနားယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် မိန်းကလေးအဆိုနည်းပြအဖြစ် ဒေါ်ဩဘာသောင်း (အကနည်းပြ) နှင့်အတူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == စီးပွားရေး == ဒေါ်လှကလေးစိန်၏ အမည်ဖြင့် နာမည်ကြီးသည့် မန္တလေးထိုးမုန့်လုပ်ငန်းကို ညီမများက လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွင်လည်း လှကလေးစိန်ထိုးမုန့် မှာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]] dg9q30cd18m1vixmmmx9z397jjr9z9z 0 288397 1047148 1044820 2026-08-07T16:42:40Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047148 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Zoeပန်တျာတင်တင်မြင့် | image = | caption = ဂန္ထဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး Zoeပန်တျာတင်တင်မြင့် | birth_name = Zoeတင်တင်မြင့် | birth_date = ၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ | birth_place = ခလောက်ချိုင်ရွာ၊ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်း၊ [[Zoeမြို့]] | death_date = {{Death date and age|၂၀၂၁|၈|၆|၁၉၄၆|၉|၇}} | death_place = | occupation = သဘင်အနုပညာရှင်<br/> <small>(ZOE)</small><br/> သီချင်းအဆိုတော် | years_active = | spouse = ပန်တျာZoeကြည်လင် <br/>(၁၉၆၂–၁၉၇၄) | children = ၅ ဦး | relatives = | awards = }} '''ပန်တျာ ZOEတင်တင်မြင့်''' (၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ – ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်လည်းကောင်း ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော သဘင်အနုပညာရှင်နှင့် တေးသီချင်းအဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် "ပြည်သူ့မုန်တိုင်း" ပြဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ရုံပြည့်ရုံလျှံ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး သဘင်လောကတွင် "ဂန္ထဝင် အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီး" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2021-08-11 |title=ဂန္ထဝင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ပန်တျာတင်တင်မြင့်ရဲ့ ဘဝဇာတ်ကြောင်း |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2021/08/11/245065.html |access-date=2026-07-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == zoeပန်တျာတင်တင်မြင့် ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ခလောက်ချိုင်ရွာ တွင် အဖ zoeဦးသိုက်၊ အမိ ဒေါ်zoeကြည်ညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၆ ဦးအနက် စတုတ္ထမြောက် zoeသမီးဖြစ်သည်။ မိသားစုတွင် အနုပညာမျိုးရိုး မရှိခဲ့ဘဲ ငယ်စဉ် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်ကတည်းက အနုပညာကို အလွန်ဝါသနာကြီးခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် မိဘများမသိအောင် ခိုးဝှက်၍ အနုပညာပညာရပ်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ကျောင်းမှန်မှန်မတက်ဘဲ ကျောင်းလွယ်အိတ်ကို မုန့်ဆိုင်တွင်အပ်ကာ ပလုတ်တုတ်တီးဝိုင်းနှင့် အလှူခံရာနောက်သို့ လိုက်လံကပြခဲ့ဖူးသည် zoe။ ပြင်ပကျောင်းပညာရေးကို ဒုတိယတန်းအထိသာ သင်ကြားခဲ့ဖူးသည်။အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ဦးဆရာဖြစ်သူ စာရေးဆရာ ဦးzoeသိန်းဆွေလေး၏ ကူညီမှုဖြင့် ထိုခေတ်က အနည်းဆုံး လေးတန်းအောင်မှ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် ပန်တျာ zoeကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ပန်တျာကျောင်းတွင် ၃ နှစ်ကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အဆင့် “ZOE" ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ဆုတံဆိပ်များ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ == ဇာတ်မင်းသမီးဘဝ == ပန်တျာကျောင်းဆင်းပြီးနောက် ပန်တျာဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ကာ အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လောက၏ ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ယိမ်းသမခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကပြခဲ့ရပြီး ခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် အောင်သန်းတင်၊ ခင်ခင်ညွန့်၊ ခင်အုန်းမြင့်လေး၊ မနယ်လီမြိုင် စသည့် ဝါရင့်အနုပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်ကပြခွင့်ရခဲ့သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာသေးငယ်ပြီး အသက်ငယ်ဆုံးဖြစ်သဖြင့် နှစ်ပါးသွားအခန်းများတွင် နောက်ဆုံးမှသာ ကပြခွင့်ရလေ့ရှိသည်။နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားကြီး [[ပန်တျာကြည်လင်]] နှင့် တွဲဖက်ညီစွာ နှစ်ပါးခွင်ဇာတ်များ၊ ပြဇာတ်များကို ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ တွဲဖက်ကပြခဲ့သည့် ရသာစုံလင် “နှစ်ပါးခွင်” နှင့် “မြစိမ်းရှင် သိုက်သမိုင်း” ဇာတ်ထုပ်တို့မှာ လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် သီဆိုခဲ့သည့် “တောသူအချစ်” သီချင်းသည်လည်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ == အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှု == ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်စိုး တည်ထောင်သည့် “ပြည်သူ့မုန်တိုင်း” ပဒေသာအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ ပြဇာတ်မင်းသား လူငယ်ကြည်ခိုင်၊ မင်းသားသန့်ဇင်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ “မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့” အဖြစ် အမြို့မြို့အနယ်နယ်တွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာ တစ်နှစ်လျှင် ပွဲချီ ၃၄၀ အထိ ရုံပြည့်ရုံလျှံ အားပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းသမီးဦးဆောင်သည့် အငြိမ့်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ပန်တျာတင်တင်မြင့် တစ်ဦးတည်းသာ ထူးခြားစွာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပရိသတ်ကို ငိုအောင်၊ ရယ်အောင်၊ ပျော်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည့် သဘာဝမင်းသမီးကြီးအဖြစ် လူရွှင်တော်ကြီး ထင်ပေါ်အပါအဝင် သဘင်မျိုးဆက်များ၏ လေးစားမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ == ထင်ရှားသော တေးသီချင်းများ == ပန်တျာတင်တင်မြင့်သည် ဓာတ်ပြားခေတ်မှ ကက်ဆက်ခေတ်အထိ အငြိမ့်သီချင်း၊ အော်ပရာနှင့် တေးသီချင်းပေါင်းများစွာကို သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသော သီချင်းအချို့မှာ တောသူအချစ်၊ အာရောဂျံ ပရမံလာဘံ၊ ပါးမှာနံ့သာ ခါးမှာပဝါ၊ မဟူရာည၊ ယသော်ဓရာအလွမ်း၊ စိန်စီသောတေး၊ ဘဝတဆစ်ချိုး၊ အချစ်နာကျသော ရောဂါ၊ သဘင်သည် အနုပညာ နှင့် ကျမ မိန်းမသား တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင် နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ အသက် ၂၈ နှစ် (၁၉၇၄ ခုနှစ်ခန့်) တွင် အိမ်ထောင်ကွဲခဲ့သည်။သူသည် မျိုးရိုးမရှိဘဲ ခက်ခဲစွာ သင်ယူခဲ့ရသည့် အနုပညာအမွေကို နောက်မျိုးဆက်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ မင်းသား မျိုးကို၊ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီး စောမြတ်မိုး၊ မြေးဖြစ်သူ မင်းသား သွေးသစ် နှင့် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း မြေးမလေး ဆုလတ်ဝေတို့အထိ အနုပညာမျိုးဆက် သုံးဆက်တိုင်တိုင် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အသက် ၃၈ နှစ်အရွယ်တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ (အသည်းတွင် ပြည်တည်သည့်ရောဂါ) ကြောင့် အနုပညာလောကမှ ခေတ္တအနားယူခဲ့ရပြီး မကွေးဆေးရုံတွင် ၃ လကြာ ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။ဆေးရုံဆင်းပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွှေပေါ်ကျွန်း သာသနာမြေ တွင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သာသနာပြုစဉ်ကာလအတွင်း ဘုရားစေတီပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော်ကို ထီးတော်တင်လှူပူဇော်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘုရားပွဲများတွင်လည်း အနုပညာဖြင့် ကုသိုလ်ဖြစ် သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူ၏ နောက်ဆုံးဆန္ဒမှာ စေတီပေါင်း ၁,၅၀၀ ပြည့်အောင် ထီးတင်ရန်နှင့် "အရိမေတ္တယျအကြိုစေတီတော်" ကို အပြီးသတ်တည်ထားကိုးကွယ်ရန် ဖြစ်သော်လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပြည့်မြောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကွယ်လွန်ခါနီး ၂ နှစ်ခန့်အလိုတွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ဝေဒနာကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသမှု ခံယူရင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့၊ မနက် ၁ နာရီ ၁၂ မိနစ်အချိန်ခန့် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၄ ဦး၊ မြေး ၁၁ ဦးနှင့် မြစ် ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း စာပေ၊ ရုပ်ရှင်၊ သဘင်၊ ဂီတ စသည့် နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ကြွေလွင့်ခဲ့ကြသည့် အနုပညာကြယ်ပွင့်များ |url=https://news-eleven.com/article/223138 |access-date=2026-07-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၆|၂၀၂၁}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] iqm52xzzhjhefe0vnltbp2rqemdv6dv 0 288502 1047057 1041921 2026-08-07T15:25:23Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047057 wikitext text/x-wiki == ယုဝတီ == {{Infobox person | name = ဒေါ်ယုဝတီ | image = | caption = | birth_name = မရီလေး | birth_place = ဟင်္သာရွာ၊ သာဝတ္တီမြို့၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး | spouse = ဦးစံနီ (လူရွှင်တော်) | known_for = ၁၉၉၅ ခုနှစ် မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ ဆုတံဆိပ်ရရှိခြင်း }} ဒေါ်ယုဝတီ သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၊ အထူးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော မြန်မာ့အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲတွင် ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာမျိုးစေ့ == ဒေါ်ယုဝတီကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ သာဝတ္တီမြို့၊ ဟင်္သာရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်အရင်းမှာ မရီလေး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း မောင်နှမ (၇) ဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အခြားမောင်နှမများမှာ အနုပညာဝါသနာ မပါကြသော်လည်း မရီလေးတစ်ဦးတည်းသာ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဗီဇ ထုံမွှန်းခဲ့ပြီး မိခင်ရွာ၌ပင် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကပြခဲ့သည့် အနုပညာအမည်မှာ ရွှေမန်းရီ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလောကသို့ ရောက်ရှိခြင်းနှင့် ဆရာသမားများ == ဒေါ်ယုဝတီအား အနုပညာပညာရပ်များ သင်ကြားပြသပေးခဲ့သည့် ငယ်ဆရာများမှာ ဒေါ်လှလှရီ၊ တိုင်းချစ်တင်၊ မြနန်းကြည်နှင့် မျိုးချစ်သောင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မန္တလေးမြို့မှ ပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဦးအောင်စိန်၊ ဒေါ်အဝေရာကြည်နှင့် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးမြတ်သာတို့က အငြိမ့်ကပြရန် ဟင်္သာသို့ လာရောက်ခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ လာရောက်ခေါ်ဆိုစဉ်က အနုပညာဝါသနာပါသော ဒေါ်ယုဝတီက လိုက်ပါလိုသော်လည်း မိခင်နှင့် အစ်ကိုဖြစ်သူများက ခွင့်မပြုလိုသဖြင့် အခက်အခဲအချို့ ရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မန္တလေးမြို့သို့ လိုက်ပါခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် အကပညာကို မန္တလေးပြုံးချို ထံတွင် လေ့လာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ ဆို၊ ငို၊ ပြော ပညာရပ်များကိုမူ ခေတ္တရာဥဩကြည်၊ မွတ်တားမလေးခင်နှင်းရီနှင့် ရန်ကုန်နှင်းဆီ တို့ထံတွင် ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် ဦးမြတ်သာနှင့် ဒေါ်ခင်ညွန့် တို့ တည်ထောင်သော အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့ပြီး မန္တလေး၌ အငြိမ့်စတင်ကပြစဉ်က စဘော်ငွေ သုံးထောင်ကျပ်သာ ရရှိခဲ့သည်။ == "ယုဝတီ" အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ == မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ပုဂံတိုက်မှ ဆရာတော်တစ်ပါးက သူမ၏ အငြိမ့်မင်းသမီးအမည်ကို "ယုဝတီ" ဟု ပေးခဲ့သည်။ စတင်အမည်ပေးခါစတွင် ဒေါ်ယုဝတီကိုယ်တိုင်က ထိုအမည်ကို တစ်လုံးတည်းဖြစ်၍ မနှစ်သက်ခဲ့သော်လည်း၊ ဆရာတော်က "ယုဝတီ" ဆိုသည်မှာ ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး မြန်မာလို "ကောင်းသော သမီးပျို" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်း ရှင်းလင်းမိန့်ကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသည့် အခမ်းအနားတွင် ဒေါ်ယုဝတီကိုယ်တိုင် ဧယဉ်ကျူး၍ ပူဇော်ခဲ့ရသည်။ == မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲနှင့် အောင်မြင်မှု == ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ သို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲမဝင်မီ (၃) လခန့် ဇာတ်တိုက် တီးလုံးတိုက်ခဲ့ရပြီး ပင်ပန်းခက်ခဲမှုများကြောင့် ငိုကြွေးခဲ့ရသည်အထိ ကြိုးစားခဲ့ရသည်။ ထိုပြိုင်ပွဲတွင် အကယ်ဒမီ စိန်မွတ်တား၏ ကူညီပံ့ပိုးမှု၊ ကျေးဇူးတရားများစွာ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် အဆိုပါ မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲတွင် ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝ == ဒေါ်ယုဝတီသည် လူရွှင်တော် ဦးစံနီနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် လူရွှင်တော်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းမှာ အနုပညာပွဲများ အတူတူကပြရလိမ့်မည်ဟု တွေးတောမျှော်လင့်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ အမှန်တကယ်လည်း အားလပ်ရက်မရှိရအောင်ပင် ပွဲများဆက်တိုက် ကပြခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် ဂန္ထဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး ပင် ဖြစ်တော့သည်။ == ကိုးကား == "မြန်မာ့အငြိမ့်သဘင်အင်တာဗြူး (၂၀၂၂)"၊ ယူကျု (YouTube) ဗီဒီယို အင်တာဗြူးအစီအစဉ်။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] t9p9yjpaulm1icmj63le9ezkg8wl62q 0 288519 1047067 1041920 2026-08-07T15:43:24Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047067 wikitext text/x-wiki == မျိုးချစ်သန်း ( အငြိမ့်မင်းသမီး ) == == အနုပညာမှတ်တမ်း == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း၏ အနုပညာမှတ်တမ်းအကျဉ်း |- ! အချက်အလက် !! အသေးစိတ် |- |- | '''ဇာတိ''' || ဟင်္သာတမြို့ |- | '''အနုပညာနယ်ပယ်''' || သဘင် (အငြိမ့်မင်းသမီး) |- | '''ထင်ရှားသည့်အမည်''' || သန်းသုံးသန်း (အငြိမ့်မင်းသမီး ၃ လက်အနက် ၁ ဦး) |- | '''အငြိမ့်အဖွဲ့များ''' || ဦးလှစိန်အငြိမ့်၊ ကိုတိုင်းကျော်အငြိမ့်၊ မန္တလေးသက်ကြီးအငြိမ့် |- | '''ထင်ရှားသောတေးသီချင်းများ''' || "သကျသီဟဘုရား"၊ "မဟာမြတ်မုနိ"၊ "အနန္တောအနန္တငါးပါး"၊ "တောင်ဇမ္ဗူပိုင်" |- | '''ထူးခြားချက်''' || ပရိသတ်အကြိုက်ကို ထိန်းကျောင်းနိုင်သည့် "ဝါနှင့်သမ္ဘာ" ပြည့်ဝခြင်း |} === ထင်ရှားသည့် တေးသီချင်းများ === {{Columns-list|colwidth=20em| * သကျသီဟဘုရား * မဟာမြတ်မုနိ * အနန္တောအနန္တငါးပါး * တောင်ဇမ္ဗူပိုင် }} မျိုးချစ်သန်းသည် မန္တလေး၏ တံခွန်စိုက် နာမည်ကျော် အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော "သန်းသုံးသန်း" ဟု သတ်မှတ်ခံရသည့် မင်းသမီးသုံးလက် ထဲမှ တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဟင်္သာတဇာတိ ဖြစ်ပြီး ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ဦးလှစိန်အငြိမ့်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် ကိုတိုင်းကျော်အငြိမ့်စသည်တို့၌ ဆက်လက် ကပြခဲ့သည်။ သူမ၏ ထူးခြားချက်များနှင့် အနုပညာမှတ်တမ်းတချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် == အမည်တွင်ခြင်း == ပွဲဦးထွက်ကပြသည့်နှစ်မှာပင် ပရိသတ်အားပေးမှုနှင့် အရည်အချင်းကြောင့် ဦးလှစိန်အငြိမ့် မှ မျိုးချစ်သန်းအငြိမ့် ဟု အမည်ပြောင်းလဲသည်အထိ အောင်မြင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။သရုပ်နှင့် အဆို - အလှအပနှင့် ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်တွင် ထင်ရှားလှပပြီး သီချင်းမျိုးစုံကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ သီဆိုကပြနိုင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။သက်ကြီးအငြိမ့် - မန္တလေးတွင် (၁၅) နှစ်ကျော်ကြာ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ပြီးနောက် ဟင်္သာတမြို့သို့ ပြန်လည်အခြေချ၍ အနားယူခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ပန်းချီလေးဝင်း စီစဉ်သည့် "မန္တလေးသက်ကြီးအငြိမ့်" အခွေတွင်လည်း ပါဝင်ကပြခဲ့သေးသည်။ ဤသက်ကြီးအငြိမ့်ခွေများကို ဖြူနီဝါပြာတေးသံသာများ ကဲ့သို့သော ဘလော့ဂ်များတွင် ရှာဖွေနားဆင်နိုင်သည်။ == မန္တလေး လူရွင်တော်ကြီး ဦးချစ်စရာ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း အကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ == "ဝါနဲ့သမ္ဘာ" စာပေဟောပြောပွဲတပွဲမှာ ဆရာမဂျူးနဲ့ဆုံတော့ ကျွန်တော့်ကို "ဆရာ့စာတွေကို ကျွန်မ များများမဖတ်ဖူးပါဘူးတဲ့။ (ကျွန်တော်ကလည်း များများရေးတဲ့သူ မဟုတ်ပါဘူး)တစ်ပုဒ်တော့ ဖတ်ဖူးပါတယ်။"ဝါနဲ့သမ္ဘာ"ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးပါ" တဲ့။ "အဲဒီဆောင်းပါးလဲ ဖတ်ပြီးရော အဲဒီမင်းသမီးကြီးကို လေးစားမိသလို လက်ရည်တစ်ပြင်တည်းသီချင်းကိုလဲ အတော်ကြိုက်မိသွားတယ်"လို့ ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ အခု ဒီစာရေးနေချိန်မှာတော့ အဲဒီမင်းသမီးကြီးလဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရှာပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော့်ရင်ထဲမှာတော့ အဲဒီမင်းသမီးကြီးရဲ့ နယ်ကြမ်းတစ်ခုက ခပ်ကြမ်းကြမ်းပရိသတ်တွေကို ငြိမ်ကျသွားအောင် သမ္ဘာနဲ့ထိန်းသွားနိုင်တဲ့ သူ့အတတ်ပညာဟာ ခုချိန်ထိ စွဲထင်ကျန်ရစ်နေတုံးပါပဲ။ အဲဒီမင်းသမီးကြီးနာမည်က "ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း" ...တဲ့။ ကျွန်တော်တို့သဘင်လောကမှာ ပညာချင်းတူရင် ဝါရင့်သူက သာတယ်။ ဝါချင်းတူရင် သမ္ဘာရင့်သူက သာတယ်လို့ အဆိုရှိပါတယ်။ ဝါ ဆိုတာ လုပ်သက်ကိုခေါ်တာဖြစ်ပြီး သမ္ဘာကတော့ လုပ်သက်အပေါ်ကရလာတဲ့ အတွေ့အကြုံကို လိမ္မာစွာအသုံးချတတ်ခြင်းကို ခေါ်ပါတယ်။ မျိုးချစ်သန်းက မန္တလေးတံခွန်စိုက်မင်းသမီးတယောက်ပါ။ အရွယ်ကောင်းစဉ်က ဦးလှစိန်အငြိမ့်မှာ ခေါင်းဆောင်က,ပါတယ်။ အဲဒီခေတ်က မန္တလေးအငြိမ့်တွေဟာ အငြိမ့်ထောင်ဆရာတွေရဲ့နာမည်နဲ့ တည်ထောင်ကြတာပါ။ ဦးဩဘာအငြိမ့်၊ အောင်စိန်လေးအငြိမ့်၊ စန္ဒယားဘသိန်းအငြိမ့် စသည်ဖြင့်ပေါ့။ (နှစ်တိုင်း လေနဲ့ထောင်ပြီး တစ်နှစ်မှအကောင်အထည်ပေါ်မသွားတဲ့ အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်လဲရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။ ကိုဒီပါရဲ့ ချန်ပီယံအငြိမ့်လေ)။ စပြီး က,တဲ့နှစ်မှာပဲ ဦးလှစိန်အငြိမ့်ကနေ မျိုးချစ်သန်းအငြိမ့် ဖြစ်သွားပါရော။ စန်းကောင်း၊ အရည်အချင်းကောင်းကိုး။ ပွဲချီကလည်း ရသလား မမေးနဲ့။ လာတဲ့ပွဲတိုင်းက မျိုးချစ်သန်းနာမည်နဲ့ချည်းပဲတဲ့။ လူရွှင်တော် ဦးလိမ္မော်ကတော့ "ကိုလှစိန် ဟင်္သာတက မဒီ(မင်းသမီး) အခေါ်ကောင်းလိုက်တာ ခြင်း(ပုဆိုး)ကနေ ဒိုင်း(ထဘီ)အငြိမ့် ဖြစ်သွားတာပဲ"လို့ ပြောဖူးပါတယ်။ မျိုးချစ်သန်းက ဟင်္သာတဇာတိကိုး။ ဖြီးလိမ်းလိုက်ရင် အလှအပရော ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်ရောက တကယ့်ဒေါ်ကြည်ကြည်ဋ္ဌေးပဲ။ သီချင်းပေါင်းစုံကလဲ ရသလားမမေးနဲ့။ ဦးလှစိန်ပြီးတော့ ကိုတိုင်းကျော်အငြိမ့်မှာ ကတယ်။ မန္တလေးမှာ ဆယ့်ငါးနှစ်ကျော် ကပြီး ဟင်္သာတကိုပြန်သွားပြီး နားနေပါတယ်။ "ငဗျိုင်းကျန်းမာရေးကလဲ မကောင်းဘူးလေ"တဲ့။ ကျွန်တော်တို့လူရွှင်တော်လောက(တနိုင်ငံလုံး)မှာ ဗျိုင်းသုံးဗျိုင်း ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ဟင်္သာတဗျိုင်း၊ ဝါးခယ်မဗျိုင်းနဲ့ မင်းလှဗျိုင်းတို့ပါ။ နာမည်အပြည့်အစုံက ကိုရွှေဗျိုင်းချည့်ပါ။ ကျွန်တော့်ကို ပဋ္ဌမဆုံးပညာသင်ပေးခဲ့တာ(ကလေးဘဝက)ဝါးခယ်မဗျိုင်းပါ။ လူပြက်လားမြောက်လာတော့ သားအဖလို တသက်လုံးနေသွားခဲ့တာ မင်းလှဗျိုင်းပါ (ကြည်ခိုင်ရွှေဗျိုင်းလို့လဲ ခေါ်ပါတယ်)။ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းရဲ့မောင် ဦးရွှေဗျိုင်း(ဟင်္သာတ)ကိုတော့ နှုတ်ဆိပ်ကောင်းတယ်ဆိုတဲ့ အကြားနဲ့တင် ကြည်ညိုချစ်ခင်ခဲ့ရတာပါ။ နောက်ပိုင်း မန္တလေးမှာ သက်ကြီးအငြိမ့် ခေတ်စားလာတော့ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း တကြော့ပြန်လာပြီး ဦးအောင်စိန်၊ ဦးနောက်တိုး၊ ဦးညိုသန်းတို့နဲ့ တွဲလို့ အောင်ပွဲခံပြန်ပါတယ်။ အဲဒီနှစ်က ကျွန်တော်နဲ့ ကိုဒီပါက နန်းမြို့တော်အငြိမ့်မှာ ကပါတယ်။ ရွှေဘိုနယ်က ရွာတရွာကို ပွဲကသွားရမဲ့နေ့မှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးဖခင်က ဆုံးပါလေရော။ အငြိမ့်တွေ ပွဲပေါတဲ့လ ဆိုတော့ အစားခေါ်ဖို့မင်းသမီးကလဲ ရှား၊ သွားရမှာက ချက်ချင်းကြီး (ခရီးထွက်ခါနီးမှ ကပ်ဖြစ်တာကိုး)။ အဲဒီမှာ ကြံရာမရဖြစ်ပြီး ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းကို အကူအညီတောင်းပြီး ခေါ်လာရပါရော။ ခေါ်သာခေါ်လာရတာ ရင်ကတော့ တထိတ်ထိတ်ပါနော့။ နှစ်ဆယ့်နှစ်နှစ် အပျိုစင်နေရာကို အစားဝင်ကရမှာက ခုနှစ်ဆယ်ကျော်အဖွားကြီးကိုး။ က,ရတဲ့နယ်က နယ်ကြမ်း။ "ကြိုက်ရင် ပုလင်း၊ မကြိုက်ရင် နားရင်း"ဆိုတဲ့ နယ်တွေ....။ ဆိုလိုတာက သဘောကျရင် အရက်ခေါ်တိုက်မယ်။ မကြိုက်ရင် နားရင်းရိုက်မယ်ပေါ့.။ ဒီလိုနဲ့ ညပွဲကလို့ သူ့အလှည့်လဲရောက်ရော၊ သူထွက်လာတာနဲ့ စင်အောက်ကလူငယ်တွေက ..." အဖွားကြီး ဘာလုပ်တာတုန်းတို့ ...." ၊ "အမေကြီး... အမေကြီး ရိပ်သာသွား ..."တို့ ဝိုင်းအော်ကြပါလေရော။ သူ တခွန်းမှ မတုံ့ပြန်ဘဲ အော်နေတဲ့သူတွေကို ပြုံးပြုံးလေး ကြည့်ရင်း"သားတွေ တူတွေက နှုတ်ဆက်ကြတာလေ ကိုယ်ကလဲ မရောက်တာကြာပြီကိုး...။ အော် ....တချိန်ကတော့ ဒီတနယ်လုံး မသန်းအချစ်တော် သူငယ်ချင်းတွေချည့်ပေါ့။ ညနေက ရောက်ရောက်ချင်း ရွာထဲကသူငယ်ချင်းတွေဆီ သွားနှုတ်ဆက်တော့ အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်းက ဝမ်းသာအားရ ခေါ်လိုက်ကြတာ ...ဟေ့ မသန်း၊ ဟေ့သူငယ်ချင်း ... ဟေ့သူငယ်ချင်းနဲ့ ....""" ဟေ့သူငယ်ချင်းရေ... တို့နယ်ပယ်တွင် မိုးသက်ကယ်ဆင်.....ရှစ်ခွင်ကမဲ ...မိုးရွာမလိုလိုနဲ့ပင် ညီညွတ်ရေးနဲ့ အသက်ရှည်ရှည် ခင်ခင်မင်မင် လက်ရည်တပြင်တည်း ရှေးကထက် ပိုချစ်ကြမယ် ...""" လို့ ဆိုပြီး ကချလိုက်တာ အရွယ်နဲ့မလိုက်အောင် မြူးကြွသွက်လက်နေတော့ လက်ခေါက်မှုတ်သံ လက်ခုပ်သံတွေ ခြိမ့်ခြိမ့်ညံသွားပါရော။ အဲဒီမှာ သူက လက်ခုတ်တီးနေတဲ့သူတွေဘက်ကို "ရွှီ"ခနဲ လက်ခေါက်မှုတ်တဲ့ပြီး ခေါင်းကလေးညွှတ်ပြီး အလေးပြန်ပြုလိုက်တော့ အဖွားကြီးကနေ....."ဒါမှ တို့အမေကွ" ဖြစ်ကုန်ရော...။ အော်သံတွေ စဲပြီဆိုမှ ကျွန်တော်တို့လူရွှင်တော်တွေကို နှုတ်ဆက်ရင်း.......‌"ရှေးအဆိုစကားရှိတယ် မဟုတ်လား အကိုတို့ရယ်"ဆိုတော့ ရယ်ကြပြန်ရော....။ ကျွန်တော်တို့က သူ့တူအရွယ် ရှိသေးတာကိုးနော့။ ကိုဒီပါက "ခြင်ထောင်ထဲတုန်းက ဒီလိုခေါ်တာမဟုတ်ပါဘူး မောင်ချစ်ရာ"လို့လဲ ပြန်လိုက်ရော သူက"ရှင် ခြင်ထောင်နဲ့ အိပ်နိုင်လို့လား"တဲ့။ အဲဒီမှာ ကိုဒီပါက "ခင်ဗျားထဘီဟာ ကျုပ်ခြင်ထောင်ဘဲလေ"တဲ့။ ကျွန်တော်က"ကိုဒီပါ ခင်ဗျား ငှက်ဖျားမဖြစ်တော့ဘူး၊ ခြင်ထောင်က ပိုးသတ်ဆေးနံ့ကို မွှန်နေတာဘဲ"။ အဲဒါ သမ္ဘာပါဘဲ။ လူရွှင်တော်ကို ခင်းပေးတယ် ...ဆိတ်ဆွတယ်..ပရိသတ် ကိုယ့်နောက်ပါလာပြီဆိုမှ "တော်ကြပါရှင်"ဆိုတာကို ကိုဒီပါက"တော်ပါဘီ၊ ပိုက်ဆံလဲကုန်ပါဘီ"လုပ်သေးတာ....။ သူက လက်ကလေး ကာရင်း ...."အဆိုစကားရှိတယ် မဟုတ်လားရှင့်....၊ ဝချင်ရင် ပိုစားရသတဲ့.....၊ ကချင်ရင် ကိုယ်ယားရတယ်တဲ့....။ မသန်းကတော့ ဟောဒီရွာမှာ..အားရပါးရ ကချင်လို့ကို ပိုစားပစ်လိုက်တယ် သိလား......မြိန်လိုက်တာ....ကြက်သား ဝက်သား မလိုဘူး။ ငရုပ်သီးထောင်းနဲ့ စားကောင်းတာ ...ဘယ်အိမ်မယ်စားသလဲ မမေးနဲ့။ ဟောဒီ """ တောရွာသူတို့အိမ်မယ် မြိန်ဖွယ်ပ ထမင်း..... မိုးမျှော်... ငရုတ်သီး..ထောင်းနဲ့ ကိုဘိုကေရယ်... ဒေါင်းလန်းကြီးရဲ့ အလယ် ..ညီညွတ်ရေးနဲ့ ...အသက်ရှည်ရှည် ခင်ခင်မင်မင်.. ‌လက်ရည်တပြင်တည်း ရှေးကထက် ပိုချစ်ကြတယ်"""" စကားကနေ သီချင်း၊ သီချင်းကနေ အက(ဒီကြားထဲမှာ လူရွှင်တော်နဲ့ လက်ခုပ်လက်ပြန် ပြက်လုံးတွေလဲ ပါပါသေးတယ်)။ အရွယ်နဲ့မလိုက်အောင် ကြိုးပမ်းမှုတွေရဲ့ရလဒ်ကတော့ သူနဲ့ရွယ်တူ ရွာသူအဖွားကြီးတွေ စင်ပေါ်တက်ပြီး ဆုချကြတာပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ကလဲ ဆုချ၊ ပြက်လုံးတွေပြက်ကြ၊ ပြက်လုံးတွေပြီးတော့ ယပ်တောင်လေး ခတ်ရင်း ... "မတွေ့တာကြာလို့ ရွှေဘိုသူ အမ၊ ညီမတွေ ဝိုင်းပြီးဆုချတာလဲ ကျေးဇူးတင်ပါရဲ့ရှင်။ ငြိမ်ငြိမ်လေး နားထောင် အားပေးကြတဲ့ သားတွေ၊ တူတွေကို ပိုကျေးဇူးတင်ပါရဲ့။ ဪ ...ရွှေဘိုဆိုမှ သတိရတယ်။ ငါတို့ရွှေဘိုသူများဟာလေ လယ်ထဲဆင်းပြီး ကောက်စိုက်၊ ပျိုးနှုတ်တာတောင် ဆိုင်းနဲ့ဗုံနဲ့ ပျော်ပျော်ပါးပါးတော့...။ နားထောင်ကြည့်"ဆိုပြီး ဗုံကြီးသံကို ဆိုပြပြန်ရော။ လက်ရည်တစ်ပြင်တည်း တတိယပိုဒ် ဆက်မဆိုသေးဘူးနော်။ ပြီးမှ ဆက်တယ်။ "ဒါပေမယ့် ဒီရာသီက တပေါင်းလဆိုတော့ ရိတ်တဲ့ သိမ်းတဲ့ရာသီလေ။ ငါတို့ ရွာထဲကိုဝင်လာတော့ ရွာအဝင်မှာ စီတန်းပေါက်နေတဲ့ လက်ပံပင်ကြီးတွေအောက်မှာ လက်ပံပွင့်ကောက်နေကြတဲ့ သမီးတွေကို မြင်ရတော့ မသန်းလည်း ဆင်းကောက်ချင်လိုက်တာ။ မသန်းက လက်ပံခေါင်းချဉ်ရည်ဆို သိပ်ကြိုက်တာလေ။ အဲ့တော့ တို့ဗုံကြီးသံလေးနဲ့ လက်ပံပွင့် သွားကောက်ရအောင်။ ကောင်မတွေ.. ညည်းတို့ရော လိုက်မယ်မလားဟေ့ဆိုပြီး ကျွန်တော်တို့ကို ခေါ်လိုက်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကလည်း တောင်ရှည်ပုဆိုးတွေကို ထဘီလို ရင်ဘတ်မှာစည်း၊ ပုဝါလေးတွေကို ခေါင်းပေါ်မှာ ခြုံပြီး မိန်းကလေးတွေလို သရုပ်ဆောင်ရတော့တာပေါ့။ သူဆိုတဲ့သီချင်းက """"လိုက်ကြမလားဟေ့ သူငယ်ချင်းကောင်း ယောက်မတို့ရေ ....တို့ရွာဦးဆီက ပင်လက်ပံတွေတော့...ဆက်ရက်တွေ ငှက်တွေ တူစုံတွဲ ...လေမှာဝဲ ပွင့်လက်ပံတွေ .... မြေမှာကြဲ နည်းပါဘူးအေ ....သွားကောက်ကြပါစို့လေ ....""""" သူ က,သလို ကျွန်တော်တို့က ကိုးရို့ကားယား လိုက်က,ကြရင်း သူမှန်တယ် ကိုယ်မှန်တယ်နဲ့ မိန်းမချင်းရန်ဖြစ်တဲ့ခွင် ဝင်ကြရပြန်ရော။ ပြီးလည်းပြီးရော ကျွန်တော်က "မမသန်း ...မမသန်း၊ ကျွန်မ ဟောဒီ မိဒီပါနဲ့ မတွဲချင်တော့ဘူး။ ဒီကောင်မ အကျင့်မကောင်းဘူးမမရဲ့ " "ဟဲ့ ဘယ်လို အကျင့်မကောင်းတာလဲ" "ဒီကောင်မက မိန်းမတန်မဲ့ ဘောလုံးပွဲလောင်းတယ် မမရဲ့" "သူ ဘောလုံးပွဲလောင်းတာ ညည်း ဘယ်က မြင်ရတာတုန်း " "ညီမလေး ဖဲရိုက်ရာက မြင်ရတာ " " ဟုတ်တယ်မမ...ကျွန်မလည်း မယ်ချစ်နဲ့ မတွဲနိုင်တော့ဘူး ...ဒီကောင်မက အရက်သောက်တယ်မမရဲ့ " "သူသောက်တာ ညည်းက ဘယ်ကမြင်တာတုန်း " "ကျွန်မဘိန်းရှူရာက မြင်လိုက်တာ " (ဒါက ဥပမာသဘော ရေးပြတာပါ။ တကယ်ဆိုရင်တော့ ဒီပြက်လုံးတွေက အချိန်တော်တော်ရတဲ့ ပြက်လုံးအမျိုးအစားတွေပါ။ ) ဂွင်ကုန်ပြီဆိုတော့မှ "တော်ကြပါကွယ်...ညီမလေးတို့ကလဲ၊ ရာသီဥတုကလည်း တပေါင်းတန်ခူး မိုးသားကြူးသတဲ့။ ဟိုမှာ ကြည့်စမ်း၊ စနေထောင့်မှာ မိုးတွေတက်လာတာ တရိပ်ရိပ်နဲ့။ ကြည့်ကြစမ်း """ မိုး...မိုး...မိုး တိမ်အာကာလယ် ... ရွာလယ်ပြင်လမ်းမှာလ ...."""" အပိုဒ်ကို ဆိုပြီး က,ပြန်ပါရော။ အပြောက ပါပါ၊ ဝမ်းစာက ကောင်းကောင်း က,လိုက် ဆိုလိုက်ကြတာ လက်ရည်တစ်ပြင်တည်း နောက်ဆုံးအပိုဒ်လည်း ပြီးရော...မနက်၃နာရီထိုးတာပါပဲ။ ဆိုင်းနဲ့လည်း တီးလုံးမတိုက်၊ လူရွှင်တော်နဲ့လည်း ခွင်မချရဘဲ ဖြတ်သန်းလာခဲ့ရတဲ့ ဘဝအတွေ့အကြုံများကို လိုအပ်သလို ပါးနပ်စွာ အသုံးချသွားခဲ့တဲ့ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းရဲ့သမ္ဘာကြောင့် ကျွန်တော်တို့အငြိမ့်တစ်ဖွဲ့လုံး ကြီးမားတဲ့ပြဿနာတစ်ခုကို အောင်မြင်စွာ ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက်နေ့ မနက်မိုးလင်းလို့ အငြိမ့်အဖွဲ့ ရွာက ပြန်ခါနီးမှာ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းအတွက် ဆန်အိတ်ပိုင်းတွေ၊ ဆီပုလင်းတွေ လက်ဆောင်လာပေးကြတယ်။ "နောက်လဲ လာကပါဦး။ တစ်ညထဲ ကြည့်ရတာ အားမရဘူး"တို့(နောက်တစ်ညငှါးပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က ပွဲကူးရှိနေလို့ လက်မခံခဲ့ပါဘူး)၊ "ဘုရားပွဲကျရင် လိုက်ခဲ့ဦး" တို့ စတဲ့ သံယောဇဉ်စကားတွေနဲ့ နှုတ်ဆက်ကြပါတယ်။ အဖွားကြီးတွေကတော့ မျက်ရည်လေးတစမ်းစမ်းနဲ့ပေါ့။ မနက်ရှစ်နာရီခွဲလောက်မှာ အငြိမ့်အဖွဲ့ကို ရွာက ထမင်းကျွေးပါတယ်။ ဟင်းတွေကို ဒီအချိန်ထိ ကျွန်တော်မေ့လို့မရတော့ပါဘူး။ ကြွက်ကြော်၊ လက်ပံခေါင်းချဉ်ရည်နဲ့ ငရုပ်သီးထောင်းတို့ဖြစ်ကြောင်းပါခင်ဗျား။ == သီဆိုခဲ့သော ကျော်ကြားသည့် တေးသီချင်းများ == ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းသည် အဆိုပိုင်းတွင်လည်း ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်သူဖြစ်ပြီး ၎င်းသီဆိုခဲ့သော တေးသီချင်းအချို့ကို မြန်မာ့ဂီတဆိုင်ရာ အွန်လိုင်းမှတ်တမ်းများနှင့် YouTube ချန်နယ်များတွင် ယခုတိုင် ရှာဖွေနားဆင်နိုင်သည်။ ထင်ရှားသော တေးသီချင်းအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ "သကျသီဟဘုရား" "မဟာမြတ်မုနိ" "အနန္တောအနန္တငါးပါး" "တောင်ဇမ္ဗူပိုင်" == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( ချစ်စရာရေးသော ဆောင်ပါး မှ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ) ‌ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] efp8g8elofbx9ee727pvlbc5f39op8s 0 288526 1047041 1044411 2026-08-07T15:07:20Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047041 wikitext text/x-wiki == ရန်ကုန်သူ မခင်စိန် == {{Infobox person | name = ရန်ကုန်သူ မခင်စိန် | native_name = မညွန့်တင် | image = | caption = | birth_date = ၁၂၉၆ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၇ ရက် | birth_place = ကျောင်းစုပတုတ်ရွာ၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = ဇာတ်မင်းသမီး၊ အကနည်းပြအကြံပေး၊ ဗဟိုအကဒိုင်လူကြီး | years_active = ၁၆ နှစ်သမီးမှ စတင်၍ | spouse = ဦးတင်မောင် (ပြဇာတ်မင်းသား) | children = ၄ ဦး | parents = ဦးဖိုးရီ (ဖခင်)<br>ဒေါ်အုန်းညွန့် (မိခင်) }} ရန်ကုန်သူ မခင်စိန် (၁၂၉၆ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ ထင်ရှားကျော်ကြားသော မင်းသမီးကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ အကနည်းပြအကြံပေး နှင့် ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲ ဗဟိုအကဒိုင်လူကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ရန်ကုန်သူ မခင်စိန်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၆ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၇ ရက်နေ့တွင် သုံးခွမြို့နယ်၊ ကျောင်းစုပတုတ်ရွာ၌ ဖခင် ဦးဖိုးရီ၊ မိခင် ဒေါ်အုန်းညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အမည်ရင်းမှာ မညွန့်တင် ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ လေးယောက်အနက် အထွေးဆုံး ဖြစ်သည်။ မိဘမျိုးရိုးတွင် သဘင်သည် မရှိသော်လည်း ငယ်စဉ်ကပင် အဆိုအက၌ အလွန်ဝါသနာကြီးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == အသက် ၉ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် မိမိရွာသို့ လာရောက်ကပြသော ဇာတ်ဆရာ ဦးဘညွန့်၏ အငြိမ့်အဖွဲ့နှင့်အတူ လိုက်ပါသွားကာ "ရဲညွန့်စိန်" အမည်ဖြင့် စတင်ကပြခဲ့သည်။ သို့သော် အသက်ငယ်လွန်းသေးသဖြင့် မိဘများက ပြန်လည်ခေါ်ယူကာ ကျောင်းပြန်ထားခဲ့သည်။ အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်ရှိသောအခါတွင်မူ မိဘများက တားမြစ်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ "ရန်ကုန်သူ မခင်စိန်" အမည်ဖြင့် ဗန္ဓုလကျော်စိန်ဇာတ်တွင် စတင်ဝင်ရောက် ကပြခဲ့သည်။ == ဇာတ်သဘင်သက်တမ်းနှင့် အနုပညာခရီးစဉ် == ရန်ကုန်သူ မခင်စိန်သည် ဗန္ဓုလကျော်စိန်ဇာတ်တွင် ၂ နှစ်မျှ ပါဝင်ကပြခဲ့ပြီးနောက် မြို့တော်တင်ရွှေဇာတ်နှင့် အောင်မင်းစိန်ဇာတ်တို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း ကြာမြင့်စွာ မကပြခဲ့ချေ။ ထို့နောက် အောက်ပါဇာတ်သဘင်အဖွဲ့များတွင် အစဉ်လိုက် ပါဝင်ကပြခဲ့သည် ကျော်ဝင်းစိန်ဇာတ်: (၃) နှစ် တွဲဖက်ကပြခဲ့သည်။ တိုင်းချစ်သန်းစိန်ဇာတ်: (၅) နှစ် ကပြခဲ့သည်။ ရွှေမန်းပန်တျာကြည်လင်ဇာတ်: (၅) နှစ် ကပြခဲ့သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်: ဇာတ်အဖွဲ့၏ ထောက်ခံအားကိုးမှုဖြင့် (၁၀) နှစ်တိုင်တိုင် လက်တွဲကပြခဲ့သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်မှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြခဲ့သော မင်းသားများမှာ အောင်ကြည်စိန်၊ စိန်ဝင်းတင်နှင့် မြဝင်းတင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == နိုင်ငံ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ခြင်း == ဇာတ်သဘင်လောကမှ အနားယူပြီးနောက် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတွင် "အကနည်းပြအကြံပေး" အဖြစ် (၅) နှစ်တိုင်တိုင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပညာအမွေပေးခဲ့သည်။ ဆို၊က၊ရေး၊တီး ပြိုင်ပွဲ တွင်လည်း ဗဟိုအကဒိုင်လူကြီး အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝ == ဗန္ဓုလကျော်စိန်ဇာတ်တွင် ကပြနေစဉ် ထိုဇာတ်အဖွဲ့မှ ပြဇာတ်မင်းသား မောင်တင်မောင် (ဦးတင်မောင်) နှင့် အကြောင်းပါကာ လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဦးတင်မောင်နှင့် ဒေါ်ရန်ကုန်သူမခင်စိန်တို့တွင် သားသမီး (၄) ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] mzr60opdp9kur95zt32nl6jj9qqag4c 0 288528 1047012 1040558 2026-08-07T13:26:36Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047012 wikitext text/x-wiki == ယူတီစီ စိန်ပိုးတီ == {| class="infobox vcard" style="width: 25em; font-size: 90%; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);" |- ! colspan="2" class="fn" style="font-size: 130%; text-align: center; background-color: #b0c4de; padding: 8px;" | ယူတီစီ စိန်ပိုးတီ |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-size: 85%; color: #54595d; border-bottom: 1px solid #a2a9b1;" | အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ယူတီစီ စိန်ပိုးတီ |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | အမည်ရင်း | class="nickname" style="padding: 4px;" | ညွန့်ညွန့်စိန် |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | မွေးဖွား | style="padding: 4px;" | ၁၃၁ဝ ပြည့်နှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁ဝ ရက် (အင်္ဂါနေ့)<br>[[ပုစွန်တောင်မြို့နယ်|ပုစွန်တောင်]]၊ ပေတောကုန်း၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | နိုင်ငံသား | style="padding: 4px;" | [[မြန်မာ]] |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | အလုပ်အကိုင် | class="role" style="padding: 4px;" | [[အငြိမ့်]]မင်းသမီး |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | ထင်ရှားသည့် လုပ်ဆောင်ချက် | style="padding: 4px;" | ရွှေရတနာအငြိမ့် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | မိဘများ | style="padding: 4px;" | ဦးသောင်းဟန် (ပန်းချီဆရာကြီး ဦးသာဝ)<br>ဒေါ်အုန်းမြိုင် (ခေတ်ဟောင်းမင်းသမီး နဂါးနီအုန်းမြိုင်) |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | အဘိုး | style="padding: 4px;" | လူရွှင်တော် ဦးဓာတ်ပြား |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | မောင်နှမ | style="padding: 4px;" | မြပိုးတီ (ညီမ၊ အငြိမ့်မင်းသမီး) |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | အိမ်ထောင်ဖက် | style="padding: 4px;" | ၁။ ကိုတိုင်းကျော် (ဟာသမင်းသား)<br>၂။ ဦးဓာတ်စံ (လူရွှင်တော်) |- ! scope="row" style="text-align: left; padding: 4px;" | သားသမီး | style="padding: 4px;" | သမီး ၁ ဦး |} ယူတီစီ စိန်ပိုးတီ (၁၃၁ဝ ပြည့်နှစ် ဖွား) သည် မြန်မာ့အနုပညာလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ "ရွှေရတနာအငြိမ့်" တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် အထူးပင် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာမျိုးရိုး == ယူတီစီ စိန်ပိုးတီကို ၁၃၁ဝ ပြည့်နှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁ဝ ရက် (အင်္ဂါနေ့) တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပုစွန်တောင်မြို့နယ်၊ ပေတောကုန်း၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ပန်းချီဆရာကြီး ဦးသာဝ (ဟုလူသိများသော ဦးသောင်းဟန်) နှင့် ခေတ်ဟောင်းမင်းသမီး "နဂါးနီ အုန်းမြိုင်" တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စိန်ပိုးတီ၏ အရပ်သုံးငယ်နာမည်မှာ ညွန့်ညွန့်စိန် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အဘိုးဖြစ်သူမှာ ထင်ရှားသော လူရွှင်တော်ကြီး ဦးဓာတ်ပြား ဖြစ်သဖြင့် မိခင်ဘက်မှကော အဘိုးဘက်မှပါ အနုပညာဗီဇ စီးဆင်းလာသူ ဖြစ်သည်။ နှမဖြစ်သူ မြပိုးတီသည်လည်း အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်း နှင့် အောင်မြင်မှု == အသက် ၁၂ နှစ်သမီးအရွယ်ကတည်းက ပညာသင်ယိမ်းသမအဖြစ် အငြိမ့်စင်ပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အနုပညာပညာရပ်များကို အောက်ပါဆရာကြီး၊ ဆရာသမားများထံတွင် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ယူတီစီရွှေနှင်းဆီ (လက်ဦးဆရာ) ရွှေဟင်္သာယုဝတီခင်ညွန့် မာလာသောင်း ပဲခူးမြ "ကမ္ဘောဇခင်စန်းဝင်းအငြိမ့်" တွင် မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် "ရွှေရတနာအငြိမ့်" ၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် တင်ဆက်ကပြရာမှ အထူးပင် လူကြိုက်များကာ အောင်မြင်မှု အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အသက် ၄၂ နှစ်အရွယ်တွင် အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။ == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝ == ကမ္ဘောဇခင်စန်းဝင်းအငြိမ့်တွင် ကပြနေစဉ်အတွင်း ဟာသမင်းသား ကိုတိုင်းကျော် နှင့် ပထမဆုံး အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ဖူးစာဆုံခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လူရွှင်တော် ဦးဓာတ်စံ နှင့် ဒုတိယအိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] 5dqwj8qyte28ju8zzz1iod570x6syp7 0 288533 1047078 1043268 2026-08-07T15:57:49Z Dr Lotus Black 31011 [[အမယ်ကြီးအို ဦးအောင်စိန်]] မှ [[အောင်စိန် (သဘင်ပညာရှင်)]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည် 1043268 wikitext text/x-wiki အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန် သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ဇာတ်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စာရေးဆရာအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၂ ထွေအက အပါအဝင် "အမယ်ကြီးအို" အကဖြင့် လူသိများ ထင်ရှားခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် သဘင်လောကသို့ ရောက်ရှိခြင်း == မင်းသားကြီး အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်အောင်သိန်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့၊ သာယာကုန်းဇာတိ ဖြစ်သည်။ မိဘမျိုးရိုးမှာ သဘင်မျိုးရိုးမရှိဘဲ ကုန်သည်နှင့် အရာရှိမျိုးရိုးသာ ဖြစ်သော်လည်း မောင်အောင်သိန်းတွင် ငယ်စဉ်ကတည်းက သဘင်စိတ် အခံရှိခဲ့သည်။ မောင်အောင်သိန်း ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် အရိုးကုန်းရပ်ရှိ အဒေါ်များထံ သွားရောက်လည်ပတ်ရာမှ ဇာတ်ပွဲကို ၂ ရက်တိုင်တိုင် စွဲလန်းစွာ ကြည့်ရှုခဲ့သဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူက စိတ်ဆိုးကာ "ပွဲကြည့်လိုက ဇာတ်ထဲလိုက်သွား" ဟု ရွဲ့ငေါ့ပြောဆိုခဲ့သည်။ မောင်အောင်သိန်းက ဖခင်ဖြစ်သူ၏ စကားကို အတည်မှတ်ယူကာ အဝတ်အစားတစ်စုံဖြင့် အရိုးကုန်းရှိ ဇာတ်ရုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး လူရွှင်တော် ဦးဉာဏ်ကျယ်ထံတွင် တပည့်ခံကာ သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ == သဘင်သည်ဘဝ ဆောင်ရွက်ချက်များ == မောင်အောင်သိန်းသည် ဆရာနှင့် ဆရာကတော်အပေါ် ရိုသေကျိုးနွံမှုရှိပြီး ဇာတ်အဖွဲ့သားများ၏ အနွံအတာကိုလည်း ခံနိုင်သူ ဖြစ်သဖြင့် မကြာမီပင် ဆရာဖြစ်သူက "အောင်သိန်းကျော်" ဟူသော အမည်ဖြင့် ပွဲထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တစ်ညလျှင် ငါးကျပ်ရသော ဝင်ငွေဖြင့် ဆရာဖြစ်သူကို ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် လုပ်ကျွေးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်၊ မော်လမြိုင်၊ ကျိုက်ထို၊ အနောက်ချောင်း၊ မအူပင်၊ ဒေးဒရဲ၊ ဖျာပုံ စသည့် ဒေသများသို့ လှည့်လည်ကပြစဉ် တစ်ညလျှင် ဆယ်ကျပ်ပေးသည့်အထိ အောင်မြင်လာခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က ခေတ်စားခဲ့သော ခုနစ်ထွေအက၊ ၁၂ ထွေအကများအနက် အောင်သိန်းကျော် ကပြသော "အမယ်ကြီးအို" အကမှာ အလွန်ပင် ကောင်းမွန်လှသဖြင့် ပရိသတ်များက ၎င်းကို "အမယ်ကြီးအိုဘွဲ့" ပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အောင်သိန်းကျော်အမည်ပျောက်ကာ "အမယ်ကြီးအို အောင်စိန်" ဟု လူသိများလာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လေဘာတီမမြရင်၊ ဩဘာရအေးတင်၊ တရုတ်မ မကျင်စိန် စသည့် ခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးများစွာနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ဖူးပြီး ၎င်းမလိုက်ဖူးသော ဇာတ်အဖွဲ့နှင့် မတွဲဖူးသော မင်းသမီး ရှားပါးလှသည်အထိ သဘင်လောကတွင် ကျင်လည်ခဲ့သည်။ == စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ခြင်းနှင့် လောကဓံ == အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန်အဖြစ် သဘင်အလုပ်ကို ပင်ပန်းကြီးစွာ လုပ်ကိုင်နေသော်လည်း ဇနီးနှင့် ယောက္ခမဖြစ်သူတို့က သဘင်အလုပ်ကို သဘောမကျသဖြင့် သဘင်သည်ဘဝကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြည်မြို့တွင် "ဆင်ပေါင်ဝဲ" အမည်ဖြင့် ပွဲရုံဖွင့်လှစ်ကာ ကုန်သည်ဘဝဖြင့် အခြေချခဲ့သည်။ သို့သော် ပြည်မြို့တွင် မီးကြီးလောင်ရာ၌ ပွဲရုံနှင့် နေအိမ်ပါ မီးထဲပါသွားခဲ့သဖြင့် စီးပွားပျက်ခဲ့ရသည်။ == သဘင်လောကသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခြင်း == မီးဘေးသင့်ပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော သဘင်ပညာရှင် ရွှေမန်းတင်မောင် ရောက်ရှိလာပြီး ဇွတ်အတင်းခေါ်ယူခဲ့သဖြင့် သဘင်လောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ "စာရေးဆရာ အမယ်ကြီးအို ဦးအောင်စိန်" အဖြစ်ဖြင့် ကွယ်လွန်သည်အထိ လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) e1itxb0dz5lgvigvmblxrhheh9p0e8r 1047079 1047078 2026-08-07T15:58:08Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047079 wikitext text/x-wiki အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန် သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ဇာတ်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စာရေးဆရာအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၂ ထွေအက အပါအဝင် "အမယ်ကြီးအို" အကဖြင့် လူသိများ ထင်ရှားခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် သဘင်လောကသို့ ရောက်ရှိခြင်း == မင်းသားကြီး အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်အောင်သိန်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့၊ သာယာကုန်းဇာတိ ဖြစ်သည်။ မိဘမျိုးရိုးမှာ သဘင်မျိုးရိုးမရှိဘဲ ကုန်သည်နှင့် အရာရှိမျိုးရိုးသာ ဖြစ်သော်လည်း မောင်အောင်သိန်းတွင် ငယ်စဉ်ကတည်းက သဘင်စိတ် အခံရှိခဲ့သည်။ မောင်အောင်သိန်း ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် အရိုးကုန်းရပ်ရှိ အဒေါ်များထံ သွားရောက်လည်ပတ်ရာမှ ဇာတ်ပွဲကို ၂ ရက်တိုင်တိုင် စွဲလန်းစွာ ကြည့်ရှုခဲ့သဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူက စိတ်ဆိုးကာ "ပွဲကြည့်လိုက ဇာတ်ထဲလိုက်သွား" ဟု ရွဲ့ငေါ့ပြောဆိုခဲ့သည်။ မောင်အောင်သိန်းက ဖခင်ဖြစ်သူ၏ စကားကို အတည်မှတ်ယူကာ အဝတ်အစားတစ်စုံဖြင့် အရိုးကုန်းရှိ ဇာတ်ရုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး လူရွှင်တော် ဦးဉာဏ်ကျယ်ထံတွင် တပည့်ခံကာ သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ == သဘင်သည်ဘဝ ဆောင်ရွက်ချက်များ == မောင်အောင်သိန်းသည် ဆရာနှင့် ဆရာကတော်အပေါ် ရိုသေကျိုးနွံမှုရှိပြီး ဇာတ်အဖွဲ့သားများ၏ အနွံအတာကိုလည်း ခံနိုင်သူ ဖြစ်သဖြင့် မကြာမီပင် ဆရာဖြစ်သူက "အောင်သိန်းကျော်" ဟူသော အမည်ဖြင့် ပွဲထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တစ်ညလျှင် ငါးကျပ်ရသော ဝင်ငွေဖြင့် ဆရာဖြစ်သူကို ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် လုပ်ကျွေးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်၊ မော်လမြိုင်၊ ကျိုက်ထို၊ အနောက်ချောင်း၊ မအူပင်၊ ဒေးဒရဲ၊ ဖျာပုံ စသည့် ဒေသများသို့ လှည့်လည်ကပြစဉ် တစ်ညလျှင် ဆယ်ကျပ်ပေးသည့်အထိ အောင်မြင်လာခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က ခေတ်စားခဲ့သော ခုနစ်ထွေအက၊ ၁၂ ထွေအကများအနက် အောင်သိန်းကျော် ကပြသော "အမယ်ကြီးအို" အကမှာ အလွန်ပင် ကောင်းမွန်လှသဖြင့် ပရိသတ်များက ၎င်းကို "အမယ်ကြီးအိုဘွဲ့" ပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အောင်သိန်းကျော်အမည်ပျောက်ကာ "အမယ်ကြီးအို အောင်စိန်" ဟု လူသိများလာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လေဘာတီမမြရင်၊ ဩဘာရအေးတင်၊ တရုတ်မ မကျင်စိန် စသည့် ခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးများစွာနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ဖူးပြီး ၎င်းမလိုက်ဖူးသော ဇာတ်အဖွဲ့နှင့် မတွဲဖူးသော မင်းသမီး ရှားပါးလှသည်အထိ သဘင်လောကတွင် ကျင်လည်ခဲ့သည်။ == စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ခြင်းနှင့် လောကဓံ == အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန်အဖြစ် သဘင်အလုပ်ကို ပင်ပန်းကြီးစွာ လုပ်ကိုင်နေသော်လည်း ဇနီးနှင့် ယောက္ခမဖြစ်သူတို့က သဘင်အလုပ်ကို သဘောမကျသဖြင့် သဘင်သည်ဘဝကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြည်မြို့တွင် "ဆင်ပေါင်ဝဲ" အမည်ဖြင့် ပွဲရုံဖွင့်လှစ်ကာ ကုန်သည်ဘဝဖြင့် အခြေချခဲ့သည်။ သို့သော် ပြည်မြို့တွင် မီးကြီးလောင်ရာ၌ ပွဲရုံနှင့် နေအိမ်ပါ မီးထဲပါသွားခဲ့သဖြင့် စီးပွားပျက်ခဲ့ရသည်။ == သဘင်လောကသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခြင်း == မီးဘေးသင့်ပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော သဘင်ပညာရှင် ရွှေမန်းတင်မောင် ရောက်ရှိလာပြီး ဇွတ်အတင်းခေါ်ယူခဲ့သဖြင့် သဘင်လောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ "စာရေးဆရာ အမယ်ကြီးအို ဦးအောင်စိန်" အဖြစ်ဖြင့် ကွယ်လွန်သည်အထိ လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 1nrcayopzm1qqnshly1u8bg261g925s 0 288538 1047015 1040579 2026-08-07T13:29:50Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047015 wikitext text/x-wiki == ချစ်အာရုံ မြညွန့်ရည် == {{Infobox artist | name = ချစ်အာရုံ မြညွန့်ရည် | image = | caption = အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ချစ်အာရုံ မြညွန့်ရည် | birth_date = မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၀ ပြည့်နှစ် | birth_place = ကျုံတနီရွာ၊ ဖျာပုံခရိုင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ သဘင်ပညာရှင် | parents = ဦးဖားယုံ (ဖခင်) <br> ဒေါ်သိန်းတင် (မိခင်) | relatives = မောင်နှမ ၆ ဦးအနက် ၅ ဦးမြောက် }} ချစ်အာရုံ မြညွန့်ရည် သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်နှင့် အငြိမ့်လောကတွင် ထင်ရှားသော ဝါရင့်အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖျာပုံခရိုင်၊ ကျုံတနီရွာ၌ ဖခင် ဦးဖားယုံ၊ မိခင် ဒေါ်သိန်းတင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး မောင်နှမ ခြောက်ယောက်အနက် ပဉ္စမမြောက်သမီး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာသင်ယူခြင်း == ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာဝါသနာ ထုံခဲ့သော်လည်း အသက် ၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် မိသားစုဘဝ ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ကပြခြင်းအတတ်ပညာ၌ ထူးချွန်ထက်မြက်သဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်အရပ်ထဲတွင် အကခြေလှမ်းများဖြင့် စတင်ခြေဆန့်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ကပြရာတွင် သူမ၏ ကကွက်ကဟန် ထူးချွန်မှုကို ရုပ်သေးဆရာကြီး ဦးဖားစိန်က သတိပြုမိရာမှတစ်ဆင့် ၎င်းထံတွင် မင်းသမီးအတတ်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ စတင်သင်ယူခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ရုပ်သေးဆရာကြီး ဦးဖားစိန်ထံတွင် ပညာဆည်းပူးပြီးနောက် ဇီးကုန်းမြို့ရှိ မင်းသား ကျော်စိန်သန်းထံတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်သိန်းတင် (စာသားပါ ဒေါ်သိန်းရင်အား မူရင်းမိခင်အမည် ဒေါ်သိန်းတင်အတိုင်း ညှိနှိုင်းပြင်ဆင်ထားပါသည်) ၏ ချိတ်ဆက်ကူညီမှုဖြင့် နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်၏ဇနီး ဒေါ်ပေါ်လင်တင်ထံတွင် အနုပညာပညာရပ်များ ဆက်လက်ဆည်းပူးရန် အပ်နှံခြင်းခံခဲ့ရသည်။ == အနုပညာသက်တမ်းနှင့် အောင်မြင်မှု == ဒေါ်ပေါ်လင်တင်၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုဖြင့် ခေတ်ပြိုင်အကျော်အမော် ရွှေမန်းတင်မောင်၏ ရွှေမန်းတင်မောင်ဇာတ်အဖွဲ့ တွင် မင်းသမီးအဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် ကပြခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်အဖွဲ့ သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မင်းသမီးကြီးအဖြစ် အောင်မြင်စွာ ကပြအသုံးတော်ခံခဲ့သည်။ == အနုပညာမှအနားယူခြင်း == ချစ်အာရုံ မြညွန့်ရည်သည် အသက် ၅၂ နှစ်အရွယ်တွင် အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝမှ အနားယူခဲ့သည်။ အနုပညာမှ အနားယူပြီးနောက်ပိုင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် အင်တာဗြူးတစ်ခုတွင် ၎င်း၏ အနုပညာဖြတ်သန်းမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ "အသက် (၅၂) နှစ် အရွယ်က အငြိမ့်မင်းသမီး ဘဝကို နားခဲ့တာပါ။ ဟိုးတုန်းက ကခဲ့တာတွေကို ပြန်တွေးပြီး ဝမ်းနည်းလို့ မျက်ရည်ကျရတယ်" ဟု အတိတ်နောက်ခံ အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများကို လွမ်းဆွတ်တသစွာ ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 60sgelidohkmvn80mx191n8aun7c2yk 0 288539 1047020 1041917 2026-08-07T13:38:25Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ +[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]၊ +[[ကဏ္ဍ:၁၉၈၈ ကွယ်လွန်သူများ]] 1047020 wikitext text/x-wiki == ဥဩရွှေ (ဇာတ်မင်းသမီး) == {{Infobox person | name = ဥဩရွှေ | image = | caption = | birth_date = မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၆ | birth_place = ရေကြည်မြို့၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး | death_date = ၁၉၈၈ | death_place = | occupation = ဇာတ်မင်းသမီး | years_active = | spouse = ဦးအေး (ပထမ)၊ စိန်အောင်မင်း (ဒုတိယ) | children = သား ၂ ဦး၊ သမီး ၁ ဦး | parents = ဦးစိန်ကြယ်၊ ဒေါ်ငြိမ်း }} ဥဩရွှေ (မြန်မာ ၁၂၈၆ – ၁၉၈၈) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အဆိုအက စွမ်းရည် ထက်မြက်လှပြီး ဥဩငှက်ကဲ့သို့ သာယာငြိမ့်ငြောင်းသော အသံပိုင်ရှင်အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည့် ဇာတ်မင်းသမီးကြီး တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == မင်းသမီး ဥဩရွှေကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၆ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေကြည်မြို့၌ အဖ ဦးစိန်ကြယ်၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မတင်ရွှေ ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ သုံးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်သမီး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အကအခုန်၊ အဆိုအတီးတို့တွင် အထူးဝါသနာထုံခဲ့ပြီး အသံအလွန်ကောင်းမွန်သူ ဖြစ်သည်။ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ပုသိမ်မြို့သို့ စိန်အောင်မင်းဇာတ်အဖွဲ့ ရောက်ရှိလာစဉ် အကပညာသင်ယူရန်အတွက် ဇာတ်အဖွဲ့နှင့်အတူ လိုက်ပါခဲ့သည်။ == ဇာတ်သဘင်အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ပညာသင်ယူရင်း မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခွင့်ရရှိခဲ့ကာ အမြို့မြို့အနယ်နယ်သို့ လှည့်လည်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဥဩငှက်ကဲ့သို့ အသံသာယာလွန်းခြင်းကြောင့် "ဥဩရွှေ" ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ မင်းသမီး ဥဩရွှေသည် အဆိုပိုင်းတွင်သာမက အကအခုန်ပိုင်းတွင်လည်း အလွန်ထက်မြက်လှသဖြင့် ခေတ်ပြိုင်ဇာတ်မင်းသားကြီးများဖြစ်ကြသော ဦးဖိုးစိန်၊ ဦးအောင်မောင်း၊ စိန်အောင်မင်း၊ ကနက်စိန်၊ ကျော်ဝင်းစိန်၊ တိုင်းချစ်သန်းစိန် စသည့် ထိပ်တန်းမင်းသားကြီးများနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရသည်။ == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝ == ဇာတ်အဖွဲ့နှင့်အတူ လှည့်လည်ကပြနေစဉ်အတွင်း ပထမအိမ်ထောင်အဖြစ် စာရေးဆရာ ဦးအေးနှင့် ဖူးစာဆုံခဲ့ပြီး သားနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားနှစ်ယောက်ရရှိပြီးနောက် စာရေးဆရာ ဦးအေး ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇာတ်မင်းသားကြီး စိန်အောင်မင်းနှင့် ဒုတိယအိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ဇာတ်မင်းသမီးကြီး ဥဩရွှေသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အသက် ၆၆ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၈ ကွယ်လွန်သူများ]] mzhxlv9ytmuq9k5rro7tk4mbs0hnf0k 0 288543 1047006 1040590 2026-08-07T13:20:38Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047006 wikitext text/x-wiki == ပခန်းဆရာညို == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ ပခန်းဆရာညို၏ အချက်အလက်များ |- ! အကြောင်းအရာ ! အသေးစိတ် |- | အမည် | ပခန်းဆရာညို |- | မွေးသက္ကရာဇ် | ၁၂၀၆ ခုနှစ် |- | ကွယ်လွန်နှစ် | ၁၂၇၆ ခုနှစ် |- | လုပ်ငန်းနယ်ပယ် | ရုပ်သေးသဘင်ပညာ |- | ထင်ရှားသောလူရွှင်တော်များ | ရွှေသဲ၊ မန်းမောင် |- | ထင်ရှားသောမင်းသမီးများ | မစိန်ဖော့၊ မစိန်အိ၊ မဆင်ပျံ၊ မပန်းစိန်၊ မမြတန်၊ မမြဒင် |} ပခန်းဆရာညို (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၆–၁၂၇၆) သည် မြန်မာ့ရုပ်သေးသဘင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ရုပ်သေးမင်းသားကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ယောက်ျားမင်းသမီးများလွှမ်းမိုးနေသော ထိုခေတ်ကာလတွင် ယောက်ျားမင်းသားဦးစီးသည့် စင်ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ရုပ်သေးလောကတွင် အမျိုးသမီးမင်းသမီးကို စတင်အသုံးပြုသူဟုလည်း ဆိုကြသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == ဆရာညိုကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၆ ခုနှစ်ခန့်တွင် ပခန်းတောင်လက် ဆင်ကြိုးရွာ၌ ဖခင် ရုပ်သေးမင်းသား ဦးရန်ဝေးနှင့် မိခင် မယ်အိမ်မြဲတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဆရာညို၏မျိုးရိုးမှာ သဘင်မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ဦးချင်းတောင် (မဓုသဒ္ဒ ရွှေတော်ကျော်သူဘွဲ့ခံ၊ ရုပ်သေးမင်းသမီးနှင့် သဘင်ဝန်) မှာ ဆရာညို၏ အဒေါ် (အမေ့မောင်) ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသံပျက်နေသည့် အချိန်တွင် ဘကြီးဖြစ်သူ ဦးချင်းတောင်၏ အထင်သေးစကားကို ကြားရသောကြောင့် "ပညာစုံသောမင်းသား မုချဖြစ်ရမည်" ဟု ကြုံးဝါးကာ အောက်ပြည်အောက်ရွာသို့ ထွက်ခွာပြီး ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ == သဘင်ပညာနှင့် ထင်ရှားမှု == ဆရာညိုသည် ပင်ကိုအသံကောင်းသူဖြစ်သည့်အတွက် အောက်ပြည်အောက်ရွာတွင် နာမည်ကြီးလာပြီးနောက် အညာအရပ်သို့ ပြန်လည်ကျော်ကြားလာသည်။ သူသည် ယောက်ျားမင်းသားဦးစီးသော စင်ကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်ရွှေတောင်သူ မစိန်နှင့် အကြောင်းပါကာ မောင်တင်အမည်ရှိ သားတစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူ၏ အသံပါဝါမှာ ကြီးမားသည့်အတွက် နာမည်ကျော်ဇာတ်မင်းသားကြီး ဂရိတ်ဖိုးစိန်နှင့် ဟင်္သာတတွင် ဆုံမိသည့်အခါ ဖိုးစိန်ကိုယ်တိုင်က "ဆရာ့အသံက ကျွန်တော့်ရုံထဲကို လွှမ်းလာတယ်" ဟု ဝန်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ လေးစားသည့်အနေဖြင့် ဖိုးစိန်ကြီးက မောင်းတစ်လုံးဖြင့် ဆရာညိုကို ကန်တော့ခဲ့သည်။ ဆရာညိုသည် ရုပ်သေးလောကတွင် အရုပ်များကို ပိုမိုကြီးမားသော "ရုပ်ကြီးစင်" များဖြင့် အစားထိုး ပြောင်းလဲမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ == ဆရာညို၏ စင်ပေါ်မှ ထင်ရှားသူများ == == မင်းသမီးများ == မစိန်ဖော့၊ မစိန်အိ၊ မဆင်ပျံ၊ မပန်းစိန် (မအူရွာ)၊ မမြတန် (ရေယှားရွာ)၊ မမြဒင် (ပခန်းငယ်ရွာ) == လူရွှင်တော်များ == ရွှေသဲ၊ မန်းမောင် == ဆိုင်းနှင့် အခြားပညာရှင်များ == ဆိုင်းဦးလူဒင်၊ နှဲဦးဖိုး၊ ဦးမြတ်သာ၊ ပိဋကတ်ဆရာမောင်၊ ဦးဖိုးတုတ်ကြီး == ကွယ်လွန်ခြင်း == ဆရာညိုသည် ၁၂၇၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် တပည့်ဖြစ်သူ "ဆရာညိုလေး" က တမ်းချင်းသီဆိုကာ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခဲ့ရသည်။ သူသည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ပညာကို အဓိကထားပြီး သဘင်လောကကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သူအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] e6p5acvoqdmz9fa6acrx0e241ivay3v 0 288584 1047090 1040699 2026-08-07T16:10:02Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047090 wikitext text/x-wiki == ရုပ်သေးပညာရှင်ကြီး ဦးဟင်္သာ == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="font-size:120%; margin-bottom:0.5em;" | ရုပ်သေးပညာရှင်ကြီး ဦးဟင်္သာ၏ ဘဝမှတ်တမ်း ! ခုနှစ် (AD) !! အသက် !! အကြောင်းအရာ |- | ၁၉၂၁ || - || ဟင်္သာတမြို့၌ မွေးဖွား |- | - || - || ဖခင်ဦးပေါ်ထွန်းနှင့် ဆရာကြီးဦးလွန်းပြည်တို့ထံတွင် ပညာသင်ကြား |- | ၁၉၄၆ || ၂၅ || ကိုယ်ပိုင်ရုပ်စုံသဘင် စတင်ထူထောင်၊ ဇာတ်စီးမင်းသားအဖြစ် ပါဝင် |- | ၁၉၅၆ || - || "ဦးဟင်္သာရုပ်စုံ" အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင် |- | ၁၉၅၇ || - || "စိန်နှစ်စိန်ရုပ်စုံသဘင်" အဖွဲ့ကို တည်ထောင် |- | ၁၉၅၉ || - || ဒေါ်ကြင်အိနှင့် အိမ်ထောင်ပြု (သားသမီး ၄ ဦး ထွန်းကား) |- | ၁၉၇၉ || - || ဖျာပုံမြို့၌ "ရွှေဟင်္သာရုပ်စုံ" သဘင်အဖွဲ့ တည်ထောင် |- | ၁၉၉၃ || ၇၇ || ဖျာပုံမြို့၌ ကွယ်လွန် |} ရုပ်သေးပညာရပ်နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပညာရှင်ကြီး ဦးဟင်္သာကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ မင်းသားကြီး ဦးပေါ်ထွန်းနှင့် အမိ ဒေါ်ဖြူနုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ပညာသင်ယူခဲ့ခြင်းနှင့် အစောပိုင်းကာလ == ဦးဟင်္သာသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာပါသူဖြစ်ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ မင်းသားကြီး ဦးပေါ်ထွန်း၏ ဇာတ်ခုံများသို့ လိုက်ပါရင်း အနုပညာပညာရပ်များကို စတင်လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရုပ်သေးပညာရပ်တွင် ထူးချွန်သော ဆရာကြီး ဦးလွန်းပြည်ထံတွင် တပည့်ခံ၍ ရုပ်သေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ အတတ်ပညာများကို အသေးစိတ် ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ == ရုပ်စုံသဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ဦးဟင်္သာသည် အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ရုပ်စုံသဘင်ကို စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ရုပ်စုံစင်ဇာတ်၏ အဓိကဇာတ်စီးမင်းသားအဖြစ် ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်ကာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ရုပ်စုံသဘင်ပညာရပ်ကို ဆယ်နှစ်တိုင်တိုင် စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အနုပညာနယ်ပယ်တွင် အတွေ့အကြုံများ ရင့်ကျက်လာခဲ့သည်။ == အဖွဲ့အစည်းများ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် မိသားစုဘဝ == ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် "ဦးဟင်္သာရုပ်စုံ" အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် "စိန်နှစ်စိန်ရုပ်စုံသဘင်" အမည်ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အဖွဲ့ကို ထပ်မံတည်ထောင်ခဲ့ပြန်သည်။ ၎င်းနောက် နှစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် ဒေါ်ကြင်အိနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သားသမီး လေးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ == နောက်ပိုင်းကာလနှင့် ရွှေဟင်္သာရုပ်စုံ == ဦးဟင်္သာသည် အနုပညာလုပ်ငန်းများအတွက် ဟင်္သာတမြို့မှတစ်ဆင့် ညောင်တုန်း၊ ကျိုက်လတ်နှင့် ဖျာပုံမြို့များသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဖျာပုံမြို့၌ ရုပ်စုံသဘင်အဖွဲ့သစ်ကို ထပ်မံတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယင်းအဖွဲ့ကို “ရွှေဟင်္သာရုပ်စုံ” သဘင်အဖွဲ့ဟု အမည်တွင်စေခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ရုပ်သေးပညာရပ်ကို တစ်သက်တာလုံး မြတ်နိုးစွာဖြင့် ထိန်းသိမ်းတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ဆရာကြီး ဦးဟင်္သာသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ အသက် ၇၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဖျာပုံမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီး ဦးဟင်္သာ၏ ဘဝဖြတ်သန်းမှုသည် မြန်မာ့ရုပ်စုံသဘင်လောကအတွက် အရေးပါသော မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မျိုးဆက်သစ်များအတွက်လည်း လေ့လာစရာ ပညာရပ်များစွာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] tdb5fe4kbwmxjmyxn3f3o331laodk5o 0 288585 1047000 1040701 2026-08-07T13:16:57Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047000 wikitext text/x-wiki == ပုဏ္ဏားပျံဦးကျော်အေး == {{Infobox person | name = ပုဏ္ဏားပျံဦးကျော်အေး | image = | birth_date = ၁၉၀၄ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၆၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်) | birth_place = သပေါ့ချောင်းကျေးရွာ၊ ထန်းတစ်ပင်မြို့နယ် | death_date = ၁၉၇၉ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၁၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၁) | death_place = | nationality = မြန်မာ | occupation = ရုပ်သေးပညာရှင်၊ ဇာတ်မင်းသား၊ ဓာတ်ပြားဝိဇ္ဇာ | spouse = ဒေါ်မြခင် (ခေါ်) ဒေါ်ပု | children = ရွှေမန်းမေရီ၊ မတင်ဝင်း၊ လူရွှင်တော်ချာတိတ်၊ မတရုတ်မ၊ ငုဝါ၊ ပုဏ္ဏားပျံဇော်ဝင်းနိုင်၊ မထွေးထွေး }} ပုဏ္ဏားပျံဦးကျော်အေး (၁၉၀၄–၁၉၇၉) သည် ထင်ရှားကျော်ကြားသော မြန်မာ့ရုပ်သေးပညာရှင်၊ ဇာတ်မင်းသားနှင့် ဓာတ်ပြားဝိဇ္ဇာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏အမည်ရင်းမှာ မောင်အေးမောင်ဖြစ်သည်။ အမှတ်မဲ့ရေးသားပြောဆိုရာတွင် “ပုဏ္ဏားပျံ” ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း မူလအမည်မှာ ပုဏ္ဏားတို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိသူဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် “ပုဏ္ဏားပြန်” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာဆည်းပူးခြင်း == မောင်အေးမောင်ကို ၁၉၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၆ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့၊ တနင်္လာနေ့) တွင် ထန်းတစ်ပင်မြို့နယ်၊ ဘောလယ်အပိုင်၊ သပေါ့ချောင်းကျေးရွာ၌ ဦးဖိုးသစ်နှင့် ဒေါ်ဇော်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းငါးယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ဦးသုန္ဒရ၊ ဦးပညာရံနှင့် ဆရာတော် ဦးသုန်တို့ထံတွင် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ၊ ကစ္စည်းသဒ္ဒါကျမ်းများအထိ သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် မြေဝိုင်းကဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးအောင်ကျော်ထံတွင် သဘင်ပညာများကို စတင်သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရာမဆရာဦးကြီး၊ မင်းသားကြီး စန္ဒရားဦးမိုးညှင်း၊ ခြင်္သေ့ပျံဦးဖိုးသာ၊ သောနုတ္တိုရ်ဆရာမှဲ့၊ သပြုချောင်းဆရာလွန်း၊ ဓမ္မကထိကဆရာအောင်၊ ဗုဒ္ဓဝင်ဦးအောင်ကြီး၊ ကေဒိုးဆရာဉာဏ်၊ ဦးတရုတ်ကြီး၊ ဦးကျော်အုန်းနှင့် နာမည်ကျော် ရုပ်သေးမင်းသမီး ဦးဖူးညိုတို့ထံတွင် အကပညာများကို အပတ်တကုတ် သင်ယူခဲ့သည်။ == အမည်တွင်ပုံနှင့် အနုပညာခရီး == ဝံသာနုအသင်း (G.C.B.A) အရှိန်အဝါကြီးမားချိန်တွင် ဆရာဖြစ်သူ ရုပ်သေးမင်းသမီး ဦးဖူးညိုက သူ့အား "ဝံသာနုကျော်ရှိန်" အမည်ပေး၍ မင်းသားအဖြစ် မြှောက်စားခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့၊ ဒိုင်းဝန်းကွင်း၌ ကျင်းပသော ပုဏ္ဏားစာပြန်ပွဲတွင် ကစ္စည်းသဒ္ဒါကျမ်းတတ်မြောက်မှုဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ငါးကျပ်သားရှိ ရွှေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ပုဏ္ဏားများပင် အောင်ဖျာလိပ်ပြီး ပြန်သွားရအောင် ထူးချွန်စွာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ဆရာဦးဖူးညိုက "ပုဏ္ဏားပြန်ကျော်အေး" ဟု အမည်ပြောင်းလဲပေးခဲ့ရာမှ နောင်တွင် "ပုဏ္ဏားပျံကျော်အေး" ဟု ထင်ရှားလာသည်။ ကျန်းမာရေးကြောင့် အကကို စွန့်လွှတ်ချိန်တွင် "လူရွှင်တော်ဦးကျော်သူ" အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့သေးသည်။ == ဓာတ်ပြားလောက == အသံချဲ့စက်မပေါ်သေးသောခေတ်တွင် လှည်းဝိုင်းကြီးများကို ကျော်လွန်အောင် အသံပေါက်သဖြင့် "ဓာတ်ပြားဝိဇ္ဇာ" ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။ == ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ == ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီက ကမ်းလှမ်းခဲ့ရာ တစ်လလျှင် လစာ ၁၅၀ ကျပ်နှင့် ဓာတ်ပြားတစ်ချပ်လျှင် ၆ ပြားနှုန်းဖြင့် ကော်မရှင်ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ဓာတ်ပြားပေါင်း ၈၁ ချပ်အထိ သွင်းခဲ့သည်။ တွဲဖက်ခဲ့သော ဆိုင်းအဖွဲ့များမှာ ဥက္ကံစိုးဆိုင်းနှင့် စိန်ဘမောင်ဆိုင်းအဖွဲ့တို့ ဖြစ်သည်။ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင် မင်းသမီးများမှာ ပဲခူးမြ၊ မကြာလှ၊ စိန်ပါတီ၊ မအေးမိ၊ စိန်မြကျင်၊ ယောက်ျားမင်းသမီး တွံတေးကိုသောင်းစိန်နှင့် အဆိုတော် ခင်ခင်ညွန့် (ကုလားမညွန့်) တို့ဖြစ်သည်။ လူရွှင်တော်များအဖြစ် ကြာဘော်၊ ရာကျော်၊ ဦးကြင်ခဲ၊ မှော်ဘီဦးပန်းခ၊ ကိုစိန်နှင်းတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များ == {| class="wikitable" |+ ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီမှ အသံသွင်းခဲ့သော ဇာတ်ထုပ်များ ! စဉ် !! ဇာတ်ထုပ်အမည် |- | ၁ || ဗုဒ္ဓဝင်ဖွားတော်မူခန်း |- | ၂ || ဗုဒ္ဓဝင်လေးတော်တင်ခန်း |- | ၃ || ဗုဒ္ဓဝင်တောထွက်ခန်း |- | ၄ || သုဝဏ္ဏသျှံ |- | ၅ || (စာရင်းမပါ) |- | ၆ || ပဋ္ဌဒီပါငဇင်ကာ |- | ၇ || ရေငန်ပိုင်ဦးရှင်ကြီး |- | ၈ || ဖိုးအောင်ကျွန်ဖြစ် (၂ တွဲ) |- | ၉ || ရန်နိုင်ရန်အောင် |- | ၁၀ || တေမိ |- | ၁၁ || ဝိဓူရ |- | ၁၂ || ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း |- | ၁၃ || စမွေယျနဂါးမင်း |- | ၁၄ || ကျိုက်ထီးရိုးသမိုင်း |- | ၁၅ || သီလဝတီမောင်နန္ဒီ |- | ၁၆ || ငမိုးရိပ်မိကျောင်း |} ၁။ ဗုဒ္ဓဝင်ဖွားတော်မူခန်း | ၂။ ဗုဒ္ဓဝင်လေးတော်တင်ခန်း | ၃။ ဗုဒ္ဓဝင်တောထွက်ခန်း | ၄။ သုဝဏ္ဏသျှံ | ၅။ (စာရင်းမပါ) | ၆။ ပဋ္ဌဒီပါငဇင်ကာ | ၇။ ရေငန်ပိုင်ဦးရှင်ကြီး | ၈။ ဖိုးအောင်ကျွန်ဖြစ် (၂ တွဲ) | ၉။ ရန်နိုင်ရန်အောင် | ၁၀။ တေမိ | ၁၁။ ဝိဓူရ | ၁၂။ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း | ၁၃။ စမွေယျနဂါးမင်း | ၁၄။ ကျိုက်ထီးရိုးသမိုင်း | ၁၅။ သီလဝတီမောင်နန္ဒီ | ၁၆။ ငမိုးရိပ်မိကျောင်း == စိန်တံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ == လွတ်လပ်ရေးခေတ်တွင် ဦးဘစိန်၏ စိန်တံဆိပ်ကုမ္ပဏီ၌ အသံသွင်းခဲ့သည်။ တွဲဖက်ဆိုင်းပညာရှင်များမှာ စိန်လက်မ၊ ဦးသာဟန်၊ ဦးဖိုးဖေ၊ မင်းသားကြီး ရေဒီယိုစိန်၊ ကိုချမ်းအေးနှင့် နှဲကိုမျှင်တို့ဖြစ်သည်။ မင်းသမီးများမှာ ဒဂုန်ခင်လှကြည်၊ စိန်မြကြည်၊ ညွန့်ရီနှင့် သမီးကြီးဖြစ်သူ ရွှေမန်းမေရီတို့ ဖြစ်ကြသည်။ == စိန်တံဆိပ်မှ ဇာတ်ထုပ်များ == {| class="wikitable" |+ စိန်တံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီမှ အသံသွင်းခဲ့သော ဇာတ်ထုပ်များ ! စဉ် !! ဇာတ်ထုပ်အမည် |- | ၁ || မိဘမေတ္တာ ကေသရာဇာ |- | ၂ || ရှင်မောဂ္ဂလာန် |- | ၃ || ရှင်ဥပဂုတ္တမထေရ် |- | ၄ || ငမိုးရိပ်မိကျောင်း |- | ၅ || ညီတော်မင်းနန်ချွတ်ခန်း |- | ၆ || ငတက်ပြား |- | ၇ || ပြည်ဖိုးဦးတောင်သမိုင်း |} ၁။ မိဘမေတ္တာ ကေသရာဇာ (၁၉၇၆ တွင် မြန်မာ့အသံ၌ အသံသွင်း) | ၂။ ရှင်မောဂ္ဂလာန် | ၃။ ရှင်ဥပဂုတ္တမထေရ် | ၄။ ငမိုးရိပ်မိကျောင်း | ၅။ ညီတော်မင်းနန်ချွတ်ခန်း | ၆။ ငတက်ပြား | ၇။ ပြည်ဖိုးဦးတောင်သမိုင်း == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနှင့် မိသားစု == {| class="wikitable" |+ ပုဏ္ဏားပျံဦးကျော်အေး၏ မျိုးဆက်သစ်များ ! အမည် !! အချက်အလက် |- | ရွှေမန်းမေရီ || သမီးကြီး |- | မတင်ဝင်း (ခေါ်) မဝင်း || သားသမီး |- | လူရွှင်တော်ချာတိတ် || သားသမီး |- | မတရုတ်မ (ခေါ်) မသန်းသန်း || သားသမီး |- | ငုဝါ (မအေးအေး) || တေးသံရှင် |- | ပုဏ္ဏားပျံဇော်ဝင်းနိုင် || သားသမီး |- | မထွေးထွေး || သားသမီး |} ဇနီးမှာ ဒေါ်မြခင် (ခေါ်) ဒေါ်ပု ဖြစ်သည်။ သားသမီးများမှာ ရွှေမန်းမေရီ၊ မတင်ဝင်း (မဝင်း)၊ လူရွှင်တော်ချာတိတ်၊ မတရုတ်မ (မသန်းသန်း)၊ တေးသံရှင် ငုဝါ (မအေးအေး)၊ ပုဏ္ဏားပျံဇော်ဝင်းနိုင်နှင့် မထွေးထွေးတို့ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြေး ၁၁ ယောက်နှင့် မြစ် ၄ ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ပုဏ္ဏားပျံဦးကျော်အေးသည် တပ်ရှ်ကင့်၌ ဖွဲ့စည်းသော ကမ္ဘာ့ဆယ့်တစ်နိုင်ငံ ရုပ်သေးအနုပညာအသင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ပါဝင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သဘင်ကောင်စီ နာယကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၇၉ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၁ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၁ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) တွင် အသက် ၇၅ နှစ်အရွယ်ဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] br4wpuwilm1alpphbdhmmxvht7q6pqw 0 288586 1047002 1040703 2026-08-07T13:18:28Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047002 wikitext text/x-wiki == နဂါးပေါက် မသိန်းတင် (၁၈၈၅ - ၁၉၄၇) == {| class="infobox biography vcard" style="width:25em; text-align:left; font-size:95%;" |+ style="font-size:120%;" | '''နဂါးပေါက် မသိန်းတင်''' |- | colspan="2" style="text-align:center;" | |- ! မွေးဖွား | ၁၈၈၅ |- ! ကွယ်လွန် | ၁၉၄၇ |- ! အလုပ်အကိုင် | ရုပ်သေးမင်းသမီး၊ ဇာတ်မင်းသမီး |- ! မိဘများ | ဦးသာမှူး၊ ဒေါ်အေးသူ |- ! ထင်ရှားသောတပည့်များ | ဘုန်းချစ်ထွန်းစိန်၊ နေပြည်တော် မတင်မြိုင်၊ စည်ပိုင်းမ မကျင်စိန် |} === အတ္ထုပ္ပတ္တိ အနှစ်ချုပ် === {| class="wikitable" ! အကြောင်းအရာ !! အသေးစိတ် |- | '''မွေးဖွားရာဒေသ''' || နဂါးပေါက်ရွာ၊ မြောင်မြို့နယ် |- | '''မွေးချင်း (၅) ယောက်''' || ဒေါ်ပု၊ ဦးဖိုးမောင်၊ ဦးတိုးမောင်၊ ဦးဖိုးခေါင် (ဦးစိန်ဝါ)၊ ဒေါ်သိန်းတင် |- | '''ထင်ရှားသောဇာတ်များ''' || ဂရိတ်ဖိုးစိန်ဇာတ်၊ ဒုတိယဖိုးစိန်ဇာတ်၊ ဦးပြည်ကျော်ဇာတ် |- | '''ကွယ်လွန်ရာဒေသ''' || တံစဉ်လှရွာ၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ် |} ရုပ်သေးနှင့် ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော နဂါးပေါက် မသိန်းတင်သည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် အဆို၊ အငို၊ အပြော၊ အမူအရာတို့ဖြင့် ပရိသတ်ကို ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည့် ထူးချွန်သော မင်းသမီးတစ်လက် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက်နှင့် မိသားစုနောက်ခံ == နဂါးပေါက် မသိန်းတင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်) တွင် မြောင်မြို့နယ်၊ နဂါးပေါက်ရွာ၌ ဖခင် ဦးသာမှူးနှင့် မိခင် ဒေါ်အေးသူတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ “နဂါးပေါက် မသိန်းတင်” ဟူသော အမည်သည် မြောင်မြို့နယ်ရှိ ကျွန်း ၁၂ ကျွန်းတွင် တစ်ကျွန်းအပါအဝင်ဖြစ်သော နဂါးပေါက်ရွာကို အစွဲပြု၍ ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။ သူမတွင် မွေးချင်း ၅ ယောက် ရှိရာ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက်မှာ - ဒေါ်ပု ဦးဖိုးမောင် (ဇာတ်မင်းသားကြီး) ဦးတိုးမောင် (ဇာတ်မင်းသားကြီး) ဦးဖိုးခေါင် (ခေါ်) မင်းသားကြီး ဦးစိန်ဝါ (ရုပ်သေးမင်းသားကြီး - ရုပ်စုံအဖွဲ့ပေါင်းများစွာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး စစ်ပြီးခေတ်တွင် ရတနာပုံအောင်မြေသောင်း ရုပ်စုံသဘင်၌ ပါဝင်ခဲ့သူ) ဒေါ်သိန်းတင် (မသိန်းတင်) တို့ဖြစ်ကြသည်။ == "သုံးသိန်းကျော်သည့် နဂါးပေါက်" ဂုဏ်ပုဒ် == ထိုခေတ်က နဂါးပေါက်ရွာတွင် “သုံးသိန်းကျော်သည့် နဂါးပေါက်” ဟူသော စကားရပ်သည် အလွန်ခေတ်စားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် - ဒေါ်သိန်းတင်၏တူ ဖြစ်သူ ဆိုင်းဆရာ မောင်ဘသိန်း အတောင်သုံးဆယ်ရှည်သည့် သိန်းလှေကြီး နဂါးပေါက် မသိန်းတင် တို့ကို ဂုဏ်ပြုခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ == အနုပညာသက်တမ်းနှင့် အမြင့်သဘင်သို့ဝင်ရောက်ခြင်း == မသိန်းတင်သည် အသက် ၂၀ အရွယ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၀၅ ဝန်းကျင်) တွင် ရုပ်သေးမင်းသမီး ဦးဖူးညို၏ ရုပ်သေးကြိုးဆွဲဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ငါန်းဇွန်မြို့နယ် ဆင်တပ်ရွာသား ဆရာသန့်၏ ရုပ်သေးစင်၌ စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က အမြင့်သဘင် (ရုပ်သေးစင်) ပေါ်တွင် အမျိုးသမီးများ တက်ရောက်ခွင့်မရှိခဲ့ဘဲ အမျိုးသားများသာ ကပြကြရသည်။ သို့သော် အမျိုးသားမင်းသမီးများ ရှားပါးလာပြီး အမျိုးသားဓလေ့ကို မလေးမခန့်ပြုလာကြသောကြောင့် အမျိုးသမီးများ အမြင့်သဘင်စင်ပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ မသိန်းတင်သည် ထိုအပြောင်းအလဲတွင် ပါဝင်လာသူဖြစ်သည်။ == အသံနှင့် အဆိုအငို == အသံချဲ့စက်မရှိသည့်ခေတ်တွင် လှည်းဝိုင်းကို ကျော်လွန်အောင် အသံပေါက်သူများသာ ဇာတ်အသုံးခံသည်။ မသိန်းတင်သည် အသံကို လိုသလိုဆွဲနိုင်ပြီး ပင်ကိုသံ ချိုအေးသည်။ အဆို၊ အငို၊ အပြောတွင် ပိုင်နိုင်သူဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် လွမ်းခန်းတွင်ပိုင်၍ အပူတိုက်နှင့် အငိုကောင်းသူဖြစ်သည်။ ရုပ်ရည်နှင့် ဇာတ်ဟန်: အရပ်သွယ်၍ အသားဝင်းသည်။ ဆံပင်ကောင်းပြီး တံကောက်ကွေးကျော်သည်။ ပရိသတ်ရှေ့တွင် တော်ဝင်မင်းသမီး မထွေးလေးကဲ့သို့ပင် ဇာတ်ဟန်ကဲလွန်းသည်။ == ဇာတ်သို့ကူးပြောင်းခြင်း == ရုပ်သေး၌ အသံနှင့် အဆိုပိုင်သလို ဇာတ်တွင်လည်း ဟန်ပိုင်သဖြင့် ရုပ်သေးမှ ဇာတ်သို့ ကူးပြောင်းကပြခဲ့သည်။ ဘုရားဒါယကာကြီး ဂရိတ်ဖိုးစိန်၊ ဒုတိယဖိုးစိန်၊ ဦးပြည်ကျော်၊ ဦးအောင်မောင်း၊ စိန်အောင်မင်းဇာတ်တို့တွင် မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ == တွဲဖက်ကပြခဲ့သူများ == ဂရိတ်ဖိုးစိန်ဇာတ်တွင် မင်းသမီး မမြလွင် (ကောလိပ်စိန်)၊ မြခြေကျင်း မငွေမြိုင်၊ လေဘာတီ မခင်ညွန့်တို့နှင့်အတူ တွဲ၍ ကပြခဲ့သည်။ ဒုတိယဖိုးစိန်ဇာတ်တွင် မင်းသမီး မရေသွယ်၊ စိန်ခြေကျင်း မငွေမြိုင်တို့နှင့်အတူ ကပြခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ရုံဝင်ခမှာ တစ်မတ် (တစ်ကျပ်၏ လေးပုံတစ်ပုံ)၊ ဖျာတစ်ချပ်လျှင် တစ်မူး (တစ်ကျပ်၏ ရှစ်ပုံတစ်ပုံ) ဖြစ်သည်။ == တပည့်များနှင့် နှစ်သက်ရာသီချင်း == သူမသည် တပည့်များကို အလေးအနက်ထား သင်ကြားပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော တပည့်များမှာ: မင်းသား ဘုန်းချစ်ထွန်းစိန် မင်းသမီး နေပြည်တော် မတင်မြိုင် စည်ပိုင်းမ မကျင်စိန် တို့ဖြစ်ကြသည်။ သူမသည် အရောင်နုများကို နှစ်သက်၍ “ပန်းမြိုင်လယ်နှင့် စိန်ကြောင် နီလာ” ကို ဆိုလေ့ရှိသည်။ သူမ၏ ပွဲထွက်သီချင်းတစ်ပုဒ်မှာ “အပြည်ပြည်အရွာရွာ သတင်းလျှံလို့ ဖြစ်ရတာဖြင့် ဧရာဝတီ၊ မြင်းခြံအထက်ဘက်က အရင်းခံ မြွက်ရမှာဖြင့် နဂါးပေါက်သိန်းတင်၊ ဆံတောက် မသိမ်းခင်ကတော့ မြင်းဖူးသူတွေများ” စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ == ဘဝနိဂုံး == လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခါနီး (ခရစ်နှစ် ၁၉၄၇ ဝန်းကျင်) ကာလတွင် မွေးဇာတိသို့ အလည်ပြန်စဉ် မကျန်းမာသောကြောင့် မန္တလေးသို့ အလျင်အမြန်ပြန်ရာ ငါန်းဇွန်မြို့အထက် “တံစဉ်လှရွာ” တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 8k4l5wyqs12py98aru851a1uuu3sa5l 0 288587 1047043 1040712 2026-08-07T15:09:31Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား */ 1047043 wikitext text/x-wiki == ရွှေဘိုတင်မောင် == {{Infobox person | name = ရွှေဘိုတင်မောင် | image = | caption = | birth_date = ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၂ | birth_place = ပိတောက်ခေါင်း၊ ရွှေဘိုမြို့နယ် | death_date = ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၇၆ | death_place = ပြည်ကြီးမျက်ရှင်၊ မြန်မာ | occupation = ရုပ်သေးပညာရှင်၊ အဆိုတော် | years_active = ၁၉၂၈ - ၁၉၇၆ | known_for = ရွှေဘိုတင်မောင် ရုပ်စုံသဘင် }} ရွှေဘိုတင်မောင် (ခရစ်နှစ် ၁၉၁၂ - ၁၉၇၆) သည် မြန်မာ့ရုပ်သေးသဘင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ရုပ်သေးပညာရှင်၊ အဆိုတော်နှင့် ရုပ်စုံသဘင်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရုပ်သေးအနုပညာကို အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ်သာမက အနုပညာအမွေအနှစ်တစ်ခုအဖြစ် မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ထိန်းသိမ်းသွားခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ရွှေဘိုတင်မောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၉၁၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၈ ရက်) အင်္ဂါနေ့တွင် ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ပိတောက်ခေါင်းကျေးရွာ၌ တောင်သူကြီး ဦးစနှင့် ဒေါ်ခင်မိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်တင်မောင် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အသံကောင်းသော်လည်း မင်းသားလုပ်ရန် စိတ်မဝင်စားဘဲ နှဲမှုတ်ပညာကိုသာ စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ == သဘင်ပညာ လမ်းကြောင်း == အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် မခေါက်ဦးအောင်စိန်နှင့် မင်းသားကြီး ဆရာကောင်းတို့က ရွှေဘိုတင်မောင်၏ အရည်အချင်းကို တွေ့ရှိသွားပြီး ရုပ်သေးပညာများကို စတင်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က အမြင့်ဆုံးသဘင်ဖြစ်သော အမြင့်သဘင်တွင် နေရာရစေရန် စေတနာဖြင့် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြသည်။ ဦးစွာ "ရွှေဘိုစိန်" အမည်ဖြင့် မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် လှည့်လည်ကပြခဲ့သည်။ နောင်တွင် ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့် အမည်ချင်း ဆင်တူနေသဖြင့် ဆရာသမားတစ်ဦးက "မန္တလေးမှာ ရွှေမန်းတင်မောင်ဆိုတော့ မင်းက ရွှေဘိုတင်မောင်ပေါ့ကွာ" ဟု ဆိုရာမှ "ရွှေဘိုတင်မောင်" ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == ပညာဆည်းပူးခြင်း == ရွှေဘိုတင်မောင်သည် ရှေးခေတ်နိုင်ငံကျော် ပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသည့် ဦးဖူးညို၊ ဦးစိန်၊ ဆရာကျော်ကြီးနှင့် ဆရာကြော့တို့ထံတွင် ရုပ်သေးပညာများကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ မြန်မာ့အသံနှင့် ပန်တျာကျောင်းမှ ခေါ်ယူကမ်းလှမ်းသော်လည်း ရုပ်သေးပညာကို စွန့်လွှတ်ရမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ == မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် စေတနာ == {| class="wikitable" style="width: 100%; text-align: left;" |+ ရွှေဘိုတင်မောင် ကြည်ညိုလေးစားသော ပညာရှင်ကြီးများ ! စဉ် !! ပညာရှင်အမည် !! ကျွမ်းကျင်နိုင်နင်းမှု / မှတ်ချက် |- | ၁ || ဝမ်းပြည့်ဆရာဖိုး || ဇာတ်ထုပ်ရေးဆရာကြီး၊ ဘယ်သူနှင့်မျှ နှိုင်းစရာမရှိ |- | ၂ || ဓာတ်တော်ပြန် ဆရာမဲ || - |- | ၃ || ဧရာဝဏ် ဦးအောင်ဒွန်း || - |- | ၄ || အင်္ဂပူ ဆရာဒင် || - |- | ၅ || ရှမ်းပွဲ ဆရာတင် || - |- | ၆ || ရွှေမန်း ဆရာကြည် || - |- | ၇ || ပိဋကတ် ဆရာမောင် || - |- | ၈ || ဆရာ ကုန်းဘောင်အံ့ || - |- | ၉ || ဆရာကောင်း || - |- | ၁၀ || ကျောက်ဆည်က ရာဇဝင်ဆရာထိုက် || - |- | ၁၁ || ရွှေကြက်ယက် ဆရာကျန် || စာရေး အင်မတန်ကောင်းတဲ့ဆရာ |} သူသည် စာပေလေ့လာဖတ်ရှုရန် ဝါသနာထုံသူဖြစ်ပြီး၊ သူကြည်ညိုလေးစားသော ဆရာကြီး (၁၁) ဦး၏ နာမည်နှင့် ကျွမ်းကျင်နိုင်နင်းမှုများကို သူ၏မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင် ရေးမှတ်ထားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ- ၁။ ဝမ်းပြည့်ဆရာဖိုး (ဇာတ်ထုပ်ရေးဆရာကြီး၊ ဘယ်သူနှင့်မျှ နှိုင်းစရာမရှိ) ၂။ ဓာတ်တော်ပြန် ဆရာမဲ ၃။ ဧရာဝဏ် ဦးအောင်ဒွန်း ၄။ အင်္ဂပူ ဆရာဒင် ၅။ ရှမ်းပွဲ ဆရာတင် ၆။ ရွှေမန်း ဆရာကြည် ၇။ ပိဋကတ် ဆရာမောင် ၈။ ဆရာ ကုန်းဘောင်အံ့ ၉။ ဆရာကောင်း ၁၀။ ကျောက်ဆည်က ရာဇဝင်ဆရာထိုက် ၁၁။ ရွှေကြက်ယက် ဆရာကျန် (စာရေး အင်မတန်ကောင်းတဲ့ဆရာ) သူသည် တပည့်ဖြစ်လာသူတိုင်းကို "မည်သည့်အခါမျှ ရုပ်သေးပညာကို မစွန့်လွှတ်ပါ" ဟု ဝန်ခံကတိလက်မှတ် ရေးထိုးခိုင်းလေ့ရှိပြီး လက်မှတ်ထိုးပြီးမှသာ ပုတီးစိပ်လေ့ရှိသည်။ ရုပ်သေးပညာ ပျောက်ကွယ်သွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ရုံသွင်းကပြခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == အနုပညာ အောင်မြင်မှု == ခရစ်နှစ် ၁၉၇၅ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၃၇ ခုနှစ်) တွင် ရဲလုံးကျော်စွာ ဘုရားထီးတင်ပွဲ၌ ကျန်းမာရေး မကောင်းပါလျက်နှင့် ဝင်ရောက်သီဆိုခဲ့သည်။ ပရိသတ်များက သူ့အသံကိုကြားရုံဖြင့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို သိရှိသွားပြီး "ကျေနပ်ပါတယ် ဆရာကြီး" ဟု ဝိုင်းဝန်းတောင်းပန်မှသာ အနားယူခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ပွဲရာသီတွင်ပင် ရွှေဘိုတင်မောင် ရုပ်စုံသဘင်၏ ပွဲချီပေါင်းမှာ ၁၇၀ ကျော်အထိ ရှိခဲ့သည်။ == ရုပ်စုံသဘင်မှ ပညာရှင်များ == {| class="wikitable" style="width: 100%; text-align: left;" |+ ရွှေဘိုတင်မောင် ရုပ်စုံသဘင်မှ ပညာရှင်များ ! အခန်းကဏ္ဍ !! ပညာရှင်အမည်များ |- | မင်းသားကြီး || ဦးမုန်း |- | လူရွှင်တော်များ || ဦးသန်းဒီ၊ ဦးတိမ်ခိုး၊ ဦးမန်းကြည် |- | ကြိုးဆွဲပညာရှင်များ || ဦးထွန်းရင်၊ ဦးမြဟန်၊ ဦးအုန်းမောင် |- | မင်းသမီးများ || ကြိုးကြာမယ် မခင်ညွန့်၊ ရွှေဘိုသူ ကြည်ကြည်မိုး၊ ရွှေဘိုသူ တင်တင်ဆင့်၊ ရွှေဘိုကြည် |- | ပြဇာတ်မင်းသားများ || ရွှေဘိုမြတင်၊ ရွှေဘိုမြဟန် |} မင်းသားကြီး: ဦးမုန်း လူရွှင်တော်များ: ဦးသန်းဒီ၊ ဦးတိမ်ခိုး၊ ဦးမန်းကြည် ကြိုးဆွဲပညာရှင်များ: ဦးထွန်းရင်၊ ဦးမြဟန်၊ ဦးအုန်းမောင် မင်းသမီးများ: ကြိုးကြာမယ် မခင်ညွန့်၊ ရွှေဘိုသူ ကြည်ကြည်မိုး၊ ရွှေဘိုသူ တင်တင်ဆင့်၊ ရွှေဘိုကြည် ပြဇာတ်မင်းသားများ: ရွှေဘိုမြတင်၊ ရွှေဘိုမြဟန် == ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သော ဇာတ်ထုပ်များ == {| class="wikitable" style="width: 100%; text-align: left;" |+ ရွှေဘိုတင်မောင် ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သော ဇာတ်ထုပ်များ ! စဉ် !! ဇာတ်ထုပ်အမည် !! မှတ်ချက် / တွဲဖက်ပညာရှင်များ |- | ၁ || ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း || ပုဏ္ဏားပျံဦးကျော်အေး၊ ညောင်တုန်းဦးဘကျော် |- | ၂ || ဘုရားလောင်းမျောက်မင်း || - |- | ၃ || မဟာနန္ဒိယဇာတ် || - |- | ၄ || ကြိုးကြာစည်တီးဇာတ် || - |- | ၅ || စောရသတ္တိ – စောရဗလ ဇာတ် || - |} ရွှေဘိုတင်မောင် ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ဇာတ်ထုပ်များမှာ- ၁။ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း ၂။ ဘုရားလောင်းမျောက်မင်း ၃။ မဟာနန္ဒိယဇာတ် ၄။ ကြိုးကြာစည်တီးဇာတ် ၅။ စောရသတ္တိ – စောရဗလ ဇာတ် ပထမဆုံးဇာတ်ထုပ်ကို ခရစ်နှစ် ၁၉၄၅ ခုနှစ်ခန့် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်) တွင် ပုဏ္ဏားပျံဦးကျော်အေး၊ ညောင်တုန်းဦးဘကျော်တို့နှင့် တွဲဖက်အသံသွင်းခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ရုပ်သေးပညာရှင်ကြီး ရွှေဘိုတင်မောင်သည် ခရစ်နှစ် ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်တွင် အသက် ၆၄ နှစ်အရွယ်၌ သဘင်ပညာရှင်တိုင်း ကြောက်ရွံ့သော လျှာကင်ဆာရောဂါဖြင့် ပြည်ကြီးမျက်ရှင် တံမြက်စည်းစုရွာကလေး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) {{Lifetime|၁၉၁၂|၁၉၇၆}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 3gx9g4ab4aypxq92d8qxeqt6cr43xoq 0 288593 1047047 1040723 2026-08-07T15:13:11Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၁၈ မွေးဖွားသူများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047047 wikitext text/x-wiki == မင်းသားရွှေကျီးညို == {{Infobox person | name = မင်းသားရွှေကျီးညို | image = | caption = | birth_date = ၁၉၁၈ | birth_place = ဟင်္သာတမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = ပဲခူးမြို့ | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၃၅ - ၁၉၇၈ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ | spouse = လှလေးကြည် | children = စိန်ကျီးညို၊ မြကျီးညို | parents = နယားပျံဆရာခ (ဖခင်)၊ ဒေါ်ကြင်မြိုင် (မိခင်) }} မင်းသားရွှေကျီးညိုသည် မြန်မာ့ရိုးရာသဘင်လောကနှင့် ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် အသံအကောင်းဆုံးနှင့် အအောင်မြင်ဆုံး မင်းသားများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အမည်နှင့် ပတ်သက်၍ အစောပိုင်းတွင် “ရွှေကျီးညို” (ကကြီး၊ ယပင့်) ဟု စာလုံးပေါင်းသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် “ရွှေကြီးညို” ဟု ပြောင်းလဲရေးသားခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပရိသတ်များကြားတွင်မူ “ရွှေကျီးညို” (ကကြီး၊ ယပင့်) ဟူသည့် အမည်ဖြင့်သာ ပိုမိုရေပန်းစား ထင်ရှားသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == မင်းသားရွှေကျီးညိုကို ၁၉၁၈ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ်) တွင် ဟင်္သာတမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ နယားပျံဆရာခနှင့် မိခင် ဒေါ်ကြင်မြိုင်တို့၏ သားသမီး ကိုးယောက်အနက် တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည့်အတွက် ငယ်စဉ်ကတည်းက အက၊ အခုန်နှင့် အတီးအမှုတ်ပညာရပ်များတွင် ဝါသနာထက်သန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အနုပညာခရီး == အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ကာ မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ထိုခေတ်က ထင်ရှားသော မင်းသား ရွှေဘုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ မင်းသားရွှေကျီးညိုနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သော မင်းသမီးများ ! အစဉ် !! မင်းသမီးအမည် |- | ၁ || အာဇာနည်လှကြည် |- | ၂ || အောင်ဗလ |- | ၃ || ဗလပြန် |- | ၄ || ပဲခူးမြ |- | ၅ || မျိုးချစ်ဆွေ |- | ၆ || ရွှေဘိုကျော့ |- | ၇ || ပဟိုရ်စည်လှလှရီ |- | ၈ || ပဲခူးကြည် |} အနုပညာသက်တမ်း တစ်လျှောက်တွင် နာမည်ကျော် မင်းသမီးများနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ အစောပိုင်းကာလတွင် မင်းသားအာဇာနည်လှကြည်နှင့် တွဲဖက်ပွဲထွက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် “အသံမင်းသား” ဟု အမည်တွင်သည်အထိ ထင်ရှားလာပြီး မင်းသမီးအောင်ဗလနှင့်လည်းကောင်း၊ အောက်ပါ မင်းသမီးများနှင့်လည်း တွဲဖက်ကပြခဲ့သည် - ဗလပြန်နှင့် ပဲခူးမြ မျိုးချစ်ဆွေ ရွှေဘိုကျော့ ပဟိုရ်စည်လှလှရီ ပဲခူးကြည် == လူကြိုက်များ ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များ == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ မင်းသားရွှေကျီးညို၏ ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များ ! စဉ် !! ဇာတ်ထုပ်အမည် |- | ၁ || ပဒုမပေါင်တိုနှင့် သဒ္ဓါသုမန |- | ၂ || ယက္ခကုမ္ဘာန် |- | ၃ || ဖေလူဝံ |- | ၄ || ဝိဇယကုမ္ဘာန် |- | ၅ || နံကရိုင်းမယ်တော် |- | ၆ || ကျိုက်ထီးရိုးသမိုင်း |- | ၇ || ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် |- | ၈ || ကျွန်းညိုကြီးရာဇဝင် |} မင်းသားရွှေကျီးညို၏ သဘင်ပညာနှင့် အသံကို ပရိသတ်များ အထူးနှစ်ခြိုက်ခဲ့သည်။ သူ၏ ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များမှာ - ပဒုမပေါင်တိုနှင့် သဒ္ဓါသုမန ယက္ခကုမ္ဘာန် ဖေလူဝံ ဝိဇယကုမ္ဘာန် နံကရိုင်းမယ်တော် ကျိုက်ထီးရိုးသမိုင်း ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် ကျွန်းညိုကြီးရာဇဝင် == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝနိဂုံး == ရွှေကျီးညိုသည် အငြိမ့်မင်းသမီး လှလေးကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားနှစ်ယောက် ဖြစ်သော မင်းသားစိန်ကျီးညိုနှင့် မြကျီးညိုတို့ကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ပဲခူးမြို့၌ ပွဲကပြနေစဉ် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၈ မွေးဖွားသူများ]] 6q4anloge85fcar9h0tqggjave6192w 1047048 1047047 2026-08-07T15:13:48Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047048 wikitext text/x-wiki == မင်းသားရွှေကျီးညို == {{Infobox person | name = မင်းသားရွှေကျီးညို | image = | caption = | birth_date = ၁၉၁၈ | birth_place = ဟင်္သာတမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = ပဲခူးမြို့ | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၃၅ - ၁၉၇၈ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ | spouse = လှလေးကြည် | children = စိန်ကျီးညို၊ မြကျီးညို | parents = နယားပျံဆရာခ (ဖခင်)၊ ဒေါ်ကြင်မြိုင် (မိခင်) }} မင်းသားရွှေကျီးညိုသည် မြန်မာ့ရိုးရာသဘင်လောကနှင့် ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် အသံအကောင်းဆုံးနှင့် အအောင်မြင်ဆုံး မင်းသားများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အမည်နှင့် ပတ်သက်၍ အစောပိုင်းတွင် “ရွှေကျီးညို” (ကကြီး၊ ယပင့်) ဟု စာလုံးပေါင်းသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် “ရွှေကြီးညို” ဟု ပြောင်းလဲရေးသားခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပရိသတ်များကြားတွင်မူ “ရွှေကျီးညို” (ကကြီး၊ ယပင့်) ဟူသည့် အမည်ဖြင့်သာ ပိုမိုရေပန်းစား ထင်ရှားသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == မင်းသားရွှေကျီးညိုကို ၁၉၁၈ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ်) တွင် ဟင်္သာတမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ နယားပျံဆရာခနှင့် မိခင် ဒေါ်ကြင်မြိုင်တို့၏ သားသမီး ကိုးယောက်အနက် တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည့်အတွက် ငယ်စဉ်ကတည်းက အက၊ အခုန်နှင့် အတီးအမှုတ်ပညာရပ်များတွင် ဝါသနာထက်သန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အနုပညာခရီး == အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ကာ မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ထိုခေတ်က ထင်ရှားသော မင်းသား ရွှေဘုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ မင်းသားရွှေကျီးညိုနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သော မင်းသမီးများ ! အစဉ် !! မင်းသမီးအမည် |- | ၁ || အာဇာနည်လှကြည် |- | ၂ || အောင်ဗလ |- | ၃ || ဗလပြန် |- | ၄ || ပဲခူးမြ |- | ၅ || မျိုးချစ်ဆွေ |- | ၆ || ရွှေဘိုကျော့ |- | ၇ || ပဟိုရ်စည်လှလှရီ |- | ၈ || ပဲခူးကြည် |} အနုပညာသက်တမ်း တစ်လျှောက်တွင် နာမည်ကျော် မင်းသမီးများနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ အစောပိုင်းကာလတွင် မင်းသားအာဇာနည်လှကြည်နှင့် တွဲဖက်ပွဲထွက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် “အသံမင်းသား” ဟု အမည်တွင်သည်အထိ ထင်ရှားလာပြီး မင်းသမီးအောင်ဗလနှင့်လည်းကောင်း၊ အောက်ပါ မင်းသမီးများနှင့်လည်း တွဲဖက်ကပြခဲ့သည် - ဗလပြန်နှင့် ပဲခူးမြ မျိုးချစ်ဆွေ ရွှေဘိုကျော့ ပဟိုရ်စည်လှလှရီ ပဲခူးကြည် == လူကြိုက်များ ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များ == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ မင်းသားရွှေကျီးညို၏ ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များ ! စဉ် !! ဇာတ်ထုပ်အမည် |- | ၁ || ပဒုမပေါင်တိုနှင့် သဒ္ဓါသုမန |- | ၂ || ယက္ခကုမ္ဘာန် |- | ၃ || ဖေလူဝံ |- | ၄ || ဝိဇယကုမ္ဘာန် |- | ၅ || နံကရိုင်းမယ်တော် |- | ၆ || ကျိုက်ထီးရိုးသမိုင်း |- | ၇ || ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် |- | ၈ || ကျွန်းညိုကြီးရာဇဝင် |} မင်းသားရွှေကျီးညို၏ သဘင်ပညာနှင့် အသံကို ပရိသတ်များ အထူးနှစ်ခြိုက်ခဲ့သည်။ သူ၏ ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များမှာ - ပဒုမပေါင်တိုနှင့် သဒ္ဓါသုမန ယက္ခကုမ္ဘာန် ဖေလူဝံ ဝိဇယကုမ္ဘာန် နံကရိုင်းမယ်တော် ကျိုက်ထီးရိုးသမိုင်း ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် ကျွန်းညိုကြီးရာဇဝင် == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝနိဂုံး == ရွှေကျီးညိုသည် အငြိမ့်မင်းသမီး လှလေးကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားနှစ်ယောက် ဖြစ်သော မင်းသားစိန်ကျီးညိုနှင့် မြကျီးညိုတို့ကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ပဲခူးမြို့၌ ပွဲကပြနေစဉ် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] flnkgepbci6lhkn6z03hv4fqewi520m 0 288595 1047042 1040741 2026-08-07T15:08:03Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047042 wikitext text/x-wiki == စည်သူ ဦးရွှေနန်းတင် (မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် ပညာရှင်) == {{Infobox person | honorific_prefix = စည်သူ | name = ဦးရွှေနန်းတင် | image = | caption = | birth_name = မောင်နန်းတင် | birth_date = {{birth date|1923|12|01}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = {{death date and age|2022|06|06|1923|12|01}} | death_place = မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | nationality = မြန်မာ | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ သဘင်ပညာရှင် | spouse = ခင်စန်းတင် (ကွာရှင်း)၊ ခင်ဆွေဝင်း | children = နန်းခင်အေး၊ နန်းခင်ဌေး၊ နန်းဝင်း၊ နန်းခင်မွှေး | parents = နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်၊ ပေါ်လင်တင် | awards = လူမှုထူးချွန်ဆု (၂၀၀၄)၊ စည်သူဘွဲ့ (၂၀၁၄) }} စည်သူ ဦးရွှေနန်းတင် (ငယ်နာမည် မောင်နန်းတင်) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသည့် မင်းသားကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်၏ သားသမီးများအနက် ရွှေမန်းညွန့်လှိုင်နှင့်အတူ အထူးအောင်မြင်ခဲ့သော သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == မွေးဖွားခြင်း == မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၁ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖြစ်သည်)။ ==မိဘများ == ဖခင်မှာ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာ၊ သီချင်းရေးဆရာ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်ဖြစ်ပြီး၊ မိခင်မှာ ဇာတ်မင်းသမီးကြီး ပေါ်လင်တင် ဖြစ်သည်။ ==ပညာရေး == ရန်ကုန်မြို့ရှိ စိန်ပေါကျောင်းနှင့် မက်သဒစ်ကျောင်းတို့တွင် စာပေပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ အနုပညာသက်တမ်း: အသက် ၁၇ နှစ်၊ ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ဇာတ်မင်းသားအဖြစ် စတင်ကျင်လည်ခဲ့သည်။ == အနုပညာနှင့် ဇာတ်သဘင်ခရီး == ဦးရွှေနန်းတင်သည် ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ ==အောင်မြင်ခဲ့သော ဇာတ်များ == “သကုန္တလာဇာတ်”၊ “အဇာတသတ်ဇာတ်” နှင့် “ဆင်ခိုးမလေး” ဇာတ်တို့မှာ သူ၏ နာမည်ကို ပိုမိုကျော်ကြားစေခဲ့သည်။ == ဇာတ်အဖွဲ့ == ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် “ရွှေနန်းတင်ဇာတ်အဖွဲ့” ကို ကိုယ်တိုင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားဖန်တီးမှု == ကိုယ်ပိုင်ပြဇာတ်များဖြစ်သည့် “ပွင့်ဖူးကြာလား မှော်စာလား”၊ “ငရဲခန်းလား၊ ဘုံခန်းလား” နှင့် “မောင်ငယ်လူထွေး” တို့မှာ လူသိများသည်။ ထို့အပြင် တေးသီချင်းများကို ကိုယ်တိုင်ရေး၊ ကိုယ်တိုင်တီးခတ်၊ ကိုယ်တိုင်သီဆိုနိုင်သူဖြစ်သည်။ == စာပေပြုစုမှု == ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ သဘင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် အတွေ့အကြုံများနှင့် တိမ်မြုပ်နေသော ဇာတ်စာ၊ ဇာတ်စကားများကို စုစည်း၍ “သဘင်သည်ဘဝ အတွေ့အကြုံ” စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုဆုတံဆိပ်များ == မြန်မာ့အနုပညာလောကတွင် တိုင်းပြည်အတွက် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများကြောင့် အောက်ပါဘွဲ့တံဆိပ်များကို ရရှိခဲ့သည်။ လူမှုထူးချွန်ဆု (ပထမအဆင့်): ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ စည်သူဘွဲ့: ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံတော်အဆင့် တာဝန်များ == မြန်မာနိုင်ငံ သဘင်ပညာရှင်များအစည်းအရုံး နာယက။ မြန်မာ့ရုပ်စုံသဘင် ပညာရှင်များအသင်း နာယက။ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ် အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်။ == မိသားစုဘဝ == == ဇနီး == ပထမဇနီး မင်းသမီး ခင်စန်းတင်နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်ဆွေဝင်းနှင့် ထပ်မံလက်ထပ်ခဲ့သည်။ ==သားသမီးများ == နန်းခင်အေး၊ နန်းခင်ဌေး (ကွယ်လွန်)၊ နန်းဝင်းနှင့် နန်းခင်မွှေးတို့ ဖြစ်သည်။ သားဖြစ်သူ နန်းဝင်းနှင့် သမီးဖြစ်သူ နန်းခင်မွှေးတို့မှာလည်း ထင်ရှားသော ဇာတ်မင်းသား၊ မင်းသမီးများ ဖြစ်ကြသည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ဦးရွှေနန်းတင်သည် အသက် (၉၈) နှစ်အရွယ် (အသက် ၁၀၀ ပြည့်ရန် ၂ နှစ်အလို) ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့၊ မွန်းလွဲ ၁ နာရီ ၃၅ မိနစ်အချိန်တွင် မန္တလေးမြို့ရှိ နေအိမ်၌ သက်ကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ကွယ်လွန်မှုကို သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်နန်းခင်မွှေးနှင့် သားမက်ဖြစ်သူ အကယ်ဒမီ ငြိမ်းမင်းတို့က အတည်ပြု ပြောကြားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] s2pas9m1azqmo2cbam66p3sk98ei4so 0 288596 1046999 1040750 2026-08-07T13:16:06Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046999 wikitext text/x-wiki == ပန်တျာကြည်လင် == {{Infobox person | name = ပန်တျာကြည်လင် | image = | caption = | birth_date = ၁၉၄၀ | birth_place = မန္တလေး၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၆၀ ဝန်းကျင် - ၁၉၇၀ ဝန်းကျင် | spouse = ပန်တျာတင်တင်မြင့် (၁၉၆၂-၁၉၇၄) | parents = ဦးအံ့၊ ဒေါ်စောမေ | notable_works = မြစိမ်းရှင်၊ သိုက်သမိုင်း }} == ကိုယ်ရေးအကျဉ်း == ပန်တျာကြည်လင်သည် မန္တလေးမြို့ အရိုးအိုးကြီးရပ်တွင် ၁၉၄၀ ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။ သားရေကုန်သည်ကြီး ဦးအံ့နှင့် ဒေါ်စောမေတို့၏ သားသမီး ခြောက်ယောက်အနက် တတိယမြောက်သားဖြစ်သည်။ မန္တလေးပန်တျာကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် ဝင်ရောက်ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး အကနည်းပြဆရာ ဦးရွှေနှောင်းညိုထံတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု == * မြို့တော် သိန်းအောင်ဇာတ်တွင် သုံးနှစ်ကြာ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ * ရွှေမန်းဘိုကေထံတွင်လည်း ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ * ပြဇာတ်မင်းသား မျိုးချစ်ဘသော်နှင့်အတူ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ * ၁၉၆၃ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင် နာမည်ကျော် မင်းသားတစ်လက်အဖြစ် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသောဇာတ်ထုပ်များ == * မြစိမ်းရှင် * သိုက်သမိုင်း * (ဇနီးဖြစ်သူ ပန်တျာတင်တင်မြင့်နှင့် တွဲဖက်၍) ပန်တျာကြည်လင် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော သဘင်ပညာရှင်၊ ပြဇာတ်မင်းသားနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အရွယ်ကောင်း၊ အသံကောင်းနှင့် ရုပ်ရည်ချောမောမှုတို့ကြောင့် ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အထူးအောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သော မင်းသားတစ်လက် ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == ပန်တျာကြည်လင်ကို ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၊ အရိုးအိုးကြီးရပ်၌ မွေးဖွားသည်။ ဖခင်မှာ သားရေကုန်သည်ကြီး ဦးအံ့ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဒေါ်စောမေ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မိဘနှစ်ပါးမှ ထွန်းကားသော သားသမီးခြောက်ယောက်အနက် တတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ == သဘင်ပညာနှင့် အနုပညာခရီး == "တစ်မိပေါက်၊ တစ်ယောက်ထွန်း" ဟု ဆိုရလောက်အောင်ပင် သဘင်ပညာအပေါ် ဝါသနာထက်သန်သူဖြစ်သည်။ မန္တလေးပန်တျာကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် ပထမဆုံး ဝင်ရောက်ပညာသင်ယူသူများထဲတွင် ပန်တျာကြည်လင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတက်စဉ်ကာလတွင် အကနည်းပြဆရာ ဦးရွှေနှောင်းညိုထံ၌ အကပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။ ==ကျောင်းမှ သင်တန်းဆင်းပြီးနောက်ပိုင်း အနုပညာလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ == မြို့တော်သိန်းအောင်ဇာတ်: သုံးနှစ်သုံးမိုးကြာ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ရွှေမန်းဘိုကေ: ရွှေမန်းတင်မောင်၏ ညီဖြစ်သူ ရွှေမန်းဘိုကေထံတွင်လည်း ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ တက်တိုးဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ: ရန်ကုန်မြို့ရှိ တက်တိုးဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးတင်မောင်၊ ဒေါ်သန်းတို့သည် ထူးချွန်သော အနုပညာရှင်များဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပြဇာတ်မင်းသား မျိုးချစ်ဘသော်နှင့်အတူ ပန်တျာကြည်လင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထူးချွန်သော အနုပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်လုပ်ကိုင်ရခြင်း၊ အရည်အချင်းရှိခြင်းတို့ကြောင့် နေ့ချင်းညချင်း နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင် ပွဲအလွန်ချီရသော မင်းသားတစ်လက်အဖြစ် သတင်းကြီးလာခဲ့ပြီး ဆက်လက်ထင်ရှားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ == ပန်တျာကြည်လင်သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဇနီးဖြစ်သူ ပန်တျာတင်တင်မြင့်နှင့် တွဲဖက်၍ အနုပညာဖျော်ဖြေမှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော လက်ရာများ == ပန်တျာကြည်လင်၏ အထူးထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်မှာ "မြစိမ်းရှင် သိုက်သမိုင်း" ဖြစ်သည်။ ဂီတလောကတွင်လည်း "မြိုင်ထ" သံစဉ်များဖြင့် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ၎င်း၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော မြိုင်ထသံစဉ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" |+ ပန်တျာကြည်လင်၏ ထင်ရှားသော သီချင်းများ ! စဉ် ! အဆိုတော်များ ! သီချင်းခေါင်းစဉ် |- | ၁ | ပန်တျာကြည်လင်၊ ဌေးဌေးမြင့် | ရှေးမြိုင်ထသံဆန်း |- | ၂ | ပန်တျာကြည်လင်၊ ဌေးဌေးမြင့် | မြိုင်ထ |- | ၃ | ပန်တျာကြည်လင်၊ ပန်တျာတင်တင်မြင့်၊ အဖွဲ့ | သစ္စာ |- | ၄ | ပန်တျာကြည်လင် | လေးပျိုနှမ (၇ သံချီမြိုင်ထ) (ရေး - မုံ) |- | ၅ | ပန်တျာကြည်လင်၊ ပန်တျာတင်တင်မြင့် | ဒါန်းစီးမြိုင်ထ |- | ၆ | ပန်တျာကြည်လင် | တောအလှလုံမေ |- | ၇ | ပန်တျာကြည်လင်၊ ခင်ခင်ညွန့်၊ မြင့်မြင့်ရှိန် | ဒါန်းစီး |- | ၈ | ပန်တျာကြည်လင်၊ ခင်ခင်ညွန့် | ပုပ္ပယက္ခ |} == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 9wv0robzflz4m644zy04b1fbt9g04ia 0 288597 1047068 1040752 2026-08-07T15:44:05Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၂၈ မွေးဖွားသူများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047068 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး မင်္ဂလာသိန်းအောင်၏ ဘဝမှတ်တိုင်များ == {{Infobox person | name = မင်္ဂလာသိန်းအောင် | image = | caption = | birth_date = ၁၉၂၈ | birth_place = ရေကြည်မြို့၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၃၆–၁၉၈၆+ | known_for = "လွတ်လပ်ရေး တည်တံ့ပါစေ" အော်ပရာ၊ ပဒေသာဓာတ်ပြားများ | awards = နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဝင်းမောင်၏ ရွှေတံဆိပ်ဆု }} == ဘဝမှတ်တိုင်များ == {| class="wikitable" ! ကာလ (ခရစ်နှစ်) !! အကြောင်းအရာ |- | ၁၉၂၈ || မွေးဖွားခြင်း |- | ၁၉၃၆ || သဘင်ပညာ စတင်သင်ယူခြင်း |- | ၁၉၃၈ || ရွှေမန်းထွန်းကြိုင်ဇာတ်၌ တပည့်ခံခြင်း |- | ၁၉၄၇ || လပွတ္တာ လွတ်လပ်ရေးအောင်ပွဲ၌ ကပြခြင်း |- | ၁၉၅၄ || ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ထောင်၍ အထက်မြန်မာပြည်လှည့်လည်ခြင်း |- | ၁၉၅၅ || ပဒေသာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၌ ဓာတ်ပြားသွင်းခြင်း |- | ၁၉၈၆ || "နန်းခိုင်ထိပ်တန်းဇာတ်" တည်ထောင်ခြင်း |} မင်းသားကြီး မင်္ဂလာသိန်းအောင်သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော မင်းသားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ဘဝခရီးလမ်းမှာ ပညာသင်ကြားမှုမှသည် နိုင်ငံတော်အဆင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့် အနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ်အထိ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသည်။ == မွေးဖွားခြင်းနှင့် ငယ်ဘဝ == မင်းသား မင်္ဂလာသိန်းအောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေကြည်မြို့နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ကျောင်းဆရာ ဦးမြချမ်းဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဒေါ်သောင်းခင်ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ လေးယောက်အနက် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်။ သူသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက သဘင်ပညာကို ဝါသနာပါလွန်သဖြင့် အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသား စိန်ကျော်တင့်နှင့် စိန်မြခင်တို့ထံတွင် တပည့်ခံကာ အနုပညာပညာရပ်များကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ခရစ်နှစ် ၁၉၃၈ ခုနှစ်ခန့်တွင် အသုတ်မြို့သို့ ရွှေမန်းထွန်းကြိုင်ဇာတ်အဖွဲ့ ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုအချိန်တွင် မောင်သိန်းအောင်သည် အခြေခံပညာရပ်များကို ရရှိနေပြီဖြစ်သဖြင့် မိဘများက ရွှေမန်းထွန်းကြိုင်ထံတွင် သားတပည့်အဖြစ် အပ်နှံခဲ့သည်။ ရွှေမန်းထွန်းကြိုင်ထံတွင် ငါးနှစ်ကြာ အရိပ်ခို ပညာဆည်းပူးပြီးနောက်၊ နာမည်ကျော် မင်္ဂလာဦးအောင်မောင်း၏ ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဦးအောင်မောင်းက သူ့ကို “ရဲရဲတောက် သိန်းအောင်” ဟူသော အမည်ဖြင့် ပွဲထုတ်ပေးခဲ့သည်။ == ဇာတ်အဖွဲ့များ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် "မင်္ဂလာသိန်းအောင်" အမည်ခံယူခြင်း == ရဲရဲတောက် သိန်းအောင်သည် ဦးအောင်မောင်းထံတွင် တစ်နှစ်ပညာသင်ယူပြီးနောက် လေးမျက်နှာမြို့မှ ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးစံပ၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ တစ်နှစ်အကြာတွင် ဇာတ်ခေါင်းကွဲသွားသဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့သစ် ရှာဖွေနေစဉ် ငါးသိုင်းချောင်းမြို့မှ ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးစိန်ဖေနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆရာကြီး ဦးစိန်ဖေက အမည်ကို “မင်္ဂလာသိန်းအောင်” ဟု ပြောင်းလဲရန် အကြံပြုခဲ့သည်။ အမည်ဟောင်းကို ကြိုက်နှစ်သက်သော်လည်း အမည်သစ်၏ ငြိမ်သက်အေးချမ်းမှုကို သဘောကျသဖြင့် ခံယူခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မင်းသား မင်္ဂလာသိန်းအောင်သည် အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး လပွတ္တာမြို့တွင် ကျင်းပသည့် လွတ်လပ်ရေးအောင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ကပြခဲ့ရသည်။ == အနုပညာအောင်မြင်မှုနှင့် အော်ပရာ == လွတ်လပ်ရေးရပြီးစကာလတွင် နိုင်ငံရေးအသိအမြင်များဖြင့် “လွတ်လပ်ရေး တည်တံ့ပါစေ” ဟူသော အော်ပရာကို တီထွင်ကပြခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဝင်းမောင်၏ ရွှေတံဆိပ်ဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်အဖွဲ့ ထောင်ခဲ့သော်လည်း ဇာတ်ကိရိယာ တီထွင်မှုပိုင်းတွင် အခက်အခဲရှိသဖြင့် လေးနှစ်အကြာတွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။ == ထိပ်တန်းမင်းသားအဖြစ် ရောက်ရှိခြင်းနှင့် ဓာတ်ပြားသွင်းခြင်း == အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၅၄ ခုနှစ်) တွင် ရန်ကုန်မြို့မှ ဦးသိန်းနှင့် ဒေါ်ရင်မေတို့၏ အကူအညီဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့သစ် ထောင်ခဲ့သည်။ ပခုက္ကူသီဟိုဠ်ရှင်ဘုရားပွဲမှစ၍ အထက်မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာမှ အထူးနာမည်ကြီးလာခဲ့သည်။ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၅၅ ခုနှစ်) တွင် ပဒေသာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၌ ဓာတ်ပြားများ သွင်းယူခဲ့သည်။ သွင်းခဲ့သည့် ဇာတ်ထုပ်များမှာ- (၁) မိဘမေတ္တာ သားလိမ္မာ (၂) အင်္ဂပူဆရာဒင် ရေးသားသော “သမ္မာဇီဝကုမာရ” (၃) ငါးဆူဒါယကာ (အသံသွင်းပြီးမှ ပျက်ပြယ်) (၄) ပဉ္စသိန္နဝ (အသံသွင်းပြီးမှ ပျက်ပြယ်) တို့ဖြစ်သည်။ == နောက်ဆုံးကာလ == မင်းသားကြီး မင်္ဂလာသိန်းအောင်သည် ရန်ကုန်တွင် ၁၁ နှစ်ခန့် ကပြပြီးနောက် မန္တလေးသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဝန်းကျင်တွင် “နန်းခိုင်ထိပ်တန်းဇာတ်” အမည်ဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ ရုံပွဲများ၊ ဗလာပွဲများတွင် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၈ မွေးဖွားသူများ]] k4fs5j1gwa4n5c4kkxvtqm6lvdygoei 1047069 1047068 2026-08-07T15:44:20Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047069 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး မင်္ဂလာသိန်းအောင်၏ ဘဝမှတ်တိုင်များ == {{Infobox person | name = မင်္ဂလာသိန်းအောင် | image = | caption = | birth_date = ၁၉၂၈ | birth_place = ရေကြည်မြို့၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၃၆–၁၉၈၆+ | known_for = "လွတ်လပ်ရေး တည်တံ့ပါစေ" အော်ပရာ၊ ပဒေသာဓာတ်ပြားများ | awards = နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဝင်းမောင်၏ ရွှေတံဆိပ်ဆု }} == ဘဝမှတ်တိုင်များ == {| class="wikitable" ! ကာလ (ခရစ်နှစ်) !! အကြောင်းအရာ |- | ၁၉၂၈ || မွေးဖွားခြင်း |- | ၁၉၃၆ || သဘင်ပညာ စတင်သင်ယူခြင်း |- | ၁၉၃၈ || ရွှေမန်းထွန်းကြိုင်ဇာတ်၌ တပည့်ခံခြင်း |- | ၁၉၄၇ || လပွတ္တာ လွတ်လပ်ရေးအောင်ပွဲ၌ ကပြခြင်း |- | ၁၉၅၄ || ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ထောင်၍ အထက်မြန်မာပြည်လှည့်လည်ခြင်း |- | ၁၉၅၅ || ပဒေသာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၌ ဓာတ်ပြားသွင်းခြင်း |- | ၁၉၈၆ || "နန်းခိုင်ထိပ်တန်းဇာတ်" တည်ထောင်ခြင်း |} မင်းသားကြီး မင်္ဂလာသိန်းအောင်သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော မင်းသားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ဘဝခရီးလမ်းမှာ ပညာသင်ကြားမှုမှသည် နိုင်ငံတော်အဆင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့် အနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ်အထိ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသည်။ == မွေးဖွားခြင်းနှင့် ငယ်ဘဝ == မင်းသား မင်္ဂလာသိန်းအောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေကြည်မြို့နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ကျောင်းဆရာ ဦးမြချမ်းဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဒေါ်သောင်းခင်ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ လေးယောက်အနက် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်။ သူသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက သဘင်ပညာကို ဝါသနာပါလွန်သဖြင့် အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသား စိန်ကျော်တင့်နှင့် စိန်မြခင်တို့ထံတွင် တပည့်ခံကာ အနုပညာပညာရပ်များကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ခရစ်နှစ် ၁၉၃၈ ခုနှစ်ခန့်တွင် အသုတ်မြို့သို့ ရွှေမန်းထွန်းကြိုင်ဇာတ်အဖွဲ့ ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုအချိန်တွင် မောင်သိန်းအောင်သည် အခြေခံပညာရပ်များကို ရရှိနေပြီဖြစ်သဖြင့် မိဘများက ရွှေမန်းထွန်းကြိုင်ထံတွင် သားတပည့်အဖြစ် အပ်နှံခဲ့သည်။ ရွှေမန်းထွန်းကြိုင်ထံတွင် ငါးနှစ်ကြာ အရိပ်ခို ပညာဆည်းပူးပြီးနောက်၊ နာမည်ကျော် မင်္ဂလာဦးအောင်မောင်း၏ ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဦးအောင်မောင်းက သူ့ကို “ရဲရဲတောက် သိန်းအောင်” ဟူသော အမည်ဖြင့် ပွဲထုတ်ပေးခဲ့သည်။ == ဇာတ်အဖွဲ့များ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် "မင်္ဂလာသိန်းအောင်" အမည်ခံယူခြင်း == ရဲရဲတောက် သိန်းအောင်သည် ဦးအောင်မောင်းထံတွင် တစ်နှစ်ပညာသင်ယူပြီးနောက် လေးမျက်နှာမြို့မှ ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးစံပ၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ တစ်နှစ်အကြာတွင် ဇာတ်ခေါင်းကွဲသွားသဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့သစ် ရှာဖွေနေစဉ် ငါးသိုင်းချောင်းမြို့မှ ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးစိန်ဖေနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆရာကြီး ဦးစိန်ဖေက အမည်ကို “မင်္ဂလာသိန်းအောင်” ဟု ပြောင်းလဲရန် အကြံပြုခဲ့သည်။ အမည်ဟောင်းကို ကြိုက်နှစ်သက်သော်လည်း အမည်သစ်၏ ငြိမ်သက်အေးချမ်းမှုကို သဘောကျသဖြင့် ခံယူခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မင်းသား မင်္ဂလာသိန်းအောင်သည် အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး လပွတ္တာမြို့တွင် ကျင်းပသည့် လွတ်လပ်ရေးအောင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ကပြခဲ့ရသည်။ == အနုပညာအောင်မြင်မှုနှင့် အော်ပရာ == လွတ်လပ်ရေးရပြီးစကာလတွင် နိုင်ငံရေးအသိအမြင်များဖြင့် “လွတ်လပ်ရေး တည်တံ့ပါစေ” ဟူသော အော်ပရာကို တီထွင်ကပြခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးဝင်းမောင်၏ ရွှေတံဆိပ်ဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်အဖွဲ့ ထောင်ခဲ့သော်လည်း ဇာတ်ကိရိယာ တီထွင်မှုပိုင်းတွင် အခက်အခဲရှိသဖြင့် လေးနှစ်အကြာတွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။ == ထိပ်တန်းမင်းသားအဖြစ် ရောက်ရှိခြင်းနှင့် ဓာတ်ပြားသွင်းခြင်း == အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၅၄ ခုနှစ်) တွင် ရန်ကုန်မြို့မှ ဦးသိန်းနှင့် ဒေါ်ရင်မေတို့၏ အကူအညီဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့သစ် ထောင်ခဲ့သည်။ ပခုက္ကူသီဟိုဠ်ရှင်ဘုရားပွဲမှစ၍ အထက်မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာမှ အထူးနာမည်ကြီးလာခဲ့သည်။ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၅၅ ခုနှစ်) တွင် ပဒေသာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၌ ဓာတ်ပြားများ သွင်းယူခဲ့သည်။ သွင်းခဲ့သည့် ဇာတ်ထုပ်များမှာ- (၁) မိဘမေတ္တာ သားလိမ္မာ (၂) အင်္ဂပူဆရာဒင် ရေးသားသော “သမ္မာဇီဝကုမာရ” (၃) ငါးဆူဒါယကာ (အသံသွင်းပြီးမှ ပျက်ပြယ်) (၄) ပဉ္စသိန္နဝ (အသံသွင်းပြီးမှ ပျက်ပြယ်) တို့ဖြစ်သည်။ == နောက်ဆုံးကာလ == မင်းသားကြီး မင်္ဂလာသိန်းအောင်သည် ရန်ကုန်တွင် ၁၁ နှစ်ခန့် ကပြပြီးနောက် မန္တလေးသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဝန်းကျင်တွင် “နန်းခိုင်ထိပ်တန်းဇာတ်” အမည်ဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ ရုံပွဲများ၊ ဗလာပွဲများတွင် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] tepubzs15uqv4gpdjvjibzrap8suh02 0 288601 1047076 1040760 2026-08-07T15:55:29Z Dr Lotus Black 31011 [[မင်းသား ဦးအောင်ငြိမ်း]] မှ [[အောင်ငြိမ်း (သဘင်ပညာရှင်)]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည် 1040760 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး ဦးအောင်ငြိမ်း (၁၈၉၁ - ၁၉၅၆) == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | ဦးအောင်ငြိမ်း |- ! colspan="2" style="text-align: center;" | |- ! မွေးဖွား | ၁၈၉၁ |- ! ကွယ်လွန် | ၁၉၅၆ (ဇွန်လ) |- ! ဇာတိ | ရွှေမန်းမြို့ (မန္တလေး) |- ! မိဘများ | ဦးလှရွှေ၊ ဒေါ်လဲ့ |- ! အလုပ်အကိုင် | သဘင်မင်းသား၊ အကနည်းပြ |- ! အိမ်ထောင်ဖက် | လှလေးစိန် (မင်းသမီး/အဆိုတော်) |- ! ထင်ရှားသောလုပ်ဆောင်ချက် | မင်္ဂလာဦးအောင်ငြိမ်းဇာတ်အဖွဲ့တည်ထောင်သူ |} == အတ္ထုပ္ပတ္တိ == '''ဦးအောင်ငြိမ်း''' (၁၈၉၁–၁၉၅၆) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ === ငယ်ဘဝ === ဦးအောင်ငြိမ်းကို ရွှေမန်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်မည်မှာ အေးငြိမ်းဖြစ်သည်။ မိဘများမှာ ရွှေကုန်သည် ဦးလှရွှေနှင့် ဒေါ်လဲ့တို့ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင်ကျောင်းတွင် မူလတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ === သဘင်လမ်းကြောင်း === ငယ်စဉ်ကတည်းက ကခုန်တီးမှုတ်ခြင်းကို ဝါသနာပါသဖြင့် ဦးစိန်ရုံး၏ ကလေးဇာတ်အဖွဲ့တွင် လူရွှင်တော်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြခွင့်ရခဲ့ပြီး "အောင်ငြိမ်း" ဟူသော အမည်ဖြင့် လူသိများလာသည်။ ၎င်း၏ ကျော်ကြားသော ဇာတ်အဖွဲ့မှာ "မင်္ဂလာဦးအောင်ငြိမ်းဇာတ်" ဖြစ်သည်။ === ကွယ်လွန်ခြင်း === ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် သလိပ်ခဲလည်ချောင်းရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ မင်းသားကြီး ဦးအောင်ငြိမ်းသည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသော အနုပညာစွမ်းရည်များဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည့် ခေတ်တစ်ခေတ်၏ အကျော်အမော် မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးအောင်ငြိမ်းကို ရွှေမန်းဇာတိသားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်မည်မှာ အေးငြိမ်း ဖြစ်သည်။ မိဘများမှာ ရွှေကုန်သည် ဦးလှရွှေနှင့် ဒေါ်လဲ့တို့ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင်ကျောင်းတွင် မူလတန်းအဆင့်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကျောင်းစာပေထက် ကခုန်တီးမှုတ်ခြင်းကို ပိုမိုဝါသနာထက်သန်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ငယ်ရွယ်စဉ်ကာလကပင် နာမည်ကျော် ရှေးလူရွှင်တော်ကြီး ဦးစိန်ရုံး တည်ထောင်ထားသော ကလေးဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး "အေးငြိမ်း" ဟူသော အမည်ဖြင့် လူရွှင်တော်အဖြစ် စတင်ကျင်လည်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မင်းသား စိန်မြသွင် အပြင်းအထန်ဖျားနာနေချိန်တွင်၊ ပွဲကရန် အခက်အခဲကြုံနေသော ဦးစိန်ရုံးထံသို့ လူရွှင်တော် အေးငြိမ်းက ချဉ်းကပ်၍ မင်းသားအဖြစ် ကပြခွင့်တောင်းခံခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဦးစိန်ရုံးက အေးငြိမ်းကို "အောင်ငြိမ်း" ဟု အမည်ပြောင်းလဲပေးကာ မင်းသားအဖြစ် ကပြစေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကလေးမင်းသမီး ဥက္ကလာအေးကြည်နှင့် တွဲဖက်ကပြရာမှ ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို တစ်စတစ်စ ရရှိလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရွှေမန်းမြို့ရှိ သဘင်ပညာရှင်ကြီးများထံတွင် ပညာရပ်များကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ကျော်ကြားမှု == မကြာမီ ရတနာပုံနေပြည်တော်မှ ထွက်ခွာလာပြီး ဦးဖိုးဆင်၊ မအရှာဘီတို့၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ မင်းသမီး မညွန့်ရီနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သော ထိုအချိန်ကာလသည် မင်းသားအောင်ငြိမ်း၏ အမည်သည် ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်ကြီးပင် အံ့ဩရလောက်အောင် မြန်မာတစ်ပြည်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့ကျော်ကြားခဲ့သည့် ကာလဖြစ်သည်။ ကျော်ကြားမှုကြောင့် ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်ကြီးက မင်းသားအောင်ငြိမ်းနှင့် ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လုံးကို လစာငွေ ၁,၅ဝဝ ကျပ် (မင်းသားအတွက် သီးသန့် ၃ဝဝ ကျပ်) ဖြင့် ခေါ်ယူအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၂ နှစ်ကြာမြင့်ပြီးနောက် ထိုဇာတ်အဖွဲ့မှ ခွဲထွက်ကာ "မင်္ဂလာဦးအောင်ငြိမ်းဇာတ်အဖွဲ့" ကို ကိုယ်ပိုင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် တွဲဖက်ကပြခဲ့သော မင်းသမီးများမှာ - ဘိလပ်ပြန်မဗလခင် တလိုင်းမမငွေခင် မငွေကျင် ယိုးဒယားမသိန်းမေ ပဲခူးမကျော်တင့် မင်းသားအောင်ငြိမ်းသည် ကြိုးက၊ ကလပ်ကများတွင် တစ်မူထူးခြားသော အကဟန်များဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။ "နေ့ရောညရော အရောင်မမှိန်၊ အောင်ငြိမ်းတက်ခေတ်စိန်" ဟူသော သီချင်းမှာ မင်းသားတက်ခေတ်စိန်ကို မြေတောင်မြှောက်ပေးရန် "တက်ခေတ်စိန်" သဘင်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့စဉ်က ပရိသတ်တို့ နှစ်သက်စွဲလမ်းခဲ့ရာမှ ပါးစပ်ဖျားတွင် ရေပန်းစားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် နာမည်ကျော် မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော် "လှလေးစိန်" နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော် သားသမီးထွန်းကားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ နိုင်ငံတော်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့နှင့်အတူ ပါကစ္စတန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့ဖူးသည်။ နောက်ပိုင်းကာလတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် သဘင်လောကမှ အနားယူခဲ့ရသော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ပန်တျာကျောင်းတွင် အကနည်းပြဆရာအဖြစ် လစာငွေ ၃ဝဝ ကျပ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မင်းသားကြီး ဦးအောင်ငြိမ်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် သလိပ်ခဲလည်ချောင်းရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) dp67w776uw8q6ebdlvw93jivspey45f 1047077 1047076 2026-08-07T15:56:04Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047077 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး ဦးအောင်ငြိမ်း (၁၈၉၁ - ၁၉၅၆) == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | ဦးအောင်ငြိမ်း |- ! colspan="2" style="text-align: center;" | |- ! မွေးဖွား | ၁၈၉၁ |- ! ကွယ်လွန် | ၁၉၅၆ (ဇွန်လ) |- ! ဇာတိ | ရွှေမန်းမြို့ (မန္တလေး) |- ! မိဘများ | ဦးလှရွှေ၊ ဒေါ်လဲ့ |- ! အလုပ်အကိုင် | သဘင်မင်းသား၊ အကနည်းပြ |- ! အိမ်ထောင်ဖက် | လှလေးစိန် (မင်းသမီး/အဆိုတော်) |- ! ထင်ရှားသောလုပ်ဆောင်ချက် | မင်္ဂလာဦးအောင်ငြိမ်းဇာတ်အဖွဲ့တည်ထောင်သူ |} == အတ္ထုပ္ပတ္တိ == '''ဦးအောင်ငြိမ်း''' (၁၈၉၁–၁၉၅၆) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ === ငယ်ဘဝ === ဦးအောင်ငြိမ်းကို ရွှေမန်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်မည်မှာ အေးငြိမ်းဖြစ်သည်။ မိဘများမှာ ရွှေကုန်သည် ဦးလှရွှေနှင့် ဒေါ်လဲ့တို့ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင်ကျောင်းတွင် မူလတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ === သဘင်လမ်းကြောင်း === ငယ်စဉ်ကတည်းက ကခုန်တီးမှုတ်ခြင်းကို ဝါသနာပါသဖြင့် ဦးစိန်ရုံး၏ ကလေးဇာတ်အဖွဲ့တွင် လူရွှင်တော်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြခွင့်ရခဲ့ပြီး "အောင်ငြိမ်း" ဟူသော အမည်ဖြင့် လူသိများလာသည်။ ၎င်း၏ ကျော်ကြားသော ဇာတ်အဖွဲ့မှာ "မင်္ဂလာဦးအောင်ငြိမ်းဇာတ်" ဖြစ်သည်။ === ကွယ်လွန်ခြင်း === ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် သလိပ်ခဲလည်ချောင်းရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ မင်းသားကြီး ဦးအောင်ငြိမ်းသည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသော အနုပညာစွမ်းရည်များဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည့် ခေတ်တစ်ခေတ်၏ အကျော်အမော် မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးအောင်ငြိမ်းကို ရွှေမန်းဇာတိသားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်မည်မှာ အေးငြိမ်း ဖြစ်သည်။ မိဘများမှာ ရွှေကုန်သည် ဦးလှရွှေနှင့် ဒေါ်လဲ့တို့ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင်ကျောင်းတွင် မူလတန်းအဆင့်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကျောင်းစာပေထက် ကခုန်တီးမှုတ်ခြင်းကို ပိုမိုဝါသနာထက်သန်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ငယ်ရွယ်စဉ်ကာလကပင် နာမည်ကျော် ရှေးလူရွှင်တော်ကြီး ဦးစိန်ရုံး တည်ထောင်ထားသော ကလေးဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး "အေးငြိမ်း" ဟူသော အမည်ဖြင့် လူရွှင်တော်အဖြစ် စတင်ကျင်လည်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မင်းသား စိန်မြသွင် အပြင်းအထန်ဖျားနာနေချိန်တွင်၊ ပွဲကရန် အခက်အခဲကြုံနေသော ဦးစိန်ရုံးထံသို့ လူရွှင်တော် အေးငြိမ်းက ချဉ်းကပ်၍ မင်းသားအဖြစ် ကပြခွင့်တောင်းခံခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဦးစိန်ရုံးက အေးငြိမ်းကို "အောင်ငြိမ်း" ဟု အမည်ပြောင်းလဲပေးကာ မင်းသားအဖြစ် ကပြစေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကလေးမင်းသမီး ဥက္ကလာအေးကြည်နှင့် တွဲဖက်ကပြရာမှ ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို တစ်စတစ်စ ရရှိလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရွှေမန်းမြို့ရှိ သဘင်ပညာရှင်ကြီးများထံတွင် ပညာရပ်များကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ကျော်ကြားမှု == မကြာမီ ရတနာပုံနေပြည်တော်မှ ထွက်ခွာလာပြီး ဦးဖိုးဆင်၊ မအရှာဘီတို့၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ မင်းသမီး မညွန့်ရီနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သော ထိုအချိန်ကာလသည် မင်းသားအောင်ငြိမ်း၏ အမည်သည် ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်ကြီးပင် အံ့ဩရလောက်အောင် မြန်မာတစ်ပြည်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့ကျော်ကြားခဲ့သည့် ကာလဖြစ်သည်။ ကျော်ကြားမှုကြောင့် ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်ကြီးက မင်းသားအောင်ငြိမ်းနှင့် ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လုံးကို လစာငွေ ၁,၅ဝဝ ကျပ် (မင်းသားအတွက် သီးသန့် ၃ဝဝ ကျပ်) ဖြင့် ခေါ်ယူအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၂ နှစ်ကြာမြင့်ပြီးနောက် ထိုဇာတ်အဖွဲ့မှ ခွဲထွက်ကာ "မင်္ဂလာဦးအောင်ငြိမ်းဇာတ်အဖွဲ့" ကို ကိုယ်ပိုင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် တွဲဖက်ကပြခဲ့သော မင်းသမီးများမှာ - ဘိလပ်ပြန်မဗလခင် တလိုင်းမမငွေခင် မငွေကျင် ယိုးဒယားမသိန်းမေ ပဲခူးမကျော်တင့် မင်းသားအောင်ငြိမ်းသည် ကြိုးက၊ ကလပ်ကများတွင် တစ်မူထူးခြားသော အကဟန်များဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။ "နေ့ရောညရော အရောင်မမှိန်၊ အောင်ငြိမ်းတက်ခေတ်စိန်" ဟူသော သီချင်းမှာ မင်းသားတက်ခေတ်စိန်ကို မြေတောင်မြှောက်ပေးရန် "တက်ခေတ်စိန်" သဘင်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့စဉ်က ပရိသတ်တို့ နှစ်သက်စွဲလမ်းခဲ့ရာမှ ပါးစပ်ဖျားတွင် ရေပန်းစားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် နာမည်ကျော် မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော် "လှလေးစိန်" နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော် သားသမီးထွန်းကားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ နိုင်ငံတော်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့နှင့်အတူ ပါကစ္စတန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့ဖူးသည်။ နောက်ပိုင်းကာလတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် သဘင်လောကမှ အနားယူခဲ့ရသော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ပန်တျာကျောင်းတွင် အကနည်းပြဆရာအဖြစ် လစာငွေ ၃ဝဝ ကျပ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မင်းသားကြီး ဦးအောင်ငြိမ်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် သလိပ်ခဲလည်ချောင်းရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] plj9e1xq7lu5bqxcaktpoovjm6pkjiz 0 288602 1046996 1040764 2026-08-07T13:15:12Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046996 wikitext text/x-wiki == တိုင်းချစ်သန်းစိန် == {{Infobox person | name = တိုင်းချစ်သန်းစိန် | image = | birth_date = ၁၉၃၀ | birth_place = တောင်ငူမြို့၊ အုန်းပင်စုရွာ၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | occupation = သဘင်ပညာရှင်၊ ဇာတ်မင်းသား | years_active = ၁၉၄၀ - ၁၉၇၀ ဝန်းကျင် | parents = ဦးဆော့တင် (ဖခင်)၊ ဒေါ်သော့ (မိခင်) }} တိုင်းချစ်သန်းစိန် (ခရစ်နှစ် ၁၉၃၀ - [ကွယ်လွန်ရက် အချက်အလက်မရှိ]) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဇာတ်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် အနေအထိုင် ရိုးသားတည်ငြိမ်ပြီး အနုပညာတွင် အားပါသော ဆိုဟန်၊ ပြောဟန်များဖြင့် ပရိသတ်အား အထူးဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == တိုင်းချစ်သန်းစိန်ကို ခရစ်နှစ် ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့၊ အုန်းပင်စုရွာ၌ ခမည်းတော် ဦးဆော့တင်နှင့် မယ်တော် ဒေါ်သော့တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် မိဘတို့၏ သားသမီးခုနစ်ယောက်အနက် တတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ == သဘင်ပညာ လေ့လာဆည်းပူးခြင်း == ဇာတ်သဘင်မျိုးရိုး မရှိသော်လည်း ငယ်စဉ်ကတည်းက အကအခုန်၌ အလွန်ဝါသနာကြီးသူ ဖြစ်သည်။ သူ၏ အနုပညာခရီးလမ်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် တိုးတက်လာခဲ့သည် - အခြေခံပညာ: အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်တွင် မိဘများ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မင်းသားကြီး ရာဖြတ်စိန်ကြီး၏ တပည့်ဖြစ်သူ "ရာဖြတ်စိန်လေး" ထံတွင် သုံးနှစ်သုံးမိုး တပည့်ခံကာ အခြေခံအကအခုန် ပညာရပ်များကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ မန္တလေးကာလ: ထိုမှတစ်ဆင့် မန္တလေးမြို့သို့ ရောက်ရှိသွားပြီး မင်းသားကြီး ဒဂုန်တင်ထံတွင် ဆက်လက်တပည့်ခံခဲ့သည်။ ဤကာလတွင်ပင် "တိုင်းချစ်သန်းစိန်" ဟူသော အမည်နာမကို ရရှိခဲ့သည်။ ပျော်ဘွယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်: ဆရာ ဒဂုန်တင်ထံတွင် ပညာယူပြီးနောက် ပျော်ဘွယ်မြို့မှ ဇာတ်ဆရာ ဦးစံမြိုင်ထံသို့ ရောက်ရှိကာ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတစ်ခွင်သို့ သုံးနှစ်ကြာ လှည့်လည်ကပြခဲ့သည်။ ရမည်းသင်းကာလ: ထိုမှတစ်ဖန် ရမည်းသင်းမြို့ရှိ ဦးရွှေကံထံသို့ ရောက်ရှိကာ သာစည်၊ ရမည်းသင်းနှင့် ပျဉ်းမနားနယ်တစ်ဝိုက်တွင် ငါးနှစ်မျှကြာအောင် လှည့်လည်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ == အောင်မြင်ကျော်ကြားခြင်း == တိုင်းချစ်သန်းစိန်၏ အနုပညာဘဝသည် ရန်ကုန်မြို့မှ နာမည်ကျော် ဇာတ်ဆရာ ဦးကြင်နှင့် ချိတ်ဆက်မိသည့်အချိန်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ ချိတ်ဆက်မိခြင်းမှာ ရမည်းသင်း မော်တော်ယာဉ်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ဖေနှင့် ဦးမြင့်တို့၏ ကူညီမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဦးကြင်နှင့် လက်တွဲခြင်း: သဘင်နယ်တွင် မင်းသားမင်းသမီးများကို မြေတောင်မြှောက်ပေးရာ၌ ထင်ရှားသူ ဦးကြင်နှင့် သုံးနှစ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုကာ မြန်မာပြည်အနှံ့ လှည့်လည်ကပြခဲ့သည်။ ကျော်ကြားမှု: တစ်နှစ်အတွင်းမှာပင် အောင်မြင်ကျော်ကြား လူသိများလာခဲ့သောကြောင့် စာချုပ်သက်တမ်း သုံးနှစ်ကုန်ဆုံးသည့်အခါတွင် နောက်ထပ် သုံးနှစ်သက်တမ်းရှိသည့် စာချုပ်တစ်ခုကို ထပ်မံချုပ်ဆိုခဲ့ရသည်။ == ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးနှင့် အနုပညာဟန် == တိုင်းချစ်သန်းစိန်သည် အနေအထိုင် ရိုးသားသူ၊ တည်ငြိမ်သူနှင့် မာနမရှိသူအဖြစ် လူသိများသည်။ လူနေမှုပုံစံ: ဇာတ်နှင့်သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များတွင် မန်နေဂျာနှင့် ဇာတ်ဆရာတို့သာ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်စေပြီး၊ မိမိကိုယ်တိုင်မှာ မမေးလျှင် မပြောဘဲ အေးဆေးစွာ နေလေ့ရှိသည်။ ဆိုဟန်၊ ပြောဟန်: သူ၏ ဆိုပေါက် ပြောပေါက်မှာ နာမည်ကျော် မင်းသားကြီးများဖြစ်ကြသည့် ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့် စိန်အောင်မင်းတို့နှင့် ဆင်တူလျက်ရှိသည်။ အသံပါဝါ: ဇာတ်ဆရာ ဦးကြင်၏ အဆိုအရ၊ တစ်ခါတစ်ရံ အော်ငေါက်ပြီး ဆိုလိုက်သော သူ၏ အသံမှာ ဆိုင်းဝိုင်းထဲမှ ဆရာကြီး ဦးဘမောင်ပင် သတိထား၍ ခေါင်းထောင်ကြည့်ရသည်အထိ အားပါလှသည်ဟု ဆိုသည်။ == အသံသွင်းမှတ်တမ်း == ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ပဒေသာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၌ မြိုင်ထနှင့်အတူ နှစ်ပါးသွားများအပြင် ဇာတ်ထုပ်ရှစ်ထုပ်ကို အသံသွင်းပေးခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ == ဘဝအဆုံးသတ် ရည်မှန်းချက် == မည်သို့ပင် သဘင်ပညာသည်အဖြစ် အောင်မြင်ကျော်ကြားနေစေကာမူ၊ တိုင်းချစ်သန်းစိန်သည် နောက်ဆုံးတွင် အနုပညာလောက၌ အမြဲမနေဘဲ ကုန်သည်အလုပ်ဖြင့်သာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကာ ဘဝကို အရိုးထုတ်ရန် အားသန်လျက်ရှိသူ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] eolbu09yrngtxc0g2uz3961yvj9c0n3 0 288604 1046998 1040770 2026-08-07T13:15:52Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046998 wikitext text/x-wiki == ပန်တျာကျော်ဝင်း ( ဇာတ်မင်းသား ) == {{Infobox person | name = ပန်တျာကျော်ဝင်း | image = | caption = | birth_name = အငွေ | birth_date = ၁၉၄ဝ | birth_place = မော်လမြိုင်ကျွန်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = သဘင်ပညာရှင်၊ ခေါင်းဆောင်မင်းသား | years_active = ၁၉၅၈ – ၁၉၆၃ (နှင့် နောက်ပိုင်း) | spouse = | parents = ဦးဖိုးဖေ၊ ဒေါ်တင် | relatives = စိန်မြဝင်း (အစ်ကို) | awards = ရွှေတံဆိပ်ဆု (ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာ)၊ ကျားခေါင်းဆုတံဆိပ် }} ပန်တျာကျော်ဝင်း (၁၉၄ဝ - ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော သဘင်ပညာရှင်၊ ခေါင်းဆောင်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ငယ်နာမည် အငွေ ဖြစ်သည်။ မန္တလေးပန်တျာကျောင်းထွက်တစ်ဦးဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဂန္ထဝင်မြောက် သဘင်အနုပညာများကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်သူအဖြစ် လူသိများသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == ၁၉၄ဝ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့၌ ဖခင် ဦးဖိုးဖေနှင့် မိခင် ဒေါ်တင်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခုနစ်ယောက်အနက် သားယောက်ျားများတွင် အထွေးဆုံးဖြစ်သည်။ သူ၏ မိသားစုသည် အနုပညာမျိုးရိုးရှိသူများဖြစ်ပြီး သူ၏အစ်ကိုမှာ ယိုးဒယားပြန် စိန်မြဝင်းဖြစ်သဖြင့် မျိုးရိုးစဉ်ဆက် သဘင်သည်မိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသူဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ == ပညာသင်ယူမှု == ပန်တျာကျော်ဝင်းသည် မန္တလေးမြို့ရှိ ပန်တျာကျောင်းတွင် အက၊ အဆိုနှင့် စန္ဒရားသင်တန်းများကို ငါးနှစ်တိုင်တိုင် စနစ်တကျ သင်ကြားခဲ့သည်။ ကျောင်းသားဘဝတွင်ပင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး၊ ထူးချွန်သော ကျောင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ == အနုပညာခရီးလမ်း == == အစောပိုင်းကာလနှင့် ဆုတံဆိပ်များ == ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ပန်တျာကျော်ဝင်း၏ အနုပညာသက်တမ်းအတွက် မှတ်တိုင်တစ်ခု စိုက်ထူနိုင်ခဲ့သည်။ ပုထိုးတော်ကြီး ထီးတင်ပွဲ: ကနက်စိန်၊ ရွှေမန်းတင်မောင်တို့ကဲ့သို့သော သဘင်ပညာရှင်ကြီးများနှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုဖျော်ဖြေမှုအတွက် ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာ က ချီးမြှင့်သော ရွှေတံဆိပ်ဆု ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဂျူဗလီဟော ပြပွဲ: ရန်ကုန်မြို့ ဂျူဗလီဟောတွင် ကျင်းပသည့် ပြပွဲ၌ မန္တလေးပန်တျာကျောင်းကိုယ်စားပြု၍ ကပြရာတွင် ဂရိတ်ဖိုးစိန်နှင့် တူညီအောင် ကပြပြောဆိုနိုင်သဖြင့် ပရိသတ်၏ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ == အောင်မြင်မှုနှင့် နိုင်ငံတော်အဆင့် ပါဝင်မှုများ == ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းထွက်ပြီးနောက် မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်မှ တည်ထောင်သော "ရွှေမန်းမင်္ဂလာ" အမှတ် ၁ ဇာတ်အဖွဲ့ တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုသည့်ပွဲ၌ အဖွဲ့ငယ်(၂) ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဧရာဝတီပြောသောပုံပြင် နှင့် စန္ဒကိန္ဒရီအက ပြဇာတ် များတွင် ဆိုဗီယက်ပြန် [[နွဲ့နွဲ့စန်း]] နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၏ ကျားခေါင်းဆုတံဆိပ် ကို ရရှိခဲ့သည်။ == နောက်ပိုင်းကာလများ == တရုတ်နိုင်ငံမှ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီးနောက် အစ်ကိုဖြစ်သူ ရွှေမန်းပန်တျာမြဝင်းနှင့်အတူ ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ထောင်ကာ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် စိန်မြဝင်းမှာ ပခုက္ကူမြို့ရှိ ရှမ်းမလေးငွေကြင် တည်ထောင်သောဇာတ်သို့ ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြို့တော်သိန်းအောင် ကျန်းမာရေးအရ နားနေချိန်၌၊ မန္တလေးမြို့ ထီးရိုးဝင်းနေ ဦးသန်းဝေ၏ သားများ စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည့် "မြို့တော်အဖွဲ့သားများ၏ဇာတ်" တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသား ပန်တျာကျော်ဝင်း အမည်ဖြင့် ဆက်လက်ကပြခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ [[ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း]] ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] ksk4jpc1h2gn9nyjpmap8xuloulx87n 0 288605 1047045 1040777 2026-08-07T15:10:12Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047045 wikitext text/x-wiki == ရွှေမြိုင်စိန်မောင် ( ဇာတ်မင်းသား ) == <table class="infobox" style="width: 25em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align: center; font-size: 1.2em; background-color: #cedff2;">ရွှေမြိုင်စိန်မောင်</th> </tr> <tr> <td><b>အမည်ရင်း</b></td> <td>မောင်တင်မြင့်</td> </tr> <tr> <td><b>အခြားအမည်</b></td> <td>အမြင့်</td> </tr> <tr> <td><b>မွေးဖွားရက်</b></td> <td>၁၉၄၂</td> </tr> <tr> <td><b>မွေးဖွားရာဒေသ</b></td> <td>တောင်စွန်းရွာ၊ ဘီလူးကျွန်း</td> </tr> <tr> <td><b>မိဘ</b></td> <td>ဦးအောင်တင် (ကုန်သည်)၊ ဒေါ်ကြွေ</td> </tr> <tr> <td><b>ထင်ရှားသောဦးလေး</b></td> <td>ကျော်ဝင်းစိန် (မင်းသား)</td> </tr> <tr> <td><b>သဘင်ပညာစတင်သင်ယူ</b></td> <td>ကိုးနှစ်သား</td> </tr> <tr> <td><b>ဇာတ်စီးမင်းသားဖြစ်သည့်အရွယ်</b></td> <td>၁၂ နှစ်သား</td> </tr> <tr> <td><b>ဆရာများ</b></td> <td>ဦးအောင်မာဒင်၊ ဦးမျောက်ရှုံး၊ ဝိဇ္ဇာမောင်</td> </tr> </table> ရွှေမြိုင်စိန်မောင်သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဇာတ်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == ရွှေမြိုင်စိန်မောင်ကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီလူးကျွန်း၊ တောင်စွန်းရွာ၌ ဖခင် ဦးအောင်တင်နှင့် မိခင် ဒေါ်ကြွေတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ကုန်သည်များဖြစ်ကြပြီး၊ မောင်နှမ လေးယောက်အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။ သူ၏ အမည်ရင်းမှာ မောင်တင်မြင့် ဖြစ်သော်လည်း မိဘများက ချစ်စနိုးဖြင့် “အမြင့်” ဟု ခေါ်ဝေါ်ရာမှ သူငယ်ချင်းမိတ်ဆွေများနှင့် ပရိသတ်များ၏ နှုတ်ဖျားတွင်လည်း “အမြင့်” ဟုပင် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == သဘင်ပညာ လေ့လာဆည်းပူးခြင်း == အမြင့်သည် ဇာတ်သဘင်မျိုးရိုးရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏ဦးလေးအရင်းမှာ ထင်ရှားသော မင်းသားကြီး ကျော်ဝင်းစိန် ဖြစ်သည်။ အမြင့်သည် ငယ်စဉ် ကိုးနှစ်သားအရွယ်ကတည်းက သဘင်ပညာကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ သူ၏ လက်ဦးဆရာများမှာ ရုပ်သေးမင်းသား ဦးအောင်မာဒင်၊ ဦးမျောက်ရှုံးနှင့် ဝိဇ္ဇာမောင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဇာတ်စီးခေါင်းဆောင် မင်းသားတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း၊ သူသည် မိမိ၏ဦးလေးဖြစ်သူ မင်းသားကြီး ကျော်ဝင်းစိန်ထံတွင် တပည့်ခံ၍ သဘင်ပညာရပ်များကို ဆက်လက်လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း== အမြင့်သည် အလွန်ငယ်ရွယ်သော အရွယ် ၁၂ နှစ်သားအရွယ်မှာပင် ဇာတ်စီးခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် တင်ဆက်နိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူ၏ ဇာတ်သဘင်ခရီးတစ်လျှောက်တွင်လည်း ပရိသတ်အားပေးမှုများစွာကို ရရှိခဲ့သော မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] f54d7xyj7bjw2xfo5jmplwhg539r8z9 0 288609 1046997 1041912 2026-08-07T13:15:26Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046997 wikitext text/x-wiki == တိုင်းချစ်တင်ငွေ { ဇာတ်မင်းသား } == {{Infobox person | name = တိုင်းချစ်တင်ငွေ | image = | caption = | birth_name = မောင်တင်ငွေ | birth_date = ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက် | birth_place = နပဲပင်ကျေးရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ ရုပ်သေးပညာရှင် | spouse = ဒေါ်သီတာအေး | children = ၂ ဦး | awards = နိုင်ငံတော်ရွှေတံဆိပ် (၅) ဆု }} တိုင်းချစ်တင်ငွေ သည် မြန်မာ့ရိုးရာအနုပညာနယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော နိုင်ငံတော်ရွှေတံဆိပ် (၅) ဆုရှင် ဇာတ်မင်းသားနှင့် ရုပ်စုံ ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ဆို၊ ငို၊ ပြော အကပညာရပ်များတွင် ထူးချွန်သူတစ်ဦးအဖြစ် လူသိများသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == တိုင်းချစ်တင်ငွေကို တော်သလင်းလဆန်း ၁၀ ရက်၊ စနေနေ့တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ နပဲပင်ကျေးရွာ၌ ဖခင် ဦးကျော်အေးနှင့် မိခင် ဒေါ်သန်းမြတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူသည် အသက် ၆ နှစ်အရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ငယ်စဉ်ကတည်းက ရိုးရာတောင်သူလယ်သမားဘဝဖြင့် ကြံ့ကြံ့ခံ၍ ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ တိုင်းချစ်တင်ငွေ၏ ဇနီးမှာ ဒေါ်သီတာအေးဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့စုံတွဲတွင် မကွေးဇာတိဖြစ်သော သားသမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်း == အသက် ၉ နှစ်မှ ၁၆ နှစ်အရွယ်အထိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့စဉ်ကာလ၌ အနုပညာဝါသနာများ စတင်နိုးကြားလာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူ၏အစ်မဖြစ်သူ မင်းသမီးမျိုးချစ်စိန်က တိုင်းချစ်တင်ငွေ၏ အနုပညာဝါသနာကို မြင်တွေ့သွားပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်သွားကာ ဇာတ်မင်းသားအဖြစ် စတင်စင်တင်ပေးခဲ့သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် "တိုင်းချစ်တင်ငွေ" ဟူသောအမည်ဖြင့် ပရိသတ်တို့ကြား ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ == ဆုတံဆိပ်များနှင့် အောင်မြင်မှုများ == ဇာတ်မင်းသား တိုင်းချစ်တင်ငွေသည် မြန်မာ့ရိုးရာ ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ အထူးထူးချွန်ဆုံးသော ရလဒ်များကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ == အဓိကမှတ်တိုင်များ == ၁၉၉၇ ခုနှစ် - ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲတွင် "[[သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တော်|သုဝဏ္ဏသာမ]]" ဇာတ်တော်ကြီးဖြင့် သရုပ်ဆောင်ထူးချွန်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် - ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲတွင် မင်းသားအက ပထမဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် - ရိုးရာရုပ်စုံမင်းသားအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ "ဆို၊ ငို၊ ပြော ရုပ်သေးမင်းသား" ပထမဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ သူသည် စုစုပေါင်း နိုင်ငံတော်ရွှေတံဆိပ် (၅) ဆုကို ရရှိပိုင်ဆိုင်ထားသူအဖြစ် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ [[ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း|ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း]] ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] rgeewwbo6zlj59egicavowuq6l2xip0 0 288613 1047044 1040808 2026-08-07T15:09:54Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047044 wikitext text/x-wiki == ရွှေမန်းကြည်လှိုင် ( ဇာတ်မင်းသား ) == {{Infobox person | name = ရွှေမန်းကြည်လှိုင် | image = | caption = | birth_name = မောင်ကို | birth_date = ၁၀၊ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၃၇ | birth_place = ချနိုင်ခမောက်ကျေးရွာ၊ ကနီမြို့နယ်၊ မုံရွာခရိုင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ ဆိုင်းပညာရှင် | spouse = | children = ဆယ်ပြားစိန် (အပါအဝင် ၇ ဦး) | parents = ဦးထွန်းစော (ဖခင်)၊ ဒေါ်သိန်းညွန့် (မိခင်) | module = {{Infobox name module | title = အခြားအမည်များ | content = ကျော်စန်းလွင်၊ အောင်ကြည်ဗိုလ်၊ အောင်ကြည်လှိုင်၊ ဗိုလ်ကြည်လှိုင် }} }} ရွှေမန်းကြည်လှိုင်သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ငယ်မည်မှာ မောင်ကို ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု နောက်ခံ == ရွှေမန်းကြည်လှိုင်ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၈ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလကွယ် တနင်္ဂနွေနေ့) တွင် မုံရွာခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ချနိုင်ခမောက်ကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မွေးချင်းနှစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ ပန်းပဲဆရာကြီးနှင့် တိုင်းရင်းဆေးဆရာဖြစ်သူ ဦးထွန်းစောဖြစ်ပြီး၊ မိခင်မှာ ဒေါ်သိန်းညွန့် ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလမ်းကြောင်းနှင့် ဆိုင်းပညာ == ငယ်စဉ်ကတည်းက အဆို၊ အက၊ အတီးတွင် ဝါသနာကြီးခဲ့သော်လည်း သင်ကြားပေးမည့်ဆရာ မရှိခဲ့ပေ။ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ် (၁၉၄၉ ခုနှစ်) တွင် ရွာအလှူတစ်ခု၌ လာရောက်ဖျော်ဖြေသည့် ဆိုင်းဆရာ စိန်မောင်တင်၏ အဖွဲ့နှင့် လိုက်ပါသွားရင်း ဆိုင်းပညာကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင်ပင် "ရွှေမန်းကြည်လှိုင်" ဟူသော အမည်ကို စတင်ရရှိခဲ့သည်။ == အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှု == ငယ်စဉ်က မိဘများက အိမ်ထောင်ချပေးသော်လည်း အဆင်မပြေခဲ့ဘဲ သမီးတစ်ယောက်သာ ထွန်းကားခဲ့သည်။ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ် (၁၉၅၃ ခုနှစ်) တွင် မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်) သို့ ရောက်ရှိပြီး မြေစာရင်းဌာန၌ မြေတိုင်းစာရေးအဖြစ် ခေတ္တဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော်လည်း သဘင်အနုပညာနှင့် မြေတိုင်းပညာသည် လမ်းကြောင်းချင်း မတူညီသည့်အတွက် နှစ်နှစ်အကြာတွင် အလုပ်မှထွက်ကာ အနုပညာလောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြို့မတင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး ဆယ်ပြားစိန်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သော်လည်း ထိုအိမ်ထောင်မှာလည်း မခိုင်မြဲခဲ့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ထီးလင်းမြို့ အကြည်ဝါးပင်ရွာမှ မအေးမြင့်ခိုင် (ခ) မကြည်မြင့်နှင့် အကြောင်းပါခဲ့ပြီး သားသမီး ခြောက်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ == အမည်ရင်းနှီးမှုများ (ဇာတ်မင်းသားဘဝ) == === ဇာတ်မင်းသားဘဝ အမည်ပြောင်းလဲမှုများ === ဇာတ်အဖွဲ့အသီးသီးနှင့် နယ်မြေအလိုက် ပါဝင်ကပြခဲ့စဉ်က အသုံးပြုခဲ့သော အမည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" border="1" ! စဉ် !! အမည် !! သက်ဆိုင်သည့် ဇာတ်အဖွဲ့/နယ်မြေ |- | ၁ || ကျော်စန်းလွင် || ကပ်ကျော်သန်း၏ဇာတ် |- | ၂ || အောင်ကြည်ဗိုလ် || မြင်းခြံစိန်လှံဗိုလ်ဇာတ် |- | ၃ || အောင်ကြည်လှိုင် || မင်းဘူး၊ စကုနယ် |- | ၄ || ဗိုလ်ကြည်လှိုင် || ကျောက်ပန်းတောင်းနယ် |- | ၅ || ရွှေမန်းကြည်လှိုင် || နောက်ဆုံးအမည် (အတည်) |} ရွှေမန်းကြည်လှိုင်သည် ဇာတ်အဖွဲ့များစွာတွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာ အဖွဲ့အလိုက် အမည်နာမများ ပြောင်းလဲခဲ့ရသည်။ ကပ်ကျော်သန်း၏ဇာတ်: “ကျော်စန်းလွင်” အမည်ဖြင့် ကပြခဲ့သည်။ မြင်းခြံစိန်လှံဗိုလ်ဇာတ်: “အောင်ကြည်ဗိုလ်” အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မင်းဘူးစကုနယ်: “အောင်ကြည်လှိုင်” အမည်ဖြင့် ကပြခဲ့သည်။ ကျောက်ပန်းတောင်းနယ်: “ဗိုလ်ကြည်လှိုင်” အဖြစ် အမည်တွင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် "ရွှေမန်းကြည်လှိုင်" ဟူသောအမည်ဖြင့်သာ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အတည်တကျ ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ [[ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း]] ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 0ensne1qroi4dcnmkdwxdcnzz6nl9i0 0 288616 1047061 1040821 2026-08-07T15:33:15Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၃၆ မွေးဖွားသူများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047061 wikitext text/x-wiki == နေပြည်တော်တင်ဝင်း ( ဇာတ်မင်းသား ) == {{Infobox person | name = နေပြည်တော်တင်ဝင်း | image = | caption = | birth_name = မောင်ထွန်းရှိန် | birth_date = ၁၉၃၆ | birth_place = ရွှေပေါက်ကန်ကျေးရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = | nationality = မြန်မာ | occupation = မင်းသား၊ အကနည်းပြဆရာ၊ ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် | years_active = ၁၉၄၇–၁၉၉၆ | known_for = အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များ | notable_works = ပြဇာတ်များ၊ အော်ပရာများ၊ ဇာတ်တော်ကြီးများ | awards = }} မင်းသားကြီး နေပြည်တော်တင်ဝင်းသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များ၌ အလွန်ထူးချွန်ပြီး နိုင်ငံဂုဏ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သော အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာလမ်းကြောင်းအစ == ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မြောင်မြို့နယ်၊ ရွှေပေါက်ကန်ကျေးရွာ၌ ဖခင် ဦးကံလှိုင်၊ မိခင် ဒေါ်အေးသောင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မောင်ထွန်းရှိန်ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အကအခုန်ဝါသနာထက်သန်သူဖြစ်ရာ ရပ်ရွာပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ကပြရာမှ "ရွှေပင်ရှိန်" ဟူသော အမည်ဖြင့် လူသိများလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာတင်က ကလေးဇာတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို တည်ထောင်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းအား "မျိုးချစ်တင်မောင်" ဟူသော အမည်သစ်ဖြင့် ၁၁ နှစ်သားမှ ၁၄ နှစ်သားအရွယ်အထိ ကပြစေခဲ့သည်။ == အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အမည်များပြောင်းလဲခြင်း == နယ်လှည့်ကပြရင်း အနုပညာမြို့တော် မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက်ပိုင်း အနုပညာပညာရပ်များကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာရေးဆရာကြီး ဦးဓာတ်လုံးထံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဦးအုန်းသီးဇာတ်တွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြရင်း အတွေ့အကြုံများ ရယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆရာဦးဓာတ်လုံး၏ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီးမြသန်းစိန်နှင့်လည်း ရင်းနှီးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဇာတ်ဆရာ ဦးမြဒင်က ၎င်းအား "ပန်တျာတင်ဝင်း" ဟု အမည်သစ်ပေးကာ ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်တစ်နှစ်တွင်မူ "နေပြည်တော်တင်ဝင်း" ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောက၌ ကျင်လည်ခြင်း == နေပြည်တော်တင်ဝင်းသည် အနုပညာခရီးလမ်းတစ်လျှောက် ဇာတ်အဖွဲ့အသီးသီးသို့ ပြောင်းရွှေ့ကပြရင်း ပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ မင်းသားကနက်စိန်ဇာတ်: တစ်နှစ်ကြာ ကပြခဲ့သည်။ ပုသိမ်ဦးကြီးမြင့်ဇာတ်: နှစ်နှစ်ကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ချောက်မြို့ ဦးအေးမောင်ဇာတ်: ငါးနှစ်ကြာ အနုပညာများ ပြသခဲ့သည်။ == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များ == ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပန်တျာကျောင်း၌ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ပညာရှင်တစ်ဦးပီပီ နိုင်ငံတကာသို့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို ဖော်ထုတ်ပြသရန် နှစ်ကြိမ်တိုင် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်: ယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်: တရုတ်နိုင်ငံ၊ ပီကင်းမြို့သို့ မြန်မာယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။ == ပညာရေးနှင့် တာဝန်များ == ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၊ ဇာတ်သဘင်ပညာဌာန၌ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သော်လည်း အနုပညာအကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်တင်ဝင်းသည် ပြဇာတ်နှင့် အော်ပရာများကို ကိုယ်တိုင်ရေးသား ကပြခဲ့သလို၊ ဇာတ်တော်ကြီးများအတွက် ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။ အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး အစုံအလင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်သောကြောင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အလေးထားရသော ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် အသိအမှတ်ပြုခံထားရပါသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၆ မွေးဖွားသူများ]] sj6bkl4c732ugvnsmu2ku4w7bt2sdjp 1047062 1047061 2026-08-07T15:33:29Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047062 wikitext text/x-wiki == နေပြည်တော်တင်ဝင်း ( ဇာတ်မင်းသား ) == {{Infobox person | name = နေပြည်တော်တင်ဝင်း | image = | caption = | birth_name = မောင်ထွန်းရှိန် | birth_date = ၁၉၃၆ | birth_place = ရွှေပေါက်ကန်ကျေးရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = | nationality = မြန်မာ | occupation = မင်းသား၊ အကနည်းပြဆရာ၊ ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် | years_active = ၁၉၄၇–၁၉၉၆ | known_for = အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များ | notable_works = ပြဇာတ်များ၊ အော်ပရာများ၊ ဇာတ်တော်ကြီးများ | awards = }} မင်းသားကြီး နေပြည်တော်တင်ဝင်းသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များ၌ အလွန်ထူးချွန်ပြီး နိုင်ငံဂုဏ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သော အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာလမ်းကြောင်းအစ == ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မြောင်မြို့နယ်၊ ရွှေပေါက်ကန်ကျေးရွာ၌ ဖခင် ဦးကံလှိုင်၊ မိခင် ဒေါ်အေးသောင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မောင်ထွန်းရှိန်ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အကအခုန်ဝါသနာထက်သန်သူဖြစ်ရာ ရပ်ရွာပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ကပြရာမှ "ရွှေပင်ရှိန်" ဟူသော အမည်ဖြင့် လူသိများလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာတင်က ကလေးဇာတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို တည်ထောင်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းအား "မျိုးချစ်တင်မောင်" ဟူသော အမည်သစ်ဖြင့် ၁၁ နှစ်သားမှ ၁၄ နှစ်သားအရွယ်အထိ ကပြစေခဲ့သည်။ == အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အမည်များပြောင်းလဲခြင်း == နယ်လှည့်ကပြရင်း အနုပညာမြို့တော် မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက်ပိုင်း အနုပညာပညာရပ်များကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာရေးဆရာကြီး ဦးဓာတ်လုံးထံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဦးအုန်းသီးဇာတ်တွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြရင်း အတွေ့အကြုံများ ရယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆရာဦးဓာတ်လုံး၏ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီးမြသန်းစိန်နှင့်လည်း ရင်းနှီးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဇာတ်ဆရာ ဦးမြဒင်က ၎င်းအား "ပန်တျာတင်ဝင်း" ဟု အမည်သစ်ပေးကာ ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်တစ်နှစ်တွင်မူ "နေပြည်တော်တင်ဝင်း" ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောက၌ ကျင်လည်ခြင်း == နေပြည်တော်တင်ဝင်းသည် အနုပညာခရီးလမ်းတစ်လျှောက် ဇာတ်အဖွဲ့အသီးသီးသို့ ပြောင်းရွှေ့ကပြရင်း ပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ မင်းသားကနက်စိန်ဇာတ်: တစ်နှစ်ကြာ ကပြခဲ့သည်။ ပုသိမ်ဦးကြီးမြင့်ဇာတ်: နှစ်နှစ်ကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ချောက်မြို့ ဦးအေးမောင်ဇာတ်: ငါးနှစ်ကြာ အနုပညာများ ပြသခဲ့သည်။ == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များ == ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပန်တျာကျောင်း၌ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ပညာရှင်တစ်ဦးပီပီ နိုင်ငံတကာသို့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို ဖော်ထုတ်ပြသရန် နှစ်ကြိမ်တိုင် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်: ယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်: တရုတ်နိုင်ငံ၊ ပီကင်းမြို့သို့ မြန်မာယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။ == ပညာရေးနှင့် တာဝန်များ == ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၊ ဇာတ်သဘင်ပညာဌာန၌ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သော်လည်း အနုပညာအကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်တင်ဝင်းသည် ပြဇာတ်နှင့် အော်ပရာများကို ကိုယ်တိုင်ရေးသား ကပြခဲ့သလို၊ ဇာတ်တော်ကြီးများအတွက် ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။ အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး အစုံအလင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်သောကြောင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အလေးထားရသော ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် အသိအမှတ်ပြုခံထားရပါသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] ibeq3ojw6y0vwucyh9qy97y4ljcgqpk 0 288622 1047005 1040833 2026-08-07T13:19:55Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047005 wikitext text/x-wiki == ဇာတ်မင်းသားကြီး “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="font-size:120%; font-weight:bold; margin-bottom:5px;" | မင်းသားကြီး ဗန္ဓုလကျော်စိန်၏ အချက်အလက်များ |- ! အချက်အလက် ! အသေးစိတ် |- | '''အမည်အပြည့်အစုံ''' | ဗန္ဓုလကျော်စိန် (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) |- | '''မွေးသက္ကရာဇ်''' | ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၂၃ |- | '''ဇာတိ''' | တူးချောင်းရွာ၊ ညောင်တုန်းမြို့ |- | '''မိဘများ''' | ဦးလှကျော် + ဒေါ်ငွေမြ |- | '''ဇနီး''' | မတင်ကြည် |- | '''သားသမီး''' | ၇ ဦး |- | '''ထူးခြားချက်''' | စက်ကြိုးစီးကာ ဓားသိုင်းကပြခြင်း၊ ဓားသိုင်းနှင့် မင်းသားအက ပေါင်းစပ်ခြင်း |- | '''ကွယ်လွန်ချိန်''' | အသက် ၇၀ အရွယ် (ကင်ဆာရောဂါဖြင့်) |} မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသောဓားရေး၊ ဓားယိမ်းအကတို့ဖြင့် အထူးအောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီးမှာ “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) ဖြစ်သည်။ == ဖွားမြင်ခြင်းနှင့် ငယ်ဘဝ == မင်းသားကြီးကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၄ ရက်နေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်) တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ညောင်တုန်းမြို့၊ တူးချောင်းရွာ၌ ဖခင် ဦးလှကျော်နှင့် မိခင် ဒေါ်ငွေမြတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အကအခုန် ဝါသနာပါသူဖြစ်ပြီး ၈ နှစ်သားအရွယ်မှစ၍ ကျေးရွာများရှိ အလှူပွဲ၊ ဘုရားပွဲများတွင် မပါမပြီးသူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == ၁၂ နှစ်သားအရွယ်တွင် မင်းကြီးတစ်ဦးကို ကြိုဆိုသည့်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်ကပြခဲ့ရာ ၎င်း၏ ထူးချွန်သော အကဟန်ကို မင်းကြီးက သဘောကျ နှစ်သက်သဖြင့် “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” ဟူသော အမည်ကို ချီးမြှင့်ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် ဓားသိုင်းပညာ == ဗန္ဓုလကျော်စိန်သည် ဧရာဝတီတိုင်းတစ်လျှောက် လှည့်လည်ကပြခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော “ရဲရဲတောက်ဇာတ်အဖွဲ့” သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မန္တလာသူ အောင်မြမေနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သည်။ တစ်နေ့တွင် မင်းသမီး [[ဗလပြန်]]နှင့် ဓားယိမ်းအကပြိုင်ရာ၌ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ဖူးသည်။ ထိုရှုံးနိမ့်မှုကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ သိုင်းဆရာကြီး ဦးမြသန်း ထံတွင် ဓားသိုင်းပညာကို အထူးပြုသင်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်း၏မင်းသားအကတွင် ဓားသိုင်းပညာကို ပေါင်းစပ်တီထွင်လိုက်သည့်အခါ ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာအဖြစ် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်လာခဲ့သည်။ == ထူးခြားသော တီထွင်ဖန်တီးမှုများ == ဗန္ဓုလကျော်စိန်သည် သာမန်သဘင်ပညာသက်သက်သာမက ဆပ်ကပ်ပညာကိုပါ တွဲဖက်တင်ဆက်သူဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် “စက်ကြိုးစီး၍ ဓားသိုင်းကပြခြင်း” ဟူသော အနုပညာပုံစံကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သူဖြစ်ရာ ၎င်း၏ပွဲများမှာ အထူးကြည့်ရှုသူများပြားခဲ့သည်။ == အောင်မြင်မှုနှင့် ဂုဏ်ပြုခံရမှု == သူ၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသည့်ခေတ်တွင် ရွှေမန်းတင်မောင်၊ စိန်အောင်မင်းတို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် မင်းသားများနှင့် အပြိုင်အဆိုင် နွှဲခဲ့ရသည်။ ဖဆပလခေတ် ဝန်ကြီးများ၏ ချီးမြှင့်ခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ == မိသားစုဘဝ == အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်) တွင် မတင်ကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၇ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == နှောင်းပိုင်းကာလနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား၌ ဓားအကများ ကပြခဲ့ရာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလတွင် ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များဖြစ်သည့် ဘိုမြင့်ရှိန်၊ ထွန်းလုံရှိန်တို့နှင့်အတူ “ဝိဓူရဇာတ်တော်” ဗီဒီယိုဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မင်းသားကြီးသည် အသက် ၇၀ အရွယ်တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် လှိုင်သာယာမြို့နယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မင်းသားကြီး၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ဓားရေးအကပညာရပ်အပေါ် စွဲမြဲစွာ လေ့ကျင့်ပြီး တီထွင်ဖန်တီးခဲ့မှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ မှတ်တမ်းဝင် ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေပါသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] dl0ia76aav8vvjgam5slej979a2jbi8 0 288642 1047074 1040928 2026-08-07T15:53:44Z Dr Lotus Black 31011 [[မင်းသားလှထွန်း]] မှ [[စိန်လှထွန်း]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည် 1040928 wikitext text/x-wiki == စိန်လှထွန်း (ဦးလှထွန်း) ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ == {{Infobox person | name = စိန်လှထွန်း | image = | caption = | birth_name = ဦးလှထွန်း | birth_date = | birth_place = အင်္ဂပူမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၅၆ ခုနှစ်ဝန်းကျင် | known_for = မင်းသားလှထွန်းအဖြစ် ထင်ရှားခြင်း | parents = ဦးမောင်စိန် (ဖခင်)၊ ဒေါ်မယ်တင် (မိခင်) | religion = | module = {{Infobox person | child = yes | label1 = ဆရာများ | data1 = ဦးဗလရွှေ၊ ဦးဗလစိန်၊ အင်္ဂပူဆရာဒင် }} }} စိန်လှထွန်းသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထူးချွန်သော မင်းသားတစ်လက်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ဘဝလမ်းကြောင်းနှင့် အနုပညာခရီးကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ == မိဘမျိုးရိုးနှင့် ငယ်ဘဝ == စိန်လှထွန်းကို အမည်ရင်း ဦးလှထွန်း ဟုခေါ်တွင်သည်။ သူသည် သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူမဟုတ်ဘဲ ကုန်သည်မျိုးရိုးမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည်။ သူ၏မိဘများမှာ အင်္ဂပူမြို့မှ နာမည်ကျော် ကုန်သည်ကြီး ဦးမောင်စိန် နှင့် မိခင် ဒေါ်မယ်တင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စိန်လှထွန်းသည် မိဘတို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သားရတနာ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးအစ == ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာကို ဝါသနာပါခဲ့သော ဦးလှထွန်းသည် ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့များတွင် လိုက်ပါလျက် ပညာရပ်များကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူသည် ထိုခေတ်က ထင်ရှားသော ပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် ဒါရိုက်တာနှင့် မင်းသားလတ် ဦးဗလရွှေ၊ မင်းသားကြီး ဦးဗလစိန် တို့ထံတွင် သဘင်ပညာများကို နည်းခံသင်ကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာသက်တမ်း အစောပိုင်းကာလများတွင် ထိုခေတ်က ခေတ်စားခဲ့သော လူဘိုင်စကုပ် (Lubioscope) ဇာတ်လမ်းများတွင် ဇာတ်လိုက်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က လူဘိုင်စကုပ်ဇာတ်လမ်းများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပြဇာတ်ပုံစံများအဖြစ် ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ == ပညာဆည်းပူးခြင်းနှင့် အနုပညာအောင်မြင်မှု == ဦးလှထွန်းသည် ပညာရပ်များကို အမြဲမပြတ် လေ့လာဆည်းပူးလေ့ရှိသူဖြစ်သည်။ သူသည် မိမိ၏ တတိယမြောက်ဆရာဖြစ်သူ အင်္ဂပူဆရာဒင် ထံတွင်လည်း ဆက်လက်၍ ပြဇာတ်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင်မူ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ ရှေ့ပိုင်းပြဇာတ်နှင့် နောက်ပိုင်းဇာတ်ခင်း နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဤကာလတွင် သူသည် ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံရပြီး "မင်းသားလှထွန်း" ဟူသောအမည်ဖြင့် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အထူးထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 1nfm50zekxga15p8enj1ho7w8j1t7eh 1047075 1047074 2026-08-07T15:54:11Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047075 wikitext text/x-wiki == စိန်လှထွန်း (ဦးလှထွန်း) ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ == {{Infobox person | name = စိန်လှထွန်း | image = | caption = | birth_name = ဦးလှထွန်း | birth_date = | birth_place = အင်္ဂပူမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၅၆ ခုနှစ်ဝန်းကျင် | known_for = မင်းသားလှထွန်းအဖြစ် ထင်ရှားခြင်း | parents = ဦးမောင်စိန် (ဖခင်)၊ ဒေါ်မယ်တင် (မိခင်) | religion = | module = {{Infobox person | child = yes | label1 = ဆရာများ | data1 = ဦးဗလရွှေ၊ ဦးဗလစိန်၊ အင်္ဂပူဆရာဒင် }} }} စိန်လှထွန်းသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထူးချွန်သော မင်းသားတစ်လက်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ဘဝလမ်းကြောင်းနှင့် အနုပညာခရီးကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ == မိဘမျိုးရိုးနှင့် ငယ်ဘဝ == စိန်လှထွန်းကို အမည်ရင်း ဦးလှထွန်း ဟုခေါ်တွင်သည်။ သူသည် သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူမဟုတ်ဘဲ ကုန်သည်မျိုးရိုးမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည်။ သူ၏မိဘများမှာ အင်္ဂပူမြို့မှ နာမည်ကျော် ကုန်သည်ကြီး ဦးမောင်စိန် နှင့် မိခင် ဒေါ်မယ်တင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စိန်လှထွန်းသည် မိဘတို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သားရတနာ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးအစ == ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာကို ဝါသနာပါခဲ့သော ဦးလှထွန်းသည် ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့များတွင် လိုက်ပါလျက် ပညာရပ်များကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူသည် ထိုခေတ်က ထင်ရှားသော ပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် ဒါရိုက်တာနှင့် မင်းသားလတ် ဦးဗလရွှေ၊ မင်းသားကြီး ဦးဗလစိန် တို့ထံတွင် သဘင်ပညာများကို နည်းခံသင်ကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာသက်တမ်း အစောပိုင်းကာလများတွင် ထိုခေတ်က ခေတ်စားခဲ့သော လူဘိုင်စကုပ် (Lubioscope) ဇာတ်လမ်းများတွင် ဇာတ်လိုက်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က လူဘိုင်စကုပ်ဇာတ်လမ်းများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပြဇာတ်ပုံစံများအဖြစ် ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ == ပညာဆည်းပူးခြင်းနှင့် အနုပညာအောင်မြင်မှု == ဦးလှထွန်းသည် ပညာရပ်များကို အမြဲမပြတ် လေ့လာဆည်းပူးလေ့ရှိသူဖြစ်သည်။ သူသည် မိမိ၏ တတိယမြောက်ဆရာဖြစ်သူ အင်္ဂပူဆရာဒင် ထံတွင်လည်း ဆက်လက်၍ ပြဇာတ်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင်မူ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ ရှေ့ပိုင်းပြဇာတ်နှင့် နောက်ပိုင်းဇာတ်ခင်း နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဤကာလတွင် သူသည် ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံရပြီး "မင်းသားလှထွန်း" ဟူသောအမည်ဖြင့် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အထူးထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] ido9sqdaojcmeoog9calh1052ooi0cu 0 288644 1047004 1041911 2026-08-07T13:19:35Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047004 wikitext text/x-wiki == ပြည်တော်သန်း { သဘင်ပညာရှင် } == {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ ပြည်တော်သန်း (ရွှေဒေါင်းဖို) ၏ ဘဝအကျဉ်း |- ! ကာလ ! ဖြစ်ရပ်အကျဉ်း |- | ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ || တောင်ကုတ်မြို့တွင် ဦးဖိုးနှံ၊ ဒေါ်ထွားစိန်တို့၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ မင်းသား "ရွှေဒေါင်းဖို" အဖြစ် စတင်လူသိများလာ။ |- | ၁၉၄၁ - ၁၉၄၂ || မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း (ပခုက္ကူ) ၌ လှည့်လည်ကပြနေစဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် သောင်တင်။ |- | ၁၉၄၅ နောက်ပိုင်း || စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပဲခူးမြဇာတ်အဖွဲ့နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိ။ |- | လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် || ဓနုဖြူ၌ ပြည်တွင်းရောင်စုံသောင်းကျန်းမှုနှင့် ကြုံတွေ့၍ တောင်ကုတ်သို့ ပြန်လည်ရှောင်တိမ်း။ |- | အသက် ၃၀ အရွယ် || တက္ကသိုလ်စိုး၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ "ပြည်တော်သန်း" အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော မင်းသား ဖြစ်လာ။ |} ပြည်တော်သန်း (မူလအမည် ရွှေဒေါင်းဖို) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလမှစ၍ စစ်ပြီးခေတ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပြောင်းအလဲများကြားတွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ == ဇာတ်သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တောင်ကုတ်မြို့တွင် ဦးဖိုးနှံနှင့် ဒေါ်ထွားစိန်တို့က ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရွှေဒေါင်းဖိုသည် ထိုဇာတ်အဖွဲ့တွင် မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ပြီး ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့သော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း သောင်တင်ခြင်း == ရွှေဒေါင်းဖိုဇာတ်အဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းသို့ နယ်လှည့်ကပြနေစဉ် ၁၉၄၁-၁၉၄၂ ခုနှစ်ကာလတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသည်။ ပခုက္ကူမြို့သို့ ရောက်ရှိနေချိန်၌ စစ်ဖြစ်ပွားမှုနှင့် တိုင်းပြည်ပျက်စီးမှုများကြောင့် ခရီးဆက်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ဘဲ ထိုဒေသတွင်ပင် သောင်တင်ခဲ့ရသည်။ == စစ်ပြီးခေတ်နှင့် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုကာလ == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး (၁၉၄၅ နောက်ပိုင်း) တွင် ရွှေဒေါင်းဖိုသည် ပဲခူးမြဇာတ်အဖွဲ့နှင့် တွဲဖက်ကာ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းသို့ ဆင်းလာပြီး ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သို့သော် လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်တွင်းရောင်စုံသောင်းကျန်းမှုများကြောင့် ဓနုဖြူမြို့သို့ ရောက်ရှိနေချိန်တွင် အခက်အခဲများနှင့် ထပ်မံကြုံတွေ့ရပြန်သည်။ ဘေးလွတ်ရာသို့ ရှောင်တိမ်းရင်း ဇာတိဖြစ်သော တောင်ကုတ်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ သူ၏ အနုပညာလမ်းကြောင်းကို ဖောက်လုပ်ပေးခဲ့သူများဖြစ်သော ဦးဖိုးနှံနှင့် ဒေါ်ထွားစိန်တို့ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ဝမ်းနည်းဖွယ် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ == ပြည်တော်သန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာပုံ == အထောက်အပံ့မဲ့ ဖြစ်နေသော ရွှေဒေါင်းဖိုသည် အဒေါ်ရင်းဖြစ်သူ ဩဘာစိန်ထံသို့ စာရေးသား၍ အကူအညီ တောင်းခံခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ ဇာတ်ဆရာ ဦးဖေနှင့် ဦးသိန်းတို့မှာလည်း မင်းသားသစ် ရှာဖွေနေချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။ ရွှေဒေါင်းဖိုသည် ထိုဇာတ်ဆရာများမှတစ်ဆင့် တက္ကသိုလ်စိုး၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်စိုး၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ရွှေဒေါင်းဖိုသည် "ပြည်တော်သန်း" ဟူသော အမည်သစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲကပြခဲ့သည်။ ၁၂ နှစ်သားအရွယ်က ဇာတ်စင်ပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သော သူသည် အသက် ၃၀ အရွယ်ခန့်တွင် ပြည်တော်သန်းအမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော မင်းသားတစ်လက် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] r0fc3oswkdcdk2038219qb2dqvxz5mw 0 288738 1047285 1041264 2026-08-08T05:43:21Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047285 wikitext text/x-wiki ==နတ်​မောက် စက်မှုလက်မှုအထက်တန်း​ကျောင်း== စက်မှုလက်မှုအထက်တန်း​ကျောင်း အမှတ်(၁)သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ကန်​တော်ကြီး၊ နတ်​မောက်လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်း​ကြောင်း== ၁၉၄၈-ခုနှစ်၊ လွတ်လပ်​ရေးရပြီး ဖဆပလအစိုးရလက်ထက် ပြန်လည်ထူ​ထောင်​ရေး လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုမှ စက်မှုလက်မှုကျွမ်းကျင်သူများ လိုအပ်ချက်အရ ၁၉၅၃-ခုနှစ်မှ စတင်၍ ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများ အကူအညီဖြင့် FORDမော်​တော်ကားကုမ္ပဏီ Foundationမှ ကျောင်းအ​ဆောက်အဦးများ တည်​ဆောက်ခြင်းနှင့် ကိုလံဘိုစီမံကိန်းအရ သင်ကြားမှု၊ သင်ယူမှု အ​ထောက်အကူပစ္စည်းများနှင့် ဆရာများအား ပြည်ပသို့ ပညာသင်​စေလွှတ်၍ ၁၉၅၆-ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါသည်။ စက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်း အမှတ်(၁) အနေဖြင့် ၁၉၅၆-ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈-ခုနှစ်အထိ ကျွမ်းကျင်စက်မှုလက်မှု အတတ်ပညာရှင်ပေါင်း (၇၀၀၀)ကျော် မွေးထုတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ * ၁၉၉၈-ခုနှစ်တွင် စက်မှုလက်မှု အထက်တန်းကျောင်းများ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပါသည်။ နတ်မောက်စက်မှုလက်မှုကျောင်းဟု ထင်ရှားလူသိများခဲ့ပါသည်။ ===သင်ကြားခဲ့သော သင်တန်းများ== * ရေဒီယိုမက္ကင်းနစ်သင်တန်း၊ * လျှပ်စစ်သင်တန်း * မော်တော်ယာဉ်မက္ကင်းနစ် သင်တန်း * တွင်ခုံဖောက်ခုံသင်တန်း * ဂဟေဆက်သင်တန်း * ပိုက်ပြင်သင်တန်း * အဆောက်အဦသင်တန်း ပုံမှန်သင်တန်းများမှာ (၂)နှစ်နှင့် အလုပ်ခွင်ကျွမ်းကျင်မှု (၆)လ ဖြစ်ပါသည်။ အဆင့်မြင့် ပညာသင်ကြားနိုင်​ရေးအတွက် အဆင့်မြင့်​ပေါင်းကူးသင်တန်းအ​နေဖြင့် ၁၉၆၄-ခုနှစ်တွင် GTI (စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ) ဂျီတီအိုင်၊ ၁၉၆၉-ခုနှစ်တွင် စက်မှုတက္ကသိုလ်(RIT) အာအိုင်တီသို့ ထူးချွန်​ကျောင်းသားများအား တိုက်ရိုက်ပညာသင်ခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။ [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ]] 0ke8i0yrf8fxsvx7hvqr1xgo61zgn0q 1047286 1047285 2026-08-08T05:43:54Z Dr Lotus Black 31011 1047286 wikitext text/x-wiki {{အကိုးအကားမဲ့}} စက်မှုလက်မှုအထက်တန်း​ကျောင်း အမှတ်(၁)သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ကန်​တော်ကြီး၊ နတ်​မောက်လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်း​ကြောင်း== ၁၉၄၈-ခုနှစ်၊ လွတ်လပ်​ရေးရပြီး ဖဆပလအစိုးရလက်ထက် ပြန်လည်ထူ​ထောင်​ရေး လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုမှ စက်မှုလက်မှုကျွမ်းကျင်သူများ လိုအပ်ချက်အရ ၁၉၅၃-ခုနှစ်မှ စတင်၍ ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများ အကူအညီဖြင့် FORDမော်​တော်ကားကုမ္ပဏီ Foundationမှ ကျောင်းအ​ဆောက်အဦးများ တည်​ဆောက်ခြင်းနှင့် ကိုလံဘိုစီမံကိန်းအရ သင်ကြားမှု၊ သင်ယူမှု အ​ထောက်အကူပစ္စည်းများနှင့် ဆရာများအား ပြည်ပသို့ ပညာသင်​စေလွှတ်၍ ၁၉၅၆-ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါသည်။ စက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်း အမှတ်(၁) အနေဖြင့် ၁၉၅၆-ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈-ခုနှစ်အထိ ကျွမ်းကျင်စက်မှုလက်မှု အတတ်ပညာရှင်ပေါင်း (၇၀၀၀)ကျော် မွေးထုတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ * ၁၉၉၈-ခုနှစ်တွင် စက်မှုလက်မှု အထက်တန်းကျောင်းများ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပါသည်။ နတ်မောက်စက်မှုလက်မှုကျောင်းဟု ထင်ရှားလူသိများခဲ့ပါသည်။ ==သင်ကြားခဲ့သော သင်တန်းများ== * ရေဒီယိုမက္ကင်းနစ်သင်တန်း၊ * လျှပ်စစ်သင်တန်း * မော်တော်ယာဉ်မက္ကင်းနစ် သင်တန်း * တွင်ခုံဖောက်ခုံသင်တန်း * ဂဟေဆက်သင်တန်း * ပိုက်ပြင်သင်တန်း * အဆောက်အဦသင်တန်း ပုံမှန်သင်တန်းများမှာ (၂)နှစ်နှင့် အလုပ်ခွင်ကျွမ်းကျင်မှု (၆)လ ဖြစ်ပါသည်။ အဆင့်မြင့် ပညာသင်ကြားနိုင်​ရေးအတွက် အဆင့်မြင့်​ပေါင်းကူးသင်တန်းအ​နေဖြင့် ၁၉၆၄-ခုနှစ်တွင် GTI (စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ) ဂျီတီအိုင်၊ ၁၉၆၉-ခုနှစ်တွင် စက်မှုတက္ကသိုလ်(RIT) အာအိုင်တီသို့ ထူးချွန်​ကျောင်းသားများအား တိုက်ရိုက်ပညာသင်ခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။ [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ]] 8ecyfj6wn6lsh6560ytmlh94xiwg4fp 0 288919 1047247 1041983 2026-08-07T18:14:54Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047247 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin-left:5px" width="300" | colspan="2" align="center" | |- ! style="color: black; height: 60px; align: center; background: Pink;" |စစ်မှန်သောအချစ်နတ်ဘုရားမ |- |'''အမည်''' : |ရာဓာ သို့မဟုတ် ရာဓိကာ (ရာဓာ ရာနီ) |- |'''မွေးနေ့''' : |ဘဒြဗဒ်လ(တော်သလင်းလ)၏ သုက္ကပက္ခ (လဆန်းပိုင်း) ရှစ်ရက်မြောက်နေ့ (အဋ္ဌမီ) သို့ ဘာဒြပဒ မာသတ္ထိလေ ၑုက္လပက္ၑ အၑ္ဋမိ ဝိသာခ နက္ခတ် သို့ ဝိၑါခံ နက္ၑတြမ် |- |'''မိဘများ''' : |ဝရိသဗာနု (ဖခင်) |- |'''နေထိုင်ရာ''': |ဂေါလောက (နွားတို့၏ဘုံ) ၊ ဗရ်သာနာ ၊ ဝၖန္ဒာဝန (ဗြိန္ဒာဝန်တော) ၊ ဝြဇ (ဝရဇဒေသ) ၊ ဝေကုဏ္ဌ (ဝေကုဏ်ဘုံ) ၊ ရာဝလ် |- |'''အခြားအမည်များ''': |'''လက္ၑ္မီ (ကျက်သရေမင်္ဂလာဒေဝီ) ၊ မာဓဝပြီယာ (မာဓဝ/ကရစ်ရှနား၏ အချစ်တော်) ၊ ဝၖန္ဒာဝနေသွရီ (ဗြိန္ဒာဝန်တော၏ အရှင်သခင်မ) ၊ ရာသေသွရီ (ရာသကပွဲတော်၏ အရှင်သခင်မ)''' '''သျှာမ / ၑျာမာ ၊ ရာဓိကာ ၊ ပြီယာ ၊ ကၖၑ္ဏမ် / ကၖၑ္ဏ''' |- |'''မန္တန်''': | ◇ ဥုံ ဝၖၑဘာနုဇာယဲ ဝိဒ္မဟေ ကၖၐ္ဏပရိယာယ ဓီမဟိ တန္နော ရာဓိကာ ပြစောဒယာတ်။ဥုံ ဝၖၑဘာနုဇာယဲ အင်္ဂုၐ္ဌာဘျာမ် နမး ဥုံ ဝိဒ္မဟေ တရ်္ဇနီဘျာမ် နမး ဥုံ ကၖၐ္ဏပရိယာယဲ မဒ္ဓျမာဘျာမ် နမး ဥုံ ဓီမဟိ အနာမိကာဘျာမ် နမး ဥုံ တန္နော ရာဓိကာ ကနိၐ္ဌိကာဘျာမ် နမး ဥုံ ပြစောဒယာတ် ကရတလကရပၖၐ္ဌာဘျာမ် နမး ဣတိ ကရနျာသး ဥုံ ဝၖၑဘာနုဇာယဲ ဟၖဒယာယ နမး ဥုံ ဝိဒ္မဟေ သိရသေ သွာဟာ ဥုံ ကၖၑ္ဏပရိယာယဲ သိခါယဲ ဝၑတ် ဥုံ ဓီမဟိ ကဝစာယ ဟူမ် ဥုံ တန္နော ရာဓိကာ နေတြတြယာယ ဝေါ်ၑတ် ဥုံ ပြစောဒယာတ် အသ္တြာယ ဖတ် ဣတိ ဟၖဒယာဒိနျာသး ဥုံ ရာဓိကာယဲ နမး။ ◇ ရာဓေ ၐျာမ ရာဓေ ၐျာမ ၐျာမ ၐျာမ ရာဓေ ရာဓေ ရာဓေ ကၖၑ္ဏ ရာဓေ ကၖၑ္ဏ ကၖၑ္ဏ ကၖၑ္ဏ ရာဓေ ရာဓေ။ |- |'''ချစ်သူ''': |ၐြီ ကၖၑ္ဏန် |- |'''ခင်ပွန်း''': အယာန် ဝါ ကြင်ယာတော် |- |'''သင်္ကေတ''': |ရွှေကြာပန်း |- |'''ပွဲတော်များ''': |ရာဓာၐ္ဋမိ၊ ဟောလိ၊ ဂေါပါၐ္ဋမိ၊ ကာရ်္တ္တိက ပူရ်္ဏိမ |- |'''ဖော်ပြထားသော စာအုပ်များ''' - |ဗြဟ္မဝဲဝရ်တ္တ ပုရာဏမ်၊ ဒေဝိ-ဘာဂဝတမ်၊ ပဒ္မ ပုရာဏမ်၊ ဘာဂဝတမ် ပုရာဏမ်၊ စဲတနျ စရိတာမၖတမ်၊ ဩီကၖၐ္ဏ ကရ်္ဏာမၖတမ်၊ ဇဂန္နာထ ဝလ္လဘ |- |'''ဒေဝနာဂရီ''' |राधा |- |'''သက္ကတ:''' |राधा |- |'''အင်္ဂလိပ်''': |Radha |- |'''တမီးလ်''': |ராதா |} ဟိန္ဒူပုရာဏ်ကျမ်းများအရ (စကြဝဠာ၏ မူလအစွမ်းသတ္တိတော်ဖြစ်သော) ပရာသက္တိ (Parashakti) မှ ကွဲပြားထင်ရှားလာသော မဟာဒေဝီကြီး (၅) ပါး (Pancha-Devi)အနက် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သော ရာဓာ ({{Lang-sa|राधा}})ဖြစ်ပါသည်။ ရာဓသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော၊ ကောင်းချီးမင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ အလှပဆုံးသော၊ ထာဝရတည်တံ့သော၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ပျော်ရွှင်မှု၏ ပြယုဂ်ဖြစ်သော၊ ကောင်းချီးခံစားရသောနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသောသူ ဖြစ်သည်။[[ကရစ်ရှနား|ကရစ်ရှနာ]]၏ ငယ်သူငယ်ချင်းလည်းဖြစ်၊ ချစ်သူလည်းဖြစ်၊ ကြင်ယာတော်လည်းဖြစ်၊ ရာသကပွဲ (Rasa-lila) ဟိန္ဒူဘာသာယုံကြည်ချက်အရ ရာဓသည် စစ်မှန်သောအချစ်၏ နတ်ဘုရားမဖြစ်သည်။ ရာဓကိုကိုးကွယ်ခြင်းသည် ကောင်းမွန်သော အချစ်ရေးကို ရရှိစေသည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။ ရာဒါကို ရာဝါလ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဘာဆာနာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ရာဒါသည် ဂိုပီအားလုံး၏အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ရာဒါသည် ကရစ်ရှနာဘုရားရှင်အား ဆည်းကပ်ဝတ်ပြုခြင်း၏ သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရာဒါ၏မွေးနေ့ကို ဘာဒရာပါဒါလ၏ ရှုကလာပါက်ရှာ ရှစ်ရက်မြောက်နေ့တွင် ရာဒါရှတမီအဖြစ် ကျင်းပကြသည်။ [[പ്രമാണം:Radha_krishna.jpg|right|thumb|ရာဓာ ကရစ်ရှနာန်]] 9klgip56zbcrl2rhdujox45j8xtmpmt 0 288924 1047135 1045948 2026-08-07T16:38:48Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း +နိုင်ငံတစ်ဝန်း) 1047135 wikitext text/x-wiki '''အိန္ဒိယရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းတွင်''' အိန္ဒိယနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းတွင် [[မွမ်ဘိုင်းမြို့|မွန်ဘိုင်း]]၏ ရုပ်ရှင်ယဉ်ကျေးမှုသာမက [[အန္ဓြပဒေသပြည်နယ်|အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ်]]၊ အာသံ၊ [[ကရဏာဋကပြည်နယ်|ကာနာတာကာ]]၊ [[ကေရလပြည်နယ်|ကီရာလာ၊]] ပန်ဂျပ်၊ [[တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်|တမီးလ်နာဒူး]]နှင့် အနောက်ဘင်္ဂလားကဲ့သို့သော ပြည်နယ်များ၏ သမားစဉ်ရုပ်ရှင်များလည်း ပါဝင်သည်။ အိန္ဒိယရုပ်ရှင်များသည် [[တောင်အာရှ]]နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ပရိသတ်များ ရရှိခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်သည် နိုင်ငံအတွင်း မီဒီယာတစ်ခုအနေဖြင့် လူကြိုက်များလာသည်နှင့်အမျှ အိန္ဒိယဘာသာစကား များစွာဖြင့် နှစ်စဉ်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါသည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကဲ့သို့သော နိုင်ငံများရှိ နိုင်ငံခြားသားများသည် ဟိန္ဒီဘာသာစကားဖြင့် ရိုက်ကူးသောရုပ်ရှင်များအတွက် နိုင်ငံတကာ ပရိသတ်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။ ''Encyclopædia Britannica'' (၂၀၀၉) တွင် ဘောလိဝုဒ် ''Bollywood'' အကြောင်း ဖော်ပြချက်အရ ဤရုပ်ရှင်အချို့သည် "၎င်းတို့၏ ပုံသေနည်းဆန်သော ဇာတ်လမ်းများ၊ ကျွမ်းကျင်စွာ ကကွက်ရေးဆွဲထားသော တိုက်ခိုက်ရေးမြင်ကွင်းများ၊ မျက်စိကျစရာ သီချင်းနှင့် အက လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ချဲ့ကားထားသော ဇာတ်ကောင်များဖြင့် ပရိသတ်ကို ဆက်လက်ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။" ၎င်းသည် စီးပွားဖြစ် တမီးလ်ရုပ်ရှင်များအပြင် တီလူဂူရုပ်ရှင်များအတွက်လည်း မှန်ကန်ပါသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဘင်္ဂါလီရုပ်ရှင်၊ မလေးရာလမ်ရုပ်ရှင်၊ ကန်နာဒါရုပ်ရှင်နှင့် ၎င်းတို့၏ လေးနက်သော အကြောင်းအရာ၊ စစ်မှန်မှုနှင့် လက်တွေ့ဆန်မှုတို့အတွက် လူသိများသော အခြားဒေသဆိုင်ရာ ဘာသာစကားလုပ်ငန်းများတွင် ထင်ရှားသော ' parallel cinema ' လမ်းကြောင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ <ref name="Srikanth Srinivasan">{{Cite web |last=Srikanth Srinivasan |date=4 August 2008 |title=Do Bigha Zamin: Seeds of the Indian New Wave |url=http://dearcinema.com/review-do-bigha-zamin-bimal-roy |access-date=2009-04-13 |publisher=Dear Cinema}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဖျော်ဖြေရေး]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အနုပညာများ]] m1b3jqhpndv5fwo9a4no7c3wej0dwm6 0 288928 1047284 1042002 2026-08-08T05:42:07Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဘုရားကျောင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047284 wikitext text/x-wiki '''ထောလူးနာချီမာ ဘုရားကျောင်း''' သည် တမီးလ်နာဒူးပြည်နယ်၊ နာမက်ကယ်ခရိုင်၊ [[တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်|ထောလူး]] ရွာတွင် တည်ရှိသော ဘုရားကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ဤဘုရားကျောင်းသည် ၁၉ ရာစုကတည်းက တည်ရှိခဲ့သည်။<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်|<span title="This claim needs references to reliable sources.">ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်</span>]]'' &#x5D;</sup> == ဘုရားကျောင်းဖွဲ့စည်းပုံ == ဘုရားကျောင်းကို အဓိကဘုရားကျောင်းအဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားထားပြီး ဟိန္ဒူဘဏ္ဍာရေးဌာန၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ မျိုးရိုးမလိုက်သော ဂေါပကအဖွဲ့မှ စီမံခန့်ခွဲသည်။ <ref name="form2">{{Cite web |title=தமிழகத் திருக்கோவில்கள் தரவுத் தொகுதி 2 |url=http://www.tamilvu.org/library/thirukkovil/Coimbatore/Form2.html |access-date=பெப்ரவரி 19, 2017 |publisher=[[தமிழ் இணையக் கல்விக்கழகம்]]}}</ref> == ပူဇာများ == ဘုရားကျောင်းတွင် ရာသီအလိုက် ပူဇော်ပွဲတစ်ခု ကျင်းပသည်။ == ကိုးကား== {{reflist}} <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles> <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဘုရားကျောင်းများ]] 1q6nvkr27wx5u9c2t31qh47jfe5bmn7 0 288942 1047248 1042358 2026-08-07T18:15:04Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047248 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Supervised_and_unsupervised_learning.png|thumb|'''ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ်'''တွင် စနစ်ကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမည့် အချက်အလက်များ၌ မျှော်မှန်းထားသည့် အဖြေများကို တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားရှိပြီး၊ '''[[ညွှန်ပြချက်မဲ့ သင်ယူမှုစနစ် (Unsupervised learning)|ညွှန်ပြချက်မဲ့ သင်ယူမှုစနစ်]]'''တွင်မူ မော်ဒယ်သည် အဖြေအညွှန်း ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသည့် အချက်အလက်များထဲမှ ပုံစံများနှင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံများကို ကိုယ်တိုင် ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။]] '''[[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] (Machine Learning)''' တွင် '''ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ် ('''{{lang-en|Supervised Learning - SL}} သို့မဟုတ် '''''ကြီးကြပ်မှုဖြင့် သင်ယူမှုစနစ်'')''' ဆိုသည်မှာ နမူနာအဖြစ် ပေးထားသော '''Input'''''(ထည့်သွင်းလိုက်သည့် အချက်အလက်)'' နှင့် '''Output'''''(မျှော်လင့်ထားသည့် အဖြေမှန်)'' တွဲများအပေါ် အခြေခံ၍ Input များကို သတ်မှတ်ထားသည့် Output များအဖြစ်သို့ ချိတ်ဆက်ပြောင်းလဲရန် အယ်လ်ဂိုရီသမ်တစ်ခုက လေ့လာသင်ယူရသည့် စနစ်အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။<ref name=":0">Mitchell, Tom M. (2013). ''Machine learning''. McGraw-Hill series in Computer Science (Nachdr.&#x20;ed.). New York: McGraw-Hill. https://www.cs.cmu.edu/~tom/files/MachineLearningTomMitchell.pdf</ref> ဤလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အဖြေအညွှန်းတပ်ထားသည့် ဒေတာများကို အသုံးပြု၍ Statistical Model တစ်ခုကို လေ့ကျင့်ပေးရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းမှာ Input ''ဒေတာ'' တစ်ခုချင်းစီအတွက် မှန်ကန်သောအဖြေကို တစ်ပါတည်း ပံ့ပိုးပေးထားခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ "'''Supervised'''"၊ "'''ကြီးကြပ်မှု'''" သို့မဟုတ် "'''ညွှန်ပြချက်ပါ'''" ဟူသော ဝေါဟာရသည် မှန်ကန်သော ခန့်မှန်းချက်များ ရရှိစေရန် ဤလေ့ကျင့်ရေးဒေတာများကို ပံ့ပိုးပေးပြီး အယ်လ်ဂိုရီသမ်ကို လမ်းညွှန်ပြသပေးသည့် ဆရာ သို့မဟုတ် ကြီးကြပ်သူတစ်ဦး၏ အခန်းကဏ္ဍကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။<ref name=":0" /> ဥပမာအားဖြင့် ပုံရိပ်များထဲမှ ကြောင်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်မည့် မော်ဒယ်တစ်ခုကို ဖန်တီးလိုပါက ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ်တွင် "ကြောင်" ဟု တိတိကျကျ အဖြေညွှန်းတပ်ထားသော (Outputs)၊ ကြောင်ပုံရိပ် (Inputs) အမြောက်အမြားကို စနစ်ထဲသို့ ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရမည် ဖြစ်ပါသည်။ '''ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ်'''၏ ရည်မှန်းချက်မှာ လေ့ကျင့်ပေးထားသော မော်ဒယ်သည် ယခင်က မမြင်ဖူးသေးသည့် အချက်အလက်ဒေတာအသစ်များအတွက် အဖြေကို တိကျမှန်ကန်စွာ ခန့်မှန်းပေးနိုင်ရန် ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အယ်လ်ဂိုရီသမ်အနေဖြင့် လေ့ကျင့်ရေးနမူနာများမှတစ်ဆင့် ယေဘုယျကောက်ချက်ချနိုင်စွမ်း (Generalize) ထိရောက်စွာ ရှိရန်လိုအပ်ပြီး၊ ၎င်းအရည်အသွေးကို ယေဘုယျကောက်ချက်ချမှုဆိုင်ရာ လွဲမှားမှုနှုန်း (Generalization Error) ဖြင့် တိုင်းတာပါသည်။ ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ်ကို '''အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Classification) လုပ်ငန်းစဉ်များ''' (ဥပမာ - အီးမေးလ်တစ်ခုသည် spam ဖြစ် မဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြား ခန့်မှန်းခြင်း) နှင့် '''တန်ဖိုးခန့်မှန်းခြင်း (Regression)''' လုပ်ငန်းစဉ်များ (ဥပမာ - အိမ်ဈေးနှုန်းကဲ့သို့သော ဆက်တိုက်ပြောင်းလဲနေသည့် တန်ဖိုးများကို ခန့်မှန်းခြင်း) တို့တွင် အများဆုံး အသုံးပြုကြပါသည်။ == လိုက်နာရမည့် အဆင့်ဆင့် == '''ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ် (Supervised Learning)''' ၏ ပုစ္ဆာတစ်ရပ်ကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အောက်ပါလုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ရမည် ဖြစ်ပါသည် - '''၁။ လေ့ကျင့်ရေးနမူနာ အမျိုးအစားကို ဆုံးဖြတ်ပါ။ (Determine the type of training samples)''' မည်သည့်အရာကိုမဆို စတင်လုပ်ဆောင်ခြင်းမပြုမီ အသုံးပြုသူသည် '''လေ့ကျင့်ရေးဒေတာအစု''' (Training Set) အဖြစ် မည်သည့် အချက်အလက်ဒေတာ အမျိုးအစားကို အသုံးပြုမည်နည်းဟူသည်ကို ပထမဦးစွာ ဆုံးဖြတ်ရပါမည်။ ဥပမာအားဖြင့် လက်ရေးမူကို ခွဲခြားစိတ်ဖြာသည့် လုပ်ငန်းစဉ် (Handwriting Analysis) တွင် ၎င်းဒေတာသည် လက်ရေးဖြင့် ရေးသားထားသော စာလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၊ စာလုံးတစ်လုံးလုံး၊ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းလုံး သို့မဟုတ် စာပိုဒ်တစ်ခုလုံး ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ '''၂။ လေ့ကျင့်ရေးဒေတာအစု (Training Set) ကို စုဆောင်းပါ။ (Gather a training set)''' လေ့ကျင့်ရေးအစုအဝေးသည် လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် အမှန်တကယ် အသုံးပြုမည့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၏ ပုံစံကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ရပါမည်။ သို့ဖြစ်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များထံမှသော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းတာရရှိချက်များမှသော်လည်းကောင်း Input Objects များနှင့် ၎င်းတို့နှင့် ကိုက်ညီသည့် Outputs များကို အတူတကွ စုဆောင်းရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။ '''၃။ သင်ယူမည့် လုပ်ဆောင်ချက်၏ Input Feature ပုံစံကို ဆုံးဖြတ်ပါ။ (Determine the input feature representation)''' သင်ယူမည့် လုပ်ဆောင်ချက်၏ တိကျမှုနှုန်းသည် Input Object ကို မည်ကဲ့သို့ ဖော်ပြတည်ဆောက်ထားသနည်းဟူသည့်အချက်ပေါ်တွင် များစွာမူတည်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် Input Object ကို ၎င်း Object ၏ သဘောသဘာဝကို ဖော်ပြပေးနိုင်မည့် '''Feature''' အရေအတွက်များစွာ ပါဝင်သော Feature Vector အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးရပါသည်။ အရွယ်အစား ကြီးမားလွန်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အတိုင်းအတာဆိုင်ရာ အခက်အခဲပြဿနာများ (Curse of Dimensionality) ကို ရှောင်ရှားရန် '''Feature''' အရေအတွက်သည် မများလွန်းသင့်သော်လည်း၊ '''Output'''''(မျှော်လင့်ထားသည့် အဖြေမှန်)'' ကို တိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်ရန်အတွက် လုံလောက်သော ဒေတာအချက်အလက်များတော့ ပါဝင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ '''၄။ သင်ယူမည့် လုပ်ဆောင်ချက်၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သက်ဆိုင်ရာ သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်ကို ဆုံးဖြတ်ပါ။ (Determine the structure and learning algorithm)''' ဥပမာအားဖြင့် အသုံးပြုသူအနေဖြင့် Support-Vector Machines သို့မဟုတ် ဆုံDecision Trees စသည်တို့ထဲမှ တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ '''၅။ ဒီဇိုင်းကို အပြီးသတ်ပါ။ (Complete the design)''' စုဆောင်းရရှိထားသော '''လေ့ကျင့်ရေးဒေတာအစု'''အပေါ်တွင် သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ် (Learning Algorithm) ကို စတင်မောင်းနှင် (Run) ရပါမည်။ အချို့သော ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်များသည် အသုံးပြုသူဘက်မှ ထိန်းချုပ်မှု ကန့်သတ်ချက်ဘောင်များ (Control Parameters) ကို သတ်မှတ်ပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဤကန့်သတ်ချက်ဘောင်များကို '''လေ့ကျင့်ရေးဒေတာအစု'''၏ အစိတ်အပိုင်းခွဲတစ်ခုဖြစ်သော '''စိစစ်ရေးဒေတာအစု''' (Validation Set) ပေါ်တွင် လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ချိန်ညှိခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် အပြန်အလှန် စိစစ်ခြင်းနည်းလမ်း (Cross-Validation) ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ညှိယူနိုင်ပါသည်။ '''၆။ သင်ယူရရှိလာသော လုပ်ဆောင်ချက်၏ တိကျမှန်ကန်မှုကို အကဲဖြတ်ပါ။ (Evaluate the accuracy)''' Control Parameters များကို ချိန်ညှိခြင်းနှင့် သင်ယူမှုလုပ်ငန်းစဉ်များ ပြီးဆုံးသွားသည့်နောက်တွင်၊ ထွက်ပေါ်လာသော လုပ်ဆောင်ချက်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို '''လေ့ကျင့်ရေးဒေတာအစု''' (Training Set) နှင့် သီးခြားခွဲထုတ်ထားသည့် '''စမ်းသပ်ဒေတာအစု''' (Test Set) ပေါ်တွင် တိုင်းတာအကဲဖြတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ == အယ်လ်ဂိုရီသမ် ရွေးချယ်ခြင်း == ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ်ဆိုင်ရာ အယ်လ်ဂိုရီသမ် အမြောက်အမြား ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် အသီးသီးသော အားသာချက်နှင့် အားနည်းချက်များ ရှိကြပါသည်။ ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုပြဿနာ အားလုံးအတွက် အကောင်းဆုံး လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်ဟူ၍ မရှိပါ (အခမဲ့ နေ့လယ်စာမရှိဟူသော သီအိုရမ် - No free lunch theorem ကို ကြည့်ပါ)။ ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ်တွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် အဓိက အခက်အခဲပြဿနာကြီး လေးရပ် ရှိပါသည် - === ၁။ ဘက်လိုက်မှုနှင့် ကွဲလွဲမှုကြား မျှတအောင် ညှိယူခြင်း (Bias–variance tradeoff) === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Main|Bias–variance tradeoff}}ပထမဦးဆုံး ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် အချက်မှာ ဘက်လိုက်မှု (Bias) နှင့် ကွဲလွဲမှု (Variance) ကြား မျှတအောင် ညှိယူရသည့် အချက်ဖြစ်ပါသည်။<ref>S. Geman, E. Bienenstock, and R. Doursat (1992). [http://delta-apache-vm.cs.tau.ac.il/~nin/Courses/NC06/VarbiasBiasGeman.pdf Neural networks and the bias/variance dilemma]. Neural Computation 4, 1–58.</ref> ကျွန်ုပ်တို့တွင် မတူညီသော်လည်း အရည်အသွေး တူညီကြသည့် '''လေ့ကျင့်ရေးဒေတာအစု''' (Training Data Sets) အမြောက်အမြား ရှိသည်ဟု မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အကယ်၍ သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်တစ်ခုကို ၎င်းဒေတာအစု တစ်ခုချင်းစီဖြင့် လေ့ကျင့်ပေးသည့်အခါ သတ်မှတ်ထားသော Input <math>x</math> အတွက် မှန်ကန်သောအဖြေကို ပုံမှန်အတိုင်း လွဲမှားစွာ ဆက်တိုက် ခန့်မှန်းနေမည်ဆိုပါက ၎င်းအယ်လ်ဂိုရီသမ်သည် <math>x</math> အပေါ် ဘက်လိုက်မှု (Biased) ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ တစ်ဖက်တွင်မူ အယ်လ်ဂိုရီသမ်တစ်ခုသည် မတူညီသော '''လေ့ကျင့်ရေးဒေတာအစု'''များဖြင့် လေ့ကျင့်ပြီးနောက် သတ်မှတ်ထားသော Input <math>x</math> အတွက် ကွဲပြားခြားနားလွန်းသည့် အဖြေများကို ခန့်မှန်းနေမည်ဆိုပါက ၎င်းအယ်လ်ဂိုရီသမ်သည် <math>x</math> အပေါ် ကွဲလွဲမှု မြင့်မားခြင်း (High Variance) ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သင်ယူထားသော အမျိုးအစားခွဲစနစ် (Classifier) တစ်ခု၏ ခန့်မှန်းမှုဆိုင်ရာ လွဲမှားမှုနှုန်း (Prediction Error) သည် သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်၏ ဘက်လိုက်မှုနှင့် ကွဲလွဲမှုတို့ ပေါင်းလဒ်နှင့် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နေပါသည်<ref>G. James (2003) [http://www-bcf.usc.edu/~gareth/research/bv.pdf Variance and Bias for General Loss Functions], Machine Learning 51, 115–135.</ref>။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဘက်လိုက်မှုနှင့် ကွဲလွဲမှုကြားတွင် တစ်ခုရလျှင် တစ်ခုပေးရသည့် အပေးအယူ မျှတမှု (Tradeoff) ရှိပါသည်။ ဘက်လိုက်မှု နည်းပါးသော သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်တစ်ခုသည် ဒေတာအချက်အလက်များနှင့် ကောင်းမွန်စွာ ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်အတွက် "ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ဖြစ်မှု" (Flexible) ရှိရပါမည်။ သို့သော် အကယ်၍ သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်သည် ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် အလွန်ဖြစ်လွန်းနေပါက ၎င်းသည် '''လေ့ကျင့်ရေးဒေတာအစု''' တစ်ခုချင်းစီအပေါ်တွင် ကွဲပြားစွာ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်သွားမည်ဖြစ်ရာ ကွဲလွဲမှု မြင့်မားခြင်း (High Variance) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါမည်။ ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုနည်းလမ်း အများစု၏ အဓိက အရေးကြီးသောအချက်မှာ ၎င်းတို့သည် ဤဘက်လိုက်မှုနှင့် ကွဲလွဲမှုကြား အပေးအယူ မျှတမှုကို (အလိုအလျောက်သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် အသုံးပြုသူ ကိုယ်တိုင် ညှိယူနိုင်မည့် bias/variance Parameter တစ်ခု ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း) ချိန်ညှိပေးနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ === ၂။ Function (သို့) လုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဒေတာ ပမာဏ (Function complexity and amount of training data === ဒုတိယမြောက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့်အချက်မှာ လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် ဖြစ်တည်နေသော "အစစ်အမှန်" Function (သို့) လုပ်ဆောင်ချက်''(အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း သို့မဟုတ် တန်ဖိုးခန့်မှန်းခြင်း လုပ်ဆောင်ချက်)'' ၏ ရှုပ်ထွေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အသုံးပြုနိုင်မည့် လေ့ကျင့်ရေးဒေတာ ပမာဏ မည်မျှရှိသနည်းဟူသည့် အချက်ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ အစစ်အမှန် function သည် ရိုးရှင်းပါက ဘက်လိုက်မှုမြင့်မားပြီး ကွဲလွဲမှုနည်းပါးသည့် "ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်မရှိသော" (Inflexible) သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်တစ်ခုသည် ဒေတာပမာဏ အနည်းငယ်ဖြင့်ပင် ၎င်းကို လေ့လာသင်ယူနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် အကယ်၍ အစစ်အမှန် function သည် အလွန်တရာ ရှုပ်ထွေးနေမည်ဆိုပါက (ဥပမာ - မတူညီသော input feature များစွာကြား ရှုပ်ထွေးသော အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများ ပါဝင်နေခြင်း သို့မဟုတ် input ၏ မတူညီသောနေရာများတွင် ကွဲပြားစွာ တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်ခြင်းမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်) ဘက်လိုက်မှုနည်းပြီး ကွဲလွဲမှုမြင့်မားသည့် "ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိသော" (Flexible) သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်တစ်ခုနှင့်အတူ လေ့ကျင့်ရေးဒေတာ ပမာဏအမြောက်အမြား တွဲဖက်ရှိမှသာ ၎င်း function ကို လေ့လာသင်ယူနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ === ၃။ Input နယ်ပယ်၏ အတိုင်းအတာဆိုင်ရာ အရွယ်အစား (Dimensionality of the input space) === တတိယမြောက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့်အချက်မှာ အဝင်နယ်ပယ်၏ အတိုင်းအတာဆိုင်ရာ အရွယ်အစား (Dimensionality) ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ Input Feature Vectors များတွင် Dimensions အလွန်ကြီးမားနေပါက အစစ်အမှန် function သည် ၎င်း Feature များအနက် အရေအတွက်အနည်းငယ်အပေါ်တွင်သာ မူတည်နေသည့်တိုင်အောင် function ကို လေ့လာသင်ယူရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ ပိုလျှံနေသော "အပို" အတိုင်းအတာအမြောက်အမြားသည် သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်ကို ရှုပ်ထွေးသွားစေနိုင်ပြီး ကွဲလွဲမှုမြင့်မားခြင်း (High Variance) ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အတိုင်းအတာအရွယ်အစား ကြီးမားသော input များအတွက်မူ ယေဘုယျအားဖြင့် ကွဲလွဲမှုနည်းပြီး ဘက်လိုက်မှုမြင့်မားစေရန် အမျိုးအစားခွဲစနစ် (Classifier) ကို ချိန်ညှိပေးဖို့ လိုအပ်ပါသည်။ လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်တွင် အင်ဂျင်နီယာအနေဖြင့် input ဒေတာများထဲမှ မသက်ဆိုင်သော Feature များကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ဖယ်ရှားပစ်နိုင်ပါက သင်ယူထားသော function ၏ တိကျမှုနှုန်းကို ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် သက်ဆိုင်ရာ Feature များကို ရွေးချယ်ဖော်ထုတ်ပြီး မသက်ဆိုင်သည်များကို ပယ်ဖျက်ရန်အတွက် Feature ရွေးချယ်ခြင်းဆိုင်ရာ အယ်လ်ဂိုရီသမ် (Feature Selection Algorithms) များစွာလည်း ရှိပါသည်။ ၎င်းသည် ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်ကို မမောင်းနှင်မီ input ဒေတာများကို အတိုင်းအတာအရွယ်အစား ပိုမိုနည်းပါးသော နယ်ပယ်သို့ ပြောင်းလဲချိတ်ဆက်ပေးသည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဗျူဟာတစ်ခုဖြစ်သော အတိုင်းအတာအရွယ်အစား လျှော့ချခြင်း (Dimensionality Reduction) ၏ နမူနာတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ === ၄။ Output တန်ဖိုးများတွင် အမှားအယွင်းများ ပါဝင်နေခြင်း (Noise in the output values) === စတုတ္ထမြောက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့်အချက်မှာ လိုလားအပ်သော output တန်ဖိုးများ (ကြီးကြပ်မှုဆိုင်ရာ ပစ်မှတ်တန်ဖိုးများ - Supervisory Target Variables) တွင် အမှားအယွင်း (Noise) မည်မျှအထိ ပါဝင်နေသနည်းဟူသည့် ပမာဏဖြစ်ပါသည်]။ အကယ်၍ လူသားတို့၏ မှားယွင်းမှုများ သို့မဟုတ် ဆင်ဆာအမှားအယွင်းများကြောင့် လိုလားအပ်သော output တန်ဖိုးများသည် မကြာခဏဆိုသလို မှားယွင်းနေတတ်ပါက သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်အနေဖြင့် လေ့ကျင့်ရေးဒေတာနမူနာများနှင့် ကွက်တိကိုက်ညီမည့် function တစ်ခုကို ရှာဖွေရန် မကြိုးပမ်းသင့်ပါပဲ။ ဒေတာများနှင့် အလွန်အမင်း တိကျကိုက်ညီအောင် ကြိုးပမ်းခြင်းသည် အချက်အလက်အပေါ် အလွန်အကျွံ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်ခြင်း (Overfitting) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ အကယ်၍ သင်သင်ယူရန် ကြိုးပမ်းနေသော function သည် သင့်သင်ယူမှုမော်ဒယ်အတွက် အလွန်အမင်း ရှုပ်ထွေးနေပါက တိုင်းတာမှုဆိုင်ရာ အမှားအယွင်းများ (Stochastic Noise) မရှိသည့်တိုင်အောင် အချက်အလက်အပေါ် အလွန်အကျွံ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်ခြင်း (Overfit) မျိုး ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေမျိုးတွင် မော်ဒယ်အဖြစ် တည်ဆောက်၍မရနိုင်သော ပစ်မှတ် function ၏ အစိတ်အပိုင်းသည် သင်၏လေ့ကျင့်ရေးဒေတာများကို "ပျက်စီး" သွားစေတတ်ပြီး ဤဖြစ်စဉ်ကို သတ်မှတ်ချက်ပါ အမှားအယွင်း (Deterministic Noise) ဟု ခေါ်ဆိုကြပါသည်။ အမှားအယွင်း အမျိုးအစားနှစ်ခုအနက် မည်သည့်အမျိုးအစားမဆို ရှိနေသည့်အခါတွင် ဘက်လိုက်မှု ပိုမိုမြင့်မားပြီး ကွဲလွဲမှု ပိုမိုနည်းပါးသည့် ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုစနစ် (Estimator) ကို ရွေးချယ်အသုံးပြုခြင်းက ပိုမိုကောင်းမွန်ပါသည်။ လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်တွင် အချက်အလက်အပေါ် အလွန်အကျွံ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်ခြင်း (Overfitting) ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် စောစီးစွာ ရပ်တန့်ခြင်း (Early Stopping) ကဲ့သို့သော နည်းလမ်းများအပြင်၊ ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်ကို မလေ့ကျင့်မီ အမှားအယွင်းပါဝင်နေသည့် လေ့ကျင့်ရေးဒေတာနမူနာများကို ရှာဖွေဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် Output တန်ဖိုးများရှိ အမှားအယွင်း များကို လျှော့ချပေးနိုင်မည့် ချဉ်းကပ်မှုပုံစံများစွာ ရှိပါသည်။ အမှားအယွင်းပါဝင်နေသော လေ့ကျင့်ရေးဒေတာနမူနာများကို ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်သည့် အယ်လ်ဂိုရီသမ်များစွာ ရှိပြီး၊ စနစ်ကို မလေ့ကျင့်မီ ၎င်းအမှားအယွင်းရှိသည်ဟု သံသယရှိရသော လေ့ကျင့်ရေးဒေတာနမူနာများကို ဖယ်ရှားပစ်ခြင်းသည် ယေဘုယျကောက်ချက်ချမှုဆိုင်ရာ လွဲမှားမှုနှုန်း (Generalization Error) ကို စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ သိသာထင်ရှားမှု (Statistical Significance) ရှိရှိဖြင့် လျော့ကျစေကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။<ref>C.E. Brodely and M.A. Friedl (1999). [http://jair.org/media/606/live-606-1803-jair.pdf Identifying and Eliminating Mislabeled Training Instances] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512183953/http://www.jair.org/media/606/live-606-1803-jair.pdf |date=12 May 2016 }}, Journal of Artificial Intelligence Research 11, 131–167.</ref><ref>{{Cite journal |last=Smith |first=Michael R. |date=2011-07 |title=Improving classification accuracy by identifying and removing instances that should be misclassified |url=https://ieeexplore.ieee.org/document/6033571/ |journal=The 2011 International Joint Conference on Neural Networks |pages=2690–2697 |doi=10.1109/IJCNN.2011.6033571}}</ref> === ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် အခြားသောအချက်များ === သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပြီး အသုံးချသည့်အခါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် အခြားသောအချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည် - * '''ဒေတာများ၏ ကွဲပြားစုံလင်မှု (Heterogeneity of the data)''' အကယ်၍ feature vector များတွင် အမျိုးအစား မတူညီကြသော feature များစွာ (ဥပမာ - သီးခြားတန်ဖိုးများ၊ အစဉ်လိုက်သတ်မှတ်ထားသော သီးခြားတန်ဖိုးများ၊ ရေတွက်မှုတန်ဖိုးများနှင့် ဆက်တိုက်ပြောင်းလဲနေသော တန်ဖိုးများ) ရောနှောပါဝင်နေပါက အချို့သော အယ်လ်ဂိုရီသမ်များသည် အခြားအယ်လ်ဂိုရီသမ်များထက် အသုံးပြုရ ပိုမိုလွယ်ကူပါသည်။ Support-Vector Machines၊ Linear Regression၊ Logistic Regression၊ '''အာရုံကြောပုံတူ ကွန်ရက်''' (Neural Networks) နှင့် Nearest Neighbor Methods အပါအဝင် အယ်လ်ဂိုရီသမ်အများစုသည် Input feature များကို ကိန်းဂဏန်းတန်ဖိုးများ ဖြစ်ရန်လိုအပ်ပြီး တူညီသောပမာဏဘောင်များ (ဥပမာ - [-1,1] ကြား ကန့်သတ်ချက်) အတွင်းသို့ ချုံ့ချဲ့ချိန်ညှိထားရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကွာအဝေးတွက်ချက်မှု Function ကို အသုံးပြုသည့် Nearest Neighbor Method များနှင့် Gaussian Kernels ပါဝင်သော Support-Vector Machines with Gaussian Kernels ကဲ့သို့သော နည်းလမ်းများသည် ဤအချက်အပေါ် အထူးသဖြင့် ပိုမိုအာရုံခံစားလွယ်ပါသည်။ Decision Trees များ၏ အားသာချက်မှာမူ ၎င်းတို့သည် ကွဲပြားစုံလင်သော ဒေတာများကို လွယ်ကူစွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ * '''ဒေတာများ ထပ်နေခြင်း (Redundancy in the data)''' အကယ်၍ input feature များထဲတွင် ပိုလျှံနေသော ထပ်နေသည့် အချက်အလက်များ (ဥပမာ - အချင်းချင်း အလွန်အမင်း ဆက်စပ်နေသော feature များ) ပါဝင်နေပါက အချို့သော သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်များသည် ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် စွမ်းဆောင်ရည် ညံ့ဖျင်းသွားတတ်ပါသည်။ ဤပြဿနာများကို ပုံမှန်ဖြစ်စေခြင်းဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်ပုံစံအချို့ (Regularization) ကို ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ပေးခြင်းဖြင့် မကြာခဏ ဖြေရှင်းနိုင်ပါသည်။ * '''အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများနှင့် linear မဟုတ်သော သဘာဝများ ရှိနေခြင်း (Presence of interactions and non-linearities)''' အကယ်၍ feature တစ်ခုချင်းစီသည် Output တန်ဖိုး ပေါ်သို့ အမှီအခိုကင်းကင်းဖြင့် သီးခြားစီ သက်ရောက်မှုရှိနေမည်ဆိုပါက Linear လုပ်ဆောင်ချက်များအပေါ် အခြေခံထားသော အယ်လ်ဂိုရီသမ်များနှင့် အကွာအဝေးတွက်ချက်မှု လုပ်ဆောင်ချက်များ (ဥပမာ - Nearest Neighbor, Support-Vector Machines with Gaussian Kernels) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် feature များကြားတွင် ရှုပ်ထွေးသော အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုများ ရှိနေပါက Decision Trees မော်ဒယ်များနှင့် '''အာရုံကြောပုံတူ ကွန်ရက်''' (Neural Networks) ကဲ့သို့သော အယ်လ်ဂိုရီသမ်များက ပိုမိုထိရောက်စွာ အလုပ်လုပ်နိုင်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့ကို ထိုသို့သော အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် သီးသန့်ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ Linear နည်းလမ်းများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း အင်ဂျင်နီယာအနေဖြင့် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုသည့်အခါ ထိုအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ လက်ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးရမည် ဖြစ်ပါသည်။ စနစ်သစ်တစ်ခုကို အသုံးပြုရန် စဉ်းစားသည့်အခါ အင်ဂျင်နီယာသည် သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်အမြောက်အမြားကို နှိုင်းယှဉ်ကာ လက်ရှိပြဿနာအတွက် မည်သည့်အရာက အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်ကို လက်တွေ့စမ်းသပ် ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါသည် (အပြန်အလှန် စိစစ်ခြင်းနည်းလမ်း - Cross-Validation ကို ကြည့်ပါ)။ သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်တစ်ခု၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို လိုက်လံချိန်ညှိခြင်း (Tuning) သည် အချိန်အလွန်ကုန်နိုင်ပါသည်။ သတ်မှတ်ထားသော အရင်းအမြစ် ကန့်သတ်ချက်အတွင်း၌ အယ်လ်ဂိုရီသမ်ကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် လိုက်လံချိန်ညှိရန် အချိန်အပိုပေးနေမည့်အစား ပိုမိုအသုံးဝင်မည့် အချက်အလက်အသစ်များနှင့် ပိုမိုအချက်အလက်ပြည့်စုံသော feature များကို စုဆောင်းရန် အချိန်ပိုပေးခြင်းက ပိုမိုကောင်းမွန်တတ်ပါသည်။ === အယ်လ်ဂိုရီသမ်များ === ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးများ‌သော အယ်လ်ဂိုရီသမ်များမှာ - * Support-vector machines * Linear regression * Logistic regression * Naive Bayes * Linear discriminant analysis * Decision trees * <nowiki><i id="mwig">k</i></nowiki>-nearest neighbors algorithm * Neural networks (e.g., Multilayer perceptron) * Similarity learning == နည်းလမ်းများနှင့် အယ်လ်ဂိုရီသမ်များ == * Analytical learning * Artificial neural network * Backpropagation * Boosting (meta-algorithm) * Bayesian statistics * Case-based reasoning * Decision tree learning * Inductive logic programming * Gaussian process regression * Genetic programming * Group method of data handling * Kernel estimators * Learning automata * Learning classifier systems * Learning vector quantization * Minimum message length (decision trees, decision graphs, etc.) * Multilinear subspace learning * Naive Bayes classifier * Maximum entropy classifier * Conditional random field * Nearest neighbor algorithm * Probably approximately correct learning (PAC) learning * Ripple down rules, a knowledge acquisition methodology * Symbolic machine learning algorithms * Subsymbolic machine learning algorithms * Support vector machines * Minimum complexity machines (MCM) * Random forests * Ensembles of classifiers * Ordinal classification * Data pre-processing * Handling imbalanced datasets * Statistical relational learning * Proaftn, a multicriteria classification algorithm == အသုံးချမှုများ == ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ်ကို လက်တွေ့နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အသုံးပြုနေသည့် နေရာများဖြစ်ပါသည် - * '''ဇီဝသတင်းအချက်အလက်ဗေဒ (Bioinformatics):''' ဇီဝဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း။ * '''ဓာတုသတင်းအချက်အလက်ဗေဒနှင့် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှု ခန့်မှန်းခြင်း (Cheminformatics & QSAR):''' ဓာတုပစ္စည်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များအကြား ဆက်နွယ်မှုကို လေ့လာခြင်း။ * '''ဒေတာဘေ့စ်ဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး (Database marketing):''' စားသုံးသူများ၏ အချက်အလက်အပေါ်မူတည်၍ ဈေးကွက်အစီအစဉ်များ ရေးဆွဲခြင်း။ * '''လက်ရေးစာများကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း (Handwriting recognition):''' လက်ရေးဖြင့်ရေးသားထားသော စာသားများကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စာသားအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း။ * '''သတင်းအချက်အလက် ပြန်လည်ရှာဖွေခြင်းနှင့် အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း (Information retrieval & Learning to rank):''' အချက်အလက်များကို ရှာဖွေပြီး အရေးပါမှုအလိုက် အဆင့်ခွဲခြားခြင်း။ * '''သတင်းအချက်အလက် ထုတ်ယူခြင်း (Information extraction):''' စာသားများထဲမှ လိုအပ်သော အချက်အလက်များကို ထုတ်ယူခြင်း။ * '''ကွန်ပျူတာဖြင့် မြင်ကွင်းဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများကို ခွဲခြားခြင်း (Object recognition in computer vision):''' ပုံရိပ်များထဲမှ အရာဝတ္ထုများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း။ * '''စာသားများကို အလိုအလျောက် အသိအမှတ်ပြုခြင်း (Optical character recognition - OCR):''' ပုံရိပ်မှ စာသားများကို ကွန်ပျူတာဖြင့် ဖတ်ရှုခြင်း။ * '''အမှိုက်သရိုက် စာတိုများအား ဖယ်ရှားခြင်း (Spam detection):''' မလိုလားအပ်သော အီးမေးလ်များ သို့မဟုတ် မက်ဆေ့ချ်များကို ခွဲခြားခြင်း။ * '''ပုံစံများကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း (Pattern recognition):''' အချက်အလက်များအတွင်းမှ ပုံစံများကို ရှာဖွေခြင်း။ * '''စကားပြောဆိုမှုကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း (Speech recognition):''' အသံကို စာသား သို့မဟုတ် အမိန့်ပေးချက်အဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း။ * '''ဇီဝစနစ်များအတွင်း ဖြစ်ပေါ်သည့် အကြောင်းရင်းခံများ (Downward causation in biological systems):''' ဇီဝစနစ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်သည့် သက်ရောက်မှုများကို လေ့လာခြင်း။ * '''ဂြိုဟ်တုပုံရိပ်များဖြင့် မြေပြင်အနေအထား ခွဲခြားခြင်း (Landform classification using satellite imagery):''' မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို ဂြိုဟ်တုပုံရိပ်များမှတစ်ဆင့် ခွဲခြားခြင်း။ * '''ဝယ်ယူမှုလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ကုန်ကျစရိတ်များကို အမျိုးအစားခွဲခြင်း (Spend classification in procurement processes):''' ကုမ္ပဏီများ၏ ဝယ်ယူမှုများကို အမျိုးအစားအလိုက် ခွဲခြားခြင်း။ == အထွေထွေပြဿနာရပ်များ == ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ်တွင် ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည့် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် သီအိုရီဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများဖြစ်ပါသည် - * '''ကွန်ပျူတာဖြင့် သင်ယူခြင်းဆိုင်ရာ သီအိုရီ (Computational learning theory):''' သင်ယူမှုလုပ်ငန်းစဉ်၏ သင်္ချာနှင့် သီအိုရီဆိုင်ရာ အခြေခံများ။ * '''ရည်မှန်းချက်ဆိုင်ရာ ဘက်လိုက်မှု (Inductive bias):''' စနစ်တစ်ခုက မမြင်ဖူးသော ဒေတာများကို ခန့်မှန်းရာတွင် အသုံးပြုသည့် ကြိုတင်ယူဆချက်များ။ * '''အလွန်အကျွံ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်ခြင်း (Overfitting):''' ဒေတာကို အလွန်အမင်း တိကျစွာ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လုပ်မိခြင်းကြောင့် အမှားများခြင်း။ * '''အမျိုးအစားဝင်ရောက်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေများ (Uncalibrated class membership probabilities):''' အမျိုးအစားတစ်ခုတွင် ပါဝင်နိုင်ခြေကို တိုင်းတာခြင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ။ * '''Version space):''' ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော မော်ဒယ်များ၏ အစုအဝေးကို ရှာဖွေခြင်း။ == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.mloss.org/ Machine Learning Open Source Software (MLOSS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809173933/http://www.mloss.org/ |date=9 August 2018 }} [[ကဏ္ဍ:ညွှန်ပြချက်ပါ သင်ယူမှုစနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] dz2tfds1rh93kgb9r4e5go440owv1jk 0 288950 1047249 1042094 2026-08-07T18:15:14Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀င် +ဝင်) 1047249 wikitext text/x-wiki '''ဂလုံမဟာနက်''' ({{Langx|th|คลองมหานาค}}, )သည် [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်မြို့၊]] ဖွန်ပရပ်ဆတ်တရုဖိုင်ခရိုင်ရှိ ခရိုင်ငါးခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ == အမည်ပေးခြင်း == ၎င်းကို ဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ စီးဆင်းပြီး ပိုင်းခြားထားသော ဂလုံမဟာနက် တူးမြောင်းကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားသည်။ <ref name="kh">{{Cite web |title=แขวงคลองมหานาค เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย |trans-title=Khlong Maha Nak Subdistrict, Pom Prap Sattru Phai District |url=https://www.google.com/maps/place/Khlong+Maha+Nak,+Pom+Prap+Sattru+Phai,+Bangkok/@13.7527563,100.5108078,17z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x30e299395418999d:0x40100b25de289f0!8m2!3d13.7539327!4d100.5141441 |website=Google Maps |language=thai}}</ref> == ပထဝီဝင် == ဤခရိုင်နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ လမ်းများ (မြောက်ဘက်မှ လက်ယာရစ်) ပါဝင်သည်- လန် လူအန်၊ ဝိုရာချက်၊ ဘမ်ရုန် မူအန်၊ ကရုန် ကာဆင်။ <ref>{{Cite web |title=ข้อมูลแขวงคลองมหานาค เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร |trans-title=Information of Khlong Maha Nak Subdistrict, Pom Prap Sattru Phai District, Bangkok |url=http://www.thaitambon.com/tambon/100803 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190731070805/http://www.thaitambon.com/tambon/100803 |archive-date=2019-07-31 |access-date=2019-07-31 |website=ThaiTambon |language=thai}}</ref> == လူဦးရေ == စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၉,၄၈၂ ဦး (အမျိုးသား ၄,၄၇၃ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅,၀၀၉ဦး)ရှိပြီး အများစုမှာ မွတ်စလင်များဖြစ်ပြီး ဂလုံမဟာနက်အနီးရှိ မာစဂျစ် မဟာနက်ရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်ကြပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=ข้อมูลทั่วไปของเขต |trans-title=General information of the district |url=http://www.bangkok.go.th/pomprapsattruphai/page/sub/2488/%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B8%A5%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%9B%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B8%95 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806081506/http://www.bangkok.go.th/pomprapsattruphai/page/sub/2488/%25E0%25B8%2582%25E0%25B9%2589%25E0%25B8%25AD%25E0%25B8%25A1%25E0%25B8%25B9%25E0%25B8%25A5%25E0%25B8%2597%25E0%25B8%25B1%25E0%25B9%2588%25E0%25B8%25A7%25E0%25B9%2584%25E0%25B8%259B%25E0%25B8%2582%25E0%25B8%25AD%25E0%25B8%2587%25E0%25B9%2580%25E0%25B8%2582%25E0%25B8%2595 |archive-date=2019-08-06 |access-date=2019-08-06 |website=Bangkok |language=thai}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂလုံ]] [[ကဏ္ဍ:မဟာနက်]] 21ekml1ploygiu1jkjs9t17amvaluy2 0 288954 1047250 1042108 2026-08-07T18:15:24Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ံု +ုံ) 1047250 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography|name=စတီဖင်ကာရိ|image=Stephen_Curry, Olympic Games 2024 (cropped).jpg|alt=|caption=၂၀၂၄ပဲရစ်အိုလံပစ်၌ကာရီ|position=[[Point guard]]|height_ft=၆ပေ ၂လက်မ|weight_lb=၁၈၅ပေါင်|league=[[National Basketball Association|NBA]]|team=Golden State Warriors|number=၃၀|birth_date={{birth date and age|၁၉၈၈|၃|၁၄}}|birth_place=[[Akron, Ohio]], U.S.|high_school=[[Charlotte Christian School|Charlotte Christian]]<br />([[Charlotte, North Carolina]])|college=[[Davidson Wildcats men's basketball|Davidson]] (2006–2009)|draft_year=၂၀၀၉|draft_round=ပထမအဆင့်|draft_pick=သတ္တမမြောက်‌ရွေးချယ်မှု|draft_team=[[Golden State Warriors]]|career_start=2009|career_end=present|highlights=<!--DO NOT ADD conference finals MVP award to infobox until consensus has been reached on the discussion page of WikiProject National Basketball Association--> * 4× [[List of NBA champions|NBA champion]] ([[2015 NBA Finals|2015]], [[2017 NBA Finals|2017]], [[2018 NBA Finals|2018]], [[2022 NBA Finals|2022]]) * [[NBA Finals Most Valuable Player|NBA Finals MVP]] ([[2022 NBA Finals|2022]]) * 2× [[NBA Most Valuable Player]] ({{nbay|2014|end}}, {{nbay|2015|end}}) * 12× [[List of NBA All-Stars|NBA All-Star]] ({{nasg|2014}}–{{nasg|2019}}, {{nasg|2021}}–{{nasg|2026}}) * 2× [[NBA All-Star Game Kobe Bryant Most Valuable Player|NBA All-Star Game MVP]] ({{nasg|2022}}, {{nasg|2025}}) * 4× [[All-NBA Team|All-NBA First Team]] ({{nbay|2014|end}}, {{nbay|2015|end}}, {{nbay|2018|end}}, {{nbay|2020|end}}) * 5× [[All-NBA Team|All-NBA Second Team]] ({{nbay|2013|end}}, {{nbay|2016|end}}, {{nbay|2021|end}}, {{nbay|2022|end}}, {{nbay|2024|end}}) * 2× [[All-NBA Team|All-NBA Third Team]] ({{nbay|2017|end}}, {{nbay|2023|end}}) * [[NBA All-Rookie Team|NBA All-Rookie First Team]] ({{nbay|2009|end}}) * 2× [[Three-Point Contest|NBA Three-Point Contest]] champion ({{nasg|2015}}, {{nasg|2021}}) * 2× [[List of NBA annual scoring leaders|NBA scoring champion]] ({{nbay|2015|end}}, {{nbay|2020|end}}) * [[List of NBA annual steals leaders|NBA steals leader]] ({{nbay|2015|end}}) * [[NBA 75th Anniversary Team]] * [[Associated Press Athlete of the Year|AP Athlete of the Year]] (2015) * 2× [[Sports Illustrated Sportsperson of the Year|''Sports Illustrated'' Sportsperson of the Year]] (2018,{{efn|As part of the [[Golden State Warriors]].}} 2022) * [[USA Basketball Male Athlete of the Year]] (2024) * Consensus first-team [[NCAA Men's Basketball All-Americans|All-American]] ([[2009 NCAA Men's Basketball All-Americans|2009]]) * Consensus second-team All-American ([[2008 NCAA Men's Basketball All-Americans|2008]]) * [[List of NCAA Division I men's basketball season scoring leaders|NCAA scoring champion]] (2009) * 2× [[Southern Conference Men's Basketball Player of the Year|SoCon Player of the Year]] (2008, 2009) * 3× First-team All-[[Southern Conference|SoCon]] (2007–2009) * No. 30 [[Davidson Wildcats men's basketball#Retired numbers|retired by Davidson Wildcats]]}} ဝါးဒဲစတီဖင်ကာရိ ( {{IPAc-en|ˈ|s|t|ɛ|f|ən}} {{Respell|STEF|ən}} ; <ref>{{Cite press release|title=2023-24 start of season NBA pronunciation guide|url=https://www.nba.com/news/2023-24-start-of-season-nba-pronunciation-guide|date=October 24, 2023|archivedate=May 17, 2024|archive-date=May 17, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240517083503/https://www.nba.com/news/2023-24-start-of-season-nba-pronunciation-guide}}</ref> သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး '''စတက်ကာရီ''' ( {{IPAc-en|ˈ|s|t|ɛ|f}} {{Respell|STEF}} ) အဖြစ်လည်း လူသိများပြီး အမျိုးသားဘတ်စကက်ဘောအသင်း (NBA) ၏ Golden State Warriors အသင်းအတွက် အမေရိကန် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် [[ဘတ်စကက်ဘော]] ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး point guard အဖြစ် ကစားသည်။ " '''စားဖိုမှူးကာရီ''' " ဟု အမည်ပြောင်ပေးထားသော <ref>{{Cite web |last=Osullivan |first=Brendan |date=August 11, 2024 |title=Stephen Curry 'Chef Curry' nickname, explained: How USA basketball star earned moniker from popular Drake song |url=https://www.sportingnews.com/us/nba/news/chef-curry-nickname-drake-song/e870a8a9034ea09f57b147d9 |access-date=March 6, 2025 |website=The Sporting News}}</ref> သူသည် ဘတ်စကက်ဘောသမိုင်းတွင် အကြီးကျယ်ဆုံး သုံးမှတ်ပစ်သူ နှင့် ထာဝရ အကောင်းဆုံးကစားသမားများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ သူသည် ဘတ်စကက်ဘော၏ အဆင့်အားလုံးတွင် သုံးမှတ်ပစ်ခြင်းကို လူကြိုက်များစေခြင်းဖြင့် အားကစားကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သူအဖြစ် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခံရသည် ။ ကာရီ သည် NBA ချန်ပီယံဆုကို လေးကြိမ်တိုင်တိုင် ရရှိထားပြီး NBA တန်ဖိုးအရှိဆုံး ကစားသမား (MVP) နှစ်ကြိမ်၊ NBA Finals MVP နှင့် NBA All-Star Game MVP နှစ်ကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ekwjn6bdqkkoeuxlejk35oxga2cc2k9 0 288969 1047251 1042157 2026-08-07T18:15:34Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ုု +ု, -ံု +ုံ) 1047251 wikitext text/x-wiki '''သောမတ်စ် အက်ဒွပ် ပက်ထရစ် ဘရိတ်ဒီ ဂျူနီယာ''' (၁၉၇၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား) သည် အမေရိကန်‌ ကြေးစားအမေရိကန်ဘောလုံး ကွာတာဘက်ခ် ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး နေရှင်နယ်ဖွတ်‌ဘောလိဂ်(NFL) တွင် ရာသီ ၂၃ ရာသီ ကစားခဲ့သည်။ သူဟာ သူ၏ ပထမဆုံး ရာသီ ၂၀ ကို New England Patriots အသင်းမှာ ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ အသင်းရဲ့ အဓိက ပံ့ပိုးကူညီသူ ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ သူ့၏ နောက်ဆုံးရာသီ သုံးရာသီမှာ Tampa Bay Buccaneers အသင်းအတွက် ကစားခဲ့ပါသည်။ Super Bowl ချန်ပီယံ ခုနစ်ကြိမ်ရရှိထားသူ ဘရိတ်ဒီ ကို သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံး quarterback အဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်ကြသည်။ မီချီဂန်ဝုလ်ဗာရင်းစ် အသင်းအတွက် ကောလိပ်ဘောလုံး ကစားပြီးနောက်၊ ဘရိတ်ဒီသည် ၂၀၀၀ NFL လူရွေးချယ်ပွဲ ၏ ဆဋ္ဌမအဆင့်တွင် Patriots မှ ၁၉၉ ယောက်မြောက်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် NFL ၏ အကြီးမားဆုံး ရွေးချယ်ခံရသူ အဖြစ် နာမည်ကောင်းရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Cartelli |first=Lance |date=April 29, 2015 |title=25 of the greatest NFL Draft picks ever |url=http://www.cbssports.com/nfl/photos/25-of-the-best-nfl-draft-picks-of-all-time/25 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222110448/http://www.cbssports.com/nfl/photos/25-of-the-best-nfl-draft-picks-of-all-time/25 |archive-date=February 22, 2017 |access-date=February 21, 2017 |publisher=CBS Interactive}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Gaines |first=Cork |date=September 10, 2015 |title=How the Patriots pulled off the biggest steal in NFL history |url=http://www.businessinsider.com/patriots-tom-brady-draft-steal-2015-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222110733/http://www.businessinsider.com/patriots-tom-brady-draft-steal-2015-1 |archive-date=February 22, 2017 |access-date=February 21, 2017 |website=Business Insider}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Reineking |first=Jim |date=April 28, 2014 |title=Top all-time NFL draft steals |url=http://www.nfl.com/photoessays/0ap2000000344957 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222112443/http://www.nfl.com/photoessays/0ap2000000344957 |archive-date=February 22, 2017 |access-date=February 21, 2017 |publisher=[[National Football League]]}}</ref> t0uoow7rpbzll9l4wzde0mxgxvf562h 0 288981 1047174 1043388 2026-08-07T16:49:20Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စီစစ် +စိစစ်) 1047174 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ဝေဘူလမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲနှင့် စစ်ရေးပဋိပက္ခများ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]]၏ [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] | date = ၃ ဧပြီ ၂၀၂၁ – ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ | place = [[ဝေဘူလမြို့]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | result = * ၂၀၂၁: မြို့မရဲစခန်း စွန့်ခွာ။ * ၂၀၂၃: တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်။ * ၂၀၂၅: တပ်မတော် မှ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်။ | combatant1 = * {{flagicon|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] **{{flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] **{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] | combatant2 = * {{flagicon image|Flag of the Chin National Front.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF/CNA]] * {{flagicon image|CNO-CNDF Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|CNDF]] | map_type = Myanmar | map_label = ဝေဘူလမြို့ | latitude = 23.23 | longitude = 93.58 | notes = ဝေဘူလမြို့သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ချင်းပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် ဗျူဟာမြောက်မြို့ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တူမီးလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးဖြင့် စတင်ခဲ့သော ဒေသဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ဝေဘူလမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]]၏ [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] ကာလအတွင်း [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဝေဘူလမြို့]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်သည်။ဤတိုက်ပွဲများသည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အစောပိုင်း တူမီးတော်လှန်ရေးကာလ များကတည်းက ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊စစ်တပ် ပြန်လည် ထိန်းချုပ် ခဲ့သော ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် မှ ပဋိပက္ခသည် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဆလိုင်းဘိုဘို |first=ခင်ရီရီဇော် |date=2023-04-10 |title=ချင်းမြောက်ပိုင်းတွင် စာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၊ ၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/30968/ |access-date=2026-07-05 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=10 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210203637/https://myanmar-now.org/mm/news/30968/ |url-status=dead }}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရာ == ဝေဘူလမြို့သည် ချင်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ဖလမ်းခရိုင်]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကလေးမြို့]]နှင့် ၁၆ မိုင်၊ [[နတ်ချောင်းရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|နတ်ချောင်းကျေးရွာ]]နှင့် ၁၂ မိုင်၊ [[ဖလမ်းမြို့]]နှင့် ၄၂ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိပြီးစစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ပထဝီအနေအထားအရ အရေးပါသော ဗျူဟာမြောက်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဝေဘူလကျေးရွာအုပ်စုရှိ [[ဝေဘူလရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|ဝေဘူလရွာ]]နှင့် [[မွာလ်ဇောလ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|မွာလ်ဇောလ်ရွာ]]တို့ကို ရပ်ကွက် ၄ ခုပါဝင်သော ဝေဘူလမြို့အဖြစ် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် မြို့ဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဝေဘူလမြို့တွင် ရပ်ကွက် (၄) ရပ်ကွက်ရှိပြီး အိမ်ခြေ (၁၇၀) ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၁,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ကြသည်။ဆွာန်ဒေါန် (Suangdawn) ဧရိယာအတွင်း တည်ရှိပြီး အဆိုပါ ဧရိယာတွင် ကျေးရွာပေါင်း (၁၆) ရွာ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်ကိုးမြို့နယ်အတွင်း ကျေးရွာကြီး ၁၁ ရွာကို မြို့အဆင့်ဖြင့် တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/khngpnnynyri-miunykiumiunyattng-keraakii-11-raakiu-miuachngphng-ttiukhaiphnglckhai |access-date=2026-07-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == တော်လှန်ရေးအစောပိုင်းကာလ (၂၀၂၁) == ၂၀၂၁ ခုနှစ် နွေဦးတော်လှန်ရေး အစောပိုင်းကာလတွင် မင်းတပ်မြို့နှင့်အတူ ဖလမ်းမြို့နယ်သည် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကို တူမီးသေနတ်များဖြင့် စတင်အသက်သွင်းခဲ့သည်။ဝေဘူလမြို့သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗျူဟာမြောက်မြို့ဖြစ်သည့်အတွက် စစ်ကောင်စီတပ်များက [[ကလေးမြို့နယ်]]၊ [[နတ်ချောင်းရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|နတ်ချောင်း]]နှင့် [[ချောင်းဂွရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|ချောင်းဂွကျေးရွာ]]များမှတစ်ဆင့် ဤမြို့နှင့် အခြားဒေသများသို့ အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ချီတက်လေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်မှ ဧပြီလ ၃ ရက်အတွင်း ကလေးမြို့တောင်ဘက် ၁၅ မိုင်အကွာရှိ နတ်ချောင်းကျေးရွာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော "နတ်ချောင်းတိုက်ပွဲ" ကာလသည် ဝေဘူလမြို့၏ တော်လှန်ရေးသမိုင်းတွင် အရေးပါသော အစပြုမှုဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ပွဲ၏ ဖိအားများကြောင့် ဝေဘူလမြို့ရှိ ရဲစခန်းမှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးခန့်သည် အလိုအလျောက် စခန်းစွန့်ခွာသွားခဲ့သည်။ထိုကာလတွင် မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် နိုင်ငံဝန်ထမ်းများလည်း စွန့်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။ထိုအချိန်၌ လက်ရှိထင်ရှားသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ (PDF, CDF, CNDF) ပေါ်ပေါက်ခြင်း မရှိသေးဘဲ ဒေသခံများ၏ တူမီးသေနတ်ဖြင့် ခုခံတော်လှန်မှုသာဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=CDM တွင် ပါဝင်သည့် ရဲအင်အားတိုးလာနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/5975/ |access-date=2026-07-05 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=12 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812150330/https://myanmar-now.org/mm/news/5975/ |url-status=dead }}</ref> မြို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားပျက်သုန်းသွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် တော်လှန်ရေးအားကောင်းလာသော ဝေဘူလမြို့သို့ အကြိမ်ကြိမ်ဝင်ရောက်ကာ စစ်ရေးမကြီးထွားလာစေရေး ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၃၀) ရက်နေ့တွင် အင်အား (၇၀) ဝန်းကျင်ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး သေနတ်အချက် (၃၀) ကျော် ပစ်ဖောက်ခဲ့သကဲ့သို့၊ အောက်တိုဘာလ (၄) ရက်နေ့တွင်လည်း စစ်ယာဉ်တန်းများဖြင့် [[ရာလ်အွမ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|ရာလ်အွမ်]] (Ral-om) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၇) ရက်နေ့တွင် အင်အား (၂၂၀) ခန့်ဖြင့် ထပ်မံဝင်ရောက်ကာ အင်အားပြ ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-02-03 |title=ချင်းပြည်နယ်မှာ ၃ နှစ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်း ၂၄ ခု သိမ်းပိုက် - ZALEN |url=https://zalen.info/%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%81%83-%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%90/ |access-date=2026-07-05 |language=en-US}}</ref> ထို့အပြင် မြို့တွင်းနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင်လည်း စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ဒေသတွင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား တိုက်ပွဲများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း စည်သာနှင့် နတ်ချောင်းကျေးရွာတို့တွင် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဝေဘူလမြို့သားတစ်ဦး အသက်ပေးခဲ့ရသည်။ ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့တွင် ချောင်းခွကျေးရွာ၌လည်းကောင်း၊ ဇွန်လ (၂၉ မှ ၃၁) ရက်အထိ [[လိုကြွမ်းရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|လိုကြွမ်းရွာ]] (Locom) နှင့် ဝေဘူလမြို့တွင်းတွင် CNDF အား အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၆) ရက်နေ့တွင်လည်း အင်အား (၁၀၀) ကျော်ဖြင့် လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြုကာ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သဖြင့် CNDF နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များမှ အပြင်းအထန် ပြန်လည်ခုခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=San |first=Salai Van Sui |date=2024-02-01 |title=စစ်ကောင်စီမှ အာဏာသိမ်းပြီး ၃နှစ်တာအတွင်း ချင်းအမျိုးသားများအပေါ် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများနှင့် ချင်းပြည်နယ်အပေါ် ရိုက်ခတ်မှု |url=https://chinaffairs.org/?p=3608 |access-date=2026-07-05 |website=Institute Of Chin Affairs Inc. |language=en-US}}</ref> ဤပဋိပက္ခများအတွင်း အရပ်သားပြည်သူများမှာ အလွန်နစ်နာခဲ့ရပြီး စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုများကြားတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြရသည်။ စစ်ကောင်စီတပ်များ၏ ထိုးစစ်ဆင်မှုများကြောင့် ဝေဘူလမြို့နယ်အတွင်း ပြည်သူ (၂) ဦး သေဆုံးပြီး (၄) ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၉) ရက် တိုက်ပွဲတွင် ဦးကုမ်သဲ၏သား ဆလိုင်းမက်ဆီမင် (Salai Macsimin) သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ဇွန်လ (၂၈) ရက် Locom ကျေးရွာအနီး တိုက်ပွဲတွင် ဆလိုင်းနိုင်အောင် သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၉) ရက်နေ့တွင်လည်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဝေဘူလမြို့မှ ဒေသခံပြည်သူ (၃) ဦးအပါအဝင် စုစုပေါင်း (၅) ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များလည်း ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Webmaster2 |date=2022-04-11 |title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုနှင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဝေဘူလမြို့ ရင်ဆိုင်နေရသည့် အကျပ်အတည်း |url=https://chinaffairs.org/?p=2442 |access-date=2026-07-05 |website=Institute Of Chin Affairs Inc. |language=en-US}}</ref> == စစ်ရေးပဋိပက္ခမြင့်တက်ခြင်း (၂၀၂၂-၂၀၂၃) == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှစ၍ စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝေဘူလမြို့နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်သို့ လက်နက်ကြီး၊ လူအင်အား အလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များဖြစ်သည့် CNDF၊ PDF (ကလေး)၊ Zomi PDF၊ပ.က.ဖ -ပြည်သူ့ကာကွယ်​ရေးတပ်(ကလေး) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ နှင့် RKDF (ရိန်းဂျားကလေးမြို့ပြည်သူကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့) အစရှိသည့် အဖွဲ့များက ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည့်အပြင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့်လည်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ သေဆုံး ထိခိုက်မှုရှိခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲသက်ရောက်မှုအနေဖြင့် ဒေသခံကျေးရွာ ၈ ရွာမှ ပြည်သူ ၃,၀၀၀ နီးပါး ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရသည့် အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုက်ပွဲကြောင့် ဝေဘူလမြို့အနီးက ဒေသခံ ၃၀၀၀ ခန့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရ |url=https://burmese.dvb.no/post/511804 |access-date=2026-07-05 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2022-01-11 |title=ဝေဘူလမြို့ကို ထိုးစစ်ဆင်လာ​သော စစ်​ကောင်စီတပ်မိုင်းနင်းမိပြီး အများအပြားသေဆုံးဒဏ်ရာရ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-en/2022/01/11/18846/ |access-date=2026-07-05 |website=LuduNwayOo |language=my-MM |archive-date=21 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521105646/https://www.ludunwayoo.com/news-en/2022/01/11/18846/ |url-status=dead }}</ref> {{main|ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီဝန်းကျင်တွင် ဖလမ်းမြို့နယ်၊ [[ဗာရန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|ဗာရန်ရွာ]]ရှိ ရဲကင်းစခန်းကို ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်က ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦးအပါအဝင် ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၁ ဦး အရှင်ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကြောင်း CNDF က ပြောကြားခဲ့သည်။ယင်းစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲအပြီး နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင်တွင် တပ်မတော်(လေ)မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ခြေကုပ်ယူထားရာ ဝေဘူလမြို့ ကို ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ကြဲချသော ဗုံးများသည် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းအနီးကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး ကျောင်းဝန်းအတွင်းရှိ ကျောင်းပျာတာအိမ် ၂ လုံးနှင့် အရပ်သားနေအိမ် ၃ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးနှင့် ဇနီးဖြစ်သူ အပါအဝင် ဒေသခံ ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် ထိုနေ့၌ပင် ဗာရန်ရွာအနီးနှင့် ရမ်ထလိုရွာအနီးသို့လည်း ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံး ၆ လုံးစီ ထပ်မံကြဲချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်ကောင်စီက ဝေဘူလမြို့ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၊ အရပ်သားပြည်သူ ၉ ဦးသေဆုံးဟုဆို |url=https://www.bnionline.net/mm/news-98881 |access-date=2026-07-05 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == မြို့ထိန်းချုပ်မှု == ဤသို့ဖြင့် နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ကြပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF/CNA) နှင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ် (CNDF) တို့ ပူးပေါင်း၍ ဝေဘူလမြို့ကို အောင်မြင်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဤကာလသည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအတွက် အရေးပါသော နယ်မြေစိုးမိုးမှု ရယူနိုင်ခဲ့သည့် အချိန်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဆလိုင်းဘိုဘို |first=ခင်ရီရီဇော် |date=2023-04-10 |title=ချင်းမြောက်ပိုင်းတွင် စာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၊ ၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/30968/ |access-date=2026-07-05 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=10 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210203637/https://myanmar-now.org/mm/news/30968/ |url-status=dead }}</ref> == မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ(၂၀၂၅) == နှစ်နှစ်ခန့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားပြီးနောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလကုန် နှင့် နိုဝင်ဘာလဆန်းတွင် ကလေးမြို့နယ်တောင်ပိုင်း ကလေး – ဂန့်ဂေါမှတက်လာသည့် စစ်ကြောင်းသည် ဖလမ်းမြို့ ဘက်သို့ ဦးတည်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-11-07 |title=ရွေးကောက်ပွဲနီးချိန် ချင်းတွင် စစ်တပ်စစ်ကြောင်းထိုး၊အရေးပါသည့်စခန်း တော်လှန်ရေးတပ်များ လက်လွှတ်ရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69062/ |access-date=2026-07-05 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=7 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207134734/https://myanmar-now.org/mm/news/69062/ |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ကလေးမြို့ဘက်မှ ချီတက်လာသော စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းက ဝေဘူလမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=မြတ်ကြီး, Myanmar |date=2025-11-19 |title=ရွေးကောက်ပွဲလုပ်မည့် ဖလမ်းကိုပြန်သိမ်းနိုင်ရေး စစ်တပ်ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69344/ |access-date=2026-07-05 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=7 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207130313/https://myanmar-now.org/mm/news/69344/ |url-status=dead }}</ref> အဆိုပါ စစ်ကြောင်းသည် ဖလမ်းမြို့ဘက်သို့ ဦးတည်ချီတက်ခဲ့ပြီး ဖလမ်းမြို့ကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-11-18 |title=ရွေးကောက်ပွဲလုပ်မည့် ဖလမ်းကိုပြန်သိမ်းနိုင်ရေး စစ်တပ်ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69301/ |access-date=2026-07-05 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=7 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207125428/https://myanmar-now.org/mm/news/69301/ |url-status=dead }}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၀ရက် တွင် တပ်မတော် သည် ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဒေသ တခုလုံးကို အလုံးစုံထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဟု ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-05-21 |title=ချင်းမြောက်ပိုင်းကို ရပြီးနောက် တောင်ပိုင်းကို ဆက်လက်စစ်ဆင် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/05/21/413464.html |access-date=2026-07-05 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 8e3hzfzteydu5iuxom6sh20i5zho24u 0 288982 1047252 1042412 2026-08-07T18:15:44Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047252 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Other uses}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox|title=အာရီရန်|subheader=ယူနက်စကို ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်|image={{Multiple image | image1 = North Korea Victory Day 274 (9524347338).jpg | caption1 = [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၏ အာရီရန် လူထုအားကစားပွဲတော်(Arirang Mass Games) အတွင်း တင်ဆက်ပြသခဲ့သော "အာရီရန်" ဖျော်ဖြေမှုတစ်ခု | image2 = Song So-Hee performing Arirang.jpg | caption2 = [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]တွင် "အာရီရန်" သီချင်းကို သီဆိုဖျော်ဖြေနေသည့် ဆုန်းဆိုဟီး | total_width = 300 | perrow = 1 | border = infobox }}|header1=အာရီရန်|data10={{Listen | embed = yes | title = Recording of Gyeonggi Arirang | filename = Gyeonggi Arirang.wav }}|data2=[[Template:UNESCO Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity/APA|အာရှ-ပစိဖိတ်]]|data4={{URL|https://ich.unesco.org/en/RL/arirang-folk-song-in-the-democratic-people-s-republic-of-korea-00914|914}}|data5=2014 (9th session)|data7={{URL|https://ich.unesco.org/en/RL/arirang-lyrical-folk-song-in-the-republic-of-korea-00445|445}}|data8=2012 (7th session)|header3=ယူနက်စကို အချက်အလက် (မြောက်ကိုရီးယား)|header6=ယူနက်စကို အချက်အလက် (တောင်ကိုရီးယား)|label2=[[ယူနက်စကို]] regional groupings|label4=Reference|label5=Inscription history|label7=Reference|label8=Inscription history|headerstyle=background-color: #b0c4de;color:inherit;}} '''အာရီရန်''' ({{lang-ko|아리랑}}, {{lang-en|Arirang}}, အသံထွက် [a.ɾi.ɾaŋ]) သည် ကိုရီးယားရိုးရာ ကျေးလက်တေးသီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=N. Korea's Arirang wins UNESCO intangible heritage status |url=http://english.yonhapnews.co.kr/culturesports/2014/11/27/39/0701000000AEN20141127000300315F.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206005934/http://english.yonhapnews.co.kr/culturesports/2014/11/27/39/0701000000AEN20141127000300315F.html |archive-date=2017-12-06 |access-date=2026-07-05 |website=english.yonhapnews.co.kr |language=en}}</ref> ဤသီချင်းတွင် မတူညီသော မူကွဲပေါင်း ၆၀ ခန့်ရှိပြီး ၎င်းတို့မှတစ်ဆင့် ဆင့်ပွားပြောင်းလဲလာသော သီဆိုဟန်ပေါင်း ၃,၆၀၀ ခန့် ရှိသည်။ ၎င်းမူကွဲအားလုံးတွင် "အာရီရန်၊ အာရီရန်၊ အာရာရီယို" ("아리랑, 아리랑, 아라리요") ဟူသော စာသားနှင့် ဆင်တူသည့် ထပ်ကျော့သီချင်းစာသား တစ်ခုစီ အမြဲတမ်း ပါဝင်ကြသည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=UNESCO - Intangible Heritage Section |title=UNESCO Culture Sector - Intangible Heritage - 2003 Convention : |url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00445 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131205070452/http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00445 |archive-date=2013-12-05 |access-date=2026-07-05 |website=www.unesco.org |language=en}}</ref> ဤသီချင်း၏ သက်တမ်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀၀ ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။<ref name=":2">{{Cite web |date=2012-12-06 |title='Arirang' makes it to UNESCO heritage - The Korea Times |url=https://www.koreatimes.co.kr/lifestyle/koreanheritage/20121206/arirang-makes-it-to-unesco-heritage |access-date=2026-07-05 |website=www.koreatimes.co.kr |language=en}}</ref> "အာရီရန်" သီချင်းသည် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) ၏ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် စာရင်းတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ထည့်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ပထမအကြိမ်အဖြစ် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]က စာရင်းသွင်းရန် တင်ပြခဲ့ပြီးနောက်၊<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]က ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံတင်ပြခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name=":0" /><ref name=":3">"[http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00914 Arirang folk song in the Democratic People's Republic of Korea]". ''Intangible Cultural Heritage''. UNESCO. Retrieved 5 December 2017</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယား ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာနက ဤသီချင်းကို ၎င်းတို့နိုင်ငံ၏ အရေးကြီးသော ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုပိုင်ဆိုင်မှု စာရင်းထဲသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref name=":5">{{Cite web |date=2024-02-24 |title=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2015/07/15/2015071501147.html |url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2015/07/15/2015071501147.html |access-date=2026-07-05 |website=조선일보 |language=ko}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဤသီချင်းကို [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|မြောက်ကိုရီးယား]]နှင့် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|တောင်ကိုရီးယား]] နှစ်နိုင်ငံလုံး၌ သီဆိုကြပြီး ကိုရီးယားပဋိပက္ခကြောင့် ကွဲပြားနေရသော ထိုနိုင်ငံနှစ်ခုကြားရှိ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၏ ပြယုဂ်တစ်ခုအဖြစ်လည်း အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === မူရင်းအစပျိုးမှုနှင့် လူမျိုးစုဂီတဗေဒဆိုင်ရာ နောက်ခံ === "အာရီရန်" (Arirang) သီချင်းသည် ကန်ဝမ်ပြည်နယ် (Gangwon Province)၊ ဂျောင်ဆွန်း (Jeongseon) ဒေသတွင် စတင်မြစ်ဖျားခံ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် "အာရီရန်" ဟူသော ဝေါဟာရ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ တိတိပပမရှိဘဲ ဝေဝါးနေသော်လည်း၊ အချို့သော ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ရှေးဟောင်း ကိုရီးယားရိုးရာ ဘာသာစကားတွင် "အာရီ" (ari - 아리) သည် "လှပသော" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး "ရန်" (rang - 랑) သည် "ချစ်ရသူ" သို့မဟုတ် "သတို့သား" ကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထိုစကားလုံးနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်လိုက်ပါက "အာရီရန်" ဟူသော ဝေါဟာရသည် "ကျွန်ုပ်၏ ချစ်ရသူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။<ref name=":7">{{Cite web |title=Singing |url=http://koreanfolkmusic.weebly.com/singing.html |access-date=2026-07-05 |website=Korean Folk Song, Arirang}}</ref> စာပညာရှင် ရှင်းယောင်ဟာ (Shin Yong-ha) ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များ ထောက်ခံထားသည့် ဤအယူအဆသည် သီချင်း၏ နောက်ကွယ်မှ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်ကို ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်။<ref name=":7" /> ထိုဒဏ္ဍာရီအရ ဤအမည်သည် အော်ရာဂျီ (Auraji - 아우라지) ဆိပ်ကမ်းအနီးတွင် လက်ဖက်နှင်းဆီ (Camellia) ပန်းပွင့်များ ခူးဆွတ်ရင်း ချစ်ကြိုက်ခဲ့ကြသည့် လူပျိုကြီးတစ်ဦးနှင့် အပျိုစင်တစ်ဦးတို့၏ ဇာတ်လမ်းမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2003-01-15 |title=[신용하의 새로 쓰는 한국문화]아리랑(下) |url=https://www.donga.com/news/Culture/article/all/20030115/7902297/1 |access-date=2026-07-05 |website=동아일보 |language=ko}}</ref> "အော်ရာဂျီ" ဟူသော ရေပြင်အမည်သည် ကိုရီးယားစကားလုံးဖြစ်သည့် "အော်အူရောဂျီဒါ" (eoureojida - 어우러지다) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်း၏အဓိပ္ပာယ်ကို အနီးစပ်ဆုံး ပြန်ဆိုရပါက "သဟဇာတဖြစ်ခြင်း" သို့မဟုတ် "ဆုံတွေ့ခြင်း" ဟု ရရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပြုံးချန်း (Pyeongchang) နှင့် ဆမ်ချော့ခ် (Samcheok) ဒေသတို့မှ စီးဆင်းလာသော ရေစီးကြောင်းများကို ဟန်မြစ် (Han River) သို့ ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရေပြင်ကို အော်ရာဂျီဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=Auraji Lake (아우라지) - Sightseeing - Korea travel and tourism information |url=https://www.koreatriptips.com/en/tourist-attractions/626418.html |access-date=2026-07-05 |website=www.koreatriptips.com |language=en}}</ref> ဤဇာတ်လမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ မူကွဲနှစ်မျိုး ရှိသည်။ * '''ပထမမူကွဲတွင် -''' ရေမျက်နှာပြင် မြင့်တက်နေခြင်းကြောင့် ထိုလူပျိုကြီးသည် အပျိုစင်နှင့် ဆုံတွေ့ရန် အော်ရာဂျီရေပြင်ကို ဖြတ်ကူးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် မိမိတို့၏ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကို ဖော်ပြရန်အတွက် သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို သီဆိုခဲ့ကြသည်။ * '''ဒုတိယမူကွဲတွင် -''' ထိုလူပျိုကြီးသည် အော်ရာဂျီရေပြင်ကို ဖြတ်ကူးရန် ကြိုးစားရင်း ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့ပြီး၊ သူ သေဆုံးသွားပြီးနောက်တွင် ဤဝမ်းနည်းဖွယ် သီချင်းကို သီဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Korea) |first=The National Folk Museum of Korea (South |date=2014-11-27 |title=Encyclopedia of Korean Folk Literature: Encyclopedia of Korean Folklore and Traditional Culture Vol. III |url=https://books.google.com/books?id=DsR3BgAAQBAJ |publisher=길잡이미디어 |isbn=978-89-289-0084-8 |language=en}}</ref> ပရော်ဖက်ဆာ ကိတ် ဟောင်းဝပ် (Keith Howard) ၏ အဆိုအရ "အာရီရန်" (Arirang) သီချင်းသည် ကန်ဝမ်ပြည်နယ် (Gangwon)၊ ဂျောင်ဆွန်း (Jeongseon) ဒေသ၏ တောင်တန်းထူထပ်သော ဒေသများတွင် စတင်မြစ်ဖျားခံ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤသီချင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပထမဆုံး ဖော်ပြချက်ကို ၁၇၅၆ ခုနှစ်ထွက် လက်ရေးမူစာမူတစ်ခုတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite book |last=Howard |first=Keith |date=2017-05-15 |title=Perspectives on Korean Music: Volume 1: Preserving Korean Music: Intangible Cultural Properties as Icons of Identity |url=https://books.google.com/books?id=LgskDwAAQBAJ&pg=PT108 |publisher=Routledge |isbn=978-1-351-91168-9 |language=en}}</ref> ကိုရီးယားလေ့လာရေး အကယ်ဒမီ (The Academy of Korean Studies) ကလည်း "အာရီရန်" သည် မူလက ဂျောင်ဆွန်းဒေသ၏ ကျေးလက်ရိုးရာသီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်ဟူသော အမြင်ကို လက်ခံထားသည်။ အချို့သော ဂျောင်ဆွန်းဒေသခံများကမူ ဤသီချင်းသည် ဂိုလျော (Goryeo) ခေတ်အထိ ပိုမိုနောက်ကျသော အတိတ်ကာလကတည်းက ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ခြေရာခံကြသည်။<ref name=":8">{{Cite web |title=아리랑 - 한국민족문화대백과사전 |url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0034277 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219151607/http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0034277 |archive-date=19 December 2021 |access-date=2026-07-05 |website=encykorea.aks.ac.kr |language=ko |url-status=live }}</ref> အချို့ကမူ [[ဂျိုဆောန်|ဂျိုဆွန်း]] (Joseon) ခေတ်ကာလတွင် မင်းသားကြီး ဟုန်းဆွန်း (Heungseon) ၏ အမိန့်တော်အရ ဂျောင်ဆွန်းဒေသမှ အလုပ်သမားများကို ဂျောင်ဘောက်နန်းတော် (Gyeongbok Palace) ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် [[ဆိုးလ်မြို့|ဆိုးလ်]] (Seoul) မြို့သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည့်အချိန်တွင် ဤသီချင်းသည် [[ဆိုးလ်မြို့|ဆိုးလ်]]နှင့် [[ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၏ အခြားသော ဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name=":8" /> အခြားသူများကမူ သီချင်းစာသားထဲမှ "အာရီရန်" (arirang) နှင့် "အာရာရီ" (arari) ဟူသော စကားလုံးများသည် ထိုခေတ်ကာလက အလုပ်သမားများ၏ မိသားစုဝင်များထံမှ မြစ်ဖျားခံလာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုမိသားစုဝင်များသည် အလုပ်သမားများကို ၎င်းတို့၏ ကန်ဝမ်နေအိမ်များမှ ဆိုးလ်မြို့ရှိ နန်းတော်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းခွင်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားသည့် အရာရှိများကို "အာရီရန်" (아리랑; 我離郞) သို့မဟုတ် "အာနန်ရီ" (아난리; 我亂離) ဟု ပြောဆိုခဲ့ကြပြီး၊ ထိုစကားစုများ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ၎င်းတို့၏ ချစ်သူများ သို့မဟုတ် မိသားစုများနှင့် မခွဲခွာနိုင်ပါ ဟု အသီးသီး အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref>"[https://terms.naver.com/entry.naver?docId=1766340&cid=49317&categoryId=49317 아리랑설]". Korea Creative Content Agency. Retrieved 19 December 2021.</ref><ref>"[https://terms.naver.com/entry.naver?docId=1766339&cid=49317&categoryId=49317 아난리설]". Korea Creative Content Agency. Retrieved 19 December 2021.</ref> ဂျိုဆွန်းခေတ် ပညာရှင် ဟွမ်ဟျွန်း (Hwang Hyeon) ရေးမှတ်ခဲ့သည့် မယ်ချွန်းယာရို့ခ် (Maecheonyarok - 매천야록; 梅泉野錄) မှတ်တမ်းများအရ ဤသီချင်းသည် ထိုခေတ်ကာလတွင် နိုင်ငံအတွင်း၌ အနှံ့အပြား ပျံ့နှံ့နေပြီဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။<ref name=":8" /> ကိုရီးယား စာပေပညာရှင် ရန်ဂျူဒုံး (Yang Ju-dong) က "အာရီရန်" (arirang) ဟူသော ဝေါဟာရသည် ရှေးဟောင်း ကိုရီးယားရိုးရာ စကားလုံးဖြစ်ပြီး "ရှည်လျားသော" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "အာရီ" (ari - 아리) နှင့် "တောင်ကုန်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "လျောင်" (ကိုရီးယား - 령၊ ဟန်းဂျာ - 領၊ ryeong) တို့ ပေါင်းစပ်ရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆခဲ့သည်။<ref>"[https://terms.naver.com/entry.naver?docId=1766344&cid=49317&categoryId=49317 아리령 설]". Korea Creative Content Agency. Retrieved 19 December 2021.</ref> အချို့ကမူ "အာရီရန်" ဟူသော ဝေါဟာရကို သီလ (Silla) နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော ဘုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်သူ အာလျောင် (Lady Aryeong) ၏ အမည်မှ ခြေရာခံကြပြီး၊ ဤသီချင်းသည် သူမ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို ချီးမွမ်းထားသည့် ကဗျာတစ်ပုဒ်မှတစ်ဆင့် ဆင့်ပွားပြောင်းလဲလာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ အခြားသူများကမူ ဤဝေါဟာရသည် "ဇာတိမြေ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ဂျာချင် (Jurchen) ဘာသာစကားမှ "အာရင်" (arin) ဟူသော စကားလုံး သို့မဟုတ် ဆင်တူသောအမည်ရှိသည့် အိန္ဒိယနတ်ဘုရားတစ်ပါး၏ အမည်နှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းတွက်ဆထားကြသည်။<ref name=":9">{{Cite web |date=2012-12-06 |title=From lyrical folk song to cheering song: variations of 'Arirang' in Korean history - The Korea Times |url=https://www.koreatimes.co.kr/lifestyle/20121206/from-lyrical-folk-song-to-cheering-song-variations-of-arirang-in-korean-history |access-date=2026-07-05 |website=www.koreatimes.co.kr |language=en}}</ref> === ပထမဆုံး အသံသွင်းယူမှု === "အာရီရန်" (Arirang) သီချင်းကို ပထမဆုံး အသံသွင်းယူခဲ့မှုအဖြစ် သိရှိရသည်မှာ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် လူမျိုးစုဗေဒပညာရှင် အဲလစ် စီ ဖလက်ချာ (Alice C. Fletcher) က သွင်းယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Min-sik |first=Yoon |date=2017-09-27 |title=Oldest recorded Arirang to be on display in Seoul |url=https://www.koreaherald.com/article/1461827 |access-date=2026-07-05 |website=The Korea Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=(Yonhap Feature) Arirang under renewed light ahead of UNESCO application {{!}} YONHAP NEWS |url=http://english.yonhapnews.co.kr/culturesports/2012/05/04/25/0701000000AEN20120504002500315F.HTML |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514184518/http://english.yonhapnews.co.kr/culturesports/2012/05/04/25/0701000000AEN20120504002500315F.HTML |archive-date=14 May 2012 |access-date=2026-07-05 |website=english.yonhapnews.co.kr |language=en |url-status=live }}</ref> ဖလက်ချာသည် ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ သူမ၏ နေအိမ်တွင် ကိုရီးယားကျောင်းသား သုံးဦး သီဆိုခဲ့သည့် သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို "အချစ်သီချင်း - အာ-ရာ-ရန်" (Love Song: Ar-ra-rang) ဟူသော အမည်ဖြင့် အသံသွင်းယူခဲ့သည်။<ref>Provine, Robert C. "[https://web.archive.org/web/20171208003911/http://www.ikorea.ac.kr/File/intro/Fletcherpreliminaryarticle.pdf Alice Fletcher's Notes on the Earliest Recordings of Korean Music]" (PDF). Academy of Korean Studies. Archived from [http://www.ikorea.ac.kr/File/intro/Fletcherpreliminaryarticle.pdf the original] (PDF) on 8 December 2017. Retrieved 7 December 2017.</ref> သတင်းမြစ်တစ်ခု၏ အဆိုအရ အသံသွင်းယူသည့် ကာလအတွင်း ထိုကျောင်းသားများသည် ကိုရီးယားမျိုးရိုးမြင့် မိသားစုများမှဖြစ်ပြီး ဟိုးဝပ်တက္ကသိုလ် (Howard University) တွင် ပညာသင်ကြားနေသူများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အခြားသတင်းမြစ်တစ်ခုကမူ ထိုသီဆိုသူများသည် ထိုအချိန်က အမေရိကန်တွင် လာရောက်နေထိုင်နေကြသည့် ကိုရီးယားအလုပ်သမားများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Maliangkay |first=Roald |date=2007 |title=Their Masters' Voice: Korean Traditional Music SPs (Standard Play Records) under Japanese Colonial Rule |url=https://www.jstor.org/stable/41699788 |journal=The World of Music |volume=49 |issue=3 |pages=53–74 |issn=0043-8774 |jstor=41699788}}</ref> ယခုအခါ အဆိုပါ အသံသွင်းယူမှုများကို အမေရိကန် ကွန်ဂရက်စာကြည့်တိုက် (U.S. Library of Congress) တွင် ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။<ref>{{Cite web |year=1896 |title=Alice C Fletcher collection of Korean cylinder recordings |url=https://lccn.loc.gov/2015655305 |access-date=7 December 2017 |website=Library of Congress}}</ref> === တော်လှန်ရေးသီချင်း === ကိုရီးယားနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်ထားစဉ်အတွင်း ကိုရီးယားနိုင်ငံတော်သီချင်း အပါအဝင် မျိုးချစ်စိတ်ကိုတက်ကြွစေသည့်သီချင်းများကို သီဆိုခြင်းသည် ရာဇဝတ်မှုမြောက်သည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":6">{{Cite journal |last=Atkins |first=E. Taylor |date=August 2007 |title=The Dual Career of "Arirang": The Korean Resistance Anthem That Became a Japanese Pop Hit |url=http://commons.lib.niu.edu/handle/10843/13185 |url-status=dead |journal=The Journal of Asian Studies |volume=66 |issue=3 |pages=645–687 |doi=10.1017/s0021911807000927 |hdl=10843/13185 |jstor=20203201 |s2cid=162634680 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516051738/http://commons.lib.niu.edu/handle/10843/13185 |archive-date=16 May 2022 |access-date=7 July 2019 |hdl-access=free}}</ref> ထို့ကြောင့် "အာရီရန်" သည် ဂျပန်အင်ပါယာ အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် တရားဝင်မဟုတ်သော တော်လှန်ရေးသီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":62">{{Cite journal |last=Atkins |first=E. Taylor |date=August 2007 |title=The Dual Career of "Arirang": The Korean Resistance Anthem That Became a Japanese Pop Hit |url=http://commons.lib.niu.edu/handle/10843/13185 |url-status=dead |journal=The Journal of Asian Studies |volume=66 |issue=3 |pages=645–687 |doi=10.1017/s0021911807000927 |hdl=10843/13185 |jstor=20203201 |s2cid=162634680 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516051738/http://commons.lib.niu.edu/handle/10843/13185 |archive-date=16 May 2022 |access-date=7 July 2019 |hdl-access=free}}</ref> ကိုရီးယားဆန္ဒပြသူများသည် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်အင်ပါယာကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည့် "မတ်လ ၁ ရက် လှုပ်ရှားမှု" (March First Movement) အတွင်း "အာရီရန်" သီချင်းကို သီဆိုခဲ့ကြသည်။<ref name=":6" /> ဂျပန်သိမ်းပိုက်ထားစဉ် ကာလအတွင်း ရေးစပ်ခဲ့သည့် "အာရီရန်" သီချင်း မူကွဲများစွာတွင် မတရားမှုများ၊ အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခများနှင့် ပြောက်ကျားစစ်ပွဲ ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ ပါဝင်နေသည်။<ref name=":6" /> ထို့ပြင် နယ်ချဲ့ကျူးကျော်သူများကို တိုက်ခိုက်နေသည့် တောင်ပေါ်ပြောက်ကျားရဲဘော်များကလည်း ဤသီချင်းကို သီဆိုခဲ့ကြသည်။<ref name=":6" /> ထို့ကြောင့် ဤသီချင်း၏ မူကွဲအမြောက်အမြားကို "လူထုငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုကို ပျက်ပြားစေမှု" အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ပိတ်ပင်တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Kim |first=Su-hyun |date=2021 |title=Music Control and the Repression of Patriotic Songs during the Japanese colonial era – Based on newspaper articles |journal=Journal of the Society for Korean Historico-Musicology |language=ko |issue=66 |pages=5–49 |doi=10.22926/skhm..66.202106.5}}</ref> လူသိအများဆုံး "အာရီရန်" သီချင်းစာသားများသည် ဒါရိုက်တာ နာဝန်းဂယူ (Na Woon-gyu) ရိုက်ကူးပြီး ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြသခဲ့သည့် "အာရီရန်" အသံတိတ်ရုပ်ရှင်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အဆိုပါ "အာရီရန်" ရုပ်ရှင်သည် ပျောက်ဆုံးသွားပြီဟု သတ်မှတ်ထားသော်လည်း မှတ်တမ်းအမျိုးမျိုးအရ ၎င်းရုပ်ရှင်သည် ဂျပန်တို့၏ ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်းနှင့် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းကို ခံရပြီးနောက် စိတ်ဝေဒနာရှင် ဖြစ်သွားခဲ့သည့် ကိုရီးယားကျောင်းသားတစ်ဦးအကြောင်း ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤရုပ်ရှင်သည် ရုံတင်ပြသချိန်တွင် အလွန်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံးသော ကိုရီးယားအမျိုးသားရေးဝါဒီ ရုပ်ရှင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။<ref name=":6" /><ref>{{Cite book |last=Edwards |first=Matthew |year=2014 |title=Film Out of Bounds: Essays and Interviews on Non-Mainstream Cinema Worldwide |publisher=McFarland |isbn=978-1476607801 |pages=198}}</ref><ref>{{Cite book |last=Taylor-Jones |first=Kate |year=2017 |title=Divine Work, Japanese Colonial Cinema and its Legacy |publisher=Bloomsbury USA |isbn=978-1501306136}}</ref> === ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စတင်မိတ်ဆက်ခြင်း === ၁၉၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် [[ဂျိုဆောန်|ဂျိုဆွန်း]] (Joseon) ခေတ်၏ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေများကြောင့် ကိုရီးယားလူမျိုးများ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]သို့ စတင်ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာကြရာမှတစ်ဆင့် "အာရီရန်" (Arirang) သီချင်းသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]သို့ စတင်ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name="park">{{Cite journal |last=Park |first=Ae-kyung |date=2016 |title=Crossing Arirang – An inflow of Arirang into Japan and Arirang in Okinawa |url=https://www.earticle.net/Article/A286618 |journal=Yeol-sang Journal of Classical Studies |language=ko |volume=53 |pages=167-194 |last2=Lee |first2=Min-gyu}}</ref> ဤသီချင်းသည် အလွန်ရေပန်းစားလာခဲ့ပြီး ၁၉၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၃ ခုနှစ်အတွင်း [[ပေါ့ပ် ဂီတ|ပေါ့ပ်]] (pop)၊ [[ဂျက်စ်ဂီတ|ဂျက်ဇ်]] (jazz) နှင့် မမ်ဘို (mambo) အပါအဝင် မတူညီသော ဂီတအမျိုးအစားအမျိုးမျိုးဖြင့် [[ဂျပန်ဘာသာစကား|ဂျပန်ဘာသာ]]မူကွဲပေါင်း ၅၀ ကျော် ထွက်ရှိခဲ့သည်။<ref name=":6" /> အိုကီနာဝါ (Okinawa) ဒေသတွင် သီဆိုကြသော "အာရီရန်" သီချင်းမူကွဲသည် ဂျပန်ပြည်မကြီးရှိ မူကွဲများနှင့်စာလျှင် ကျေးလက်ရိုးရာဂီတ၏ ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုမိုထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ ယိုနာဟာ ဟီရိုတိုရှီ (Yonaha Hirotoshi) ဆိုသူသည် သူငယ်စဉ်ဘဝက ကိုရီးယားလူမျိုး အာသာဖြေအမျိုးသမီးများ (Comfort women၊ ဂျပန်လို: 慰安婦 - Ianfu) သီဆိုခဲ့သော ဤသီချင်းသံကို ကြားဖူးခဲ့ရာမှ၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် မီယာကိုဂျီမာ (Miyakojima) ကျွန်း၌ အာရီရန်အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="park" /><ref>{{Cite news |last=Hwang |first=Eun-sun |date=21 August 2015 |title=오키나와의 아리랑고개 |trans-title=Arirang hill of Okinawa |url=https://weekly.chosun.com/news/articleView.html?idxno=8871 |access-date=6 May 2026 |work=[[Weekly Chosun]] |language=ko}}</ref> === ဂီတသင်္ကေတမှတ်စု === <score vorbis="1">\relative f' { \key f \major \time 9/8 \tempo "Lento" 4 = 140 \set Staff.midiInstrument = #"violin" c4. ~ c4 d8 c4 ( d8 ) | f4. ~ f4 g8 f4 ( g8 ) | a4. g8( a g) f4 ( d8 ) | c4. ~ ( c4 d8 c d ) r8 |\break f4. ~ f4 g8 f4 ( g8 ) | a4 ( g8 ) f4 ( d8 ) c4 ( d8 ) | f4. ~ f4 g8 f4.| f4. ~ f4. r4. |\break c'4. ~ c c | c4. a4. g4. | a4. g4 a8 f4 ( d8 ) | c4. ~ ( c4 d8 c d ) r8 |\break f4. ~ f4 g8 f4 ( g8 ) | a4 ( g8 ) f4 ( d8 ) c4 ( d8 ) | f4. ~ f4 g8 f4.| f4. ~ f4. r4. \bar "|."} \addlyrics { 아 리 랑 아 리 랑 아 라 리 요 아 리 랑 고 개 로 넘 어 간 다 나 를 버 리 고 가 시 는 님 은 십 리 도 못 가 서 발 병 난 다} \addlyrics { 아 리 랑 아 리 랑 아 라 리 요 아 리 랑 고 개 로 넘 어 간 다 청 천 하 늘 엔 별 도 – 많 고 우 리 네 가 슴 엔 꿈 도 많 다} \addlyrics { 아 리 랑 아 리 랑 아 라 리 요 아 리 랑 고 개 로 넘 어 간 다 저 기 저 산 이 백 두 산 이라 지 동 지 섣 달 에 도 꽃 만 핀 다}</score> == သီချင်းစာသား == "အာရီရန်" သီချင်း၏ မူကွဲအားလုံးတွင် "အာရီရန်၊ အာရီရန်၊ အာရာရီယို" ("Arirang, arirang, arariyo" - 아리랑, 아리랑, 아라리요) ဟူသော စာသားနှင့် ဆင်တူသည့် သီချင်းအပိုဒ်ခွဲတစ်ခု အမြဲတမ်း ပါဝင်သည်။<ref name=":1" /> "အာရီရန်" ဟူသော စကားလုံးကိုယ်တိုင်မှာ အဓိပ္ပာယ်မဲ့စကားလုံးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားဘာသာစကားတွင် တိကျသော အဓိပ္ပာယ်မရှိပေ။<ref>{{Cite web |date=2015 |title=Arirang (아리랑) |url=http://www.sejongculturalsociety.org/composition/current/music/arirang.php |access-date=6 December 2017 |website=Sejong Cultural Society}}</ref> အခြားသော သီချင်းစာသားများသည် မူကွဲတစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူဘဲ ကွဲပြားကြသော်လည်း ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု၊ ခွဲခွာရမှု၊ ပြန်လည်ဆုံဆည်းရမှုနှင့် အချစ်စသည့် အကြောင်းအရာများကိုမူ မူကွဲအများစုတွင် တွေ့ရှိရသည်။<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite book |last1=Kim Yoon |first1=Keumsil |year=2015 |title=Two Lenses on the Korean Ethos: Key Cultural Concepts and Their Appearance in Cinema |url=https://books.google.com/books?id=SQkyBgAAQBAJ |last2=Williams |first2=Bruce |publisher=McFarland |isbn=978-0786496822 |page=39}}</ref> အောက်ပါဇယားတွင် ဆိုးလ် (Seoul) မြို့မှ "စံပြအာရီရန်" (Standard Arirang) ၏ သီချင်းစာသားများကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ ပထမဆုံး စာကြောင်းနှစ်ကြောင်းမှာ သီချင်းအပိုဒ်ခွဲ (Refrain) ဖြစ်ပြီး ၎င်းနောက်တွင် သီချင်းအပိုဒ် (Verses) သုံးပိုဒ် ဆက်လက်ပါဝင်သည်။ === ကိုရီးယားဘာသာစကားဖြင့် မူရင်းစာသား === {| !ဟန်ဂုလ် (ကိုရီးယားအက္ခရာ) !ဟန်ဂုလ် / ဟန်ဂျာ (ကိုရီးယားအက္ခရာ နှင့် တရုတ်-ကိုရီးယားအက္ခရာ တွဲလျက်) !မွမ်းမံထားသော ရိုမန်နိုက်ဇေးရှင်း (အင်္ဂလိပ်အက္ခရာဖြင့် အသံဖလှယ်စနစ်) ! '''ဖိုနက်တစ် အသံထွက် သင်္ကေတဖြင့် ရေးသားခြင်း (IPA transcription)''' |- style="valign:top;white-space:nowrap;" |<poem> 아리랑, 아리랑, 아라리요... 아리랑 고개로 넘어간다. </poem> |<poem> 아리랑, 아리랑, 아라리요... 아리랑 고개로 넘어간다. </poem> |<poem> Arirang, arirang, arariyo... Arirang gogaero neomeoganda. </poem> |<poem> [a̠.ɾi.ɾa̠ŋ a̠.ɾi.ɾa̠ŋ a̠.ɾa̠.ɾi.jo̞] [a̠.ɾi.ɾa̠ŋ ko̞.ge̞.ɾo̞ nʌ̹m.ʌ̹.ga̠n.da̠] </poem> |- style="valign:top;white-space:nowrap;" |<poem> 나를 버리고 가시는 님은 십리도 못가서 발병난다. </poem> |<poem> 나를 버리고 가시는 님은 十里도 못가서 발病난다. </poem> |<poem> Nareul beorigo gasineun nimeun Simnido motgaseo balbyeongnanda. </poem> |<poem> [na̠.ɾɯɭ pʌ̹.ɾi.go̞ ka̠.ɕi.nɯn nim.ɯn] [ɕʰim.ni.do̞ mo̞t̚.k͈a̠.sʌ̹ pa̠ɭ.bjʌ̹ŋ.na̠n.da̠] </poem> |- style="valign:top;white-space:nowrap;" |<poem> 청천하늘엔 잔별도 많고, 우리네 가슴엔 희망도 많다. </poem> |<poem> 晴天하늘엔 잔별도 많고, 우리네 가슴엔 希望도 많다. </poem> |<poem> Cheongcheonhaneuren janbyeoldo manko, Urine gaseumen huimangdo manta. </poem> |<poem> [tɕʰʌ̹ŋ.tɕʌ̹n.ɦa̠.nɯ.ɾe̞n tɕa̠n.bjʌ̹ɭ.do̞ ma̠n.ko̞] [u.ɾi.ne̞ ka̠.sɯm.e̞n çi.ma̠ŋ.do̞ ma̠n.ta̠] </poem> |- style="valign:top;white-space:nowrap;" |<poem> 저기 저 산이 백두산이라지, 동지 섣달에도 꽃만 핀다. </poem> |<poem> 저기 저 山이 白頭山이라지, 冬至 섣달에도 꽃萬 핀다. </poem> |<poem> Jeogi jeo sani baekdusaniraji, Dongji seotdaredo kkonman pinda. </poem> |<poem> [tɕʌ̹.gi tɕʌ̹ sʰa̠n.i pe̞k̚.t͈u.sa̠n.i.ɾa̠.dʑi] [to̞ŋ.dʑi sʰʌ̹t̚.t͈a̠.ɾe̞.do̞ k͈o̞n.ma̠n pʰin.da̠] </poem> |} === မြန်မာဘာသာပြန် === အာရီရန်၊ အာရီရန်၊ အာရာရီယို... မင်းကတော့ အာရီရန် တောင်ကုန်းကို ကျော်ဖြတ်လို့သွားနေပြီ။ ကိုယ် ချစ်ရတဲ့သူလေးရယ်၊ မင်းသာ ကိုယ့်ကို စွန့်ပစ်သွားမယ်ဆိုရင် ၁၀ ရီ (''ခရီးအကွာအဝေး'') မရောက်ခင်မှာ မင်းခြေဖဝါးတွေ နာကျင်ကိုက်ခဲပါစေ။ ကြည်လင်နေတဲ့ ကောင်းကင်ယံမှာ ကြယ်လေးတွေ အများကြီးရှိနေသလိုမျိုး၊ ကိုယ်တို့ရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာလည်း အိပ်မက်တွေ အများကြီး ရှိနေပါတယ်။ ဟိုးမှာ၊ ဟိုးဘက်မှာရှိတဲ့ တောင်ဟာ ဘတ်ဒူ (Baekdu) တောင်ပါ၊ အဲဒီတောင်ပေါ်မှာတော့ ဆောင်းရာသီရဲ့ အလယ်ခေါင်မှာတောင် ပန်းလေးတွေ ပွင့်လန်းလို့ နေကြတယ်။<ref name=":4" /><ref>{{Cite journal |last=Damodaran |first=Ramu |date=Winter 2017 |title=UNAI Impacts Scholarship, Research for Greater Good |journal=SangSaeng |publisher=APCEIU |volume=49 |page=23}}</ref> ''မှတ်ချက် - 'ရီ' (ri) ဆိုသည်မှာ ကိုရီးယားရိုးရာ အကွာအဝေးတိုင်းတာသည့်ယူနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ 'ဆယ်ရီ' ဆိုလျှင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၄ ကီလိုမီတာဝန်းကျင် ရှိပါသည်။)'' == မူကွဲများ == {{Listen|filename=Old Arirang.wav|title=ရှေးဟောင်း အာရီယန် (Old Arirang)|description=|pos=}} {{Listen|filename=Miryang Arirang.wav|title=မီလျန် အာရီရန် (Miryang Arirang)|description=|pos=}} {{Listen|filename=Jindo Arirang.wav|title=ဂျင်ဒို အာရီရန် (Jindo Arirang)|description=|pos=}} {{Listen|filename=Gangwondo Arirang.wav|title=ကန်ဝမ်ဒို အာရီရန် (Gangwondo Arirang)|description=|pos=}} "အာရီရန်" (Arirang) သီချင်းတွင် မတူညီသော မူကွဲဗားရှင်းပေါင်း ၆၀ ခန့်ရှိပြီး ၎င်းတို့မှတစ်ဆင့် ဆင့်ပွားပြောင်းလဲလာသော သီဆိုဟန်ပေါင်း ၃,၆၀၀ ခန့် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name=":1" /> ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ သီချင်းခေါင်းစဉ်များ၏ ရှေ့တွင် မူလစတင်ပေါ်ပေါက်ရာ ဒေသအမည်များကို အလေ့အထအရ ရှေ့ကပ်လျက် တပ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။<ref name=":9" /> ယေဘုယျအားဖြင့် "ဂျောင်ဆွန်း အာရီရန်" (Jeongseon Arirang) ကို ဤသီချင်း၏ မူလပထမ ဗားရှင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသော်လည်း၊ ဆိုးလ်မြို့မှ "ဘွန်ဂျို အာရီရန်" (Bonjo Arirang - စံပြအာရီရန်) သည် လူသိအများဆုံး မူကွဲများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဗားရှင်းသည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်ထွက် "အာရီရန်" ရုပ်ရှင်၏ ဇာတ်ဝင်တေးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် စတင်၍ လူကြိုက်အလွန်များပြီး ရေပန်းစားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":9" /> အခြားသော လူသိများသည့် မူကွဲများတွင် ကိုရီးယားရိုးရာဂီတ အမျိုးအစားများဖြစ်သော ပန်ဆိုရီ (pansori) နှင့် ဆီနာဝီ (sinawi) တို့ စတင်မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသအဖြစ် လူသိများသည့် ဂျိုလာတောင်ပိုင်းပြည်နယ် (South Jeolla Province) မှ "ဂျင်ဒို အာရီရန်" (Jindo Arirang) နှင့် ဂျောင်ဆန်းတောင်ပိုင်းပြည်နယ် (South Gyeongsang Province) မှ "မီလျန် အာရီရန်" (Miryang Arirang) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2015 |title=Jindo Arirang |url=http://www.sejongculturalsociety.org/composition/current/music/jindo.php |access-date=6 December 2017 |website=Sejong Cultural Society}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 |title=Jindo Arirang |url=http://www.sejongculturalsociety.org/composition/current/music/jindo.php |access-date=6 December 2017 |website=Sejong Cultural Society}}</ref> == တရားဝင် အဆင့်အတန်း == [[File:Arirang_(USAS).ogg|right|thumb|အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော် တေးဂီတအဖွဲ့ (ကြိုးတပ်တူရိယာပိုင်း) နှင့်အတူ တင်နာ (Tenor) အသံရှင် အမျိုးသားတစ်ဦး သီဆိုထားသော 'အာရီရန်' သီချင်း]] === [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] === ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် "အာရီရန်" (Arirang) သီချင်းကို တရုတ်နိုင်ငံ၏ "အမျိုးသားအဆင့် ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုစာရင်း" ၏ တတိယမြောက် စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Arirang – List of Representative Items of National Intangible Cultural Heritage (阿里郎 – 国家级非物质文化遗产代表性项目名录) |url=https://www.ihchina.cn/project_details/12783/ |access-date=19 February 2023 |website=China Intangible Cultural Heritage Network (中国非物质文化遗产网)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ယန်ပြန် ကိုရီးယားကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (Yanbian Korean Autonomous Region) ထူထောင်ခြင်း ၇၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကိုရီးယားတိုင်းရင်းသား အဆိုတော် စွေလီလင် (Cui Liling) က ချန်ဘိုက်ဆန်း (Jangbaeksan) တောင်ပေါ်ရှိ ကောင်းကင်အိုင် (Heaven Lake) အကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့ထားသည့် ပထမဆုံး "အာရီရန်" သီချင်းမူကွဲကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=The world's first Tianchi-themed Arirang "Tianchi Arirang" |url=https://www.bilibili.com/video/BV11Y4y1V7kf/?spm_id_from=333.788.recommend_more_video.-1&vd_source=2ed61e1a8305a905f0c4afcd8ccfd2a5 |access-date=23 May 2023 |website=bilibili |publisher=崔丽玲}}</ref> === [[ယူနက်စကို]] === [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|တောင်ကိုရီးယား]]နှင့် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|မြောက်ကိုရီးယား]] နှစ်နိုင်ငံလုံးသည် "အာရီရန်" သီချင်းကို ယူနက်စကို (UNESCO) ၏ ဓလေ့ရိုးရာဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းရန် အောင်မြင်စွာ တင်ပြနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":1" /><ref name=":2" /> တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံက ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံက ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း အသီးသီး စာရင်းသွင်းခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /><ref name=":3" /> === တောင်ကိုရီးယား === ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယား ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာနက "အာရီရန်" ကို ၎င်းတို့နိုင်ငံ၏ အရေးကြီးသော ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုပိုင်ဆိုင်မှု စာရင်းထဲသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref name=":5" /> [[File:Arirang.ogg|right|thumb|အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော် တေးဂီတအဖွဲ့ (အဆိုပိုင်း) နှင့်အတူ တင်နာ (Tenor) အသံရှင် အမျိုးသားတစ်ဦး သီဆိုထားသော 'အာရီရန်' သီချင်း]] === [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်စစ်တပ်]] === [[File:Arirang,_Lyrics_in_English_Adaptation-2_by_GSIT_at_HUFS_in_2013,_sung_by_HUFS_students.ogg|right|thumb|၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဟိုးဝပ်တက္ကသိုလ် နိုင်ငံတကာလေ့လာရေး ဘွဲ့လွန်ကျောင်း (GSIT at HUFS) မှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် ပြန်ဆိုထားသော 'အာရီရန်' သီချင်းစာသား (မူကွဲ-၂)။ ဤသီချင်းကို နားဆင်ရသည့်အခါ ကိုရီးယားလူမျိုးများ ခံစားရသည့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကို ဖော်ညွှန်းနိုင်ရန်အတွက် ကဗျာဆရာ ဒဗ္ဗလျူ ဘီ ယိစ် (W. B. Yeats) ၏ 'The Falling of the Leaves' (သစ်ရွက်ကြွေချိန်) ကဗျာကို 'အာရီရန်' သီချင်းတေးသွားဖြင့် အဆင်ပြေအောင် ညှိနှိုင်းစပ်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။]] အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော်၏ (၇) ခုမြောက် ခြေလျင်တပ်မ (7th Infantry Division) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော သမ္မတဖြစ်သူ ဆင်းမန်းရီး (Syngman Rhee) ထံမှ ခွင့်ပြုချက်ရရှိပြီးနောက်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ် မေလတွင် "အာရီရန်" သီချင်းကို ၎င်းတို့တပ်မ၏ တရားဝင် စစ်ချီသီချင်း (Official march song) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တပ်မသည် ကိုရီးယားစစ်ပွဲကာလ အပါအဝင် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အထိ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက် တပ်စွဲခဲ့သော တပ်မဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=25 May 2012 |title=Chronological History 7th Infantry Division |url=http://www.7ida.us/history.asp |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519171212/http://7ida.us/history.asp |archive-date=19 May 2010 |access-date=7 December 2017 |website=7th Infantry Division Association}}</ref> == လူထုရေပန်းစားမှု ယဉ်ကျေးမှုအတွင်း ဖော်ပြပါရှိမှုများ == === ဂီတ === * အမေရိကန် တေးရေးဆရာ ဂျွန် ဘန်းစ် ချန့်စ် (John Barnes Chance) သည် ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းက ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် သူကြားဖူးခဲ့သော "အာရီရန်" (Arirang) သီချင်းမူကွဲတစ်ခုအပေါ် အခြေခံ၍ သူ၏ ၁၉၆၂-၆၃ ခုနှစ်ထွက် ကွန်ဆတ်တီးဝိုင်း ဖျော်ဖြေမှုလက်ရာဖြစ်သော "ကိုရီးယားရိုးရာသီချင်းအပေါ် အခြေခံထားသည့် မူကွဲများ" (Variations on a Korean Folk Song) ကို ရေးစပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last1=Miles |first1=Richard B |year=2010 |title=Teaching Music Through Performing in Band Volume 1 |last2=Blocher |first2=Larry |last3=Cramer |first3=Ray |last4=Corporon |first4=Eugene |last5=Lautzenheiser |first5=Tim |publisher=GIA Publications, Inc. |location=Chicago |pages=590–598 |display-authors=1 |last6=Lisk |first6=Edward S}}</ref> * မြောက်ကိုရီးယား တေးရေးဆရာ ချွဲဆွန်းဟွမ် (Choi Sung-hwan) သည် ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် "အာရီရန် စိတ်ကူးယဉ်တေး" (Arirang Fantasy) ကို ရေးစပ်ခဲ့သည်။ နယူးယောက် ဖီဟာမိုနစ် (New York Philharmonic) ဂီတအဖွဲ့သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့က မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်အတွင်း ပရိသတ်တောင်းဆိုချက်အရ ထပ်ဆင့်ဖျော်ဖြေမှု (Encore) အဖြစ် ဤလက်ရာကို အနည်းငယ် ပြုပြင်မွမ်းမံထားသည့် ပုံစံဖြင့် တီးခတ်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Wakin |first=Daniel J. |date=27 February 2008 |title=North Koreans Welcome Symphonic Diplomacy |url=https://www.nytimes.com/2008/02/27/world/asia/27symphony.html |access-date=7 December 2017 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref> * ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယား အဆိုတော်အဖွဲ့ SG Wannabe သည် "Arirang" ဟု အမည်ရသည့် သီချင်းတစ်ပုဒ် ပါဝင်သော "The Sentimental Chord" အယ်လ်ဘမ်ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=30 March 2007 |title=SG워너비, 1년만에 '컴백'...4집 '아리랑' 발표 |url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2007/03/30/2007033000482.html |work=[[The Chosun Ilbo]] |language=ko}}</ref> * တရုတ်နိုင်ငံသား တေးရေးတေးဆို စွေကျန့် (Cui Jian) သည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို ပိုင်းခြားထားသည့် လတ္တီတွဒ်မျဉ်းကို ရည်ညွှန်းထားသော ၎င်း၏ "၃၈ ဒီဂရီပြိုင်မျဉ်းကို ဖြတ်ကျော်ကခုန်ခြင်း" (Dance Across the 38th Parallel) သီချင်းထဲတွင် "အာရီရန်" သီချင်းကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ ဤသီချင်းကို သူ၏ ၂၀၀၅ ခုနှစ်ထွက် "Show You Colour" အယ်လ်ဘမ်တွင် ထည့်သွင်းထားသည်။<ref>{{cite magazine|title=该是给点颜色的时候了——浅评崔健及《给你一点颜色》|magazine=Art Criticism|date=2005|issue=7|author=Ma Shang|publisher=[[:zh:中国艺术研究院|Chinese National Academy of Arts]]|language=zh-cn|pages=48–51|doi=10.16364/j.cnki.cn11-4907/j.2005.07.01}}</ref> * တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားအဆိုတော်အဖွဲ့ '''[[ဘီတီအက်စ်]]''' ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ထွက် (၁၀) ခုမြောက် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ်ကို "Arirang" ဟု အမည်ပေးထားသည်။<ref>{{cite news |author=Lee Jung-joo |date=16 January 2026 |title=What does BTS' upcoming album name, 'Arirang', mean? |url=https://www.koreaherald.com/article/10657290 |access-date=17 January 2026 |work=[[The Korea Herald]]}}</ref> အဆိုပါ အယ်လ်ဘမ်၏ ပထမဆုံးသီချင်းဖြစ်သော "Body to Body" ၏ သီချင်းအကူးအပြောင်းအပိုင်း (Bridge) တွင် "အာရီရန်" ကို သံပြိုင်အဆိုအဖွဲ့ဗားရှင်းဖြင့် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ === ရုပ်ရှင်များ === * "Arirang" သည် ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူ ဒါရိုက်တာ နာဝူးန်ဂယူ (Na Woon-gyu) ၏ ၁၉၂၆ ခုနှစ်ထွက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီး၏ အမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဤဇာတ်ကားသည် ၂၀ ရာစုအတွင်း "အာရီရန်" သီချင်းကို လူကြိုက်များ ရေပန်းစားလာစေခဲ့သည်။<ref name=":9" /> * "Arirang" သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထွက် တောင်ကိုရီးယား မှတ်တမ်းတင်ရုပ်ရှင် တစ်ကား၏ အမည်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤရုပ်ရှင်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ကန်းရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Cannes Film Festival) ၏ Un Certain Regard ကဏ္ဍတွင် အမြင့်ဆုံးဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Bradshaw |first=Peter |date=7 June 2012 |title=Arirang – review |url=https://www.theguardian.com/film/2012/jun/07/arirang-review |access-date=8 December 2017 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref> === မီဒီယာ === * မီဒီယာအာရီရန် တီဗီ (Arirang TV) နှင့် အာရီရန် ရေဒီယို (Arirang Radio) တို့သည် ကိုရီးယား နိုင်ငံတကာ ထုတ်လွှင့်ရေး ဖောင်ဒေးရှင်း (Korea International Broadcasting Foundation) မှ ဖွင့်လှစ် လည်ပတ်နေသော နိုင်ငံတကာသုံး အင်္ဂလိပ်ဘာသာ မီဒီယာ ဌာနများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news |date=28 April 2011 |title=Arirang TV begins DTV service in metropolitan Washington, D.C., area |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2011/04/113_86027.html |access-date=8 December 2017 |work=[[The Korea Times]] |agency=Yonhap News Agency}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 January 2012 |title=Arirang Radio to Go on Air in U.S. |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/01/11/2012011101582.html |access-date=8 December 2017 |work=[[The Chosun Ilbo]]}}</ref> === အားကစား === * မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ လူထုကိုယ်လက်လှုပ်ရှား ဆေးပညာ ပြိုင်ပွဲနှင့် အနုပညာ ဖျော်ဖြေပွဲ ပွဲတော်ကြီးကို ယေဘုယျအားဖြင့် အာရီရန် ပွဲတော် (Arirang Festival) ဟု လူသိများသည်။<ref>{{Cite news |last=DeHart |first=Jonathan |date=29 July 2013 |title=Pyongyang's Arirang Festival: Eye Candy for the Masses |url=https://thediplomat.com/2013/07/pyongyangs-arirang-festival-eye-candy-for-the-masses/ |access-date=7 December 2017 |work=The Diplomat}}</ref> * ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဆစ်ဒနီမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ၂၀၀၀ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနား၌ တောင်ကိုရီးယားနှင့် မြောက်ကိုရီးယား အားကစားသမားများသည် "အာရီရန်" သီချင်း ဖွင့်လှစ် တီးခတ်နေစဉ်အတွင်း ကိုရီးယား ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး အလံကို အတူတကွ ကိုင်ဆောင်ကာ ကွင်းအတွင်းသို့ ချီတက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news |last=Ito |first=Makoto |date=16 September 2000 |title=Two Koreas make history during opening ceremony |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2000/09/16/olympics/two-koreas-make-history-during-opening-ceremony/ |access-date=8 December 2017 |work=[[The Japan Times Online]] |issn=0447-5763}}</ref> * တောင်ကိုရီးယား ပရိသတ်များသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား (FIFA World Cup) ပြိုင်ပွဲအတွင်း "အာရီရန်" သီချင်းကို အားပေးဝန်းရံသည့် သီချင်း (Cheering song) အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":9" /> * တောင်ကိုရီးယား စကိတ်အကမယ် ကင်ယူနာ (Yuna Kim) သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ စကိတ်အက ချန်ပီယံရှစ် ပြိုင်ပွဲ၏ အလွတ်ပြိုင်ပွဲ (Free skate) တွင် "အာရီရန်" သီချင်းဖြင့် ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး ဒုတိယဆု ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Hersh |first=Philip |date=30 April 2011 |title=Botched jumps cost Kim world title, Czisny the bronze |url=http://newsblogs.chicagotribune.com/sports_globetrotting/2011/04/kim-ando-flatt-czisny-world-figure-skating.html |access-date=7 December 2017 |website=Chicago Tribune}}</ref> * တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ပြုံးချန်းတွင် ကျင်းပခဲ့သော ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲအတွင်း၊ အထူးသဖြင့် ဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားနှင့် အိုလံပစ် ထုတ်လွှင့်ရေး ဝန်ဆောင်မှုအဖွဲ့ (OBS) ၏ တီဗီ အဖွင့် မိတ်ဆက် လျှပ်တစ်ပြက် ဗီဒီယိုတို့တွင် "အာရီရန်" သီချင်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အကြိမ်ကြိမ် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=9 February 2018 |title=Do passado ao futuro cerimonia de abertura de pyeongchang projeta futuro de crianças |trans-title=From Past to Future Pyeongchang Opening Ceremony Projects Children's Future |url=http://sportv.globo.com/olimpiadas-de-inverno/videos/v/do-passado-ao-futuro-cerimonia-de-abertura-de-pyeongchang-projeta-futuro-de-criancas/6488926/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180227173340/http://sportv.globo.com/olimpiadas-de-inverno/videos/v/do-passado-ao-futuro-cerimonia-de-abertura-de-pyeongchang-projeta-futuro-de-criancas/6488926/ |archive-date=27 February 2018 |access-date=9 February 2018 |website=Sport TV |language=pt}}</ref> ဂါလာ စကိတ်အက ဖျော်ဖြေပွဲအတွင်း ချွဲဒါဘင် (Choi Da-bin) သည် "အာရီရန်" သီချင်းဖြင့် စကိတ်စီးပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Lee |first1=Woong |date=25 February 2018 |title=[올림픽] 아리랑과 K팝, '반갑습니다'가 어우러진 은반...'굿바이' 갈라쇼 |trans-title=[Olympics] Arirang, K-pop, and 'Nice to meet you' on the ice... 'Goodbye' Gala Show |url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20180225017351007 |work=연합뉴스 |language=ko-KR |quote='정선아리랑 랩소디'의 서정적이면서도 웅장한 선율에 맞춘 최다빈의 섬세한 연기에 관중은 아낌없는 박수를 보냈다. |agency=Yonhap News Agency}}</ref> * ၂၀၁၈ ခုနှစ် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ကိုရီးယား ပေါင်းစည်းရေး အသင်းသည် လှေလှော်ပြိုင်ပွဲ၌ ရွှေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့စဉ်အတွင်း "အာရီရန်" သီချင်းကို ဖွင့်လှစ် ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=27 August 2018 |title=Unified Korea dragon boat team win historic gold at Asian Games |url=https://en.as.com/en/2018/08/27/other_sports/1535394107_366201.html |access-date=29 August 2018 |work=AS.com}}</ref> * တောင်ကိုရီးယား စကိတ်အကမယ် လီဟဲအင် (Haein Lee) သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် တိုက်ကြီးလေးတိုက် စကိတ်အက ချန်ပီယံရှစ် ပြိုင်ပွဲ၏ အလွတ်ပြိုင်ပွဲတွင် "အာရီရန်" သီချင်းဖြင့် ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး ဒုတိယဆု ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=25 January 2022 |title=In Tallinn, Mihara reclaims Four Continents title; U.S. pairs finish 1–2 |url=https://figureskatersonline.com/news/2022/01/25/in-tallinn-mihara-reclaims-four-continents-title-u-s-pairs-finish-1-2/}}</ref> === ဗီဒီယိုဂိမ်းများ === * ကေလာ အင်စတင်းတ် (Killer Instinct) ဂိမ်းထဲမှ ကင်ဝူး (Kim Wu) ၏ ဇာတ်ကောင် နောက်ခံတေးတွင် ဟူနာကင် (Hoona Kim) သီဆိုထားသည့် "အာရီရန်" သီချင်း၏ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သည်။<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/KPgk_dIcpzw Ghostarchive] and the {{Citation|last=Celldweller & Atlas Plug|title=Killer Instinct Season 3 – Creating the Music for "Kim Wu"|date=10 March 2016|url=https://www.youtube.com/watch?v=KPgk_dIcpzw&gl=US&hl=en|access-date=8 February 2020|archive-date=16 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316031418/https://www.youtube.com/watch?v=KPgk_dIcpzw&gl=US&hl=en|url-status=bot: unknown}}: {{Citation|last=Celldweller & Atlas Plug|title=Killer Instinct Season 3 – Creating the Music for "Kim Wu"|date=10 March 2016|url=https://www.youtube.com/watch?v=KPgk_dIcpzw|access-date=8 February 2020}}{{Better source needed|reason=Source does not mention Arirang.|date=April 2025}}</ref> * "အာရီရန်" သီချင်းကို ဆစ်ဒ်မေယာ၏ စီဗီလိုက်ဇေးရှင်း ၆ (Sid Meier's Civilization VI) ဂိမ်းတွင် ကိုရီးယား လူမျိုးစု ယဉ်ကျေးမှု၏ နောက်ခံ အဓိကတေးအဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{cite web |title=Geoff Knorr's Facebook Page |url=https://www.facebook.com/GeoffKnorr/ |access-date=26 January 2018 |website=Facebook}}{{Better source needed|reason=Source does not mention Arirang.|date=April 2025}}</ref> * "ဟိုရန်ဂီ အာရီရန်" (Horangi Arirang) သည် ဆိုးလ် ကာလီဗာ (Soul Calibur) ဂိမ်းထဲမှ ဟွမ် (Hwang) ၏ ဇာတ်ကောင် နောက်ခံတေး အမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=27 April 2009 |title=Youtube Link Page |url=https://www.youtube.com/watch?v=L4rS7B9-_rQ |access-date=26 January 2018 |website=YouTube}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယား ရိုးရာဂီတ]] [[ကဏ္ဍ:Articles with hAudio microformats]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 0m2czrlk9hftisg56v17hslfe93o87y 0 289000 1047253 1042236 2026-08-07T18:15:54Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-မြောက်များ +မြောက်မြား) 1047253 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မော်ထိုက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | date = နိုဝင်ဘာ ၁၅ - ၁၆၊ ၂၀၂၃ | place = [[မော်ထိုက်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | result = MNDAA ပူးပေါင်းတပ်များ အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် | combatant1 = {{flagicon|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] | combatant2 = [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]] | units1 = တပ်မတော် | units2 = [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) | map_type = Myanmar | latitude = 23.6333 | longitude = 98.7667 | map_label = မော်ထိုက် | map_caption = ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကိုးကန့်ဒေသရှိ မော်ထိုက်မြို့၏ တည်နေရာ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''မော်ထိုက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၊ [[မော်ထိုက်မြို့]] တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-11-17 |title=ကိုးကန့် မော်ထိုက်ဒေသ နေရာအများစုကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ MNDAA ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mawhthike-koekang-region-11172023054009.html |access-date=2026-07-06 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ခံနှင့် ယခင်ဖြစ်စဉ်များ == မော်ထိုက်မြို့သည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[လောက်ကိုင်ခရိုင်]]၊ [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိပြီး စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော နယ်မြေဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက တပ်မတော်နှင့် MNDAA တို့အကြား နယ်မြေထိန်းချုပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည့်နေရာလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=Mekong |date=2023-11-17 |title=မော်ထိုက်စခန်းသိမ်း တိုက်ပွဲ ဟောင်ဝှစ်ဇာ အမြောက်တွေ သိမ်းပိုက် ရရှိခဲ့တယ်လို့ MNDAA ပြော |url=https://mekongnewsmm.com/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/10232/ |access-date=2026-07-06 |website=Mekong News Myanmar |language=my-MM}}</ref> === ၂၀၁၅ ခုနှစ် တိုက်ပွဲများနှင့် အကျပ်အတည်း === ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့မှစတင်၍ မော်ထိုက်၊ ကုန်းကြမ်း၊ လောက်ကိုင်၊ ချင်းရွှေဟော်နှင့် ကွမ်းလုံမြို့နယ်များတွင် တပ်မတော်နှင့် MNDAA တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ဘေးဒုက္ခသည် ငါးသောင်းကျော်အထိ ရှိခဲ့ပြီး ကယ်ဆယ်ရေးယာဉ်တန်းများ ပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့် လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က MNDAA သည် မော်ထိုက်ဒေသအတွင်းရှိ ခွန်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စုကို လွတ်မြောက်နယ်မြေအဖြစ် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ထိုက်၊ ကုန်းကြမ်း၊ လောက်ကိုင်၊ ချင်းရွှေဟော်နှင့် ကွမ်းလုံဒေသ တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ဘေးဒုက္ခသည် ငါးသောင်းကျော်အထိ ရှိနေ၊ ကြက်ခြေနီယာဉ်တန်းများ ပစ်ခတ်ခံရပြီးနောက် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းထား |url=https://news-eleven.com/article/258939 |access-date=2026-07-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းမှစ၍ MNDAA သည် မော်ထိုက်မြို့အနီးရှိ စစ်တပ်၏ တပ်စခန်းများနှင့် ဗျူဟာကုန်းများကို ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ရှင်းဖျင်ကိုင်၊ လျှံဖုန်ရွှေ၊ မော်ထိုက်စိုင်းကျောက်ရှမ်နှင့် တလင်ကဲတောင်ကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ညနေပိုင်းတွင် မော်ထိုက်တာလျံတောင်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကိုးကန့်ဒေသ၊ လောက်မှုကျူတောင်ကုန်းရှိ ဗျူဟာကုန်းကိုလည်း နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များမှာ စခန်းများကို စွန့်ခွာခဲ့ပြီး လက်နက်ခဲယမ်းအချို့ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့၏ ရှမ်းပြည်တိုက်ပွဲသတင်းများ |url=https://kokang123.blogspot.com/2023/11/blog-post_25.html |access-date=2026-07-06 |website=နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့၏ ရှမ်းပြည်တိုက်ပွဲသတင်းများ}}</ref> == စစ်ရေးအကျိုးသက်ရောက်မှု == {{main|လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} မော်ထိုက်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းသည် ဟုန်အိုင်လွတ်မြောက်ဒေသနှင့် မော်ထိုက်ဒေသအကြား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲများအတွင်း M56A1 ဟောင်ဝှစ်ဇာ အမြောက်မြား၊ စိန်ပြောင်းများနှင့် အခြားသော လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ မော်ထိုက်မြို့သည် [[လောက်ကိုင်မြို့]]အတွက် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော ဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ယင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းက လောက်ကိုင်အား စစ်ရေးအရ ဖိအားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ MNDAA အနေဖြင့် ယခင်က ၎င်းတို့စိုးမိုးခဲ့သော နယ်မြေများကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Editor |title=မော်ထိုက်ဒေသ – Red News Agency |url=https://rednewsagency.com/news/tag/%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E |access-date=2026-07-06 |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 99n5mlqgthw21qyschn210kc2w7ql3i 0 289017 1047254 1042362 2026-08-07T18:16:04Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047254 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မိုင်းငေါ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | date = ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၂၃ | place = [[မိုင်းငေါ့မြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | result = TNLA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် | combatant1 = {{flagicon|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] | combatant2 = [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]] | units1 = {{flagicon|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] | units2 = [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] | map_type = Myanmar | latitude = 22.7500 | longitude = 97.2800 | map_label = မိုင်းငေါ့ | map_caption = ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ မိုင်းငေါ့မြို့၏ တည်နေရာ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''မိုင်းငေါ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊[[မိုင်းငေါ့မြို့]] တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မိုင်းငေါ့မြို့ကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-01 |title=ကျောက်မဲမြို့နယ် မိုင်းငေါ့မြို့ကို ထိန်းချုပ်လိုက်ကြောင်း TNLA ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kyaukme-mongngawt-control-tnla-01012024040111.html |access-date=2026-07-07 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == မိုင်းငေါ့မြို့သည် ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၈,၉၀၁ ဦး ရှိပြီး ရပ်ကွက် ၅ ခုနှင့် ကျေးရွာအုပ်စု ၁၁ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း TNLA သည် နမ့်ဆန်၊ နမ့်ခမ်း၊ မန်တုံ၊ နမ္မတူနှင့် မိုင်းလုံမြို့တို့ကို အစဉ်လိုက် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မိုင်းငေါ့မြို့ကို ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-01-01 |title=ကျောက်မဲမြို့နယ်ထဲက မိုင်းငေါ့မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47604/ |access-date=2026-07-07 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့အကြား တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယင်းနေ့ ညပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ မြို့မှ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီးနောက် TNLA က မြို့ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော်(လေ) ဘက်မှ Y12 လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးသီး ၇၄ လုံး၊ တိုက်ခိုက်ရေး ဂျက်လေယာဉ်များဖြင့် ၂ ကြိမ် မိုင်းငေါ့မြို့ ချုံးသစ်ကျေးရွာ၊ ချုံးဟောင်းကျေးရွာအနီးတဝိုက်သို့ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် မိုင်းငေါ့မြို့ မန်တုံရပ်ကွက်နှင့် ဈေးရပ်ကွက်ရှိ လူနေအိမ် သုံးလုံး ကျည်ထိမှန် မီးလောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Editor |first=Mizzima |date=2024-01-01 |title=ရှမ်းမြောက်က မိုင်းငေါ့မြို့ကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ပြီဟု TNLA အတည်ပြု - BUR.MIZZIMA.COM |url=https://bur.mizzima.com/2024/01/01/10956 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115045712/https://bur.mizzima.com/2024/01/01/10956 |archive-date=15 November 2025 |access-date=2026-07-07 |work=BUR.MIZZIMA.COM |language=en-US |url-status=live }}</ref> == စစ်ရေးအကျိုးသက်ရောက်မှု == မိုင်းငေါ့မြို့သည် TNLA က ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း ၆ မြို့မြောက်အဖြစ် သိမ်းပိုက်လိုက်သော မြို့ဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲအပြီးတွင် ကျောက်မဲမြို့နယ်အတွင်း ကျောက်မဲမြို့တစ်မြို့သာ စစ်ကောင်စီ၏ လက်အောက်တွင် ကျန်ရှိတော့သည်။ TNLA သည် ကျောက်မဲမြို့ကို ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်နိုင်ရေး ဤမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် ကြီးမားသည့် အထောက်အကူပြုမှုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-06-05 |title=သိမ်းပိုက်ထားသော ကျောက်မဲခရိုင် ၄ မြို့ကို ပြန်ပေးရန် အစီအစဉ်မရှိဟု TNLA ဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78880/ |access-date=2026-07-07 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] nhauu9poc08az1is91inlijmmxhofv0 0 289018 1047175 1043386 2026-08-07T16:49:29Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀န် +ဝန်) 1047175 wikitext text/x-wiki ဝပ် ပုရာဏာဝသ် ( {{Langx|th|วัดปุรณาวาส}}) သည် [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]] ဆင်ခြေဖုံးရှိ [[ဝတ်ကျောင်း|ပုဂ္ဂလိက ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်]] တစ်ခုဖြစ်ပြီး သာဝီ ဝပ် သာနာခရိုင်၊ ဆာလာ သမဆော့ပ် ဒေသရှိ ဂလုံမဟာဆဝပ်ကမ်းနားတွင် တည်ရှိပြီး ဘန်ကောက်မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးရှိ ဘုရားကျောင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ ဂလုံမဟာဆဝပ်၏ တစ်ဖက်ကမ်းတွင် [[နန္ဒပုရီပြည်နယ်]]၊ ဘန်ကရူအိုင်ခရိုင်၊ တန်ဘွန် ဆာလာကလန်ဒေသရှိပြီး နခွန်ပထုံပြည်နယ်၊ ဗုဒ္ဓမွန်ထုံခရိုင်၊ တန်ဘွန် ဆာလာယာသည် ဤနေရာမှ မဝေးပါ။ [[ရာမ ၄]]လက်ထက် ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယခင်က ဝပ်နောက် (วัดนก)ဟုခေါ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ဝပ်ကလန်ဂလုံ(วัดกลางคลอง) ဟုခေါ်တွင်သည့် အဆိုပါဘုရားကျောင်းကို ဘုရင်မင်းမြတ်က ဂလုံ(တူးမြောင်း)မဟာစဝေါ် တူးဖော်ပြီး ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်သို့ သွားရောက်လေ့လာကာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဆောက်လုပ်ရန်အတွက် Mr. Bun ဟုခေါ်သော လူနှင့်ပူးပေါင်းကာ ဘုရားကျောင်းကို ဝပ်ရာဇပုဉ်ဓမ္မ (วัดราชบุญธรรม) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဝပ်ပုညာဝါသ်ရာဇသရဒ္ဓါဓမ္မ(วัดบุญญาวาสราชศรัทธาธรรม)ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရားကျောင်းကို ယနေ့ခေတ်တွင် ဝပ်ပုရဏာဝါသ်ဟု အမည်ပြောင်းပြန်သည်။ စေတီတော်တွင် လူအန်ဖော့အိန္ဒြာ (หลวงพ่ออินทร์)နှင့် လူအန်ဖော့စန္ဒြ (หลวงพ่อจันทร์) ဟုခေါ်သော အဖိုးတန် ရှေးဟောင်း ဆင်းတုတော် ၃ ဆူရှိပြီး ဗိမာန်တော်တွင် ခဲယဉ်းလှသော ကုသိုလ်တရားများ ကိန်းဝပ်ရာ ဘုရားရုပ်ပွားတော်များ ရှိသည်။ ဘုရားကျောင်းကို ယုံချိုင်ယုဓ်မိသားစုမှ ကြီးကြီးမားမား ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ပြီး မိသားစုဝင်များထဲတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ 22 ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ချာဝါလိတ် ယုံခိုင်ယုဓ်ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |date=22 April 2018 |title=วัดปุรณาวาส (วัดราชบุญธรรม) แขวงศาลาธรรมสพน์ เขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร |trans-title=Wat Puranawat (Wat Ratchabuntham) Sala Thammasop Subdistrict, Thawi Watthana District, Bangkok |url=https://tourwatthai.com/region/central/bangkok/watpuranawas/ |website=TOUR....WAT...THAI |language=thai |access-date=7 July 2026 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605124036/https://tourwatthai.com/region/central/bangkok/watpuranawas/ |url-status=dead }}</ref> ထို့အပြင် ဘုရားကျောင်းမြေပေါ်ရှိ အလယ်တန်းကျောင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဝပ်ပုရဏာဝါသ်ကျောင်းသည် ဘန်ကောက်ဒေသခံပြတိုက် ထဝီ ဝဍ္ဎနခရိုင်၏ နေအိမ်လည်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းနှင့် ပြတိုက်နှစ်ခုစလုံးသည် ဘုရားကျောင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်တွင်ရှိပြီး တောင်ဘက်ရထားလမ်းဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ <ref>{{Cite web |title=Bangkok Local Museum Thawi Watthana District |url=https://www.museumthailand.com/en/museum/Bangkok-Local-Museum-Thawi-Watthana-District |website=MUSEUM THAILAND}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Lim |first=Eric |title=Thawi Watthana Museum the road to Phutthamonthon |url=https://www.tour-bangkok-legacies.com/thawi-watthana-museum.html |website=Tour Bangkok Legacies |access-date=7 July 2026 |archive-date=13 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513225005/https://www.tour-bangkok-legacies.com/thawi-watthana-museum.html |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဝပ် ပုရာဏာဝသ်]] [[ကဏ္ဍ:နန္ဒပုရီပြည်နယ်]] eqhx17uymws3qehzjjva9qnjys6grxi 0 289020 1047122 1046368 2026-08-07T16:36:30Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047122 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မိုင်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | date = ဒီဇင်ဘာ ၅၊ ၂၀၂၃ | place = [[မိုင်းလုံမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | result = TNLA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် | combatant1 = {{flagicon|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] | combatant2 = [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]] | units1 = {{flagicon|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] | units2 = [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] | map_type = Myanmar | latitude = 22.8000 | longitude = 97.0000 | map_label = မိုင်းလုံ | map_caption = ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ မိုင်းလုံမြို့၏ တည်နေရာ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''မိုင်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလ၊ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊[[မိုင်းလုံမြို့]] တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် မိုင်းလုံမြို့ရှိ တပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-06-05 |title=သိမ်းပိုက်ထားသော ကျောက်မဲခရိုင် ၄ မြို့ကို ပြန်ပေးရန် အစီအစဉ်မရှိဟု TNLA ဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78880/ |access-date=2026-07-07 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=CNI |title=ကျောက်မဲမြို့နယ်က မိုင်းလုံတပ်စခန်းကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19002-tnla-22 |access-date=2026-07-07 |website=cnimyanmar.com |language=en-gb}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == မိုင်းလုံမြို့သည် ကျောက်မဲမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၅၅ မိုင်အကွာ၊ မိုးကုတ်-ကျောက်မဲ လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော အထင်ကရမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါမြို့သည် ရှမ်းမြောက်ဒေသနှင့် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းအား ဆက်သွယ်ရာတွင် အချက်အချာကျသည့် လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၅,၆၄၈ ဦး နေထိုင်ပြီး မြို့ရပ်ကွက် ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာအုပ်စု ၁၉ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=Mekong |date=2023-12-08 |title=မန်တုံနဲ့မိုင်းလုံမြို့နယ်က စစ်ကောင်စီစခန်းတွေကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://mekongnewsmm.com/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/10737/ |access-date=2026-07-07 |website=Mekong News Myanmar |language=my-MM}}</ref> == မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက် မနက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မိုင်းလုံမြို့ ၊အထပ်ရပ်ကွက်၊ တပ်ကုန်း တွင်ရှိသည့် စစ်တပ်အထိုင်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သော မိုင်းလုံမဆုတ်တမ်းခံစစ်စခန်း ကို TNLA တပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ည ၈း၀၀ နာရီအချိန် တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြပြီး၊ စစ်တပ်ဘက်က တပ်ပျက်ပြီးထွက်ပြေးသွားသည့်အတွက် စခန်းသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ဟု TNLA ဘက်ကထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။မိုင်းလုံအထိုင်တပ်စခန်းမှ ၈၀မမ ၊၆၀မမ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက် ၁၃လက် နှင့် စစ်အသုံးဆောင်ပစ္စည်းများကို TNLA က သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA/|title=ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မိုင်းလုံမြို့ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ရဲ့အထိုင်တပ်စခန်းကို TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိ|work=မော်ကွန်းသတင်းဌာန|access-date=၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃|archive-date=10 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240810103912/https://mawkun.com/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA/|url-status=dead}}</ref> ဤသို့ဖြင့် မိုင်းလုံမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဆက်၍ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက် နံနက် ၅ နာရီခွဲခန့် တွင် မိုးကုတ်မြို့နှင့် မိုင်းလုံမြို့အကြားရှိ လယ်ကြီးတပ်စခန်းကို TNLA နှင့် မိုးကုတ်-PDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တို့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။လယ်ကြီးစခန်းသည် မိုင်းလုံမြို့နှင့် တစ်မိုင်ကျော်သာ ကွာဝေးသည်။ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက် မိုင်းလုံမဆုတ်တမ်းခံစစ်စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ ဆင်နွဲကြစဉ် နယ်မြေခံစစ်စခန်းအား တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းဖြင့် စစ်ကူပေးခဲ့သည်။လေတပ်၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုသည် စစ်မြေပြင် အစား အရပ်သားနေအိမ်များကို ဗုံးထိမှန်ခဲ့သည်။ဖိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် အမျိုးသမီး ၁ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံး၍ ကလေး ၃ ဦးနှင့် မသန်စွမ်း ၁ ဦးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၀ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိကာ နေအိမ် ၅ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Murng |first=Sai Khwan |date=2023-12-08 |title=မိုးကုတ်-မိုင်းလုံကြားရှိ စစ်ကောင်စီ လယ်ကြီးတပ်စခန်းကို TNLA နှင့် မိုးကုတ်-PDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.shannews.org/archives/38646 |access-date=2026-07-07 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=MAWKUN |date=2023-12-08 |title=မိုင်းလုံမြို့နယ် လယ်ကြီးအာဏာသိမ်းစစ်တပ်စခန်းကို TNLA သိမ်းထား - MAWKUN |url=https://mawkun.com/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231226113849/https://mawkun.com/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC/ |archive-date=26 December 2023 |access-date=2026-07-07 |work=MAWKUN |language=en-US |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-12-07 |title=မိုင်းလုံနှင့် မန်တုံမြို့နယ်ရှိ စစ်စခန်း ၂ ခုကို TNLA က ထပ်မံ သိမ်းပိုက်၊ နမ့်ခမ်းနှင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်တို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွား |url=https://yktnews.com/2023/12/134959/ |access-date=2026-07-07 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=14 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260714114715/https://yktnews.com/2023/12/134959/ |url-status=dead }}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ == {{main|မိုင်းလုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့၊ နေ့လယ် ၁၂:၃၀ အချိန် တွင် တပ်မတော်(လေ)သည် မိုင်းလုံမြို့နယ်၊ မန်ဟုန်းကျေးရွာ အား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ပေါင် ၂၅၀ ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၂ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် အရပ်သားပြည်သူ ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေသခံပြည်သူတို့၏ နေအိမ် ၆ လုံးမှာလည်း ထိမှန်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=နိုရာပြည့် |first=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-10-08 |title=ရှမ်းမြောက် မိုင်းလုံနှင့် မိုင်းငေါ့မြို့ကို ဗုံးကြဲ၊ ၂ နှစ်သားအပါအဝင် ၁၂ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68347/ |access-date=2026-07-07 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်​နေ့တွင် မိုင်းလုံမြို့နယ် ၊ဆန်ရွာမ ​ကျေးရွာကို ​ပေါင်း ၂၅၀ ဗုံး ၂ လုံးကြဲချခဲ့၍ ဘုန်ကြီး​ကျောင်းနှင့် နေအိမ် တချို့ပျက်စီးခဲ့သည့်အပြင် အောက်တိုဘာ ၁၂ရက် ညနေပိုင်းတွင်လည်း မိုင်းလုံမြို့ရှိ လည်ကြီးရွာ နှင့် ပစီးကျေးရွာကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရပြီး နေအိမ် ၄လုံး ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-10-12 |title=စစ်တပ်က မိုင်းလုံမြို့ကို ဗုံးထပ်ကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/10/13/136634/ |access-date=2026-07-07 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့ နံနက် ၁ နာရီ ၃၃ မိနစ်အချိန် တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ မိုင်းလုံမြိုနယ်၊ ပန်စံကျေးရွာကို တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ပေါင် ၂၅၀ ဗုံး ၂ လုံးလာရောက်ကြဲချခဲ့သည်။ ထိုဗုံးကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အသက် ၉ နှစ်အရွယ် မောင်ဆွေဆိုင် နှင့် အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ် မ‌ထွေးဟန်တို ထိမှန်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး နေအိမ် ၄ အိမ်တို့ ထိခိုက်ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-10-22 |title=စစ်တပ်က ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မိုင်းလုံမြို့ကို ဗုံးကျဲမှု ကလေး ၁ ဦး အပါအဝင် ၂ ဦးထိမှန်ဒဏ်ရာရ |url=https://yktnews.com/2025/10/231707/ |access-date=2026-07-07 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=7 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260707115813/https://yktnews.com/2025/10/231707/ |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] hb0fyut8v1hg30kat5o6eryrlxvc7qz 0 289023 1047124 1046364 2026-08-07T16:36:50Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀င် +ဝင်, -တုန့်ပြန် +တုံ့ပြန်) 1047124 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မိုင်းလုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | image = {{Location map | Myanmar | lat = 22.8000 | long = 97.0000 | width = 250 | float = center | label = မိုင်းလုံမြို့နယ် | caption = }} | caption = ရှမ်းပြည်နယ်၊ မိုင်းလုံမြို့နယ်၏ တည်နေရာ | location = မန်ဟုန်းကျေးရွာ၊ [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | date = ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]]မှ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | fatalities = ၁၃ ဦး | injuries = ၃ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]] | notes = မိုင်းလုံမြို့နယ်၊ မန်ဟုန်းကျေးရွာရှိ အရပ်သားပြည်သူများအား တပ်မတော်မှ လေကြောင်းဖြင့် ပေါင် ၂၅၀ ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''မိုင်းလုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု'''သည် [[၂၀၂၅]] ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၊ [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံမြို့နယ်]]၊ မန်ဟုန်းကျေးရွာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ် ၁ ဦးအပါအဝင် အရပ်သားပြည်သူ ၁၀ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆက်တွဲ သေဆုံးမှုများပါ ထပ်ပေါင်းလျှင် ၁၃ ဦး အထိ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Nway |date=2025-10-19 |title=မိုင်းလုံ မန်ဟုန်းကျေးရွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုမှာ ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃ဦးလုံး ထပ်မံသေဆုံးသွားတာကြောင့် စုစုပေါင်း သေဆုံးသူ ၁၃ ဦး ရှိလာ |url=https://shwepheemyay.org/news/local-news/monglon-bombing-death-toll-rises-to-13-after-all-injured-die/ |access-date=2026-07-07 |website=Shwe Phee Myay |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရာ == {{main|မိုင်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} မိုင်းလုံမြို့နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွင်း တည်ရှိပြီး ရှမ်းမြောက်ဒေသနှင့် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းအား ဆက်သွယ်ရာတွင် အဓိကကျသော လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက မိုင်းလုံမြို့နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ဒေသတွင်း တင်းမာမှုများ ဆက်လက်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-06-05 |title=သိမ်းပိုက်ထားသော ကျောက်မဲခရိုင် ၄ မြို့ကို ပြန်ပေးရန် အစီအစဉ်မရှိဟု TNLA ဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78880/ |access-date=2026-07-07 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂:၃၀ အချိန်တွင် [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]သည် မိုင်းလုံမြို့နယ်၊ မန်ဟုန်းကျေးရွာကို ပေါင် ၂၅၀ ဗုံး ၂ လုံးဖြင့် လာရောက်ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဒေသခံ ၁၀ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူလူထုနေအိမ် ၆ လုံး ထိမှန်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-10-07 |title=မိုင်းလုံမြို့နယ်၊ မန်ဟုန်း‌ကျေးရွာသို့ စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့် ထပ်မံ ဗုံးကျဲမှု ကလေးငယ် ၁ ဦးအပါအဝင် ပြည်သူ ၉ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2025/10/230343/ |access-date=2026-07-07 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=18 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118192610/https://yktnews.com/2025/10/230343/ |url-status=dead }}</ref> == သေဆုံးစာရင်း == မန်ဟုန်းကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ကနဦး သေဆုံးခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် <ref>{{Cite web |title=Ta'ang Land |url=https://taangland.org/category/local-news/68e5222aad4fa |access-date=2026-07-07 |website=taangland.org}}</ref>- {| class="wikitable sortable" |+ '''သေဆုံးခဲ့သူများစာရင်း''' |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးအိုက်ဆန်ကြာ || ၃၇ || - |- | ၂ || ဦးစံပွင့် || ၃၅ || - |- | ၃ || ဦးစိုင်းအောင်ဆာ || ၂၉ || - |- | ၄ || ဦးအိုက်ထက် || ၂၇ || - |- | ၅ || ဒေါ်အုန်းခင် || ၄၅ || - |- | ၆ || ဒေါ်လှစိန် || ၂၅ || - |- | ၇ || ဒေါ်အေးမေ || ၃၉ || - |- | ၈ || ဒေါ်ခင်ပ || ၂၉ || - |- | ၉ || ဒေါ်အေးတိတ် || ၂၂ || - |- | ၁၀ || မောင်အိုက်ဦး || ၂ || ကလေးငယ် |} == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ == တအာင်းတပ်က တပ်မတော်(လေ)၏ ထိုလုပ်ရပ်အပေါ် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ သိမ်းပိုက်ထားသောနေရာများကို လူ၊ လက်နက်ကြီး၊ ဒရုန်းနှင့် လေကြောင်းတို့ဖြင့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူများအပေါ် ဦးတည်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်၍ စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မိုင်းလုံမြို့နယ် မာန်စန်းကျေးရွာကို စစ်ကောင်စီဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၂ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/729853 |access-date=2026-07-07 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> မန်ဟုန်းကျေးရွာ တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း တပ်မတော်(လေ)သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မိုင်းလုံမြို့နယ်၊ ဆန်ရွာမကျေးရွာကို ပေါင် ၂၅၀ ဗုံး ၂ လုံးဖြင့် ကြဲချခဲ့ရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနှင့် နေအိမ်အချို့ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင်လည်း လယ်ကြီးရွာနှင့် ပစီးကျေးရွာများကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် နေအိမ် ၄ လုံး ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-10-12 |title=စစ်တပ်က မိုင်းလုံမြို့ကို ဗုံးထပ်ကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/10/13/136634/ |access-date=2026-07-07 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့၊ နံနက် ၁:၃၃ နာရီအချိန်တွင်လည်း မိုင်းလုံမြို့နယ်၊ ပန်စံကျေးရွာ၌ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ တပ်မတော်(လေ)က တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ပေါင် ၂၅၀ ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၉ နှစ်အရွယ် မောင်ဆွေဆိုင်နှင့် အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ် မထွေးဟန်တို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး နေအိမ် ၄ လုံး ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Ta'ang Land |url=https://www.taangland.org/category/local-news/68f86b2ed10cf |access-date=2026-07-07 |website=www.taangland.org}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] aad9m8ekm0r2i8lvm34utc4famtlxhi 0 289047 1047255 1042427 2026-08-07T18:16:14Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047255 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox | title = ၂၀၂၆ ဥရောပ အပူလှိုင်း | image = [[File:Hot_surfaces_during_Europe's_heatwave_'seen'_by_Sentinel-3_ESA522397.jpg|250px]] | caption = ၂၀၂၆ မေလ ၂၆ ရက်တွင် Copernicus Sentinel-3 မှ ရိုက်ကူးထားသည့် မြေပြင်အပူချိန်ပြ ပုံရိပ်များ | label1 = စတင်ရက် | data1 = ၂၂ မေ ၂၀၂၆ | label2 = ပြီးဆုံးရက် | data2 = ဖြစ်ပွားနေဆဲ | label3 = အမြင့်ဆုံးအပူချိန် | data3 = ၄၅.၁°C | label4 = သေဆုံးသူဦးရေ | data4 = ၉,၇၉၆ ဦးကျော် | label5 = ထိခိုက်သည့်နေရာများ | data5 = [[ဥရောပ|ဥရောပတစ်ခွင်]] | label6 = အမျိုးအစား | data6 = [[အပူလှိုင်း]] }} '''၂၀၂၆ ဥရောပ အပူလှိုင်း'''သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဥရောပတစ်ခွင်ကို ရိုက်ခတ်ခဲ့သော ပြင်းထန်သည့် အပူလှိုင်းဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအပူလှိုင်းကြောင့် [[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ|ဩစတြီးယား]]၊ [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ|ဘယ်လ်ဂျီယမ်]]၊ [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ|ဒိန်းမတ်]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊ [[ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ|ဟန်ဂေရီ]]၊ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]၊ [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ|နယ်သာလန်]]၊ [[ပိုလန်နိုင်ငံ|ပိုလန်]]၊ [[ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ|ရိုမေးနီးယား]]၊ [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]] နှင့် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]]တို့တွင် အပူချိန်စံချိန်တင် မြင့်တက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last=Korosec |first=Marko |date=20 May 2026 |title=Europe Braces for Late-May Heatwave as a Record-Challenging Heat Dome Develops |url=https://www.severe-weather.eu/global-weather/heat-dome-warm-wave-heatwave-may-summer-2026-forecast-europe-mk/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260525163855/https://www.severe-weather.eu/global-weather/heat-dome-warm-wave-heatwave-may-summer-2026-forecast-europe-mk/ |archive-date=25 May 2026 |access-date=25 May 2026 |website=Severe Weather Europe}}</ref> ပထမအကြိမ် အပူလှိုင်းမှာ မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြင့်မားသော အပူချိန်များကြောင့် လူအသေအပျောက်များ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် အပူချိန်များသည် မေလအတွင်း အမြင့်ဆုံးအပူချိန်များ ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် [[ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန်|ဗဟိုဥရောပ]]တွင် နွေရာသီ ပိုမိုစောစီးစွာ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။ [[အနောက်ဥရောပ]]သည် အထိခိုက်ဆုံးဒေသဖြစ်ခဲ့ပြီး ပြင်သစ်၊ အိုင်ယာလန်နှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတို့တွင် စံချိန်တင် အပူချိန်များကို အစီရင်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |last1=Žák |first1=Michal |date=26 May 2026 |title=Climate change is cutting Europe's spring short as summer arrives more abruptly |url=https://www.polskieradio.pl/395/11718/Artykul/3691414,climate-change-is-cutting-europe's-spring-short-as-summer-arrives-more-abruptly |publisher=Polskiegu Radia S.A. |language=en |last2=Karlík |first2=Tomáš}}</ref><ref>{{cite web |last=Paddison |first=Laura |date=26 May 2026 |title='Mind-bogglingly crazy': Europe's deadly, early heatwave is smashing records |url=https://edition.cnn.com/2026/05/26/climate/europe-heat-climate-intl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526183141/https://edition.cnn.com/2026/05/26/climate/europe-heat-climate-intl |archive-date=26 May 2026 |access-date=26 May 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယအကြိမ် ပိုမိုပြင်းထန်သည့် အပူလှိုင်းတစ်ခု ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အပူဆုံးနေ့အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီး ပစ်ဆော့စ် (Pissos) တွင် ၄၄.၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင်လည်း အပူချိန် ၃၇.၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ မြင့်တက်ခဲ့သည်။ [[ကမ္ဘာ့ မိုးလေဝသအဖွဲ့|ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့]] (WMO) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဤအပူလှိုင်းသည် ဥရောပတစ်ခွင်သို့ ရက်သတ္တပတ်နှစ်ပတ်ခန့် ဆက်လက်ရိုက်ခတ်နိုင်ပြီး ဘော်လကန်ဒေသဘက်သို့ ရွေ့လျားသွားနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=24 June 2026 |title=Europe swelters under deadly 'Omega' heatwave, more records broken |url=https://www.reuters.com/business/environment/power-cuts-france-leave-thousands-sweltering-amid-scorching-heatwave-2026-06-24/ |access-date=28 June 2026 |work=Reuters}}</ref> ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့အထိ စာရင်းများအရ အပူဒဏ်ကြောင့် ပုံမှန်ထက်ပို၍ သေဆုံးသူဦးရေ ၅,၆၀၀ ကျော် ရှိခဲ့သည်။ World Weather Attribution ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်အရ ဤသည်မှာ သက်ဆိုင်ရာဒေသတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သမျှ အပြင်းထန်ဆုံး အပူလှိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ အကျိုးဆက်မပါဝင်ဘဲ ဤမျှပြင်းထန်မှုမျိုးကို ရှင်းပြရန်မှာ "လုံးဝမဖြစ်နိုင်" ကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ ဤဖြစ်ရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နေထိုင်ခြင်း၊ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှု လျှော့ချရေး ပန်းတိုင်များနှင့် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် လေအေးပေးစက် (Air conditioning) အသုံးပြုမှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |date=26 June 2026 |title=Fossil fuel emissions have rapidly worsened European heatwaves in just a few decades |url=https://www.worldweatherattribution.org/fossil-fuel-emissions-have-rapidly-worsened-european-heatwaves-in-just-a-few-decades/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626142321/https://www.worldweatherattribution.org/fossil-fuel-emissions-have-rapidly-worsened-european-heatwaves-in-just-a-few-decades/ |archive-date=26 June 2026 |access-date=28 June 2026 |website=World Weather Attribution}}</ref> == သေဆုံးသူဦးရေနှင့် အမြင့်ဆုံးအပူချိန်စာရင်း == အောက်ပါဇယားသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဥရောပ အပူလှိုင်းကာလအတွင်း နိုင်ငံအလိုက် သေဆုံးသူအရေအတွက်နှင့် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည့် အမြင့်ဆုံးအပူချိန်များကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=21 June 2026 |title=Bis zu 37 Grad: Hitzewelle in Österreich geht auch nächste Woche weiter |trans-title=Up to 37 degrees: Heatwave in Austria continues next week |url=https://www.derstandard.at/story/3000000328207/bis-zu-37-grad-hitzewelle-in-oesterreich-geht-auch-naechste-woche-weiter |access-date=22 June 2026 |website=Der Standard |language=de}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !နိုင်ငံ !သေဆုံးသူဦးရေ !အမြင့်ဆုံးအပူချိန် |- |၁ |[[ဘယ်လ်ဂျီယမ်]] |၁,၂၂၂ |၃၈.၄°C |- |၂ |[[ပြင်သစ်]] |၂,၀၂၅ |၄၄.၃°C |- |၃ |[[ဂျာမနီ]] |၅,၀၀၀ ခန့် |၄၁.၈°C |- |၄ |[[အီတလီ]] |၅ |၄၀.၁°C |- |၅ |[[နယ်သာလန်]] |၄၈၀ ခန့် |၃၉.၄°C |- |၆ |[[ပိုလန်နိုင်ငံ|ပိုလန်]] |၇ |၄၀.၅°C |- |၇ |[[ရိုမေးနီးယား]] |၃ |၄၀.၆°C |- |၈ |[[စပိန်]] |၁,၀၂၉ |၄၅.၁°C |- |၉ |[[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] |၂၅ |၃၇.၇°C |- ! !စုစုပေါင်း !၉,၇၉၆+ !- |} == နိုင်ငံအလိုက် အမြင့်ဆုံးအပူချိန်များ == အောက်ပါဇယားသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဥရောပ အပူလှိုင်းကာလအတွင်း သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံအသီးသီး၌ အမြင့်ဆုံးစံချိန်တင်ခဲ့သော အပူချိန်များဖြစ်သည်။ ဤတိုင်းတာချက်များတွင် နိုင်ငံ၏ မြို့တော်များသာမက အပူဒဏ်ကို အပြင်းထန်ဆုံးခံစားခဲ့ရသည့် ဒေသခံမြို့ငယ်များ၊ လေဆိပ်များနှင့် ဒေသတွင်း မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးစခန်းရှိရာ နေရာများပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |date=27 June 2026 |title=Varme og uvejr: Ny dansk varmerekord sat i både Ødum og Odense |url=https://www.dmi.dk/nyheder/2026/varme-og-uvejr-ny-dansk-varmerekord-sat-i-baade-oedum-og-odense |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702082401/https://www.dmi.dk/nyheder/2026/varme-og-uvejr-ny-dansk-varmerekord-sat-i-baade-oedum-og-odense |archive-date=2 July 2026 |access-date=2 July 2026 |website=[[Danish Meteorological Institute]] |language=Danish}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !နိုင်ငံ !အပူချိန် !မှတ်တမ်း !ရက်စွဲ !နေရာ |- |၁ |{{Flag|Austria}} |၄၀.၁°C |ဇွန်လ |၂၉ ဇွန် |Bad Deutsch-Altenburg |- |၂ |{{Flag|Belarus}} |၄၀.၄°C |အချိန်ကာလတစ်လျှောက် |၂၉ ဇွန် |Pinsk |- |၃ |{{Flag|Belgium}} |၃၈.၄°C | - |၂၆ ဇွန် |Kleine-Brogel |- |၄ |{{Flag|Bosnia and Herzegovina}} |၄၁.၀°C | - |၂၈ ဇွန် |Mostar |- |၅ |{{Flag|Croatia}} |၄၁.၀°C | - |၃၀ ဇွန် |Knin |- |၆ |[[ဖိုင်:Flag_of_the_Czech_Republic.svg|border|25x25px]] [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]] |၄၁.၉°C |အချိန်ကာလတစ်လျှောက် |၂၈ ဇွန် |Doksany |- |၇ |{{Flag|Denmark}} |၃၇.၀°C |အချိန်ကာလတစ်လျှောက် |၂၇ ဇွန် |Ødum |- |၈ |{{Flag|France}} |၄၄.၃°C | - |၂၃ ဇွန် |Pissos |- |၉ |{{Flag|Germany}} |၄၁.၈°C |အချိန်ကာလတစ်လျှောက် |၂၇ ဇွန် |Möckern-Drewitz |- |၁၀ |{{Flag|Hungary}} |၄၂.၀°C |အချိန်ကာလတစ်လျှောက် |၃၀ ဇွန် |Szécsény |- |၁၁ |{{Flag|Ireland}} |၃၀.၆°C |မေလ |၂၆ မေ |Shannon Airport |- |၁၂ |{{Flag|Italy}} |၄၀.၁°C | - |၂၉ ဇွန် |Bologna |- |၁၃ |{{Flag|Luxembourg}} |၃၈.၆°C |ဇွန်လ |၂၆ ဇွန် |Findel |- |၁၄ |{{Flag|Lithuania}} |၃၆.၃°C |ဇွန်လ |၂၈ ဇွန် |Druskininkai |- |၁၅ |{{Flag|Moldova}} |၄၁.၀°C |ဇွန်လ |၃၀ ဇွန် |Cahul |- |၁၆ |{{Flag|Netherlands}} |၃၉.၄°C |ဇွန်လ |၂၆ ဇွန် |Ell |- |၁၇ |{{Flag|Poland}} |၄၀.၅°C |အချိန်ကာလတစ်လျှောက် |၂၈ ဇွန် |Słubice |- |၁၈ |{{Flag|Portugal}} |၄၄.၃°C | - |၃ ဇူလိုင် |Mora |- |၁၉ |{{Flag|Romania}} |၄၀.၆°C | - |၂၉ ဇွန် |Bihor, Săcueni, Jimbolia, Timiș |- |၂၀ |{{flag|Slovakia}} |၄၁.၃°C |အချိန်ကာလတစ်လျှောက် |၃၀ ဇွန် |Kamenica nad Hronom |- |၂၁ |{{Flag|Slovenia}} |၃၈.၇°C |ဇွန်လ |၂၉ ဇွန် |Podnanos |- |၂၂ |{{Flag|Spain}} |၄၅.၁°C | - |၂၂ နှင့် ၂၃ ဇွန် |Andújar နှင့် Montoro |- |၂၃ |{{Flag|Sweden}} |၃၆.၈°C |ဇွန်လ |၂၇ ဇွန် |Osby |- |၂၄ |{{Flag|Switzerland}} |၃၉.၀°C |ဇွန်လ |၂၇ ဇွန် |Binningen |- |၂၅ |{{Flag|Ukraine}} |၃၆.၇°C |ဇွန်လ |၂၈ ဇွန် |Lutsk |- |၂၆ |{{Flag|United Kingdom}} |၃၇.၇°C |ဇွန်လ |၂၆ ဇွန် |Lingwood |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်၏ ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်တွင် ဖြစ်ပွားသည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] 4xcnljpfv6bqkhm3u2a556w7etn3oip 0 289049 1047256 1042432 2026-08-07T18:16:25Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-တစ်ချို့ +တချို့, -ဥ် +ဉ်) 1047256 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ကုန်းကြမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | date = နိုဝင်ဘာ ၂၈၊ ၂၀၂၃ | place = [[ကုန်းကြမ်းမြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | result = MNDAA ပူးပေါင်းတပ်များ အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်၊ ခလရ-၁၂၅ တပ်ရင်း လက်နက်ချ | combatant1 = {{flagicon|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] | combatant2 = [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]] | units1 = ခြေလျင်တပ်ရင်း (၁၂၅) | units2 = [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] | map_type = Myanmar | latitude = 23.6333 | longitude = 98.7667 | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ကုန်းကြမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]]၊ [[ကုန်းကြမ်းမြို့]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] က မြို့အား အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ခလရ-၁၂၅ တပ်ရင်းတစ်ခုလုံး လက်နက်ချခဲ့ရသည့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2023-11-29 |title=ကုန်းကြမ်းက စစ်ကောင်စီတပ်ရင်း တစ်ရင်းလုံး လက်နက်ချခဲ့ကြောင်း MNDAA ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mndaa-konekyan-surrendered-11292023101817.html |access-date=2026-07-08 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mandarin |first=R. F. A. |date=2024-01-23 |title=မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ အောင်ပွဲတွေနဲ့ တရုတ်အကျိုးစီးပွားဆက်စပ်နေကြောင်း သုံးသပ်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/laukkai-china-mndaa-01232024132639.html |access-date=2026-07-08 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းရင်း == [[ကုန်းကြမ်းမြို့]]ရှိ တပ်မတော် တပ်စခန်းသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းနှင့် မြေအောက်ခန်းများပါဝင်သော ကိုးကန့်ဒေသ၏ အခိုင်အမာဆုံးသော စစ်တပ်၏ အကြီးဆုံးတပ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစခန်းသည် [[လောက်ကိုင်မြို့]] ကာကွယ်ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဇော်ဝင်းလှိုင် |date=2023-11-29 |title=အရေးပါတဲ့ စစ်ကောင်စီစခန်းကို သိမ်းပိုက်၊ ခလရ ၁၂၅ တရင်းလုံးလက်နက်ချလို့ MNDAA ပြော |url=https://burmese.voanews.com/a/7376673.html |access-date=2026-07-08 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == ရှေ့ပြေးတိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်များ == လောက်ကိုင် ဒကစ လက်အောက်တွင် အမှတ် (၁၂၅)၊ အမှတ် (၁၂၇)၊ အမှတ် (၁၂၈)၊ အမှတ် (၁၂၉) ၊ အမှတ် (၂၃၉)၊ အမှတ် (၃၁၂) နှင့် အမှတ် (၃၂၂) ဟူ၍ ခြေလျင်နှင့် ခြေမြန်တပ်ရင်း ခုနှစ်ခုရှိသည်။ထိုတပ်ရင်းများအနက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့ တွင် လောက်ကိုင်အခြေစိုက် ခြေလျင်တပ်ရင်း (၁၂၉) မှ တပ်သားများနှင့် မိသားစုဝင်များ တပ်ရင်းလိုက် လက်နက်ချခဲ့ကြသည်။ထို့ပြင် အမှတ် (၁၂၈) တပ်ရင်းကိုလည်း MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2023/12/08/8588|title= ကုန်းကြမ်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ထားပြီး ခလရ (၁၂၅) တပ်ရင်း အလံဖြူပြ လက်နက်ချဟု MNDAA ပြော |work=Mizzima Burmese|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း MNDAA သည် ကုန်းကြမ်းစခန်းကို အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ခလရ-၁၂၅ တပ်ရင်းမှူးက လက်နက်ချအလင်းဝင်ရန် ဆွေးနွေးတောင်းဆိုခဲ့သည်။အလံဖြူပြ လက်နက်ချလာသည့် အမှတ် (၁၂၅) ခြေလျင်တပ်ရင်းသည် [[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လောက်ကိုင်)|လောက်ကိုင် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်]]၏ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းတခုဖြစ်ပြီး နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လက်နက်ချလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကိုးကန့်တပ်က ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခဲ့သည်။တပ်ရင်းမှူးအပါအဝင် တပ်သား (၉၃) ဦး၊ မိသားစုဝင် (၈၆) ဦး၊ ရဲဝန်ထမ်း (၁၁) ဦး၊ တိုက်ခိုက်ရေးဝန်ထမ်း (၅) ဦး၊ အခြားဝန်ထမ်းနှင့် ပြည်သူ့စစ်များအပါအဝင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၂၇၂ ဦးတို့ MNDAA ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ကိုချို |date=2023-11-29 |title=ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ကုန်းကြမ်းမြို့အခြေစိုက် တပ်ရင်းတစ်ရင်းလုံး လက်နက်ချ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46138/ |access-date=2026-07-08 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> တပ်မတော် ဘက်ကမူ ဤတိုက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ တပ်မိသားစုဝင်များကို လုံခြုံရေးအတွက် နေရာရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့ရခြင်းသာရှိကြောင်းနှင့် လက်နက်ချသည့်အခြေအနေကို ထုတ်ပြန်ပြောဆိုခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ် ကုန်းကြမ်းဒေသတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေပြီး လောက်ကိုင်မြို့ထဲသို့ ရှော့တိုက်ဒုံး သုံးလုံး ပစ်ခတ်ခံရ |url=https://news-eleven.com/article/284736 |access-date=2026-07-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == စစ်ရေးအကျိုးသက်ရောက်မှု == ဤတိုက်ပွဲသည် [[လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]အတွက် အဓိကကျသော ခြေလှမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ လောက်ကိုင်ဗျူဟာအောက်ရှိ တပ်ရင်းများထဲမှ ခလရ-၁၂၉ နှင့် ခလရ-၁၂၅ တို့ လက်နက်ချလိုက်ခြင်းကြောင့် လောက်ကိုင်မြို့အား MNDAA အနေဖြင့် ပိုမိုဖိအားပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-12-01 |title=လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကို MNDAA စတင်ဆင်နွှဲနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46285/ |access-date=2026-07-08 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ == ကုန်းကြမ်းမြို့ကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း စစ်ဆင်ရေးများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်ရှိ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံ ခလရ-၁၂၅ နှင့် စကခ-၁၂၊ စကခ-၁၆ တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၈၀ ခန့်သည် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ်ကတည်းက တပ်စခန်းများမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကုန်းကြမ်းမှ ထွက်ပြေးသည့် စစ်ကောင်စီတပ်၏ အကြွင်းအကျန်များကို MNDAAမှ လိုက်လံရှင်းလင်းရာ စစ်သား (၁၀၀)နီးပါးကိုချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပြီး သုံ့ပန်းတချို့ဖမ်းမိ |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/656b4f00e4e2f38676a05326 |access-date=2026-07-08 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါ ထွက်ပြေးသွားသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ရှီရှမ်းဒေသ၊ ရှောက်ကိုင်ကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းရှိ တောင်ကုန်းတစ်ခုအောက်တွင် ပုန်းအောင်းနေကြောင်း MNDAA က သတင်းရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နိုဝင်ဘာ ၃၀ ရက်နှင့် ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့များတွင် MNDAA က လိုက်လံရှင်းလင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ နှစ်ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး ၄ ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ကြောင်း MNDAA က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များထဲတွင် စကခ-၁၆ မှ တပ်ရင်းမှူးတစ်ဦးလည်း ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း အလင်းဝင်လာသူများက ပြောကြားကြသည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=Mekong |date=2023-12-04 |title=ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်မှာ တပ်ပျက်ပြီး ထွက်ပြေးတဲ့ စစ်သားတွေထဲက ၁၀၀ ကျော်ကို MNDAA ရှင်းလင်း |url=https://mekongnewsmm.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/10653/ |access-date=2026-07-08 |website=Mekong News Myanmar |language=my-MM}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 8n8v2cuu2t07p4b2pyjuwjipkht21gs 0 289062 1047055 1042457 2026-08-07T15:18:34Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047055 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာခရီး == {{Infobox person | name = အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန် | image = | caption = | birth_name = မောင်ခင် | birth_date = | birth_place = ဆံမြားဆိပ်ရွာ၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ အင်းစိန်ခရိုင် | death_date = | death_place = | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၅၀-၁၉၅၄ (ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကာလ) | known_for = သမ္မာဇီဝကုမာရ၊ ဗန္ဓုလကေသရာဇာ | spouse = | relatives = | signature = }} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီး "အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်" သည် အဆို၊ အက၊ အလှနှင့် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက် ဖော်ဆောင်မှုတို့၌ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ဖြတ်သန်းမှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်၏ ရွှေခေတ်ကို ထင်ဟပ်စေသည့် မှတ်တမ်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာ အစပျိုးခြင်း မင်းသားကြီး အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ အမည်ရင်းမှာ မောင်ခင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အင်းစိန်ခရိုင်၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ ဆံမြားဆိပ်ရွာ၌ တောင်သူကြီး ဦးစံထွန်းနှင့် ဒေါ်ငွေတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာသွေးပါသူ မောင်ခင်သည် ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ရွာဦးကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားရင်း သဘင်ဝါသနာကို စတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကျောင်းအလှူ၊ အရပ်အလှူတို့တွင် အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်ဝိုင်းများနှင့်အတူ ပါဝင်ကပြခြင်းဖြင့် အနုပညာအရည်အသွေးကို စတင်ပျိုးထောင်ခဲ့ပြီး၊ ကလေးဇာတ်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် စတင်ခြေလှမ်းခဲ့သည်။ အမည်နာမ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဆရာသမားများ၏ ပဲ့ပြင်မှု ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် မင်းသား စကောက်ကျော်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှ သူ၏ဘဝလမ်းကြောင်း ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သူ စကောက်ကျော်လှိုင်က သူ့အား “စက္ကင်းအောင်မောင်း” ဟူသော အမည်ကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အကပညာနှင့် သဘင်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ နောင်တွင် ရွှေတောင်မြို့မှ ဇာတ်ဝါသနာအိုး သူဌေးကြီး ဦးလူကလေးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှတဆင့် စာရေးဆရာကြီး ဦးစံခို၊ ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါတို့နှင့် ဆက်လက်ဆုံတွေ့ရပြန်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက စက္ကင်းအောင်မောင်းဟူသော အမည်ကို ပယ်ဖျက်၍ “အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်” ဟူသော ဘွဲ့နာမဖြင့် သမုတ်ပေးခဲ့ကြသည်။ ဤအမည်ဖြင့်ပင် သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ ထက်အောက်တစ်နံတစ်လျား၌ ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ == ဇာတ်ပိုင်ရှင်ဘဝနှင့် အနုပညာစွမ်းဆောင်မှု == ၁၅ နှစ်တိုင်တိုင် ဇာတ်ပေါင်းစုံတွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ်တွင် မင်းသမီးကောင်းများစွာနှင့် လက်တွဲကပြခဲ့သော်လည်း၊ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ကြည်ကြည်ဌေး၏အစ်မဖြစ်သူ မခင်ညိုညိုမှာမူ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် မခွဲမခွာတွဲဖက်ကာ ရှေ့ပိုင်းရော နောက်ပိုင်းပါ အကောင်းဆုံး ဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာအစွမ်းအစမှာ အဆို၊ အကတို့၌ သာမက ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ကွက်ကို ပရိသတ်နှင့် ထပ်တူကျအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်မှုတွင် အထူးထင်ရှားသည်။ “သမ္မာဇီဝကုမာရ” နှင့် “ဗန္ဓုလကေသရာဇာ” ဇာတ်ထုပ်များသည် သူ၏ အနိုင်နင်းဆုံး ဇာတ်လမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဇာတ်ပို့ဇာတ်လမ်းများတွင် နဖူးကို လက်ဝါးဖြင့်ရိုက်၍ လွမ်းဆွတ်ဖွယ်ရာ သရုပ်ဖော်သည့်အခါ ပရိသတ်များမှာ မျက်ရည်ဆည်မရအောင် ခံစားရသည်အထိ အစွမ်းပြနိုင်ခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံးကာလနှင့် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု == ၁၉၅၃-၁၉၅၄ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင် အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်သည် ဆရာရင်းဖြစ်သူ စကောက်ဦးကျော်လှိုင်၊ စာရေးဆရာကြီး ဦးစံခိုတို့အပြင် ဦးချစ်စရာနှင့် ဦးပြေသိန်းတို့ကဲ့သို့သော ပညာရှင်ကြီးများကိုပါ အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ သူ၏ အနုပညာအပေါ်ထားရှိသည့် ရိုသေလေးစားမှုနှင့် အနုပညာကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် တည်ဆောက်လိုသည့် စိတ်စေတနာကို ဖော်ပြနေသည်။ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်သည် မြန်မာ့သဘင်လောက၌ အစဉ်အလာကောင်းများကို ချမှတ်ပေးခဲ့ပြီး ပရိသတ်၏ အချစ်တော်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ထူးချွန်သော မင်းသားကြီးတစ်ပါး ဖြစ်ပါတော့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] e65e3bcs2zrv95q9e59prpewa1jm345 1047098 1047055 2026-08-07T16:32:07Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047098 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာခရီး == {{Infobox person | name = အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန် | image = | caption = | birth_name = မောင်ခင် | birth_date = | birth_place = ဆံမြားဆိပ်ရွာ၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ အင်းစိန်ခရိုင် | death_date = | death_place = | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၅၀-၁၉၅၄ (ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကာလ) | known_for = သမ္မာဇီဝကုမာရ၊ ဗန္ဓုလကေသရာဇာ | spouse = | relatives = | signature = }} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီး "အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်" သည် အဆို၊ အက၊ အလှနှင့် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက် ဖော်ဆောင်မှုတို့၌ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ဖြတ်သန်းမှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်၏ ရွှေခေတ်ကို ထင်ဟပ်စေသည့် မှတ်တမ်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာ အစပျိုးခြင်း မင်းသားကြီး အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ အမည်ရင်းမှာ မောင်ခင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အင်းစိန်ခရိုင်၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ ဆံမြားဆိပ်ရွာ၌ တောင်သူကြီး ဦးစံထွန်းနှင့် ဒေါ်ငွေတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာသွေးပါသူ မောင်ခင်သည် ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ရွာဦးကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားရင်း သဘင်ဝါသနာကို စတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကျောင်းအလှူ၊ အရပ်အလှူတို့တွင် အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်ဝိုင်းများနှင့်အတူ ပါဝင်ကပြခြင်းဖြင့် အနုပညာအရည်အသွေးကို စတင်ပျိုးထောင်ခဲ့ပြီး၊ ကလေးဇာတ်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် စတင်ခြေလှမ်းခဲ့သည်။ အမည်နာမ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဆရာသမားများ၏ ပဲ့ပြင်မှု ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် မင်းသား စကောက်ကျော်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှ သူ၏ဘဝလမ်းကြောင်း ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သူ စကောက်ကျော်လှိုင်က သူ့အား “စက္ကင်းအောင်မောင်း” ဟူသော အမည်ကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အကပညာနှင့် သဘင်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ နောင်တွင် ရွှေတောင်မြို့မှ ဇာတ်ဝါသနာအိုး သူဌေးကြီး ဦးလူကလေးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှတဆင့် စာရေးဆရာကြီး ဦးစံခို၊ ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါတို့နှင့် ဆက်လက်ဆုံတွေ့ရပြန်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက စက္ကင်းအောင်မောင်းဟူသော အမည်ကို ပယ်ဖျက်၍ “အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်” ဟူသော ဘွဲ့နာမဖြင့် သမုတ်ပေးခဲ့ကြသည်။ ဤအမည်ဖြင့်ပင် သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ ထက်အောက်တစ်နံတစ်လျား၌ ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ == ဇာတ်ပိုင်ရှင်ဘဝနှင့် အနုပညာစွမ်းဆောင်မှု == ၁၅ နှစ်တိုင်တိုင် ဇာတ်ပေါင်းစုံတွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ်တွင် မင်းသမီးကောင်းများစွာနှင့် လက်တွဲကပြခဲ့သော်လည်း၊ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ကြည်ကြည်ဌေး၏အစ်မဖြစ်သူ မခင်ညိုညိုမှာမူ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် မခွဲမခွာတွဲဖက်ကာ ရှေ့ပိုင်းရော နောက်ပိုင်းပါ အကောင်းဆုံး ဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာအစွမ်းအစမှာ အဆို၊ အကတို့၌ သာမက ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ကွက်ကို ပရိသတ်နှင့် ထပ်တူကျအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်မှုတွင် အထူးထင်ရှားသည်။ “သမ္မာဇီဝကုမာရ” နှင့် “ဗန္ဓုလကေသရာဇာ” ဇာတ်ထုပ်များသည် သူ၏ အနိုင်နင်းဆုံး ဇာတ်လမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဇာတ်ပို့ဇာတ်လမ်းများတွင် နဖူးကို လက်ဝါးဖြင့်ရိုက်၍ လွမ်းဆွတ်ဖွယ်ရာ သရုပ်ဖော်သည့်အခါ ပရိသတ်များမှာ မျက်ရည်ဆည်မရအောင် ခံစားရသည်အထိ အစွမ်းပြနိုင်ခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံးကာလနှင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု == ၁၉၅၃-၁၉၅၄ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင် အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်သည် ဆရာရင်းဖြစ်သူ စကောက်ဦးကျော်လှိုင်၊ စာရေးဆရာကြီး ဦးစံခိုတို့အပြင် ဦးချစ်စရာနှင့် ဦးပြေသိန်းတို့ကဲ့သို့သော ပညာရှင်ကြီးများကိုပါ အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ သူ၏ အနုပညာအပေါ်ထားရှိသည့် ရိုသေလေးစားမှုနှင့် အနုပညာကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် တည်ဆောက်လိုသည့် စိတ်စေတနာကို ဖော်ပြနေသည်။ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်သည် မြန်မာ့သဘင်လောက၌ အစဉ်အလာကောင်းများကို ချမှတ်ပေးခဲ့ပြီး ပရိသတ်၏ အချစ်တော်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ထူးချွန်သော မင်းသားကြီးတစ်ပါး ဖြစ်ပါတော့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 6xp3g5mb9dvt1iz4eb7lo1w973if89p 0 289063 1046991 1042458 2026-08-07T13:10:23Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046991 wikitext text/x-wiki == သဘင်ပညာရှင် မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်း == {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ! အမျိုးအစား ! အသေးစိတ်အချက်အလက် |- | '''အမည်ရင်း''' | မောင်လှိုင် |- | '''ထင်ရှားသောနာမည်''' | စကောက်ကျော်လှိုင် |- | '''မိဘများ''' | ဦးကျော်ဒွန်း၊ ဒေါ်ခင်ခင် (မော်လမြိုင်မြို့၊ ကုန်သည်ကြီးများ) |- | '''အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း''' | သဘင်ပညာရှင် (မင်းသားကြီး) |- | '''ဆရာများ''' | ဆရာလျှမ်းကြီး၊ လှံဆရာခင်၊ မန္တလေးမင်းသား ကိုကျော်အုံးကြီး |- | '''ထူးခြားသည့်အနုပညာ''' | စကောက်ကြိုးကွင်း အကအမျိုးမျိုး |- | '''ဇနီး''' | ဘားမားဒေးမကျင်မြိုင် (မင်းသမီး) |- | '''မှတ်သားဖွယ်ရာ''' | ၁၉၅၃-၅၄ သဘင်ရာသီ၊ [[အောင်လံတော် ခင်စိန်|အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်]]ဇာတ်၌ မင်းသားကြီးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ခြင်း |} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသော အနုပညာဟန်ချက်၊ ပြောင်မြောက်သော ကကွက်များနှင့်အတူ လူထု၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ခံယူခဲ့ရသည့် မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်သည် သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူမဟုတ်ဘဲ မိမိ၏ ဝါသနာနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုဖြင့် ထိပ်တန်းမင်းသားတစ်လက်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == မူလဇာစ်မြစ်နှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်း == မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်၏ ငယ်နာမည်မှာ မောင်လှိုင် ဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့မှ ကုန်သည်ကြီး ဦးကျော်ဒွန်းနှင့် ဒေါ်ခင်ခင်တို့၏ သားရတနာဖြစ်ပြီး၊ မူလက မိရိုးဖလာ ကုန်သည်လုပ်ငန်းကိုသာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ကံကြမ္မာ၏ ဖန်တီးမှုနှင့်အတူ ဒေသတွင်း ကျင်းပသည့် အရပ်ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ပါဝင်ကပြရင်း အနုပညာအပေါ် နက်ရှိုင်းစွာ စွဲလမ်းလာခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာခရီးလမ်းသည် ကိုကျင်ခဲ၏ဖခင်ဖြစ်သူ ဆရာလျှမ်းကြီးထံတွင် သဘင်ပညာများကို စတင်ဆည်းပူးခြင်းမှ အစပြုခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် သဘင်ပညာ၏ အခြေခံများကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ထင်ရှားသော မင်းသားကြီးများဖြစ်ကြသည့် လှံဆရာခင်နှင့် မန္တလေးမင်းသား ကိုကျော်အုံးကြီးတို့၏ တပည့်အဖြစ် သဘင်ပညာရပ်များကို ဆက်လက်သင်ယူလေ့လာခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် အနုပညာ အမွေအနှစ်များကို ပိုင်နိုင်စွာ ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ခေါင်းဆောင်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == "စကောက်ကျော်လှိုင်" ဟူသော အမည်တွင်လာပုံ == မင်းသားကြီးသည် ပုသိမ်၊ ဟင်္သာတနှင့် မော်လမြိုင်မြို့နယ်များသို့ လှည့်လည်ကပြစဉ်ကာလတွင် အလွန်ထူးခြားပြီး ကျွမ်းကျင်လှပသော "စကောက်ကြိုးကွင်း" အကအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ကပြနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကကွက်များမှာ သူ၏ အမှတ်သညာဖြစ်လာပြီး ပရိသတ်များ၏ အားပေးမှုကို အထူးရရှိခဲ့ရာမှ “စကောက်ကျော်လှိုင်” ဟူသော ဂုဏ်ပြုအမည်နာမဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == အနုပညာသက်တမ်းနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == စကောက်ကျော်လှိုင်သည် အသက် (၁၈) နှစ် အရွယ်မှ စတင်၍ အသက် (၃၈) နှစ်အရွယ်အထိ သဘင်လောကတွင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် မင်းသမီး ဘားမားဒေးမကျင်မြိုင်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာခရီးစဉ်တွင် ထူးခြားသောမှတ်တိုင်တစ်ခုအဖြစ် ၁၉၅၃-၁၉၅၄ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင် အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ်၌ မင်းသားကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့သည့် အဖြစ်အပျက်မှာ သဘင်သမိုင်းတွင် အမှတ်တရ ကျန်ရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] b6r98hcbyu3uvshktn7vt3xj6a4jkt6 0 289065 1046994 1042461 2026-08-07T13:14:19Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046994 wikitext text/x-wiki == မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းမှ ထင်ရှားသော ကြယ်ပွင့် - မင်းသားကြီး စိန်လှိုင်ဗိုလ် == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | စိန်လှိုင်ဗိုလ် |- ! အမည်ရင်း | မောင်လှမောင် |- ! ဖွားမြင်ရာ | ဇရပ်လှရွာ၊ ရေကြည်မြို့နယ် |- ! မိဘအမည် | ဦးဖိုးသိန်း၊ ဒေါ်သက်မေ |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | သဘင်ပညာရှင် (မင်းသား) |- ! ကျော်ကြားသည့်အမည် | စိန်လှိုင်ဗိုလ်၊ ဗစ်ထရီစိန်ဝင်းမောင် |- ! ဇာတ်အဖွဲ့ | စိန်လှိုင်ဗိုလ်သဘင်အဖွဲ့ |- ! ထင်ရှားသည့်နေရာ | မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ |} မြန်မာ့သဘင်လောက၌ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ထိုးဖောက်ကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီး စိန်လှိုင်ဗိုလ် (အမည်ရင်း - မောင်လှမောင်) သည် အနုပညာလောကတွင် ပင်ကိုယ်အရည်အချင်းနှင့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတို့ဖြင့် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်း == ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေကြည်မြို့နယ်၊ ဇရပ်လှရွာတွင် ဦးဖိုးသိန်းနှင့် ဒေါ်သက်မေတို့၏ ဆဋ္ဌမမြောက်သားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက သဘင်ပညာကို လွန်စွာဝါသနာထက်သန်သူဖြစ်သည့်အလျောက်၊ အရွယ်မရောက်မီ ကာလကပင် သဘင်ပညာရှင်တို့ထံတွင် အနွံတာခံကာ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက အနုပညာလောက၏ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲမှုများကို အန်တုရင်း ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့ရသည်။ == ဘဝ၏ အလှည့်အပြောင်းနှင့် အမည်နာမခံယူခြင်း == အစပိုင်းတွင် အနုပညာလောက၌ ခြေကုပ်ရရန် ခက်ခဲခဲ့ပြီး နာမည်မထင်ရှားခဲ့သော်လည်း၊ ကျုံပျော်မြို့နယ်၊ ဝက်ချောင်းရွာမှ ဇာတ်ထောင်ဦးသာလှိုင်နှင့် ဒေါ်စိန်တို့နှင့် ဆုံတွေ့ချိန်တွင် မောင်လှမောင်၏ ကံဇာတာမှာ တောက်ပလာခဲ့သည်။ ဦးသာလှိုင်နှင့် ဒေါ်စိန်တို့က မောင်လှမောင်အား ကိတ္တိမသားအဖြစ် မွေးစားခဲ့ပြီး ဇာတ်အဖွဲ့အတွက် လိုအပ်သော ပစ္စည်းကိရိယာ အစုံအလင်ဖြင့် ပံ့ပိုးပေးကာ ဇာတ်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ မင်းသားအဖြစ် စတင်ရပ်တည်ချိန်တွင် မိဘနှစ်ပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့သောအားဖြင့် ဖခင်၏အမည်မှ “လှိုင်” နှင့် မိခင်၏အမည်မှ “စိန်” တို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ “စိန်လှိုင်ဗိုလ်” ဟု အမည်ခံယူခဲ့သည်။ ဤအမည်နာမသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီးတောက်လောင်သည့် ကာလတိုင်အောင် နယ်ပယ်အသီးသီး၌ အလွန်ပင် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ == စစ်ကာလနှင့် အနုပညာခရီးစဉ် == မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဒေါ်ကြည်အောင်၏ သဘင်အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ “ဗစ်ထရီစိန်ဝင်းမောင်” အမည်ဖြင့် စခန်းထခဲ့သော်လည်း စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ရွှေတောင်မော်ဒေသတွင် စစ်ပြေးအဖြစ် ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် အနုပညာကို မြတ်နိုးသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ဂျပန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလတွင် ဇာတ်အဖွဲ့ကို ပြန်လည်စုစည်းကာ ငါးသိုင်းချောင်း၊ လေးမျက်နှာ၊ ဘုတ်ချောင်းနှင့် မဲဇလီဒေသတစ်ဝိုက်တွင် အနုပညာဖျော်ဖြေမှုများဖြင့် ပြန်လည်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ == အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခြင်း == စစ်ပြီးခေတ်တွင် စိန်လှိုင်ဗိုလ်သည် အနုပညာလုပ်ငန်းများကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။ ခေတ်နှင့်အညီ ပြည့်စုံသော ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ အနုပညာရှင်ပေါင်း (၇၀) ကျော်တို့ဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတစ်ခွင် လှည့်လည်ကာ ပရိသတ်အား ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာအောင် အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာဖြင့် သဘင်လောကတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် ကိုယ်ပိုင်အရိပ်အယောင် ထားရစ်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စိန်လှိုင်ဗိုလ်၏ အနုပညာဘဝသည် တကယ့်လက်တွေ့ဘဝ၏ အခက်အခဲများကို ကျော်ဖြတ်ရင်း ရိုးသားစွာ ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့မှု၏ နမူနာပြဖြစ်သလို၊ အနုပညာအပေါ် ထားရှိသည့် သစ္စာတရားနှင့် ဇွဲလုံ့လတို့၏ ရလဒ်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] fnfc1h02g2c5p24bows9tdgn4317d68 1047106 1046994 2026-08-07T16:33:07Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ပင်ကိုယ် +ပင်ကို) 1047106 wikitext text/x-wiki == မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းမှ ထင်ရှားသော ကြယ်ပွင့် - မင်းသားကြီး စိန်လှိုင်ဗိုလ် == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | စိန်လှိုင်ဗိုလ် |- ! အမည်ရင်း | မောင်လှမောင် |- ! ဖွားမြင်ရာ | ဇရပ်လှရွာ၊ ရေကြည်မြို့နယ် |- ! မိဘအမည် | ဦးဖိုးသိန်း၊ ဒေါ်သက်မေ |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | သဘင်ပညာရှင် (မင်းသား) |- ! ကျော်ကြားသည့်အမည် | စိန်လှိုင်ဗိုလ်၊ ဗစ်ထရီစိန်ဝင်းမောင် |- ! ဇာတ်အဖွဲ့ | စိန်လှိုင်ဗိုလ်သဘင်အဖွဲ့ |- ! ထင်ရှားသည့်နေရာ | မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ |} မြန်မာ့သဘင်လောက၌ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ထိုးဖောက်ကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီး စိန်လှိုင်ဗိုလ် (အမည်ရင်း - မောင်လှမောင်) သည် အနုပညာလောကတွင် ပင်ကိုအရည်အချင်းနှင့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတို့ဖြင့် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်း == ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေကြည်မြို့နယ်၊ ဇရပ်လှရွာတွင် ဦးဖိုးသိန်းနှင့် ဒေါ်သက်မေတို့၏ ဆဋ္ဌမမြောက်သားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက သဘင်ပညာကို လွန်စွာဝါသနာထက်သန်သူဖြစ်သည့်အလျောက်၊ အရွယ်မရောက်မီ ကာလကပင် သဘင်ပညာရှင်တို့ထံတွင် အနွံတာခံကာ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက အနုပညာလောက၏ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲမှုများကို အန်တုရင်း ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့ရသည်။ == ဘဝ၏ အလှည့်အပြောင်းနှင့် အမည်နာမခံယူခြင်း == အစပိုင်းတွင် အနုပညာလောက၌ ခြေကုပ်ရရန် ခက်ခဲခဲ့ပြီး နာမည်မထင်ရှားခဲ့သော်လည်း၊ ကျုံပျော်မြို့နယ်၊ ဝက်ချောင်းရွာမှ ဇာတ်ထောင်ဦးသာလှိုင်နှင့် ဒေါ်စိန်တို့နှင့် ဆုံတွေ့ချိန်တွင် မောင်လှမောင်၏ ကံဇာတာမှာ တောက်ပလာခဲ့သည်။ ဦးသာလှိုင်နှင့် ဒေါ်စိန်တို့က မောင်လှမောင်အား ကိတ္တိမသားအဖြစ် မွေးစားခဲ့ပြီး ဇာတ်အဖွဲ့အတွက် လိုအပ်သော ပစ္စည်းကိရိယာ အစုံအလင်ဖြင့် ပံ့ပိုးပေးကာ ဇာတ်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ မင်းသားအဖြစ် စတင်ရပ်တည်ချိန်တွင် မိဘနှစ်ပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့သောအားဖြင့် ဖခင်၏အမည်မှ “လှိုင်” နှင့် မိခင်၏အမည်မှ “စိန်” တို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ “စိန်လှိုင်ဗိုလ်” ဟု အမည်ခံယူခဲ့သည်။ ဤအမည်နာမသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီးတောက်လောင်သည့် ကာလတိုင်အောင် နယ်ပယ်အသီးသီး၌ အလွန်ပင် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ == စစ်ကာလနှင့် အနုပညာခရီးစဉ် == မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဒေါ်ကြည်အောင်၏ သဘင်အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ “ဗစ်ထရီစိန်ဝင်းမောင်” အမည်ဖြင့် စခန်းထခဲ့သော်လည်း စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ရွှေတောင်မော်ဒေသတွင် စစ်ပြေးအဖြစ် ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် အနုပညာကို မြတ်နိုးသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ဂျပန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလတွင် ဇာတ်အဖွဲ့ကို ပြန်လည်စုစည်းကာ ငါးသိုင်းချောင်း၊ လေးမျက်နှာ၊ ဘုတ်ချောင်းနှင့် မဲဇလီဒေသတစ်ဝိုက်တွင် အနုပညာဖျော်ဖြေမှုများဖြင့် ပြန်လည်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ == အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခြင်း == စစ်ပြီးခေတ်တွင် စိန်လှိုင်ဗိုလ်သည် အနုပညာလုပ်ငန်းများကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။ ခေတ်နှင့်အညီ ပြည့်စုံသော ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ အနုပညာရှင်ပေါင်း (၇၀) ကျော်တို့ဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတစ်ခွင် လှည့်လည်ကာ ပရိသတ်အား ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာအောင် အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာဖြင့် သဘင်လောကတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် ကိုယ်ပိုင်အရိပ်အယောင် ထားရစ်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စိန်လှိုင်ဗိုလ်၏ အနုပညာဘဝသည် တကယ့်လက်တွေ့ဘဝ၏ အခက်အခဲများကို ကျော်ဖြတ်ရင်း ရိုးသားစွာ ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့မှု၏ နမူနာပြဖြစ်သလို၊ အနုပညာအပေါ် ထားရှိသည့် သစ္စာတရားနှင့် ဇွဲလုံ့လတို့၏ ရလဒ်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 3tfd0qodi2p4k4bdejofn527oznkb7r 0 289066 1046990 1042462 2026-08-07T13:10:02Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046990 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး စိန်အောင်ကျော်၏ ထူးခြားသောဘဝဇာတ်ကြောင်းနှင့် သဘင်အနုပညာခရီး == {{Infobox person | name = စိန်အောင်ကျော် | image = | caption = | birth_name = ကိုပါ | birth_date = | birth_place = ရွှေကျင်မြို့၊ မန်ကျည်းတန်းရပ် | death_date = | death_place = | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = | spouse = | relatives = ဦးဖိုးထူး (အဘိုး)၊ ဗိုလ်ကေသင် (ဖခင်)၊ ဒေါ်ပုစိန် (မိခင်) | awards = }} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထူးချွန်ထက်မြက်သော အနုပညာရှင်များစွာရှိသည့်အနက် မင်းသားကြီး စိန်အောင်ကျော်သည် သွေးရင်းသားရင်း အနုပညာမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာကာ မိမိ၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှုဖြင့် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိလာသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏ဘဝအစ၊ ကြီးပြင်းလာပုံနှင့် အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ရောက်ရှိလာပုံမှာ အလွန်ပင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလှသည်။ == မျိုးရိုးနှင့် ငယ်ဘဝ == စိန်အောင်ကျော်သည် သဘင်သည်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ ရွှေကျင်မြို့မှ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးဖိုးထူး၏သား ဗိုလ်ကေသင် ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ကေသင်သည် ဆိုင်းဝိုင်းပညာတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးအဖြစ် လူသိများသည်။ ဗိုလ်ကေသင်နှင့် ဒေါ်ပုစိန်တို့သည် ရွှေကျင်မြို့၊ မန်ကျည်းတန်းရပ်တွင် နေထိုင်ကြရင်း သားဦးရတနာ “ကိုပါ” ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ နောင်တွင် “ကိုပါ” သည် သဘင်လောက၏ ကြယ်ပွင့်တစ်ပွင့်ဖြစ်လာမည့် မင်းသားကြီး စိန်အောင်ကျော်ပင် ဖြစ်သည်။ == ပညာသင်ကြားခြင်းနှင့် ဝါသနာ == ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာဝါသနာ အစပျိုးခဲ့သူဖြစ်သည့် ကိုပါသည် အသက်ကိုးနှစ်အရွယ်တွင် ပြွန်တန်ဆာမြို့၊ အေးရွာတောင်ကျောင်း ဆရာတော်ထံ၌ သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သွေးသားထဲတွင် ကိန်းအောင်းနေသော အနုပညာစိတ်ဓာတ်သည် ဝတ်ရုံဝါတို့ဖြင့် မတားဆီးနိုင်ခဲ့ပေ။ သာမဏေဘဝတွင် ကြာရှည်မနေနိုင်ဘဲ မိဘများ၏ နယ်လှည့်အနုပညာခရီးစဉ်များတွင် အတူလိုက်ပါရင်း သဘင်ပညာရပ်များကို စူးစမ်းလေ့လာခဲ့သည်။ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်သို့ ရောက်ရှိတိုင်းလည်း ထိုဒေသအသီးသီးရှိ သဘင်ပညာရှင်များကို ဆရာတင်ကာ ပညာရပ်များကို အပတ်တကုတ် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ == အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှု == သူ၏ အနုပညာခရီးလမ်းတွင် အရေးကြီးဆုံးသော အလှည့်အပြောင်းမှာ ဆိုင်းဆရာ ဝိုင်းတော်တီး ဦးစိန်နွဲ့နှင့် တွေ့ဆုံခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဦးစိန်နွဲ့သည် ကိုပါ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို မြင်တွေ့သိရှိပြီး “စိန်အောင်ကျော်” ဟူသော အမည်နာမဖြင့် ပြည်သူ့ရှေ့မှောက်သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် စင်တင်ပေးခဲ့သည်။ အမည်ကောင်းရရှိရုံသာမက စိန်အောင်ကျော်ကိုယ်တိုင်ကလည်း မိမိ၏ အနုပညာကို အသက်သွင်းရန် ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ စိတ်ရောကိုယ်ပါ နှစ်မြှုပ်မှုတို့ကြောင့် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုဖြင့် လျင်မြန်စွာပင် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် စိန်အောင်ကျော်သည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် မင်းသားကြီးအဖြစ် အခိုင်အမာ နေရာယူကာ ဂုဏ်သတင်းကျော်ဇောလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] r52lxzqvvjuczmqcnd0iqghxnd7xy2p 0 289070 1047003 1042471 2026-08-07T13:18:51Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047003 wikitext text/x-wiki == ဇာတ်မင်းသမီး တရုတ်မ မကျင်စိန် == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ တရုတ်မ မကျင်စိန်၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ! အကြောင်းအရာ !! အသေးစိတ် |- | အမည်ရင်း || မအုန်းတင် |- | မွေးသက္ကရာဇ် || ၁၉၁၁ ခုနှစ် (၁၂၇၃ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလ) |- | ဇာတိ || အုတ်ဖိုရွာ၊ ပြည်မြို့ |- | ဖခင် || အောင်မာဒင်ကြီး (ဇာတ်မင်းသား) |- | မိခင် || ဒေါ်အုန်းမြိုင် |- | အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း || ဇာတ်မင်းသမီး |} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသော ပါရမီနှင့် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များကို ပိုင်နိုင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းကြောင့် ထင်ရှားခဲ့သော မင်းသမီးမှာ "တရုတ်မ မကျင်စိန်" ဖြစ်သည်။ သူမ၏ သဘင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် အောင်မြင်မှုများနှင့် ဘဝမှတ်တိုင်များကို အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်မြင့် သုတေသနပြု ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစုနောက်ခံ == တရုတ်မ မကျင်စိန်ကို ၁၉၁၁ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၃ ခုနှစ်) ဝါဆိုလတွင် ပြည်မြို့၊ ရွှေနတ်တောင်ဘုရားအနီးရှိ အုတ်ဖိုရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ဇာတ်မင်းသား အောင်မာဒင်ကြီး ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဒေါ်အုန်းမြိုင်ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ငယ်နာမည်မှာ မအုန်းတင်ဖြစ်ကာ မောင်နှမ လေးယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည့်အလျောက် ငယ်စဉ်ကတည်းက ဖခင်ထံတွင် အနုပညာ အခြေခံများကို နီးကပ်စွာ သင်ယူဆည်းပူးခဲ့သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အမည်တွင်ပုံ == အသက် ၉ နှစ်အရွယ်အထိ ဖခင်၏ အရိပ်အာဝါသအောက်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ပံတန်း မစိန်ယုံဇာတ်၌ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင် နတ်စင်လမ်းမှ နွားပွဲစားကြီး ဦးကျော်ငြိမ်း တည်ထောင်သောအငြိမ့်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ သူမကို "တရုတ်မ မကျင်စိန်" ဟူ၍ အမည်ပေးခဲ့သူမှာ ဘကြီးမန္တလေး ဦးစိန်ခြယ်ဖြစ်သည်။ မင်္ဂလာဦး အောင်မောင်းကြီး၏ ဇာတ်တွင် ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံအဖြစ် ပါဝင်နေစဉ် ကျောက်တော်ကြီးဘုရားပွဲ၌ ဘကြီးမန္တလေး ဦးစိန်ခြယ်က ထိုအမည်ကို မှည့်ခေါ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အဆိုပါအမည်မှာ သူမ၏ ကုန်အမှတ်တံဆိပ်ကဲ့သို့ ကျော်ကြားသွားခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ဇာတ်ကွက်များ == မင်္ဂလာဦးအောင်မောင်းဇာတ်တွင် ၆ နှစ်ခန့် ပညာဆည်းပူးပြီးနောက် ဆင်ဖြူကျွန်း ဦးဘခင်-ဒေါ်ရေသွယ်ဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူမသည် အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ်၊ ရုပ်ရည်သွင်ပြင် ပြည့်စုံကာ အနုပညာအရည်အသွေး ထွန်းတောက်နေချိန် ဖြစ်သည်။ သူမသည် အင်္ဂပူဆရာဒင်၊ ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာစိမ့်ကဲ့သို့သော ထူးချွန်သည့် စာရေးဆရာများ၏ အရေးအသားများကို နာယူကာ၊ အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန်၊ ဦးအောင်ကြည်တို့ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းမင်းသားများနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သည်။ စာမတတ်သော်လည်း ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သူဖြစ်သည့်အလျောက် ဇာတ်စာရေးဆရာများ၏ "စာပိုး" (နားကပ်ပြီး ပြောပြခြင်း) ကို တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်မျှဖြင့် ချက်ချင်းမှတ်မိနိုင်သည့် မှတ်ဉာဏ်ကောင်းရှိသည်။ သူမသည် အောက်ပါဇာတ်ထုပ်များတွင် အထူးပင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို အပြည့်အဝ ရရှိခဲ့သည်။ == ဇာတ်ထုပ်များ == === ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များ === တရုတ်မ မကျင်စိန်သည် အောက်ပါဇာတ်ထုပ်များတွင် အဓိကဇာတ်ကောင်အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာတွင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ {| class="wikitable sortable" |+ တရုတ်မ မကျင်စိန်၏ ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များ ! စဉ် !! ဇာတ်ထုပ်အမည် !! ပါဝင်သည့်ဇာတ်ကောင်အမည် |- | ၁ || ရှင်သာရိပုတြာသွေးတော်အန်ခန်း || ကေသဝတီ |- | ၂ || မြစိမ်းရှင်မ || ဥစ္စာစောင့်မကြီး |- | ၃ || ရေနံချောင်းသမိုင်း || ဥစ္စာစောင့် မငွေခင် |- | ၄ || ကာကဝလ္လိယ || မယ်ကာက |- | ၅ || စူဠတိဿ || အစ်မကြီး |- | ၆ || ဗုဒ္ဓဝင် || မယ်တော်မာယာ |- | ၇ || သားစားဗြဟ္မဒတ် || မိဖုရား |- | ၈ || ပဉ္စပါပီ || ပဉ္စပါပီ |- | ၉ || သူခိုးငတက်ပြား || စောခင်ညို |- | ၁၀ || ဒဿပဏ္ဏဝ || မယ်တော် |} == ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်နှင့် နောက်ဆုံးကာလ == ၁၉၃၈ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှစတင်၍ ချောက်မြို့တွင် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရွှေမန်းဟုတ်စိန်၊ အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန်၊ တောကျော်၊ ရတနာပုံအေးမောင်၊ ရဲအောင်ကြည်၊ အာဇာနည်လှကြည်နှင့် ပြည်တော်စိန်တို့ကဲ့သို့ ထင်ရှားသော မင်းသားများနှင့် လက်တွဲခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ပခုက္ကူအနောက်ဘက် ပေါက်မြို့နယ်တစ်ဝိုက်တွင် သူမ၏ ဇာတ်အဖွဲ့မှာ အလွန်ပင် ရေပန်းစားခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ စိန်လှမြိုင်က သူမအတွက် ရေးသားပေးခဲ့သော နှစ်ပါးခွင်သီချင်းတွင် "သစ်တစ်ပင်ကောင်းရင်း ငှက်အပေါင်းခို" ဟူသော ဥပမာအတိုင်း သူမ၏ စေတနာ၊ အစည်းအရုံးကြီး ပျက်ပြားမှုမရှိစေရန် ထိန်းသိမ်းတတ်သော စွမ်းရည်နှင့် ပရဟိတစိတ်ဓာတ်တို့ကို ထည့်သွင်းဖွဲ့ဆိုထားသည်။ တရုတ်မ မကျင်စိန်သည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် မိမိကိုယ်ကို ထူးခြားသော အမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ပြသခဲ့သော ရသမျိုးစုံသရုပ်ဆောင်မှုများသည် ယနေ့တိုင် သဘင်လောကအတွက် အမှတ်တရ ဖြစ်နေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] pl15aikv76v0ta3n5x36rj8c1fac5cn 0 289071 1047046 1042472 2026-08-07T15:12:09Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047046 wikitext text/x-wiki == ရွှေမန်းရီရီ == ရွှေမန်းရီရီသည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် သူမတူသော အရည်အသွေးတို့ဖြင့် ထွန်းတောက်ခဲ့သည့် မင်းသမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမ၏ သဘင်သက်တမ်းနှင့် အနုပညာခရီးလမ်းသည် မြန်မာ့အငြိမ့်လောက၏ ရွှေခေတ်ကို ထင်ဟပ်စေသည့် မှတ်တိုင်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစုနောက်ခံ == မန္တလေးမြို့၊ အရှေ့ပြင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ရွှေမန်းရီရီ၏ ငယ်နာမည်မှာ ရီရီဖြစ်သည်။ သူမ၏ မိဘများမှာ ဦးတင်နှင့် ဒေါ်ခင်ရွှေတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ရီရီသည် သင်္ကန်းချုပ်ခြင်း၊ အပ်ချုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ လက်မှုပညာရပ်များကို ဝါသနာပါသူ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း သူမ၏ မိဘများမှာ သမီးဖြစ်သူအား အနုပညာနယ်ပယ်တွင် ခြေကုပ်ယူစေလိုသည့် ဆန္ဒပြင်းပြလျက်ရှိသည်။ မိဘတို့၏ ဆန္ဒမွန်နှင့် အလိုဆန္ဒအရ ရီရီသည် သူမ၏ စိတ်အားထက်သန်မှုထက်ကျော်လွန်၍ သဘင်ပညာရပ် လောကထဲသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာ အစပျိုးခြင်းနှင့် သင်ယူမှုခရီး == အစောပိုင်းကာလတွင် မိဘများ၏ စီစဉ်ပေးမှုဖြင့် ရွှေနန်းတင်နှင့် ခင်စန်းတင်တို့၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ယိမ်းအကပညာများကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်အဖွဲ့နှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက်၍ အနုပညာလုပ်ငန်းများကို တစ်နှစ်ခန့် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးမှ မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီးနောက်တွင်မူ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းအတွက် အရေးပါလှသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သူမသည် မင်းသမီးကြီး ဗလပြန်ထံတွင် တပည့်ခံ၍ ပညာများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခွင့်ရခဲ့သည်။ ဒေါ်ဗလပြန်သည် ရီရီအား သမီးရင်းသဖွယ် သံယောဇဉ်ကြီးစွာဖြင့် အနုပညာရပ်ဆိုင်ရာ အကွက်အကွင်းများ၊ အမူအရာနှင့် သဘင်ပညာဆိုင်ရာ အနှစ်သာရတို့ကို စနစ်တကျ ပဲ့ပြင်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ဤကာလသည် သူမအား သဘင်ပညာရှင်တစ်ယောက်အဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲပေးခဲ့သော အဓိကကာလဖြစ်သည်။ == အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝသို့ ကူးပြောင်းခြင်း == ၁၃၁၀-၁၁ ခုနှစ်၊ ရီရီ၏ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် "ရွှေမန်းရီရီ" ဟူသော အမည်နာမဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသက်ငယ်ရွယ်သော်လည်း ရင့်ကျက်သော အနုပညာဟန်ပန်တို့ကြောင့် သူမ၏ အငြိမ့်အဖွဲ့မှာ မကြာမီပင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော "ပြည်တော်သာညီလာခံ" ကြီးတွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံ သဘင်ပညာသည်များအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားပြုမင်းသမီးများကို ရွေးချယ်ရာတွင် ရွှေမန်းရီရီသည် ထူးချွန်သော မင်းသမီးတစ်ပါးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သူမနှင့်အတူ ဂီတမယ်လှလေးစိန်၊ ဗဟိုရ်စည်မမြလေးနှင့် ရွှေမြို့သူမမြသီတို့လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြရာ၊ ဤအချက်သည် သူမ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို သက်သေပြလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ == အငြိမ့်အဖွဲ့၏ အဓိကပုဂ္ဂိုလ်များ == ရွှေမန်းရီရီ၏ အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် သူမနှင့်အတူ လက်တွဲခဲ့ကြသည့် အနုပညာရှင်များမှာလည်း ထိုခေတ်က ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အဖွဲ့၏ အားဖြည့်ပေးသော လက်ထောက်မင်းသမီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''ရွှေမန်းရီရီအငြိမ့်အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်များ''' |- ! ကဏ္ဍ !! အမည် |- | rowspan="5"| လက်ထောက်မင်းသမီးများ || ပထမနှစ် - မြဒေါင်းစိန် |- | ဒုတိယနှစ် - ကောလိပ်ခင်စိန် |- | တတိယနှစ် - ဖက်ရှင်မြကြည် |- | စတုတ္ထနှစ် - ရဲမေတင်အောင် |- | ပဉ္စမနှစ် - မြသန်းတင် |- | rowspan="3"| လူရွှင်တော်များ || ပြေအေး |- | မန္တလေးပေါက်စည် |- | သက်စိန် |} ထို့အပြင် အငြိမ့်၏ ဟာသကဏ္ဍတွင် ပရိသတ်ကို ရယ်မောစေနိုင်သူများမှာ လူရွှင်တော် ပြေအေး၊ မန္တလေးပေါက်စည်နှင့် သက်စိန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရွှေမန်းရီရီသည် မိဘများ၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့် ဆရာမကြီး ဒေါ်ဗလပြန်၏ ပဲ့ပြင်မှုအောက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော သူမ၏ အနုပညာခရီးလမ်းသည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် အမှတ်တရ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] fxv66xgilbfivittb70sqdlbjh8fyyb 0 289072 1047257 1042473 2026-08-07T18:16:34Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047257 wikitext text/x-wiki '''နိခွန်ဖတ်ထနာ'''( {{Langx|th|นิคมพัฒนา}}) သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အရှေ့ပိုင်း၊ ရယောင်းပြည်နယ်၏ ခရိုင် (''[[အမ်ဖေါ|အမ်ဖော]])''တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ == သမိုင်း == မြို့နယ်ငယ် ( ''[[အမ်ဖေါ|ကင်အမ်ဖော]]'') ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဘန်ခိုင်ခရိုင်မှ ''မြို့နယ်'' လေးခုကို ပိုင်းခြားခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ <ref>{{Cite journal |date=June 26, 1996 |script-title=th:ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งเขตท้องที่อำเภอบ้านค่าย จังหวัดระยอง ตั้งเป็นกิ่งอำเภอนิคมพัฒนา |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2539/E/018/18.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=113 |issue=Special<!--พิเศษ--> 18 ง |pages=18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090126234301/http://ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2539/E/018/18.PDF |archive-date=January 26, 2009}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၁၅ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ခရိုင်ငယ် ၈၁ခုလုံးကို ခရိုင်အပြည့်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |script-title=th:แถลงผลการประชุม ครม. ประจำวันที่ 15 พ.ค. 2550 |url=http://www.manager.co.th/Politics/ViewNews.aspx?NewsID=9500000055625 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516212636/http://www.manager.co.th/Politics/ViewNews.aspx?NewsID=9500000055625 |archive-date=2011-05-16 |access-date=2007-09-14 |work=Manager Online |language=Thai}}</ref> ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ''တော်ဝင်ဂေဇက်'' တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် အဆင့်မြှင့်တင်မှုသည် တရားဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |date=August 24, 2007 |script-title=th:พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอฆ้องชัย...และอำเภอเหล่าเสือโก้ก พ.ศ. ๒๕๕๐ |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2550/A/046/14.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=124 |issue=46 ก |pages=14–21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165121/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2550/A/046/14.PDF |archive-date=September 30, 2007}}</ref> ၁၉၅၀နှင့် ၁၉၆၀ခုနှစ်များတလျှောက် ထိုဒေသ၏ အများစုမှာ သစ်တောမြေနှင့် ကတ္တရာလမ်း မဟုတ်သော လမ်းများ ဖြစ်နေဆဲပင်။ ထို့ကြောင့် အာဏာပိုင်များက ထိုဒေသကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေလိုသောအခါ လူများ စုရုံးနေထိုင်ရန် ဆွဲဆောင်ရန်အတွက် မြေယာများကို အခမဲ့ ခွဲဝေပေးခဲ့သည်။ <ref name="o">{{Cite web |last=Nice To Meet You |date=2023-07-08 |title=นิคมพัฒนา |trans-title=Nikhom Phatthana |url=https://www.thaipbs.or.th/program/Nicetomeetyou/episodes/95815 |access-date=2023-07-09 |website=Thai PBS |language=thai}}</ref> == ပထဝီဝင် == အိမ်နီးချင်းခရိုင်များမှာ (မြောက်ဘက်မှ လက်ယာရစ်လှည့်သည့်အတိုင်း) ရယောင်းပြည်နယ်ရှိ ပလုတ်ဒင်း ၊ ဘန်ခိုင် ၊ မူးအန်ရယောင်နှင့် ဘန်ချန်းနှင့် [[ဇလပုရီပြည်နယ်|ချွန်ဘူရီပြည်နယ်ရှိ]] ဘန်လမုန် တို့ဖြစ်သည်။ == အုပ်ချုပ်ရေး == ခရိုင်ကို မြို့နယ်ခွဲလေးခု ( ''[[တမ်ဘွန်]]'' ) အဖြစ် ပိုင်းခြားထားပြီး ရွာပေါင်း ၃၀ ( ''[[မူးဘန်|မူဘန်]]'' ) အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ မပ်ခါသည် နီခွန်ပတ်ထနာနှင့် မတ်ခါတို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားသော မြို့နယ် ( ''[[ဒေသပါလ|‌ေဒသဘန်တမ်ဘွန်]]'' )တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မူအန်ရယောင်းခရိုင်တွင် ဗဟိုပြုထားသော [[မတ်တာဖူးမြို့|မပ်တာဖွတ်]]မြို့သည် ''မပ်ခါ'' ၏ အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း လွှမ်းခြုံထားသည်။ မြူနီစပယ်မဟုတ်သော ဧရိယာများအတွက် တာဝန်ရှိသော မတ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (TAO) လေးခုလည်း ရှိသည်။ {| !စဉ် ! အမည် ! ထိုင်းအမည် ! ရွာများ !လူဦးရေ |- | ၁။ |နီခွန်ဖတ်ထနည | นิคมพัฒนา | ၇ | ၁၀,၅၈၃ |- | ၂။ |မပ်ခ |มาบข่า | ၈ | ၇,၉၇၃ |- | ၃။ | ဖန နိခွန် |พนานิคม | ၈ | ၆,၀၈၅ |- | ၄။ | မခမ်းခူ | มะขามคู่ | ၇ | ၇,၈၄၁ |} == စီးပွားရေး == ဧရိယာအများစုသည် အရှေ့ပိုင်းကမ်းရိုးတန်း ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး စက်မှုဇုန်များ ဖြစ်သည်။ <ref name="o">{{Cite web |last=Nice To Meet You |date=2023-07-08 |title=นิคมพัฒนา |trans-title=Nikhom Phatthana |url=https://www.thaipbs.or.th/program/Nicetomeetyou/episodes/95815 |access-date=2023-07-09 |website=Thai PBS |language=thai}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFNice_To_Meet_You2023">Nice To Meet You (2023-07-08). [https://www.thaipbs.or.th/program/Nicetomeetyou/episodes/95815 "นิคมพัฒนา"] &#x5B;Nikhom Phatthana&#x5D;. ''Thai PBS'' (in Thai)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-07-09</span></span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]]</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.amphoe.com/menu.php?mid=1&am=521&pv=48 amphoe.com] {{Amphoe Rayong}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] dzul10l5pk2555unlg2kqwxgnuvfl0m 0 289074 1047014 1042475 2026-08-07T13:29:01Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047014 wikitext text/x-wiki == ချင်းမမြဧစိန် == {| class="infobox vcard" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | ချင်းမမြဧစိန် |- ! အမည်ရင်း | မသန်း |- ! အမည်ကျော် | ချင်းမမြဧစိန် |- ! မွေးရပ်မြေ | အောင်လံမြို့၊ ရွာထောင်ရွာ |- ! မိဘအမည် | ဦးစိန်၊ ဒေါ်ချစ်မြိုင် |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | သဘင်မင်းသမီး၊ အငြိမ့်ပညာရှင် |- ! ခင်ပွန်း | သြဘာ (လူရွှင်တော်) |- ! ထင်ရှားသောလုပ်ဆောင်ချက် | ရွှေနန်းတင် မဟာသဘင် (၁၉၅၃) |- ! အထူးကျွမ်းကျင်မှု | ချင်းစကားပြောခြင်း၊ မင်းသားက ဟန်ပန် |} မြန်မာ့ရိုးရာသဘင်လောက၏ သမိုင်းဝင်မင်းသမီးများအနက် ထူးခြားသောဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာစွမ်းရည်တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူမှာ "ချင်းမမြဧစိန်" ဖြစ်သည်။ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ရုန်းကန်မှုများ၊ အောင်မြင်မှုများနှင့် စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ အဘိဓာန်တွင် အရေးပါသော မှတ်တမ်းတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ == မူလဇာစ်မြစ်နှင့် ဘဝအစပျိုးခြင်း == ချင်းမမြဧစိန်၏ ငယ်မည်မှာ မသန်းဖြစ်သည်။ သူမသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အောင်လံမြို့၊ ရွာထောင်ရွာမှ တောင်သူလယ်သမားမိဘများဖြစ်ကြသော ဦးစိန်နှင့် ဒေါ်ချစ်မြိုင်တို့၏ သမီးရတနာဖြစ်သည်။ အခြေခံလူတန်းစား တောင်သူမိသားစုမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည့်အတွက် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် လယ်ယာလုပ်ငန်းခွင်နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ရပြီး ဗိုင်းငင်၊ ဝါဖတ်၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်းစသည့် အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းများဖြင့် ဘဝကို ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း သူမ၏ ရင်ထဲတွင် တေးသီချင်းနှင့် ကပြဖျော်ဖြေခြင်းအပေါ် ထူးခြားသော အနုပညာစိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းနေခဲ့သည်။ ထိုစိတ်ဓာတ်ကပင် သူမအား ရွာမှခွာကာ အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်စေရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ == အနုပညာနယ်ပယ်သို့ လမ်းကြောင်းဖောက်ခြင်း == အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်စတွင် အသိသဘင်သမားတစ်ဦး၏ အိမ်တွင် ခိုကပ်နေထိုင်ရင်း လောကဓံကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ သူမသည် ချင်းတိုင်းရင်းသားစကားကို ပီသစွာ ပြောဆိုနိုင်သည့်အချက်ကို အသုံးချကာ စင်မြင့်ထက်တွင် ထူးခြားချက်တစ်ရပ်အဖြစ် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာပညာရပ်များကို ဦးစိန်ကတုံးနှင့် ပုဏ္ဏားမ မသိန်းညွန့်တို့ထံမှ နည်းခံခဲ့သည်။ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် "ချင်းမမြဧစိန်" ဟူသော အမည်နာမဖြင့် ဇာတ်သဘင်လောကသို့ တရားဝင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၃ဝ အရွယ်တွင် ထင်ရှားသော လူရွှင်တော် သြဘာနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီးနောက် သူမ၏ အနုပညာဘဝသည် ပိုမိုတောက်ပလာခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးတစ်ဦးအနေဖြင့် လှုပ်ရှားရာတွင် မင်းသားက (မင်းသားတို့၏ ကကွက်၊ အမူအရာနှင့် ဟန်ပန်) ကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ တတ်မြောက်ထားခြင်းက သူမ၏ ထူးခြားသော အမှတ်အသားပင်ဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောကအတွင်း ရုန်းကန်မှုနှင့် ဖြတ်သန်းမှုများ == ချင်းမမြဧစိန်သည် အနုပညာကို မြတ်နိုးသူပီပီ သမီးဖြစ်သူ လေးခင်ရွှေကိုလည်း အနုပညာရပ်များကို အမွေပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့်သဘင်ကို ထူထောင်ကာ မိမိကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ရှင်သန်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ခေတ်ကာလ၏ အခြေအနေ၊ စီးပွားရေးအခက်အခဲများနှင့် အခြားသော အကြောင်းတရားများကြောင့် အောင်မြင်မှုလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ အပြည့်အဝ မရောက်ရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း သူမ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို လေးစားသောအားဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ထိုခေတ်က အင်အားကြီးမားသည့် "ရွှေနန်းတင် မဟာသဘင်" အဖွဲ့ကြီးသို့ မင်းသမီးကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ဖိတ်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး အနုပညာတာဝန်များကို ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 1n7grzqvjkij1cs547echnmt3w1x2u8 1047104 1047014 2026-08-07T16:32:47Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047104 wikitext text/x-wiki == ချင်းမမြဧစိန် == {| class="infobox vcard" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | ချင်းမမြဧစိန် |- ! အမည်ရင်း | မသန်း |- ! အမည်ကျော် | ချင်းမမြဧစိန် |- ! မွေးရပ်မြေ | အောင်လံမြို့၊ ရွာထောင်ရွာ |- ! မိဘအမည် | ဦးစိန်၊ ဒေါ်ချစ်မြိုင် |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | သဘင်မင်းသမီး၊ အငြိမ့်ပညာရှင် |- ! ခင်ပွန်း | ဩဘာ (လူရွှင်တော်) |- ! ထင်ရှားသောလုပ်ဆောင်ချက် | ရွှေနန်းတင် မဟာသဘင် (၁၉၅၃) |- ! အထူးကျွမ်းကျင်မှု | ချင်းစကားပြောခြင်း၊ မင်းသားက ဟန်ပန် |} မြန်မာ့ရိုးရာသဘင်လောက၏ သမိုင်းဝင်မင်းသမီးများအနက် ထူးခြားသောဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာစွမ်းရည်တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူမှာ "ချင်းမမြဧစိန်" ဖြစ်သည်။ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ရုန်းကန်မှုများ၊ အောင်မြင်မှုများနှင့် စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ အဘိဓာန်တွင် အရေးပါသော မှတ်တမ်းတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ == မူလဇာစ်မြစ်နှင့် ဘဝအစပျိုးခြင်း == ချင်းမမြဧစိန်၏ ငယ်မည်မှာ မသန်းဖြစ်သည်။ သူမသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အောင်လံမြို့၊ ရွာထောင်ရွာမှ တောင်သူလယ်သမားမိဘများဖြစ်ကြသော ဦးစိန်နှင့် ဒေါ်ချစ်မြိုင်တို့၏ သမီးရတနာဖြစ်သည်။ အခြေခံလူတန်းစား တောင်သူမိသားစုမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည့်အတွက် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် လယ်ယာလုပ်ငန်းခွင်နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ရပြီး ဗိုင်းငင်၊ ဝါဖတ်၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်းစသည့် အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းများဖြင့် ဘဝကို ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း သူမ၏ ရင်ထဲတွင် တေးသီချင်းနှင့် ကပြဖျော်ဖြေခြင်းအပေါ် ထူးခြားသော အနုပညာစိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းနေခဲ့သည်။ ထိုစိတ်ဓာတ်ကပင် သူမအား ရွာမှခွာကာ အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်စေရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ == အနုပညာနယ်ပယ်သို့ လမ်းကြောင်းဖောက်ခြင်း == အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်စတွင် အသိသဘင်သမားတစ်ဦး၏ အိမ်တွင် ခိုကပ်နေထိုင်ရင်း လောကဓံကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ သူမသည် ချင်းတိုင်းရင်းသားစကားကို ပီသစွာ ပြောဆိုနိုင်သည့်အချက်ကို အသုံးချကာ စင်မြင့်ထက်တွင် ထူးခြားချက်တစ်ရပ်အဖြစ် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာပညာရပ်များကို ဦးစိန်ကတုံးနှင့် ပုဏ္ဏားမ မသိန်းညွန့်တို့ထံမှ နည်းခံခဲ့သည်။ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် "ချင်းမမြဧစိန်" ဟူသော အမည်နာမဖြင့် ဇာတ်သဘင်လောကသို့ တရားဝင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၃ဝ အရွယ်တွင် ထင်ရှားသော လူရွှင်တော် ဩဘာနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီးနောက် သူမ၏ အနုပညာဘဝသည် ပိုမိုတောက်ပလာခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးတစ်ဦးအနေဖြင့် လှုပ်ရှားရာတွင် မင်းသားက (မင်းသားတို့၏ ကကွက်၊ အမူအရာနှင့် ဟန်ပန်) ကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ တတ်မြောက်ထားခြင်းက သူမ၏ ထူးခြားသော အမှတ်အသားပင်ဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောကအတွင်း ရုန်းကန်မှုနှင့် ဖြတ်သန်းမှုများ == ချင်းမမြဧစိန်သည် အနုပညာကို မြတ်နိုးသူပီပီ သမီးဖြစ်သူ လေးခင်ရွှေကိုလည်း အနုပညာရပ်များကို အမွေပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့်သဘင်ကို ထူထောင်ကာ မိမိကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ရှင်သန်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ခေတ်ကာလ၏ အခြေအနေ၊ စီးပွားရေးအခက်အခဲများနှင့် အခြားသော အကြောင်းတရားများကြောင့် အောင်မြင်မှုလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ အပြည့်အဝ မရောက်ရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း သူမ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို လေးစားသောအားဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ထိုခေတ်က အင်အားကြီးမားသည့် "ရွှေနန်းတင် မဟာသဘင်" အဖွဲ့ကြီးသို့ မင်းသမီးကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ဖိတ်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး အနုပညာတာဝန်များကို ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 07tqt6mb2aamcz96firb571h7iw866q 0 289075 1047080 1042476 2026-08-07T15:58:30Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047080 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး အောင်သန်းကြည် == မြန်မာ့သဘင်လောက၌ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ထွန်းတောက်ခဲ့သော အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် မင်းသမီး အောင်သန်းကြည်သည် ကျိုက်လတ်မြို့မှ မူလဇာတိဖြစ်ပြီး၊ ဖခင် ဦးသာဟန်နှင့် မိခင် ဒေါ်ငွေရင်တို့၏ အထွေးဆုံးသမီးအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက စာပေအပေါ် လေ့လာလိုက်စားမှုကို ဝါသနာပါခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ဝင်ရောက်လာသည့်အခါတွင်လည်း ဒဂုံခင်လှကြည်နှင့် မင်းသားဗလစောတို့ထံ၌ အနုပညာရပ်များကို ဆည်းပူးရင်း လက်ဦးဆရာများအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။ {{Infobox person | name = အောင်သန်းကြည် | image = | caption = | birth_place = ကျိုက်လတ်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = ဇာတ်မင်းသမီး | years_active = ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ - | spouse = | relatives = ဦးသာဟန် (ဖခင်)၊ ဒေါ်ငွေရင် (မိခင်) | notable_works = ဂီတရူး (ပြဇာတ်)၊ ချစ်မိစ္ဆာ (ပြဇာတ်) | awards = }} == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် ထင်ရှားကျော်ကြားမှု == ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်ပွားမီကာလတွင် ဆရာစိုး၏ အငြိမ့်၌ အနုပညာစွမ်းရည်များကို ပြသလျက်ရှိရာမှ နာမည်ကျော် ရွှေမန်းတင်မောင်ဇာတ်အဖွဲ့၏ ဖိတ်ခေါ်မှုကို လက်ခံခဲ့ရာ၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ဇာတ်မင်းသမီးဘဝသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ရွှေမန်းတင်မောင်ဇာတ်၌ ပါဝင်ကပြခဲ့စဉ်က သူမ၏ သရုပ်ဆောင်စွမ်းပရိယတ်မှာ ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို လွန်စွာရရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် "ဂီတရူး" ပြဇာတ်တွင် မောင်ဂီတ၏ အစ်မဇာတ်ရုပ်နှင့် "ချစ်မိစ္ဆာ" ပြဇာတ်တွင် သိန်းမြရှင်ဘုရင်မဇာတ်ရုပ်တို့၌ ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့မှုမှာ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည့် အခန်းကဏ္ဍများ ဖြစ်သည်။ == ဘဝအတွေ့အကြုံနှင့် အနုပညာသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခြင်း == အောင်မြင်နေသည့် အနုပညာဘဝမှတစ်ဖန် သဘင်လောကကို စွန့်ခွာကာ စီးပွားရေးလောကအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်မှာ သူမ၏ ဘဝတွင် မှတ်တိုင်တစ်ခုသဖွယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ သဘင်သည်ဘဝမှ အပြီးတိုင် အနားယူရန် ရည်ရွယ်လျက် ရန်ကုန်မြို့ သိမ်ကြီးဈေး နာရီစင်အောက်တွင် အရင်းအနှီးများစွာ စိုက်ထုတ်ကာ အထည်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့သည့်အတွက် နောက်ဆုံးတွင် အနုပညာမြစ်ဖျားခံရာ သဘင်သည်ဘဝသို့ပင် ပြန်လည်ခြေဦးလှည့်ခဲ့ရသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 7v3vwlfwxp8vje4kcnm4rz7vrifgbyn 0 289076 1046993 1042478 2026-08-07T13:13:28Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046993 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး စိန်လှကြည် == မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်သမိုင်းတွင် ရွှေမန်းတင်မောင်၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် အဆီလျော်ဆုံးနှင့် အတွဲဖက်အညီဆုံး မင်းသမီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူမှာ စိန်လှကြည်ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာခရီးလမ်းသည် ဝါသနာ၊ ဇွဲလုံ့လနှင့် အနုပညာရှင်တို့၏ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သော အရည်အချင်းတို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာ အခြေခံအုတ်မြစ် == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်းချုပ် |- ! အချက်အလက် ! အသေးစိတ် |- | '''အမည်ရင်း''' || မသန်းယဉ် |- | '''ကျော်ကြားသည့်အမည်''' || စိန်လှကြည် |- | '''ဇာတိ''' || ပျဉ်းမနားမြို့ |- | '''မိဘများ''' || ဦးဖိုးဆယ်၊ ဒေါ်ရွှေမှုံ |- | '''အစ်မ''' || ပဟိုရ်စည် မမြလေး |- | '''ဆရာများ''' || ဦးပန်းမွှေး၊ မင်းသား ကိုစိန်သောင်း |- | '''ထင်ရှားသည့်တွဲဖက်''' || ရွှေမန်းတင်မောင် |- | '''အနုပညာသက်မွေး''' || အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ဇာတ်မင်းသမီး |} စိန်လှကြည်ကို ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဇာတိနာမည်မှာ မသန်းယဉ်ဖြစ်သည်။ မိဘများမှာ စဉ့်အိုးလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကြသည့် ဦးဖိုးဆယ်နှင့် ဒေါ်ရွှေမှုံတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာကို ဝါသနာပါခဲ့သော မသန်းယဉ်သည် ခြောက်နှစ်အရွယ်မှစတင်၍ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်နှင့် ယိုးဒယားပတ်ပျိုးတို့ကို အနုပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသည့် ဆရာဦးပန်းမွှေးနှင့် မင်းသား ကိုစိန်သောင်းတို့ထံတွင် စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပုံမှာ အလွန်ပင် ထူးခြားသည်။ လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဈာပနာအခမ်းအနား၌ ယိမ်းအကဖြင့် ပါဝင်ကပြစဉ် ပဟိုရ်စည် မမြလေး၏ အာရုံစိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ပဟိုရ်စည် မမြလေးမှာ ယိုးဒယား ဒေါ်သိန်းမေ၏ တပည့်ရင်းဖြစ်သည့်အပြင်၊ စိန်လှကြည်၏ အစ်မအရင်းလည်း ဖြစ်သည့်အတွက် အစ်မဖြစ်သူ၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ စိန်လှကြည်၏ အနုပညာခရီးသည် ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။ == “မြမ္မာကြည်” မှ “စိန်လှကြည်” သို့ == အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ဆရာဦးပန်းမွှေးက ၎င်းအား “မြမ္မာကြည်” ဟူသော အမည်ဖြင့် အငြိမ့်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ မြမ္မာကြည်၏ အကအလှ၊ အသံအိုးနှင့် ရုပ်ရည်သွင်ပြင်မှာ ပရိသတ်၏ အာရုံကို ဖမ်းစားနိုင်သည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုအချိန်တွင် လူရွှင်တော် ဦးစိန်ရုံးက မြမ္မာကြည်ကို အငြိမ့်အဖွဲ့သစ်တစ်ခုတွင် ထည့်သွင်းရန် စီစဉ်နေချိန်တွင် အနုပညာရှင်ကြီး ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။ ရွှေမန်းတင်မောင်သည် မြမ္မာကြည်၏ အနုပညာအရည်အချင်းကို အထူးပင် သဘောကျ နှစ်သက်သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုစိန်ရုံးထံသို့ အကြိမ်ကြိမ်တောင်းပန်၍ ၎င်း၏ အဖွဲ့သို့ ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ကိုစိန်ရုံးအနေဖြင့်လည်း ရွှေမန်းတင်မောင်၏ အနုပညာစွမ်းရည်နှင့် မြမ္မာကြည်အတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခွင့်အရေးကို ထောက်ထားလျက် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစတင်၍ “မြမ္မာကြည်” သည် “စိန်လှကြည်” ဟူသော အမည်နာမဖြင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထည်ဝါစွာ ထွက်ပေါ်လာခဲ့တော့သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောက၏ ပေါင်းကူးခြင်း == စိန်လှကြည်သည် ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့် တွဲဖက်ကပြရာတွင် အသံ၊ အက၊ အမူအရာပိုင်း၌ အထူးသဖြင့် လိုက်လျောညီထွေရှိလှသဖြင့် ပရိသတ်၏ တစ်ခဲနက် အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာလမ်းကြောင်းသည် အစ်မဖြစ်သူ မမြလေး၏ အမွေအနှစ်၊ ဆရာတို့၏ တပည့်ကောင်းဖြစ်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်ဟန်တို့ ပေါင်းစပ်ထားသောကြောင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်သမိုင်းတွင် အမှတ်တရ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအဖြစ် ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] fzfap9a5fqsezf6j123xccf0e73q07y 0 289077 1047258 1042479 2026-08-07T18:16:44Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047258 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး အောင်ညွန့်ခင် == မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၌ အနုပညာရှင်တို့၏ ဘဝခရီးလမ်းသည် ပင်ကိုဝါသနာနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုတို့ ပေါင်းစပ်ရာမှ ပေါ်ထွက်လာသော အနုပညာသက်သက်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ထူးချွန်ထက်မြက်သည့် အနုပညာရှင်များအနက် မင်းသမီး အောင်ညွန့်ခင်သည်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာသင်ယူခြင်း == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''မင်းသမီး အောင်ညွန့်ခင်၏ အနုပညာမှတ်တမ်း''' |- ! အမည်နာမ !! ကာလ/အခြေအနေ !! ဇာတ်အဖွဲ့/ရုံ !! မှတ်ချက် |- | ရင်ရင်မြ || စစ်အတွင်းကာလ || နေသူရိန်ရုံ || “ရင်သွေးတော်” ပြဇာတ်၌ ဦးအောင်မောင်းနှင့် တွဲဖက်ကပြ |- | တင်ညွန့်စိန် || – || ကျော်အုံးလှိုင်၏ ခေတ်သစ်ပြဇာတ် || ငယ်ဆရာ ဦးအောင်မောင်းနှင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ |- | အောင်ညွန့်ခင် || ၁၉၅၃ - ၁၉၅၄ || အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ် || နှစ်ပါးသွားနှင့် နောက်ပိုင်းကဇာတ်များတွင် ပါဝင် |} မင်းသမီး အောင်ညွန့်ခင်ကို ကော့မှူးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးဖိုးသိန်းနှင့် ဒေါ်ချစ်မယ်တို့ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ တစ်ဦးတည်းသောသမီး ရတနာဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်အခါကတည်းက အကအခုန်၊ အဆိုအကတို့၌ ဝါသနာထုံခဲ့သည့်အလျောက် မိမိ၏ အဒေါ်ဖြစ်သူနှင့်အတူ အနုပညာလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာအခြေခံကို ထိုခေတ်က ထင်ရှားကြသော မင်းသားကြီးများဖြစ်ကြသည့် ဦးအောင်မောင်း၊ ဦးအောင်ငြိမ်းတို့နှင့် မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် ဩဘာရမအေးတင်၊ လေဘာတီမခင်ညွန့်တို့ထံတွင် နည်းခံသင်ကြားခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ ထူးချွန်သော ဆရာသမားတို့၏ အရိပ်အာဝါသအောက်တွင် ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ယူဆည်းပူးခဲ့ခြင်းကြောင့် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်ရှိချိန်၌ပင် အနုပညာလောကတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးတစ်လက်အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးစဉ်နှင့် အမည်ပြောင်းလဲခြင်းများ == အောင်ညွန့်ခင်၏ အနုပညာခရီးလမ်းတွင် ခေတ်ကာလအခြေအနေအရ အမည်နာမများ ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခဲ့ရခြင်းသည်လည်း သူမ၏ အနုပညာသမိုင်းတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ကဏ္ဍတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ရင်ရင်မြ အမည်ဖြင့် စတင်ခြင်း: ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့၌ ပြဇာတ်များ ခေတ်စားလာသောအခါ သူမသည် “ရင်ရင်မြ” ဟူသောအမည်ဖြင့် နေသူရိန်ရုံကြီး၌ မင်းသားဦးအောင်မောင်းနှင့် တွဲဖက်ကာ “ရင်သွေးတော်” ပြဇာတ်ကို ကပြတင်ဆက်ခဲ့သည်။ တင်ညွန့်စိန် အမည်ဖြင့် ရပ်တည်ခြင်း: ထို့နောက် ကျော်အုံးလှိုင်၏ ခေတ်သစ်ပြဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး “တင်ညွန့်စိန်” အမည်ဖြင့် ဆက်လက်ကပြခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း သူမသည် မိမိ၏ ငယ်ဆရာဖြစ်သူ မင်းသားဦးအောင်မောင်းနှင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ရခြင်းမှာလည်း အမှတ်တရဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ == အောင်ညွန့်ခင် အမည်ဖြင့် အောင်မြင်ခြင်း == ၁၉၅၄ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင်မူ သူမ၏ အမည်ရင်းဖြစ်သည့် “အောင်ညွန့်ခင်” အမည်ဖြင့်ပင် အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ်တွင် ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သဘင်ရာသီကတည်းက အဆိုပါဇာတ်တွင် နှစ်ပါးသွားနှင့် နောက်ပိုင်းကဇာတ်တို့၌ ပါဝင်ကပြရင်း သူမ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) e4q9oivqmxjxcj3x4c09dttrr6jv97e 0 289079 1046995 1042481 2026-08-07T13:14:38Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046995 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး စိန်ဟန်တင်၏ ဘဝနှင့် အနုပညာ == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold; padding: 0.5em;" | စိန်ဟန်တင် |- ! colspan="2" style="text-align: center; background: #e0e0e0;" | ကိုယ်ရေးအချက်အလက် |- ! ဇာတိ | တွံတေးမြို့ |- ! မိဘများ | ဦးတင် (နှဲဆရာ)၊ ဒေါ်လှီ |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | သဘင်ပညာရှင်၊ မင်းသမီး |- ! ထင်ရှားသော ဇာတ်အဖွဲ့များ | ဦးပိုလိုအငြိမ့်၊ စိန်အောင်ကျော်ဇာတ် |- ! ဆရာသမားများ | ဖက်ရှင်အောင်ငွေ၊ တက္ကသိုလ်ပြည်သိန်းတင်၊ ကောလိပ်စိန်၊ ဦးချစ်မောင်၊ ဒေါ်အောင်ကြည် |} မြန်မာ့သဘင်လောက၏ ရတနာသိုက်သဖွယ် ထွန်းတောက်ခဲ့သော မင်းသမီး စိန်ဟန်တင်သည် ဇာတိအားဖြင့် တွံတေးမြို့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမ၏ အနုပညာမျိုးရိုးသည် သဘင်လောက၏ အမြစ်တွယ်ရာ အရင်းအမြစ်မှ ပေါက်ဖွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ထင်ရှားကျော်ကြားသော နှဲဆရာကြီး ဦးတင်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အကျော်အမော် သဘင်ပညာရှင် ဦးဖိုးစိန်ကြီးနှင့် လက်တွဲကာ အနုပညာစွမ်းပကားတို့ကို ဖော်ကျူးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်လှီနှင့် ဖခင် နှဲဆရာကြီး ဦးတင်တို့မှ မွေးဖွားသော သားသမီးများအနက် စိန်ဟန်တင်မှာ အငယ်ဆုံးသမီးအဖြစ် မွေးဖွားလာခဲ့ပြီး အနုပညာဗီဇကို အပြည့်အဝ အမွေဆက်ခံခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။ == အနုပညာ အစပျိုးခြင်းနှင့် ပညာဆည်းပူးခြင်း == စိန်ဟန်တင်သည် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာ၏ အရိပ်အာဝါသအောက်တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ အသက် ခြောက်နှစ်အရွယ်မှ စတင်ကာ ဖခင်ဖြစ်သူထံ၌ သဘင်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သို့သော် ကံကြမ္မာ၏ အလှည့်အပြောင်းကြောင့် သူမ ၁ဝ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် ဖခင်ကြီး ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရသည်။ ဖခင်၏ အရိပ်မရှိတော့သော်လည်း အနုပညာလမ်းကြောင်းမှ မယိမ်းယိုင်စေရန်အတွက် အနုပညာရှင်ကြီးများ၏ လက်ကိုင်ပြုကာ ပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူမသည် ဖက်ရှင်အောင်ငွေထံတွင်လည်းကောင်း၊ ထင်ရှားသော မင်းသမီးကြီး ဝေဇယန္တာ မမြကြွေ၏ သမီးဖြစ်သူ တက္ကသိုလ်ပြည်သိန်းတင်ထံတွင်လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ အနုပညာသဘောတရားများကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ပိုင်နိုင်လာခဲ့သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောကသို့ တရားဝင် ဝင်ရောက်ခြင်း == စိန်ဟန်တင်၏ အနုပညာဘဝတွင် အရေးပါသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ တစ်နေ့တွင် သဘင်လောက၏ ထိပ်သီး ဇာတ်ဆရာကြီး ဦးဖိုးစိန်သည် တွံတေးသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ နှဲဆရာကြီး ဦးတင်၏ သမီးလေး ကျန်ရစ်ကြောင်း ကြားသိရသည့်အခါ ၎င်းသည် အထူးပင် ဂရုပြုမိကာ စုံစမ်းမေးမြန်းပြီးနောက် စိန်ဟန်တင်အား ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမ၏ အနုပညာ အရည်အသွေးများကို ပိုမိုတောက်ပစေရန်အတွက် ကောလိပ်စိန်ထံတွင် အပ်နှံ၍ ပညာကို ဆက်လက်ခပ်သွင်းပေးခဲ့သည်။ == ခေတ်ကာလ၏ စိန်ခေါ်မှုနှင့် အောင်မြင်မှုမှတ်တိုင်များ == နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေး အခြေအနေများ မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခဲ့သော ခေတ်ပျက်ကာလတွင် စိန်ဟန်တင်သည် အနုပညာကို လက်မလျှော့ခဲ့ပေ။ သူမသည် "ဦးပိုလိုအငြိမ့်" တွင် ဓာတ်ရှင်ကြယ်ပြောင်တို့နှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာမှ ပြည်သူတို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံယူခဲ့ရပြီး နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင်မူ စိန်အောင်ကျော်ဇာတ်၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ကပြရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့သော ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သည့် အနုပညာခရီးလမ်းတွင် သူမသည် ဘဘဦးချစ်မောင်နှင့် အမေဒေါ်အောင်ကြည်တို့ထံ၌လည်း အနုပညာအမွေများကို ဆက်လက်ခံယူကာ သဘင်ပညာရပ်၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 0adtcnttppv769vukngdestlm0v93tr 0 289094 1047059 1042556 2026-08-07T15:29:29Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပျူခေတ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047059 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းအစဉ်အလာတွင် ပျူလူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁ ရာစုမှ ၉ ရာစုအထိ တကောင်း၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်းနှင့် သရေခေတ္တရာဟူသော မြို့ပြနိုင်ငံကြီးများကို ထူထောင်ကာ ထွန်းကားခဲ့သည့် အလွန်ရှေးကျသော ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့သည့် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မကြာမီက တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ပျူယဉ်ကျေးမှုသည် ဘီစီ ၂၅၀ ခန့်ကပင် စတင်နေပြီဖြစ်ရာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်အထိ ရှည်လျားကြောင်း အထင်အရှား သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်သမိုင်းပညာရှင်များ၏ "မြန်မာအစ ကျောက်ဆည်က" ဟူသော သွေးခွဲရေးအယူအဆကို ချေဖျက်၍ ပျူယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာတို့၏ ဘိုးဘေးဘီဘင်တို့၏ အမွေအနှစ်ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာသုတေသီများက တိကျခိုင်လုံစွာ တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ "ပျူလည်း မြန်မာ၊ မြန်မာလည်း ပျူ" ဆိုသည့်အတိုင်း ပျူတို့၏ အနုပညာရပ်များသည် ၁၁ ရာစု ပုဂံခေတ် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုထဲသို့ တိုက်ရိုက် စီးဝင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ပျူသံတမန်နှင့် အနုပညာဖျော်ဖြေရေးခရီး (အေဒီ ၈၀၂) == ပျူတို့၏ အနုပညာ အဆင့်အတန်းမြင့်မားမှုကို သက်သေပြနိုင်သည့် အထင်ရှားဆုံးသော သမိုင်းဖြစ်ရပ်မှာ အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ်တွင် သရေခေတ္တရာပျူမင်း ယုန်ချန်က တရုတ်ထန်မင်းဆက် ဧကရာဇ်တဲကျန်းထံ သားတော်သုနန္ဒာ ဦးဆောင်သော အနုပညာအဖွဲ့ကို စေလွှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပျူအဆို၊ အတီး၊ အက ပညာရှင် ၃၅ ဦးပါဝင်သော ဤအဖွဲ့သည် ချင်အန်မြို့တော်သို့ ရောက်ရှိကာ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့ရာ တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သော "ထန်မင်းဆက်ဟောင်း" နှင့် "ထန်မင်းဆက်သစ်" တို့တွင် အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ခရီးစဉ်အတွင်း ပျူအနုပညာရှင်များ လေ့ကျင့်နေစဉ် တရုတ်နန်းတွင်း ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးက ပျူဂီတသံများကို ကြားသိသွားပြီး တရုတ်ဂီတသင်္ကေတဖြင့် တေးမှတ်ယူကာ ဧကရာဇ်ရှေ့တော်မှောက်တွင် ကြိုတင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်ဟူသော အချက်သည် ပျူဂီတ၏ ဆွဲဆောင်မှုနှင့် အဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြနေသည်။ == အဆင့်မြင့်မားသော ပျူတူရိယာလက်ရာများ == ပျူတို့၏ တူရိယာများသည် အံ့မခန်းစုံလင်လှသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းများအရ တူရိယာပေါင်း ၂၂ မျိုးကို အသုံးပြုကြပြီး သတ္တု၊ ခရု၊ ကြိုး၊ ဝါး၊ ဗူး၊ သားရေ၊ ဆင်စွယ်နှင့် ဦးချိုတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ စောင်းနှင့် ဗျပ်စောင်းများ: ရစ်ငှက်ခေါင်းပုံ၊ မိကျောင်းခေါင်းပုံ၊ နဂါးခေါင်းပုံ၊ မိုးသားခေါင်းနှင့် ဗူးကြီးဗျပ်စောင်းများအပြင် လှပစွာအလှဆင်ထားသော ကြိုးတပ်တူရိယာများမှာ ပျူတို့၏ ပန်းပုနှင့် တူရိယာတည်ဆောက်မှု ပညာရပ် ထွန်းကားမှုကို ပြသသည်။ စည်နှင့် သံပြားများ: ကူချာတီးဝိုင်းပုံစံ စည်များနှင့် သားရေပတ်ကြိုးများဖြင့် ချိတ်ဆွဲထားသော သံပြားများသည် ဂီတသံစဉ်၏ စည်းဝါးကို တိကျစွာ ထိန်းညှိပေးသည်။ == လေမှုတ်တူရိယာများ == ဆင်စွယ်ခြင်္သေ့ခေါင်းတပ် ပလွေများ၊ ဗူးကြီးနှင့် ဗူးကလေး ချည်ချောင်းများမှာ ပျူတို့၏ အဆင့်မြင့် ဝါးတူရိယာ ထုတ်လုပ်မှုပညာ၏ အမှတ်အသားဖြစ်သည်။ == ပျူတေးသီချင်းများနှင့် အတွေးအခေါ်များ == ပျူတို့၏ တေးသီချင်းများသည် လောကီ၊ လောကုတ္တရာ အနှစ်သာရများ ပြည့်ဝသည်။ ၁။ ဗုဒ္ဓ၏တံဆိပ်တော် (မူတိုမီ): ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြတ်တနိုးဖွဲ့ဆိုချက်။ ၂။ ခိုဖြူ (တာတု): သဘာဝတရားကို ချီးမွမ်းခြင်း။ ၃။ နဂါးခေါင်းဖြင့် ကြိုးတစ်ချောင်းတပ် ဗျပ်စောင်း (မိစီးမီ): ဘုရင်တစ်ပါး၏ ပါရမီနှင့် တိုင်းပြည်ကို ထောက်ပံ့နိုင်မှုအား ပုံဆောင်ခြင်း။ ၄။ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုကို ဖယ်ရှားခြင်း (ဟူနား): စိတ်လက်ရွှင်မြူးစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ချည်ချောင်းအက။ ၅။ စားသောက်ပွဲတေးဂီတ (လွန်ဆွန်ဝမ်းမိုး): သာယာအေးချမ်းမှုကို ဖော်ညွှန်းခြင်း။ ဤသီချင်းများကို တရုတ် "ဟွန်ချောင်" သံစဉ်အမျိုးမျိုးဖြင့် တီးမှုတ်ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှပညာ == ပျူအနုပညာရှင်များသည် အနီရင့်ရောင် ပိတ်ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ကိုင်ဟန်ခေါ် ချည်ပိတ်ပါးကို ပခုံးမှချိုင်းကြားသို့ လွှမ်းရုံထားပြီး ရွှေလက်ကောက်၊ ခြေချင်း၊ နားဆွဲများနှင့် တန်ဆာဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းများသီကုံး၍ ဆံထိုး၊ ဆံညှပ်များဖြင့် အလှဆင်လေ့ရှိသည်။ အကပညာသည်များသည် ကျောက်မျက်စီခြယ်ထားသော ဦးပေါင်းများကို ဆောင်း၍ ကပြကြသည်။ ပျူတို့၏ ကဟန်များတွင် စုံတွဲအကသည် အဓိကနေရာတွင် ရှိပြီး မှော်ဇာရွာမှ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော အုတ်ခွက်များတွင် တွေ့ရသည့် ခြေထိုးကဟန်များသည် ယနေ့ခေတ် မြန်မာ့ရိုးရာအကများ၏ ရှေးအကျဆုံး အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ == ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများ == သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းမှ တူးဖော်ရရှိသော အမြင့် ၄-၅ လက်မရှိ ကြေးရုပ်ငယ်များသည် ပျူခေတ်သဘင်၏ အသက်ဝင်မှုကို ပြသနေသည်။ ပလွေမှုတ်သူ၊ လင်းကွင်းတီးသူ၊ ဗုံတီးသူနှင့် အိတ်ပိုးထားသော ဟာသလူရွှင်တော် လူပုကလေးရုပ်များမှာ ယနေ့ခေတ် "ဒိုးပတ်ဝိုင်း" ၏ အစောဆုံးပုံစံ ဖြစ်နေသည်။ ဤကြေးရုပ်များသည် ပျူတို့၏ ကြေးသွန်းအတတ်ပညာနှင့် ပန်းပုအနုပညာ အလွန်တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားသော သက်သေပင်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:ပျူခေတ်]] lxn89y3aasqyoy0c2m7rl47fm6b1unj 0 289124 1047185 1042734 2026-08-07T16:51:45Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ပင်ကိုယ် +ပင်ကို) 1047185 wikitext text/x-wiki '''ဘာသာစကားမော်ဒယ်''' ({{lang-en|Language Model}}) ဆိုသည်မှာ '''သဘာဝဘာသာစကား''' (သို့မဟုတ်) '''လူသားသုံး ဘာသာစကားများ''' ၏ စာသားအစီအစဉ်များ (sequences) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပေးသည့် ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစနစ်သုံး မော်ဒယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal |last1=Blank |first1=Idan A. |date=November 2023 |title=What are large language models supposed to model? |journal=Trends in Cognitive Sciences |volume=27 |issue=11 |pages=987–989 |doi=10.1016/j.tics.2023.08.006 |pmid=37659920 |doi-access=free}}"LLMs are supposed to model how utterances behave."</ref><ref>{{cite book |last1=Jurafsky |first1=Dan |date=2021 |title=Speech and Language Processing |url=https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/ |last2=Martin |first2=James H. |edition=3rd |chapter=N-gram Language Models |access-date=24 May 2022 |chapter-url=https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/3.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522005855/https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/ |archive-date=22 May 2022 |url-status=live}}</ref> ပညာရှင်များသည် ဘာသာစကားမော်ဒယ်များကို စကားပြောအသံဖတ်စနစ် (speech recognition)၊<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=R. |date=1990 |title=A cache-based natural language model for speech recognition |url=https://www.researchgate.net/publication/3191800 |journal=IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence |volume=12 |issue=6 |pages=570–583 |bibcode=1990ITPAM..12..570K |doi=10.1109/34.56193 |last2=De Mori |first2=R.}}</ref> စက်ဖြင့်ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း (machine translation)၊<ref name="Semantic parsing as machine translation">Andreas, Jacob, Andreas Vlachos, and Stephen Clark (2013). [https://www.aclweb.org/anthology/P13-2009 "Semantic parsing as machine translation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200815080932/https://www.aclweb.org/anthology/P13-2009/|date=15 August 2020}}. Proceedings of the 51st Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics (Volume 2: Short Papers).</ref> လူသားကဲ့သို့ စာသားများဖန်တီးပေးသည့် သဘာဝဘာသာစကားထုတ်လုပ်ခြင်း (natural language generation)၊ ရုပ်ပုံဖတ်စာသားပြောင်းစနစ် (optical character recognition)၊ လမ်းကြောင်းရှာဖွေမှု အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင်လုပ်ဆောင်ခြင်း (route optimization)၊<ref>{{cite journal |last1=Liu |first1=Yang |date=2023 |title=Can language models be used for real-world urban-delivery route optimization? |journal=The Innovation |volume=4 |issue=6 |bibcode=2023Innov...400520L |doi=10.1016/j.xinn.2023.100520 |pmc=10587631 |pmid=37869471 |doi-access=free |article-number=100520 |last2=Wu |first2=Fanyou |last3=Liu |first3=Zhiyuan |last4=Wang |first4=Kai |last5=Wang |first5=Feiyue |last6=Qu |first6=Xiaobo}}</ref> လက်ရေးဖတ်စနစ် (handwriting recognition)၊<ref>{{cite arXiv|last1=Pham|first1=Vu|last2=Bluche|first2=Théodore|last3=Kermorvant|first3=Christopher|last4=Louradour|first4=Jérôme|title=Dropout improves Recurrent Neural Networks for Handwriting Recognition|date=2013|class=cs.CV|eprint=1312.4569}}</ref> သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းရှာဖွေခြင်း (grammar induction)၊<ref>{{cite arXiv|author1=Phu Mon Htut|last2=Cho|first2=Kyunghyun|last3=Bowman|first3=Samuel R.|title=Grammar Induction with Neural Language Models: An Unusual Replication|date=2018|class=cs.CL|eprint=1808.10000}}</ref> သတင်းအချက်အလက် ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း (information retrieval)<ref name="ponte1998">{{cite conference|first1=Jay M.|last1=Ponte|first2=W. Bruce|last2=Croft|title=A language modeling approach to information retrieval|conference=Proceedings of the 21st ACM SIGIR Conference|year=1998|publisher=ACM|place=Melbourne, Australia|pages=275–281|doi=10.1145/290941.291008}}</ref><ref name="ponte19982">{{cite conference|first1=Jay M.|last1=Ponte|first2=W. Bruce|last2=Croft|title=A language modeling approach to information retrieval|conference=Proceedings of the 21st ACM SIGIR Conference|year=1998|publisher=ACM|place=Melbourne, Australia|pages=275–281|doi=10.1145/290941.291008}}</ref> နှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်တုံ့ပြန်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ အပါအဝင် ကဏ္ဍမျိုးစုံတွင် အသုံးချကြသည်။.<ref>{{cite book |last1=Maity |first1=Abhishek |date=March 2026 |title=2026 IEEE Madhya Pradesh Section Conference (MPCON) |isbn=979-8-3315-9335-3 |pages=1501–1506 |chapter=CrisisSense: Transforming Social Signals into Real-Time Disaster Awareness via Deep Neural Intelligence |doi=10.1109/MPCON69668.2026.11508516}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် လက်ရှိအချိန်တွင် ၎င်းဘာသာစကားမော်ဒယ်များ၏ အဆင့်မြင့်ဆုံးပုံစံမှာ '''အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (Large Language Models - LLMs)''' ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို (အများပြည်သူသုံး အင်တာနက်စာမျက်နှာများမှ ကူးယူထားသော) ကြီးမားသည့် ဒေတာအစုများပေါ်တွင် လေ့ကျင့်ပေးထားသည့် transformer တည်ဆောက်ပုံစနစ်များဖြင့် အဓိက တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤ LLM မော်ဒယ်များသည် ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သော recurrent neural network အခြေခံမော်ဒယ်များကို အစားထိုးကျော်လွန်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း recurrent neural network မော်ဒယ်များသည်လည်း အတိတ်ကာလက အသုံးပြုခဲ့သည့် word n-gram ကဲ့သို့သော စာရင်းအင်းအချက်အလက် သီးသန့်သုံး မော်ဒယ်များကို အစားထိုးခဲ့ဖူးသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ပညာရှင် နုမ်းချုမ်းစကီး (Noam Chomsky) သည် ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းသီအိုရီ (theory of formal grammars) ကို တီထွင်ပြီး ဘာသာစကားမော်ဒယ်ဆိုင်ရာ လမ်းခင်းပေးသည့် ရှေ့ဆောင်သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Chomsky |first=N. |date=September 1956 |title=Three models for the description of language |journal=IRE Transactions on Information Theory |volume=2 |issue=3 |pages=113–124 |bibcode=1956IRTIT...2..113C |doi=10.1109/TIT.1956.1056813 |issn=2168-2712}}</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပညာရှင်များသည် စာရင်းအင်းအခြေပြုနည်းလမ်းများ (statistical approaches) ကို စတင်လေ့လာခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းနည်းလမ်းများသည် ရည်ရွယ်ချက်အများစုအတွက် စည်းမျဉ်းအခြေပြု သဒ္ဒါစနစ်များထက် ပိုမိုအသုံးဝင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က စကားလုံးများ၏ သီးခြားပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေများကို တွက်ချက်သည့် word n-gram ကဲ့သို့သော သီးခြားပြောင်းလဲကိန်းသုံး စနစ်များ (discrete representations) သည် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများကို ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် စကားလုံးများကို ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ပြပေးသည့် စနစ်များ (continuous representations - ဥပမာ - word embeddings) ပေါ်ပေါက်လာပြီး ယခင်က သီးခြားပြောင်းလဲကိန်းသုံး စနစ်များနေရာတွင် အစားထိုးလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2022-02-22 |title=The Nature Of Life, The Nature Of Thinking: Looking Back On Eugene Charniak's Work And Life |url=https://cs.brown.edu/news/2022/02/22/the-nature-of-life-the-nature-of-thinking-looking-back-on-eugene-charniaks-work-and-life/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241103134558/https://cs.brown.edu/news/2022/02/22/the-nature-of-life-the-nature-of-thinking-looking-back-on-eugene-charniaks-work-and-life/ |archive-date=3 November 2024 |access-date=2025-02-05 |language=en}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ဤစနစ်သည် စကားလုံးတစ်လုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဗက်တာ (vector) ကိန်းစစ်တန်ဖိုးများဖြင့် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ရာတွင် ဗက်တာလွင်ပြင် (vector space) ထဲ၌ အနီးကပ်ဆုံးရှိသော စကားလုံးများသည် အဓိပ္ပာယ်ချင်း ဆင်တူကြပြီး၊ စကားလုံးများအကြား ရှိတတ်သော အများကိန်းစနစ် သို့မဟုတ် လိင်ခွဲခြားမှုပုံစံ စသည့် အခြေခံဆက်နွှယ်မှုများကိုလည်း မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ == စာရင်းအင်းအခြေပြု သီးသန့်မော်ဒယ်များ (Pure statistical models) == ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပညာရှင်များသည် ပထမဆုံးသော ထင်ရှားသည့် စာရင်းအင်းအခြေပြု ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကို စတင်တင်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းဆယ်စုနှစ်အတွင်း IBM ကုမ္ပဏီသည် 'ရှန်နွန်စတိုင်' (Shannon-style) စမ်းသပ်မှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဤစမ်းသပ်မှုတွင် လူသားများက စာသားများကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရာ၌ ပြသသော စွမ်းဆောင်ရည်များကို စောင့်ကြည့်လေ့လာဆန်းစစ်ခြင်းဖြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ် ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေမည့် အလားအလာရှိသော ရင်းမြစ်များကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last1=Rosenfeld |first1=Ronald |year=2000 |title=Two decades of statistical language modeling: Where do we go from here? |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/6611138 |journal=Proceedings of the IEEE |volume=88 |issue=8 |pages=1270–1278 |bibcode=2000IEEEP..88.1270R |doi=10.1109/5.880083 |s2cid=10959945}}</ref> === စကားလုံး n-gram အခြေပြု မော်ဒယ်များ === စကားလုံး n-gram အခြေပြု မော်ဒယ်များသည် စာရင်းအင်းအခြေပြု ဘာသာစကားမော်ဒယ်များအနက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါဆုံး မော်ဒယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် စာသားတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးအားလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ဆန်းစစ်မည့်အစား ပေးထားသော စကားလုံးတစ်လုံး၏ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ၎င်း၏ ရှေ့တွင် ကပ်လျက်ရှိနေသော စကားလုံး အရေအတွက် (n-1) ခုပေါ်၌သာ အခြေခံ၍ တွက်ချက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် n=2 ဖြစ်ပါက [[ဘိုင်ဂရမ်]] (bigram) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရှေ့ကစကားလုံး တစ်လုံးတည်းပေါ် မူတည်၍ နောက်စကားလုံးကို ခန့်မှန်းကာ၊ n=3 ဖြစ်ပါက ထရိုင်ဂရမ် (trigram) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရှေ့ကစကားလုံး နှစ်လုံးပေါ် မူတည်၍ ခန့်မှန်းသည်။ ပညာရှင်များသည် ကြီးမားသော စာစုအချက်အလက်များ (text corpus) ထဲ၌ အဆိုပါ စကားလုံးတွဲများ မည်မျှအကြိမ်ရေ ပါဝင်သည်ကို ရေတွက်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်နိုင်ခြေ ရလဒ်များကို တွက်ချက်ယူကြသည်။ သို့သော် ဤမော်ဒယ်များသည် ဝေါဟာရအသစ်များ ပါဝင်လာပါက တန်ဖိုး သုည (zero probability) ဖြစ်သွားတတ်သည့် ပြဿနာရှိသဖြင့် ၎င်းကို ဖြေရှင်းရန် ပျော့ပျောင်းချောမွေ့စေမည့် နည်းလမ်းများ (smoothing techniques) ကို တွဲဖက်အသုံးပြုရသည်။ === အညွှန်းကိန်းအခြေပြု မော်ဒယ်များ (Exponential) === '''အမြင့်ဆုံး အင်ထရိုပီ ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ (Maximum entropy language models)''' သည် စကားလုံးတစ်လုံးနှင့် ၎င်း၏ ရှေ့တွင်ရှိခဲ့သော စာသားသမိုင်းကြောင်း (''n''-gram history) အကြား ဆက်နွှယ်မှုကို ဂုဏ်သတ္တိလုပ်ဆောင်ချက် (feature functions) များအသုံးပြု၍ သင်္ချာနည်းအရ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးသည်။ ၎င်းအတွက် သင်္ချာညီမျှခြင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block"> P(w_m \mid w_1,\ldots,w_{m-1}) = \frac{1}{Z(w_1,\ldots,w_{m-1})} \exp (a^T f(w_1,\ldots,w_m))</math> ဤညီမျှခြင်းတွင် - * <math>Z(w_1,\ldots,w_{m-1})</math> သည် ပိုင်းခြေခွဲလုပ်ဆောင်ချက် (partition function) ဖြစ်သည်။ * <math>a</math> သည် ပါရာမီတာဗက်တာ (parameter vector) ဖြစ်သည်။ * <math>f(w_1,\ldots,w_m)</math> သည် ဂုဏ်သတ္တိလုပ်ဆောင်ချက် (feature function) ဖြစ်သည်။ အရှင်းဆုံးအခြေအနေတွင် ဤဂုဏ်သတ္တိလုပ်ဆောင်ချက်သည် သတ်မှတ်ထားသော''n''-gram တစ်ခု ရှိနေခြင်း သို့မဟုတ် မရှိနေခြင်းကို ပြသသည့် ညွှန်းကိန်းတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ ပါရာမီတာဗက်တာ <math>a</math> ပေါ်တွင် ကနဦးယူဆချက် (prior) တစ်ခု သို့မဟုတ် ပုံသေနည်းမှန်ကန်အောင် ထိန်းညှိခြင်းပုံစံ (regularization) တစ်ခုခုကို အသုံးပြုခြင်းက မော်ဒယ်အတွက် ပိုမိုအထောက်အကူပြုစေသည်။ '''Log-bilinear မော်ဒယ်''' သည်လည်း အညွှန်းကိန်းအခြေပြု ဘာသာစကားမော်ဒယ် (exponential language model) ၏ အခြားဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === Skip-gram မော်ဒယ် === Skip-gram မော်ဒယ်သည် စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ကိန်းဂဏန်းဗက်တာများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည့် Word2Vec နည်းပညာ၏ အခြေခံဗျူဟာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမော်ဒယ်သည် ပေးထားသော ပစ်မှတ်စကားလုံး (target word) တစ်လုံးကို အခြေခံ၍ ၎င်း၏ ရှေ့နှင့်နောက်တွင် ရှိနေနိုင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်စကားလုံး (context words) များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပေးသည့် စနစ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်သည်။ သာမန် n-gram မော်ဒယ်များကဲ့သို့ ကပ်လျက်စကားလုံးများကိုသာ ကြည့်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကြားထဲရှိ စကားလုံးအချို့ကို ကျော်လွှား (skip) ၍ ဆက်စပ်တွက်ချက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စာသားတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးများ၏ ရေရှည်ဆက်နွှယ်မှုနှင့် ဆန္ဒာနုရူပ အဓိပ္ပာယ်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ == နျူရယ်မော်ဒယ်များ == === Recurrent neural network === ပညာရှင်များသည် recurrent neural network ကို အခြေခံထားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ ''(၎င်းတို့ကို သုံးဖက်မြင်အာကာသသုံး ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ - continuous space language models ဟုလည်း ခေါ်ဆို)'' တွင် စကားလုံးများကို ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ပြပေးသည့် စနစ် (continuous representations သို့မဟုတ် embeddings) ကို ဖန်တီးအသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite web |last1=Karpathy |first1=Andrej |title=The Unreasonable Effectiveness of Recurrent Neural Networks |url=https://karpathy.github.io/2015/05/21/rnn-effectiveness/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101215448/http://karpathy.github.io/2015/05/21/rnn-effectiveness/ |archive-date=1 November 2020 |access-date=27 January 2019}}</ref> ထိုသို့ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ပြပေးနိုင်ခြင်းက ဒေတာများ အလွန်အမင်း ထပ်တိုးလာသည့် ပြဿနာ (curse of dimensionality) ကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ၎င်းပြဿနာသည် ဝေါဟာရပမာဏ တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော စကားလုံးအစီအစဉ် အရေအတွက်က အဆမတန် မြင့်တက်လာပြီး ဒေတာများ လုံလောက်မှုမရှိခြင်း (data sparsity problem) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ နျူရယ်ကွန်ရက် (သို့မဟုတ်) '''အာရုံကြောပုံတူ ကွန်ရက်''' (Neural networks) များသည် စကားလုံးများကို ကွန်ရက်အတွင်းရှိ အလေးသာချက်တန်ဖိုးများ (weights) ၏ ရိုးရှင်းမဟုတ်သော မျဉ်းကွေး ဆက်နွှယ်မှုများ (non-linear combinations) ဖြင့် ဖော်ပြပေးခြင်းအားဖြင့် ဤပြဿနာကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="bengio">{{cite encyclopedia|title=Neural net language models|first=Yoshua|last=Bengio|year=2008|encyclopedia=[[Scholarpedia]]|volume=3|issue=1|page=3881|url=http://www.scholarpedia.org/article/Neural_net_language_models|doi=10.4249/scholarpedia.3881|bibcode=2008SchpJ...3.3881B|doi-access=free|access-date=28 August 2015|archive-date=26 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026161505/http://www.scholarpedia.org/article/Neural_net_language_models|url-status=live}}</ref> === အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) === လက်ရှိခေတ်သစ်တွင် ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ၏ အဆင့်မြင့်ဆုံးပုံစံမှာ အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (LLMs) ဖြစ်သည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် အချက်အလက်များ၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် ဆက်စပ်မှုကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ နားလည်နိုင်ရန်အတွက် transformer တည်ဆောက်ပုံစနစ်ကို အဓိက အသုံးပြုထားသည်။ ပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို အင်တာနက် စာမျက်နှာများ၊ စာအုပ်များနှင့် သုတေသနစာတမ်းများမှ ရယူထားသော ဘီလီယံနှင့်ချီသည့် တိုကင် (token) အမြောက်အမြားဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသည်။ ဤမော်ဒယ်ကြီးများသည် စာသားများကို သာမန်ခန့်မှန်းပေးရုံရုံမျှမကဘဲ လူသားများကဲ့သို့ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်း၊ ကုဒ်ရေးသားခြင်း၊ စာအနှစ်ချုပ်ခြင်းနှင့် မေးခွန်းများကို တိကျစွာ တုံ့ပြန်ဖြေကြားခြင်း စသည့် ရှုပ်ထွေးသော လုပ်ငန်းစဉ်များကိုပါ စွမ်းဆောင်နိုင်ကြသည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် အချို့သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် လူသားတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် တူညီမှုရှိသော်လည်း၊ လူသားတို့၏ သိမှုဗေဒဆိုင်ရာ နမူနာပုံစံများ (cognitive models) ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိမရှိကိုမူ တိကျစွာ မသိရသေးပါ။ အနည်းဆုံးအားဖြင့် recurrent neural networks များသည် လူသားတို့ သတိမပြုမိသော ပုံစံများကို တစ်ခါတစ်ရံ သင်ယူနိုင်သော်လည်း၊ လူသားတို့ ပုံမှန်နားလည်လွယ်သည့် အခြေခံပုံစံများကိုမူ သင်ယူရန် ပျက်ကွက်တတ်ကြောင်း သုတေသနများက ပြသနေသည်။<ref>{{Cite book |last1=Hornstein |first1=Norbert |date=2018-01-09 |title=Syntactic Structures after 60 Years: The Impact of the Chomskyan Revolution in Linguistics |url=https://books.google.com/books?id=XoxsDwAAQBAJ&dq=adger+%22goldilocks%22&pg=PA153 |last2=Lasnik |first2=Howard |last3=Patel-Grosz |first3=Pritty |last4=Yang |first4=Charles |publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |isbn=978-1-5015-0692-5 |language=en |access-date=11 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416160343/https://books.google.com/books?id=XoxsDwAAQBAJ&dq=adger+%22goldilocks%22&pg=PA153 |archive-date=16 April 2023 |url-status=live}}</ref> == စွမ်းဆောင်ရည် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်များ == ပညာရှင်များသည် ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ၏ အရည်အသွေးကို စစ်ဆေးရာတွင် ပုံမှန်ဘာသာစကားအခြေပြု လုပ်ငန်းစဉ်များမှတစ်ဆင့် လူသားတို့ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားသော စံပြစစ်ဆေးချက်များ (sample benchmarks) နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ အဓိက လုပ်ဆောင်ကြသည်။ အခြားသော အသုံးနည်းသေးသည့် အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှုများတွင်မူ ဘာသာစကားမော်ဒယ်တစ်ခု၏ ပင်ကိုဝိသေသလက္ခဏာများကို စမ်းသပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုကဲ့သို့သော မော်ဒယ်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း တိုက်ရိုက်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဘာသာစကားမော်ဒယ်များကို အချက်အလက်များထံမှ စဉ်ဆက်မပြတ် သင်ယူနိုင်စွမ်းရှိသော ပြောင်းလဲလဲလှယ်နိုင်သည့် စနစ်များအဖြစ် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသောကြောင့်၊ အချို့သော မော်ဒယ်အသစ်များတွင် သင်ယူမှုမျဉ်းကွေးများ (learning curves) ကို ဆန်းစစ်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ သင်ယူမှုအရှိန်အဟုန်ကိုပါ ထည့်သွင်းစစ်ဆေးကြသည်။<ref>{{Citation|last1=Karlgren|first1=Jussi|last2=Schutze|first2=Hinrich|chapter=Evaluating Learning Language Representations|date=2015|pages=254–260|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-64205-5|doi=10.1007/978-3-319-64206-2_8|title=International Conference of the Cross-Language Evaluation Forum|series=Lecture Notes in Computer Science}}</ref> ဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှု စနစ်များကို စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ရန်အတွက် မတူညီသော ဒေတာစုအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ဖန်တီးထားကြသည်။<ref name=":0">{{cite arXiv|last1=Devlin|first1=Jacob|last2=Chang|first2=Ming-Wei|last3=Lee|first3=Kenton|last4=Toutanova|first4=Kristina|date=2018-10-10|title=BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language Understanding|eprint=1810.04805|class=cs.CL}}</ref> ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါစံနှုန်းများ ပါဝင်သည် - * '''MMLU''' (Massive Multitask Language Understanding)<ref>{{Citation|last=Hendrycks|first=Dan|title=Measuring Massive Multitask Language Understanding|date=2023-03-14|url=https://github.com/hendrycks/test|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315011614/https://github.com/hendrycks/test|archive-date=15 March 2023|url-status=live|access-date=2023-03-15}}</ref> * '''CoLA''' (Corpus of Linguistic Acceptability) - ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လက်ခံနိုင်မှုအဆင့် စာစုအချက်အလက်<ref>{{Cite web |title=The Corpus of Linguistic Acceptability (CoLA) |url=https://nyu-mll.github.io/CoLA/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207081834/https://nyu-mll.github.io/CoLA/ |archive-date=7 December 2020 |access-date=2019-02-25 |website=nyu-mll.github.io}}</ref> * '''GLUE benchmark''' - အထွေထွေ ဘာသာစကားနားလည်မှု စံနှုန်း<ref>{{Cite web |title=GLUE Benchmark |url=https://gluebenchmark.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201104161928/https://gluebenchmark.com/ |archive-date=4 November 2020 |access-date=2019-02-25 |website=gluebenchmark.com |language=en}}</ref> * '''MRPC''' (Microsoft Research Paraphrase Corpus) - မိုက်ခရိုဆော့ဖ် သုတေသနအဖွဲ့၏ အဓိပ္ပာယ်တူ ဝါကျပြောင်းလဲမှု စာစုအချက်အလက်<ref>{{Cite web |title=Microsoft Research Paraphrase Corpus |url=https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025121243/https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |archive-date=25 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=Microsoft Download Center |language=en-us}}</ref> * '''MNLI''' (Multi-Genre Natural Language Inference) - ကဏ္ဍစုံ သဘာဝဘာသာစကား ကျိုးကြောင်းကောက်ချက်ချမှုစနစ်<ref>{{Cite web |title=Microsoft Research Paraphrase Corpus |url=https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025121243/https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |archive-date=25 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=Microsoft Download Center |language=en-us}}</ref> * '''QNLI''' (Question Natural Language Inference) - မေးခွန်းအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကား ကျိုးကြောင်းကောက်ချက်ချမှုစနစ် * '''QQP''' (Quora Question Pairs) - Quora ဝက်ဘ်ဆိုက်မှ မေးခွန်းတူအစုံများ<ref>{{Citation|last=Aghaebrahimian|first=Ahmad|chapter=Quora Question Answer Dataset|date=2017|pages=66–73|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-64205-5|doi=10.1007/978-3-319-64206-2_8|title=Text, Speech, and Dialogue|volume=10415|series=Lecture Notes in Computer Science}}</ref> * '''RTE''' (Recognizing Textual Entailment) - စာသားချင်း အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်မှု ခွဲခြားခြင်းစနစ်<ref>{{Cite web |last1=Sammons, V.G.Vinod Vydiswaran, Dan Roth |first1=Mark |last2=Vydiswaran |first2=V.G. |title=Recognizing Textual Entailment |url=http://l2r.cs.uiuc.edu/~danr/Teaching/CS546-12/TeChapter.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809113438/http://l2r.cs.uiuc.edu/~danr/Teaching/CS546-12/TeChapter.pdf |archive-date=9 August 2017 |access-date=February 24, 2019 |last3=Roth |first3=Dan}}</ref> * '''STS-B''' (Semantic Textual Similarity Benchmark) - စာသားချင်း အဓိပ္ပာယ်တူညီမှု စံနှုန်း * '''SQuAD''' (Stanford Question Answering Dataset) - စတန်းဖို့ဒ် မေးခွန်းနှင့် အဖြေ စစ်ဆေးချက်ဒေတာစု<ref>{{Cite web |title=The Stanford Question Answering Dataset |url=https://rajpurkar.github.io/SQuAD-explorer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030072130/https://rajpurkar.github.io/SQuAD-explorer/ |archive-date=30 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=rajpurkar.github.io}}</ref> * '''SST''' (Stanford Sentiment Treebank) - စတန်းဖို့ဒ် ခံစားချက်ဆန်းစစ်မှုစနစ်<ref>{{Cite web |title=Recursive Deep Models for Semantic Compositionality Over a Sentiment Treebank |url=https://nlp.stanford.edu/sentiment/treebank.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027125825/https://nlp.stanford.edu/sentiment/treebank.html |archive-date=27 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=nlp.stanford.edu}}</ref> * '''WNLI''' (Winograd NLI) - ဝီနိုဂရတ် သဘာဝဘာသာစကား ကျိုးကြောင်းကောက်ချက်ချမှုစနစ် * '''အခြားစစ်ဆေးချက်များ:''' BoolQ၊ PIQA၊ SIQA၊ HellaSwag၊ WinoGrande၊ ARC၊ OpenBookQA၊ NaturalQuestions၊ TriviaQA၊ RACE၊ BIG-bench hard၊ GSM8k (သင်္ချာပုစ္ဆာ)၊ RealToxicityPrompts (အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေမည့်စာသား စစ်ဆေးချက်)၊ WinoGender နှင့် CrowS-Pairs (ခွဲခြားဆက်ဆံမှုစစ်ဆေးချက်များ)။<ref>{{Cite web |title=llama/MODEL_CARD.md at main · meta-llama/llama |url=https://github.com/meta-llama/llama/blob/main/MODEL_CARD.md |access-date=2024-12-28 |website=GitHub |language=en}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|refs=<!-- <ref name=Manning-2022>{{cite journal |last=Manning |first=Christopher D. |author-link=Christopher D. Manning |title=Human Language Understanding & Reasoning |journal=Daedalus |year=2022 |volume=151 |issue=2 |pages=127–138 |doi=10.1162/daed_a_01905 |s2cid=248377870 |url=https://www.amacad.org/publication/human-language-understanding-reasoning |access-date=10 March 2023 |archive-date=9 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309154322/https://www.amacad.org/publication/human-language-understanding-reasoning |url-status=live }}</ref> -->}} [[ကဏ္ဍ:ကောက်နုတ်ချက် ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာအခြေပြု သင်ယူမှုစနစ်]] [[ကဏ္ဍ:အာရုံကြောပုံတူ ကွန်ရက်]] 7waz72lphrvj9h6sgjtdtkh9e5wl9ax 0 289126 1047176 1043370 2026-08-07T16:49:39Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047176 wikitext text/x-wiki '''ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်''' ({{lang-en|Small language model}}) (သို့မဟုတ်) '''ကျစ်လျစ်သော ဘာသာစကားမော်ဒယ်''' ({{lang-en|compact language model}}) ဆိုသည်မှာ ဘာသာစကားနှင့် စာသားများ ဖန်တီးပေးခြင်း အပါအဝင် လူသားတို့၏ သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှု (NLP) လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသည့် ကွန်ပျူတာဉာဏ်ရည်တု (AI) ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (LLMs) ထက် အရွယ်အစားနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း နယ်ပယ်အပိုင်းအခြား ပိုမိုသေးငယ်ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]တစ်ခုတွင် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသည့် ပါရာမီတာ (parameters) ပေါင်း '''ဘီလီယံရာချီ''' ပါဝင်နေတတ်ပြီး၊ အချို့မော်ဒယ်များတွင်မူ '''ပါရာမီတာ တြီလီယံကျော်'''အထိပင် ရှိတတ်သည်။ ဤကဲ့သို့ ကြီးမားလှသော ပါရာမီတာ အရေအတွက်သည် မော်ဒယ်အား သတင်းအချက်အလက် အမြောက်အမြားကို မှတ်သားနိုင်စေသဖြင့် ၎င်းမှ ထွက်ပေါ်လာမည့် ရလဒ်များ၏ ယေဘုယျအသုံးချနိုင်စွမ်းနှင့် တိကျမှန်ကန်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။ သို့သော် ဤကဲ့သို့သော မော်ဒယ်ကြီးများကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန်အတွက် ကြီးမားလှသော ကွန်ပျူတာစွမ်းဆောင်ရည် အရင်းအမြစ်များ လိုအပ်သောကြောင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းအနေဖြင့် ကွန်ပျူတာတစ်လုံးနှင့် ဂရပ်ဖစ်ကတ် (GPU) တစ်ခုတည်းကိုသာ အသုံးပြု၍ လေ့ကျင့်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပါရာမီတာ အရေအတွက် အနည်းငယ်မျှမှသည် သန်းရာဂဏန်းအထိသာ ရှိတတ်သဖြင့် ပါရာမီတာ ပမာဏ အလွန်နည်းပါးသည်။ ဤအချက်ကြောင့် ကွန်ပျူတာတစ်လုံးတည်း သို့မဟုတ် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းကဲ့သို့သော နည်းပညာအရင်းအမြစ် ကန့်သတ်ချက်ရှိသည့် ပတ်ဝန်းကျင်မျိုးတွင်ပင် ၎င်းမော်ဒယ်ငယ်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန်နှင့် ထည့်သွင်းအသုံးပြုရန် ပိုမိုလွယ်ကူ အဆင်ပြေစေသည်။<ref>{{cite web |author=Rina Diane Caballar |date=31 October 2024 |title=What are small language models? |url=https://www.ibm.com/think/topics/small-language-models |publisher=IBM}}</ref><ref name="jjokah">{{cite web |author=John Johnson |date=25 February 2025 |title=Small Language Models (SLM): A Comprehensive Overview |url=https://huggingface.co/blog/jjokah/small-language-model |publisher=Huggingface}}</ref><ref>{{cite web |author=Kate Whiting |title=What is a small language model and how can businesses leverage this AI tool? |url=https://www.weforum.org/stories/2025/01/ai-small-language-models/ |publisher=The World Economic Forum}}</ref><ref>{{cite web |date=11 July 2024 |title=SLM (Small Language Model) with your Data |url=https://learn.microsoft.com/en-us/shows/data-exposed/slm-small-language-model-with-your-data-data-exposed |publisher=Microsoft}}</ref><ref name="Ciaramella">{{cite book |last1=Ciaramella |first1=Alberto |author-link=Alberto Ciaramella |date=2024 |title=Introduction to Artificial Intelligence: from data analysis to generative AI |last2=Ciaramella |first2=Marco |publisher=Intellisemantic Editions |isbn=9788894787603}}</ref> လက်ရှိခေတ်ပေါ် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ် အများစုသည် အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများကဲ့သို့ တည်ဆောက်ပုံစနစ် (architecture) အတူတူပင် အသုံးပြုထားသော်လည်း ပါရာမီတာ အရေအတွက် ပိုမိုနည်းပါးပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဂဏန်းတွက်ချက်မှု တိကျမှုနှုန်း (arithmetic precision) ပိုမိုနိမ့်ကျတတ်သည်။ ပညာရှင်များသည် အသိပညာအနှစ်ချုပ်ထုတ်ယူခြင်း (knowledge distillation) နှင့် မလိုအပ်သောအစိတ်အပိုင်းများ ဖြတ်ထုတ်ခြင်း (pruning) နည်းလမ်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ ပါရာမီတာ အရေအတွက်ကို လျှော့ချကြသည်။ တွက်ချက်မှုတိကျမှုကိုမူ ကွမ်တိုက်ဇေးရှင်း (quantization) နည်းလမ်းဖြင့် လျှော့ချနိုင်သည်။ အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များပေါ်တွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် နည်းပညာတိုးတက်မှု အများစုကို ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်များအတွက်လည်း အသုံးချနိုင်ပြီး၊ အစိတ်အပိုင်းဖြတ်ထုတ်ခြင်း (pruning) နှင့် ကွမ်တိုက်ဇေးရှင်း (quantization) နည်းလမ်းများကို အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ၏ အလုပ်လုပ်ဆောင်မှု မြန်ဆန်စေရန်အတွက်လည်း ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ == ထင်ရှားသော မော်ဒယ်အမျိုးအစားများ == ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref name="jjokah" /> - * '''ပါရာမီတာ ၁ ဘီလီယံအောက် မော်ဒယ်များ:''' DeBERTa-xsmall ကို အခြေခံထားပြီး လမ်းညွှန်ချက်ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် စနစ်ကျော်ဖြတ်မှုများကို ထောက်လှမ်းပေးနိုင်သည့် <code>Llama-Prompt-Guard-2-22M</code>၊ <code>SmolLM2-135M</code> နှင့် <code>SmolLM2-360M</code> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ပါရာမီတာ ၁ ဘီလီယံမှ ၄ ဘီလီယံကြား မော်ဒယ်များ:''' <code>Llama3.2-1B</code>၊ <code>Qwen2.5-1.5B</code>၊ <code>DeepSeek-R1-1.5B</code>၊ <code>SmolLM2-1.7B</code>၊ <code>SmolVLM-2.25B</code>၊ <code>Phi-3.5-Mini-3.8B</code>၊ <code>Phi-4-Mini-3.8B</code> နှင့် <code>Gemma3-4B</code> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နည်းပညာကုဒ်များကို အများပြည်သူသို့ ပိတ်ပင်ထားသော (closed-weights) မော်ဒယ်ထဲတွင် <code>Gemini Nano</code> ပါဝင်သည်။ * '''ပါရာမီတာ ၄ ဘီလီယံမှ ၁၄ ဘီလီယံကြား မော်ဒယ်များ:''' <code>Mistral 7B</code>၊ <code>Gemma 9B</code> နှင့် <code>Phi-4 14B</code> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <code>Phi-4 14B</code> မော်ဒယ်သည် အမြင့်ဆုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကြည့်လျှင် "မော်ဒယ်ငယ်" အဆင့်သို့ ကပ်သီးကပ်သတ်သာ ရောက်ရှိသော်လည်း Microsoft ကုမ္ပဏီက ၎င်းကို မော်ဒယ်ငယ် (small model) အဖြစ်ပင် ဈေးကွက်ရှာဖွေ မိတ်ဆက်ထားသည်။<ref>{{cite web |title=Introducing Phi-4: Microsoft's Newest Small Language Model Specializing in Complex Reasoning |url=https://techcommunity.microsoft.com/blog/aiplatformblog/introducing-phi-4-microsoft%E2%80%99s-newest-small-language-model-specializing-in-comple/4357090 |website=techcommunity.microsoft.com |access-date=10 July 2026 |archive-date=24 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724130037/https://techcommunity.microsoft.com/blog/aiplatformblog/introducing-phi-4-microsoft%E2%80%99s-newest-small-language-model-specializing-in-comple/4357090 |url-status=dead }}</ref> == ဒေတာအချက်အလက်အနည်းငယ်ဖြင့် လေ့ကျင့်ထားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ == ရိုးရာ AI (Traditional AI) ဘာသာစကားစနစ်များသည် ကြီးမားလှသော ကွန်ပျူတာများနှင့် အချက်အလက်အမြောက်အမြား လိုအပ်သည်။ သို့သော် မော်ဒယ်ကို ကြိုတင်လေ့ကျင့်ပေးခြင်း (pre-training) သည် အလွန်အရေးပါပြီး၊ ပိုမိုကြီးမားသော ကြိုတင်လေ့ကျင့်မှု ဒေတာအစုများကြောင့် ကြိုတင်လေ့ကျင့်မှု စွမ်းဆောင်ရည် မြင့်တက်လာသောအခါ အလွန်သေးငယ်သော မော်ဒယ်ငယ်လေးများသည်ပင် သိသာထင်ရှားသော စွမ်းဆောင်ရည် တိုးတက်မှုများကို ပြသလာကြသည်။ ထို့ပြင် ကြိုတင်လေ့ကျင့်မှု ဒေတာအစုနှင့် စမ်းသပ်မှု ဒေတာအစုတို့အကြား အလားတူ တိုကင် (tokens) ချင်း မျှဝေအသုံးပြုထားသည့်အခါ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုဆိုင်ရာ တိကျမှုနှုန်း (classification accuracy) ပိုမိုကောင်းမွန်လာသည်။ အလွှာနည်းပါးသော ရိုးရှင်းသည့် တည်ဆောက်ပုံစနစ်များ (shallow architectures) သည်လည်း ပူးပေါင်းသင်ယူမှုစနစ် (collaborative learning) မှတစ်ဆင့် နက်ရှိုင်းရှုပ်ထွေးသော မော်ဒယ်ကြီးများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်အတိုင်း လိုက်လံလုပ်ဆောင်နိုင်ကြသည်။<ref name="Gross2025-TinyLM">{{Cite journal |last1=Gross |first1=Ronit D. |date=2026 |title=Tiny language models |journal=Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications |volume=681 |arxiv=2507.14871 |doi=10.1016/j.physa.2025.131102 |article-number=131102 |last2=Tzach |first2=Yarden |last3=Halevi |first3=Tal |last4=Koresh |first4=Ella |last5=Kanter |first5=Ido}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာအခြေပြု သင်ယူမှုစနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] 4xmkgal62fbtfpm37rlnqpnpl9rj77c 0 289152 1047054 1043764 2026-08-07T15:17:40Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047054 wikitext text/x-wiki == ဒေါ်သိန်းရှင် (အကယ်ဒမီဇာတ်ပို့မင်းသမီးကြီး) == {{Infobox person | name = ဒေါ်သိန်းရှင် | image = | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = ကျွဲသာယာရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး | death_date = | death_place = | nationality = မြန်မာ | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် (ဇာတ်ပို့) | years_active = | notable_works = အသက်ကိုနှင်း၍ | spouse = | parents = ဦးဖိုးရင် (ဖခင်)၊ ဒေါ်အုံးကြွေ (မိခင်) | relatives = ကြည်ကြည်ဌေး (ညီမ)၊ နွဲ့နွဲ့မူ (သမီး) | awards = အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု (၁၉၆၉) }} ဒေါ်သိန်းရှင်သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် ပီပြင်သော "အမေ" ဇာတ်ရုပ်များကို ပုံဖော်နိုင်ခဲ့သည့် ထူးချွန်သော အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သဘာဝကျပြီး ကရုဏာသက်ဖွယ်ကောင်းသော ဟန်ပန်များဖြင့် ပရိသတ်၏ ရင်ကိုထိမိစေနိုင်သူဖြစ်ပြီး၊ အနုပညာမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသည့်အားလျော်စွာ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ အရည်အသွေးများကို ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းသယ်ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက်နှင့် မျိုးရိုးစဉ်ဆက် == ဒေါ်သိန်းရှင်ကို ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ကျွဲသာယာရွာတွင် အဖ ဦးဖိုးရင်နှင့် အမိ ဒေါ်အုံးကြွေ တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အနုပညာမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ဂုဏ်ဆောင် အကယ်ဒမီများရှင် မင်းသမီးကြီး ကြည်ကြည်ဌေး၏ အစ်မအရင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်း၏သမီးမှာလည်း အကယ်ဒမီဆုရှင် မင်းသမီးကြီး နွဲ့နွဲ့မူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် အကယ်ဒမီဆု == ဒေါ်သိန်းရှင်၏ သရုပ်ဆောင်မှုများသည် အလှအပကို ဦးစားပေးခြင်းထက် သဘာဝကျပြီး ဇာတ်လမ်း၏ လိုအပ်ချက်ကို ပီပြင်စွာ ပုံဖော်နိုင်မှုအပေါ် အခြေခံသည်။ ပြောဟန်၊ ဆိုဟန်၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတို့တွင်ပင် ဇာတ်ကောင်စရိုက်အတိုင်း စေ့စပ်သေချာစွာ ပြင်ဆင်လေ့ရှိသူဖြစ်သည်။ == အကယ်ဒမီမှတ်တိုင် == ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်မြင့် ရိုက်ကူးသည့် “အသက်ကိုနှင်း၍” ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပီပြင်ထိမိသော သရုပ်ဆောင်မှုများဖြင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤဇာတ်ကားတွင် တွံတေးသိန်းတန်,ခင်သန်းနု,ဘေဘီနွဲ့ တို့ပါဝင်သည်။ == ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ == ဒေါ်သိန်းရှင်သည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်းများစွာတွင် အမေ ဇာတ်ရုပ်များကို အသက်ဝင်အောင် သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ မှတ်တမ်းဝင် လက်ရာများထဲမှ အချို့မှာ - {| class="wikitable sortable" |+ ဒေါ်သိန်းရှင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ |- ! စဉ် !! ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအမည် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || တောင်နန်းဒေဝီ || |- | ၂ || အသက်ကိုနှင်း၍ || ၁၉၆၉ ခုနှစ် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ထူးချွန်ဆု |- | ၃ || ဆယ်ကျော်သက်ခက်တဲ့အရွယ် || |- | ၄ || ဖူးစာတစ်ရေးနိုး || |- | ၅ || မမုန်းသာသည် || |- | ၆ || မုန်းတဲ့ချစ်သူ || |- | ၇ || မုန်းစိတ်မရည်ရွယ် || |- | ၈ || မေတ္တာစိမ်းစိမ်း || |- | ၉ || မှန်းတစ်လှည့်ပြုံးတစ်လှည့် || |- | ၁၀ || ကေသွယ်ရယ် ကော့မိုင်ရယ် || |- | ၁၁ || မိုက်တယ်ဆိုတာလွယ်ပါတယ် || |- | ၁၂ || အားနွဲ့သူပါရှင် || |- | ၁၃ || မှုန်နံ့သာခြယ်ကာသပါလို့ || |- | ၁၄ || လကွယ်မိုးနှောင်း || |} == အနုပညာမျိုးဆက်နှင့် ဆက်နွှယ်မှု == မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် ဒေါ်သိန်းရှင်တို့ မိသားစုသည် ထင်ရှားသော အနုပညာမျိုးဆက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ # ကြည်ကြည်ဌေး (ညီမ): ၁၉၅၂ နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု၊ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်များတွင် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုများ ရရှိခဲ့သည်။ # နွဲ့နွဲ့မူ (သမီး): ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် "နော်ကူးမ" ရုပ်ရှင်ဖြင့် အမျိုးသမီးဇာတ်‌ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] j4gv26cdrdex1s4ocu2ouwekvavy7jh 0 289153 1047009 1043757 2026-08-07T13:23:13Z Dr Lotus Black 31011 1047009 wikitext text/x-wiki == ဘေဘီနွဲ့ == {{Infobox person | name = ဘေဘီနွဲ့ | image = | caption = | birth_name = ဘေဘီဗွိုက်စ် (Baby Voice) | birth_date = ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၃၀ | birth_place = တောင်ငူ၊ မြန်မာ | death_date = ၂၉ မတ် ၁၉၇၃ | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | nationality = မြန်မာ | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော် | years_active = ၁၉၅၆–၁၉၇၃ | spouse = ဦးဘိုဘိုလှ၊ မောင်မြန်မာဘကွန်း | children = ဒေါက်တာသီတာလှ | parents = မစ္စတာအေစီဗွိုက်စ် (ဖခင်)၊ ဒေါ်ခင်မမ (မိခင်) }} ဘေဘီနွဲ့ကို ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ 'ဘေဘီဗွိုက်စ်' (Baby Voice) ဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်မှာ ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် မစ္စတာအေစီဗွိုက်စ်နှင့် မိခင်မှာ ဒေါ်ခင်မမတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်က တောင်ငူမြို့ရှိ စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းသွေးပါသည့်အတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ရုပ်ရည်သွင်ပြင်၊ ဝင်းပစိုပြည်သော အသားအရေနှင့် အချိုးအစားပြေပြစ်သည့် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်ရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ဂီတလောကမှသည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီကပင် ဘေဘီနွဲ့သည် ရေဒီယိုတေးသံရှင်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဝမ်းကွဲအစ်ကိုဖြစ်သူ ပါစီမောင်မောင် ဦးဆောင်သည့် တူရိယာဝိုင်းဖြင့် မြန်မာ့အသံတွင် သီချင်းများ သီဆိုအသံလွှင့်ခဲ့ရာမှ လူသိများလာခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဘဝတွင် ကိုခင်လတ်နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော 'ချစ်ဒါလင်'၊ ကိုခင်လတ်၊ မာမာအေး၊ ဆွေဆွေလဲ့တို့နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော 'ရွှေအိုးစည်' သီချင်းများမှာ ထိုခေတ်က အလွန်ရေပန်းစားခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာတင့်တယ်၏ 'လာလုလုငေး' ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားတွင် 'ဆွေဆွေလဲ့' ဟူသောအမည်ဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် 'ဘေဘီနွဲ့' အမည်ဖြင့်ပင် ပရိသတ်နှင့် ရင်းနှီးလာခဲ့သည်။ == ထူးခြားသည့် သရုပ်ဆောင်မှုစွမ်းရည် == ဘေဘီနွဲ့၏ အဓိကအားသာချက်မှာ မည်သည့်ဇာတ်ရုပ်ကိုမဆို သရုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ် (မိန်းမဆိုး၊ မိန်းမရိုင်း) များတွင် အခြားသူများ မမီနိုင်သည့် အမူအရာ၊ အကြည့်၊ အပြုံးတို့ဖြင့် ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည်။ 'ပန်းပန်လျက်ပါ' ဇာတ်ကားတွင် ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်းနှင့် အပြိုင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဇာတ်ဝင်ခန်းများမှာ သူမ၏ အနုပညာကို အထင်းသားမြင်နိုင်သော သက်သေများဖြစ်သည်။ ဇာတ်ရုပ်တစ်ခုချင်းစီ၏ စရိုက်လက္ခဏာကို အတိအကျဖမ်းယူနိုင်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ရှင်အနုပညာလောကတွင် အစားထိုးမရသော နေရာတစ်ခုကို ရယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာစွမ်းရည်သည် ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံနေရာတွင်သာမက ဇာတ်ဆောင်နေရာများတွင်လည်း အားရကျေနပ်ဖွယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းဆန်ဆန် ရုပ်ရည်ရှိခြင်းကြောင့် ထိုခေတ်က အိန္ဒိယရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များနှင့် ပူးတွဲရိုက်ကူးသည့် 'ရွှေရုပ်လွှာ' ကဲ့သို့သော ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ထူးချွန်စွာ ပါဝင်နိုင်ခဲ့သည်။ == အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ဘဝခရီး == ဘေဘီနွဲ့၏ အိမ်ထောင်ရေးတွင် နှစ်ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ပထမအိမ်ထောင်မှာ ဦးဘိုဘိုလှဖြစ်ပြီး ထိုအိမ်ထောင်မှ သမီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာသီတာလှကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒုတိယအိမ်ထောင်ဖက်မှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် မောင်မြန်မာဘကွန်းဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိခဲ့သော်လည်း ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည့်အတွက် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးမှုများကို ရပ်နားကာ အနားယူခဲ့ရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == 'ပျံပါနဲ့လားချစ်လိပ်ပြာ'၊ 'မေတ္တာလက်တစ်ကမ်း' စသည့်ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးနေချိန်တွင် နှလုံးရောဂါဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့၊ ညနေ ၂ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၊ အခန်းအမှတ် ၁၉-၂၀ ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် တစ်ဦးတည်းသောသမီး ဒေါက်တာသီတာလှ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ (မှတ်တမ်း) == ဘေဘီနွဲ့သည် ရုပ်ရှင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် ဇာတ်ကားပေါင်း ၅၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အချို့မှာ - {| class="wikitable sortable" |+ ဘေဘီနွဲ့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ |- ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် |- | ၁ || လာလုလုငေး |- | ၂ || ရွှေရုပ်လွှာ |- | ၃ || ချစ်သွေးသစ္စာ |- | ၄ || ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် |- | ၅ || ချစ်တမ်းကစားမယ် |- | ၆ || လှည်းကျိုးနဲ့နွားသိုး |- | ၇ || ဂုဏ်ဆိုတာ |- | ၈ || မတူမတန် |- | ၉ || မချူသာသည် |- | ၁၀ || မကြင်သာသည် |- | ၁၁ || ဟန်ဆောင်လောက၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ |- | ၁၂ || အိပ်မက်နိုင်ငံ |- | ၁၃ || ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင် |- | ၁၄ || စုံမြိုင်ယံ |- | ၁၅ || ဇာတိမာန် |- | ၁၆ || ပန်းပန်လျက်ပါ |- | ၁၇ || မယ့်ဘုန်းတော် |- | ၁၈ || ရင်မှာပျိုးသောပန်း |- | ၁၉ || သခွတ်ပန်း |- | ၂၀ || ချစ်မြေ |- | ၂၁ || စိတ်တူကိုယ်တူချစ်တဲ့သူ |- | ၂၂ || ညီညီလွင် |- | ၂၃ || မုန်းမေ့ပါနိုင် |- | ၂၄ || ယောက္ခမကြီးရေးတဲ့ဖူးစာ |- | ၂၅ || စိမ်း |- | ၂၆ || မုန်းပန်းကိုမှပန်ချင်သူ |- | ၂၇ || ပြုံး၍မုန်းသည် |- | ၂၈ || နှစ်သစ်ချစ်ဦး |- | ၂၉ || နန်းကြာညိုကျော့ |- | ၃၀ || နွေဦးချစ်သူ |- | ၃၁ || နှင်းပျောက်တဲ့နွေ |- | ၃၂ || ချစ်သမီး |- | ၃၃ || မိတူး |- | ၃၄ || မိုးလုံးပတ်လည် |- | ၃၅ || မမထားနဲ့အပါ |- | ၃၆ || သတို့သမီးအလိုရှိသည် |- | ၃၇ || ငါးပွင့်တစ်ခိုင် |- | ၃၈ || လက်ဦးဆရာ |- | ၃၉ || သည်မေတ္တာလမ်း |- | ၄၀ || လမ်းနှစ်သွယ် |- | ၄၁ || မိုးနတ်မယ် |- | ၄၂ || ထိုက် |- | ၄၃ || ချစ်ဆန်းချိန် |- | ၄၄ || ဆောင်းတစ်ညဝယ် |- | ၄၅ || မြေ |- | ၄၆ || ကြယ်ပွင့်ကလေးများ |- | ၄၇ || ချစ်မိုးမြေ |- | ၄၈ || မောင့်အချစ်တော် |- | ၄၉ || ချမ်းမြမြသီတဂူ |- | ၅၀ || အိရွှေစင် |- | ၅၁ || အသက်ကိုနှင်း၍ |} ဘေဘီနွဲ့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ် သရုပ်ဆောင်ကောင်းတစ်ယောက်အဖြစ်သာမက၊ အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် လေးစားဂုဏ်ပြုခံနေရသူဖြစ်သည်။ သူမ၏ ပင်ကိုယ်အရည်အချင်းနှင့် တည်ငြိမ်လှပသော ရုပ်ရည်တို့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ အလွမ်းရဆုံးသော အမှတ်တရများအဖြစ် တည်ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) {{Lifetime|၁၉၃၀|၁၉၇၃]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] jl6a54xs13qcwqxz8n5h3lxtieu1fxp 1047010 1047009 2026-08-07T13:23:28Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား */ 1047010 wikitext text/x-wiki == ဘေဘီနွဲ့ == {{Infobox person | name = ဘေဘီနွဲ့ | image = | caption = | birth_name = ဘေဘီဗွိုက်စ် (Baby Voice) | birth_date = ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၃၀ | birth_place = တောင်ငူ၊ မြန်မာ | death_date = ၂၉ မတ် ၁၉၇၃ | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | nationality = မြန်မာ | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော် | years_active = ၁၉၅၆–၁၉၇၃ | spouse = ဦးဘိုဘိုလှ၊ မောင်မြန်မာဘကွန်း | children = ဒေါက်တာသီတာလှ | parents = မစ္စတာအေစီဗွိုက်စ် (ဖခင်)၊ ဒေါ်ခင်မမ (မိခင်) }} ဘေဘီနွဲ့ကို ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ 'ဘေဘီဗွိုက်စ်' (Baby Voice) ဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်မှာ ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် မစ္စတာအေစီဗွိုက်စ်နှင့် မိခင်မှာ ဒေါ်ခင်မမတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်က တောင်ငူမြို့ရှိ စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းသွေးပါသည့်အတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ရုပ်ရည်သွင်ပြင်၊ ဝင်းပစိုပြည်သော အသားအရေနှင့် အချိုးအစားပြေပြစ်သည့် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်ရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ဂီတလောကမှသည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီကပင် ဘေဘီနွဲ့သည် ရေဒီယိုတေးသံရှင်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဝမ်းကွဲအစ်ကိုဖြစ်သူ ပါစီမောင်မောင် ဦးဆောင်သည့် တူရိယာဝိုင်းဖြင့် မြန်မာ့အသံတွင် သီချင်းများ သီဆိုအသံလွှင့်ခဲ့ရာမှ လူသိများလာခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဘဝတွင် ကိုခင်လတ်နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော 'ချစ်ဒါလင်'၊ ကိုခင်လတ်၊ မာမာအေး၊ ဆွေဆွေလဲ့တို့နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော 'ရွှေအိုးစည်' သီချင်းများမှာ ထိုခေတ်က အလွန်ရေပန်းစားခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာတင့်တယ်၏ 'လာလုလုငေး' ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားတွင် 'ဆွေဆွေလဲ့' ဟူသောအမည်ဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် 'ဘေဘီနွဲ့' အမည်ဖြင့်ပင် ပရိသတ်နှင့် ရင်းနှီးလာခဲ့သည်။ == ထူးခြားသည့် သရုပ်ဆောင်မှုစွမ်းရည် == ဘေဘီနွဲ့၏ အဓိကအားသာချက်မှာ မည်သည့်ဇာတ်ရုပ်ကိုမဆို သရုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ် (မိန်းမဆိုး၊ မိန်းမရိုင်း) များတွင် အခြားသူများ မမီနိုင်သည့် အမူအရာ၊ အကြည့်၊ အပြုံးတို့ဖြင့် ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည်။ 'ပန်းပန်လျက်ပါ' ဇာတ်ကားတွင် ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်းနှင့် အပြိုင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဇာတ်ဝင်ခန်းများမှာ သူမ၏ အနုပညာကို အထင်းသားမြင်နိုင်သော သက်သေများဖြစ်သည်။ ဇာတ်ရုပ်တစ်ခုချင်းစီ၏ စရိုက်လက္ခဏာကို အတိအကျဖမ်းယူနိုင်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ရှင်အနုပညာလောကတွင် အစားထိုးမရသော နေရာတစ်ခုကို ရယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာစွမ်းရည်သည် ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံနေရာတွင်သာမက ဇာတ်ဆောင်နေရာများတွင်လည်း အားရကျေနပ်ဖွယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းဆန်ဆန် ရုပ်ရည်ရှိခြင်းကြောင့် ထိုခေတ်က အိန္ဒိယရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များနှင့် ပူးတွဲရိုက်ကူးသည့် 'ရွှေရုပ်လွှာ' ကဲ့သို့သော ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ထူးချွန်စွာ ပါဝင်နိုင်ခဲ့သည်။ == အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ဘဝခရီး == ဘေဘီနွဲ့၏ အိမ်ထောင်ရေးတွင် နှစ်ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ပထမအိမ်ထောင်မှာ ဦးဘိုဘိုလှဖြစ်ပြီး ထိုအိမ်ထောင်မှ သမီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာသီတာလှကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒုတိယအိမ်ထောင်ဖက်မှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် မောင်မြန်မာဘကွန်းဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိခဲ့သော်လည်း ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည့်အတွက် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးမှုများကို ရပ်နားကာ အနားယူခဲ့ရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == 'ပျံပါနဲ့လားချစ်လိပ်ပြာ'၊ 'မေတ္တာလက်တစ်ကမ်း' စသည့်ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးနေချိန်တွင် နှလုံးရောဂါဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့၊ ညနေ ၂ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၊ အခန်းအမှတ် ၁၉-၂၀ ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် တစ်ဦးတည်းသောသမီး ဒေါက်တာသီတာလှ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ (မှတ်တမ်း) == ဘေဘီနွဲ့သည် ရုပ်ရှင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် ဇာတ်ကားပေါင်း ၅၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အချို့မှာ - {| class="wikitable sortable" |+ ဘေဘီနွဲ့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ |- ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် |- | ၁ || လာလုလုငေး |- | ၂ || ရွှေရုပ်လွှာ |- | ၃ || ချစ်သွေးသစ္စာ |- | ၄ || ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် |- | ၅ || ချစ်တမ်းကစားမယ် |- | ၆ || လှည်းကျိုးနဲ့နွားသိုး |- | ၇ || ဂုဏ်ဆိုတာ |- | ၈ || မတူမတန် |- | ၉ || မချူသာသည် |- | ၁၀ || မကြင်သာသည် |- | ၁၁ || ဟန်ဆောင်လောက၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ |- | ၁၂ || အိပ်မက်နိုင်ငံ |- | ၁၃ || ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင် |- | ၁၄ || စုံမြိုင်ယံ |- | ၁၅ || ဇာတိမာန် |- | ၁၆ || ပန်းပန်လျက်ပါ |- | ၁၇ || မယ့်ဘုန်းတော် |- | ၁၈ || ရင်မှာပျိုးသောပန်း |- | ၁၉ || သခွတ်ပန်း |- | ၂၀ || ချစ်မြေ |- | ၂၁ || စိတ်တူကိုယ်တူချစ်တဲ့သူ |- | ၂၂ || ညီညီလွင် |- | ၂၃ || မုန်းမေ့ပါနိုင် |- | ၂၄ || ယောက္ခမကြီးရေးတဲ့ဖူးစာ |- | ၂၅ || စိမ်း |- | ၂၆ || မုန်းပန်းကိုမှပန်ချင်သူ |- | ၂၇ || ပြုံး၍မုန်းသည် |- | ၂၈ || နှစ်သစ်ချစ်ဦး |- | ၂၉ || နန်းကြာညိုကျော့ |- | ၃၀ || နွေဦးချစ်သူ |- | ၃၁ || နှင်းပျောက်တဲ့နွေ |- | ၃၂ || ချစ်သမီး |- | ၃၃ || မိတူး |- | ၃၄ || မိုးလုံးပတ်လည် |- | ၃၅ || မမထားနဲ့အပါ |- | ၃၆ || သတို့သမီးအလိုရှိသည် |- | ၃၇ || ငါးပွင့်တစ်ခိုင် |- | ၃၈ || လက်ဦးဆရာ |- | ၃၉ || သည်မေတ္တာလမ်း |- | ၄၀ || လမ်းနှစ်သွယ် |- | ၄၁ || မိုးနတ်မယ် |- | ၄၂ || ထိုက် |- | ၄၃ || ချစ်ဆန်းချိန် |- | ၄၄ || ဆောင်းတစ်ညဝယ် |- | ၄၅ || မြေ |- | ၄၆ || ကြယ်ပွင့်ကလေးများ |- | ၄၇ || ချစ်မိုးမြေ |- | ၄၈ || မောင့်အချစ်တော် |- | ၄၉ || ချမ်းမြမြသီတဂူ |- | ၅၀ || အိရွှေစင် |- | ၅၁ || အသက်ကိုနှင်း၍ |} ဘေဘီနွဲ့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ် သရုပ်ဆောင်ကောင်းတစ်ယောက်အဖြစ်သာမက၊ အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် လေးစားဂုဏ်ပြုခံနေရသူဖြစ်သည်။ သူမ၏ ပင်ကိုယ်အရည်အချင်းနှင့် တည်ငြိမ်လှပသော ရုပ်ရည်တို့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ အလွမ်းရဆုံးသော အမှတ်တရများအဖြစ် တည်ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) {{Lifetime|၁၉၃၀|၁၉၇၃}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] adnzdtywk38iyk3tezwn3vk240fy42z 1047105 1047010 2026-08-07T16:32:57Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ပင်ကိုယ် +ပင်ကို) 1047105 wikitext text/x-wiki == ဘေဘီနွဲ့ == {{Infobox person | name = ဘေဘီနွဲ့ | image = | caption = | birth_name = ဘေဘီဗွိုက်စ် (Baby Voice) | birth_date = ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၃၀ | birth_place = တောင်ငူ၊ မြန်မာ | death_date = ၂၉ မတ် ၁၉၇၃ | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | nationality = မြန်မာ | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော် | years_active = ၁၉၅၆–၁၉၇၃ | spouse = ဦးဘိုဘိုလှ၊ မောင်မြန်မာဘကွန်း | children = ဒေါက်တာသီတာလှ | parents = မစ္စတာအေစီဗွိုက်စ် (ဖခင်)၊ ဒေါ်ခင်မမ (မိခင်) }} ဘေဘီနွဲ့ကို ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ 'ဘေဘီဗွိုက်စ်' (Baby Voice) ဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်မှာ ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် မစ္စတာအေစီဗွိုက်စ်နှင့် မိခင်မှာ ဒေါ်ခင်မမတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်က တောင်ငူမြို့ရှိ စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းသွေးပါသည့်အတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ရုပ်ရည်သွင်ပြင်၊ ဝင်းပစိုပြည်သော အသားအရေနှင့် အချိုးအစားပြေပြစ်သည့် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်ရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ဂီတလောကမှသည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီကပင် ဘေဘီနွဲ့သည် ရေဒီယိုတေးသံရှင်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဝမ်းကွဲအစ်ကိုဖြစ်သူ ပါစီမောင်မောင် ဦးဆောင်သည့် တူရိယာဝိုင်းဖြင့် မြန်မာ့အသံတွင် သီချင်းများ သီဆိုအသံလွှင့်ခဲ့ရာမှ လူသိများလာခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဘဝတွင် ကိုခင်လတ်နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော 'ချစ်ဒါလင်'၊ ကိုခင်လတ်၊ မာမာအေး၊ ဆွေဆွေလဲ့တို့နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော 'ရွှေအိုးစည်' သီချင်းများမှာ ထိုခေတ်က အလွန်ရေပန်းစားခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာတင့်တယ်၏ 'လာလုလုငေး' ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားတွင် 'ဆွေဆွေလဲ့' ဟူသောအမည်ဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် 'ဘေဘီနွဲ့' အမည်ဖြင့်ပင် ပရိသတ်နှင့် ရင်းနှီးလာခဲ့သည်။ == ထူးခြားသည့် သရုပ်ဆောင်မှုစွမ်းရည် == ဘေဘီနွဲ့၏ အဓိကအားသာချက်မှာ မည်သည့်ဇာတ်ရုပ်ကိုမဆို သရုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ် (မိန်းမဆိုး၊ မိန်းမရိုင်း) များတွင် အခြားသူများ မမီနိုင်သည့် အမူအရာ၊ အကြည့်၊ အပြုံးတို့ဖြင့် ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည်။ 'ပန်းပန်လျက်ပါ' ဇာတ်ကားတွင် ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်းနှင့် အပြိုင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဇာတ်ဝင်ခန်းများမှာ သူမ၏ အနုပညာကို အထင်းသားမြင်နိုင်သော သက်သေများဖြစ်သည်။ ဇာတ်ရုပ်တစ်ခုချင်းစီ၏ စရိုက်လက္ခဏာကို အတိအကျဖမ်းယူနိုင်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ရှင်အနုပညာလောကတွင် အစားထိုးမရသော နေရာတစ်ခုကို ရယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာစွမ်းရည်သည် ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံနေရာတွင်သာမက ဇာတ်ဆောင်နေရာများတွင်လည်း အားရကျေနပ်ဖွယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းဆန်ဆန် ရုပ်ရည်ရှိခြင်းကြောင့် ထိုခေတ်က အိန္ဒိယရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များနှင့် ပူးတွဲရိုက်ကူးသည့် 'ရွှေရုပ်လွှာ' ကဲ့သို့သော ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ထူးချွန်စွာ ပါဝင်နိုင်ခဲ့သည်။ == အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ဘဝခရီး == ဘေဘီနွဲ့၏ အိမ်ထောင်ရေးတွင် နှစ်ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ပထမအိမ်ထောင်မှာ ဦးဘိုဘိုလှဖြစ်ပြီး ထိုအိမ်ထောင်မှ သမီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာသီတာလှကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒုတိယအိမ်ထောင်ဖက်မှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် မောင်မြန်မာဘကွန်းဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိခဲ့သော်လည်း ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည့်အတွက် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးမှုများကို ရပ်နားကာ အနားယူခဲ့ရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == 'ပျံပါနဲ့လားချစ်လိပ်ပြာ'၊ 'မေတ္တာလက်တစ်ကမ်း' စသည့်ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးနေချိန်တွင် နှလုံးရောဂါဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့၊ ညနေ ၂ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၊ အခန်းအမှတ် ၁၉-၂၀ ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် တစ်ဦးတည်းသောသမီး ဒေါက်တာသီတာလှ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ (မှတ်တမ်း) == ဘေဘီနွဲ့သည် ရုပ်ရှင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် ဇာတ်ကားပေါင်း ၅၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အချို့မှာ - {| class="wikitable sortable" |+ ဘေဘီနွဲ့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ |- ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် |- | ၁ || လာလုလုငေး |- | ၂ || ရွှေရုပ်လွှာ |- | ၃ || ချစ်သွေးသစ္စာ |- | ၄ || ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် |- | ၅ || ချစ်တမ်းကစားမယ် |- | ၆ || လှည်းကျိုးနဲ့နွားသိုး |- | ၇ || ဂုဏ်ဆိုတာ |- | ၈ || မတူမတန် |- | ၉ || မချူသာသည် |- | ၁၀ || မကြင်သာသည် |- | ၁၁ || ဟန်ဆောင်လောက၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ |- | ၁၂ || အိပ်မက်နိုင်ငံ |- | ၁၃ || ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင် |- | ၁၄ || စုံမြိုင်ယံ |- | ၁၅ || ဇာတိမာန် |- | ၁၆ || ပန်းပန်လျက်ပါ |- | ၁၇ || မယ့်ဘုန်းတော် |- | ၁၈ || ရင်မှာပျိုးသောပန်း |- | ၁၉ || သခွတ်ပန်း |- | ၂၀ || ချစ်မြေ |- | ၂၁ || စိတ်တူကိုယ်တူချစ်တဲ့သူ |- | ၂၂ || ညီညီလွင် |- | ၂၃ || မုန်းမေ့ပါနိုင် |- | ၂၄ || ယောက္ခမကြီးရေးတဲ့ဖူးစာ |- | ၂၅ || စိမ်း |- | ၂၆ || မုန်းပန်းကိုမှပန်ချင်သူ |- | ၂၇ || ပြုံး၍မုန်းသည် |- | ၂၈ || နှစ်သစ်ချစ်ဦး |- | ၂၉ || နန်းကြာညိုကျော့ |- | ၃၀ || နွေဦးချစ်သူ |- | ၃၁ || နှင်းပျောက်တဲ့နွေ |- | ၃၂ || ချစ်သမီး |- | ၃၃ || မိတူး |- | ၃၄ || မိုးလုံးပတ်လည် |- | ၃၅ || မမထားနဲ့အပါ |- | ၃၆ || သတို့သမီးအလိုရှိသည် |- | ၃၇ || ငါးပွင့်တစ်ခိုင် |- | ၃၈ || လက်ဦးဆရာ |- | ၃၉ || သည်မေတ္တာလမ်း |- | ၄၀ || လမ်းနှစ်သွယ် |- | ၄၁ || မိုးနတ်မယ် |- | ၄၂ || ထိုက် |- | ၄၃ || ချစ်ဆန်းချိန် |- | ၄၄ || ဆောင်းတစ်ညဝယ် |- | ၄၅ || မြေ |- | ၄၆ || ကြယ်ပွင့်ကလေးများ |- | ၄၇ || ချစ်မိုးမြေ |- | ၄၈ || မောင့်အချစ်တော် |- | ၄၉ || ချမ်းမြမြသီတဂူ |- | ၅၀ || အိရွှေစင် |- | ၅၁ || အသက်ကိုနှင်း၍ |} ဘေဘီနွဲ့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ် သရုပ်ဆောင်ကောင်းတစ်ယောက်အဖြစ်သာမက၊ အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် လေးစားဂုဏ်ပြုခံနေရသူဖြစ်သည်။ သူမ၏ ပင်ကိုအရည်အချင်းနှင့် တည်ငြိမ်လှပသော ရုပ်ရည်တို့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ အလွမ်းရဆုံးသော အမှတ်တရများအဖြစ် တည်ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) {{Lifetime|၁၉၃၀|၁၉၇၃}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 5ct28jli51b2fqdt7s6ao68nsxs58kn 0 289155 1047051 1043696 2026-08-07T15:16:27Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047051 wikitext text/x-wiki == အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် (၁၉၁၆–၁၉၇၄) == {{Infobox person | name = ဦးသိန်းမောင် | image = | caption = | birth_date = ၁၉၁၆ | birth_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | death_date = ဇွန် ၆၊ ၁၉၇၄ | death_place = မြန်မာ | occupation = သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၅၆–၁၉၇၄ | spouse = ဒေါ်ကြည်ကြည်လေး (နယ်လီဝင်း) | awards = ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီ) }} မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် စကားလုံး အသုံးအနှုန်းများ ပိုင်နိုင်ခြင်း၊ ဌာန်းကရိုဏ်းကျကျ အသံနေအသံထားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟန်မူရာတို့ဖြင့် ပရိသတ်၏ ရင်ထဲတွင် ခိုင်မြဲစွာ နေရာယူနိုင်ခဲ့သူမှာ အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဘဝခရီးလမ်းသည် သာမန် နာရီပြင်ဆရာဘဝမှ ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် ရသမြောက်သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာဗီဇ == ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဟံသာဝတီခြံ၌ အဖ ဦးနက်ကြီးနှင့် အမိ ဒေါ်စုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၁၂ ယောက်အနက် သတ္တမမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာ ထက်သန်သူဖြစ်ပြီး စစ်ကြိုခေတ်ဦးကာလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဝင်းဝင်းရုံ (နောင်တွင် ဝဇီရာရုံ) ရှေ့၌ နာရီပြင်ဆရာအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က ဝင်းဝင်းရုံတွင် ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်၏ ပြဇာတ်အဖွဲ့သည် ပြဇာတ်အတွက် ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်နေကြရာ နာရီပြင်ဆရာလေး ကိုသိန်းမောင်သည် အနုပညာဗီဇပါသည့်အတိုင်း ဇာတ်စကားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟန်များကို အလွတ်ရနေခဲ့သည်။ တစ်ရက်တွင် ပြဇာတ်မင်းသား ရုတ်တရက် အပြင်းဖျားနာ၍ ဇာတ်မကနိုင်တော့သည့် အခက်အခဲနှင့် ကြုံတွေ့ရချိန်တွင် ကိုသိန်းမောင်က ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်ထံသို့ သွားရောက်ကာ ဝင်ရောက်ကူညီခွင့်တောင်းခဲ့သည်။ ကိုသိန်းမောင်၏ သရုပ်ဆောင်ဟန်မှာ ပီပြင်လှသဖြင့် ဒါရိုက်တာမှာ အားရကျေနပ်သွားကာ ၎င်းအား ပြဇာတ်တွင် အစားထိုးသရုပ်ဆောင်စေခဲ့ရာမှ “သိန်းမောင်ကြီး” ဟူသော အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်လောကတွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်မင်းသမီး နယ်လီဝင်း (ခေါ်) ဒေါ်ကြည်ကြည်လေးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှုများ == ပြဇာတ်လောကမှတစ်ဆင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်၏ “မုန်းပါနဲ့မေရယ်” ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဦးသိန်းမောင်၏ ထူးခြားချက်မှာ မည်သည့်ဇာတ်ရုပ်ကိုမဆို စကားလုံးပိုင်နိုင်စွာဖြင့် လေးလေးနက်နက် ပြောဆိုနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ၏ “စကားပြောသောအသည်းနှလုံး” ဇာတ်ကားတွင် ဝတ်လုံတော်ရမင်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီ) ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ဇာတ်ကားပေါင်း ၅၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ၌ - သရုပ်ဆောင်စွမ်းရည်: “သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ်” ဇာတ်ကားတွင် မင်းသားကြီး ဦးကျောက်လုံးနှင့်အပြိုင် စကားလုံးများဖြင့် ပိုင်နိုင်စွာ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ခြင်း၊ “အတွယ်အတာ” ဇာတ်ကား၌ တရားလိုရှေ့နေနှင့် တရားခံရှေ့နေတို့၏ တရားခွင် အပြန်အလှန် အချေအတင် သရုပ်ဆောင်မှုများမှာ အလွန်ပင် ပီပြင်လှသည်။ == ဇာတ်ရုပ်ပုံစံ == များသောအားဖြင့် အထက်တန်းလွှာမှ လူကြီးလူကောင်း၊ အမှန်တရားကို ရပ်တည်သူနှင့် မိသားစုအပေါ် အလျှော့ပေးလေ့ရှိသူ ဇာတ်ရုပ်များတွင် ဒေါ်သီတာခင်ထွေးနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ရာ၌ ပရိသတ်အထူးကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့သည်။ == ဇာတ်ရုပ်အသွေးအရောင် == “ကျမမှာ မိန်းမသား” ဇာတ်ကားတွင် မိန်းကလေးတစ်ဦးအပေါ် တပ်မက်စွဲလမ်းလွန်၍ အမှားကျူးလွန်မိသည့် လူတစ်ယောက်၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွေးအရောင်ကို ပီပြင်စွာ ထုတ်ဖော်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံးခရီး == မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် အနုပညာအရည်အသွေးဖြင့် တောက်ပခဲ့သော အကယ်ဒမီဦးသိန်းမောင်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုများသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် လေ့လာစရာ အနုပညာမှတ်တိုင်များအဖြစ် ယနေ့တိုင် ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ == ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ == ဦးသိန်းမောင် ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" |+ အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် |- | ၁ || မုန်းပါတယ်မောင့်ကို |- | ၂ || မင်းထင်ရွှေမှန် |- | ၃ || နောင်တ |- | ၄ || မြခြူသံ |- | ၅ || ညီညီလွင် |- | ၆ || နန်းတစ်လိမ်ပန်းတစ်လိမ် |- | ၇ || ဒေးပလိန်းငွေစိန် |- | ၈ || သားတို့ရုပ်ရည် |- | ၉ || မိမော်မေမ |- | ၁၀ || မိမိမော် |- | ၁၁ || အရိုင်းစံပယ် |- | ၁၂ || မိုးနဲ့မြေလွှာ |- | ၁၃ || မန္တလေးနန်းတွင်းအရေးတော်ပုံ |- | ၁၄ || ဓာနခဲ |- | ၁၅ || သားလိမ္မာ |- | ၁၆ || သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ် |- | ၁၇ || မှဲ့တစ်ပေါက် |- | ၁၈ || ကုဋေရှစ်ဆယ်သူဌေးသား |- | ၁၉ || မိုးပုလဲနှင့်တိမ်မဲညို |- | ၂၀ || စကားပြောသောအသည်းနှလုံး |- | ၂၁ || စိုးပါနဲ့မေရယ် |- | ၂၂ || စိတ္တဇ |- | ၂၃ || ခေတ်သစ်မဆာဝါ |- | ၂၄ || မုန်းပါနဲ့မေရယ် |- | ၂၅ || ဂုဏ်ဆိုတာ |- | ၂၆ || သစ္စာရင်မှာပိုက်လို့ရယ် |- | ၂၇ || မြေမှာပွင့်သောမေတ္တာပန်း |- | ၂၈ || မုန်းတဲ့ချစ်သူ |- | ၂၉ || မန်းသူလေးမို့ |- | ၃၀ || ချစ်သည်း |- | ၃၁ || ဩော်ရုပ်ရှင် |- | ၃၂ || ယဉ်မင်းပိုက် |- | ၃၃ || မုန်း |- | ၃၄ || တံလျှပ်ကိုရေထင် |- | ၃၅ || ချစ်လည်းခက်ခက်မုန်းလည်းခက် |- | ၃၆ || တစ်ရေးချစ်ခွင့်ကြင်လာနိုး |- | ၃၇ || ချစ်မေတ္တာ |- | ၃၈ || ဩော်မိန်းမမိန်းမ |- | ၃၉ || ချစ်သက်သေမြေမဟီဝယ် |- | ၄၀ || မြီးကောင်ပေါက် |- | ၄၁ || ချစ် |- | ၄၂ || မလိမ့်တစ်ပတ် |- | ၄၃ || ချဉ်သီးနဲ့ဆား |- | ၄၄ || တယ်တညင် |- | ၄၅ || သမီးချော |- | ၄၆ || ဘယ်သူပြိုင်လို့လှပါတော့နိုင် |- | ၄၇ || ချစ်ခဲ့တာအမှန်ပါပဲ |- | ၄၈ || ခြေလှမ်းငါးဆယ် |- | ၄၉ || မောင်ခေါ်ရာလိုက်ခဲ့တော့မယ် |- | ၅၀ || မောင့်အချစ်တော် |- | ၅၁ || အချစ်ရူး |- | ၅၂ || လှိုင်ထိပ်ထားနဲ့ကြံတိုင်းအောင် |- | ၅၃ || မုန်းတစ်လှည့်ပြုံးတစ်လှည့် |- | ၅၄ || ကိုယ်ရယ်မင်းရယ်ပိတောက်ရယ် |- | ၅၅ || စိန်ခေါ်ရက်ဖူးချစ်ဦးသူ |} == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 5epbnjloww099taiultxke0q50pd3jg 1047052 1047051 2026-08-07T15:16:47Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၁၆ မွေးဖွားသူများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047052 wikitext text/x-wiki == အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် (၁၉၁၆–၁၉၇၄) == {{Infobox person | name = ဦးသိန်းမောင် | image = | caption = | birth_date = ၁၉၁၆ | birth_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | death_date = ဇွန် ၆၊ ၁၉၇၄ | death_place = မြန်မာ | occupation = သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၅၆–၁၉၇၄ | spouse = ဒေါ်ကြည်ကြည်လေး (နယ်လီဝင်း) | awards = ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီ) }} မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် စကားလုံး အသုံးအနှုန်းများ ပိုင်နိုင်ခြင်း၊ ဌာန်းကရိုဏ်းကျကျ အသံနေအသံထားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟန်မူရာတို့ဖြင့် ပရိသတ်၏ ရင်ထဲတွင် ခိုင်မြဲစွာ နေရာယူနိုင်ခဲ့သူမှာ အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဘဝခရီးလမ်းသည် သာမန် နာရီပြင်ဆရာဘဝမှ ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် ရသမြောက်သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာဗီဇ == ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဟံသာဝတီခြံ၌ အဖ ဦးနက်ကြီးနှင့် အမိ ဒေါ်စုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၁၂ ယောက်အနက် သတ္တမမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာ ထက်သန်သူဖြစ်ပြီး စစ်ကြိုခေတ်ဦးကာလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဝင်းဝင်းရုံ (နောင်တွင် ဝဇီရာရုံ) ရှေ့၌ နာရီပြင်ဆရာအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က ဝင်းဝင်းရုံတွင် ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်၏ ပြဇာတ်အဖွဲ့သည် ပြဇာတ်အတွက် ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်နေကြရာ နာရီပြင်ဆရာလေး ကိုသိန်းမောင်သည် အနုပညာဗီဇပါသည့်အတိုင်း ဇာတ်စကားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟန်များကို အလွတ်ရနေခဲ့သည်။ တစ်ရက်တွင် ပြဇာတ်မင်းသား ရုတ်တရက် အပြင်းဖျားနာ၍ ဇာတ်မကနိုင်တော့သည့် အခက်အခဲနှင့် ကြုံတွေ့ရချိန်တွင် ကိုသိန်းမောင်က ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်ထံသို့ သွားရောက်ကာ ဝင်ရောက်ကူညီခွင့်တောင်းခဲ့သည်။ ကိုသိန်းမောင်၏ သရုပ်ဆောင်ဟန်မှာ ပီပြင်လှသဖြင့် ဒါရိုက်တာမှာ အားရကျေနပ်သွားကာ ၎င်းအား ပြဇာတ်တွင် အစားထိုးသရုပ်ဆောင်စေခဲ့ရာမှ “သိန်းမောင်ကြီး” ဟူသော အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်လောကတွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်မင်းသမီး နယ်လီဝင်း (ခေါ်) ဒေါ်ကြည်ကြည်လေးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှုများ == ပြဇာတ်လောကမှတစ်ဆင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်၏ “မုန်းပါနဲ့မေရယ်” ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဦးသိန်းမောင်၏ ထူးခြားချက်မှာ မည်သည့်ဇာတ်ရုပ်ကိုမဆို စကားလုံးပိုင်နိုင်စွာဖြင့် လေးလေးနက်နက် ပြောဆိုနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ၏ “စကားပြောသောအသည်းနှလုံး” ဇာတ်ကားတွင် ဝတ်လုံတော်ရမင်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီ) ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ဇာတ်ကားပေါင်း ၅၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ၌ - သရုပ်ဆောင်စွမ်းရည်: “သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ်” ဇာတ်ကားတွင် မင်းသားကြီး ဦးကျောက်လုံးနှင့်အပြိုင် စကားလုံးများဖြင့် ပိုင်နိုင်စွာ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ခြင်း၊ “အတွယ်အတာ” ဇာတ်ကား၌ တရားလိုရှေ့နေနှင့် တရားခံရှေ့နေတို့၏ တရားခွင် အပြန်အလှန် အချေအတင် သရုပ်ဆောင်မှုများမှာ အလွန်ပင် ပီပြင်လှသည်။ == ဇာတ်ရုပ်ပုံစံ == များသောအားဖြင့် အထက်တန်းလွှာမှ လူကြီးလူကောင်း၊ အမှန်တရားကို ရပ်တည်သူနှင့် မိသားစုအပေါ် အလျှော့ပေးလေ့ရှိသူ ဇာတ်ရုပ်များတွင် ဒေါ်သီတာခင်ထွေးနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ရာ၌ ပရိသတ်အထူးကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့သည်။ == ဇာတ်ရုပ်အသွေးအရောင် == “ကျမမှာ မိန်းမသား” ဇာတ်ကားတွင် မိန်းကလေးတစ်ဦးအပေါ် တပ်မက်စွဲလမ်းလွန်၍ အမှားကျူးလွန်မိသည့် လူတစ်ယောက်၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွေးအရောင်ကို ပီပြင်စွာ ထုတ်ဖော်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံးခရီး == မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် အနုပညာအရည်အသွေးဖြင့် တောက်ပခဲ့သော အကယ်ဒမီဦးသိန်းမောင်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုများသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် လေ့လာစရာ အနုပညာမှတ်တိုင်များအဖြစ် ယနေ့တိုင် ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ == ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ == ဦးသိန်းမောင် ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" |+ အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် |- | ၁ || မုန်းပါတယ်မောင့်ကို |- | ၂ || မင်းထင်ရွှေမှန် |- | ၃ || နောင်တ |- | ၄ || မြခြူသံ |- | ၅ || ညီညီလွင် |- | ၆ || နန်းတစ်လိမ်ပန်းတစ်လိမ် |- | ၇ || ဒေးပလိန်းငွေစိန် |- | ၈ || သားတို့ရုပ်ရည် |- | ၉ || မိမော်မေမ |- | ၁၀ || မိမိမော် |- | ၁၁ || အရိုင်းစံပယ် |- | ၁၂ || မိုးနဲ့မြေလွှာ |- | ၁၃ || မန္တလေးနန်းတွင်းအရေးတော်ပုံ |- | ၁၄ || ဓာနခဲ |- | ၁၅ || သားလိမ္မာ |- | ၁၆ || သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ် |- | ၁၇ || မှဲ့တစ်ပေါက် |- | ၁၈ || ကုဋေရှစ်ဆယ်သူဌေးသား |- | ၁၉ || မိုးပုလဲနှင့်တိမ်မဲညို |- | ၂၀ || စကားပြောသောအသည်းနှလုံး |- | ၂၁ || စိုးပါနဲ့မေရယ် |- | ၂၂ || စိတ္တဇ |- | ၂၃ || ခေတ်သစ်မဆာဝါ |- | ၂၄ || မုန်းပါနဲ့မေရယ် |- | ၂၅ || ဂုဏ်ဆိုတာ |- | ၂၆ || သစ္စာရင်မှာပိုက်လို့ရယ် |- | ၂၇ || မြေမှာပွင့်သောမေတ္တာပန်း |- | ၂၈ || မုန်းတဲ့ချစ်သူ |- | ၂၉ || မန်းသူလေးမို့ |- | ၃၀ || ချစ်သည်း |- | ၃၁ || ဩော်ရုပ်ရှင် |- | ၃၂ || ယဉ်မင်းပိုက် |- | ၃၃ || မုန်း |- | ၃၄ || တံလျှပ်ကိုရေထင် |- | ၃၅ || ချစ်လည်းခက်ခက်မုန်းလည်းခက် |- | ၃၆ || တစ်ရေးချစ်ခွင့်ကြင်လာနိုး |- | ၃၇ || ချစ်မေတ္တာ |- | ၃၈ || ဩော်မိန်းမမိန်းမ |- | ၃၉ || ချစ်သက်သေမြေမဟီဝယ် |- | ၄၀ || မြီးကောင်ပေါက် |- | ၄၁ || ချစ် |- | ၄၂ || မလိမ့်တစ်ပတ် |- | ၄၃ || ချဉ်သီးနဲ့ဆား |- | ၄၄ || တယ်တညင် |- | ၄၅ || သမီးချော |- | ၄၆ || ဘယ်သူပြိုင်လို့လှပါတော့နိုင် |- | ၄၇ || ချစ်ခဲ့တာအမှန်ပါပဲ |- | ၄၈ || ခြေလှမ်းငါးဆယ် |- | ၄၉ || မောင်ခေါ်ရာလိုက်ခဲ့တော့မယ် |- | ၅၀ || မောင့်အချစ်တော် |- | ၅၁ || အချစ်ရူး |- | ၅၂ || လှိုင်ထိပ်ထားနဲ့ကြံတိုင်းအောင် |- | ၅၃ || မုန်းတစ်လှည့်ပြုံးတစ်လှည့် |- | ၅၄ || ကိုယ်ရယ်မင်းရယ်ပိတောက်ရယ် |- | ၅၅ || စိန်ခေါ်ရက်ဖူးချစ်ဦးသူ |} == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၆ မွေးဖွားသူများ]] otaqfm8yy6ots0fcs3w8z2ax30mhijz 1047053 1047052 2026-08-07T15:17:04Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၇၄ ကွယ်လွန်သူများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047053 wikitext text/x-wiki == အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် (၁၉၁၆–၁၉၇၄) == {{Infobox person | name = ဦးသိန်းမောင် | image = | caption = | birth_date = ၁၉၁၆ | birth_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | death_date = ဇွန် ၆၊ ၁၉၇၄ | death_place = မြန်မာ | occupation = သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၅၆–၁၉၇၄ | spouse = ဒေါ်ကြည်ကြည်လေး (နယ်လီဝင်း) | awards = ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီ) }} မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် စကားလုံး အသုံးအနှုန်းများ ပိုင်နိုင်ခြင်း၊ ဌာန်းကရိုဏ်းကျကျ အသံနေအသံထားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟန်မူရာတို့ဖြင့် ပရိသတ်၏ ရင်ထဲတွင် ခိုင်မြဲစွာ နေရာယူနိုင်ခဲ့သူမှာ အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဘဝခရီးလမ်းသည် သာမန် နာရီပြင်ဆရာဘဝမှ ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် ရသမြောက်သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာဗီဇ == ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဟံသာဝတီခြံ၌ အဖ ဦးနက်ကြီးနှင့် အမိ ဒေါ်စုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၁၂ ယောက်အနက် သတ္တမမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာ ထက်သန်သူဖြစ်ပြီး စစ်ကြိုခေတ်ဦးကာလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဝင်းဝင်းရုံ (နောင်တွင် ဝဇီရာရုံ) ရှေ့၌ နာရီပြင်ဆရာအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က ဝင်းဝင်းရုံတွင် ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်၏ ပြဇာတ်အဖွဲ့သည် ပြဇာတ်အတွက် ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်နေကြရာ နာရီပြင်ဆရာလေး ကိုသိန်းမောင်သည် အနုပညာဗီဇပါသည့်အတိုင်း ဇာတ်စကားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟန်များကို အလွတ်ရနေခဲ့သည်။ တစ်ရက်တွင် ပြဇာတ်မင်းသား ရုတ်တရက် အပြင်းဖျားနာ၍ ဇာတ်မကနိုင်တော့သည့် အခက်အခဲနှင့် ကြုံတွေ့ရချိန်တွင် ကိုသိန်းမောင်က ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်ထံသို့ သွားရောက်ကာ ဝင်ရောက်ကူညီခွင့်တောင်းခဲ့သည်။ ကိုသိန်းမောင်၏ သရုပ်ဆောင်ဟန်မှာ ပီပြင်လှသဖြင့် ဒါရိုက်တာမှာ အားရကျေနပ်သွားကာ ၎င်းအား ပြဇာတ်တွင် အစားထိုးသရုပ်ဆောင်စေခဲ့ရာမှ “သိန်းမောင်ကြီး” ဟူသော အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်လောကတွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်မင်းသမီး နယ်လီဝင်း (ခေါ်) ဒေါ်ကြည်ကြည်လေးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှုများ == ပြဇာတ်လောကမှတစ်ဆင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်၏ “မုန်းပါနဲ့မေရယ်” ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဦးသိန်းမောင်၏ ထူးခြားချက်မှာ မည်သည့်ဇာတ်ရုပ်ကိုမဆို စကားလုံးပိုင်နိုင်စွာဖြင့် လေးလေးနက်နက် ပြောဆိုနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ၏ “စကားပြောသောအသည်းနှလုံး” ဇာတ်ကားတွင် ဝတ်လုံတော်ရမင်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီ) ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ဇာတ်ကားပေါင်း ၅၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ၌ - သရုပ်ဆောင်စွမ်းရည်: “သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ်” ဇာတ်ကားတွင် မင်းသားကြီး ဦးကျောက်လုံးနှင့်အပြိုင် စကားလုံးများဖြင့် ပိုင်နိုင်စွာ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ခြင်း၊ “အတွယ်အတာ” ဇာတ်ကား၌ တရားလိုရှေ့နေနှင့် တရားခံရှေ့နေတို့၏ တရားခွင် အပြန်အလှန် အချေအတင် သရုပ်ဆောင်မှုများမှာ အလွန်ပင် ပီပြင်လှသည်။ == ဇာတ်ရုပ်ပုံစံ == များသောအားဖြင့် အထက်တန်းလွှာမှ လူကြီးလူကောင်း၊ အမှန်တရားကို ရပ်တည်သူနှင့် မိသားစုအပေါ် အလျှော့ပေးလေ့ရှိသူ ဇာတ်ရုပ်များတွင် ဒေါ်သီတာခင်ထွေးနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ရာ၌ ပရိသတ်အထူးကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့သည်။ == ဇာတ်ရုပ်အသွေးအရောင် == “ကျမမှာ မိန်းမသား” ဇာတ်ကားတွင် မိန်းကလေးတစ်ဦးအပေါ် တပ်မက်စွဲလမ်းလွန်၍ အမှားကျူးလွန်မိသည့် လူတစ်ယောက်၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွေးအရောင်ကို ပီပြင်စွာ ထုတ်ဖော်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံးခရီး == မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် အနုပညာအရည်အသွေးဖြင့် တောက်ပခဲ့သော အကယ်ဒမီဦးသိန်းမောင်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုများသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် လေ့လာစရာ အနုပညာမှတ်တိုင်များအဖြစ် ယနေ့တိုင် ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ == ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ == ဦးသိန်းမောင် ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" |+ အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် |- | ၁ || မုန်းပါတယ်မောင့်ကို |- | ၂ || မင်းထင်ရွှေမှန် |- | ၃ || နောင်တ |- | ၄ || မြခြူသံ |- | ၅ || ညီညီလွင် |- | ၆ || နန်းတစ်လိမ်ပန်းတစ်လိမ် |- | ၇ || ဒေးပလိန်းငွေစိန် |- | ၈ || သားတို့ရုပ်ရည် |- | ၉ || မိမော်မေမ |- | ၁၀ || မိမိမော် |- | ၁၁ || အရိုင်းစံပယ် |- | ၁၂ || မိုးနဲ့မြေလွှာ |- | ၁၃ || မန္တလေးနန်းတွင်းအရေးတော်ပုံ |- | ၁၄ || ဓာနခဲ |- | ၁၅ || သားလိမ္မာ |- | ၁၆ || သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ် |- | ၁၇ || မှဲ့တစ်ပေါက် |- | ၁၈ || ကုဋေရှစ်ဆယ်သူဌေးသား |- | ၁၉ || မိုးပုလဲနှင့်တိမ်မဲညို |- | ၂၀ || စကားပြောသောအသည်းနှလုံး |- | ၂၁ || စိုးပါနဲ့မေရယ် |- | ၂၂ || စိတ္တဇ |- | ၂၃ || ခေတ်သစ်မဆာဝါ |- | ၂၄ || မုန်းပါနဲ့မေရယ် |- | ၂၅ || ဂုဏ်ဆိုတာ |- | ၂၆ || သစ္စာရင်မှာပိုက်လို့ရယ် |- | ၂၇ || မြေမှာပွင့်သောမေတ္တာပန်း |- | ၂၈ || မုန်းတဲ့ချစ်သူ |- | ၂၉ || မန်းသူလေးမို့ |- | ၃၀ || ချစ်သည်း |- | ၃၁ || ဩော်ရုပ်ရှင် |- | ၃၂ || ယဉ်မင်းပိုက် |- | ၃၃ || မုန်း |- | ၃၄ || တံလျှပ်ကိုရေထင် |- | ၃၅ || ချစ်လည်းခက်ခက်မုန်းလည်းခက် |- | ၃၆ || တစ်ရေးချစ်ခွင့်ကြင်လာနိုး |- | ၃၇ || ချစ်မေတ္တာ |- | ၃၈ || ဩော်မိန်းမမိန်းမ |- | ၃၉ || ချစ်သက်သေမြေမဟီဝယ် |- | ၄၀ || မြီးကောင်ပေါက် |- | ၄၁ || ချစ် |- | ၄၂ || မလိမ့်တစ်ပတ် |- | ၄၃ || ချဉ်သီးနဲ့ဆား |- | ၄၄ || တယ်တညင် |- | ၄၅ || သမီးချော |- | ၄၆ || ဘယ်သူပြိုင်လို့လှပါတော့နိုင် |- | ၄၇ || ချစ်ခဲ့တာအမှန်ပါပဲ |- | ၄၈ || ခြေလှမ်းငါးဆယ် |- | ၄၉ || မောင်ခေါ်ရာလိုက်ခဲ့တော့မယ် |- | ၅၀ || မောင့်အချစ်တော် |- | ၅၁ || အချစ်ရူး |- | ၅၂ || လှိုင်ထိပ်ထားနဲ့ကြံတိုင်းအောင် |- | ၅၃ || မုန်းတစ်လှည့်ပြုံးတစ်လှည့် |- | ၅၄ || ကိုယ်ရယ်မင်းရယ်ပိတောက်ရယ် |- | ၅၅ || စိန်ခေါ်ရက်ဖူးချစ်ဦးသူ |} == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၄ ကွယ်လွန်သူများ]] ap66bctmnw012543ci15rzl6nzeo2jl 0 289176 1047011 1043758 2026-08-07T13:25:41Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047011 wikitext text/x-wiki == လှံမင်းသားစံတင် - မြန်မာ့ဓားသိုင်းရုပ်ရှင်၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ လှံမင်းသားစံတင်၏ ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ! စဉ် ! ဇာတ်ကားအမည် ! ခုနှစ် ! အခန်းကဏ္ဍ ! မှတ်ချက် |- | ၁ | သည်ကွေ့ သည်ခါ ဆုံလေရာ | ၁၉၇၀-ဝန်းကျင် | မင်းသား | ပထမဆုံးမင်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ဇာတ်ကား |- | ၂ | ဓားဘုရင် | ၁၉၇၆ | အဓိကလူကြမ်း | လင်းအောင်၊ ခင်ယုမေတို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့ |- | ၃ | မက္ခရာဓား | ၁၉၇၆ | မင်းသား / ဒါရိုက်တာ | လူကြမ်းမှမင်းသားအဖြစ် အောင်မြင်စွာကူးပြောင်းခဲ့သော ဇာတ်ကား |- | ၄ | ဓားငမောက် | ၁၉၇၈ | မင်းသား / ဒါရိုက်တာ | အောင်အောင်ကို ပွဲထုတ်ခဲ့သော ဇာတ်ကား |- |} မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၌ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထွန်းကားခဲ့သော "ဓားကား/သိုင်းကား" ခေတ်တွင် ဦးစံတင် (သို့) ပရိသတ်တို့ ချစ်စနိုးခေါ်ဆိုကြသည့် "လှံမင်းသားစံတင်" သည် အရေးပါသော မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ လူကြမ်းသရုပ်ဆောင်ဘဝမှသည် မင်းသားကြီးဘဝသို့ ကူးပြောင်းကာ မြန်မာ့ရိုးရာသိုင်းပညာကို ရုပ်ရှင်မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ခန့်ညားစွာ သယ်ဆောင်လာနိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ၁။ အနုပညာသက်တမ်းနှင့် အစပျိုးခြင်း == စံတင်သည် အနုပညာလောကသို့ လူကြမ်းသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ "ညောင်ရမ်းညီနောင်" ဇာတ်ကားတွင် လှံကစားဟန်များဖြင့် ပရိသတ်အာရုံကို ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့ရာမှ "လှံမင်းသား" ဟူသော အမည်နာမတွင်ရစ်ခဲ့သည်။ ကျော်ဆွေ၏ တပည့်အဖြစ် လူကြမ်းခန်းများတွင် ပါဝင်စဉ်ကပင် သိုင်းပညာကျွမ်းကျင်မှုနှင့် မှန်ကန်သော အမူအရာ (မှင်မောင်း) များကြောင့် ပရိသတ်သတိပြုမိခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ မင်းသားဘဝကို "သည်ကွေ့ သည်ခါ ဆုံလေရာ" ဇာတ်ကားဖြင့် အစပျိုးခဲ့သော်လည်း၊ လူကြမ်းမှ မင်းသားအဖြစ် အောင်မြင်စွာ ကူးပြောင်းနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ခဲ့သော "မက္ခရာဓား" ဇာတ်ကားကြောင့်ဖြစ်သည်။ == ၂။ မက္ခရာဓားနှင့် မြန်မာ့သိုင်း၏ အလှတရား == "မက္ခရာဓား" (မူရင်း - မက္ခရာဒါး) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကအတွက် အလှည့်အပြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ စံတင်ကိုယ်တိုင် ဒါရိုက်တာနှင့် မင်းသားအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့သော ဤဇာတ်ကားသည် မြန်မာ့သိုင်းပညာကို ဂုဏ်ယူစွာ ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည်။ အနုပညာမြောက်မှု: ဇာတ်ကားအစတွင် ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဆောက်အအုံရှိ မြန်မာ့ဓားရေးသိုင်းကွက် ရုပ်ကြွများကို ရိုက်ပြခြင်းဖြင့် မြန်မာ့ရိုးရာသိုင်းအပေါ် အလေးအနက်ထားမှုကို ပြသခဲ့သည်။ # ဇာတ်လမ်းဆင်မှု: သချိုင်းကုန်းတွင် စတင်သည့် ဓားချင်းယှဉ်မှု၊ ရန်သူ၏ နာမည်ကို သွေးဖြင့်ရေးသားခြင်းကဲ့သို့သော ပြကွက်များသည် ပရိသတ်ကို စတင်ချိန်မှစ၍ စိတ်လှုပ်ရှားမှုအမြင့်ဆုံးသို့ ဆွဲခေါ်သွားသည်။ # နည်းပညာ: ၄၀ ကျော်လွန်ခဲ့သော ခေတ်ကာလကပင် ခေါင်းဖြတ်သည့်ပြကွက်များတွင် အဆင့်မြင့် တည်းဖြတ်မှုနှင့် အက်ရှင်စတန့်များကို အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ထိုခေတ်က မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ နည်းပညာအဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြနေသည်။ == ၃။ ဓားကားခေတ်၏ အရှိန်အဟုန် == "မက္ခရာဓား" ၏ အောင်မြင်မှုနောက်တွင် "ဓားငမောက်" (၁၉၇၈) အစရှိသော လူကြမ်းမင်းသား စံတင်၏ ဓားကားများ ဆက်တိုက်ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ ဓားသိုင်းရိုက်ကူးဟန်သည် နောင်လာနောက်သားများအတွက် စံနမူနာဖြစ်လာသည်။ မျိုးဆက်သစ်များ: စံတင်၏ စုဖွဲ့မှုအောက်တွင် ခင်မောင်ဦး၊ စိုးသိမ်းထွဋ်၊ ကြည်စိုးထွန်း၊ အောင်အောင်တို့ကဲ့သို့ နောင်တစ်ချိန်တွင် မြန်မာ့သိုင်းကားလောကကို ဦးဆောင်မည့်သူများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ # လူမှုသိုင်းလှုပ်ရှားမှု: အဆိုပါကာလသည် နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်များ (ဂျပန်၊ တရုတ်) ၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိနေသော်လည်း၊ မြန်မာ့သိုင်းကားများက မြန်မာ့လူငယ်များအကြားတွင် ကိုယ်ပိုင်ဟန်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အတိုက်အခိုက်ပညာရပ်များကို ပြန်လည်နိုးကြားလာစေခဲ့သည်။ == ၄။ အနုပညာရှင်များ၏ အမြင် == သရုပ်ဆောင် ဦးအောင်ခိုင်နှင့် ဦးညီဂျော်တို့၏ အဆိုအရ စံတင်သည် လှံ၊ ဓားကစားရာတွင် သာမန်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးထက် ပိုမိုကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်။ ဦးအောင်ခိုင်၏ အဆိုအရ စံတင်၏ ဓားထုတ်သည့် အိုက်တင် (Action) သည် ပရိသတ်ရော၊ အနုပညာရှင်ချင်းပါ အားကျရလောက်အောင် ထိမိသည်။ လူကြမ်းဘဝမှ မင်းသားအဖြစ် ကူးပြောင်းစဉ်က အခက်အခဲများစွာ ရှိခဲ့သော်လည်း မိမိ၏ အနုပညာဖြင့် ပရိသတ်ကို ဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သော မင်းသားကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 41y3svv0b8teghkkcrqs20138rldzf2 0 289178 1047181 1043017 2026-08-07T16:50:45Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047181 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:PIA23792-1600x1200(1).jpg|thumb|နီယိုဝိုက်စ် ကြယ်တံခွန် (Comet NEOWISE) ရှိနေကြောင်းကို (ဤနေရာတွင် အနီရောင်အစက်များအဖြစ် ဖော်ပြထား) Wide-field Infrared Survey Explorer အာကာသကြည့်မှန်ပြောင်းမှ ရရှိသော နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုဒေတာများကို ဆန်းစစ်ခြင်းဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။]] '''အချက်အလက်သိပ္ပံ''' (သို့မဟုတ်) '''ဒေတာသိပ္ပံ''' ဆိုသည်မှာ အမှားများနှင့်ရှုပ်ထွေးမှုရှိနိုင်သော ဒေတာများ၊ စနစ်တကျ စီစဉ်ထားသော ဒေတာများ (structured data) သို့မဟုတ် စနစ်တကျ စီစဉ်မထားသော ဒေတာများ (unstructured data) ထံမှ အသိပညာဗဟုသုတ၊ သတင်းအချက်အလက်များကို ထုတ်ယူရန် သို့မဟုတ် ခန့်မှန်းတွက်ချက်ရန်အတွက် စာရင်းအင်းပညာ၊ သိပ္ပံအခြေပြု တွက်ချက်မှုစနစ်၊ သိပ္ပံနည်းကျ နည်းလမ်းများ၊ အချက်အလက်စီမံဆောင်ရွက်မှု၊ သိပ္ပံနည်းကျ ပုံဖော်ပြသခြင်း (scientific visualization)၊ အယ်လ်ဂိုရီသမ်များ၊ စနစ်များနှင့် (Python, SQL နှင့် R ကဲ့သို့သော) ကွန်ပျူတာကုဒ်ရေးသားခြင်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုရသည့် ဘာသာရပ်စုံ ပေါင်းစပ်ထားသော ပညာရပ်နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Donoho |first1=David |year=2017 |title=50 Years of Data Science |journal=[[Journal of Computational and Graphical Statistics]] |volume=26 |issue=4 |pages=745–766 |doi=10.1080/10618600.2017.1384734 |s2cid=114558008 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Dhar |first1=V. |year=2013 |title=Data science and prediction |url=http://cacm.acm.org/magazines/2013/12/169933-data-science-and-prediction/fulltext |url-status=live |journal=Communications of the ACM |volume=56 |issue=12 |pages=64–73 |doi=10.1145/2500499 |s2cid=6107147 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141109113411/http://cacm.acm.org/magazines/2013/12/169933-data-science-and-prediction/fulltext |archive-date=9 November 2014 |access-date=2 September 2015}}</ref> '''ဒေတာသိပ္ပံပညာရှင်''' (သို့မဟုတ်) '''အချက်အလက်သိပ္ပံပညာရှင်'''({{lang-en|data scientist}}) ဆိုသည်မှာ အချက်အလက်များကို အနှစ်ချုပ်ဆန်းစစ်ရန်အတွက် ပရိုဂရမ်မင်းကုဒ်များကို ဖန်တီးပြီး ၎င်းတို့ကို စာရင်းအင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများနှင့် ပေါင်းစပ်အသုံးချသည့် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Davenport |first1=Thomas H. |date=October 2012 |title=Data Scientist: The Sexiest Job of the 21st Century |url=https://hbr.org/2012/10/data-scientist-the-sexiest-job-of-the-21st-century/ |journal=[[Harvard Business Review]] |volume=90 |issue=10 |pages=70–76, 128 |pmid=23074866 |access-date=2016-01-18 |last2=Patil |first2=D. J.}}</ref> == ဒေတာသိပ္ပံ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း နယ်ပယ်အပိုင်းအခြား == ဒေတာသိပ္ပံသည် အဖွဲ့အစည်းများအား ကြီးမားရှုပ်ထွေးသော အချက်အလက်ဒေတာစုများထံမှ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်မည့် ထိုးထွင်းသိမြင်မှုများကို ထုတ်ယူခွင့်ပေးခြင်းဖြင့် ခေတ်သစ် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အရေးပါသောကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။<ref name="provost2013">Provost, Foster; Fawcett, Tom (2013). "Data Science and its Relationship to Big Data and Data-Driven Decision Making". Data science is increasingly used across industries such as healthcare, finance, and business analytics to improve decision-making. Data science is increasingly used across industries such as healthcare, finance, and business analytics to improve decision-making. ''Big Data''. 1 (1): 51–59. doi:10.1089/big.2013.1508.</ref> ၎င်းပြင် ဒေတာသိပ္ပံသည် အသုံးချမည့် သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းနယ်ပယ် (ဥပမာ - သဘာဝသိပ္ပံပညာ၊ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာနှင့် ဆေးပညာ) ထံမှ အခြေခံအသိပညာများကိုလည်း ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းပေးသည်။<ref>{{cite report|last1=Danyluk|first1=A.|last2=Leidig|first2=P.|date=2021|title=Computing Competencies for Undergraduate Data Science Curricula|work=ACM Data Science Task Force Final Report|url=https://dstf.acm.org/DSTF_Final_Report.pdf}}</ref> ဒေတာသိပ္ပံသည် ရှုထောင့်စုံလင်သော နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို သိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခု၊ သုတေသနဆိုင်ရာ စံနမူနာတစ်ခု၊ သုတေသနနည်းလမ်းတစ်ခု၊ ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းတစ်ခု၊ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အလုပ်အကိုင်တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Mike |first1=Koby |date=2023-01-20 |title=What is Data Science? |journal=Communications of the ACM |volume=66 |issue=2 |pages=12–13 |doi=10.1145/3575663 |issn=0001-0782 |doi-access=free |last2=Hazzan |first2=Orit}}</ref> ဒေတာသိပ္ပံဆိုသည်မှာ ဒေတာများကို အသုံးပြု၍ "လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ဖြစ်ပျက်နေသော ဖြစ်စဉ်များကို နားလည်ရန်နှင့် ဆန်းစစ်ရန်" အတွက် "စာရင်းအင်းပညာ၊ ဒေတာဆန်းစစ်ခြင်း၊ သတင်းအချက်အလက်ဗေဒ (informatics) နှင့် ၎င်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော နည်းလမ်းများကို စုစည်းပေးသည့် အယူအဆတစ်ခု" ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Hayashi |first=Chikio |date=1998-01-01 |title=Data Science, Classification, and Related Methods |publisher=Springer Japan |isbn=978-4-431-70208-5 |editor-last=Hayashi |editor-first=Chikio |series=Studies in Classification, Data Analysis, and Knowledge Organization |pages=40–51 |language=en |chapter=What is Data Science ? Fundamental Concepts and a Heuristic Example |doi=10.1007/978-4-431-65950-1_3 |editor-last2=Yajima |editor-first2=Keiji |editor-last3=Bock |editor-first3=Hans-Hermann |editor-last4=Ohsumi |editor-first4=Noboru |editor-last5=Tanaka |editor-first5=Yutaka |chapter-url=https://www.springer.com/book/9784431702085 |editor-last6=Baba |editor-first6=Yasumasa}}</ref> ၎င်းသည် [[သင်္ချာ]]၊ [[စာရင်းအင်း ပညာ|စာရင်းအင်းပညာ]]၊ [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ|ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]၊ [[သတင်းအချက်အလက်သိပ္ပံ]]နှင့် သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ အသိပညာရပ်များ၏ ဘောင်အတွင်းရှိ ကဏ္ဍမျိုးစုံမှ ရယူထားသော နည်းစနစ်များနှင့် သီအိုရီများကို အသုံးပြုသည်။<ref name=":2">{{Cite journal |last=Cao |first=Longbing |date=2017-06-29 |title=Data Science: A Comprehensive Overview |journal=ACM Computing Surveys |volume=50 |issue=3 |pages=43:1–43:42 |arxiv=2007.03606 |doi=10.1145/3076253 |issn=0360-0300 |s2cid=207595944 |doi-access=free}}</ref> သို့သော် ဒေတာသိပ္ပံသည် [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ|ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]နှင့် [[သတင်းအချက်အလက်သိပ္ပံ]]တို့ထံမှ သီးသန့်ကွဲပြားခြားနားသည်။ တူးရင်းဆု (Turing Award) ရရှိသူ ဂျင်မ်ဂရေး (Jim Gray) က ဒေတာသိပ္ပံကို သိပ္ပံပညာရပ်၏ "စတုတ္ထမြောက် စံနမူနာ" (လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု၊ သီအိုရီ၊ တွက်ချက်မှုစနစ်နှင့် ယခုအခါ ဒေတာအခြေပြုစနစ်) အဖြစ် စိတ်ကူးပုံဖော်ခဲ့ပြီး၊ "သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ၏ သက်ရောက်မှုနှင့် ဒေတာများ အလွန်အမင်း တိုးပွားလာခြင်းကြောင့် သိပ္ပံပညာရပ်နှင့် ပတ်သက်သမျှ အရာအားလုံး ပြောင်းလဲနေသည်" ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="TansleyTolle2009">{{cite book |author1=Tony Hey |year=2009 |title=The Fourth Paradigm: Data-intensive Scientific Discovery |url=https://books.google.com/books?id=oGs_AQAAIAAJ |author2=Stewart Tansley |author3=Kristin Michele Tolle |publisher=Microsoft Research |isbn=978-0-9825442-0-4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170320193019/https://books.google.com/books?id=oGs_AQAAIAAJ |archive-date=20 March 2017 |url-status=live}}</ref><ref name="BellHey2009">{{cite journal |last1=Bell |first1=G. |year=2009 |title=Computer Science: Beyond the Data Deluge |journal=Science |volume=323 |issue=5919 |pages=1297–1298 |doi=10.1126/science.1170411 |issn=0036-8075 |pmid=19265007 |s2cid=9743327 |last2=Hey |first2=T. |last3=Szalay |first3=A.}}</ref> ဒေတာသိပ္ပံသည် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ၊ စာရင်းအင်းပညာ၊ သတင်းအချက်အလက်သိပ္ပံနှင့် အခြားသော သီးသန့်ပညာရပ်နယ်ပယ် အသီးသီးမှ နည်းစနစ်များကို ရယူအသုံးချသောကြောင့် ၎င်းကို ဘာသာရပ်စုံပေါင်းစပ်ထားပြီး လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော နယ်ပယ်တစ်ခုအဖြစ် မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ အချို့သော သုတေသီများက မတူညီသော နယ်ပယ်အသီးသီးကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဤပုံစံသည် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များစွာက သတင်းအချက်အလက်သိပ္ပံ (information science) စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် ဆင်တူသည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref name="mayernik">{{Cite journal |last=Mayernik |first=Matthew S. |date=2023-06-14 |title=Data Science as an Interdiscipline: Historical Parallels from Information Science |journal=Data Science Journal |language=en |volume=22 |issue=1 |doi=10.5334/dsj-2023-016 |issn=1683-1470 |doi-access=free |article-number=16}}</ref> ဤဆင်တူယိုးမှား အချက်များသည် ဒေတာသိပ္ပံသည် မိမိကိုယ်ပိုင် သီးသန့်ပညာရပ်နယ်ပယ်တစ်ခုအဖြစ် မည်သို့တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်တည်လာခဲ့သည်ကို ရှင်းလင်းစွာ နားလည်စေရန် အထောက်အကူပြုသည်။<ref name="mayernik" /> == အခြေခံအုတ်မြစ်များ == '''ဒေတာသိပ္ပံ''' ဆိုသည်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ကြီးမားလှသော ဒေတာစုများထံမှ အသိပညာဗဟုသုတများကို ထုတ်ယူရန်နှင့် ၎င်းဒေတာများမှရရှိသော ဗဟုသုတများကို အခြားသော အသုံးချမည့် လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များရှိ ပြဿနာရပ်များကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အသုံးချခြင်းအပေါ် အဓိကဦးတည်သည့် ဘာသာရပ်စုံ ပေါင်းစပ်ထားသော ပညာရပ်နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနယ်ပယ်တွင် ဆန်းစစ်လေ့လာရန်အတွက် ဒေတာများကို ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ဒေတာသိပ္ပံဆိုင်ရာ ပုစ္ဆာ/မေးခွန်းများကို ပုံသေနည်းချမှတ်ခြင်း၊ ဒေတာများကို ဆန်းစစ်ခြင်းနှင့် ၎င်းရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များကို အနှစ်ချုပ်တင်ပြခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Emmert-Streib |first1=Frank |year=2018 |title=Defining data science by a data-driven quantification of the community |journal=Machine Learning and Knowledge Extraction |volume=1 |pages=235–251 |doi=10.3390/make1010015 |doi-access=free |last2=Dehmer |first2=Matthias}}</ref> ထို့ကြောင့် ဤဘာသာရပ်သည် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ၊ သင်္ချာ၊ ဒေတာပုံဖော်ပြသခြင်း (data visualization)၊ ဂရပ်ဖစ်ဒီဇိုင်း၊ ဆက်သွယ်ပြောဆိုရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများကို ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းထားသည်။<ref>{{Cite book |date=2013 |title=Doing Data Science |url=https://www.oreilly.com/library/view/doing-data-science/9781449363871/ch01.html |publisher=O'Reilly |isbn=978-1-4493-6387-1 |language=en |contribution=1. Introduction: What Is Data Science? |access-date=2020-04-03}}</ref> ဗာဆန့် ဒါး (Vasant Dhar) ၏ ရေးသားချက်အရ စာရင်းအင်းပညာသည် ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုဒေတာများနှင့် ဖော်ပြချက်ပိုင်းကိုသာ အလေးပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ အလားတူမဟုတ်ဘဲ ဒေတာသိပ္ပံသည် (ရုပ်ပုံများ၊ စာသားများ၊ ဆင်ဆာများ၊ ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်မှတ်တမ်းများနှင့် သုံးစွဲသူအချက်အလက်များ စသည်တို့မှရရှိသော) ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုဒေတာများနှင့် အရည်အသွေးအခြေပြုဒေတာ နှစ်မျိုးစလုံးကို ကိုင်တွယ်လုပ်ဆောင်ပြီး ရှေ့ဖြစ်ဟောခန့်မှန်းခြင်းနှင့် လက်တွေ့အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို အဓိက အလေးပေးသည်။ <ref>{{Cite journal |author=Vasant Dhar |date=2013-12-01 |title=Data science and prediction |url=http://archive.nyu.edu/handle/2451/31553 |journal=Communications of the ACM |language=en |volume=56 |issue=12 |pages=64–73 |doi=10.1145/2500499 |s2cid=6107147}}</ref> ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်မှ အင်ဒရူး ဂဲလ်မန်း (Andrew Gelman) ကမူ စာရင်းအင်းပညာကို ဒေတာသိပ္ပံ၏ မဖြစ်မနေမလိုလားအပ်သော စိတ်ကူးအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{Cite web |title=Statistics is the least important part of data science « Statistical Modeling, Causal Inference, and Social Science |url=https://statmodeling.stat.columbia.edu/2013/11/14/statistics-least-important-part-data-science/ |access-date=2020-04-03 |website=statmodeling.stat.columbia.edu}}</ref> စတန်းဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ ဒေးဗစ် ဒိုနိုဟို (David Donoho) ၏ ရေးသားချက်အရ ဒေတာသိပ္ပံသည် ဒေတာစု၏ အရွယ်အစားကြီးမားခြင်း သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစနစ်ကို အသုံးပြုခြင်းတို့ဖြင့် စာရင်းအင်းပညာရပ်ထံမှ သီးသန့်ကွဲပြားသွားခြင်း မဟုတ်ကြောင်းနှင့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ ဒေတာဆန်းစစ်ခြင်းနှင့် စာရင်းအင်းသင်ကြားမှုများကို ဒေတာသိပ္ပံပရိုဂရမ်တစ်ခု၏ အဓိကအနှစ်သာရအဖြစ် ဈေးကွက်မြှင့်တင်ကာ လမ်းမှားသို့ ပို့ဆောင်နေကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းက ဒေတာသိပ္ပံကို ရိုးရာစာရင်းအင်းပညာရပ်မှ ခွဲထွက်တိုးတက်လာသော လက်တွေ့အသုံးချနယ်ပယ်တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။<ref name=":7">{{Cite web |last=Donoho |first=David |date=18 September 2015 |title=50 years of Data Science |url=http://courses.csail.mit.edu/18.337/2015/docs/50YearsDataScience.pdf |access-date=2 April 2020}}</ref> == ဝေါဟာရဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်း == === ကနဦးအသုံးအနှုန်းများ === ပညာရှင် ဂျွန်ကျူးကီး (John Tukey) သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ခေတ်သစ်ဒေတာသိပ္ပံဘာသာရပ်နှင့် ဆင်တူသည့် နယ်ပယ်တစ်ခုကို "ဒေတာဆန်းစစ်ခြင်း" (data analysis) ဟု အမည်ပေး၍ ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name=":7" /> ထို့နောက် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ပေကျင်းမြို့ရှိ တရုတ်သိပ္ပံပညာတက္ကသိုလ် (Chinese Academy of Sciences) ၌ ဟောပြောခဲ့သော အစီအစဉ်တစ်ခုတွင် စီအက်ဖ် ဂျက်ဖ်ဝူး (C. F. Jeff Wu) က စာရင်းအင်းပညာရပ် (statistics) ၏ အစားထိုးအမည်အဖြစ် "ဒေတာသိပ္ပံ" (data science) ဟူသော ဝေါဟာရကို ပထမဆုံးအကြိမ် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Wu |first1=C. F. Jeff |year=1986 |title=Future directions of statistical research in China: a historical perspective |url=https://www2.isye.gatech.edu/~jeffwu/publications/fazhan.pdf |journal=Application of Statistics and Management |volume=1 |pages=1–7 |access-date=29 November 2020}}</ref> နောက်ပိုင်းတွင် မောင့်ပဲလီးယား တက္ကသိုလ် (University of Montpellier II) ၌ ကျင်းပခဲ့သည့် ၁၉၉၂ ခုနှစ် စာရင်းအင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲသို့ တက်ရောက်လာသူများက စာရင်းအင်းပညာနှင့် ဒေတာဆန်းစစ်ခြင်းဆိုင်ရာ အခြေခံမူများကို ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစနစ်နှင့် ပေါင်းစပ်ထားပြီး၊ ရင်းမြစ်စုံစုံလင်လင်မှရရှိသော ပုံစံမျိုးစုံရှိသည့် ဒေတာများကို အဓိကကိုင်တွယ်မည့် ပညာရပ်အသစ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite book |year=1995 |title=Data science and its applications |publisher=Academic Press/Harcourt Brace |isbn=0-12-241770-4 |editor-last1=Escoufier |editor-first1=Yves |location=Tokyo |oclc=489990740 |editor-last2=Hayashi |editor-first2=Chikio |editor-last3=Fichet |editor-first3=Bernard}}</ref><ref name="Murtagh 2018 14">{{Cite journal |last1=Murtagh |first1=Fionn |date=2018 |title=The Development of Data Science: Implications for Education, Employment, Research, and the Data Revolution for Sustainable Development |journal=Big Data and Cognitive Computing |language=en |volume=2 |issue=2 |page=14 |doi=10.3390/bdcc2020014 |doi-access=free |last2=Devlin |first2=Keith}}</ref> အမှန်စင်စစ် "ဒေတာသိပ္ပံ" ဟူသော ဝေါဟာရကို ပညာရှင် ပီတာနောရ် (Peter Naur) က ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (computer science) ၏ အစားထိုးအမည်အဖြစ် ၁ bowling၇၄ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်အဆိုပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ၁၉၇၄ ခုနှစ်ထုတ် "Concise Survey of Computer Methods" အမည်ရှိ စာအုပ်တွင် ပီတာနောရ်က ဒေတာအခြေပြုနည်းလမ်းများ (data-driven methods) အပေါ် ပိုမိုအလေးပေးလာမှုကို ထင်ဟပ်စေရန် 'ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ' အစား 'ဒေတာသိပ္ပံ' ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုရန် အကြံပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=What is data science |url=https://seas.harvard.edu/news/what-data-science-definition-skills-applications-more}}</ref><ref name=":2" /> ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာအုပ်စုခွဲခြားမှုအဖွဲ့များအဖွဲ့ချုပ် (International Federation of Classification Societies) သည် ဒေတာသိပ္ပံကို သီးသန့်အကြောင်းအရာတစ်ခုအဖြစ် ပထမဆုံး ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့သည့် ညီလာခံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":2" /> သို့သော် ထိုအချိန်အထိ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အတည်မဖြစ်သေးဘဲ ပြောင်းလဲနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် တရုတ်သိပ္ပံပညာတက္ကသိုလ် ဟောပြောပွဲအပြီး၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စီအက်ဖ် ဂျက်ဖ်ဝူးက စာရင်းအင်းပညာရပ်ကို ဒေတာသိပ္ပံဟု အမည်ပြောင်းသင့်ကြောင်း ထပ်မံအကြံပြုခဲ့သည်။ ၎င်းက အမည်သစ်တစ်ခု သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် စာရင်းအင်းပညာကို စာရင်းကိုင်ပညာနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူတူပဲဟု ထင်မြင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒေတာများကို ဖော်ပြရုံမျှသာ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်ဟူသော မမှန်ကန်သည့် စွဲချက်ဟောင်းများထံမှ ရုန်းထွက်နိုင်ရန် ကူညီပေးလိမ့်မည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Wu |first=C.&nbsp;F. Jeff |title=Statistics=Data Science? |url=http://www2.isye.gatech.edu/~jeffwu/presentations/datascience.pdf |access-date=2 April 2020}}</ref> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဟာယာရှီ ချီကီအို (Hayashi Chikio) က ဒေတာသိပ္ပံကို ဒေတာပုံစံထုတ်ခြင်း (data design)၊ စုဆောင်းခြင်း (collection) နှင့် ဆန်းစစ်ခြင်း (analysis) ဟူ၍ ရှုထောင့်သုံးမျိုးပါဝင်သော ဘာသာရပ်စုံပေါင်းစပ်ထားသည့် အယူအဆအသစ်တစ်ခုအဖြစ် အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="Murtagh 2018 14" /> === ခေတ်သစ် အသုံးအနှုန်းများ === နည်းပညာပညာရှင် သောမတ်စ် အိတ်ခ်ျ ဒေဗင်ပို့တ် (Thomas H. Davenport) နှင့် ဒီဂျေ ပါတေးလ် (DJ Patil) တို့သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် "ဒေတာသိပ္ပံပညာရှင် - ၂၁ ရာစု၏ ဆွဲဆောင်မှုအရှိဆုံး အလုပ်အကိုင်"<ref>{{cite magazine|last=Davenport|first=Thomas|date=2012-10-01|title=Data Scientist: The Sexiest Job of the 21st Century|url=https://hbr.org/2012/10/data-scientist-the-sexiest-job-of-the-21st-century|magazine=[[Harvard Business Review]]|access-date=2022-10-10}}</ref> ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းဆောင်ပုဒ်ကို ''နယူးယောက်တိုင်းမ်'' <ref>{{cite news |last=Miller |first=Claire |date=2013-04-04 |title=Data Science: The Numbers of Our Lives |url=https://www.nytimes.com/2013/04/14/education/edlife/universities-offer-courses-in-a-hot-new-field-data-science.html |access-date=2022-10-10 |work=[[New York Times]] |location=[[New York City]]}}</ref> နှင့် ''ဘော့စတွန်ဂလုပ်'' <ref>{{cite news |last=Borchers |first=Callum |date=2015-11-11 |title=Behind the scenes of the 'sexiest job of the 21st century' |url=https://www.bostonglobe.com/business/2015/11/11/behind-scenes-sexiest-job-century/Kc1cvXIu31DfHhVmyRQeIJ/story.html |access-date=2022-10-10 |work=[[Boston Globe]] |location=[[Boston]]}}</ref> ကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများ၏ ထိပ်တန်းသတင်းစာများကပါ ကူးယူဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအကြာတွင် ၎င်းတို့က "ဤအလုပ်အကိုင်သည် အလုပ်ရှင်များအကြား ယခင်ကထက် ပိုမိုဈေးကွက်လိုအပ်ချက် ရှိနေသည်" ဟု အခိုင်အမာ ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite magazine|last=Davenport|first=Thomas|date=2022-07-15|title=Is Data Scientist Still the Sexiest Job of the 21st Century?|url=https://hbr.org/2022/07/is-data-scientist-still-the-sexiest-job-of-the-21st-century|magazine=[[Harvard Business Review]]|access-date=2022-10-10}}</ref> ဒေတာသိပ္ပံကို သီးခြားလွတ်လပ်သော ပညာရပ်နယ်ပယ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည့် ခေတ်သစ်အယူအဆမှာ ဝီလျံ အက်စ် ကလိဗ်လန်း (William S. Cleveland) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite Q|Q134576907}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် စာရင်းအင်းအဖွဲ့ချုပ်၏ စာရင်းအင်းဆိုင်ရာသင်ယူမှုနှင့် ဒေတာတူးဖော်ခြင်း ကဏ္ဍ (Section on Statistical Learning and Data Mining) သည် ဒေတာသိပ္ပံဘာသာရပ် တစ်ဟုန်ထိုး ရေပန်းစားလာမှုကို ထင်ဟပ်စေရန် "စာရင်းအင်းဆိုင်ရာသင်ယူမှုနှင့် ဒေတာသိပ္ပံကဏ္ဍ" (Section on Statistical Learning and Data Science) ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Talley |first=Jill |date=1 June 2016 |title=ASA Expands Scope, Outreach to Foster Growth, Collaboration in Data Science |url=https://magazine.amstat.org/blog/2016/06/01/datascience-2/ |work=Amstat News |publisher=[[American Statistical Association]]}}. In 2013 the first European Conference on Data Analysis (ECDA2013) started in Luxembourg the process which founded the European Association for Data Science (EuADS) www.euads.org in Luxembourg in 2015.</ref> "ဒေတာသိပ္ပံပညာရှင်" (Data scientist) ဟူသော သက်မွေးဝမ်းကျောင်း ရာထူးအမည်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဒီဂျေ ပါတေးလ် နှင့် ဂျက်ဖ် ဟမ်းမားဘက်ချာ (Jeff Hammerbacher) တို့က စတင်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last1=Davenport |first1=Thomas H. |date=2012-10-01 |title=Data Scientist: The Sexiest Job of the 21st Century |url=https://hbr.org/2012/10/data-scientist-the-sexiest-job-of-the-21st-century |access-date=2020-04-03 |work=Harvard Business Review |issue=October 2012 |issn=0017-8012 |last2=Patil |first2=D. J.}}</ref> အမျိုးသားသိပ္ပံပညာဘုတ်အဖွဲ့သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်ထုတ် "ရေရှည်တည်တံ့သော ဒီဂျစ်တယ်ဒေတာစုဆောင်းမှုများ - ၂၁ ရာစုတွင် သုတေသနနှင့် ပညာရေးကို အားကောင်းစေခြင်း" အစီရင်ခံစာတွင် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုခဲ့ဖူးသော်လည်း၊ ၎င်းသည် ဒီဂျစ်တယ်ဒေတာစုဆောင်းမှုကို စီမံခန့်ခွဲသည့် မည်သည့်အဓိကအခန်းကဏ္ဍကိုမဆို ယေဘုယျအားဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=US NSF – NSB-05-40, Long-Lived Digital Data Collections Enabling Research and Education in the 21st Century |url=https://www.nsf.gov/pubs/2005/nsb0540/ |access-date=2020-04-03 |website=www.nsf.gov |archive-date=20 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420124909/https://www.nsf.gov/pubs/2005/nsb0540/ |url-status=dead }}</ref> == ဒေတာသိပ္ပံနှင့် ဒေတာဆန်းစစ်ခြင်း == [[ဖိုင်:EDA_example_-_Always_plot_your_data.jpg|alt=summary statistics and scatterplots showing the Datasaurus dozen data set|thumb|Datasaurus dozen ဒေတာစုကို အသုံးပြု၍ ပဏာမဒေတာဆန်းစစ်ခြင်း (exploratory data analysis) ပြုလုပ်ပုံ နမူနာဥပမာ]] ပုံမှန်အားဖြင့် '''ဒေတာဆန်းစစ်ခြင်း (Data analysis)''' သည် သီးသန့်မေးခွန်းများကို ဖြေကြားရန် သို့မဟုတ် သီးသန့်ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် စနစ်တကျစီစဉ်ထားသော ဒေတာစုများ (structured datasets) ကို ကိုင်တွယ်လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဤလုပ်ငန်းတွင် ဒေတာများကို အနှစ်ချုပ်ရန်နှင့် ပြောင်းလဲကိန်းများ (variables) အကြား ဆက်နွှယ်မှုဆိုင်ရာ ယူဆချက်များကို ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် ဒေတာသန့်စင်ခြင်း (data cleaning) နှင့် ဒေတာပုံဖော်ပြသခြင်း (data visualization) ကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းစဉ်များ ပါဝင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဒေတာဆန်းစစ်သူများ (data analysts) သည် အဆိုပါယူဆချက်များကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးရန်နှင့် ဒေတာများထံမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ရန် စာရင်းအင်းနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုကြသည်။<ref name=":8">{{Cite book |last1=James |first1=Gareth |author1-link=Gareth M. James |date=2017-09-29 |title=An Introduction to Statistical Learning: with Applications in R. |last2=Witten |first2=Daniela |author2-link=Daniela Witten |last3=Hastie |first3=Trevor |author3-link=Trevor Hastie |last4=Tibshirani |first4=Robert |author4-link=Robert Tibshirani |publisher=Springer |language=en}}</ref> '''ဒေတာသိပ္ပံ (Data science)''' သည် ဆန်းစစ်လေ့လာရန်အတွက် ပိုမိုအဆင့်မြင့်သော ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုနှင့် စာရင်းအင်းနည်းလမ်းများ လိုအပ်လေ့ရှိသည့် ပိုမိုကြီးမားသော ဒေတာစုများကို ကိုင်တွယ်လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဒေတာသိပ္ပံပညာရှင်များ (data scientists) သည် စာသားများ သို့မဟုတ် ရုပ်ပုံများကဲ့သို့သော စနစ်တကျစီစဉ်မထားသည့် ဒေတာများ (unstructured data) ကို မကြာခဏ ကိုင်တွယ်ရပြီး ရှေ့ဖြစ်ဟောခန့်မှန်းမော်ဒယ်များ (predictive models) တည်ဆောက်ရန် စက်သင်ယူမှုအယ်လ်ဂိုရီသမ်များ (machine learning algorithms) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ဒေတာသိပ္ပံဘာသာရပ်သည် စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ ဆန်းစစ်ခြင်း၊ ဒေတာကြိုတင်စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း (data preprocessing) နှင့် ညွှန်ပြချက်ပါသင်ယူမှုစနစ် (supervised learning) တို့ကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးချသည်။<ref name=":9">{{Cite web |last1=Provost |first1=Foster |last2=Tom Fawcett |date=2013-08-01 |title=Data Science for Business: What You Need to Know about Data Mining and Data-Analytic Thinking. |url=https://www.researchgate.net/publication/256438799 |website=O'Reilly Media, Inc. |language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last1=Han |first1=Kamber |date=2011 |title=Data Mining: Concepts and Techniques. |url=https://www.sciencedirect.com/book/9780123814791/data-mining-concepts-and-techniques |last2=Pei |isbn=978-0-12-381479-1 |language=en}}</ref> == ဒေတာသိပ္ပံအတွက် ကလောက်ဒ်ကွန်ပျူတာစနစ် == [[ဖိုင်:Cloud_computing_in_enabling_data_science_at_scale.jpg|thumb|ကြီးမားလှသော ဒေတာဆန်းစစ်မှုများကို လုပ်ဆောင်နိုင်စေသည့် ကလောက်ဒ်အခြေပြု တည်ဆောက်ပုံစနစ်။ ဒေတာများသည် ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာများ၊ လက်ပ်တော့များနှင့် စမတ်ဖုန်းများကဲ့သို့သော ရင်းမြစ်အမျိုးမျိုးထံမှ ကလောက်ဒ်ဝန်ဆောင်မှုများဆီသို့ စီးဆင်းသွားပြီး စိစစ်ဆန်းစစ်မှုများ ပြုလုပ်ကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် ကဏ္ဍစုံလင်သော big data အသုံးချဆော့ဖ်ဝဲများဆီသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။]] ကလောက်ဒ်ကွန်ပျူတာစနစ် (Cloud computing) သည် ကြီးမားလှသော ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစွမ်းရည်နှင့် ဒေတာသိုလှောင်မှုစနစ်များကို အသုံးပြုနိုင်အောင် ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Hashem |first1=Ibrahim Abaker Targio |date=2015 |title=The rise of "big data" on cloud computing: Review and open research issues |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0306437914001288 |journal=Information Systems |language=en |volume=47 |pages=98–115 |doi=10.1016/j.is.2014.07.006 |url-access=subscription |last2=Yaqoob |first2=Ibrar |last3=Anuar |first3=Nor Badrul |last4=Mokhtar |first4=Salimah |last5=Gani |first5=Abdullah |last6=Ullah Khan |first6=Samee}}</ref> အချက်အလက်များ စဉ်ဆက်မပြတ် ထွက်ပေါ်နေပြီး စိစစ်တွက်ချက်နေရသည့် ဒေတာအမြောက်အမြား (big data) ကိုင်တွယ်ရသော လုပ်ငန်းများတွင် ဤကလောက်ဒ်ပလက်ဖောင်းများကို အသုံးပြု၍ ရှုပ်ထွေးပြီး နည်းပညာအရင်းအမြစ် အလွန်အမင်းလိုအပ်သော ဆန်းစစ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Qiu |first1=Junfei |date=2016 |title=A survey of machine learning for big data processing |journal=EURASIP Journal on Advances in Signal Processing |language=en |volume=2016 |issue=1 |bibcode=2016EJASP2016...67Q |doi=10.1186/s13634-016-0355-x |issn=1687-6180 |doi-access=free |article-number=67 |last2=Wu |first2=Qihui |last3=Ding |first3=Guoru |last4=Xu |first4=Yuhua |last5=Feng |first5=Shuo}}</ref> ဖြန့်ကြက်ကွန်ပျူတာစနစ် ဖွဲ့စည်းပုံအချို့ (distributed computing frameworks) ကို ကြီးမားလှသော ဒေတာလုပ်ငန်းစဉ်များကို ကိုင်တွယ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပုံစံထုတ်ထားသည်။ ဤစနစ်များသည် ဒေတာသိပ္ပံပညာရှင်များအား ကြီးမားသော ဒေတာစုများကို ပြိုင်တူ (in parallel) စိစစ်ဆန်းစစ်နိုင်စေသဖြင့် ကြာမြင့်ချိန်ကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။<ref name=":3">{{Cite book |last1=Armbrust |first1=Michael |date=2015-05-27 |title=Proceedings of the 2015 ACM SIGMOD International Conference on Management of Data |last2=Xin |first2=Reynold S. |last3=Lian |first3=Cheng |last4=Huai |first4=Yin |last5=Liu |first5=Davies |publisher=ACM |isbn=978-1-4503-2758-9 |pages=1383–1394 |language=en |chapter=Spark SQL: Relational Data Processing in Spark |doi=10.1145/2723372.2742797 |chapter-url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/2723372.2742797 |last6=Bradley |first6=Joseph K. |last7=Meng |first7=Xiangrui |last8=Kaftan |first8=Tomer |last9=Franklin |first9=Michael J. |last10=Ghodsi |first10=Ali |last11=Zaharia |first11=Matei}}</ref> == ဒေတာသိပ္ပံဘာသာရပ်တွင် ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုများ == '''ဒေတာသိပ္ပံ''' (Data science) လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များနှင့် ထိခိုက်လွယ်သော သတင်းအချက်အလက်များ (personal and sensitive information) မကြာခဏ ပါဝင်လေ့ရှိသည့် ဒေတာများကို စုဆောင်းခြင်း၊ စိစစ်ခြင်းနှင့် ဆန်းစစ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာများတွင် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးလုံခြုံမှု ချိုးဖောက်ခံရနိုင်ခြေ (privacy violations)၊ တစ်ဖက်စောင်းနင်းဖြစ်မှုများ ဆက်လက်တည်တံ့နေခြင်း (bias perpetuation) နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအပေါ် မကောင်းသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Floridi |first1=Luciano |author1-link=Luciano Floridi |date=2016-12-28 |title=What is data ethics? |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |language=en |volume=374 |issue=2083 |bibcode=2016RSPTA.37460360F |doi=10.1098/rsta.2016.0360 |issn=1364-503X |pmc=5124072 |pmid=28336805 |article-number=20160360 |last2=Taddeo |first2=Mariarosaria |author2-link=Mariarosaria Taddeo}}</ref><ref name=":11">{{Cite journal |last1=Mittelstadt |first1=Brent Daniel |date=2016 |title=The Ethics of Big Data: Current and Foreseeable Issues in Biomedical Contexts |url=http://link.springer.com/10.1007/s11948-015-9652-2 |journal=Science and Engineering Ethics |language=en |volume=22 |issue=2 |pages=303–341 |doi=10.1007/s11948-015-9652-2 |issn=1353-3452 |pmid=26002496 |url-access=subscription |last2=Floridi |first2=Luciano}}</ref> စက်သင်ယူမှုမော်ဒယ်များ (Machine learning models) သည် ၎င်းတို့ကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည့် ဒေတာများ (training data) တွင် ရှိနှင့်ပြီးသား တစ်ဖက်စောင်းနင်းဖြစ်မှုများကို ပိုမိုကြီးထွားလာစေနိုင်ပြီး၊ ၎င်းက ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်း သို့မဟုတ် မမျှတသော ရလဒ်များ (discriminatory or unfair outcomes) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Barocas |first1=Solon |date=2016 |title=Big Data's Disparate Impact |url=https://lawcat.berkeley.edu/record/1127463 |journal=California Law Review |doi=10.15779/Z38BG31 |via=Berkeley Law Library Catalog |last2=Selbst |first2=Andrew D}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Caliskan |first1=Aylin |date=2017-04-14 |title=Semantics derived automatically from language corpora contain human-like biases |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.aal4230 |journal=Science |language=en |volume=356 |issue=6334 |pages=183–186 |arxiv=1608.07187 |bibcode=2017Sci...356..183C |doi=10.1126/science.aal4230 |issn=0036-8075 |last2=Bryson |first2=Joanna J. |author2-link=Joanna Bryson |last3=Narayanan |first3=Arvind |author3-link=Arvind Narayanan}}</ref> == အခြားဖတ်ရန် == * [[Python (programming language)]] * R (programming language) * Data engineering * Big data * [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်|Machine learning]] * [[ဉာဏ်ရည်တု|Artificial intelligence]] * Bioinformatics * Astroinformatics * Topological data analysis == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:သတင်းအချက်အလက်သိပ္ပံ]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာသိပ္ပံ]] [[ကဏ္ဍ:အချက်အလက်သိပ္ပံ]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာအချက်အလက်သိပ္ပွံ]] jms3f4d8nnoewsyuuo5wz2h5ttbaktu 0 289203 1047165 1043940 2026-08-07T16:46:49Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ, -စျ +ဈ) 1047165 wikitext text/x-wiki {{Reflist|2}}'''ဒေတာအင်ဂျင်နီယာပညာ''' ({{lang-en|Data engineering}}) ဆိုသည်မှာ အချက်အလက်ဒေတာများကို စုဆောင်းရယူနိုင်ရန်နှင့် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် ဒေတာစနစ်များကို တည်ဆောက်ပေးရသော ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှုစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ စုဆောင်းရရှိလာသည့် ဒေတာများကို နောက်ဆက်တွဲ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများ ပြုလုပ်ရန်နှင့် မရှင်းလင်းသော အချက်အလက်များမှ အဖြေရှာရသည့် [[ဒေတာအချက်အလက်သိပ္ပံပညာ|ဒေတာသိပ္ပံပညာရပ်]] (Data science) များတွင် အဓိက အသုံးပြုကြပြီး၊ ၎င်းလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]](Machine learning) နည်းပညာလည်း အများဆုံး ပါဝင်ပတ်သက်နေပါသည်။<ref name="whatis1">{{cite web |date=5 January 2020 |title=What is Data Engineering? {{!}} A Quick Glance of Data Engineering |url=https://www.educba.com/what-is-data-engineering/ |access-date=31 July 2022 |website=EDUCBA}}</ref><ref name="whatis2">{{cite web |title=Introduction to Data Engineering |url=https://www.dremio.com/resources/guides/intro-data-engineering/ |access-date=31 July 2022 |website=Dremio}}</ref> ဒေတာများကို လက်တွေ့အသုံးချနိုင်မည့် အခြေအနေဖြစ်အောင် ပြုပြင်ဖန်တီးရာတွင် အဆင့်မြင့်ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစနစ်များ၊ သတင်းအချက်အလက် သိမ်းဆည်းမှုစနစ်များနှင့် ဒေတာစီမံပြင်ဆင်ခြင်း (Data processing) လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုရပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များဝန်းကျင်တွင် ဒေတာဘေ့စ်ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်း၊ ဒေတာဆန်းစစ်ခြင်းနှင့် ဒေတာစီမံပြင်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် ဆော့ဖ်ဝဲအသုံးပြုမှုကို ဖော်ပြရန် "သတင်းအချက်အလက် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ဆိုင်ရာ နည်းလမ်း" (Information Engineering Methodology - IEM) ဟူသော အသုံးအနှုန်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="hist1">{{cite web |last1=Black |first1=Nathan |date=15 January 2020 |title=What is Data Engineering and Why Is It So Important? |url=https://quanthub.com/what-is-data-engineering/ |access-date=31 July 2022 |website=QuantHub}}</ref> ဤနည်းပညာများကို ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များရှိ အဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ ဒေတာစီမံပြင်ဆင်မှု လိုအပ်ချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ဒေတာဘေ့စ်ထိန်းသိမ်းသူများ (Database Administrators - DBAs) နှင့် စနစ်ဆန်းစစ်သူများ (Systems Analysts) က အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဤနည်းပညာများသည် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာမြောက် စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်းနှင့် သတင်းအချက်အလက်စနစ်များအကြား ရှိနေသော ကွာဟချက်ကို ပေါင်းကူးပေးရန် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသတင်းအချက်အလက် အင်ဂျင်နီယာနည်းလမ်း၏ ဖခင်ကြီးဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် အစောပိုင်းပံ့ပိုးကူညီသူမှာ ဩစတြေးလျနိုင်ငံသား ကလိုက်ဗ် ဖင်ကဲလ်စတိန်း (Clive Finkelstein) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁code၉၇၆ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်အကြားတွင် ယင်းအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်၍ ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့ပြီး ဂျိမ်းစ် မာတင် (James Martin) နှင့်အတူ ဩဇာညောင်းသော Savant Institute အစီရင်ခံစာကိုလည်း ပူးတွဲရေးသားခဲ့သည်။<ref>"Information engineering," [https://books.google.com/books?id=U2Da-O9RAgIC&pg=PA29 part 3], [https://books.google.com/books?id=aMrnCDJzb9MC&pg=RA1-PA1 part 4], [https://books.google.com/books?id=Ux9iw6tMs6MC&pg=PA32 part 5], [https://books.google.com/books?id=dPLZ7QidjbEC&pg=RA1-PA1 Part 6]" by Clive Finkelstein. In ''Computerworld, In depths, appendix.'' May 25 – June 15, 1981.</ref><ref>Christopher Allen, Simon Chatwin, Catherine Creary (2003). ''Introduction to Relational Databases and SQL Programming.''</ref><ref>[[Terry Halpin]], [[Tony Morgan (computer scientist)|Tony Morgan]] (2010). ''Information Modeling and Relational Databases.'' p. 343</ref> နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ဖင်ကဲလ်စတိန်းသည် လျင်မြန်စွာပြောင်းလဲနေသော စီးပွားရေးပတ်ဝန်းကျင်ကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဦးဆောင်သည့် ဘက်သို့ ဦးတည်၍ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ မာတင်ကမူ ဒေတာစီမံပြင်ဆင်မှုကို ပိုမိုဦးဆောင်သည့် ဘက်သို့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၇ ခုနှစ်အထိ ချားလ်စ် အမ် ရစ်ခ်ျတာ (Charles M. Richter) သည် ကလိုက်ဗ် ဖင်ကဲလ်စတိန်း၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် IEM စနစ်ကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ IEM စနစ်ကို အလိုအလျောက် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည့် ဆော့ဖ်ဝဲ (အသုံးပြုသူဒေတာ) ကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲရာတွင်လည်းကောင်း အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ကုမ္ပဏီအများစု၌ ဒေတာများနှင့် ဒေတာဆိုင်ရာ ကိရိယာများကို သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ (IT) အဖွဲ့များကသာ ယေဘုယျအားဖြင့် ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="hist2">{{cite web |last1=Dodds |first1=Eric |title=The History of the Data Engineering and the Megatrends |url=https://www.rudderstack.com/blog/the-data-engineering-megatrend-a-brief-history |access-date=31 July 2022 |website=Rudderstack}}</ref> ထို့နောက် အခြားအဖွဲ့များက ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းများ (ဥပမာ - အစီရင်ခံစာတင်ပြခြင်း) အတွက် ဒေတာကို အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်က လုပ်ငန်းကဏ္ဍအသီးသီးအကြား ဒေတာဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုချင်း ထပ်တူကျမှု အလွန်နည်းပါးခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် အင်တာနက် ထွန်းကားလာသည်နှင့်အမျှ ဒေတာပမာဏ (Volume)၊ ဒေတာစီးဆင်းမှုနှုန်း (Velocity) နှင့် ဒေတာအမျိုးအစားစုံလင်မှု (Variety) များ အဆမတန် တိုးပွားလာခြင်းကြောင့် ထိုဒေတာများကို ဖော်ပြရန် "ဘစ်ဒေတာ" (Big Data) ဟူသော အသုံးအနှုန်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ Facebook နှင့် Airbnb ကဲ့သို့သော ဒေတာကို အခြေခံသည့် နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများသည် "ဒေတာ အင်ဂျင်နီယာ" (Data Engineer) ဟူသော စကားစုကို စတင်အသုံးပြုလာကြသည်။<ref name="hist1"/><ref name="hist2"/> ဒေတာများ၏ ပမာဏမှာ အဆမတန် ကြီးမားလာသောကြောင့် Google၊ Facebook၊ Amazon၊ Apple၊ Microsoft နှင့် Netflix ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီကြီးများသည် ရိုးရာ ETL (Extract, Transform, Load) နည်းလမ်းများနှင့် ဒေတာသိုလှောင်မှု နည်းပညာများကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ စွန့်ခွာလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဒေတာကို အဓိကထားသည့် ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တစ်မျိုးဖြစ်သော "ဒေတာ အင်ဂျင်နီယာပညာ" (Data Engineering) ကို စတင်ဖန်တီးခဲ့ကြပြီး၊ အထူးသဖြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ (Infrastructure)၊ ဒေတာသိုလှောင်ရုံ (Warehousing)၊ ဒေတာကာကွယ်ရေး (Data Protection)၊ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး (Cybersecurity)၊ ဒေတာတူးဖော်ခြင်း (Mining)၊ မော်ဒယ်တည်ဆောက်ခြင်း (Modelling)၊ ဒေတာစီမံပြင်ဆင်ခြင်း (Processing) နှင့် မက်တာဒေတာ စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Metadata Management) လုပ်ငန်းစဉ်များကို အလေးပေး ဆောင်ရွက်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="hist1" /><ref name="hist2" /> ဤကဲ့သို့ ချဉ်းကပ်ပုံပြောင်းလဲလာခြင်းသည် ကလောက်ဒ်ကွန်ပြူတင်း (Cloud Computing) စနစ်အပေါ်တွင် အထူးအခြေခံသည်။<ref name="hist2" /> ရလဒ်အနေဖြင့် ဒေတာများကို IT အဖွဲ့တစ်ခုတည်းတင်မကဘဲ ကုမ္ပဏီ၏ အခြားလုပ်ငန်းကဏ္ဍများဖြစ်ကြသော အရောင်း (Sales) နှင့် ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး (Marketing) ကဲ့သို့သော ဌာနများစွာကပါ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကိုင်တွယ်အသုံးပြုလာကြပြီ ဖြစ်သည်။<ref name="hist2" /> == နည်းပညာသုံးကိရိယာများ == === တွက်ချက်မှုစနစ် === ဒေတာများကို စီမံပြင်ဆင်ရန်နှင့် ဆန်းစစ်ရန်အတွက် စွမ်းဆောင်ရည်မြင့် တွက်ချက်မှုစနစ် (High-performance computing) သည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ ဒေတာအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တွင် အထူးကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုသော တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်ပုံတစ်ခုမှာ ဒေတာစီးဆင်းမှု ပရိုဂရမ်မင်းစနစ် (Dataflow Programming) ဖြစ်သည်။ ဤစနစ်တွင် တွက်ချက်မှုပုံစံကို ဦးတည်ချက်ပါရှိသော ဂရပ်ဖ် (Directed Graph သို့မဟုတ် Dataflow Graph) တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြပြီး၊ ဂရပ်ဖ်ပေါ်ရှိ လမ်းဆုံအမှတ်များ (Nodes) ကို လုပ်ဆောင်ချက်များ (Operations) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြှားလိုင်းများ (Edges) ကို ဒေတာစီးဆင်းမှုအဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်သည်။<ref name="sigops">{{cite web |last1=Schwarzkopf |first1=Malte |date=7 March 2020 |title=The Remarkable Utility of Dataflow Computing |url=https://www.sigops.org/2020/the-remarkable-utility-of-dataflow-computing/ |access-date=31 July 2022 |website=ACM SIGOPS}}</ref> လူကြိုက်များသော လက်တွေ့အသုံးချစနစ်များတွင် Apache Spark နှင့် Deep Learning အတွက် သီးသန့်ထုတ်လုပ်ထားသော TensorFlow တို့ ပါဝင်သည်။<ref name="sigops" /><ref name="sparkpaper">{{cite web |title=sparkpaper |url=https://cs.stanford.edu/~matei/papers/2016/cacm_apache_spark.pdf |access-date=31 July 2022}}</ref><ref name="tensorflow paper">{{cite web |last1=Abadi |first1=Martin |last2=Barham |first2=Paul |date=2016 |title=TensorFlow: A system for large-scale machine learning |url=https://research.google/pubs/pub45381/ |access-date=31 July 2022 |website=12th USENIX Symposium on Operating Systems Design and Implementation (OSDI 16) |pages=265–283 |last3=Chen |first3=Jianmin |last4=Chen |first4=Zhifeng |last5=Davis |first5=Andy |last6=Dean |first6=Jeffrey |last7=Devin |first7=Matthieu |last8=Ghemawat |first8=Sanjay |last9=Irving |first9=Geoffrey |last10=Isard |first10=Michael |last11=Kudlur |first11=Manjunath |last12=Levenberg |first12=Josh |last13=Monga |first13=Rajat |last14=Moore |first14=Sherry |last15=Murray |first15=Derek G. |last16=Steiner |first16=Benoit |last17=Tucker |first17=Paul |last18=Vasudevan |first18=Vijay |last19=Warden |first19=Pete |last20=Wicke |first20=Martin |last21=Yu |first21=Yuan |last22=Zheng |first22=Xiaoqiang}}</ref> ပိုမိုခေတ်မီသော စနစ်သစ်များဖြစ်သည့် Differential သို့မဟုတ် Timely Dataflow တို့တွင်မူ ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်မြန်ဆန်စွာ စီမံပြင်ဆင်နိုင်ရန်အတွက် ဒေတာအပြောင်းအလဲရှိသလောက်သာ ထပ်တိုးတွက်ချက်သည့် စနစ် (Incremental Computing) ကို အသုံးပြုကြသည်။<ref name="sigops" /><ref name="differential-paper">{{cite web |last1=McSherry |first1=Frank |last2=Murray |first2=Derek |date=5 January 2013 |title=Differential dataflow |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/publication/differential-dataflow/ |access-date=31 July 2022 |website=[[Microsoft]] |last3=Isaacs |first3=Rebecca |last4=Isard |first4=Michael}}</ref><ref name="differential-github">{{cite web |date=30 July 2022 |title=Differential Dataflow |url=https://github.com/TimelyDataflow/differential-dataflow |access-date=31 July 2022 |publisher=Timely Dataflow}}</ref> === သိုလှောင်မှုစနစ် === ဒေတာများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် သိုလှောင်ကြပြီး၊ ထိုသို့သိုလှောင်ရာတွင် ဒေတာကို မည်သို့ပြန်လည်အသုံးချမည်ဆိုသည့် အချက်မှာ အဓိကဆုံးဖြတ်ချက်ချရမည့် အချက်ဖြစ်သည်။ ဒေတာအင်ဂျင်နီယာများသည် ကုန်ကျစရိတ်များကို လျှော့ချရန်အတွက် ဒေတာသိုလှောင်မှုနှင့် စီမံပြင်ဆင်မှုစနစ်များကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ဖန်တီးကြသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် ၎င်းတို့သည် ဒေတာများကို ချုံ့ခြင်း (Data Compression)၊ အပိုင်းများခွဲခြားခြင်း (Partitioning) နှင့် ရေရှည်သိမ်းဆည်းခြင်း (Archiving) နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုကြသည်။ ==== ဒေတာဘေ့စ်များ ==== အကယ်၍ ဒေတာများသည် စနစ်တကျစနစ်သွင်းထားသော ပုံစံရှိပြီး (Structured Data) အွန်လိုင်းအရောင်းအဝယ် ကူးသန်းမှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ (Online Transaction Processing) လိုအပ်ပါက ဒေတာဘေ့စ်များကို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။<ref name="mit">{{cite web |title=Lecture Notes {{!}} Database Systems {{!}} Electrical Engineering and Computer Science {{!}} MIT OpenCourseWare |url=https://ocw.mit.edu/courses/6-830-database-systems-fall-2010/pages/lecture-notes/ |access-date=31 July 2022 |website=ocw.mit.edu}}</ref> မူလက ACID (Atomicity, Consistency, Isolation, Durability) ဟုခေါ်သော အရောင်းအဝယ်ကူးသန်းမှု တိကျမှန်ကန်မှုကို ခိုင်မာစွာ အာမခံနိုင်သည့် ရီလေးရှင်းနယ်ဒေတာဘေ့စ် (Relational Databases) များကို အများဆုံး အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး၊ အဆိုပါ ရီလေးရှင်းနယ်ဒေတာဘေ့စ် အများစုသည် ဒေတာများကို ရှာဖွေစစ်ဆေးရန်အတွက် SQL ဘာသာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဒေတာပမာဏ တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ NoSQL ဒေတာဘေ့စ်များသည်လည်း လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ACID အာမခံချက်များကို လျှော့ချလိုက်ခြင်းဖြင့် ရီလေးရှင်းနယ်ဒေတာဘေ့စ်များထက် စက်ပစ္စည်းအမြောက်အမြားပေါ်တွင် ဒေတာများကို အလျားလိုက်တိုးချဲ့သိုလှောင်နိုင်ခြင်း (Horizontally Scaled) ကြောင့် ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ဒေတာပုံစံ ကွဲလွဲမှုပြဿနာ (Object-relational Impedance Mismatch) ကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="leavitt">{{cite journal |last1=Leavitt |first1=Neal |date=February 2010 |title=Will NoSQL Databases Live Up to Their Promise? |journal=Computer |volume=43 |issue=2 |pages=12–14 |doi=10.1109/MC.2010.58}}</ref> မကြာသေးမီကမူ ACID အာမခံချက်များကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရင်း စနစ်များကို အလျားလိုက် တိုးချဲ့သိုလှောင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းထားသည့် NewSQL ဒေတာဘေ့စ်များသည်လည်း ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။<ref name="aslett2012">{{cite web |last=Aslett |first=Matthew |year=2011 |title=How Will The Database Incumbents Respond To NoSQL And NewSQL? |url=https://cs.brown.edu/courses/cs227/archives/2012/papers/newsql/aslett-newsql.pdf |access-date=February 22, 2020 |publisher=451 Group |publication-date=April 4, 2011}}</ref><ref name="sigmodrecord">{{cite conference|first1=Andrew|last1=Pavlo|first2=Matthew|last2=Aslett|title=What's Really New with NewSQL?|book-title=SIGMOD Record|year=2016|url=https://db.cs.cmu.edu/papers/2016/pavlo-newsql-sigmodrec2016.pdf|access-date=February 22, 2020}}</ref><ref>{{cite web |last=Stonebraker |first=Michael |date=June 16, 2011 |title=NewSQL: An Alternative to NoSQL and Old SQL for New OLTP Apps |url=https://cacm.acm.org/blogs/blog-cacm/109710-new-sql-an-alternative-to-nosql-and-old-sql-for-new-oltp-apps/fulltext |access-date=February 22, 2020 |publisher=Communications of the ACM Blog}}</ref><ref name="high scalability">{{cite web |last=Hoff |first=Todd |date=September 24, 2012 |title=Google Spanner's Most Surprising Revelation: NoSQL is Out and NewSQL is In |url=http://highscalability.com/blog/2012/9/24/google-spanners-most-surprising-revelation-nosql-is-out-and.html |access-date=February 22, 2020}}</ref> ==== ဒေတာသိုလှောင်ရုံများ ==== အကယ်၍ ဒေတာများသည် စနစ်တကျစနစ်သွင်းထားသော ပုံစံရှိပြီး (Structured Data) အွန်လိုင်းအရောင်းအဝယ် ကူးသန်းမှုစနစ်ထက် အွန်လိုင်းဒေတာဆန်းစစ်ချက် လုပ်ငန်းစဉ်များ (Online Analytical Processing) ကို ပိုမိုလိုအပ်ပါက ဒေတာသိုလှောင်ရုံများ (Data Warehouses) ကို အဓိက ရွေးချယ်အသုံးပြုကြသည်။<ref name="ibm1">{{cite web |title=What is a Data Warehouse? |url=https://www.ibm.com/cloud/learn/data-warehouse |access-date=31 July 2022 |website=www.ibm.com |language=en-us}}</ref> ဤသိုလှောင်ရုံများသည် သာမန်ဒေတာဘေ့စ်များထက် ပိုမိုကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ပမာဏဖြင့် ဒေတာဆန်းစစ်ခြင်း၊ ဒေတာတူးဖော်ခြင်း (Data Mining) နှင့် [[ဉာဏ်ရည်တု]]နည်းပညာ (Artificial Intelligence) လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။<ref name="ibm1" /> လက်တွေ့တွင်လည်း ဒေတာများသည် သာမန်ဒေတာဘေ့စ်များဆီမှတစ်ဆင့် ဒေတာသိုလှောင်ရုံများထဲသို့ စီးဆင်းဝင်ရောက်လေ့ရှိသည်။<ref name="aws1">{{cite web |title=What is a Data Warehouse? {{!}} Key Concepts {{!}} Amazon Web Services |url=https://aws.amazon.com/data-warehouse/ |access-date=31 July 2022 |website=Amazon Web Services, Inc.}}</ref> စီးပွားရေးဆန်းစစ်သူများ (Business Analysts)၊ ဒေတာအင်ဂျင်နီယာများနှင့် ဒေတာသိပ္ပံပညာရှင်များသည် SQL ဘာသာစကား သို့မဟုတ် စီးပွားရေးထောက်လှမ်းရေးဆော့ဖ်ဝဲများ (Business Intelligence Software) ကဲ့သို့သော ကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ ဤဒေတာသိုလှောင်ရုံများရှိ ဒေတာများကို ရယူအသုံးချနိုင်သည်။<ref name="aws1" /> ==== ဒေတာလိပ်ခ်များ (Data Lakes) ==== ဒေတာလိပ်ခ် (Data Lake) ဆိုသည်မှာ အလွန်ကြီးမားသော ဒေတာပမာဏကို သိမ်းဆည်းရန်၊ စီမံပြင်ဆင်ရန်နှင့် လုံခြုံစွာထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ဗဟိုချက်အဖြစ် ထားရှိသော သိုလှောင်ရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒေတာလိပ်ခ်တစ်ခုအတွင်း၌ ရီလေးရှင်းနယ်ဒေတာဘေ့စ်များမှ ရရှိသော စနစ်ကျဒေတာများ (Structured Data) အပြင်၊ စနစ်တစ်ဝက်တစ်ပျက်ဒေတာများ (Semi-structured Data)၊ စနစ်မရှိသောဒေတာများ (Unstructured Data) နှင့် ဘိုင်နရီဒေတာ (Binary Data) များကိုပါ သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။ ဒေတာလိပ်ခ်ကို လုပ်ငန်းခွင်အတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာစနစ် (On-premises) ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ Amazon၊ Microsoft သို့မဟုတ် Google ကဲ့သို့သော အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကလောက်ဒ်ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် ကုမ္ပဏီများ၏ ဝန်ဆောင်မှုကို အသုံးပြု၍ ကလောက်ဒ်ပတ်ဝန်းကျင် (Cloud-based Environment) ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ==== ဖိုင်များ ==== အကယ်၍ ဒေတာများသည် စနစ်တကျ စုစည်းထားမှု နည်းပါးပါက ၎င်းတို့ကို ဖိုင်များ (Files) အဖြစ်သာ အများဆုံး သိုလှောင်လေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ သိုလှောင်ရာတွင် အောက်ပါရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းများ ရှိသည် - * '''ဖိုင်စနစ်များ (File Systems)''' သည် ဒေတာများကို တစ်ခုအောက်တစ်ခုဆင့်လျက်ရှိသော ဖိုဒါများ (Nested Folders) အဖြစ် အဆင့်ဆင့် သတ်မှတ်ပုံဖော်ကာ သိမ်းဆည်းသည်။<ref name="redhat1">{{cite web |title=File storage, block storage, or object storage? |url=https://www.redhat.com/en/topics/data-storage/file-block-object-storage |access-date=31 July 2022 |website=www.redhat.com |language=en}}</ref> * '''ဘလော့ခ်သိုလှောင်မှုစနစ် (Block Storage)''' သည် ဒေတာများကို ပုံသေပမာဏရှိသော အပိုင်းအစများ (Chunks) အဖြစ် ခွဲခြမ်းလိုက်ပြီး၊ ဤနည်းလမ်းသည် (ဗဟိုပြု) ဟာ့ဒ်ဒရိုက်ဗ်များ (Hard Drives) သို့မဟုတ် ဆောလစ်စတိတ်ဒရိုက်ဗ်များ (Solid State Drives) ၏ အလုပ်လုပ်ပုံနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။<ref name="redhat1" /> * '''အော့ဘ်ဂျက်သိုလှောင်မှုစနစ် (Object Storage)''' သည် မက်တာဒေတာ (Metadata) ကို အသုံးပြု၍ ဒေတာများကို စီမံခန့်ခွဲပြီး၊ ယေဘုယျအားဖြင့် ဖိုင်တစ်ခုချင်းစီအတွက် UUID ကဲ့သို့သော သီးသန့်ကုဒ်မှတ်သားချက် (Key) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးလေ့ရှိသည်။<ref name="redhat1" /><ref name="s3">{{cite web |title=Cloud Object Storage – Amazon S3 – Amazon Web Services |url=https://aws.amazon.com/s3 |access-date=31 July 2022 |website=Amazon Web Services, Inc.}}</ref> === စီမံခန့်ခွဲမှု === ဒေတာစီမံပြင်ဆင်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ဒေတာသိုလှောင်ရာနေရာ အမျိုးအစား ပမာဏ အဆမတန် များပြားလာခြင်းသည် အသုံးပြုသူများကို အခက်အခဲ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဒေတာဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို တိကျစွာ သတ်မှတ်ခြင်း၊ ဖန်တီးခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်မည့် လုပ်ငန်းစဉ်စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် (Workflow Management System - ဥပမာ Airflow) ကို အသုံးပြုလာကြသည်။<ref name="airflow">{{cite web |title=Home |url=https://airflow.apache.org/ |access-date=31 July 2022 |website=Apache Airflow |language=en}}</ref> ဤလုပ်ငန်းတာဝန်များကို စက်ဝန်းမရှိဘဲ ဦးတည်ချက်ပါရှိသော ဂရပ်ဖ် (Directed Acyclic Graph - DAG) ပုံစံဖြင့် တိကျစွာ သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။<ref name="airflow" /> == သက်တမ်းစက်ဝန်း == === စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်း === အမှုဆောင်အရာရှိများ ချမှတ်ထားသော နောင်အနာဂတ်အတွက် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များကို အဓိက စီးပွားရေးစီမံကိန်းများတွင် သတ်မှတ်ဖော်ပြပြီး၊ နည်းဗျူဟာမြောက် စီးပွားရေးစီမံကိန်းများတွင် ပိုမိုထင်ရှားစွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကာ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများတွင် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အများစုသည် ဤမဟာဗျူဟာအတိုင်း လျှောက်လှမ်းမည့် စီးပွားရေးစီမံကိန်းတစ်ခုကို ဖော်ဆောင်ရန် အခြေခံလိုအပ်ချက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ သို့သော်လည်း အဖွဲ့အစည်းများ၏ နည်းဗျူဟာနှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုအဆင့်များတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အားနည်းခြင်းကြောင့် ဤစီမံကိန်းများကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရန် မကြာခဏ ခက်ခဲလေ့ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ စီမံကိန်းချမှတ်ခြင်းလုပ်ငန်းတွင် စီးပွားရေးစီမံကိန်းကို မှားယွင်းစွာ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမိခြင်းနှင့် မှားယွင်းစွာ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ပြဿနာများကို အချိန်မီ ပြုပြင်နိုင်ရန်အတွက် အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှု (Feedback) စနစ်တစ်ခု လိုအပ်သည်။ === စနစ်များ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်း === ဒေတာစနစ်များ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်းလုပ်ငန်းတွင် ဒေတာပလက်ဖောင်းများ၏ တည်ဆောက်ပုံကို ဖော်ထုတ်ခြင်း (Architecting Data Platforms) နှင့် ဒေတာသိုလှောင်ခန်းများကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်း (Designing Data Stores) စသည့် အစိတ်အပိုင်းများစွာ ပါဝင်သည်။<ref name="course">{{cite web |title=Introduction to Data Engineering |url=https://www.coursera.org/learn/introduction-to-data-engineering |access-date=31 July 2022 |website=Coursera |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Finkelstein |first=Clive |title=What are The Phases of Information Engineering}}</ref> === ဒေတာမော်ဒယ် တည်ဆောက်ခြင်း (Data Modeling) === ဒေတာမော်ဒယ် တည်ဆောက်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဒေတာများနှင့် ထိုဒေတာများ၏ မတူညီသော အစိတ်အပိုင်းများအကြား ဆက်စပ်မှုများကို ဖော်ပြပေးသည့် Abstract Model ဖြစ်သော ဒေတာမော်ဒယ်တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။<ref name="model1">{{cite web |date=15 June 2021 |title=What is Data Modelling? Overview, Basic Concepts, and Types in Detail |url=https://www.simplilearn.com/what-is-data-modeling-article |access-date=31 July 2022 |website=Simplilearn.com}}</ref> == တာဝန်ဝတ္တရားများ == === ဒေတာ အင်ဂျင်နီယာ === ဒေတာအင်ဂျင်နီယာဆိုသည်မှာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးအတွင်း ဒေတာစီးဆင်းမှုကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် ဘစ်ဒေတာ (Big Data) ဆိုင်ရာ ETL ပိုက်လိုင်းများကို တည်ဆောက်ပေးရသော ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာ အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် ကြီးမားလှသော ဒေတာပမာဏကို ရယူပြီး လုပ်ငန်းအကျိုးပြု အချက်အလက်များအဖြစ် ဘာသာပြန်ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite report|last1=Tamir|first1=Mike|last2=Miller|first2=Steven|last3=Gagliardi|first3=Alessandro|date=11 December 2015|title=The Data Engineer|ssrn=2762013}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဒေတာများကို လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်တွင် အဆင်သင့် အသုံးပြုနိုင်ရန်နှင့် ဒေတာပုံစံများ၊ ကြံ့ခိုင်မှု၊ စနစ်တိုးချဲ့နိုင်မှုနှင့် လုံခြုံရေးစသည့် အချက်များကို အဓိက အလေးပေး ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ဒေတာအင်ဂျင်နီယာများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာ နောက်ခံသမိုင်းရှိကြပြီး Java၊ Python၊ Scala နှင့် Rust ကဲ့သို့သော ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကားများကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2019-02-07 |title=Data Engineer vs. Data Scientist |url=https://www.springboard.com/blog/data-engineer-vs-data-scientist/ |access-date=2021-03-14 |website=Springboard Blog |language=en-US |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424044333/https://www.springboard.com/blog/data-engineer-vs-data-scientist/ |url-status=dead }}</ref><ref name="hist1" /> ထို့ပြင် ၎င်းတို့သည် ဒေတာဘေ့စ်များ၊ တည်ဆောက်ပုံစနစ်များ၊ ကလောက်ဒ်ကွန်ပြူတင်းနှင့် Agile ဆော့ဖ်ဝဲလ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စနစ်တို့နှင့် ပိုမိုရင်းနှီးကျွမ်းကျင်ကြသည်။<ref name="hist1" /> === ဒေတာ သိပ္ပံပညာရှင် === ဒေတာသိပ္ပံပညာရှင်များသည် ဒေတာများကို ဆန်းစစ်လေ့လာခြင်း (Analysis of the Data) ကို ပိုမိုအလေးထား လုပ်ဆောင်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် သင်္ချာပညာ၊ အယ်လ်ဂိုရီသမ်များ၊ စာရင်းအင်းပညာနှင့် [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] (Machine Learning) နည်းပညာရပ်များနှင့် ပိုမိုရင်းနှီးကျွမ်းကျင်ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|2}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == <templatestyles src="Refbegin/styles.css" />{{refbegin|2}} * {{cite book |last1=Hares |first1=John S. |date=1992 |title=Information Engineering for the Advanced Practitioner |url=https://archive.org/details/informationengin0000hare |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-92810-2}} * {{cite book |last1=Finkelstein |first1=Clive |date=1989 |title=An Introduction to Information Engineering: From Strategic Planning to Information Systems |url=https://archive.org/details/introductiontoin0000fink |publisher=Addison-Wesley |isbn=978-0-201-41654-1}} * {{cite book |last1=Finkelstein |first1=Clive |date=1992 |title=Information Engineering: Strategic Systems Development |url=https://archive.org/details/informationengin0000fink |publisher=Addison-Wesley |isbn=978-0-201-50988-5}} * Ian Macdonald (1986). "Information engineering". in: ''Information Systems Design Methodologies''. T.W. Olle et al. (ed.). North-Holland. * Ian Macdonald (1988). "Automating the Information engineering methodology with the Information Engineering Facility". In: ''Computerized Assistance during the Information Systems Life Cycle''. [[T.W. Olle]] et al. (ed.). North-Holland. * [[James Martin (author)|James Martin]] and [[Clive Finkelstein]]. (1981). ''Information engineering''. Technical Report (2 volumes), Savant Institute, Carnforth, Lancs, UK. * James Martin (1989). ''Information engineering''. (3 volumes), Prentice-Hall Inc. * {{cite book |last1=Finkelstein |first1=Clive |date=2006 |title=Enterprise Architecture for Integration: Rapid Delivery Methods and Technologies |publisher=Artech House |isbn=978-1-58053-713-1}} * {{cite book |last1=Reis |first1=Joe |date=2022 |title=Fundamentals of Data Engineering |last2=Housley |first2=Matt |publisher=O'Reilly Media |isbn=978-1-0981-0827-4}} * {{Cite book |last=Kleppmann |first=Martin |year=2026 |title=Designing Data-Intensive Applications |last2=Riccomini |first2=Chris |publisher=O'Reilly Media |isbn=978-1098119065 |edition=2nd}}{{refend}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.informatik.uni-bremen.de/uniform/gdpa/methods/m-iem.htm The Complex Method IEM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190720070308/http://www.informatik.uni-bremen.de/uniform/gdpa/methods/m-iem.htm|date=July 20, 2019}} * [https://web.archive.org/web/20060215222446/http://sysdev.ucdavis.edu/WEBADM/document/rad-archapproach.htm Rapid Application Development] * [http://www.ies.aust.com Enterprise Engineering and Rapid Delivery of Enterprise Architecture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716080209/http://www.ies.aust.com/ |date=16 July 2019 }} * [https://vault.ssp.sh/ Data Engineering Vault], a connected knowledge hub covering data engineering concepts, tools, and patterns [[ကဏ္ဍ:အချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:သတင်းအချက်အလက် စနစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အင်ဂျင်နီယာပညာများ]] bcwvvw9jhimkcvnq9debfb1io0ousqd 0 289206 1047132 1046171 2026-08-07T16:38:10Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047132 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = တောင်သာရွာတိုက်ပွဲ (ချောက်မြို့နယ်) | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]မှ [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | image = | caption = | date = ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ | place = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ချောက်မြို့နယ်]]နှင့် [[ရေနံချောင်းမြို့နယ်]]အကြား၊ တောင်သာကျေးရွာနှင့် စမ်းစုကျေးရွာအနီး | territory = | status = တပ်မတော်တပ်ရင်း နှင့် ရဲကွန်မန်ဒိုပူးပေါင်းစစ်ကြောင်းက PDF ကင်းပုန်းအဖွဲ့ကို တန်ပြန်ပိတ်ဆို့ချေမှုန်းခြင်း | combatant1 = * {{army|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] ** ရဲကွန်မန်ဒိုတပ်ဖွဲ့ | combatant2 ={{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF)]] * မကွေးခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ** မကွေးခရိုင် အမှတ် (၁) တပ်ရင်း ** မကွေးခရိုင် အမှတ် (၃) တပ်ရင်း * ဒေသခံမဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | commander1 = * ဒုရဲမှူးကြီး ကျော်သူ | commander2 = * တပ်ရင်းမှူးများနှင့် တပ်စိတ်မှူးများ | units1 = * ရဲကွန်မန်ဒိုစစ်ကြောင်း (အင်အား ၁၀၀ ကျော်) * {{air force|Myanmar}} (တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်/ဂျက်ဖိုက်တာ/ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့) | units2 = * မကွေးခရိုင် ပူးပေါင်းစစ်ကြောင်း * PDF ကင်းပုန်းအဖွဲ့ | strength1 = ၁၀၀ ကျော် | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = ၂၀ ဦး ကျဆုံး<br/>(အချို့မှာ အရှင်ဖမ်းဆီးခံရပြီးမှ သတ်ဖြတ်ခံရ) | casualties3 = | weapons1 = * တိုက်ခိုက်ရေးဒရုန်းများ * လက်နက်ကြီးများ | weapons2 = * ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ် ၁၉ လက် (သိမ်းဆည်းခံရ) * စနိုက်ပါသေနတ် ၁ လက် (သိမ်းဆည်းခံရ) | notes = တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကျဆုံးခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ် ဖြစ်သည် | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''တောင်သာရွာတိုက်ပွဲ''' သို့မဟုတ် '''ချောက်မြို့နယ် တောင်သာရွာတိုက်ပွဲ''' သည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ချောက်မြို့နယ်]]နှင့် [[ရေနံချောင်းမြို့နယ်]]အကြားရှိ တောင်သာကျေးရွာနှင့် [[စမ်းစုရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်|စမ်းစုကျေးရွာ]]အနီး၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမျိုးမဟုတ်ဘဲ မြေပြင်ကင်းပုန်းချင်း တိုးမိရာမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-11 |title=ဇူလိုင် ၁၁ ရက်သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မ‌ကွေးမှာ စစ်တပ် နဲ့ ရဲကွန်မန်ဒို ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် PDF အယောက် ၂၀ သေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cr47yw3e3x0o |access-date=2026-07-11 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=wmfp |date=2026-07-11 |title=ချောက်က တိုက်ပွဲမှာ တော်လှန်ရေးရဲဘော် ၂၀ ဦး ကျဆုံး၊ စစ်အုပ်စုဘက်က ပိတ်ဆို့ပြီး အားလုံးကို ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း ရုပ်သံဖိုင် ဖော်ပြ |url=https://mfp-mm.com/news/7726/ |access-date=2026-07-12 |website=Mandalay Free Press |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == === အကျဉ်းသားကြားဖြတ်ကယ်ထုတ်ခြင်း (၂၀၂၅) === ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ နံနက် ၇ နာရီခန့်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ချောက်မြို့နယ်အတွင်းရှိ မကွေး–ရေနံချောင်း–ချောက် လမ်းပိုင်း၌ ချောက်မြို့မရဲစခန်းမှ မကွေးမြို့အကျဉ်းထောင် သို့ ပို့ဆောင်မည့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ငါးဦးအား တင်ဆောင်လာသည့် အံစာတုံး ခရီးသွားလိုင်းကားတစ်စီးနှင့် ၎င်းနောက်မှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် လေးဦးခန့် လိုက်ပါလာသည့် Mark II အမျိုးအစား အစောင့်အကြပ်ယာဉ်တစ်စီးတို့အား ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကြားဖြတ်မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရင်း တိုက်ပွဲငယ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဒိန်းဂျား |date=2025-11-21 |title=နိုင်ကျဉ်းတွေတင်လာတဲ့ကားကို ကြားဖြတ်တိုက်ပြီး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀၀ ကျော်ချခံထားရတဲ့ PDF ကို ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ |url=https://myaelattathan.com/news/17559/ |access-date=2026-07-11 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref> ဆယ်မိနစ်ဝန်းကျင်ကြာ အဆိုပါ မြေပြင်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အကျဉ်းသားများပါလာသည့် ကားပေါ်မှ Chauk Guerrilla Force တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်း အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ် ကိုနက်ရှိုင်းသည် အပြင်သို့ ခုန်ထွက်လွတ်မြောက်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ကိုနက်ရှိုင်းသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်း ချောက်မြို့ပေါ်စစ်ဆင်ရေးများကို ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေအပါအဝင် အမှုပေါင်း ၁၅ မှုထက်မနည်းဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂၂၃ နှစ် ချမှတ်ခံထားရသူဖြစ်သည်။ကျန်နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား လေးဦးမှာ မလွတ်မြောက်ခဲ့ဘဲ မကွေးထောင်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေးကို Chauk Guerrilla Force (ချောက်မြို့နယ် ပကဖ လက်ရုံးစစ်ကြောင်း)၊ ချောက်မြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့၊ Chauk Special Attack Force၊ မကွေးခရိုင် ပကဖ အထူးတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ခွဲ ၅ နှင့် Tiger Fighter Force တို့က ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။နောက်ဆက်တွဲသက်ရောက်မှုအနေဖြင့် စစ်တပ်သည် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားရာ လမ်းတလျှောက်ကို အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုး ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-11-21 |title=ချောက်မြို့နယ်တွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ တင်ဆောင်လာသော ကား ၂ စီးကို တိုက်ခိုက်မှု စစ်တပ်ဘက်မှ ၂ ဦးသေဆုံး၊ ဖမ်းဆီးခံ PDF ရဲဘော် ၁ ဦးကို ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ |url=https://yktnews.com/2025/11/234568/ |access-date=2026-07-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=6 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206115733/https://yktnews.com/2025/11/234568/ |url-status=dead }}</ref> === ချောက်မြို့နယ် ကြားကာလဒေသန္တရပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ(၂၀၂၆) === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက် နေ့တွင် ချောက်မြို့နယ် ကြားကာလဒေသန္တရပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ သည် Non-CDM ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား၍ အလင်းဝင်ရန် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ထိုနောက်ပိုင်း စစ်တပ်ဘက်မှ အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် နယ်မြေရှင်းလင်းရေး ပြုလုပ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချောက်မြို့နယ်၌ တိုက်ပွဲအတွင်း တော်လှန်ရေးရဲဘော် ၂၀ ကျော်ကျဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/385868 |access-date=2026-07-11 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> === ရှေ့ပြေးတိုက်ပွဲများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ တတိယပတ်အတွင်း ချောက်မြို့နယ်အတွင်းသို့ စစ်တပ် က စစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ထိုစစ်ကြောင်းများကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) မကွေးခရိုင်စစ်ဌာန လက်အောက်ခံ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သုံးရက်တာ ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် စစ်ရုံးချုပ်က ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ထိုသို့ ထုတ်ပြန်မှုတွင် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ချောက်မြို့အခြေစိုက် ခြေလျင်တပ်ရင်း ခလရ (၁၃) မှ ထွက်လာသော စစ်တပ်စစ်ကြောင်းအား တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက [[ဇောင်းတောကန်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်|ဇောင်းတောကန်ကျေးရွာ]]အနီးတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်တပ်ဘက်မှ ငါးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး စစ်တပ်၏ တိုက်ခိုက်ရေးဒရုန်းတစ်စင်းကိုလည်း ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့သည်ဟု ပါရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချောက်မြို့နယ် တိုက်ပွဲ၌ စစ်သား ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး၊ လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းမိ |url=https://burmese.dvb.no/post/269414 |access-date=2026-07-12 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ထို့ပြင် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နှင့် ၂၇ ရက်နေ့များတွင်လည်း [[လေးပင်ကုန်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်|လေးပင်ကုန်းကျေးရွာ]]အနီး၌ တိုက်ပွဲများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက မူလစစ်ကြောင်းအပြင် စစ်ကူလာသော စစ်ကြောင်းများကိုပါ ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နင်းမိုင်းနှင့် တိုက်မိုင်းများဖြင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် စစ်တပ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ငါးဦး ထပ်မံသေဆုံးကာ ဒဏ်ရာရရှိသူ အများပြားရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတိုက်ပွဲများအတွင်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များဘက်မှလည်း ထိခိုက်မှုအနည်းငယ် ရှိခဲ့သည်။ထိုတိုက်ပွဲများထဲ ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့က ချောက်မြို့နယ် ဂွေးပင်ကျေးရွာနှင့် ဂွေးချိုကျေးရွာလမ်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကင်းပုန်းဝပ်နေသော အထူးရဲနှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့များ တိုက်ခိုက်မှုလည်းပါဝင်ခဲ့ပြီး အထူးရဲနှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်လည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချောက်မြို့နယ် ကျေးရွာများကို စစ်တပ်က ဆက်တိုက်မီးရှို့နေ၊ အိမ်ခြေ ၄၀၀ ခန့်ဆုံးရှုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/348788 |access-date=2026-07-12 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၀ ရက်တွင် ချောက်မြို့နယ်အတွင်းသို့ စစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်လာသော စစ်တပ်၏ စစ်ကြောင်းအား တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကြိုတင်သတင်းရရှိမှုဖြင့် ချောက်မြို့နယ်နှင့် ရေနံချောင်းမြို့နယ်အကြားရှိ တောင်သာကျေးရွာနှင့် စမ်းစုကျေးရွာအနီး၌ ကြားဖြတ်ချုံခိုတိုက်ခိုက်ရန် ကင်းပုန်းဝပ်စောင့်ဆိုင်းနေခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သတင်းပေါက်ကြားမှုဖြစ်ပြီး ဒုရဲမှူးကြီး ကျော်သူ ဦးဆောင်သည့် အင်အား ၁၀၀ ကျော်ပါဝင်သော ရဲကွန်မန်ဒိုစစ်ကြောင်းနှင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအကြား ကင်းပုန်းချင်း ထိပ်တိုက်တိုးမိခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များဘက်မှ တန်ပြန် ပိတ်ဆို့ဝိုင်းပတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a50dfe897e84b31797461d7 |access-date=2026-07-12 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> ထို့နောက် စစ်တပ်သည် ဒရုန်းများနှင့် လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြုကာ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များရှိရာနေရာကို ရှေ့နောက် ညှပ်ပိတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အပြင် လေကြောင်းပစ်ကူများကိုပါ ဆက်တိုက်အသုံးပြုခဲ့သည်။ မြေပြင်တော်လှန်ရေး သတင်းရင်းမြစ်များ၏ အဆိုအရ ပိတ်ဆို့ခံရစဉ်အတွင်း လူမှားမှုများရှိခဲ့ပြီး ရဲဘော်အချို့မှာ အရှင်ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက်မှ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရခြင်းများရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-07-11 |title=ချောက်မြို့နယ်တိုက်ပွဲ PDF ​တွေဖမ်းဆီးခံရပြီး ၂၀ ဦးဝန်းကျင်ကျဆုံး |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/07/11/162764/ |access-date=2026-07-12 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == ကျဆုံးမှုနှင့် ထိခိုက်မှုများ == ဤတိုက်ပွဲအတွင်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဦး ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း မကွေးခရိုင် အမှတ် (၃) တပ်ရင်း တာဝန်ရှိသူက အတည်ပြုခဲ့သည်။ ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်များမှာ မကွေးခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး၊ မကွေးခရိုင် အမှတ် (၁) တပ်ရင်းမှ ၁ ဦးနှင့် အမှတ် (၃) တပ်ရင်းမှ ၁၃ ဦးတို့ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် တပ်ရင်းမှူးများလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ စစ်တပ်ထောက်ခံသည့် တယ်လီဂရမ်ချယ်နယ်များတွင်မူ PDF ရုပ်အလောင်း ၂၀ နှင့်အတူ ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ် ၁၉ လက်၊ စနိုက်ပါသေနတ် ၁ လက်တို့ကို သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။ထို့အပြင် စစ်တပ်က ၎င်းတို့ချေမှုန်းခဲ့သည့် ရုပ်သံဖိုင်ကိုလည်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချောက်က တိုက်ပွဲမှာ တော်လှန်ရေးရဲဘော် ၂၀ ဦး ကျဆုံး၊ |url=https://www.youtube.com/shorts/ldqB9J7mmTU |access-date=2026-07-11 |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-10 |title=တိုက်ပွဲ Archives |url=https://myaelattathan.com/category/news/war/ |access-date=2026-07-12 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]] 2jsvwlzb85j46m8qxsxd9hfwzrvkjs5 0 289213 1047146 1045261 2026-08-07T16:41:14Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047146 wikitext text/x-wiki '''သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု''' ({{lang-en|Natural language processing - NLP}}) (သို့မဟုတ်) '''လူသားဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု''' ဆိုသည်မှာ လူသားတို့ အသုံးပြုသည့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ကွန်ပျူတာဖြင့် စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာ ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် "[[သဘာဝဘာသာစကား]]" (Natural Language) ဆိုသည်မှာ လူသားတို့အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန်အတွက် သမိုင်းအစဉ်အဆက် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာသည့် [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာစကား]]၊ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်စကား]]၊ [[ဂျပန်ဘာသာစကား|ဂျပန်စကား]] စသည့် လူသားဘာသာစကားများကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကွန်ပျူတာကုဒ်များ ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုသည့် [[C++]], [[ဂျာဗား (ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား)|Java]], [[Python (programming language)|Python]] စသော စနစ်တကျ သတ်မှတ်ထားသည့် "[[ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား|ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်မင်း ဘာသာစကားများ]]" (Formal/Programming Languages) နှင့် ကွဲပြားခြားနားပါသည်။ ဤနည်းပညာသည် [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ|ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရပ်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ဉာဏ်ရည်တု]] (AI) နည်းပညာနှင့်လည်း တိုက်ရိုက် ဆက်နွှယ်နေပါသည်။ NLP ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကွန်ပျူတာများအား လူသားတို့၏ ဘာသာစကားကို နားလည်ခြင်း၊ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းနှင့် တုံ့ပြန်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အချက်အလက် ရှာဖွေထုတ်ယူခြင်း၊ ဗဟုသုတများကို စနစ်တကျ ဖော်ပြခြင်း၊ [[ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ]]နှင့် အထွေထွေ [[ဘာသာဗေဒ]] ပညာရပ်များနှင့်လည်း များစွာ သက်ဆိုင်ပါသည်။<ref name="nlpintro">{{cite book |last=Eisenstein |first=Jacob |date=October 1, 2019 |title=Introduction to Natural Language Processing |url=https://mitpress.mit.edu/9780262042840/introduction-to-natural-language-processing/ |publisher=The MIT Press |isbn=978-0-262-04284-0 |location= |page=1}}</ref> NLP စနစ်တစ်ခု၏ အဓိက လုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည် - * စကားပြောသံကို ကွန်ပျူတာက မှတ်မိအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း (Speech Recognition) * စာသားများကို အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း (Text Classification) * သဘာဝဘာသာစကားကို နားလည်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း (Natural Language Understanding) * သဘာဝဘာသာစကားကို ပြန်လည် ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း (Natural Language Generation) == သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု နည်းပညာသည် ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက စတင် မြစ်ဖျားခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NLP |url=https://cs.stanford.edu/people/eroberts/courses/soco/projects/2004-05/nlp/overview_history.html}}</ref> ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလန် ကျူးရင်း (Alan Turing) က "Computing Machinery and Intelligence" အမည်ရှိ ဆောင်းပါးတစ်စောင်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းဆောင်းပါးတွင် စက်ပစ္စည်းများ၏ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးကို တိုင်းတာရန်အတွက် ယခုအခါ "ကျူးရင်း စစ်ဆေးမှု" (Turing test) ဟု ခေါ်ဆိုသည့် စံနှုန်းတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဤစစ်ဆေးမှုကို [[ဉာဏ်ရည်တု]] နည်းပညာနှင့် သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ပြဿနာတစ်ခုအနေဖြင့် အတိအကျ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသေးသော်လည်း၊ သူအဆိုပြုခဲ့သည့် စစ်ဆေးမှုတွင် သဘာဝဘာသာစကားကို အလိုအလျောက် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းနှင့် ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များ ပါဝင်နေပြီ ဖြစ်သည်။ === သင်္ကေတအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု (Symbolic NLP) - ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းအထိ === [[ဖိုင်:AST_Document.svg|class=skin-invert-image|thumb|စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုကို Abstract Syntax Tree အဖြစ် ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း]] သင်္ကေတအခြေပြု NLP (Symbolic NLP) ၏ အခြေခံသဘောတရားကို ဂျွန်ဆားလ် (John Searle) ၏ "တရုတ်စာအခန်း" (Chinese room) စိတ်ကူးပုံဖော် စမ်းသပ်ချက်ဖြင့် ထင်ရှားစွာ သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းသဘောတရားမှာ ကွန်ပျူတာတစ်ခုအား မေးခွန်းနှင့် ကိုက်ညီမည့် အဖြေများပါဝင်သော စည်းကမ်းချက်များ (ဥပမာ- တရုတ်စကားပြောလမ်းညွှန်စာအုပ်) ပေးထားပါက၊ ကွန်ပျူတာသည် မိမိထံရောက်ရှိလာသော အချက်အလက်များကို ထိုစည်းကမ်းချက်များနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးပြီး အသုံးချခြင်းဖြင့် လူသားတို့၏ ဘာသာစကားကို နားလည်သကဲ့သို့ (သို့မဟုတ် အခြား NLP လုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်သကဲ့သို့) ပုံတူမျိုးပွား လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ဂျော့ခ်ျတောင်း စမ်းသပ်ချက် (Georgetown experiment) ၌ ရုရှားဘာသာစကား စာကြောင်း ၆၀ ကျော်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ အလိုအလျောက် အပြည့်အဝ ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သုတေသီများက နောက်ထပ် ၃ နှစ်မှ ၅ နှစ်အတွင်း စက်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း (Machine Translation) ပြဿနာကို အပြီးသတ် ဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author=Hutchins, J. |year=2005 |title=The history of machine translation in a nutshell |url=http://www.hutchinsweb.me.uk/Nutshell-2005.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713103044/http://www.hutchinsweb.me.uk/Nutshell-2005.pdf |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-02-04}}{{self-published source|date=December 2013}}</ref> သို့သော်လည်း လက်တွေ့တိုးတက်မှုမှာ အလွန်နှေးကွေးခဲ့ပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိလာသော ALPAC အစီရင်ခံစာ၌ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ သုတေသနပြုမှုသည် မျှော်မှန်းချက်များကို ပြည့်မီအောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီးနောက် စက်ဖြင့်ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း လုပ်ငန်းများအတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့မှု သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအနှောင်းပိုင်း ပထမဆုံးသော ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု စက်မှုဘာသာပြန်စနစ်များ (Statistical Machine Translation Systems) ပေါ်ပေါက်မလာခင်အထိ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် စက်ဖြင့်ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း သုတေသနလုပ်ငန်းများ လုံးဝနီးပါး ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ရသည်။ (သို့သော် ဂျပန်နှင့် ဥရောပကဲ့သို့ အခြားဒေသများတွင်မူ သုတေသနအချို့ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>"ALPAC: the (in)famous report", John Hutchins, MT News International, no. 14, June 1996, pp. 9–12.</ref>) * '''၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သော NLP စနစ်အချို့ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ ကန့်သတ်ထားသော ဝေါဟာရများဖြင့် ဂျီဩမေတြီပုံစံကမ္ဘာငယ်လေး (Blocks Worlds) ထဲတွင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် SHRDLU အမည်ရှိ သဘာဝဘာသာစကားစနစ်နှင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အတွင်း ဂျိုးဇက် ဝိုက်ဇင်ဘမ်း (Joseph Weizenbaum) ရေးသားခဲ့သော ရော်ဂျာရီယန် စိတ်ဓာတ်ရေးရာ ကုထုံးပညာရှင်အဖြစ် ပုံတူဖန်တီးထားသည့် ELIZA စနစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ELIZA စနစ်သည် လူသားတို့၏ အတွေးအခေါ် သို့မဟုတ် ခံစားချက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အနည်းငယ်မျှသာ အသုံးပြုထားသော်လည်း လူသားအချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုနေသကဲ့သို့ ထင်မှတ်ရသော အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်မှုများကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ စမ်းသပ်သူ (လူနာ) က ELIZA တွင် သိုလှောင်ထားသော အလွန်နည်းပါးသည့် ဗဟုသုတအခြေခံထက် ကျော်လွန်ပြီး ပြောဆိုလာသည့်အခါတွင်မူ ယေဘုယျဆန်သော တုံ့ပြန်မှုမျိုးကိုသာ ပေးနိုင်တော့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ကျွန်တော့်ခေါင်းကိုက်နေတယ်" ဟု ပြောပါက ELIZA က "မင်းခေါင်းကိုက်နေတယ်လို့ ဘာလို့ပြောတာလဲ" ဟု ပြန်လည်မေးခွန်းထုတ်သည့် ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ကာလက ရော့စ် ကွီလီယန် (Ross Quillian) ၏ သဘာဝဘာသာစကားဆိုင်ရာ အောင်မြင်သော သုတေသနလုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ဝေါဟာရလုံးရေ ၂၀ မျှသာ အသုံးပြုပြသနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ထိုအချိန်က ကွန်ပျူတာ၏ မှတ်ဉာဏ် (Memory) ထဲတွင် ထိုမျှသာ ဆံ့ဝင်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Harvnb|Crevier|1993|pp=146–148}}, see also {{Harvnb|Buchanan|2005|p=56}}: "Early programs were necessarily limited in scope by the size and speed of memory"</ref> * '''၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ပရိုဂရမ်မာ အများအပြားသည် ပြင်ပကမ္ဘာမှ အချက်အလက်များကို ကွန်ပျူတာ နားလည်နိုင်သော အချက်အလက်ပုံစံအဖြစ် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပေးသည့် "သဘောတရားအခြေခံ အလွှာအဆင့်ဆင့်ဆိုင်ရာစနစ်များ" (Conceptual Ontologies) ကို စတင်ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထင်ရှားသော နမူနာများမှာ MARGIE (Schank, 1975)၊ SAM (Cullingford, 1978)၊ PAM (Wilensky, 1978)၊ TaleSpin (Meehan, 1976)၊ QUALM (Lehnert, 1977)၊ Politics (Carbonell, 1979) နှင့် Plot Units (Lehnert 1981) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဤကာလအတွင်းမှာပင် PARRY ကဲ့သို့သော ကနဦး စကားပြောစက်ရုပ် (Chatterbots) များကို စတင်ရေးသားခဲ့ကြသည်။ * '''၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းသည် NLP တွင် သင်္ကေတအခြေပြု နည်းလမ်းများ (Symbolic Methods) အရှိန်အဟုန်အကောင်းဆုံး ရွှေခေတ်ကာလ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က အဓိကအာရုံစိုက်ခဲ့သော နယ်ပယ်များတွင် စည်းကမ်းချက်အခြေပြု စာကြောင်းခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း သုတေသနများ (ဥပမာ- Generative Grammar ကို ကွန်ပျူတာတွင် လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ရန် မွေးဖွားလာသော HPSG စနစ်)၊ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံစနစ် (Morphology) (ဥပမာ- အဆင့်နှစ်ဆင့် စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံစနစ်<ref>{{citation|last=Koskenniemi|first=Kimmo|title=Two-level morphology: A general computational model of word-form recognition and production|url=http://www.ling.helsinki.fi/~koskenni/doc/Two-LevelMorphology.pdf|year=1983|publisher=Department of General Linguistics, [[University of Helsinki]]|author-link=Kimmo Koskenniemi|access-date=2020-08-20|archive-date=2018-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221032913/http://www.ling.helsinki.fi/~koskenni/doc/Two-LevelMorphology.pdf}}</ref>)၊ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Semantics) (ဥပမာ- Lesk Algorithm)၊ ညွှန်းဆိုမှုစနစ် (Reference) (ဥပမာ- Centering Theory အတွင်းရှိ လေ့လာမှုများ<ref>Joshi, A. K., & Weinstein, S. (1981, August). [https://www.ijcai.org/Proceedings/81-1/Papers/071.pdf Control of Inference: Role of Some Aspects of Discourse Structure-Centering]. In ''IJCAI'' (pp. 385–387).</ref>) နှင့် သဘာဝဘာသာစကား နားလည်မှုဆိုင်ရာ အခြားနယ်ပယ်များ (ဥပမာ- Rhetorical Structure Theory) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် Racter နှင့် Jabberwacky ကဲ့သို့သော စကားပြောစက်ရုပ်များကို ဆက်လက်ဖော်ထုတ်သည့် အခြားသုတေသနလမ်းကြောင်းများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း (နောက်ပိုင်း ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုစနစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားစေရန် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည့်) အရေးကြီးသော တိုးတက်မှုတစ်ခုမှာ အရေအတွက်အခြေပြု အကဲဖြတ်ခြင်းစနစ် (Quantitative Evaluation) ကို ပိုမိုအလေးထား အသုံးပြုလာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Guida |first1=G. |date=July 1986 |title=Evaluation of natural language processing systems: Issues and approaches |journal=Proceedings of the IEEE |volume=74 |issue=7 |pages=1026–1035 |bibcode=1986IEEEP..74.1026G |doi=10.1109/PROC.1986.13580 |issn=1558-2256 |s2cid=30688575 |last2=Mauri |first2=G.}}</ref> === ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု (Statistical NLP) - ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ယနေ့ခေတ်အထိ === ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှုစနစ် အများစုကို လူသားတို့ ကိုယ်တိုင် လက်ဖြင့် ရေးသားထားသော ရှုပ်ထွေးသည့် စည်းကမ်းချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အနှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု ကဏ္ဍတွင် [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] (Machine Learning) Algorithm များကို စတင်မိတ်ဆက် အသုံးပြုခဲ့သဖြင့် ကြီးမားသော တော်လှန်ပြောင်းလဲမှုတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ ကူးပြောင်းလာခြင်းသည် ကွန်ပျူတာများ၏ တွက်ချက်နိုင်စွမ်းအား ပိုမိုမြင့်မားလာခြင်း (မိုး၏နိယာမ - Moore's law ကိုကြည့်ပါ) နှင့် နာအွန် ချုမ်းစကီး (Chomsky) ၏ ဘာသာဗေဒ သီအိုရီများ (ဥပမာ- ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းမှု သဒ္ဒါသီအိုရီ) လွှမ်းမိုးမှု လျော့ကျလာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ချုမ်းစကီး၏ သီအိုရီ အခြေခံများသည် စက်သင်ယူမှုစနစ်ဖြင့် ဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် "ဘာသာစကား အချက်အလက်စုဆောင်းမှုအခြေပြု ဘာသာဗေဒ" (Corpus Linguistics) နည်းလမ်းကို အားမပေးခဲ့ပေ။<ref>Chomskyan linguistics encourages the investigation of "[[Corner case|corner cases]]" that stress the limits of its theoretical models (comparable to [[Pathological (mathematics)|pathological]] phenomena in mathematics), typically created using [[Thought experiment|thought experiments]], rather than the systematic investigation of typical phenomena that occur in real-world data, as is the case in [[corpus linguistics]]. The creation and use of such [[Text corpus|corpora]] of real-world data is a fundamental part of machine-learning algorithms for natural language processing. In addition, theoretical underpinnings of Chomskyan linguistics such as the so-called "[[poverty of the stimulus]]" argument entail that general learning algorithms, as are typically used in machine learning, cannot be successful in language processing. As a result, the Chomskyan paradigm discouraged the application of such models to language processing.</ref> * '''၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှုတွင် ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု နည်းလမ်းများ၏ ကနဦး ထူးခြားသော အောင်မြင်မှု အများစုသည် စက်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း (Machine Translation) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် IBM Research ၏ IBM စာကြောင်း ညှိနှိုင်းမှုမော်ဒယ်များ (IBM alignment models) ကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤစနစ်များသည် ကနေဒါ လွှတ်တော်နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂတို့က အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းစဉ် အားလုံးကို တရားဝင် ဘာသာစကားအားလုံးသို့ ဘာသာပြန်ဆိုရမည်ဟူသော ဥပဒေများကြောင့် ပေါ်ထွက်လာသည့် ဘာသာစကားမျိုးစုံသုံး စာသားအချက်အလက်စုကြီး (Multilingual Textual Corpora) ကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးချနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း စနစ်အများစုမှာ ၎င်းတို့ လုပ်ဆောင်ရန် သီးသန့်ရည်ရွယ် တည်ဆောက်ထားသော ဘာသာစကား အချက်အလက်စုများအပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေခဲ့ရသည်။ ဤသို့ မှီခိုနေရခြင်းသည် နည်းပညာကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်နှင့် ထိရောက်စွာ အသုံးချနိုင်မှု အပိုင်းတွင် အဓိက အကန့်အသတ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် အလားတူစနစ်များအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အချက်အလက် ပမာဏ အကန့်အသတ်ရှိသော နေရာများတွင် ထိရောက်စွာ သင်ယူနိုင်မည့် နည်းလမ်းများ ရှာဖွေရေးအတွက် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အလေးထား လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ * '''၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်ပိုင်းမှ စတင်ကာ အင်တာနက် ကွန်ရက်ကြီး ကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ ပြုပြင်မွမ်းမံထားခြင်း မရှိသော (အညွှန်းတပ်မထားသော) ဘာသာစကား အချက်အလက် အကြမ်း အမြောက်အမြားကို ရရှိလာနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများသည် လမ်းညွှန်မှုမဲ့ စက်သင်ယူမှုစနစ် (Unsupervised Learning) နှင့် လမ်းညွှန်မှုတစ်ဝက်တစ်ပျက် စက်သင်ယူမှုစနစ် (Semi-supervised Learning) များဆီသို့ ပိုမိုအာရုံစိုက်လာခဲ့သည်။ ဤစနစ်များသည် လူသားတို့က အဖြေများကို လက်ဖြင့် အညွှန်းတပ်ပေးထားခြင်း မရှိသည့် အချက်အလက်များမှ သော်လည်းကောင်း၊ အညွှန်းတပ်ထားသော အချက်အလက်နှင့် အညွှန်းမတပ်ထားသော အချက်အလက် နှစ်မျိုးလုံးကို တွဲဖက်၍သော်လည်းကောင်း အလိုအလျောက် သင်ယူနိုင်စွမ်း ရှိကြသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် လမ်းညွှန်မှုပါသော စက်သင်ယူမှုစနစ် (Supervised Learning) ထက် များစွာ ပိုမိုခက်ခဲပြီး သတ်မှတ်ထားသည့် အချက်အလက် ပမာဏတစ်ခုပေါ်တွင် တွက်ချက်ရာ၌ တိကျမှု ပိုမိုနည်းပါးလေ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း အင်တာနက်စာမျက်နှာတစ်ခုလုံးရှိ အကြောင်းအရာများ အပါအဝင် အညွှန်းမတပ်ထားသော အချက်အလက် အမြောက်အမြားကို အလွယ်တကူ ရရှိနိုင်ခြင်းကြောင့်၊ အသုံးပြုသည့် စနစ်သည် လက်တွေ့ကျကျနှင့် အချိန်တိုတိုအတွင်း တွက်ချက်နိုင်စွမ်းရှိပါက နိမ့်ကျသော ထိရောက်မှုကို အချက်အလက် ပမာဏအင်အားဖြင့် ပြန်လည်ကာမိစေနိုင်သည်။ * '''၂၀၀၃ ခုနှစ်''' ထိုခေတ်ကာလက အကောင်းဆုံး ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု စနစ်ဖြစ်သည့် စကားလုံး n-gram မော်ဒယ် (Word n-gram model) ကို ဘန်ဂျီအို (Bengio) နှင့် အဖွဲ့က တီထွင်လိုက်သော အလွှာစုံ ပါဆက်ထရွန် စနစ် (Multi-layer Perceptron) က သာလွန်ကျော်ဖြတ်သွားခဲ့သည်။ ၎င်းစနစ်သည် ဝှက်ထားသောအလွှာ (Hidden Layer) တစ်ခုတည်း ပါဝင်ပြီး စကားလုံးအချို့၏ ရှေ့နောက်အကြောင်းအရာ အလျားကို အသုံးပြုကာ စကားလုံးပေါင်း ၁၄ သန်းအထိ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Bengio |first1=Yoshua |date=March 1, 2003 |title=A neural probabilistic language model |url=https://dl.acm.org/doi/10.5555/944919.944966 |journal=The Journal of Machine Learning Research |volume=3 |pages=1137–1155 |via=ACM Digital Library |first2=Réjean |last2=Ducharme |first3=Pascal |last3=Vincent |first4=Christian |last4=Janvin}}</ref> * '''၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်''' တိုမတ်စ် မီကိုလော့ဗ် (Tomáš Mikolov - ထိုစဉ်က Brno နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ပါရဂူဘွဲ့သင်တန်းသား) နှင့် အဖွဲ့သည် ဝှက်ထားသောအလွှာတစ်ခုတည်း ပါဝင်သည့် ရိုးရှင်းသော ထပ်တလဲလဲဖြစ် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက် (Simple Recurrent Neural Network) ကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်]]ဖန်တီးမှု (Language Modeling)<ref>{{cite book |last1=Mikolov |first1=Tomáš |date=26 September 2010 |title=Interspeech 2010 |last2=Karafiát |first2=Martin |last3=Burget |first3=Lukáš |last4=Černocký |first4=Jan |last5=Khudanpur |first5=Sanjeev |journal=Proceedings of the 11th Annual Conference of the International Speech Communication Association, INTERSPEECH 2010 |pages=1045–1048 |language=en |chapter=Recurrent neural network based language model |doi=10.21437/Interspeech.2010-343 |chapter-url=https://gwern.net/doc/ai/nn/rnn/2010-mikolov.pdf |s2cid=17048224}}</ref> တွင် အသုံးချခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် Word2vec စနစ်ကို ဆက်လက် တီထွင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု ကဏ္ဍ၌ အချက်အလက်များကို ကိုယ်စားပြုသင်ယူခြင်း (Representation Learning) နှင့် (ဝှက်ထားသောအလွှာ အများအပြား ပါဝင်သည့်) နက်ရှိုင်းသော အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်ပုံစံ (Deep Neural Network-style) စက်သင်ယူမှု နည်းလမ်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာကြသည်။ ဤကဲ့သို့ ပြောင်းလဲလာခြင်းသည် အဆိုပါ နည်းပညာများသည် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်]]ဖန်တီးမှုနှင့် စာကြောင်းခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမှု ကဲ့သို့သော သဘာဝဘာသာစကားဆိုင်ရာ လုပ်ငန်း အမြောက်အမြားတွင် အကောင်းဆုံးသော ရလဒ်များကို စွမ်းဆောင်နိုင်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="goldberg:nnlp17">{{cite journal |last=Goldberg |first=Yoav |year=2016 |title=A Primer on Neural Network Models for Natural Language Processing |journal=Journal of Artificial Intelligence Research |volume=57 |pages=345–420 |arxiv=1807.10854 |doi=10.1613/jair.4992 |s2cid=8273530 |doi-access=free}}</ref><ref name="goodfellow:book16">{{cite book |last1=Goodfellow |first1=Ian |year=2016 |title=Deep Learning |url=http://www.deeplearningbook.org/ |last2=Bengio |first2=Yoshua |last3=Courville |first3=Aaron |publisher=MIT Press}}</ref> ဤနည်းပညာသည် ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကဏ္ဍများတွင် ပိုမိုအရေးပါလာပြီး၊ လူနာများအား ကုသမှု ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် အဆင့်မြှင့်တင်ရာတွင် သော်လည်းကောင်း၊ လူနာ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အချက်အလက်များကို ကာကွယ်ရာတွင် သော်လည်းကောင်း၊ အခြားနည်းလမ်းဖြင့် လေ့လာရန် ခက်ခဲသော လျှပ်စစ်ကျန်းမာရေး မှတ်တမ်းများ (Electronic Health Records) ထဲရှိ ဆရာဝန်များ၏ မှတ်စုများနှင့် စာသားများကို ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာ လေ့လာရန်အတွက် NLP က များစွာ အထောက်အကူပြုလျက် ရှိသည်။<ref name="jozefowicz:lm16">{{cite book |last1=Jozefowicz |first1=Rafal |year=2016 |title=Exploring the Limits of Language Modeling |last2=Vinyals |first2=Oriol |last3=Schuster |first3=Mike |last4=Shazeer |first4=Noam |last5=Wu |first5=Yonghui |bibcode=2016arXiv160202410J |arxiv=1602.02410}}</ref><ref name="choe:emnlp16">{{cite journal |last1=Choe |first1=Do Kook |title=Parsing as Language Modeling |url=https://aclanthology.coli.uni-saarland.de/papers/D16-1257/d16-1257 |journal=Emnlp 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023034804/https://aclanthology.coli.uni-saarland.de/papers/D16-1257/d16-1257 |archive-date=2018-10-23 |access-date=2018-10-22 |first2=Eugene |last2=Charniak}}</ref><ref name="vinyals:nips15">{{cite journal |last1=Vinyals |first1=Oriol |display-authors=1 |year=2014 |title=Grammar as a Foreign Language |url=https://papers.nips.cc/paper/5635-grammar-as-a-foreign-language.pdf |journal=Nips2015 |arxiv=1412.7449 |bibcode=2014arXiv1412.7449V |last2=Kaiser |first2=Lukasz}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Turchin |first1=Alexander |date=2021-03-19 |title=Using Natural Language Processing to Measure and Improve Quality of Diabetes Care: A Systematic Review |journal=Journal of Diabetes Science and Technology |language=en |volume=15 |issue=3 |pages=553–560 |doi=10.1177/19322968211000831 |issn=1932-2968 |pmc=8120048 |pmid=33736486 |last2=Florez Builes |first2=Luisa F.}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Lee |first1=Jennifer |date=2022-06-10 |title=Prevalence of Sensitive Terms in Clinical Notes Using Natural Language Processing Techniques: Observational Study |journal=JMIR Medical Informatics |language=en |volume=10 |issue=6 |doi=10.2196/38482 |issn=2291-9694 |pmc=9233261 |pmid=35687381 |doi-access=free |article-number=e38482 |last2=Yang |first2=Samuel |last3=Holland-Hall |first3=Cynthia |last4=Sezgin |first4=Emre |last5=Gill |first5=Manjot |last6=Linwood |first6=Simon |last7=Huang |first7=Yungui |last8=Hoffman |first8=Jeffrey}}</ref> == အသုံးပြုသည့် နည်းလမ်းများ - သင်္ကေတအခြေပြုနည်းလမ်း၊ ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းနှင့် [[အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်]]နည်းလမ်းများ == သမိုင်းကြောင်းအရ အထွေထွေဉာဏ်ရည်တု (AI) ကဏ္ဍနှင့် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု (NLP) ကဏ္ဍနှစ်ခုလုံးတွင် အစောဆုံး စတင်အသုံးပြုခဲ့သည့် နည်းလမ်းမှာ သင်္ကေတအခြေပြုနည်းလမ်း (Symbolic approach) ဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် သင်္ကေတများကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် စည်းကမ်းချက်များကို လူကိုယ်တိုင် အပင်ပန်းခံ ရေးသားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းကို အဘိဓာန်တွင် ရှာဖွေတိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးသည့် စနစ်နှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဒ္ဒါစည်းကမ်းများကို ရေးသားခြင်း သို့မဟုတ် စကားလုံးများ၏ အခြေခံရင်းမြစ်ကို ရှာဖွေရန်အတွက် ဗေဒင်ကိန်းဂဏန်းကဲ့သို့ မှန်းဆချက်စည်းကမ်းများ (Heuristic rules for stemming) ကို ဖန်တီးခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="winograd:shrdlu71">{{cite thesis|last=Winograd|first=Terry|year=1971|title=Procedures as a Representation for Data in a Computer Program for Understanding Natural Language|url=http://hci.stanford.edu/winograd/shrdlu/|access-date=12 July 2026|archive-date=16 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200816033418/http://hci.stanford.edu/winograd/shrdlu/|url-status=dead}}</ref><ref name="schank77">{{cite book |last1=Schank |first1=Roger C. |year=1977 |title=Scripts, Plans, Goals, and Understanding: An Inquiry Into Human Knowledge Structures |url=https://archive.org/details/scriptsplansgoal0000scha |last2=Abelson |first2=Robert P. |publisher=Erlbaum |isbn=0-470-99033-3 |location=Hillsdale}}</ref> အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းနှင့် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်နည်းလမ်း နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သော [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]]နည်းလမ်းများ (Machine learning approaches) သည် သင်္ကေတအခြေပြုနည်းလမ်းထက် အောက်ပါအတိုင်း များစွာ ပိုမိုအားသာချက်ရှိပါသည် - * ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းနှင့် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်နည်းလမ်းများသည် စာသားအချက်အလက်စုကြီးများ (Corpus) ဆီမှ ထုတ်နုတ်ရရှိသော အသုံးအများဆုံး အခြေအနေများကို ပိုမိုအာရုံစိုက် လေ့လာကြသည်။ စည်းကမ်းချက်အခြေပြုနည်းလမ်း (Rule-based approach) တွင်မူ အသုံးနည်းသော အခြေအနေနှင့် အသုံးများသော အခြေအနေ နှစ်ခုလုံးအတွက် စည်းကမ်းချက်များကို တန်းတူရည်တူ ထည့်သွင်းရေးသားပေးရန် လိုအပ်သည်။ * ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်နည်းလမ်းများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်|ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] (Language models) သည် စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက စိမ်းနေသော အချက်အလက်များ (ဥပမာ- ယခင်က မမြင်ဖူးသော စကားလုံး သို့မဟုတ် ဝါကျတည်ဆောက်ပုံများ) နှင့် မှားယွင်းနေသော အချက်အလက်များ (ဥပမာ- စာလုံးပေါင်းမှားခြင်း သို့မဟုတ် စကားလုံးအချို့ မတော်တဆ ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း) ကို ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိပြီး တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ကုန်ကျစရိတ် ပိုမိုများပြားသည်။ * ဖြစ်တန်စွမ်းအခြေပြု (Probabilistic) ဘာသာစကားမော်ဒယ်များသည် ပမာဏပိုမိုကြီးမားလာလေလေ တိကျမှု ပိုမိုမြင့်မားလာလေလေ ဖြစ်သည်။ စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များတွင်မူ စည်းကမ်းချက် အရေအတွက်နှင့် ရှုပ်ထွေးမှုများကို တိုးမြှင့်မှသာ တိကျမှု အနည်းငယ် တက်လာနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် နောက်ဆုံးတွင် စနစ်တစ်ခုလုံးကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် မဖြစ်နိုင်တော့သည့် ပြဿနာများ (Intractability problems) ဆီသို့ ဦးတည်သွားစေသည်။ စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များကို အောက်ပါအခြေအနေများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည် - * [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်|ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှု]]နည်းလမ်းများကို အောင်မြင်စွာ အသုံးချနိုင်ရန်အတွက် လေ့ကျင့်ပေးမည့် ဒေတာအချက်အလက် (Training data) ပမာဏ မလုံလောက်သည့် အခြေအနေမျိုးတွင် အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Apertium စနစ်ကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်နည်းပါးသည့် ဘာသာစကားများ (Low-resource languages) ကို စက်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ * NLP လုပ်ငန်းစဉ်လမ်းကြောင်းများ (NLP pipelines) တွင် ရှေ့ပြေးပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများ (Preprocessing) အတွက် အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စာသားများကို အစိတ်အပိုင်းအသေးလေးများအဖြစ် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Tokenization) ကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။ * NLP လုပ်ငန်းစဉ်လမ်းကြောင်းများမှ ထွက်ပေါ်လာသော ရလဒ်များကို နောက်ဆက်တွဲ ပြုပြင်မွမ်းမံရန်နှင့် ပြောင်းလဲရန် (Post-processing) အတွက် အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာချက်များထဲမှ ဗဟုသုတနှင့် အချက်အလက်များကို ထုတ်ယူခြင်း (Knowledge extraction) ကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။ === ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်း (Statistical approach) === ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်ပိုင်းတွင် ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းသည် [[ဉာဏ်ရည်တု]]နည်းပညာ၏ ဆောင်းရာသီ (AI winter) ဟုခေါ်သော သုတေသနများ အေးခဲရပ်ဆိုင်းနေသည့် ကာလကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုဆောင်းရာသီကာလသည် စည်းကမ်းချက်အခြေပြုနည်းလမ်းများ၏ စွမ်းဆောင်ရည် ညံ့ဖျင်းမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="johnson:eacl:ilcl09">[http://www.aclweb.org/anthology/W09-0103 Mark Johnson. How the statistical revolution changes (computational) linguistics.] Proceedings of the EACL 2009 Workshop on the Interaction between Linguistics and Computational Linguistics.</ref><ref name="resnik:langlog11">[http://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=2946 Philip Resnik. Four revolutions.] Language Log, February 5, 2011.</ref> "အကယ်၍... သို့ဖြစ်လျှင်" (If-then) ဟူသော ပုံသေစည်းကမ်းချက်စနစ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် အစောဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်သစ်ပင်ပုံစံများ (Decision trees) သည် ရှေးဟောင်း စည်းကမ်းချက်အခြေပြုနည်းလမ်းများနှင့် အလွန်တူညီနေသေးသည်။ စကားလုံး ဝါစင်္ဂအမျိုးအစား အညွှန်းတပ်ခြင်း (Part-of-speech tagging) လုပ်ငန်းတွင် ဝှက်ထားသော မာကော့ဗ်မော်ဒယ်များ (Hidden Markov models) ကို စတင်ထည့်သွင်း အသုံးချနိုင်ခဲ့သည့် အချိန်မှသာ ရှေးဟောင်း စည်းကမ်းချက်အခြေပြုနည်းလမ်းများ၏ ခေတ်စနစ် အပြီးသတ် ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့သည်။ === အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်နည်းလမ်းများ === ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းများ (Statistical methods) ၏ အဓိကအားနည်းချက်မှာ ရှုပ်ထွေးဆန်းပြားသော အချက်အလက်အင်္ဂါရပ်များကို လူကိုယ်တိုင် စနစ်တကျ စီမံဖန်တီးပေးရခြင်း (Feature engineering) ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှစတင်၍<ref>{{Cite web |last=Socher |first=Richard |title=Deep Learning For NLP-ACL 2012 Tutorial |url=https://www.socher.org/index.php/Main/DeepLearningForNLP-ACL2012Tutorial |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414054126/https://www.socher.org/index.php/Main/DeepLearningForNLP-ACL2012Tutorial |archive-date=2021-04-14 |access-date=2020-08-17 |website=www.socher.org}} This was an early Deep Learning tutorial at the ACL 2012 and met with both interest and (at the time) skepticism by most participants. Until then, neural learning was basically rejected because of its lack of statistical interpretability. Until 2015, deep learning had evolved into the major framework of NLP. [Link is broken, try http://web.stanford.edu/class/cs224n/]</ref> အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်အခြေပြုနည်းလမ်းများသည် ရှေးရိုးသုံး ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းများ၏နေရာတွင် အစားထိုးကာ ပိုမိုခေတ်စားလာခဲ့သည်။ ဤနည်းလမ်းများသည် စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများကို ဖမ်းယူနိုင်ရန်အတွက် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒကွန်ရက်များ (Semantic networks)<ref>{{cite book |last1=Segev |first1=Elad |date=2022 |title=Semantic Network Analysis in Social Sciences |url=https://www.routledge.com/Semantic-Network-Analysis-in-Social-Sciences/Segev/p/book/9780367636524 |publisher=Routledge |isbn=978-0-367-63652-4 |location=London |access-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205140726/https://www.routledge.com/Semantic-Network-Analysis-in-Social-Sciences/Segev/p/book/9780367636524 |archive-date=5 December 2021 |url-status=live}}</ref> နှင့် စကားလုံးမြှုပ်နှံမှုစနစ် (Word embeddings) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် စကားလုံး ဝါစင်္ဂအမျိုးအစား အညွှန်းတပ်ခြင်း (Part-of-speech tagging) နှင့် ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Dependency parsing) ကဲ့သို့သော ကြားခံလုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ဆောင်ရန် မလိုအပ်တော့ပေ။ ထိုစဉ်က အသစ်ထွင်ခဲ့သော အစီအစဉ်လိုက်ပြောင်းလဲခြင်းစနစ် (Sequence-to-sequence transformations) ပေါ်တွင် အခြေခံထားသည့် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်သုံး စက်မှုဘာသာပြန်စနစ် (Neural machine translation) သည် ယခင်က ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုစက်မှုဘာသာပြန်စနစ်တွင် မဖြစ်မနေလိုအပ်ခဲ့သော စကားလုံးအနက်ညှိခြင်း (Word alignment) ကဲ့သို့သော ကြားခံအဆင့်များကို လုံးဝအသုံးမလိုတော့အောင် လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ == အများဆုံးလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသော NLP လုပ်ငန်းစဉ်များ == အောက်ပါတို့သည် သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှုကဏ္ဍတွင် အများဆုံး သုတေသနပြုလုပ်လေ့ရှိသော လုပ်ငန်းစဉ်အချို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်အချို့ကို ပြင်ပကမ္ဘာတွင် တိုက်ရိုက်လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ပြီး အချို့လုပ်ငန်းစဉ်များကိုမူ ပိုမိုကြီးမားသော လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးများကို ဖြေရှင်းရာတွင် အထောက်အကူပြုမည့် ကြားခံလုပ်ငန်းစဉ်ငယ်များအဖြစ် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်။ သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များသည် အချင်းချင်း အလွန်နီးကပ်စွာ ဆက်နွှယ်နေသော်လည်း လေ့လာရလွယ်ကူစေရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ကဏ္ဍအလိုက် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ခွဲခြားထားသော ကဏ္ဍများကို အောက်တွင် ဖော်ပြပေးထားပါသည်။ === စာသားနှင့် စကားပြောသံ စီမံဆောင်ရွက်မှု === [[ဖိုင်:Hebrew_stop_words_word_cloud.png|thumb|ဟီဘရူးဘာသာစကားရှိ Stop words များကို စကားလုံးတိမ်တိုက် ဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] '''စာလုံးပုံရိပ်ဖတ်စနစ် (Optical character recognition - OCR)''' * ဤစနစ်သည် စာရိုက်နှိပ်ထားသော စာသားများပါဝင်သည့် ပုံရိပ် (Image) တစ်ခုကို ကွန်ပျူတာထဲသို့ ထည့်သွင်းပေးလိုက်သည့်အခါ၊ ၎င်းပုံရိပ်ထဲမှ စာသားများကို ကွန်ပျူတာက အလိုအလျောက် မှတ်မိဖတ်ရှုပြီး တည်းဖြတ်၍ရသော စာသားအစစ်အမှန် (Text) အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ဤနည်းပညာကို ကတ်ပြားများ၊ စာရွက်စာတမ်းများနှင့် လမ်းညွှန်ဆိုင်းဘုတ်များကို ဖုန်းကင်မရာဖြင့် ဖတ်ရှုဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ '''စကားပြောသံကို စာသားအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း (Speech recognition)''' * ဤစနစ်သည် လူတစ်ဦး သို့မဟုတ် လူအများ ဆက်တိုက်ပြောဆိုထားသည့် အသံဖိုင် (Sound clip) ကို နားထောင်ပြီး ၎င်းစကားပြောသံများကို စာသားအဖြစ်သို့ အလိုအလျောက် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် စာသားကို အသံပြောင်းသည့်စနစ် (Text-to-speech) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာတွင် အလွန်တရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသောကြောင့် "AI-complete" (ဉာဏ်ရည်တု အပြည့်အဝရမှသာ ဖြေရှင်းနိုင်မည့် ပြဿနာ) ဟု အလွတ်သဘော တင်စားခေါ်ဆိုကြသည့် ပြဿနာရပ်ကြီးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ * လူသားတို့သည် သဘာဝအတိုင်း စကားပြောသည့်အခါ စကားလုံးတစ်လုံးနှင့်တစ်လုံးကြားတွင် ရပ်နားလေ့မရှိဘဲ ဆက်တိုက်ပြောဆိုကြသဖြင့် စကားပြောသံကို စကားလုံးအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Speech segmentation) လုပ်ငန်းစဉ်ကို မဖြစ်မနေ ကြားခံလုပ်ဆောင်ပေးရသည်။ ထို့ပြင် ဘာသာစကားအများစုတွင် ရှေ့စကားလုံးနှင့် နောက်စကားလုံးတို့၏ အသံများသည် အချင်းချင်း ရောယှက်ပေါင်းစပ်သွားလေ့ရှိသောကြောင့် (၎င်းကို Coarticulation ဟု ခေါ်သည်)၊ လှိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အင်နာလော့အသံလှိုင်း (Analog signal) များကို တိကျပြတ်သားသော ဒီဂျစ်တယ်စာလုံးများအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် အလွန်ခက်ခဲလှသည်။ ထို့အပြင် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးသည် ဒေသန္တရလေသံ (Accent) နှင့် စကားပြောနှုန်း မတူညီကြသော်လည်း၊ စကားပြောသံဖတ်စနစ်သည် ထိုကွဲပြားခြားနားလှသော အသံပေါင်းစုံကို နားလည်ပြီး တူညီသော စာသားအဓိပ္ပာယ်ထွက်အောင် တိကျစွာ မှတ်မိနိုင်စွမ်း ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ '''စကားပြောသံကို စကားလုံးအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Speech segmentation)''' * ဤစနစ်သည် လူသားတို့ ပြောဆိုထားသည့် အသံဖိုင်ကို နားထောင်ပြီး ၎င်းအသံလှိုင်းထဲမှ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို သီးခြားစီ အပိုင်းပိုင်း ပြတ်တောက်သွားအောင် ခွဲထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် စကားပြောသံကို စာသားအဖြစ်ပြောင်းလဲခြင်း (Speech recognition) ၏ ကြားခံလုပ်ငန်းငယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်းနှင့် တစ်စုတစ်စည်းတည်း တွဲဖက်လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ '''စာသားကို စကားပြောသံအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း (Text-to-speech)''' * ဤစနစ်သည် ကွန်ပျူတာထဲရှိ စာသားများကို စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာပြီး လူသားတို့ အသံထွက် ပြောဆိုသကဲ့သို့ သဘာဝကျသော စကားပြောသံအဖြစ် ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ စာသားကို အသံပြောင်းပေးသည့် ဤနည်းပညာသည် မျက်စိမမြင်ရသူများနှင့် အမြင်အာရုံ ချို့တဲ့သူများ စာပေဖတ်ရှုနိုင်စေရန် သို့မဟုတ် ဖုန်းနှင့် ကွန်ပျူတာများကို အသံဖြင့် အလွယ်တကူ အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ကြီးမားသော အထောက်အကူပြု ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် သုံးစွဲနိုင်ပါသည်။<ref>{{Citation|last1=Yi|first1=Chucai|title=Assistive Text Reading from Complex Background for Blind Persons|date=2012|work=Camera-Based Document Analysis and Recognition|pages=15–28|publisher=Springer Berlin Heidelberg|language=en|citeseerx=10.1.1.668.869|doi=10.1007/978-3-642-29364-1_2|isbn=978-3-642-29363-4|last2=Tian|first2=Yingli|author2-link=Yingli Tian|series=Lecture Notes in Computer Science|volume=7139}}</ref> '''စကားလုံးအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Word segmentation / Tokenization)''' * တိုကင်ပြုလုပ်ခြင်း (Tokenization) ဆိုသည်မှာ စာသားများကို ကွန်ပျူတာက ပိုမိုကိုင်တွယ်ရ လွယ်ကူစေရန်အတွက် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ သို့မဟုတ် စကားလုံးအပိုင်းအစလေးများအဖြစ် စနစ်တကျ ပိုင်းဖြတ်ပေးသည့် စာသားစီမံဆောင်ရွက်မှု နည်းပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနည်းပညာကို လုပ်ဆောင်ပြီးပါက အဓိက အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု ရရှိလာမည်ဖြစ်သည် - ၎င်းတို့မှာ '''စကားလုံးအညွှန်း''' (Word index) နှင့် '''တိုကင်ခွဲထားသောစာသား''' (Tokenized text) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ '''စကားလုံးအညွှန်း''' ဆိုသည်မှာ ထပ်မနေသော စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို သီးသန့်ကိန်းဂဏန်း ကုဒ်နံပါတ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးထားသည့် စာရင်း ဖြစ်သည်။ '''တိုကင်ခွဲထားသောစာသား''' တွင်မူ မူလစာသားထဲရှိ စကားလုံးများနေရာတွင် ၎င်းတို့နှင့် ကိုက်ညီသော ကိန်းဂဏန်းကုဒ် (Numerical token) များဖြင့် အစားထိုးလဲလှယ်ပေးလိုက်သည်။ အဆိုပါ ကိန်းဂဏန်းတိုကင်များကို [[အလွှာစုံသင်ယူမှုစနစ်]]နည်းလမ်း (Deep learning methods) အမျိုးမျိုးတွင် သင်္ချာနည်းအရ တွက်ချက်ရန်အတွက် ဆက်လက်အသုံးပြုကြသည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-01-11 |title=Natural Language Processing (NLP) - A Complete Guide |url=https://www.deeplearning.ai/resources/natural-language-processing/ |access-date=2024-05-05 |website=www.deeplearning.ai |language=en}}</ref> * အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကဲ့သို့ စာလုံးများအတွက်မူ စကားလုံးတစ်လုံးနှင့်တစ်လုံးကြားတွင် "Space" ပါဝင်ပြီးသားဖြစ်၍ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် အလွန်လွယ်ကူလှသည်။ သို့သော်လည်း [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]၊ [[ဂျပန်ဘာသာစကား|ဂျပန်]]နှင့် [[ထိုင်းဘာသာစကား]]ကဲ့သို့သော စာရေးစနစ်များတွင်မူ စကားလုံးများအကြား ထင်ရှားသော စာလုံးခြားသင်္ကေတများ ( Spaces ) မသုံးဘဲ ဆက်တိုက်ရေးသားလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါ ဘာသာစကားများအတွက် စာသားများကို စကားလုံးအလိုက် မှန်ကန်စွာ ပိုင်းဖြတ်နိုင်ရန်မှာ ထိုဘာသာစကား၏ ဝေါဟာရဗဟုသုတနှင့် စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ (Morphology) တို့ကို အထူးတလည် နားလည်ထားရန် လိုအပ်သဖြင့် အလွန်အရေးကြီးပြီး ခက်ခဲသော လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အချက်အလက်တူးဖော်ခြင်း (Data mining) ကဏ္ဍ၌ စကားလုံးအိတ်ပုံစံ (Bag of words - BOW) တည်ဆောက်ခြင်းကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းစဉ်များတွင်လည်း ဤနည်းလမ်းကို အသုံးချကြသည်။<ref>{{Cite journal |last= |first= |date=25 June 2024 |title=GeeksforGeeks. (n.d.). Tokenization in natural language processing (NLP). GeeksforGeeks. |url=https://www.geeksforgeeks.org/nlp/tokenization-in-natural-language-processing-nlp/ |journal=Geeksforgeeks |pages= |doi=}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Torabi |first1=Mohhamadreza |title=Integrating data augmentation and BERT-based deep learning for predicting alpha-glucosidase inhibitors derived from Black Cohosh |journal=Scientific Reports |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1038/s41598-025-14699-1 |pmc=12391535 |last2=Ghasemi |first2=Fahimeh}}</ref> === စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း === [[ဖိုင်:Eustagger_euskal_lematizatzailearen_adibidea.png|thumb|ဘတ်စ်ခ် (Basque) ဘာသာစကားရှိ စကားလုံးများကို အခြေခံအနက်ဖွင့်ပုံစံပြောင်းလဲခြင်း (Lemmatization)]] '''မူလစကားလုံးပုံစံသို့ ပြောင်းလဲခြင်း (Lemmatization)''' * ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် စကားလုံးများ၏ အဆုံးတွင် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲနေသော ဝိဘတ်နှင့် နောက်ဆက်တွဲများကို ဖယ်ရှားပြီး၊ အဘိဓာန်တွင် ရှာဖွေနိုင်သည့် မူလအခြေခံစကားလုံးပုံစံ (Lemma) သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စကားလုံးများကို စံနှုန်းတစ်ခုတည်းအတွင်းသို့ ရောက်ရှိစေရန် လျှော့ချပေးသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားနည်းလမ်းများနှင့် မတူညီသည့်အချက်မှာ ဤနည်းလမ်းသည် စကားလုံးများကို မူလအစစ်အမှန်ပုံစံသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲရန်အတွက် အဘိဓာန် (Dictionary) သို့မဟုတ် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အသုံးပြု၍ စနစ်တကျ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2020-12-06 |title=What is Natural Language Processing? Intro to NLP in Machine Learning |url=https://www.gyansetu.in/what-is-natural-language-processing/ |access-date=2021-01-09 |website=GyanSetu! |language=en-US}}</ref> * မြန်မာဘာသာစကားတွင် ဥပမာပြရလျှင် "သွားခဲ့သည်"၊ "သွားနေသည်"၊ "သွားလိမ့်မည်" စသည့် စကားလုံးများမှ နောက်ဆက်တွဲများကို ဖြုတ်ချ၍ အခြေခံစကားလုံးဖြစ်သည့် "သွား" ဟူ၍ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ယူခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ '''စကားလုံးအစိတ်အပိုင်းအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Morphological segmentation)''' * ဤစနစ်သည် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်မှုရှိသော အသေးငယ်ဆုံးသော စကားလုံးအစိတ်အပိုင်းလေးများ (Morphemes) အဖြစ် သီးခြားစီ ခွဲထုတ်ပြီး၊ ၎င်းအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုချင်းစီ၏ အမျိုးအစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်၏ ခက်ခဲနက်နဲမှုသည် လေ့လာနေသော ဘာသာစကား၏ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ (Morphology) ရှုပ်ထွေးမှုအပေါ်တွင် များစွာ တည်မှီနေသည်။ * အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ (အထူးသဖြင့် ဝိဘတ်ပြောင်းလဲမှုပုံစံ) အလွန်ရိုးရှင်းသောကြောင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို လုံးဝကျော်ဖြတ်သွားလေ့ရှိပြီး စကားလုံးတစ်လုံး၏ ပြောင်းလဲနေသော ပုံစံအားလုံး (ဥပမာ- "open, opens, opened, opening") ကို သီးခြားစကားလုံးများအဖြစ် တိုက်ရိုက် သတ်မှတ်သုံးစွဲနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း စကားလုံးတစ်ခုတည်းတွင် အစိတ်အပိုင်းများစွာကို ဆက်တိုက်ကပ်၍ သုံးစွဲလေ့ရှိသော (Highly agglutinated) တူရကီဘာသာစကား သို့မဟုတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံသုံး မိတေး (Meitei) ဘာသာစကားများနှင့် မြန်မာဘာသာစကားကဲ့သို့သော နေရာမျိုးတွင်မူ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါဘာသာစကားများတွင် အဘိဓာန်၌ပါသော မူလစကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီမှနေ၍ နောက်ဆက်တွဲ ဝိဘတ်များစွာ ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော စကားလုံးပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးအစားပေါင်း ထောင်ချီ၍ ရှိနေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal |last1=Kishorjit |first1=N. |year=2012 |title=Manipuri Morpheme Identification |url=http://aclweb.org/anthology//W/W12/W12-5008.pdf |journal=Proceedings of the 3rd Workshop on South and Southeast Asian Natural Language Processing (SANLP) |location=COLING 2012, Mumbai, December 2012 |pages=95–108 |last2=Vidya |first2=Raj RK. |last3=Nirmal |first3=Y. |last4=Sivaji |first4=B.}}</ref> '''စကားလုံးဝါစင်္ဂအမျိုးအစား အညွှန်းတပ်ခြင်း (Part-of-speech tagging)''' * ဤစနစ်သည် ဝါကျတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို ကြည့်ရှုပြီး ၎င်းတို့သည် နာမ်၊ နာမ်စား၊ ကြိယာ၊ နာမဝိသေသန စသည့် မည်သည့်သဒ္ဒါဆိုင်ရာ ဝါစင်္ဂအမျိုးအစား (Part of speech - POS) ဖြစ်သည်ကို တိကျစွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘာသာစကားတစ်ခုတွင် စကားလုံးအတော်များများ (အထူးသဖြင့် အသုံးများသော စကားလုံးများ) သည် ရှေ့နောက်စကားစပ်အပေါ် မူတည်ပြီး စကားလုံးအမျိုးအစား အများအပြားအဖြစ် ကူးပြောင်းအသုံးတော်ခံနိုင်သည်။ * ဥပမာအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာလုံး "book" သည် နာမ်အဖြစ် ("the book on the table" - စာအုပ်) သုံးနိုင်သကဲ့သို့ ကြိယာအဖြစ် ("to book a flight" - ကြိုတင်မှာယူသည်) လည်း သုံးနိုင်သည်။ ထို့အတူ "set" ဟူသော စကားလုံးသည် နာမ်၊ ကြိယာ သို့မဟုတ် နာမဝိသေသန ဖြစ်နိုင်ပြီး "out" ဆိုလျှင် အနည်းဆုံး မတူညီသော သဒ္ဒါအမျိုးအစား ၅ မျိုးအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင်လည်း '''<nowiki/>'က'<nowiki/>''' ဟူသော စကားလုံးသည် ကြိယာအဖြစ် ('''<nowiki/>'သူ ကသည်။'<nowiki/>''' - ကခုန်သည်) သုံးနိုင်သကဲ့သို့၊ ကတ္တားဝိဘတ် (နောက်ဆက်တွဲ သဒ္ဒါစကားလုံး) အနေဖြင့် '''<nowiki/>'သူက ကျောင်းသား ဖြစ်သည်။'''' - လူပုဂ္ဂိုလ်ကို ညွှန်းဆိုသည်) လည်း ဖြစ်နိုင်သဖြင့် စနစ်သည် ဝါကျတစ်ခုချင်းစီ၏ ရှေ့နောက်စကားစပ်ကို ကြည့်ရှုကာ စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်မှန်ကို တိကျစွာ ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ '''စကားလုံးရင်းမြစ် ရှာဖွေခြင်း (Stemming)''' * ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲနေသော (သို့မဟုတ် တွဲဖက်နောက်ဆက်တွဲများကြောင့် ရှည်လျားနေသော) စကားလုံးများကို ၎င်းတို့၏ အခြေခံ ပင်မမြစ်ဖျားခံရာ စာလုံးပုံစံ (Root/Stem) သို့ စည်းကမ်းချက်များအတိုင်း ဖြတ်တောက်လျှော့ချပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာလုံး "closed"၊ "closing"၊ "closes" စသည့် စကားလုံးများအားလုံးကို ၎င်းတို့၏ ပင်မရင်းမြစ် "close" ဟူသော စာလုံးပုံစံသို့ ဖြတ်တောက်ပြောင်းလဲပစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''မြန်မာဘာသာစကားတွင်မူ''' စကားလုံးနောက်၌ ကပ်ပါလာတတ်သည့် ပစ္စည်းများ၊ ဝိဘတ်များနှင့် ကူညီကြိယာများကို ဖြတ်တောက်ရာတွင် ဤနည်းလမ်းကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် "စားခဲ့သည်"၊ "စားနေသည်"၊ "စားကြစို့" စသည့် စကားလုံးများမှ နောက်ဆက်တွဲများကို ဖြတ်တောက်ပြီး ပင်မအခြေခံအဓိပ္ပာယ်ဖြစ်သော '''"စား"''' ဟူသည့် ကြိယာရင်းမြစ်ကို ထုတ်ယူခြင်း ဖြစ်သည်။ * စကားလုံးရင်းမြစ် ရှာဖွေခြင်း (Stemming) သည် စာလုံးအဓိပ္ပာယ်အခြေခံ ရှာဖွေခြင်း (Lemmatization) နှင့် ရလဒ်ချင်း ဆင်တူသော်လည်း၊ ၎င်းသည် အဘိဓာန် (Lexicon) ကို အသုံးမပြုဘဲ စာလုံးဖြတ်တောက်မှုဆိုင်ရာ စနစ်တကျ သတ်မှတ်ထားသော ပုံသေစည်းကမ်းချက်များ (Rules/Algorithms) အပေါ်တွင်သာ အခြေခံ၍ စာလုံးအဆုံးသတ်များကို စက်မှုဆန်ဆန် ဖြတ်တောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အဘိဓာန်ထဲ၌ သီးခြားအဓိပ္ပာယ်မရှိသော စာလုံးအကြွင်းအကျန်များ ထွက်ပေါ်လာတတ်သည့် အားနည်းချက် ရှိသည်။ (ဥပမာ- အင်္ဂလိပ်စာလုံး "studies" ကို ဖြတ်တောက်ရာတွင် အဘိဓာန်၌ အဓိပ္ပာယ်မရှိသည့် "studi" ဟူသော စာလုံးပုံစံမျိုး ထွက်လာတတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။) === ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း === '''သဒ္ဒါစည်းကမ်းချက် ပျိုးထောင်ခြင်း<ref>{{cite journal |last1=Klein |first1=Dan |year=2002 |title=Natural language grammar induction using a constituent-context model |url=http://papers.nips.cc/paper/1945-natural-language-grammar-induction-using-a-constituent-context-model.pdf |journal=Advances in Neural Information Processing Systems |last2=Manning |first2=Christopher D.}}</ref> (Grammar induction)''' ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ဘာသာစကားတစ်ခု၏ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သဒ္ဒါစနစ်ကို အတိအကျ ဖော်ပြနိုင်မည့် ပုံသေ သဒ္ဒါစည်းကမ်းချက်စနစ် (Formal grammar) တစ်ခုကို ကွန်ပျူတာက အလိုအလျောက် ရှာဖွေဖော်ထုတ် တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ '''ဝါကျအဆုံးသတ် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Sentence breaking / Sentence boundary disambiguation)''' ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြား (Chunk of text) ထဲမှ ဝါကျတစ်ခုနှင့်တစ်ခုကြား နယ်နိမိတ် သို့မဟုတ် ဝါကျအဆုံးသတ်များကို တိကျစွာ ရှာဖွေပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်စာတွင် ဝါကျအဆုံးသတ်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် အစက် (Periods - ".") သို့မဟုတ် အခြားပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်သင်္ကေတများဖြင့် မှတ်သားလေ့ရှိသော်လည်း၊ အဆိုပါသင်္ကေတများသည် အခြားနေရာများ (ဥပမာ- စာလုံးအက္ခရာအကျဉ်းများ ဖော်ပြခြင်း) တွင်လည်း အသုံးပြုနေသောကြောင့် ဝါကျအစစ်အမှန် ပြီးဆုံးခြင်း ဟုတ်မဟုတ်ကို စနစ်တကျ ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးရသည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင်မူ "။" (ပုဒ်မ) သင်္ကေတကို ကြည့်၍ ဝါကျအဆုံးသတ်ကို ခွဲခြားရသည်။ '''ဝါကျခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Parsing)''' * ဤစနစ်သည် ပေးထားသော ဝါကျတစ်ခု၏ သဒ္ဒါဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံသစ်ပင် (Parse tree) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ လူသားတို့အသုံးပြုသည့် သဘာဝဘာသာစကားများ၏ သဒ္ဒါစနစ်သည် ရှေ့နောက်စကားစပ်အပေါ် မူတည်၍ အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားဝေဝါးတတ်သဖြင့် ပုံမှန်ဝါကျတစ်ခုတွင်ပင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ခွဲမ်းစိပ်ဖြာမှုပုံစံ အမြောက်အမြား ရှိနေနိုင်သည်။ အံ့ဩစရာကောင်းသည်မှာ သာမန်ဝါကျတစ်ကြောင်းအတွက်ပင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံပေါင်း ထောင်ချီ၍ ရှိနေနိုင်ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ အများစုမှာ လူသားတစ်ဦးအတွက် လုံးဝ အဓိပ္ပာယ်မရှိသော ပုံစံများ ဖြစ်နေတတ်သည်။ * ဝါကျခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Parsing) တွင် အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း နည်းလမ်းနှစ်မျိုး ရှိပါသည် - ** '''မှီခိုမှုအခြေပြု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Dependency parsing):''' ဤနည်းလမ်းသည် ဝါကျတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးအချင်းချင်း ဆက်နွှယ်မှုအပေါ်တွင်သာ အဓိကအာရုံစိုက်ပြီး ပင်မကံပုဒ် (Primary objects) နှင့် ကြိယာပုဒ် (Predicates) ကဲ့သို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို အမှတ်အသားပြု ခွဲခြားပေးသည်။ ** '''အစိတ်အပိုင်းအခြေပြု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Constituency parsing):''' ဤနည်းလမ်းသည် ဖြစ်တန်စွမ်းအခြေပြု ရှေ့နောက်ကင်းလွတ်သဒ္ဒါစနစ် (Probabilistic context-free grammar - PCFG) ကို အသုံးပြု၍ ဝါကျ၏ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံသစ်ပင်ကြီးတစ်ခုလုံးကို အဆင့်ဆင့် တည်ဆောက်ပေးခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်သည်။ === စကားလုံးအဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Lexical semantics - စာသားနောက်ခံအတွင်းရှိ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ အဓိပ္ပာယ်) === [[ဖိုင်:Entity_Linking_-_Example_of_pipeline.png|thumb|An entity linking pipeline]] '''စကားလုံးအဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Lexical semantics)''' * ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရှေ့နောက်စကားစပ် (Context) အတွင်းရှိ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ ကွန်ပျူတာသုံး တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်အစစ်အမှန် (Computational meaning) မှာ မည်သို့ဖြစ်သည်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''ဖြန့်ကျက်မှုအခြေပြု အဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Distributional semantics)''' * ဤစနစ်သည် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (Data) ထဲမှနေ၍ စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုမှုပုံစံ (Semantic representations) များကို စက်က အလိုအလျောက် မည်သို့လေ့လာသင်ယူနိုင်မည်နည်း ဟူသောအချက်ကို လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''အမည်နာမများအား ခွဲခြားမှတ်မိခြင်း (Named entity recognition - NER)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအဆက်မပြတ် စီးဆင်းလာမှု (Stream of text) အတွင်းရှိ မည်သည့်အချက်အလက်များသည် လူပုဂ္ဂိုလ်၊ နေရာဒေသ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း စသည့် ကိုယ်ပိုင်နာမ် (Proper names) များ ဖြစ်ကြသည်ကို ခွဲခြားပေးပြီး၊ ၎င်းတို့သည် မည်သည့်အမျိုးအစား ဖြစ်သည် (ဥပမာ- လူပုဂ္ဂိုလ်၊ တည်နေရာ သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီ/အဖွဲ့အစည်း) ကိုပါ တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ * အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကဲ့သို့ စာရေးစနစ်များတွင် စာလုံးကြီး (Capitalization) ဖြင့် ရေးသားခြင်းသည် အမည်နာမများကို ရှာဖွေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် အမည်နာမ၏ အမျိုးအစား (လူလား၊ နေရာလား) ကို တိကျစွာ မခွဲခြားပေးနိုင်သည့်အပြင်၊ အမြဲတမ်းလည်း မမှန်ကန် သို့မဟုတ် မလုံလောက်နိုင်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ဝါကျတစ်ကြောင်း၏ အစဦးဆုံး စာလုံးကိုလည်း စာလုံးကြီးဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိပြီး ကိုယ်ပိုင်နာမ်အမည်များသည် စကားလုံးအတော်များများအထိ ရှည်လျားနိုင်ကာ အချို့စာလုံးများကိုသာ စာလုံးကြီးဖြင့် ရေးသားထားတတ်သည်။ ထို့အပြင် အနောက်တိုင်းစာရေးစနစ်မဟုတ်သော အခြားဘာသာစကားအများစု (ဥပမာ- မြန်မာ၊ တရုတ် သို့မဟုတ် အာရပ်) တွင် စာလုံးကြီး/စာလုံးသေး ဟူ၍ လုံးဝမရှိကြဘဲ၊ စာလုံးကြီးစနစ်ရှိသော ဘာသာစကားအချို့တွင်လည်း အမည်နာမများကို ခွဲခြားရန်အတွက် ၎င်းစနစ်ကို ပုံမှန်တစိုက်မတ်မတ် အသုံးမပြုကြပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျာမန်ဘာသာစကားသည် အမည်နာမ ဟုတ်ဟုတ် မဟုတ်ဟုတ် နာမ် (Nouns) အားလုံးကို စာလုံးကြီးဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိပြီး၊ ပြင်သစ်နှင့် စပိန်ဘာသာစကားများတွင်မူ နာမဝိသေသနအဖြစ် အသုံးတော်ခံသော အမည်နာမများကို စာလုံးကြီးဖြင့် မရေးသားကြပေ။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို တိုကင်အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း (Token classification) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Kariampuzha |first1=William |date=2023 |title=Precision information extraction for rare disease epidemiology at scale |journal=Journal of Translational Medicine |language=en |volume=21 |issue=1 |page=157 |doi=10.1186/s12967-023-04011-y |pmc=9972634 |pmid=36855134 |doi-access=free |last2=Alyea |first2=Gioconda |last3=Qu |first3=Sue |last4=Sanjak |first4=Jaleal |last5=Mathé |first5=Ewy |last6=Sid |first6=Eric |last7=Chatelaine |first7=Haley |last8=Yadaw |first8=Arjun |last9=Xu |first9=Yanji |last10=Zhu |first10=Qian}}</ref> '''စိတ်ခံစားမှု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Sentiment analysis)''' * စိတ်ခံစားမှု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း ဆိုသည်မှာ စာသားများအတွင်း ဖော်ပြထားသော စိတ်ခံစားမှု သို့မဟုတ် လေသံကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြီး အမျိုးအစား ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းပညာသည် ရေးသားထားသော စာသားကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး ၎င်းစာသားသည် အကောင်းမြင်သဘော (Positive)၊ အဆိုးမြင်သဘော (Negative) သို့မဟုတ် ကြားနေသဘော (Neutral) မည်သည့် စိတ်ခံစားမှုကို ဖော်ပြနေသည်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။ * စိတ်ခံစားမှုကို အမျိုးအစားခွဲခြားသည့် မော်ဒယ် (Models) များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် စကားလုံး n-grams များ၊ စကားလုံးကြိမ်နှုန်းနှင့် ပြောင်းပြန်စာရွက်စာတမ်းကြိမ်နှုန်း အင်္ဂါရပ်များ (TF-IDF features)၊ လူကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားသော အင်္ဂါရပ်များကို အသုံးပြုကြသည် သို့မဟုတ် စာသားအစီအစဉ်များအတွင်းရှိ ရေရှည်နှင့် ရေတိုဆက်နွှယ်မှု နှစ်မျိုးလုံးကို မှတ်မိနိုင်စွမ်းရှိစေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲထားသည့် Deep learning models ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်ကြသည်။ စိတ်ခံစားမှု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်းကို အွန်လိုင်းလူမှုကွန်ရက်နှင့် ပလက်ဖောင်းအမျိုးမျိုးပေါ်ရှိ သုံးစွဲသူများ၏ ကုန်ပစ္စည်းသုံးသပ်ချက် ဝေဖန်ချက် (Customer reviews) များကို အလိုအလျောက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းကဏ္ဍ အမြောက်အမြားတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်တွေ့အသုံးချလျက် ရှိသည်။<ref name=":0" /> '''နည်းပညာသုံး ဝေါဟာရများ ထုတ်ယူခြင်း (Terminology extraction)''' * ဤလုပ်ငန်းစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပေးထားသော စာသားအချက်အလက်စုကြီး (Corpus) ထဲမှနေ၍ ဆက်စပ်မှုရှိသော နည်းပညာသုံး ဝေါဟာရများနှင့် အခေါ်အဝေါ်များကို ကွန်ပျူတာက အလိုအလျောက် ရှာဖွေထုတ်ယူပေးရန် ဖြစ်သည်။ '''စကားလုံးအဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားမှု ဖြေရှင်းခြင်း (Word-sense disambiguation - WSD)''' * ဘာသာစကားတစ်ခုတွင် စကားလုံးအတော်များများ၌ အဓိပ္ပာယ်တစ်ခုထက်မက ရှိနေတတ်ကြသဖြင့်၊ ကွန်ပျူတာသည် ရှေ့နောက်စကားစပ်အတွင်း အကိုက်ညီဆုံးနှင့် အဓိပ္ပာယ်အရှိဆုံး ဖြစ်မည့် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို တိကျစွာ ရွေးချယ်ပေးရသည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် စကားလုံးများနှင့် ၎င်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် စာရင်းများကို အဘိဓာန် သို့မဟုတ် WordNet ကဲ့သို့သော အွန်လိုင်း သတင်းအချက်အလက် အရင်းအမြစ်များဆီမှ ရယူအသုံးပြုကြသည်။ '''အမည်နာမ ချိတ်ဆက်ခြင်း (Entity linking)''' * ဝါကျအတွင်းရှိ စကားလုံးအတော်များများ (အထူးသဖြင့် ကိုယ်ပိုင်နာမ်များ) သည် ပြင်သစ်ကမ္ဘာရှိ တကယ့် အမည်နာမများနှင့် သက်ဆိုင်နေတတ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရှေ့နောက်စကားစပ်အတွင်း ညွှန်းဆိုထားသော အဆိုပါစကားလုံးသည် မည်သည့်ထင်ရှားကျော်ကြားသူ၊ မည်သည့်နေရာဒေသ သို့မဟုတ် မည်သည့်ကုမ္ပဏီအဖွဲ့အစည်း (Entity) ကို အတိအကျ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်ကို ရွေးချယ်ချိတ်ဆက်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ === ဆက်နွှယ်မှုဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Relational semantics - ဝါကျတစ်ကြောင်းချင်းစီ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်) === '''ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှု ထုတ်ယူခြင်း (Relationship extraction)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြား (Chunk of text) ထဲမှနေ၍ ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသော အမည်နာမများ (Named entities) အကြား မည်သို့ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေကြသည်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပေးထားသော စာသားကို ဖတ်ရှုပြီး "မည်သူက မည်သူနှင့် အိမ်ထောင်ပြုထားသနည်း" သို့မဟုတ် "မည်သူက မည်သည့်ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်လုပ်သနည်း" စသည့် ဆက်စပ်မှုများကို ရှာဖွေပေးသည်။ '''အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Semantic parsing)''' * ဤစနစ်သည် စာသားတစ်ခု (ပုံမှန်အားဖြင့် ဝါကျတစ်ကြောင်း) ကို ရယူပြီး ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်အစစ်အမှန်ကို ကွန်ပျူတာ နားလည်နိုင်သော ပုံသေကိုယ်စားပြုစနစ် (Formal representation) အဖြစ် ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ရုပ်ပြဂရပ်ဖ်ပုံစံ (ဥပမာ- AMR ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမှု) သို့မဟုတ် သင်္ချာနည်းကျ ယုတ္တိဗေဒစနစ် (ဥပမာ- DRT ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမှု) များဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဤစိန်ခေါ်မှုတွင် အခြေခံကျသော အခြားအဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ NLP လုပ်ငန်းစဉ်အချို့ (ဥပမာ- ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း၊ စကားလုံးအဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားမှုဖြေရှင်းခြင်း) ပါဝင်လေ့ရှိပြီး စာပိုဒ်တစ်ခုလုံး၏ အကြောင်းအရာကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာလေ့လာသည့် စကားပြောဆိုမှု/စာသားခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Discourse analysis) အထိလည်း တိုးချဲ့အသုံးချနိုင်သည်။ '''ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း (Semantic role labelling)''' * ဤစနစ်သည် ဝါကျတစ်ကြောင်းချင်းစီကို ကြည့်ရှုပြီး အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ကြိယာအမျိုးအစားနှင့် အပြုအမူပုံစံများ (Semantic predicates / Verbal frames) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်သည်။ ထို့နောက် ၎င်းအပြုအမူတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေကြသည့် အစိတ်အပိုင်းများကို အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများအလိုက် (ဥပမာ- မည်သူက ပြုလုပ်သူ (Agent) ဖြစ်သည်၊ မည်သူက အပြုခံရသူ (Patient) ဖြစ်သည် စသည်ဖြင့်) တိကျစွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ === စာသားနှင့် စကားပြောဆိုမှုဗေဒ (Discourse - ဝါကျတစ်ကြောင်းထက်ကျော်လွန်သော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်) === '''ပူးတွဲညွှန်းဆိုမှု ဖြေရှင်းခြင်း (Coreference resolution)''' * ဤစနစ်သည် ဝါကျတစ်ကြောင်း သို့မဟုတ် စာသားအမြောက်အမြားကို ကြည့်ရှုပြီး မည်သည့်စကားလုံးများ ("Mentions") သည် ပြင်ပကမ္ဘာရှိ တူညီသောအရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် တူညီသောပုဂ္ဂိုလ် ("Entities") ကို ရည်ညွှန်းနေကြသည်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ နာမ်စားညွှန်းဆိုမှု ဖြေရှင်းခြင်း (Anaphora resolution) သည် ဤလုပ်ငန်းစဉ်၏ ထင်ရှားသော နမူနာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ပေါ်လွင်စေရန် နာမ်စား (Pronouns) များကို ၎င်းတို့ ရည်ညွှန်းသည့် နာမ် သို့မဟုတ် အမည်များနှင့် အတိအကျ ပြန်လည်တွဲဖက်ပေးသည်။ * ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပူးတွဲညွှန်းဆိုမှု ဖြေရှင်းခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ညွှန်းဆိုပြသသော အသုံးအနှုန်းများအကြား ဆက်စပ်နေသည့် "ပေါင်းကူးဆက်နွှယ်မှုများ" (Bridging relationships) ကို ရှာဖွေခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် "သူသည် ဂျွန်၏အိမ်ထဲသို့ ရှေ့တံခါးမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်" ဟူသော ဝါကျတွင် "ရှေ့တံခါး" သည် ညွှန်းဆိုပြသသော အသုံးအနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ကွန်ပျူတာက ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရမည့် ပေါင်းကူးဆက်နွှယ်မှုမှာ ၎င်းတံခါးသည် အခြားအဆောက်အအုံတစ်ခုခု၏ တံခါးမဟုတ်ဘဲ "ဂျွန်၏အိမ်၏ ရှေ့တံခါး" ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်အလက်အစစ်အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။ '''စာသားနှင့် စကားပြောဆိုမှု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Discourse analysis)''' * ဤကဏ္ဍတွင် ဆက်စပ်နေသော လုပ်ငန်းစဉ်အချို့ ပါဝင်သည်။ ပထမလုပ်ငန်းစဉ်မှာ စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Discourse parsing) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဆက်စပ်နေသော စာသားတစ်ခု၏ တည်ဆောက်ပုံကို ရှာဖွေပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဝါကျတစ်ကြောင်းနှင့်တစ်ကြောင်းကြား ရှိနေသည့် ဆက်စပ်မှုသဘောသဘာဝများ (ဥပမာ- အသေးစိတ်ချဲ့ထွင်ရှင်းလင်းခြင်း၊ အကြောင်းပြချက်ပေးခြင်း၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖော်ပြခြင်း) ကို ဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုမှာ စာသားတစ်ခုအတွင်း ပါဝင်သော "စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ" (Speech acts) ကို မှတ်မိခွဲခြားခြင်း ဖြစ်သည်။ (ဥပမာ- ဟုတ်မဟုတ် မေးခွန်း၊ အကြောင်းအရာမေးခွန်း၊ သာမန်ပြောဆိုချက် သို့မဟုတ် အခိုင်အမာပြောဆိုချက် စသည်ဖြင့် အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း ဖြစ်သည်။) '''သွယ်ဝိုက်သော ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း (Implicit semantic role labelling)''' * ဤစနစ်သည် ဝါကျတစ်ကြောင်းအတွင်းရှိ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ကြိယာအမျိုးအစားများနှင့် ၎င်းဝါကျထဲတွင် အထင်အရှား ပါဝင်နေသည့် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများကို ရှာဖွေခွဲခြားသည် (အထက်ပါ "ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း" ကို ကြည့်ပါ)။ ထို့နောက် ၎င်းဝါကျထဲတွင် တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသော်လည်း သွယ်ဝိုက်၍ ပါဝင်နေသည့် အဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများကို ထပ်မံရှာဖွေသည်။ ၎င်းတို့ကို စာသား၏ အခြားနေရာတစ်ခုခုတွင် အထင်အရှား ဖော်ပြထားသော အချက်အလက်များနှင့် လုံးဝသတ်မှတ်ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသော အချက်အလက်များဟူ၍ အမျိုးအစား ခွဲခြားပြီး၊ အခြားနေရာတွင် ပါဝင်နေသော အချက်အလက်များကို လက်ရှိဝါကျနောက်ခံနှင့် တိုက်ဆိုင်ကာ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖြေရှင်းပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းနှင့် အလွန်နီးစပ်သော အခြားလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ Zero anaphora resolution ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ကတ္တား သို့မဟုတ် ကံပုဒ်များကို မြှုပ်၍ ရေးသားလေ့ရှိသော ဘာသာစကားများ (Pro-drop languages - ဥပမာ- မြန်မာ၊ ဂျပန်ဘာသာစကားများ) အတွက် ပူးတွဲညွှန်းဆိုမှု ဖြေရှင်းခြင်းကို တိုးချဲ့လုပ်ဆောင်ပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ '''စာသားချင်း ဆီလျော်မှု ရှိမရှိ ဆုံးဖြတ်ခြင်း (Recognizing textual entailment)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအပိုင်းအစ နှစ်ခုကို ရယူပြီး၊ စာသားတစ်ခု မှန်ကန်နေခြင်းသည် အခြားစာသားတစ်ခုကိုလည်း မှန်ကန်စေရန် တိုက်ရိုက်အကြောင်းပြချက် (Entails) ဖြစ်နေပါသလား၊ သို့မဟုတ် အခြားစာသား၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အဓိပ္ပာယ်ကို မှန်ကန်စေပါသလား၊ သို့မဟုတ် အခြားစာသားကို မှန်သည်ဖြစ်စေ မှားသည်ဖြစ်စေ ဖြစ်ခွင့်ပေးထားပါသလား စသည်ဖြင့် စာသားနှစ်ခု၏ ဆက်စပ်ထွက်ပေါ်လာမည့် ယုတ္တိဗေဒကို ဆုံးဖြတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="rte:11">PASCAL Recognizing Textual Entailment Challenge (RTE-7) https://tac.nist.gov//2011/RTE/</ref> '''အကြောင်းအရာအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်းနှင့် မှတ်မိခြင်း (Topic segmentation and recognition)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြားကို ဖတ်ရှုပြီး ၎င်းတို့ကို သီးသန့်အကြောင်းအရာ (Topic) တစ်ခုချင်းစီအလိုက် စာပိုဒ်ကဏ္ဍများအဖြစ် အပိုင်းပိုင်း ခွဲထုတ်ပေးကာ၊ ၎င်းခွဲထုတ်လိုက်သော ကဏ္ဍတစ်ခုချင်းစီသည် မည်သည့်အကြောင်းအရာကို ဖော်ပြနေသည်ကိုပါ အလိုအလျောက် သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''ဆွေးနွေးတင်ပြချက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်တူးဖော်ခြင်း (Argument mining)''' ဤလုပ်ငန်းစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်များ၏ အကူအညီဖြင့် သဘာဝဘာသာစကား စာသားများထဲမှနေ၍ အချက်အလက် အခြေအတင် ဆွေးနွေးတင်ပြချက် တည်ဆောက်ပုံများ (Argumentative structures) ကို အလိုအလျောက် ရှာဖွေထုတ်ယူပြီး ဖော်ထုတ်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Lippi |first1=Marco |date=2016-04-20 |title=Argumentation Mining: State of the Art and Emerging Trends |url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/2850417 |journal=ACM Transactions on Internet Technology |language=en |volume=16 |issue=2 |pages=1–25 |doi=10.1145/2850417 |hdl=11585/523460 |issn=1533-5399 |s2cid=9561587 |hdl-access=free |last2=Torroni |first2=Paolo}}</ref> အဆိုပါ ဆွေးနွေးတင်ပြချက် တည်ဆောက်ပုံများတွင် အခြေခံအကြောင်းရင်းခံများ (Premise)၊ ကောက်ချက်များ (Conclusions)၊ ဆွေးနွေးတင်ပြချက်စနစ်နှင့် ပင်မဆွေးနွေးချက်နှင့် နောက်ဆက်တွဲဆွေးနွေးချက်တို့အကြား ဆက်နွှယ်မှုများ၊ သို့မဟုတ် စကားပြောဆိုမှုအတွင်းရှိ ပင်မဆွေးနွေးချက်နှင့် တန်ပြန်ချေပချက် (Counter-argument) တို့အကြား ဆက်စပ်မှုများ ပါဝင်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Argument Mining – IJCAI2016 Tutorial |url=https://www.i3s.unice.fr/~villata/tutorialIJCAI2016.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418083659/https://www.i3s.unice.fr/~villata/tutorialIJCAI2016.html |archive-date=2021-04-18 |access-date=2021-03-09 |website=www.i3s.unice.fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=NLP Approaches to Computational Argumentation – ACL 2016, Berlin |url=http://acl2016tutorial.arg.tech/ |access-date=2021-03-09 |language=en-GB}}</ref> === အဆင့်မြင့် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု အသုံးချလုပ်ငန်းများ (Higher-level NLP applications) === [[ဖိုင်:Use_of_Firefox'_'Translate_selection_to_English'_machine_translation_on_Commons_talk_meta_pages_02.png|thumb|Machine translation in Firefox]] '''အလိုအလျောက် အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခြင်း (Automatic summarization / Text summarization)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြား (Chunk of text) ကို ဖတ်ရှုပြီး ဖတ်ရှုရလွယ်ကူကာ အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်သော အကျဉ်းချုပ်ကို အလိုအလျောက် ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းပညာကို သုတေသနစာတမ်းများ သို့မဟုတ် သတင်းစာများရှိ စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍမှ ဆောင်းပါးများကဲ့သို့ ပုံစံသတ်မှတ်ချက်ရှိပြီးသား စာသားများကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြရန်အတွက် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်။ '''သဒ္ဒါအမှား ပြင်ဆင်ခြင်း (Grammatical error correction)''' * သဒ္ဒါအမှားများကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် ပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမှု အဆင့်အားလုံး (အသံဗေဒ/အက္ခရာအရေးအသား၊ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ၊ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံ၊ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒနှင့် အသုံးချဘာသာဗေဒ) ပါဝင်သဖြင့် ဖြေရှင်းရမည့် ပြဿနာအကွာအဝေး အလွန်ကျယ်ပြန့်သည်။ အင်္ဂလိပ်စာကို ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုနေသူ သို့မဟုတ် လေ့လာနေသူ သန်းပေါင်းရာချီအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုရှိသဖြင့် ဤနည်းပညာသည် အလွန်အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိလှသည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကတည်းက ဤနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရမည့် သုတေသနလုပ်ငန်း အမြောက်အမြား ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Administration |title=Centre for Language Technology (CLT) |url=https://www.mq.edu.au/research/research-centres-groups-and-facilities/innovative-technologies/centres/centre-for-language-technology-clt |access-date=2021-01-11 |website=Macquarie University |language=en-au |archive-date=13 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113024726/https://www.mq.edu.au/research/research-centres-groups-and-facilities/innovative-technologies/centres/centre-for-language-technology-clt |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Shared Task: Grammatical Error Correction |url=https://www.comp.nus.edu.sg/~nlp/conll13st.html |access-date=2021-01-11 |website=www.comp.nus.edu.sg}}</ref><ref>{{Cite web |title=Shared Task: Grammatical Error Correction |url=https://www.comp.nus.edu.sg/~nlp/conll14st.html |access-date=2021-01-11 |website=www.comp.nus.edu.sg}}</ref> အက္ခရာအရေးအသား၊ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ၊ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများတွင် GPT-2 ကဲ့သို့သော အစွမ်းထက်သည့် အာရုံကြောကွန်ရက်သုံး ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ တိုးတက်လာမှုကြောင့်၊ ဤပြဿနာကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက အများအားဖြင့် ဖြေရှင်းပြီးသား ပြဿနာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အသုံးချဆော့ဖ်ဝဲလ်အမျိုးမျိုး (ဥပမာ- Grammarly ကဲ့သို့သော စနစ်များ) တွင် ထည့်သွင်းရောင်းချနေပြီ ဖြစ်သည်။ '''ယုတ္တိဗေဒဘာသာစကားသို့ ပြောင်းလဲခြင်း (Logic translation)''' * ဤစနစ်သည် လူသားတို့ပြောဆိုသော သဘာဝဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားထားသည့် စာသားများကို ကွန်ပျူတာသင်္ချာနည်းကျ ပုံသေယုတ္တိဗေဒစနစ် (Formal logic) သို့ ပြောင်းလဲပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''စက်မှုဘာသာပြန်စနစ် (Machine translation - MT)''' * ဤစနစ်သည် လူသားဘာသာစကားတစ်ခုမှ အခြားလူသားဘာသာစကားတစ်ခုသို့ စာသားများကို အလိုအလျောက် ပြန်ဆိုပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် အခက်ခဲဆုံး ပြဿနာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး "AI-complete" (ဉာဏ်ရည်တု အပြည့်အဝရမှသာ ဖြေရှင်းနိုင်မည့် ပြဿနာ) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ အကြောင်းမှာ ဘာသာပြန်ခြင်းကို မှန်ကန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် လူသားတို့ ပိုင်ဆိုင်ထားသော အသိပညာ ဗဟုသုတအမျိုးအစားအားလုံး (သဒ္ဒါစနစ်၊ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒနှင့် ပြင်ပကမ္ဘာမှ တကယ့်အချက်အလက်များ) ကို ကွန်ပျူတာက သိရှိနားလည်ထားရန် လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ '''သဘာဝဘာသာစကားကို နားလည်အောင်လုပ်ဆောင်ခြင်း (Natural language understanding - NLU)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြားကို ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်များက ပိုမိုလွယ်ကူစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်မည့် ပထမအဆင့် ယုတ္တိဗေဒတည်ဆောက်ပုံများ (First-order logic structures) ကဲ့သို့သော ပုံသေကိုယ်စားပြုစနစ်များသို့ ပြောင်းလဲပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ သဘာဝဘာသာစကားကို နားလည်အောင်လုပ်ဆောင်ခြင်း (NLU) တွင် ပုံမှန်အားဖြင့် သဘာဝဘာသာစကားအယူအဆများကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ထားသော အသုံးအနှုန်းများဆီမှ ထွက်ပေါ်လာနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အဓိပ္ပာယ်အမြောက်အမြားထဲမှနေ၍ အမှန်တကယ် ဆိုလိုရင်းဖြစ်သော စိတ်ကူးအဓိပ္ပာယ်ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးရသည်။ ဘာသာစကားဆိုင်ရာ မေတာမော်ဒယ်များ (Language metamodels) နှင့် ဗဟုသုတအလွှာအဆင့်ဆင့်စနစ်များ (Ontologies) ကို မိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခြင်းသည် ထိရောက်သော်လည်း လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်အပေါ် အခြေခံသော ဖြေရှင်းနည်းများ ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန်အတွက် သဘာဝဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သွယ်ဝိုက်သောယူဆချက်များ (ဥပမာ- ကမ္ဘာပိတ်ယူဆချက် (Closed-world assumption) နှင့် ကမ္ဘာဖွင့်ယူဆချက် သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန်ကျသော ဟုတ်/မဟုတ် နှင့် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျသော မှန်/မှား) နှင့် ရောထွေးမှုမရှိစေဘဲ အတိအကျ ပုံသေဖော်ထုတ်နိုင်ရန် မျှော်မှန်းလုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last1=Duan |first1=Yucong |year=2011 |title=Formalizing Semantic of Natural Language through Conceptualization from Existence |url=http://www.ijimt.org/abstract/100-E00187.htm |journal=International Journal of Innovation, Management and Technology |volume=2 |issue=1 |pages=37–42 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009135952/http://www.ijimt.org/abstract/100-E00187.htm |archive-date=2011-10-09 |last2=Cruz |first2=Christophe}}</ref> '''သဘာဝဘာသာစကားကို ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း (Natural language generation - NLG)''' * ဤစနစ်သည် ကွန်ပျူတာဒေတာဘေ့စ်များထဲရှိ အချက်အလက်များ သို့မဟုတ် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကို လူသားတို့ ဖတ်ရှုရလွယ်ကူသော ဘာသာစကားအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲ ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''စာအုပ်များ အလိုအလျောက် ရေးသားထုတ်လုပ်ခြင်း (Book generation)''' * ဤလုပ်ငန်းသည် စင်စစ်အားဖြင့် NLP သီးသန့်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း သဘာဝဘာသာစကား ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း (NLG) နှင့် အခြား NLP လုပ်ငန်းစဉ်များကို တိုးချဲ့ကာ စာအုပ်တစ်အုပ်လုံးကို အစအဆုံး ဖန်တီးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ် (Rule-based system) ကို အသုံးပြု၍ ပထမဆုံး စက်မှုဖန်တီးမှုစာအုပ် ဖြစ်သော "Racter, The policeman's beard is half-constructed" ကို ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=U B U W E B :: Racter |url=http://www.ubu.com/historical/racter/index.html |access-date=2020-08-17 |website=www.ubu.com}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အာရုံကြောကွန်ရက်ဖြင့် ပထမဆုံး ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့် "1 the Road" စာအုပ်သည် စကားလုံးပေါင်း သန်း ၆၀ ကျော် ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်အဖြစ် ဈေးကွက်တင်ခဲ့သည်။ ဤစနစ်နှစ်ခုလုံးသည် အခြေခံအားဖြင့် ဆန်းပြားသော်လည်း အတွင်းစိတ်အဓိပ္ပာယ် လုံးဝမပါဝင်သော (Semantics-free) ဘာသာစကားမော်ဒယ်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင်မူ သိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ ပထမဆုံး စက်မှုဖန်တီးမှုစာအုပ် ဖြစ်သော "Beta Writer, Lithium-Ion Batteries, Springer, Cham" ကို ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Writer |first=Beta |date=2019 |title=Lithium-Ion Batteries |isbn=978-3-030-16799-8 |language=en-gb |doi=10.1007/978-3-030-16800-1 |s2cid=155818532}}</ref> ၎င်းစာအုပ်သည် ယခင်စာအုပ်များနှင့်မတူဘဲ တကယ့်ပြင်ပကမ္ဘာမှ အချက်အလက်အစစ်အမှန်များအပေါ် အခြေခံထားပြီး စာသားအကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခြင်း နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ '''စာရွက်စာတမ်းဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်တုစနစ် (Document AI)''' * စာရွက်စာတမ်းဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်တု ပလက်ဖောင်း (Document AI platform) သည် NLP နည်းပညာ၏ အပေါ်တွင် ထပ်ဆင့်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဉာဏ်ရည်တု၊ စက်သင်ယူမှု သို့မဟုတ် NLP ဆိုင်ရာ ကြိုတင်အတွေ့အကြုံ လုံးဝမရှိသော သာမန်အသုံးပြုသူများကိုပင် မတူညီသော စာရွက်စာတမ်းအမျိုးအစားများထဲမှ မိမိတို့လိုအပ်သည့် သီးသန့်အချက်အလက်များကို ထုတ်ယူနိုင်စေရန် ကွန်ပျူတာကို အလွယ်တကူ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနိုင်သည်။ NLP စွမ်းအင်သုံး Document AI သည် နည်းပညာပိုင်း ကျွမ်းကျင်မှုမရှိသော လုပ်ငန်းခွင်အဖွဲ့များ (ဥပမာ- ရှေ့နေများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ခွဲမ်းစိပ်ဖြာသူများနှင့် စာရင်းကိုင်များ) အနေဖြင့် စာရွက်စာတမ်းများထဲတွင် ဝှက်ကွယ်နေသည့် အချက်အလက်များကို လျင်မြန်စွာ ရှာဖွေကြည့်ရှုနိုင်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |date=11 April 2019 |title=Document Understanding AI on Google Cloud (Cloud Next '19) – YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=7dtl650D0y0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113024419/https://www.youtube.com/watch?v=7dtl650D0y0&feature=youtu.be |archive-date=13 January 2026 |access-date=2021-01-11 |website=www.youtube.com |url-status=bot: unknown }}</ref> '''အပြန်အလှန် စကားပြောဆိုမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Dialogue management)''' * ဤစနစ်သည် လူသားတစ်ဦးနှင့် အပြန်အလှန် စကားပြောဆို ဆက်သွယ်နိုင်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသော ကွန်ပျူတာစနစ်များ (ဥပမာ- Chatbots များနှင့် Voice assistants များ) ဖြစ်ကြသည်။ '''မေးခွန်းနှင့်အဖြေစနစ် (Question answering)''' * ဤစနစ်သည် လူသားဘာသာစကားဖြင့် မေးမြန်းထားသော မေးခွန်းတစ်ခုကို ဖတ်ရှုပြီး ၎င်းနှင့်ကိုက်ညီမည့် အဖြေမှန်ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်မေးခွန်းများတွင် အတိအကျ မှန်ကန်သော အဖြေတစ်ခု ရှိတတ်ကြသော်လည်း (ဥပမာ- "ကနေဒါနိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ ဘာလဲ?")၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အဖြေအတိအကျမရှိဘဲ ကျယ်ပြန့်စွာ တွေးတောရသော မေးခွန်းများကိုလည်း ထည့်သွင်းတွက်ချက်ကြသည် (ဥပမာ- "ဘဝရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲ?")။ '''စာသားမှ ပုံရိပ်ဖန်တီးခြင်း (Text-to-image generation)''' * ဤစနစ်သည် ပေးထားသော ပုံရိပ်တစ်ခု၏ ဖော်ပြချက်စာသားကို ဖတ်ရှုပြီး၊ ၎င်းဖော်ပြချက်နှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီမည့် ပုံရိပ် (Image) တစ်ခုကို အလိုအလျောက် ထုတ်လုပ်ဖန်တီးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Robertson |first=Adi |date=2022-04-06 |title=OpenAI's DALL-E AI image generator can now edit pictures, too |url=https://www.theverge.com/2022/4/6/23012123/openai-clip-dalle-2-ai-text-to-image-generator-testing |access-date=2022-06-07 |website=The Verge |language=en}}</ref> '''စာသားမှ မြင်ကွင်းဖန်တီးခြင်း (Text-to-scene generation)''' * ဤစနစ်သည် ပေးထားသော မြင်ကွင်းတစ်ခု၏ ဖော်ပြချက်စာသားကို အခြေခံ၍ ၎င်းမြင်ကွင်း၏ သုံးဖက်မြင်မော်ဒယ် (3D model of the scene) တစ်ခုကို အလိုအလျောက် တည်ဆောက်ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=The Stanford Natural Language Processing Group |url=https://nlp.stanford.edu/projects/text2scene.shtml |access-date=2022-06-07 |website=nlp.stanford.edu}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Coyne |first1=Bob |date=2001-08-01 |title=Proceedings of the 28th annual conference on Computer graphics and interactive techniques |last2=Sproat |first2=Richard |publisher=Association for Computing Machinery |isbn=978-1-58113-374-5 |series=SIGGRAPH '01 |location=New York, NY, USA |pages=487–496 |chapter=WordsEye |doi=10.1145/383259.383316 |chapter-url=https://doi.org/10.1145/383259.383316 |s2cid=3842372}}</ref> '''စာသားမှ ဗီဒီယိုဖန်တီးခြင်း (Text-to-video)''' * ဤစနစ်သည် ပေးထားသော ဗီဒီယိုတစ်ခု၏ ဖော်ပြချက်စာသားကို ဖတ်ရှုပြီး၊ ၎င်းဖော်ပြချက်နှင့် ကိုက်ညီမည့် ဗီဒီယို (Video) တစ်ခုကို အလိုအလျောက် ဖန်တီးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-02 |title=Google announces AI advances in text-to-video, language translation, more |url=https://venturebeat.com/ai/google-announces-ai-advances-in-text-to-video-language-translation-more/ |access-date=2022-11-09 |website=VentureBeat |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=2022-09-29 |title=Meta's new text-to-video AI generator is like DALL-E for video |url=https://www.theverge.com/2022/9/29/23378210/meta-text-to-video-ai-generation-make-a-video-model-dall-e |access-date=2022-11-09 |website=The Verge |language=en-US}}</ref> == ယေဘုယျ ဦးတည်ချက်များနှင့် (ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော) အနာဂတ်လမ်းကြောင်းများ (General tendencies and future directions) == ဤနယ်ပယ်တွင် ရေရှည်ဖြစ်ထွန်းခဲ့သော ဖြစ်စဉ်များအပေါ် အခြေခံ၍ NLP ၏ အနာဂတ်ဦးတည်ချက်များကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်နိုင်သည်။ CoNLL Shared Tasks ၏ ရေရှည်သုတေသန စီးရီးများအရ ဦးတည်ချက် သုံးခုကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်<ref>{{Cite web |title=Previous shared tasks {{!}} CoNLL |url=https://www.conll.org/previous-tasks |access-date=2021-01-11 |website=www.conll.org}}</ref> - * '''သဘာဝဘာသာစကား၏ ပိုမိုနက်ရှိုင်းပြီး စိတ္တဇဆန်သော "သိမြင်မှု" (Cognitive) ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လာခြင်း:''' (၁၉၉၉-၂၀၀၁ တွင် အပေါ်ယံစာကြောင်းခွဲခြင်း၊ ၂၀၀၂-၀၃ တွင် အမည်နာမများအား ခွဲခြားမှတ်မိခြင်း၊ ၂၀၀၆-၀၉/၂၀၁၇-၁၈ တွင် မှီခိုမှုဝါကျဖွဲ့စည်းပုံ၊ ၂၀၀၄-၀၅/၂၀၀၈-၀၉ တွင် ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း၊ ၂၀၁၁-၁၂ တွင် ပူးတွဲညွှန်းဆိုမှုဖြေရှင်းခြင်း၊ ၂၀၁၅-၁၆ တွင် စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း၊ ၂၀၁၉ တွင် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။) * '''ဘာသာစကားမျိုးစုံသုံးစနစ် (Multilinguality) နှင့် ပုံစံမျိုးစုံသုံးစနစ် (Multimodality) များအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု တိုးပွားလာခြင်း:''' (၁၉၉၉ ကတည်းက အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၊ ၂၀၀၂ မှစ၍ စပိန်နှင့် ဒတ်ခ်ျ၊ ၂၀၀၃ မှစ၍ ဂျာမန်၊ ၂၀၀၆ မှစ၍ ဘူဂေးရီးယား၊ ဒိန်းမတ်၊ ဂျပန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ဆလိုဗေးနီးယား၊ ဆွီဒင်နှင့် တူရကီ၊ ၂၀၀၇ မှစ၍ ဘတ်စ်ခ်၊ ကာတာလန်၊ တရုတ်၊ ဂရိ၊ ဟန်ဂေရီ၊ အီတလီ၊ တူရကီ၊ ၂၀၀၉ မှစ၍ ချက်၊ ၂၀၁၂ မှစ၍ အာရပ်၊ ၂၀၁၇ တွင် ဘာသာစကား ၄၀ ကျော်၊ ၂၀၁၈ တွင် ဘာသာစကား ၆၀ ကျော်မှ ၁၀၀ ကျော်အထိ တိုးချဲ့ သုတေသနပြုလာနိုင်ခဲ့သည်။) * '''သင်္ကေတအခြေပြု ကိုယ်စားပြုစနစ်များကို ဖယ်ရှားပစ်ခြင်း:''' (စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များမှတစ်ဆင့် လမ်းညွှန်မှုပါသော စက်သင်ယူမှုစနစ်များဆီသို့၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် လမ်းညွှန်မှုအားနည်းသော စက်သင်ယူမှုနည်းလမ်းများ၊ အချက်အလက်များကို ကိုယ်စားပြုသင်ယူခြင်း (Representation learning) နှင့် အစမှအဆုံး တိုက်ရိုက်တွက်ချက်သော စနစ်များ (End-to-end systems) ဆီသို့ ကူးပြောင်းလာခြင်း ဖြစ်သည်။) === သိမြင်နားလည်မှုစွမ်းရည် (Cognition) === အဆင့်မြင့် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု (NLP) အသုံးချလုပ်ငန်း အများစုတွင် လူသားတို့၏ ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သော အပြုအမူများနှင့် သဘာဝဘာသာစကားကို အမှန်တကယ် နားလည်သဘောပေါက်သည့် ပုံစံမျိုးကို တုပလုပ်ဆောင်သော အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ကြသည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ပြောရလျှင် ပိုမိုအဆင့်မြင့်လာသော သိမြင်နားလည်မှုဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို နည်းပညာအရ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်အောင် ဖန်တီးခြင်းသည် NLP ၏ အဓိက တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည့် လမ်းကြောင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည် (အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော CoNLL shared tasks များ၏ ဦးတည်ချက်များကို ကြည့်ပါ)။ "သိမြင်နားလည်မှုစွမ်းရည်" (Cognition) ဆိုသည်မှာ "အတွေးအခေါ်၊ အတွေ့အကြုံနှင့် အာရုံခံစားမှုများမှတစ်ဆင့် ဗဟုသုတနှင့် နားလည်သဘောပေါက်မှုများကို ရယူဆည်းပူးသည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက် သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းစဉ်" ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Cognition |url=https://www.lexico.com/definition/cognition |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715113427/https://www.lexico.com/definition/cognition |archive-date=July 15, 2020 |access-date=6 May 2020 |website=Lexico |publisher=[[Oxford University Press]] and [[Dictionary.com]]}}</ref> သိမြင်မှုသိပ္ပာယ်ပညာရပ် (Cognitive science) ဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ စိတ်နှင့် ၎င်း၏လုပ်ငန်းစဉ်များကို နယ်ပယ်စုံပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်၍ သိပ္ပာယ်နည်းကျ သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=8 August 2014 |title=Ask the Cognitive Scientist |url=http://www.aft.org/newspubs/periodicals/ae/summer2002/willingham.cfm |website=American Federation of Teachers |quote=Cognitive science is an interdisciplinary field of researchers from Linguistics, psychology, neuroscience, philosophy, computer science, and anthropology that seek to understand the mind.}}</ref> သိမြင်မှုဘာသာဗေဒ (Cognitive linguistics) ဆိုသည်မှာ စိတ်ပညာနှင့် ဘာသာဗေဒ နယ်ပယ်နှစ်ခုလုံးမှ ဗဟုသုတနှင့် သုတေသနများကို ပေါင်းစပ်ထားသော ဘာသာဗေဒ၏ နယ်ပယ်စုံခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Robinson |first=Peter |year=2008 |title=Handbook of Cognitive Linguistics and Second Language Acquisition |publisher=Routledge |isbn=978-0-805-85352-0 |pages=3–8}}</ref> အထူးသဖြင့် သင်္ကေတအခြေပြု NLP (Symbolic NLP) ခေတ်ကာလအတွင်း၌ ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ နယ်ပယ်သည် သိမြင်မှုဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများနှင့် အလွန်ခိုင်မာသော ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျော့ခ်ျ လေကော့ဗ် (George Lakoff) သည် သိမြင်မှုသိပ္ပာယ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အမြင်နှင့် သိမြင်မှုဘာသာဗေဒ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များကို အသုံးပြု၍<ref>{{Cite book |last=Lakoff |first=George |year=1999 |title=Philosophy in the Flesh: The Embodied Mind and Its Challenge to Western Philosophy; Appendix: The Neural Theory of Language Paradigm |publisher=New York Basic Books |isbn=978-0-465-05674-3 |pages=569–583}}</ref> NLP အယ်လ်ဂိုရီသမ်များ တည်ဆောက်နိုင်မည့် နည်းလမ်းတစ်ခုကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိကအချက် နှစ်ချက်ဖြင့် အဆိုပြုခဲ့သည် - # '''သဘောတရားအခြေခံ တင်စားချက်သီအိုရီ (Theory of conceptual metaphor) ကို အသုံးချခြင်း''' လေကော့ဗ်က ဤသီအိုရီကို "စိတ်ကူးတစ်ခုအား အခြားစိတ်ကူးတစ်ခု၏ အသုံးအနှုန်းများဖြင့် နားလည်ခြင်း" ဟု ရှင်းပြထားပြီး ၎င်းသည် စာရေးသူ၏ ဆိုလိုရင်းရည်ရွယ်ချက်ကို သိရှိစေရန် အထောက်အကူပြုသည်။<ref>{{Cite book |last=Strauss |first=Claudia |year=1999 |title=A Cognitive Theory of Cultural Meaning |url=https://archive.org/details/cognitivetheoryo0000stra |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-59541-4 |pages=[https://archive.org/details/cognitivetheoryo0000stra/page/156 156]–164}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး "big" (ကြီးမားသော) ကို နှိုင်းယှဉ်မှုတစ်ခုတွင် အသုံးပြုသည့်အခါ ("That is a big tree" - ထိုအပင်သည် ကြီးမားသောအပင် ဖြစ်သည်) စာရေးသူသည် ၎င်းအပင်သည် အခြားအပင်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် သို့မဟုတ် မိမိအတွေ့အကြုံအရ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ထွားကျိုင်းကြီးမားသည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို တင်စားချက်အဖြစ် သုံးစွဲသည့်အခါတွင်မူ ("Tomorrow is a big day" - မနက်ဖြန်သည် နေ့ထူးနေ့မြတ်ကြီး ဖြစ်သည်) စာရေးသူသည် အရေးကြီးမှုသဘောကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအပြင် "She is a big person" (သူမသည် ကြီးမြတ်သူ/ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်) ဟူသော အခြားအသုံးအနှုန်းများ၏ နောက်ကွယ်မှ ရည်ရွယ်ချက်မှာမူ နောက်ထပ် အချက်အလက်များ ထပ်မံမရရှိပါက လူသားတစ်ဦးအတွက်ဖြစ်စေ၊ သိမြင်မှုအခြေပြု NLP စနစ်အတွက်ဖြစ်စေ အဓိပ္ပာယ် အနည်းငယ် ဝေဝါးနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ # '''စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၊ စာသား၊ ဝါကျ သို့မဟုတ် စာပိုဒ်တစ်ခု၏ ဆက်စပ်အဓိပ္ပာယ်ကို တိုင်းတာခြင်း''' ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမည့် စာသား၏ ရှေ့နှင့်နောက်တွင် ပါရှိသော အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ၎င်းစာသား၏ "ဆက်စပ်အဓိပ္ပာယ် တိုင်းတာမှုနှုန်း" (Relative measure of meaning) ကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဖြစ်တန်စွမ်းအခြေပြု ရှေ့နောက်ကင်းလွတ်သဒ္ဒါစနစ် (PCFG) ကဲ့သို့သော နည်းလမ်းများဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။ အဆိုပါ အယ်လ်ဂိုရီသမ်များအတွက် သင်္ချာညီမျှခြင်းကို [https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/055314712/publication/US9269353B1?q=pn%3DUS9269353 အမေရိကန် မူပိုင်ခွင့်အမှတ် ၉၂၆၉၃၅၃] ([https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/055314712/publication/US9269353B1?q=pn%3DUS9269353 US Patent 9269353]) တွင် အောက်ပါအတိုင်း တင်ပြထားသည်<ref>{{cite patent|country=US|number=9269353|status=patent}}</ref> - :: <math> {RMM(token_N)} = {PMM(token_N)} \times \frac{1}{2d} \left (\sum_{i=-d}^d {((PMM(token_{N})} \times {PF(token_{N-i},token_N,token_{N+i}))_i}\right ) </math> :: ''ယင်းညီမျှခြင်းတွင် -'' :::* '''RMM''' သည် ဆက်စပ်အဓိပ္ပာယ် တိုင်းတာမှုနှုန်း (Relative measure of meaning) ဖြစ်သည်။ :::* '''token''' သည် စာသားအပိုင်းအစ၊ ဝါကျ၊ စာသားစု သို့မဟုတ် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ ဖြစ်သည်။ :::* '''N''' သည် ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာနေသော တိုကင် (Tokens) အရေအတွက် ဖြစ်သည်။ :::* '''PMM''' သည် ဘာသာစကားအချက်အလက်စု (Corpora) အပေါ် အခြေခံ၍ တွက်ချက်ထားသော အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်နိုင်ခြေနှုန်း ဖြစ်သည်။ :::* '''d''' သည် တိုကင်ပေါင်း N အရေအတွက်အတွင်း အဆိုပါတိုကင် တည်ရှိနေသော သုညမဟုတ်သည့် တည်နေရာ (Location) ဖြစ်သည်။ :::* '''PF''' သည် ထိုဘာသာစကားအတွက် သီးသန့်သတ်မှတ်ထားသော ဖြစ်တန်စွမ်း လုပ်ဆောင်ချက် (Probability function) ဖြစ်သည်။ သိမြင်မှုဘာသာဗေဒနှင့် ဆက်နွှယ်မှုများသည် NLP ၏ သမိုင်းဝင် အမွေအနှစ်များဖြစ်သော်လည်း ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုစနစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ထည့်သွင်းဆွေးနွေးမှု နည်းပါးသွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နည်းပညာအရ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်မည့် သိမြင်မှုဆိုင်ရာ စံနမူနာမော်ဒယ်များ (Cognitive models) ကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် သိမြင်မှုသဒ္ဒါ (Cognitive grammar)<ref>{{Cite web |title=Universal Conceptual Cognitive Annotation (UCCA) |url=https://universalconceptualcognitiveannotation.github.io/ |access-date=2021-01-11 |website=Universal Conceptual Cognitive Annotation (UCCA) |language=en-US}}</ref>၊ လုပ်ငန်းဆောင်တာအခြေပြုသဒ္ဒါ (Functional grammar)<ref>Rodríguez, F. C., & Mairal-Usón, R. (2016). [https://www.redalyc.org/pdf/1345/134549291020.pdf Building an RRG computational grammar]. ''Onomazein'', (34), 86–117.</ref>၊ တည်ဆောက်ပုံအခြေပြုသဒ္ဒါ (Construction grammar)<ref>{{Cite web |title=Fluid Construction Grammar – A fully operational processing system for construction grammars |url=https://www.fcg-net.org/ |access-date=2021-01-11 |language=en-US |archive-date=14 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260714032001/https://fcg-net.org/ |url-status=dead }}</ref>၊ ကွန်ပျူတာသုံး စိတ်ပညာဘာသာဗေဒနှင့် သိမြင်မှုဆိုင်ရာ အာရုံကြောသိပ္ပာယ်ပညာရပ် (ဥပမာ- ACT-R) စသည့် မူဘောင်အမျိုးမျိုးအတွင်း ဆက်လက်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ACL Member Portal {{!}} The Association for Computational Linguistics Member Portal |url=https://www.aclweb.org/portal/ |access-date=2021-01-11 |website=www.aclweb.org}}</ref> သို့သော် ၎င်းတို့သည် ပင်မရေစီးကြောင်း NLP နယ်ပယ် (ACL ၏ အဓိကညီလာခံကြီးများတွင် ပါဝင်မှုအပေါ် တိုင်းတာချက်အရ) တွင် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ လက်ခံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မကြာသေးမီကမှ သိမြင်မှုအခြေပြု NLP ၏ အတွေးအခေါ်များကို နည်းပညာ၏ အလုပ်လုပ်ပုံကို ပြန်လည်ရှင်းပြနိုင်စွမ်း (Explainability) ရရှိစေရန်အတွက် "သိမြင်မှုအခြေပြု ဉာဏ်ရည်တု"<ref>{{Cite web |title=Chunks and Rules |url=https://www.w3.org/Data/demos/chunks/chunks.html |access-date=2021-01-11 |website=W3C |language=en}}</ref> (Cognitive AI) ဟူသော အယူအဆအောက်တွင် ပြန်လည်အသက်သွင်းလာခဲ့သည်။ ထို့အတူ သိမြင်မှုအခြေပြု NLP ၏ အတွေးအခေါ်များသည် ပုံစံမျိုးစုံသုံး နည်းပညာ (Multimodal NLP) ဆိုင်ရာ အာရုံကြောကွန်ရက် မော်ဒယ်များတွင်လည်း (အထင်အရှား ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလေ့ မရှိသော်လည်း<ref>{{Cite journal |last1=Socher |first1=Richard |year=2014 |title=Grounded Compositional Semantics for Finding and Describing Images with Sentences |journal=Transactions of the Association for Computational Linguistics |volume=2 |pages=207–218 |doi=10.1162/tacl_a_00177 |s2cid=2317858 |doi-access=free |last2=Karpathy |first2=Andrej |last3=Le |first3=Quoc V. |last4=Manning |first4=Christopher D. |last5=Ng |first5=Andrew Y.}}</ref>) သဘာဝအတိုင်း ကိန်းဝပ်လျက် ရှိသည်။ ၎င်းအပြင် ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ တိုးတက်လာမှု၊ အထူးသဖြင့် အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး|ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ]] (Large language models) ကို အသုံးပြုထားသည့်<ref>{{Cite arXiv|title=Language models show human-like content effects on reasoning, Dasgupta, Lampinen et al|eprint=2207.07051|language=en|last1=Dasgupta|first1=Ishita|last2=Lampinen|first2=Andrew K.|last3=Chan|first3=Stephanie C. Y.|last4=Creswell|first4=Antonia|last5=Kumaran|first5=Dharshan|last6=McClelland|first6=James L.|last7=Hill|first7=Felix|year=2022|class=cs.CL}}</ref> ကိရိယာများနှင့် နည်းပညာများ၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်ကောလိပ် (University College London) မှ ဗြိတိန်အာရုံကြောသိပ္ပာယ်ပညာရှင်နှင့် သီအိုရီပညာရှင် ကားလ် ဂျေ ဖရစ္စတန် (Karl J. Friston) ၏ စွမ်းအင်လွတ်နိယာမ (Free energy principle)<ref>{{Cite book |last=Friston |first=Karl J. |year=2022 |title=Active Inference: The Free Energy Principle in Mind, Brain, and Behavior; Chapter 4 The Generative Models of Active Inference |publisher=The MIT Press |isbn=978-0-262-36997-8}}</ref> အပေါ် အခြေခံထားသော အထွေထွေဉာဏ်ရည်တု (Artificial general intelligence - AGI) ဆိုင်ရာ အနာဂတ်ဦးတည်ချက်သစ်များတွင်လည်း ဤသိမြင်မှုအယူအဆများကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ == အခြားကြည့်ရန် == * [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] * [[အလွှာစုံသင်ယူမှုစနစ်]] * [[ဉာဏ်ရည်တု အင်ဂျင်နီယာပညာ]] == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == <templatestyles src="Refbegin/styles.css" />{{Refbegin}} * {{Cite journal |last1=Bates |first1=M |year=1995 |title=Models of natural language understanding |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=92 |issue=22 |pages=9977–9982 |bibcode=1995PNAS...92.9977B |doi=10.1073/pnas.92.22.9977 |pmc=40721 |pmid=7479812 |doi-access=free}} * Steven Bird, Ewan Klein, and Edward Loper (2009). ''Natural Language Processing with Python''. O'Reilly Media. {{ISBN|978-0-596-51649-9}}. * [[Kenna Hughes-Castleberry]], "A Murder Mystery Puzzle: The literary puzzle ''[[Cain's Jawbone]]'', which has stumped humans for decades, reveals the limitations of natural-language-processing algorithms", ''[[Scientific American]]'', vol. 329, no. 4 (November 2023), pp.&nbsp;81–82. "This murder mystery competition has revealed that although NLP ([[natural-language processing]]) models are capable of incredible feats, their abilities are very much limited by the amount of [[context (linguistics)|context]] they receive. This [...] could cause [difficulties] for researchers who hope to use them to do things such as analyze [[ancient language]]s. In some cases, there are few historical records on long-gone [[civilization]]s to serve as [[training data]] for such a purpose." (p.&nbsp;82.) * Daniel Jurafsky and James H. Martin (2008). ''Speech and Language Processing'', 2nd edition. Pearson Prentice Hall. {{ISBN|978-0-13-187321-6}}. * Mohamed Zakaria Kurdi (2016). ''Natural Language Processing and Computational Linguistics: speech, morphology, and syntax'', Volume 1. ISTE-Wiley. {{ISBN|978-1848218482}}. * Mohamed Zakaria Kurdi (2017). ''Natural Language Processing and Computational Linguistics: semantics, discourse, and applications'', Volume 2. ISTE-Wiley. {{ISBN|978-1848219212}}. * Christopher D. Manning, Prabhakar Raghavan, and Hinrich Schütze (2008). ''Introduction to Information Retrieval''. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-86571-5}}. [http://nlp.stanford.edu/IR-book/ Official html and pdf versions available without charge.] * Christopher D. Manning and Hinrich Schütze (1999). ''Foundations of Statistical Natural Language Processing''. The MIT Press. {{ISBN|978-0-262-13360-9}}. * David M. W. Powers and Christopher C. R. Turk (1989). ''Machine Learning of Natural Language''. Springer-Verlag. {{ISBN|978-0-387-19557-5}}. {{Refend}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Commons category-inline}} [[ကဏ္ဍ:သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု]] [[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ]] hm558m78yj52et31ghse4qsfprk5qh0 0 289218 1047172 1043547 2026-08-07T16:48:53Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥက္ကဌ +ဥက္ကဋ္ဌ) 1047172 wikitext text/x-wiki {{notability|person}} {{primary sources}} {{Infobox person|name=အီနွေဆိုင်းညူ|native_name=Anui Sainyiu|native_name_lang=en|other_names=ဦးအီနွေ (ANUI), ဒေါက်တာအီနွေဆိုင်းညူ|birth_date=၂၈ ဇူလိုင် ၁၉၈၃|birth_place=လဟယ်မြို့၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ|nationality=မြန်မာ|education=B.A. (History), M.Ed., Ph.D.|alma_mater=မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ မဟီဒေါတက္ကသိုလ်|occupation=နိုင်ငံရေးသမား၊ စာပေပညာရှင်၊ သုတေသီ|known_for=လိုင်းနောင်ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေး}}'''အီနွေဆိုင်းညူ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Anui Sainyiu'''; တရားဝင်မှတ်တမ်းများတွင် '''ANUI''' သို့မဟုတ် '''ဦးအီနွေ''' ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ နိုင်ငံရေးသမား၊ စာပေပညာရှင်နှင့် သုတေသီတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လိုင်းနောင် (Lainong) နာဂလူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကား၊ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာအမွေအနှစ်များ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |title=တစ်ဦးတည်းဖြစ်ပါကြောင်း |journal=မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ |volume=၆၅ |issue=၀၀၅ |pages=၂၆}}</ref> အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ စာပေဖွံ့ဖြိုးရေး၊ တိုင်းရင်းသားပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Anui |year=2021 |title=Ethnic Content Integration and Local Curriculum in Myanmar |journal=Austrian Journal of South-East Asian Studies |volume=14 |issue=2 |pages=155–172 |doi=10.14764/10.ASEAS-0060 |last2=Arphattananon |first2=Thithimadee}}</ref> အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင် (Lainong) ဘာသာစကားပြောသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ Northern Naga ဘာသာစကားများဆိုင်ရာ သုတေသနများတွင် ဘာသာစကားအတိုင်ပင်ခံ (language consultant) အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite thesis|last=van Dam|first=Kellen Parker|title=The Tone System of Tangsa-Nocte and Related Northern Naga Varieties|type=PhD dissertation|year=2018|publisher=La Trobe University|pages=301–304}}</ref> '''အီနွေဆိုင်းညူ''' (Anui Sainyiu) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ စာပေပညာရှင်၊ သုတေသီနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လိုင်းနောင် (Lainong) ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူဖြစ်ပြီး၊ မီဒီယာများတွင် နာဂစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြခံထားရသည်။<ref>{{cite news |date=... |title=... |publisher=Mizzima}}</ref> == ငယ်ဘဝ == အီနွေဆိုင်းညူကို ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ လဟယ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ == ပညာရေး == အီနွေဆိုင်းညူသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ သမိုင်းဘာသာဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (B.A. in History) ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မဟီဒေါတက္ကသိုလ် (Mahidol University) တွင် ပညာဆက်လက်သင်ယူခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးမဟာဘွဲ့ (Master of Education, M.Ed.) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မဟီဒေါတက္ကသိုလ်မှ ဗဟုယဉ်ကျေးမှုဗေဒဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Philosophy, Ph.D. in Multicultural Studies) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်း၏ Ph.D. ဘွဲ့ရရှိမှုကို မဟီဒေါတက္ကသိုလ်၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဘွဲ့နှင်းသဘင် အီလက်ထရွန်းနစ်မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web |title=Mahidol University Graduation Ceremony 2021 e-Book |url=https://egraduation.mahidol.ac.th/e-book2021/ |publisher=Mahidol University |page=53}}</ref> == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကြောင့် မီဒီယာများတွင် နာဂစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပညာရှင်အဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။<ref>...</ref> ၎င်းသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးအစီအစဉ်များ၊ စာတတ်မြောက်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဒေသခံသမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းတင်သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == လဟယ်အကယ်ဒမီ == အီနွေဆိုင်းညူသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လဟယ်အကယ်ဒမီ (Lahe Academy) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လဟယ်အကယ်ဒမီသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေး၊ စာတတ်မြောက်ရေး၊ ပညာပေးရေးနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ အကယ်ဒမီ၏ လုပ်ငန်းများတွင် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား သင်ကြားရေး၊ ဘာသာစကားမှတ်တမ်းတင်ရေးနှင့် ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို မှတ်တမ်းပြုစုရေးတို့ ပါဝင်သည်။ == ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုလုပ်ငန်း == အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင် (Lainong) ဘာသာစကား၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား၏ စာရေးနည်းစနစ် ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ ဘာသာစကားမှတ်တမ်းတင်ရေး၊ သင်ကြားရေးပစ္စည်းများ ပြုစုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Sainyiu |first=Anui |year=2022 |title=Lainong: A Threatened Language in Myanmar |journal=Ogmios |publisher=Foundation for Endangered Languages |issue=74}}</ref> အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင်–မြန်မာ–အင်္ဂလိပ် သုံးဘာသာအဘိဓာန်နှင့် ဘာသာစကားသင်ကြားရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်များကို ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ''Lainong Lexical Order: Definition and Meaning'' အမည်ရှိ လိုင်းနောင်ဘာသာစကား အဘိဓာန်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ စာပေလုပ်ငန်းများတွင် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား၊ ရိုးရာပုံပြင်များ၊ သီချင်းများနှင့် ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ ပါဝင်သည်။ အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင် (Lainong) ဘာသာစကား၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကားပြောသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး Northern Naga ဘာသာစကားများဆိုင်ရာ သုတေသနများတွင် ဘာသာစကားအတိုင်ပင်ခံအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite thesis|last=van Dam|first=Kellen Parker|title=The Tone System of Tangsa-Nocte and Related Northern Naga Varieties|type=PhD dissertation|year=2018|pages=301–304}}</ref> လိုင်းနောင်စာပေဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများတွင် ဘာသာစကားအရင်းအမြစ်များ၊ ဘာသာစကားလမ်းညွှန်စာအုပ်များနှင့် အခြားသင်ကြားရေးဆိုင်ရာ စာပေများ ဖွံ့ဖြိုးထုတ်ဝေရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite thesis|last=van Dam|first=Kellen Parker|title=The Tone System of Tangsa-Nocte and Related Northern Naga Varieties|year=2018|pages=301–304}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်မှု == အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကော်မတီ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လိုင်းနောင်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် အီနွေဆိုင်းညူသည် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ လိုင်းနောင်ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များ ဖွံ့ဖြိုးထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်စပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite thesis|last=van Dam|first=Kellen Parker|title=The Tone System of Tangsa-Nocte and Related Northern Naga Varieties|type=PhD dissertation|year=2018|pages=301–304}}</ref> ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး နာဂရိုးရာစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == သုတေသန == အီနွေဆိုင်းညူ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများသည် တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ၊ ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များနှင့် ရိုးရာဂေဟဗေဒအသိပညာ (Traditional Ecological Knowledge) ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို အဓိကထားသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ''Ethnic Content Integration and Local Curriculum in Myanmar'' သုတေသနစာတမ်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တိုင်းရင်းသားအကြောင်းအရာများကို ဒေသဆိုင်ရာသင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ပေါင်းစည်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို လေ့လာခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Anui |year=2021 |title=Ethnic Content Integration and Local Curriculum in Myanmar |journal=Austrian Journal of South-East Asian Studies |volume=14 |issue=2 |pages=155–172 |doi=10.14764/10.ASEAS-0060 |last2=Arphattananon |first2=Thithimadee}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ''The Effects of Remoteness and Forest Cover on Bird Knowledge in Two Language Communities of Myanmar'' သုတေသနစာတမ်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘာသာစကားအသိုင်းအဝိုင်းများအတွင်း ငှက်နှင့်ပတ်သက်သော ဒေသခံအသိပညာကို လေ့လာခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Sainyiu |first=Anui |year=2025 |title=The Effects of Remoteness and Forest Cover on Bird Knowledge in Two Language Communities of Myanmar |journal=Journal of Ethnobiology |doi=10.1177/02780771251368557}}</ref> == ထုတ်ဝေမှုများ == * Anui; Arphattananon, Thithimadee (2021). "Ethnic Content Integration and Local Curriculum in Myanmar". ''Austrian Journal of South-East Asian Studies''. 14 (2): 155–172. doi:10.14764/10.ASEAS-0060. * Sainyiu, Anui (2022). ''Lainong: A Threatened Language in Myanmar''. ''Ogmios''. Issue 74. Foundation for Endangered Languages. * Sainyiu, Anui (2022). ''Lainong Lexical Order: Definition and Meaning''. * Sainyiu, Anui (2025). "The Effects of Remoteness and Forest Cover on Bird Knowledge in Two Language Communities of Myanmar". ''Journal of Ethnobiology''. doi:10.1177/02780771251368557. == နိုင်ငံရေး == အီနွေဆိုင်းညူသည် နာဂဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် နယ်စပ်ဒေသဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ သုံးသပ်ရေးသားသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက် |title=နာဂအမျိုးသားပါတီ ရွေးကောက်ပွဲနိုင်သော်လည်း ဦးစီးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ကြံ့ဖွံ့ရရှိသွား |url=bur.mizzima.com}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် နာဂအမျိုးသားပါတီ (Naga National Party) ကိုယ်စားပြု၍ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ သတင်း |url=https://news-eleven.com/article/196713 |work=Eleven Media Group}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * Mahidol University Graduation e-Book 2021 * Foundation for Endangered Languages * Endangered Languages Project gsxd3axh3jsp3o6a2zqzjgrlqjnf07z 0 289227 1047182 1043004 2026-08-07T16:50:55Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047182 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Andong</div> <div class="nickname ib-settlement-native" lang="ko"><templatestyles src="Nobold/styles.css" /><span class="nobold">안동시</span></div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">Municipal City</div> |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Korean&nbsp;transcription(s) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;[[ဟန်ဂုလ်|Hangul]] | class="infobox-data" |<span title="Korean-language text"><span lang="ko">안동시</span></span> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;[[ဟန်ဂျာ|Hanja]] | class="infobox-data" |<span title="Korean-language text"><span lang="ko">安東市</span></span> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;<span class="nowrap">Revised Romanization</span> | class="infobox-data" |Andong-si |- class="mergedbottomrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;<span class="nowrap">McCune–Reischauer</span> | class="infobox-data" |Andong-si |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[ဖိုင်:A_bird's_eye_view_of_the_Hahoe_Folk_Village_(4458648859).jpg|250x250px|An aerial view of [[Hahoe Folk Village]]]]<div class="ib-settlement-caption">An aerial view of Hahoe Folk Village</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data maptable" |<templatestyles src="Infobox settlement/columns/styles.css" /> <div class="ib-settlement-cols"> <div class="ib-settlement-cols-row"><div class="ib-settlement-cols-cell">[[ဖိုင်:Flag_of_Andong.svg|border|100x100px|Flag of Andong]]<div class="ib-settlement-caption-link">Flag</div></div><div class="ib-settlement-cols-cell">[[File:Andong_City_logo.svg|100x100px|Official logo of Andong]]<div class="ib-settlement-caption-link">Emblem of Andong</div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[ဖိုင်:North_Gyeongsang-Andong.svg|352x352px|Location in South Korea]]<div class="ib-settlement-caption">Location in South Korea</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Andong&params=36_33_33_N_128_43_44_E_region:KR-47_type:city(153348) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">36°33′33″N</span> <span class="longitude">128°43′44″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">36.55917°N 128.72889°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">36.55917; 128.72889</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:8}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Andong&params=36_33_33_N_128_43_44_E_region:KR-47_type:city(153348) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">36°33′33″N</span> <span class="longitude">128°43′44″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">36.55917°N 128.72889°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">36.55917; 128.72889</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[ဖိုင်:Flag_of_South_Korea.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|South Korea]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Region | class="infobox-data" |Yeongnam |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |First mention | class="infobox-data" |930 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |City status | class="infobox-data" |1963 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|Administrative divisions]] | class="infobox-data" |1 ''eup'', 13 ''myeon'', 10 ''dong'' |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Government<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;mayor | class="infobox-data" |Ki Chang Kwon (<span title="Korean-language text"><span lang="ko-Hang">권기창</span></span>) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Area<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |1,590.91&nbsp;km² (614.25&nbsp;sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Elevation<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |139&nbsp;m (456&nbsp;ft) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Population<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(September 2024)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |153,348 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Density | class="infobox-data" |96.3901/km² (249.649/sq&nbsp;mi) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Dialect<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |Gyeongsang |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Demonym | class="infobox-data" |Andongite |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[အချိန်ဇုန်|Time zone]] | class="infobox-data" |[[utc+09:00|UTC+9]] (Korea Standard Time) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Postal code | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">760003-760944</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Area code | class="infobox-data" |(+82) 054 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Website | class="infobox-data" |[https://web.archive.org/web/20131011100754/http://city.andong.go.kr/open_content/en/ Official website] |} '''အန်ဒုန်းမြို့''' ({{lang-ko|안동}}၊ {{lang-en|Andong}}) သည် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၊ ဂယောင်းဆန်းဘူဒိုပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပါသည်။ ဤမြို့သည် အဆိုပါပြည်နယ်၏ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလစာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၆၇,၈၂၁ ဦး ရှိပါသည်။ နက်ဒုန်းမြစ်သည် မြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေပြီး အန်ဒုန်းမြို့သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စိုက်ပျိုးရေးဒေသများအတွက် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုချက်မ ဖြစ်ပါသည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ အန်ဒုန်းမြို့သည် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပါသည်။ သို့သော်လည်း ဒေသခံပြည်သူများသည် [[ဆိုးလ်မြို့|ဆိုးလ်]]၊ [[ဘူဆန်မြို့|ဘူဆန်]]၊ [[ဒယ်ဂူမြို့|ဒယ်ဂူ]]နှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြသောကြောင့် လူဦးရေသည် နီးပါး ခုနစ်သောင်းခန့်အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့ပါသည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင်မူ ဤမြို့သည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဗဟိုချက်မတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ အန်ဒုန်းမြို့ကို ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကျေးလက်ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ထွန်းကားရာ ဗဟိုချက်အဖြစ် လူသိများပါသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများသည် ရိုးရာဓလေ့ပုံစံမျိုးစုံကို ထိန်းသိမ်းထားကြပြီး အန်ဒုန်းရိုးရာယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် အောက်တိုဘာလလယ်တွင် ကျင်းပပါသည်။ ဤယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်များ၏ အကျော်ကြားဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမှာ '''အန်ဒုန်းမျက်နှာဖုံး'''များ ဖြစ်ပါသည်။ ပညာရေးနှင့် ကိုရီးယားကျေးလက်ရိုးရာပညာရပ်များကို အထူးပြုသင်ကြားသော '''အန်ဒုန်းအမျိုးသားတက္ကသိုလ်'''သည် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာခဲ့ပါသည်။ အခြားသော အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများတွင် အန်ဒုန်းသိပ္ပံကောလိပ်နှင့် ကက်သလစ်ဆန်းဂျီကောလိပ်တို့ ပါဝင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[File:Korea-Andong-Dosan_Seowon_3015-06.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korea-Andong-Dosan_Seowon_3015-06.JPG|center|thumb|ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင် ကွန်ဖြူးရှပ်အကယ်ဒမီကျောင်းတော်ကြီးဖြစ်သော ဒိုဆန်ဆောဝန်း (Dosan Seowon)]] ခရစ်တော်မပေါ်မီ ဘီစီ ၁ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ဂျင်ဟန် (Jinhan) လူမျိုးများသည် အန်ဒုန်းမြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး ထိုစဉ်က ဤမြို့ကို ဂိုချန်း (Gochang) ဟု လူသိများခဲ့ပါသည်။ [[သုံးပြည်ထောင်ခေတ် (ကိုရီးယား)|ကိုရီးယား သုံးပြည်ထောင်ခေတ်]] (Three Kingdoms period) အတွင်းတွင် ဤဒေသကို ဆီလာ (Silla) ဘုရင်နိုင်ငံက စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပါသည်။ ကနဦး[[ဂျိုဆွန်း]] (Hubaekje) တပ်ဖွဲ့များနှင့် ဝမ်ဂွန်း (Wanggeon) ဦးဆောင်သော [[ဂိုလျော]] (Goryeo) စစ်တပ်တို့အကြား အေဒီ ၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဂိုချန်းတိုက်ပွဲသည် ဤနေရာ၌ပင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဝမ်ဂွန်းသည် ဤမြို့ကို သိမ်းပိုက်အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မြို့အမည်ကို "အန်ဒုန်း" ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပါသည်။ [[ဂျိုဆောန်|ဂျိုဆွန်း]] (Joseon) မင်းဆက် ကိုရီးယားထီးနန်းကို ဆက်ခံပြီးနောက်တွင် အန်ဒုန်းမြို့သည် [[ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ]] (Confucianism) ၏ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ ဤဒေသသည် ရေရှည်အထိ ရှေးရိုးစွဲဝါဒ အလွန်အားကောင်းခဲ့ပြီး ထိပ်တန်းကွန်ဖြူးရှပ်ပညာရှင် အများအပြားကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ကိုရီးယားပညာရှင်အားလုံးထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ထွဲဂယ် အီဟွမ် (Toe-gye Yi Hwang, ၁၅၀၁-၁၅၇၀) သည်လည်း အန်ဒုန်းမြို့သား ဖြစ်ပါသည်။ အီဟွမ်သည် ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် မိမိ၏ဇာတိမြေသို့ ပြန်လည်အနားယူခဲ့ပြီး ဒိုဆန်ဆောဝန်း (Dosan Seowon) အမည်ရှိ ကွန်ဖြူးရှပ်အကယ်ဒမီကျောင်းကြီးကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ ၎င်းကွယ်လွန်ပြီးမှသာ ကျောင်းတည်ဆောက်မှု ပြီးစီးခဲ့ပါသည်။ ယင်းခေတ်ကာလတွင် အန်ဒုန်းမြို့နှင့် မြို့ရှိ အထင်ကရမျိုးနွယ်စုများသည် ကိုရီးယားနိုင်ငံရေးလောကတွင် ဩဇာညောင်းခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသော မိသားစုသုံးစုမှာ အန်ဒုန်းကင်မ် (Andong Kim)၊ အန်ဒုန်းဂျန် (Andong Jang) နှင့် အန်ဒုန်းဂွမ် (Andong Kwon) မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြပါသည်။ ၁၆ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် အန်ဒုန်းမြို့၏ ဩဇာအာဏာ မှေးမှိန်သွားခဲ့သော်လည်း ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဒေသခံ ကင်မ်မျိုးနွယ်စုဝင်တစ်ဦးသည် တော်ဝင်မိသားစုနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် တော်ဝင်နန်းတွင်းအပေါ် ပြင်းထန်သော ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တစ်ကျော့ပြန် ရရှိခဲ့ပါသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်း ကိုရီးယားစစ်ပွဲအတွင်းတွင် အန်ဒုန်းမြို့သည် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် အန်ဒုန်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားရာနေရာ ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ မြို့တစ်ခုလုံးနီးပါး ပျက်စီးသွားခဲ့သော်လည်း မြို့ကို အလျင်အမြန် ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပါသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အန်ဒုန်းရေကာတာကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး မြို့အတွက် စိတ်ချရသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အရင်းအမြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခဲ့ပါသည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်မကြီး အဲလိဇဘက် ၂ သည် မိမိ၏ သက်တော် ၇၃ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့ကို ဤမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite news |date=June 6, 2016 |title=Queen Elizabeth cherishes memory of birthday party in Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2016/06/120_206188.html |access-date=June 20, 2018 |work=[[The Korea Times]]}}</ref> ဤသမိုင်းဝင်ခရီးစဉ်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဟာဟွဲရိုးရာကျေးရွာပြတိုက် (Hahoe folk village museum) တွင် ပြပွဲတစ်ခုကို သီးသန့်ခင်းကျင်းပြသထားပါသည်။ အန်ဒုန်းဆိုဂျူ (Andong soju) ကို ခေတ်ပေါ်ဆိုဂျူများနှင့်မတူဘဲ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်သော ရိုးရာနည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ ပေါင်းခံထုတ်လုပ်ပါသည်။ ၎င်း၏ မူလလက်ရာအရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အစိုးရ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများဖြင့် ကာကွယ်ထားပြီး ဈေးကွက်အတွင်း၌လည်း မြင့်မားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ရောင်းချလျက်ရှိပါသည်။ == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့များ]] ti0yxzgntw9y5o0j5nvjiqdsuvlboz6 0 289231 1047163 1044042 2026-08-07T16:46:13Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047163 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=François Chollet|image=Fchollet.jpg|alt=|caption=Chollet in 2020, aged 30|birth_date={{birth date and age|1989|10|20}}<ref>{{cite book | url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb17901880m | title=Chollet }}</ref>|birth_place=|education=[[ENSTA Paris]] ([[MEng]])|years_active=2012–present|title=|website={{URL|https://fchollet.com}}|module=|awards=TIME100 AI, Global Swiss AI Award|notable_works=Keras, TensorFlow, ARC Prize|employer=Google (2015-2024)|occupation=Artificial Intelligence}} ဖရန်ဆွာ ချောလက် (၁၉၈၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်ဖွား) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး [[ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာ]]နှင့် [[ဉာဏ်ရည်တု]] (AI) သုတေသီတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ [[ဂူဂယ်|ဂူဂဲလ်]] (Google) ကုမ္ပဏီ၏ အကြီးတန်းဝန်ထမ်းအင်ဂျင်နီယာဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော ကာရပ်စ် (Keras) အဆင့်မြင့် [[အလွှာစုံသင်ယူမှုစနစ်]] (deep-learning) လိုင်ဘရီကို စတင်ဖန်တီးခဲ့သူ ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်း၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများသည် ကွန်ပျူတာအမြင်အာရုံနည်းပညာ (computer vision)၊ ပုံစံတကျကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်းနှင့် စိတ္တဇတွေးခေါ်မှု (abstraction)<ref>{{Cite web |last=Chollet |first=Francois |title=Google Cloud BrandVoice: Deep Learning Q&A: What's Coming Next With Francois Chollet |url=https://www.forbes.com/sites/googlecloud/2021/07/27/deep-learning-qa-whats-coming-next-with-francois-chollet/ |access-date=2021-08-02 |website=Forbes |language=en}}</ref> တို့တွင် [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်|ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှု]]နည်းပညာကို အသုံးချခြင်းနှင့် [[ဉာဏ်ရည်တု]]နည်းပညာ၌ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဘက်စုံစွမ်းဆောင်ရည် (AGI) မည်သို့ရရှိနိုင်မည်ဆိုသည့် အချက်များအပေါ် အဓိကအာရုံစိုက်ထားပါသည်။<ref>{{Cite web |date=2021-02-02 |title=To Really Judge an AI's Smarts, Give it One of These IQ Tests |url=https://spectrum.ieee.org/how-do-you-test-the-iq-of-ai |access-date=2021-08-02 |website=IEEE Spectrum |language=en}}</ref> == ပညာရေးနှင့် လုပ်ငန်းခွင်ဖြတ်သန်းမှု == ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဖရန်ဆွာ ချောလက်သည် ပဲရစ်ပိုလီတက္ကနစ်အင်စတီကျု (Polytechnic Institute of Paris) ၏ ကျောင်းတစ်ခုဖြစ်သော အန်စတာပဲရစ် (ENSTA Paris) မှ [[အင်ဂျင်နီယာမဟာဘွဲ့]] (Diplôme d'Ingénieur) ကို ရရှိခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=EAUX D'ICI, EAUX DE LÀ : c'est fini... |url=https://concours-nouvelles.ensta-paris.fr/2012/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016094145/https://concours-nouvelles.ensta-paris.fr/2012/ |archive-date=2021-10-16 |access-date=2021-07-29 |website=concours-nouvelles.ensta-paris.fr}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[ကာရပ်စ်]] (Keras) လိုင်ဘရီကို ဖြန့်ချိပြီးနောက် မကြာမီမှာပင် ဂူဂဲလ်ကုမ္ပဏီတွင် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် အိုင်အေစနစ်များ၏ အသစ်အဆန်းဖြစ်သော ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်မှုပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်းအား တိုင်းတာသည့် ARC-AGI အကဲဖြတ်စံနှုန်း (Abstraction and Reasoning Corpus for Artificial General Intelligence) ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Abstraction and Reasoning Challenge |url=https://kaggle.com/c/abstraction-and-reasoning-challenge |access-date=2021-07-29 |website=kaggle.com |language=en}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါ ARC-AGI အကဲဖြတ်စံနှုန်းကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ သန်း တန်ဖိုးရှိသော ARC ဆုကြေးပြိုင်ပွဲ (ARC Prize) ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-09-14 |title=ARC Prize |url=https://arcprize.org/ |access-date=2024-09-14 |website=arcprize.org |language=en-US}}</ref> ၎င်းသည် ဂူဂဲလ်ကုမ္ပဏီတွင် ၉ နှစ်ကျော်ကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကုမ္ပဏီမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် ဇက်ပီယာ (Zapier) ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူ မိုက်ကနော့ပ် (Mike Knoop) နှင့်အတူ ပရိုဂရမ်ပေါင်းစပ်ဖန်တီးခြင်း (program synthesis) နည်းလမ်းဖြင့် ဘက်စုံဉာဏ်ရည်တု (AGI) ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အဓိကလုပ်ဆောင်မည့် ကနဦးစီးပွားရေးလုပ်ငန်းသစ် (startup) တစ်ခုကို ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Farewell and thank you for the continued partnership, Francois Chollet!- Google Developers Blog |url=https://developers.googleblog.com/en/farewell-and-thank-you-for-the-continued-partnership-francois-chollet/ |access-date=2024-11-14 |website=developers.googleblog.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=2025-01-15 |title=AI researcher François Chollet founds a new AI lab focused on AGI |url=https://techcrunch.com/2025/01/15/ai-researcher-francois-chollet-founds-a-new-ai-lab-focused-on-agi/ |access-date=2025-04-27 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ဖရန်ဆွာ ချောလက်သည် ဘက်စုံဉာဏ်ရည်တု (AGI) ပန်းတိုင်ဆီသို့ သုတေသနလုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာစေရန် လမ်းညွှန်မှုနှင့် အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်မှု မစ်ရှင်များကို ပိုမိုလုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ARC ဆုကြေးပြိုင်ပွဲကို အကျိုးအမြတ်မယူသော ဖောင်ဒေးရှင်းအဆင့်အထိ အပြည့်အဝ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=ARC Prize Foundation - a North Star for AGI |url=https://arcprize.org/blog/arc-prize-2025 |access-date=2025-01-09 |website=arcprize.org |language=en-US}}</ref> == စာအုပ်များနှင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုများ == ဖရန်ဆွာ ချောလက်၏ ဉာဏ်ရည်တု (AI) ဆိုင်ရာ သုတေသနစာတမ်းများကို ကွန်ပျူတာအမြင်အာရုံနှင့် ပုံရိပ်အသိအမှတ်ပြုခြင်းဆိုင်ရာ ညီလာခံ (CVPR)၊ အာရုံကြောဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်ပရိုဆက်ဆာစနစ်များဆိုင်ရာ ညီလာခံ (NeurIPS) နှင့် သင်ယူမှုပုံစံကိုယ်စားပြုခြင်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာညီလာခံ (ICLR) တို့အပါအဝင် ဤနယ်ပယ်၏ အဓိက အထင်ကရညီလာခံကြီးများတွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |last=Ray |first=Tiernan |title=A quick tour of what you missed at the NeurIPS 2020 AI conference |url=https://www.zdnet.com/article/a-quick-tour-of-what-you-missed-at-the-neurips-2020-ai-conference/ |access-date=2021-08-02 |website=ZDNet |language=en}}</ref> ၎င်းသည် "Xception: Deep Learning with Depthwise Separable Convolutions"<ref>{{Cite web |title=Xception: Deep Learning With Depthwise Separable Convolutions |url=https://openaccess.thecvf.com/content_cvpr_2017/html/Chollet_Xception_Deep_Learning_CVPR_2017_paper.html |access-date=2021-11-07 |website=CVPR 2017}}</ref> အမည်ရှိ စာတမ်းကို ရေးသားခဲ့သူဖြစ်ပြီး အဆိုပါစာတမ်းသည် ကိုးကားချက်အကြိမ်ရေ ၁၈,၀၀၀ ကျော်ဖြင့် CVPR ညီလာခံမှတ်တမ်းများတွင် ကိုးကားမှုအများဆုံး ထိပ်တန်းစာတမ်း ၁၀ စောင်အနက် တစ်စောင်အဖြစ် ပါဝင်နေပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Google Scholar: top 100 CVPR publications |url=https://scholar.google.com/citations?hl=en&vq=en&view_op=list_hcore&venue=FXe-a9w0eycJ.2021 |access-date=2021-11-07 |website=Google Scholar}}</ref> ထို့အပြင် ဖရန်ဆွာ ချောလက်သည် အုပ်ရေ ၁ သိန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရသည့်<ref>{{Cite book |date=2025-11-18 |title=Deep Learning with Python, Third Edition |url=https://www.simonandschuster.com/books/Deep-Learning-with-Python-Third-Edition/Francois-Chollet/9781633436589 |isbn=978-1-63343-658-9 |language=en}}</ref> "Deep Learning with Python"<ref>{{Cite web |date=2021-04-27 |title=Top Deep Learning Books to Read in 2021 |url=https://programminginsider.com/top-deep-learning-books-to-read-in-2021/ |access-date=2021-08-02 |website=Programming Insider |language=en-US}}</ref> စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သူဖြစ်ပြီး တိုမက်စ် ကာလီနော့စကီး (Tomasz Kalinowski) နှင့်အတူ "Deep Learning With R" စာအုပ်ကိုလည်း ပူးတွဲရေးသားခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Deep Learning with R |url=https://www.simonandschuster.com/books/Deep-Learning-with-R-Third-Edition/Francois-Chollet/9781633435186 |access-date=October 22, 2025 |website=[[Simon & Schuster]]}}</ref> == ဆုတံဆိပ်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖရန်ဆွာ ချောလက်သည် ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ထူးခြားပြောင်မြောက်သော အောင်မြင်မှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့ဆွတ်ဇာလန်ဉာဏ်ရည်တုဆု (Global Swiss AI Award) ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |date= |title=François Chollet, Google: "On aura bientôt entraîné les modèles sur tous les textes humainement disponibles" |url=https://www.ictjournal.ch/interviews/2022-02-01/francois-chollet-google-on-aura-bientot-entraine-les-modeles-sur-tous-les |access-date=2022-02-15 |website=ICTJournal}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 November 2021 |title=Wie man künstliche Intelligenz messen kann - und warum das wichtig ist |url=https://www.netzwoche.ch/news/2021-11-25/wie-man-kuenstliche-intelligenz-messen-kann-und-warum-das-wichtig-ist |access-date=2022-02-15 |website=Netzwoche}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တိုင်းမ် (TIME) မဂ္ဂဇင်းက ၎င်းအား ဉာဏ်ရည်တု (AI) လောကတွင် ဩဇာအလွှမ်းမိုးဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀ အနက် တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-09-14 |title=TIME100 AI 2024: Francois Chollet |url=https://time.com/7012823/francois-chollet/ |access-date=2024-09-14 |website=time.com |language=en-US |archive-date=3 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503161153/https://time.com/7012823/francois-chollet/ |url-status=dead }}</ref> == စာစုစာရင်း == * {{Cite book |last=Chollet |first=François |year=2017 |title=Deep Learning with Python |publisher=[[Manning Publications]] |isbn=9781617294433 |location=}} * {{Cite book |last=Chollet |first=François |year=2018 |title=Deep Learning With R |url=https://archive.org/details/deeplearningwith0000chol |last2=Allaire |first2=J. J. |publisher=[[Manning Publications]] |isbn=9781617295546 |editor-first= |series=}} * {{Cite book |last=Chollet |first=François |year=2019 |title=On the Measure of Intelligence |publisher= |isbn= |location=}} * {{Cite book |last=Chollet |first=François |year=2021 |title=Deep Learning with Python Second Edition |publisher=[[Manning Publications]] |isbn=9781617296864 |location=}} == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၉ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်သုတေသီများ]] cn1qfz3jbcc67eejo5cabz1kivrgyf4 0 289262 1047125 1046283 2026-08-07T16:37:01Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047125 wikitext text/x-wiki {{Infobox event | title = ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆) | image = {{flagicon|ASEAN}} နှင့် {{flagicon|MYA}} | caption = <small>မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ နှင့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအကြား အလွတ်သဘောအစည်းအဝေး</small> | date = ၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ | location = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဘန်ကောက်မြို့]] | venue = Mandarin Oriental Bangkok | participants = * '''သဘာပတိ:''' {{flagicon|PHL}} ** <small>အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး</small> * {{flagicon|ASEAN}} <small>[[အာဆီယံ]]နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များ</small> * {{flagicon|MYA}} <small>[[တင်မောင်ဆွေ]]</small> | agenda = * <small>အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက် အကောင်အထည်ဖော်ရေး</small> * <small>လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပေးအပ်ရေး</small> * <small>နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် မှုခင်းများ တိုက်ဖျက်ရေး</small> | outcome = * <small>ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် သဘောတူညီခြင်း</small> * <small>ရလဒ်များကို (၅၉) ကြိမ်မြောက် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးသို့ တင်ပြရန် သဘောတူခြင်း</small> }} '''ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)''' (အင်္ဂလိပ်: ''Bangkok Meeting on Myanmar (2026)'') သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ [[အာဆီယံ]] အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား [[၂၀၂၆]] ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဘန်ကောက်မြို့]]ရှိ Mandarin Oriental Bangkok ဟိုတယ်၌ ကျင်းပခဲ့သော ဆွေးနွေးပွဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ထိုင်း ဦးဆောင်တဲ့ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ NUG မပါဝင်တဲ့အပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုတွေရှိ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cgrkez7q9j7o |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဤဆွေးနွေးပွဲသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက် တွင် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့သစ်]] တာဝန်ယူပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ကျင်းပခဲ့သည့် အာဆီယံနှင့် မြန်မာအစိုးရသစ်တို့အကြား ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုဖြစ်ပြီး၊ အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးသံတမန် ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ ကိုယ်စားလှယ်များအကြား လူကိုယ်တိုင် (In-person) တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည့် ထူးခြားသော သံတမန်ရေးရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=Asean calls for ‘concrete’ progress from Myanmar on stalled peace plan |url=https://www.malaymail.com/news/world/2026/07/13/asean-calls-for-concrete-progress-from-myanmar-on-stalled-peace-plan/227362 |access-date=2026-07-14 |website=Malay Mail |language=en}}</ref> [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁ - လက်ရှိ)]] ကို ဖြေရှင်းရန် အာဆီယံ၏ ကြိုးပမ်းချက်အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့အကြား ၅ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တွေ့ဆုံမှုလည်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုတွေ့ဆုံမှုအပြီးတွင် မြန်မာ့အရေး၌ တိုက်ရိုက်ပါဝင်နေကြသည့် နွေဦးတော်လှန်ရေးအင်အားစုများအား ချန်လှပ်ကာ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (NSPNC) ကိုယ်စားလှယ်အချို့ အပါအဝင် ထိုင်းနယ်စပ်တွင် အခြေစိုက်သော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (EROs) ငါးဖွဲ့ဖြစ်သည့် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] (KNU) ၊ [[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ|ကရင်နီအမျိုးသားများတိုးတက်ရေးပါတီ]] (KNPP) ၊ [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]] (CNF)၊ [[မွန်ပြည်သစ်ပါတီ]] (NMSP) နှင့် [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]] (RCSS/SSA) တို့နှင့် ဖိလစ်ပိုင်အပါအဝင် ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့ သီးခြားတွေ့ဆုံမှုများလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တချို့နဲ့ တွေ့ဆုံ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c621pey5kv9o |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |first=စောရယ် |date=2026-07-14 |title=အာဆီယံက နွေဦးတော်လှန်ရေးအင်အားစုမပါဘဲ စစ်တပ်၊ EAO များနှင့် သီးခြားတွေ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79558/ |access-date=2026-07-14 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှုနှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အာဆီယံအဖွဲ့သည် သံတမန်ရေးရာအရ စတင်ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျကာတာမြို့ရှိ အာဆီယံအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံး၌ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၏ အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံဘုရင် ဆူလ်တန် ဟာဂျီ ဟာဆာနယ်လ် ဘိုကီးယား ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ "အာဆီယံနိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ အလွတ်သဘောအစည်းအဝေး (ASEAN Leaders’ Meeting)" ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါအစည်းအဝေးသို့ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ယင်းအစည်းအဝေးကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲ၍ ကျင်းပခဲ့ပြီး အာဆီယံအသိုက်အဝန်း ထူထောင်ခြင်း၊ အာဆီယံနှင့် ပြင်ပဆက်ဆံရေး၊ ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာကိစ္စရပ်များအပေါ် အမြင်ချင်းဖလှယ်ခြင်းတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးတွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်က အာဆီယံပဋိညာဉ်စာတမ်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ချစ်ကြည်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစာချုပ် (TAC) ပါ အခြေခံမူများနှင့်အညီ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။သို့သော် အခြားအာဆီယံခေါင်းဆောင်များကမူ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ပြောင်းလဲမှုများအပေါ် ဝေဖန်အကြံပြုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင် ဘက်က ၎င်း၏ ရပ်တည်ချက် သုံးချက်ဖြစ်သော အပြုသဘောဆောင်သည့် အကြံပြုချက်များကို မှတ်သားထားရှိရန်၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ဦးစားပေးရန်နှင့် အကြံပြုချက်များသည် နိုင်ငံတော်၏ ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ် (၅) ရပ်နှင့် အာဆီယံမူဝါဒများအပေါ် အခြေခံပါက ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်တို့ကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ |url=http://www.moi.gov.mm/article/18400 |access-date=2026-07-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> အစည်းအဝေးအပြီးတွင် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ၏ ကြေညာချက်နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် အောက်ပါ အာဆီယံဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည် <ref>{{Cite web |last=News |first={{!}} Indiplomacy |last2=Singapore |title=Vivian Balakrishnan Reaffirms ASEAN Commitment to Myanmar Five-Point Consensus {{!}} Indiplomacy |url=https://indiplomacy.com/2026/07/13/vivian-balakrishnan-reaffirms-asean-commitment-to-myanmar-five-point-consensus/ |access-date=2026-07-14 |language=en-US}}</ref>- {| class="wikitable" style="width:100%; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- style="background-color: #002B66; color: white; text-align: center; font-weight: bold; font-size: 105%;" | style="padding: 8px; width: 10%;" |စဉ် | style="padding: 8px; width: 90%;" |အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက် (Five-Point Consensus) |- | style="text-align: center; font-weight: bold; background-color: #E6EEFA;" |၁ | style="padding: 8px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1;" |'''အကြမ်းဖက်မှုများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရေး''' <span style="color: #555; font-size: 90%;">မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုများအားလုံး ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် သက်ဆိုင်သူအားလုံးမှ အစွမ်းကုန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြရန်။</span> |- | style="text-align: center; font-weight: bold; background-color: #E6EEFA;" |၂ | style="padding: 8px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1;" |'''သက်ဆိုင်သူအားလုံးအကြား အပြုသဘောဆောင်သည့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ စတင်ရေး''' <span style="color: #555; font-size: 90%;">ပြည်သူလူထု၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ငြိမ်းချမ်းစွာ အဖြေရှာနိုင်ရန် သက်ဆိုင်သူအားလုံးအကြား အပြုသဘောဆောင်သည့် ဆွေးနွေးပွဲများ စတင်ရန်။</span> |- | style="text-align: center; font-weight: bold; background-color: #E6EEFA;" |၃ | style="padding: 8px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1;" |'''အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ် ခန့်အပ်ရေး''' <span style="color: #555; font-size: 90%;">ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှု ဖြစ်စဉ်များတွင် အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန် အာဆီယံအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ အကူအညီဖြင့် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး ခန့်အပ်ရန်။</span> |- | style="text-align: center; font-weight: bold; background-color: #E6EEFA;" |၄ | style="padding: 8px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1;" |'''AHA Centre မှတစ်ဆင့် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ ပေးအပ်ရေး''' <span style="color: #555; font-size: 90%;">အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေးဗဟိုဌာန (AHA Centre) မှတစ်ဆင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပေးအပ်ရန်။</span> |- | style="text-align: center; font-weight: bold; background-color: #E6EEFA;" |၅ | style="padding: 8px;" |'''အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ သွားရောက်တွေ့ဆုံရေး''' <span style="color: #555; font-size: 90%;">ခန့်အပ်ထားသော အထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်။</span> |} အာဏာသိမ်း မြန်မာအစိုးရဘက်ကမူ ဤဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက်သည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကို ကြိုတင်အသိပေး ညှိနှိုင်းခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ ဥက္ကဋ္ဌ၏ သီးသန့်ထုတ်ပြန်ချက်အဖြစ် ထွက်ပေါ်လာခြင်းကြောင့် အဖွဲ့ဝင်အားလုံး၏ တူညီဆန္ဒ (Consensus) မဟုတ်ဟု ဆိုခဲ့သော်လည်း၊ အပြုသဘော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ရပ်တည်ခဲ့သည်။ထို့နာက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အာဆီယံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၏ အထူးအစည်းအဝေးတွင် အချို့သောအာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက မြန်မာနိုင်ငံသည် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့ အရေးပေါ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် ချမှတ်ခဲ့သော တူညီဆန္ဒငါးရပ်ကို လိုက်နာရန် နှောင့်နှေး ပျက်ကွက်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ မြန်မာနိုင်ငံကို လာမည့်အာဆီယံထိပ်သီး အစည်းအဝေးသို့ မဖိတ်ကြားရန် ဖိအားပေးပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ အချို့နိုင်ငံတို့ကမူ အာဆီယံပဋိညာဉ်စာတမ်း၌ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအား ထိပ်သီးအစည်းအဝေး တက်ရောက်ခွင့် ကန့်သတ်နိုင်သည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်မရှိကြောင်း ထောက်ပြခဲ့ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖြစ်ပေါ်နေသော ပြည်တွင်းအခြေအနေများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အာဆီယံရေးရာဦးစီးဌာနမှ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးနှင့် အာဆီယံတူညီဆန္ဒ(၅)ချက်အပေါ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ရပ်တည်ချက်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အမေးအဖြေကဏ္ဍ |url=http://www.moi.gov.mm/news/35416 |access-date=2026-07-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ဝဏ္ဏမောင်လွင်|ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်]]က ဤဆောင်ရွက်ချက်သည် အာဆီယံ၏မူဝါဒ၊ ပဋိညာဉ်တို့တွင် ပါရှိခြင်းမရှိဘဲ တူညီဆန္ဒ (Consensus) မရရှိဘဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ကြောင်းနှင့် အစည်းအဝေးသဘာပတိ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘောထားကို ထည့်သွင်းဖော်ပြရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။သို့သော်လည်း အဆိုပါအထူးအစည်းအဝေးအပြီးတွင် အာဆီယံအမြဲတမ်းကော်မတီ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး (၂) က မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးထံသို့ လာမည့်ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ "နိုင်ငံရေးအရ ခန့်အပ်ထားခြင်းမရှိသော" နိုင်ငံရေးကို ကိုယ်စားလှယ်ပြုမဟုတ်သည့် နိုင်ငံဝန်ထမ်း (Non-political representative) ကိုသာ ဖိတ်ကြားမည်ဖြစ်ကြောင်း အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ တရားဝင်ဖိတ်ကြားစာတွင် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၌ စကားပြောကြားခွင့် အချိန် ၃ မိနစ်သာ ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး ပြောကြားမည့်အကြောင်းအရာကိုလည်း ကြိုတင်ပေးပို့ရမည်ဟု ကန့်သတ်ချက်များ ပါရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အာဆီယံရေးရာဦးစီးဌာနမှ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးနှင့် အာဆီယံတူညီဆန္ဒ (၅) ချက်အပေါ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ရပ်တည်ချက်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် အမေးအဖြေကဏ္ဍ {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/niungngnkhaarewnkiitthaan-aaachiiynreraauuciitthaanm-kiuycaalyttcuunng-aaachiiynttuunnyiichnd-5 |access-date=2026-07-14 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> ဤသို့ဖြင့် အာဆီယံသည် အာဏာသိမ်းအစိုးရ၏ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်များကို အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးများနှင့် တရားဝင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးများ တက်ရောက်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်ထားခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် မသက်ဆိုင်သည့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်များကိုသာ တက်ရောက်ရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=(၄၃)ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးအပြီး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် တူညီဆန္ဒ(၅)ချက် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအပေါ် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ၏ ပြန်လည်သုံးသပ်ချက်နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို မြန်မာနိုင်ငံကကန့်ကွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/43813 |access-date=2026-07-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] အပြီး [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့သစ်]] စတင်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၃၀ ရက် မှ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ခရီးစဉ်၊ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့ မှ ၁၉ ရက်နေ့အထိ တရုတ်နိုင်ငံ ခရီးစဉ် နှင့် ဇူလိုင်လ ၃ ရက်မှ ၅ ရက်နေ့အထိ လာအိုနိုင်ငံ ခရီးစဉ် အပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံအပါအဝင် သဘောထားပျော့ပြောင်းသော အာဆီယံနိုင်ငံ အချို့သည် မြန်မာ နှင့် ဒေသတွင်းသံတမန်ရေးရာ ထိတွေ့မှုများ ပြန်လည်စတင်ရန် လမ်းစဖော်ခဲ့ကြသည်။ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ယခု ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော '''ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ''' ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-06-10 |title=မြန်မာတိုင်းရင်းသားအဖွဲ့တွေနဲ့ မကြာခင်တွေ့ဆုံဖို့ရှိကြောင်း ဖိလစ်ပိုင်‌‌ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/06/10/myanmar-military-asean-phillippines-ethnic-groups/ |access-date=2026-07-14 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ယင်းမတိုင်မီ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်မှ ၇ ရက်အထိ အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စမာရီယာ ထရက်ဆာ ပရဲညိုလာဇာရိုသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘောခရီးစဉ် လာရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■မြန်မာ- ဖိလစ်ပိုင် နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများတွေ့ဆုံပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားများအပါအဝင် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတွင် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံခြားသားများကိုသက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေး​နေမှုနှင့် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးဆွေးနွေး |url=https://news-eleven.com/article/308935 |access-date=2026-07-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ရှေ့ပြေးဆွေးနွေးမှုများ == ဤ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဘန်ကောက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်မီကာလများတွင်လည်း မြန်မာ့အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအချို့နှင့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်များအကြား အလွတ်သဘော တွေ့ဆုံမှုများ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ယင်းတို့မှာ ၂၀၂၂ နှင့် ၂၀၂၃ ဘန်ကောက် အလွတ်သဘော ဆွေးနွေးပွဲများဖြစ်ပြီး ထိုင်းအစိုးရဟောင်း လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်းများ ဖြစ်ကြသည့် ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်၊ ဦးသန်းဆွေ တို့ကို ဖိတ်ကြား၍ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံအချို့နှင့် တွေ့ဆုံမှု (Sideline meetings) အချို့ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံး တက်ရောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ထို့အပြင် တရုတ်-မြန်မာ အာဆီယံ တွေ့ဆုံမှုများအနေဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် အစည်းအဝေးများအတွင်း မြန်မာနှင့် အာဆီယံသံတမန်အချို့အကြား အလွတ်သဘော ထိတွေ့မှုအချို့ ရှိခဲ့သည်။ယခု ၂၀၂၆ ဇူလိုင်လဆွေးနွေးပွဲသည် အထက်ပါ ရှေ့ပြေးအလွတ်သဘော ထိတွေ့မှုများထက် ပိုမို၍ အဆင့်မြင့်ကာ အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ (ဖိလစ်ပိုင်) ၏ အထူးသံတမန် ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်သည့် အာဆီယံမူဘောင်အောက်မှ တရားဝင်သဏ္ဌာန်တူသော ပထမဆုံးတွေ့ဆုံမှု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-06 |title=ဖိလစ်ပိုင်မှာ ကျင်းပမယ့် အာဆီယံအစည်းအဝေး မြန်မာဘက်က ဘယ်သူတက်မလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c62xkwqy6qvo |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ပါဝင်တက်ရောက်သူများ == အဆိုပါ အလွတ်သဘော အစည်းအဝေးသို့ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များ စုံညီစွာ ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ အစည်းအဝေးတွင် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး က သဘာပတိအဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး၊ အိမ်ရှင်ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Sihasak Phuangketkeow က အစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပပေးခဲ့သည်။မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ASEAN Foreign Ministers Hold ‘Icebreaker’ Meeting With Myanmar Counterpart |url=https://thediplomat.com/2026/07/asean-foreign-ministers-hold-icebreaker-meeting-with-myanmar-counterpart/ |access-date=2026-07-14 |language=en-US}}</ref> ဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေသည် အစည်းအဝေးကျင်းပသည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ ဝန်ကြီးများနှင့် အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် သီးခြားစီ (Sideline Meetings) တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ဦးစွာ နံနက် ၁၁:၀၀ နာရီတွင် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး နှင့်လည်းကောင်း၊ မွန်းလွဲ ၁၃:၀၀ နာရီတွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး-၂ မိုဟာမက် ယူဆွတ် နှင့်လည်းကောင်း သီးခြားစီ တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ထို့နောက် မွန်းလွဲ ၁၅:၀၀ နာရီတွင် စင်ကာပူနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာဗီဗီယန် ဘာလာခရစ်ရှ်နန် နှင့်လည်းကောင်း ညနေ ၁၇:၁၀ နာရီတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စတာ လေဟွိုင်ချုံးနှင့်လည်း ထပ်မံတွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%81%e1%80%bc%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-364/|title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့ကို သီးခြားစီတွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၆}}</ref> == ဆွေးနွေးခဲ့သည့် အဓိကအချက်များ == ဆွေးနွေးပွဲအတွင်း အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက် အပြင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် မှုခင်းများ တိုက်ဖျက်ရေး နှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများအား အဓိကထားခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%81%e1%80%bc%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-363/|title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဆောင်သည့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအကြား အလွတ်သဘောအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် (၁၂-၇-၂၀၂၆၊ ဗန်ကောက်)|work=[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန(မြန်မာ)]]|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၆}}</ref> === ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးပြောကြားချက် === ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့က ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် တွေ့ဆုံပွဲ၌ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ အစည်းအဝေးအပြီး ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စ မာရီယာ ထရက်ဆာ ပရဲညို လာဇာရိုက ပြောကြားရာ၌ မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေက အကျဉ်းကျခံနေရသည့် လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်လျက်ရှိကြောင်းနှင့် သူ့အား "ဆွေမျိုးတစ်ဦး၊ အစ်မတစ်ဦးကဲ့သို့ သဘောထားကာ ဂရုစိုက်စောင့်ရှောက်သွားမည်" ဟု အာဆီယံဝန်ကြီးများကို ကတိပြုပြောကြားခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။သို့ရာတွင် လက်တွေ့မြေပြင်၌မူ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်၏ အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ တရားဝင် သတင်းထုတ်ပြန်ပေးခြင်း မရှိဘဲ သတင်းအမှောင်ချထားခဲ့၍ လူကိုယ်တိုင်တွေ့ဆုံခွင့်ပေးမှ အတည်ပြုနိုင်မည်ဟု အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့က တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-07-12 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကျန်းမာရေးကောင်း၊ အစ်မတစ်ယောက်လို စောင့်‌ရှောက်ထားဟုဆို |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/07/12/myanmar-military-asean-aung-san-suu-kyi-thailand/ |access-date=2026-07-14 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2026-07-12 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အစ်မ ဆွေမျိုးကဲ့သို့ စောင့်ရှောက်ပေးထားဟု မြန်မာစစ်တပ်က ပြောဆိုသော်လည်း လူကိုယ်တိုင်တွေ့ဆုံခွင့်ပေးမှ အတည်ပြုနိုင်မည်ဟု အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့က တောင်း ဆို |url=https://yktnews.com/2026/07/254115/ |access-date=2026-07-14 |website=Khit Thit Media |language=en-US }}{{Dead link|date=August 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်ကြောင်းပြောဆိုချက် အာဆီယံ အတည်မပြုနိုင်သေး |url=https://burmese.dvb.no/post/934459 |access-date=2026-07-14 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == မြန်မာဘက်မှ တောင်းဆိုချက် == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအကြား အလွတ်သဘောအစည်းအဝေး၌ မြန်မာဘက်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ သိမ်မွေ့နက်နဲသည့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပကတိ မြေပြင်အခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီသည့် အပြုသဘောဆောင်သော ရှုမြင်သုံးသပ်မှုများ ပြုလုပ်ကြရန် တိုက်တွန်းစကားဆိုခဲ့သည်။ယင်းအပြင် အာဆီယံ၌ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မူလအခန်းကဏ္ဍနှင့် အခွင့်အရေးများ မကြာမီပြန်လည်ရရှိရန် မျှောလင့်ကြောင်း နှင့် အာဆီယံ၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၅) ရပ်သည် အာဆီယံ၏ အခြေခံမူများနှင့် ကွဲလွဲနေသည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိပကတိ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိသည့်အတွက် လိုအပ်သကဲ့သို့ သုံးသပ်ဆောင်ရွက်ပေးရန် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သို့ တိုက်တွန်းကြောင်း အရေးကြီးအဆိုတစ်ရပ်ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီးဖြစ်၍<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး ဆဋ္ဌမနေ့ကျင်းပ |url=http://www.moi.gov.mm/news/84962 |access-date=2026-07-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> အဆိုပါ လွှတ်တော်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားရန် တာဝန်ရှိကြောင်းလည်း ဦးတင်မောင်ဆွေက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး ဆဋ္ဌမနေ့ကျင်းပ |url=http://www.moi.gov.mm/news/84962 |access-date=2026-07-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲသက်ရောက်မှုများ == ဤဆွေးနွေးပွဲသည် ကာလရှည်ကြာ ရပ်တန့်နေခဲ့သော မြန်မာ့အရေး သံတမန်ရေးရာ ဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်ပွင့်လာစေရန် အစပျိုးသည့် ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုအဖြစ် သုံးသပ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း စင်ကာပူနှင့် ဖိလစ်ပိုင် အပါအဝင် အချို့သော အာဆီယံနိုင်ငံများက မြန်မာ့အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ပိုမိုထင်ရှားသော အရွေ့များ လိုအပ်နေသေးကြောင်း သဘောထား တင်းမာလျက်ရှိပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံကဲ့သို့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကမူ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို ပိုမိုဦးစားပေးလိုကြသည်။ ဤတွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲမှ ရရှိလာသော ရလဒ်များကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မနီလာမြို့တွင် ကျင်းပမည့် ၅၉ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတွင် ဆက်လက်တင်ပြ ဆွေးနွေးသွားရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news |date=2026-07-12 |title=ASEAN hopes to see progress on peace plan by Myanmar |url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/asean-hopes-to-see-progress-on-peace-plan-by-myanmar |access-date=2026-07-14 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> === စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ သဘောထား === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စင်ကာပူနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ကြေညာချက်အရ စင်ကာပူနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား အာဆီယံ၏ ခွဲထုတ်၍မရသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်ရှုမြင်ပြီး ငြိမ်းချမ်း၊ တည်ငြိမ်၍ သာယာဝပြောသော မြန်မာနိုင်ငံဖြစ်လာသည်ကို မြင်တွေ့လိုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ သို့ရာတွင် အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရာ၌ ကန့်သတ်ချက်များဖြင့်သာ တိုးတက်မှုရှိခဲ့ခြင်းအပေါ် စင်ကာပူအနေဖြင့် စိတ်ပျက်မိကြောင်းနှင့် မြန်မာ့အကျပ်အတည်းကို ရေရှည်တည်တံ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံးအကြား အပြုသဘောဆောင်သည့် တွေ့ဆွေးဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ထို့အပြင် စင်ကာပူနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာဗီဗီယန် ဘာလာခရစ်ရှ်နန်သည် လာမည့်အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူမည့် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ကြိုးပမ်းမှုတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေ အပါအဝင် မြန်မာ့အရေး၌ အဓိကပါဝင်ပတ်သက်နေသူများနှင့် သီးခြားစီ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ စင်ကာပူအပါအဝင် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက်အပေါ် ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့ကြပြီး အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရရှိရေးကို အပြည့်အဝ ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအပြင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုများ အပြီးတိုင်ရပ်တန့်ရန်၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံး လွှတ်ပေးရန်နှင့် ဘေးကင်းပြီး အဟန့်အတားမရှိသော လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ဖြန့်ဝေနိုင်ရေး အပါအဝင် တိကျရေတွက်နိုင်သည့် လက်တွေ့ကျသော အဆင့်များကို လုပ်ဆောင်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Informal Meeting of ASEAN Foreign Ministers with Myanmar and the Extended Informal Consultation on Myanmar in Bangkok, Thailand, 12 July 2026 |url=https://www.mfa.gov.sg/newsroom/press-statements-transcripts-and-photos/informal-meeting-of-asean-foreign-ministers-with-myanmar-and-the-extended-informal-consultation-on-myanmar-in-bangkok--thailand--12-july-2026/ |access-date=2026-07-14 |website=Ministry of Foreign Affairs |language=en}}</ref> === ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သဘောထား === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှင်ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ကြေညာချက်၌ ဤအလွတ်သဘောဆွေးနွေးပွဲတွင် အာဆီယံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအကြား ပွင့်လင်းမြင်သာပြီး အပြုသဘောဆောင်သည့် အမြင်ချင်းဖလှယ်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဆွေးနွေးမှုများတွင် အာဆီယံနှင့် မြန်မာအကြား အပြန်အလှန်နားလည်မှု ပိုမိုခိုင်မာစေရေး၊ အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက်ကို လက်တွေ့ကျကျ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေး ပံ့ပိုးပေးရန်နှင့် မြန်မာပြည်သူများ၏ သာယာဝပြောရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေးတို့ကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။အစည်းအဝေးတွင် အာဆီယံနှင့် မြန်မာအကြား ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရန်၊ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော တိုးတက်မှုများ ရရှိစေရန်နှင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်အကြား သံတမန်ရေးရာ ပြန်လည်ထိတွေ့ဆက်ဆံနိုင်မည့် အခြေအနေကောင်းများ ဖန်တီးနိုင်ရန်အတွက် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် အာဆီယံအဖွဲ့သည် မြန်မာ့အရေးကို အနီးကပ် ဆက်လက်စောင့်ကြည့်သွားမည်ဖြစ်ပြီး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးနှင့် သဘောတူညီချက်များ တည်ဆောက်ခြင်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းတည်ငြိမ်ရေးကို ကူညီပေးရန် တညီတညွတ်တည်း ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ထို့ပြင် ယခုဆွေးနွေးပွဲသည် စဉ်ဆက်မပြတ် လုပ်ဆောင်သွားမည့် သံတမန်ရေးရာ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု၏ အစပျိုးမှုဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ့အရေး လက်တွေ့ကျကျ ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မနီလာမြို့တွင် ကျင်းပရန် ရှိသည့် (၅၉) ကြိမ်မြောက် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတွင် ဆက်လက်ဆွေးနွေးသွားရန် မျှော်လင့်ကြောင်း ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Deputy Prime Minister and Minister of Foreign Affairs hosts the Informal Meeting of the ASEAN Foreign Ministers and the Foreign Minister of Myanmar and the Extended Informal Consultation on Myanmar |url=https://www.mfa.go.th/en/content/informal-meeting-asean-fms-myanmar-eic-120726-en?cate=5d5bcb4e15e39c306000683e |access-date=2026-07-14 |website=กระทรวงการต่างประเทศ |language=th}}</ref> === ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သဘောထား === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စ မာရီယာ ထရက်ဆာ ပရဲညို လာဇာရိုက ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး သီဟဆတ် ဖူကတ်ကယောက်၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုဖြင့် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်မှ ၁၃ ရက်အထိ ဘန်ကောက်မြို့နှင့် ပတ္တရားမြို့တို့၌ ကျင်းပခဲ့သော မြန်မာ့နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့ အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးပွဲတွင် အထူးကိုယ်စားလှယ် လာဇာရိုသည် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေနှင့် သီးခြားတွေ့ဆုံကာ အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရေးနှင့် အာဆီယံအဖွဲ့အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆက်ဆံရေး ပုံမှန်ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာစေရေးအတွက် အာဆီယံက မည်သို့ကူညီပေးနိုင်မည်ကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ထို့နောက် ဆက်လက်ကျင်းပသော အလွတ်သဘောအစည်းအဝေး၌ မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက မြန်မာ့နောက်ဆုံးအခြေအနေများနှင့်အတူ အစိုးရ၏ ရက် ၁၀၀ ငြိမ်းချမ်းရေးစီမံကိန်း (100-day Peace Plan)၊ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် မှုခင်းများ တိုက်ဖျက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များကို ရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့သည်။ အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများကလည်း ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက်သည် မြန်မာ့အရေးဖြေရှင်းရန် အဓိက အခြေခံလမ်းညွှန်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းအပြင် အထူးကိုယ်စားလှယ် လာဇာရိုက မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အကူအညီလိုအပ်နေသော ဒေသများသို့ ပိုမိုရောက်ရှိနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ၂၀၂၆ ခုနှစ် စတုတ္ထပတ် (Q4) အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ခရီးစဉ်တစ်ခုကို ဦးဆောင်သွားရန် ကတိပြုခဲ့ပြီး အဆိုပါအစီအစဉ်ကို ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံးက ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဤတွေ့ဆုံမှုသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ဆီဘူးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် (၄၈) ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်တို့အကြား ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် လူကိုယ်တိုင် (In-person) တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့သည့် ထူးခြားသော သံတမန်ရေးရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်သည် ပတ္တရားမြို့၌ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (NSPNC) ကိုယ်စားလှယ်များ၊ မြန်မာ့တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) မှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ အဆိုပါတွေ့ဆုံပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အားလုံးပါဝင်နိုင်သော အမျိုးသားနိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးပွဲများ (Inclusive national political dialogue) ရှေ့ဆက်နိုင်မည့် လမ်းစဉ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံးက တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးလုပ်ငန်းစဉ်အပေါ် လမ်းဖွင့်ကြိုဆိုကြောင်းနှင့် အပြုသဘောဆောင်သည့် ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် စနစ်တကျ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန် အရေးကြီးကြောင်း အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://dfa.gov.ph/secretary-lazaro-convenes-back-to-back-meetings-on-myanmar-in-bangkok-and-pattaya-thailand/?fbclid=IwY2xjawTC2KNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFBMWVwZnNwNlFubm5rcWJrc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHnzxWxVKDo_umGSuWeIbQMZfqmASrClFW6-g5_HKSW_tSK_HVbbpV6lsdh-J_aem_FUIt3UqsKazuXYetM0zZ0A|title=Secretary Lazaro Convenes Back-to-Back Meetings on Myanmar in Bangkok and Pattaya, Thailand|work=ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန|access-date=14 july 2026|date=14 july 2026}}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> === အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ သဘောထား === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၏ အလွတ်သဘောအစည်းအဝေးသို့ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအစည်းအဝေးသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ဆီဘူးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် (၄၈) ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၏ အွန်လိုင်းအစည်းအဝေးနှင့် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၏ နေပြည်တော်ခရီးစဉ်တို့၏ နောက်ဆက်တွဲ သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာ့အရေးကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အာဆီယံ၏ အဓိကမူဘောင်ဖြစ်သော ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက် (5PC) ကို ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျနှင့် ဟန်ချက်ညီညီ ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုအချို့ ရှိခဲ့သော်လည်း အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် အရေးကြီးသော "အားလုံးပါဝင်နိုင်သည့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲ (Inclusiveness Dialogue)" ပေါ်ပေါက်လာရေး အပါအဝင် ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရာ၌ စိန်ခေါ်မှုများစွာ ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းကို ရေရှည်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံး အတူတကွ ပူးပေါင်းဆွေးနွေးကြရန် လိုအပ်ကြောင်းလည်း အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့သည်။ထို့အပြင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်သည် "မြန်မာကိုယ်တိုင် ပိုင်ဆိုင်ပြီး မြန်မာကသာ ဦးဆောင်သည့် လုပ်ငန်းစဉ် (Myanmar-owned and Myanmar-led)" ဖြစ်ရမည်ဟူသော ရပ်တည်ချက်ကို ဆက်လက်ထောက်ခံသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အာဆီယံဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက်အတိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရေး၊ အားလုံးပါဝင်သော ဆွေးနွေးပွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာရေးနှင့် ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပေးအပ်နိုင်ရေးတို့ကို အလေးထားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းအပြင် မြန်မာ့အရေးကို စဉ်ဆက်မပြတ် ကူညီဖြေရှင်းပေးနိုင်ရန်အတွက် အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်၏ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ရေး အပါအဝင် အာဆီယံ၏ စုပေါင်းယန္တရားကို မြှင့်တင်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ကြားခံပေါင်းကူးတံတားတစ်ခုအဖြစ် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Portal Kemlu |url=https://kemlu.go.id/berita/menteri-luar-negeri-ri-hadiri-pertemuan-informal-para-menteri-luar-negeri-asean-dengan-myanmar-di-bangkok?type=publication |access-date=2026-07-14 |website=kemlu.go.id}}</ref> === တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ၏ သဘောထား === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသစ် ဦးတင်မောင်ဆွေတို့အကြား အလွတ်သဘောအစည်းအဝေးသို့ တီမောလက်စ်တေဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံခြားရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီး မစ္စတာ ဘင်ဒီတို ဒိုဆန်းတိုစ် ဖရေတပ်စ် (Bendito dos Santos Freitas) ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။တီမောလက်စ်တေ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ယခုဆွေးနွေးပွဲသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအကြား အမြင်ချင်းဖလှယ်ခွင့်ရရှိခဲ့သည့် အခွင့်အလမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် အာဆီယံဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက်နှင့်အညီ အပြုသဘောဆောင်ပြီး အခြေခံမူဝါဒကျကျ၊ အားလုံးပါဝင်နိုင်သော ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ ပြုလုပ်သွားမည့် အာဆီယံ၏ ကတိကဝတ်ကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့သည်။ဆွေးနွေးပွဲတွင် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရေး၊ သက်ဆိုင်သူအားလုံးအကြား အားလုံးပါဝင်နိုင်သည့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးအပ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ပိုမိုအားကောင်းလာစေရန် လက်တွေ့ကျသော အစီအမံများကို ရှာဖွေဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး၊ တစ်ချိန်တည်းတွင် ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တည်ငြိမ်ရေးနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကိုလည်း အလေးအနက် ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Ajanapanya |first=Nongluck |title=ASEAN breaks the ice with Myanmar, but skepticism runs deep |url=https://asianews.network/asean-breaks-the-ice-with-myanmar-but-skepticism-runs-deep/ |access-date=2026-07-14 |language=en-US}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သံတမန်ရေးရာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-အာဆီယံ ဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-ထိုင်း ဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] 4ry2ohazcop952rai8wzceq1cvjh4zq 0 289294 1047178 1043282 2026-08-07T16:50:03Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-်် +်) 1047178 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အော့ဖစ်စ်|logo=မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အော့ဖစ်စ်တံဆိပ်.svg|developer=[[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]]|released={{Start date and age|1990|10|1}}<ref>{{cite web |title=The History of Microsoft - 1990 |url=https://channel9.msdn.com/Series/History/The-History-of-Microsoft-1990 |publisher=Channel 9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006110150/https://channel9.msdn.com/Series/History/The-History-of-Microsoft-1990 |archive-date=October 6, 2010 |date=May 21, 2009 |url-status=dead}}</ref>|ver layout=stacked|discontinued=no|latest release version={{Latest stable software release/Microsoft Office}}|programming language=[[C++]] (back-end)<ref name="C++ in MS Office">{{Cite web |date=July 17, 2014 |title=C++ in MS Office |url=https://cppcon.org/bonus-talk-cxx-in-ms-office-2014/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107064047/https://cppcon.org/bonus-talk-cxx-in-ms-office-2014/ |archive-date=November 7, 2019 |access-date=June 25, 2019 |publisher=cppcon}}</ref>, [[C++]] and [[C Sharp (programming language)|C#]] (API/UI)|operating system=[[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ် ]], [[MS-DOS]] (discontinued)|language count=၁၀၂|language footnote=<ref>{{Cite web |title=Language Accessory Pack for Office 2016 |url=https://support.office.com/en-us/article/Language-Accessory-Pack-for-Office-2016-82ee1236-0f9a-45ee-9c72-05b026ee809f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215025941/https://support.office.com/en-us/article/Language-Accessory-Pack-for-Office-2016-82ee1236-0f9a-45ee-9c72-05b026ee809f |archive-date=February 15, 2017 |access-date=February 25, 2016 |website=[[Office.com]] |publisher=[[Microsoft]]}}</ref>|language={{Plainlist| * '''Full (43)''': English, Arabic, Basque, Bulgarian, Catalan, Chinese (Simplified), Chinese (Traditional), Croatian, Czech, Danish, Dutch, Estonian, Finnish, French, Galician, German, Greek, Hebrew, Hindi, Hungarian, Indonesian, Italian, Japanese, Kazakh, Korean, Latvian, Lithuanian, Malay (Latin), Norwegian Bokmål, Polish, Portuguese (Brazil), Portuguese (Portugal), Romanian, Russian, Serbian (Latin, Serbia), Slovak, Slovenian, Spanish, Somali, Swedish, Thai, Turkish, Ukrainian, Vietnamese * '''Partial (48)''': Afrikaans, Albanian, Amharic, Armenian, Assamese, Azerbaijani (Latin), Bangla (Bangladesh), Bangla (Bengali India), Belarusian, Bosnian (Latin), Dari, Filipino, Georgian, Gujarati, Icelandic, Irish, Kannada, Khmer, Kiswahili, Konkani, Kyrgyz, Luxembourgish, Macedonian, Malayalam, Maltese, Maori, Marathi, Mongolian (Cyrillic), Nepali, Norwegian Nynorsk, Odia, Persian (Farsi), Punjabi (Gurmukhi), Quechua, Scottish Gaelic, Serbian (Cyrillic, Bosnia & Herzegovina), Serbian (Cyrillic, Serbia), Sindhi (Arabic), Sinhala, Tamil, Tatar (Cyrillic), Telugu, Turkmen (Latin), Urdu, Uyghur, Uzbek (Latin), Valencian, Welsh, * '''Proofing only (11)''': Hausa, Igbo, isiXhosa, isiZulu, Kinyarwanda, Pashto, Romansh, Sesotho sa Leboa, Setswana, Wolof, Yoruba }}|standard=[[Office Open XML]] (ISO/IEC 29500)|genre=[[အော့ဖစ်စ်စွိ]]|license=[[Trialware]], [[volume licensing]] or [[Software as a service|SaaS]]|website={{URL|https://www.office.com/|office.com}}}} {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" |Microsoft Office for Mobile |- | colspan="2" class="infobox-image logo" |[[File:Office_mobile_apps.png|frameless]]<div class="infobox-caption">Microsoft Office for Mobile apps on [[Windows 10]]</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |[[Programmer|Developer]] | class="infobox-data" |[[Microsoft]] |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Release | class="infobox-data" |April&nbsp;19, 2000<span class="noprint">&#x3B;&#x20;26 years ago</span><span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">2000-04-19</span>)</span> |- class="infobox-hiddenrow" style="display: none;" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Final release | class="infobox-data" |<div style="margin:0px;">17.0 / October&nbsp;2021<span class="noprint">&#x3B;&#x20;4&nbsp;years ago</span><span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">2021-10</span>)</span></div> |- style="display:none" | colspan="2" | |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |[[ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ်|Operating system]] | class="infobox-data" |[[ဝင်းဒိုး ၁၀|Windows 10]],<ref name=":0">{{Cite web |title=Microsoft Word |url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.microsoft.office.word |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170324095012/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.microsoft.office.word |archive-date=March 24, 2017 |access-date=April 10, 2017 |website=Google Play}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Microsoft Excel |url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.microsoft.office.excel |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200309180632/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.microsoft.office.excel |archive-date=March 9, 2020 |access-date=April 10, 2017 |website=Google Play}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Microsoft PowerPoint |url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.microsoft.office.powerpoint |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220065725/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.microsoft.office.powerpoint |archive-date=February 20, 2020 |access-date=April 10, 2017 |website=Google Play}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Microsoft Word |url=https://apps.apple.com/app/microsoft-word/id586447913 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054738/https://itunes.apple.com/app/microsoft-word/id586447913/ |archive-date=April 11, 2017 |access-date=April 10, 2017 |website=App Store |publisher=Apple}}</ref> Windows 10 Mobile, Windows Phone, [[iOS]], iPadOS, [[အန်းဒရွိုက် (မိုဘိုင်းလ်စက်လည်ပတ်ရေးစနစ်)|Android]], ChromeOS |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |[[ပလက်ဖောင်း (ကွန်ပျူတာ)|Platform]] | class="infobox-data" |Smartphones and [[သင်ပုန်းကွန်ပျူတာ|Tablet computers]]<ref name="freeware_with_paid" /> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Type | class="infobox-data" |Productivity software |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |[[ဆော့ဖ်ဝဲလ်လိုင်စင်|License]] | class="infobox-data" |Proprietary software:<ref name="freeware_with_paid" /><templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist "> * '''Windows 10 Mobile and Windows Phone:''' Built-in * '''Others:''' [[ဖရီးဝဲလ်|Freeware]], with [[ရှယ်ယာဝဲလ်|shareware]] features </div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Website | class="infobox-data" |<span class="url">[https://www.office.com/ www.office.com]</span>&nbsp;<span class="penicon autoconfirmed-show">[[File:OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg|link=https://www.wikidata.org/wiki/Q11255?uselang=en#P856|text-top|frameless|10x10px|Edit this on Wikidata]]</span> |} {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" |Microsoft Office for Mac |- | colspan="2" class="infobox-image logo" |[[File:Microsoft_Office_for_Mac_2021_screenshots.png|frameless]]<div class="infobox-caption">Microsoft Office 2021 for Mac apps from top left to bottom right: Word, Excel, PowerPoint and Outlook</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |[[Programmer|Developer]] | class="infobox-data" |[[Microsoft]] |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Release | class="infobox-data" |August&nbsp;1, 1989<span class="noprint">&#x3B;&#x20;36 years ago</span><span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1989-08-01</span>)</span> |- class="infobox-hiddenrow" style="display: none;" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Stable release | class="infobox-data" |<div style="margin:0px;">Microsoft Office 2024 </div> |- style="display:none" | colspan="2" | |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Written in | class="infobox-data" |[[C++]] (back-end), Objective-C (API/UI) |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |[[ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ်|Operating system]] | class="infobox-data" |[[macOS]]<br /><br />Classic Mac OS (discontinued) |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Available in | class="infobox-data" |16 languages |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Template:Hidden begin/styles.css" /><div class="hidden-begin mw-collapsible mw-collapsed " style=" "><div class="hidden-title skin-nightmode-reset-color" style=" background-color: transparent; color:inherit;">List of languages</div><div class="hidden-content mw-collapsible-content" style=" ">English, Arabic, Chinese (Simplified), Chinese (Traditional), Danish, Dutch, Finnish, French, German, Italian, Japanese, Norwegian (Bokmål), Polish, Portuguese (Brazil), Russian, Spanish, Swedish</div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Type | class="infobox-data" |Office suite |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |[[ဆော့ဖ်ဝဲလ်လိုင်စင်|License]] | class="infobox-data" |Proprietary commercial software (retail, volume licensing, SaaS) |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap;" |Website | class="infobox-data" |<span class="url">[https://www.office.com/ www.office.com]</span>&nbsp;<span class="penicon autoconfirmed-show">[[File:OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg|link=https://www.wikidata.org/wiki/Q11255?uselang=en#P856|text-top|frameless|10x10px|Edit this on Wikidata]]</span> |} '''မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အော့ဖစ်စ်''' သည် [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]]မှ ဖန်တီးထုတ်လုပ်သည့် [[အော့ဖစ်စ်စွိ]]တစ်ခုနှင့် ကလိုင်းရန့်ဆော့ဖ်ဝဲလ်၊ [[ဆာဗာ (ကွန်ပျူတာ)|ဆာဗာဆော့ဖ်ဝဲလ်]]နှင့် ဝန်ဆောင်မှု အုပ်စုများဖြစ်သည်။ စွိတွင် လက်ရှိအားဖြင့် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝါ့ဒ်၊ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အက်ခ်ဆဲလ်၊ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ပါဝါပွိုင့်၊ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝမ်းနုတ်၊ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အောက်လွတ်ခ်၊ [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်|ဝင်းဒိုးစ်]]မူကွဲများတွင် အက်ခ်စက်စ်လည်းပါဝင်သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အော့ဖစ်စ် အရင်က ကွန်ပျူတာ၊ မိုဘိုင်းနှင့် ဝဘ်အပလီကေးရှင်းများ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သောလည်း ၎င်းတို့ထဲမှ ကွန်ပျူတာစွိကိုသာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းနေဆဲဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၉ ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] nrrw1lnvvkz5fio2xpwm31e0lf5fkam 0 289347 1047121 1046391 2026-08-07T16:36:21Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၀င် +ဝင်) 1047121 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = သန်းမြင့်အောင် | image = | caption = | honorific_prefix = | office = [[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]]၊ကော်မတီဝင် | term_start = ၁ ဇွန် ၂၀၁၆ | term_end = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | Appointed = [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] | ဥက္ကဋ္ဌ = [[မောင်မောင်စိုး]] ([[ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်]]) | predecessor = | successor = | birth_name = သန်းသန်းမြင့် | birth_date = {{Birth date and age|1953|9|25}} | birth_place = [[ကျိုက်ထိုမြို့]]၊[[သထုံခရိုင်]]၊[[မွန်ပြည်နယ်]] | death_date = | death_place = | parents = ချစ်အောင်၊ ရင်ရွှေ | spouse = မင်းနိုင် | children = သမီး ၂ ဦး | occupation = * စာရေးဆရာမ * လူမှုရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ (ပရဟိတသမား) | known_for = * [[နာရေးကူညီမှုအသင်း(ရန်ကုန်)|နာရေးကူညီမှုအသင်း (ရန်ကုန်)]] * ဆည်းဆာရိပ် ဘိုးဘွားရိပ်သာ * We Love Yangon အဖွဲ့ | awards = * [[အမျိုးသားစာပေဆု]] * ပြည်သူ့ဂုဏ်ရည်ဆု (Citizen of Burma Award) * စံပြပရဟိတဆု }} '''ဒေါ်သန်းမြင့်အောင်''' (၂၅ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၃ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသမီးစာရေးဆရာမ၊ လူမှုရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ပရဟိတသမားနှင့် [[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]] ၏ ကော်မတီဝင်ဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[နာရေးကူညီမှုအသင်း(ရန်ကုန်)|နာရေးကူညီမှုအသင်း (ရန်ကုန်)]] ကို ဦးကျော်သူနှင့်အတူ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ဆည်းဆာရိပ် ဘိုးဘွားရိပ်သာနှင့် We Love Yangon အဖွဲ့တို့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စာပေနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍများတွင် ထူးချွန်စွာစွမ်းဆောင်နိုင်မှုကြောင့် အမျိုးသားစာပေဆုနှင့် ပဉ္စမအကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့ဂုဏ်ရည်ဆု<ref>{{Cite web |date=2014-05-25 |title=ပြည်သူ့ဂုဏ်ရည် ဆု ဒေါ်သန်းမြင့်အောင် ရရှိ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/dawthanmyintaung-05242014235848.html |access-date=2026-07-18 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> တို့ကို ဆွတ်ခူးရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2016-06-02 |title=ပရဟိတ စာရေးဆရာမ မြို့တော်စည်ပင် ကော်မတီဝင် ဖြစ်လာ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/06/160601_daw_than_myint_aung_ycdc_committee |access-date=2026-07-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် စာပေရေးရာ == ဒေါ်သန်းမြင့်အောင်ကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးချစ်အောင်၊ အမိ ဒေါ်ရင်ရွှေတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အမည်ရင်းမှာ သန်းသန်းမြင့် ဖြစ်သည်။ အ.ထ.က (၁) တာမွေကျောင်းတွင် ဒသမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Save The Library in Myanmar {{!}} Author. သန်းမြင့်အောင် |url=https://savethelibrarymyanmar.org/author/136/show |access-date=2026-07-18 |website=savethelibrarymyanmar.org}}</ref> ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် "တိုင်းရင်းမေဂျာနယ်" ပါ ‘တယ်လီဗေးရှင်း ဝေဒနာ’ ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်နှင့် ဆောင်းပါးများစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ‘အထူအပါး’ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အဆိုပါ ‘အထူအပါး’ ဝတ္ထုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ဒိုင်ဒိုဖောင်ဒေးရှင်းက ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို၍ ‘အထူအပါးနှင့် အခြားဝတ္ထုများ’ အမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ‘သဏ္ဌာန်မဲ့ထုထည်’ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဖြင့် [[အမျိုးသားစာပေဆု]] ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စာရေးဆရာမ ဒေါ်သန်းမြင့်အောင် |url=http://blog.irrawaddy.com/2012/05/blog-post_1312.html |access-date=2026-07-18}}</ref> ၎င်း၏ စာပေသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် ‘ဘဝရသ ပစ္စုပ္ပန်စာမျက်နှာများ’၊ ‘အငွေ့ပြန်ခြင်း’၊ ‘ရွှေရောင်ည’၊ ‘ရေဝေး ထိန်ပင် ထားဝယ်ချောင်’၊ ‘သဏ္ဌာန်မဲ့ထုထည်’၊ ‘ငိုခြင်း ရယ်ခြင်း နီးခြင်း ဝေးခြင်း အစက် အပြောက် နှင့် ပွင့်ခြောက်သံစဉ်’ နှင့် ‘သန်းမြင့်အောင် အမှတ်တရ ဝတ္ထုတိုများ’ စသဖြင့် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ၁၀ အုပ်၊ လုံးချင်းဝတ္ထု ၃ အုပ်နှင့် အခြားစာရေးဆရာများနှင့် တွဲဖက်၍ ဝတ္ထုလတ် ၁၅ အုပ် ခန့် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဒေါ်မေငြိမ်း |date=2012-11-05 |title=မေတ္တာရှင် စာရေးဆရာမ သန်းမြင့်အောင် |url=https://burmese.voanews.com/a/burma-forum-interview-with-thanmyintaung/1539303.html |access-date=2026-07-18 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == နိုင်ငံရေးနှင့် စည်ပင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း == [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] အစိုးရလက်ထက်တွင် ယခင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ]]ဟောင်းက ခန့်အပ်ထားသည့် ကော်မတီဝင်များကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် မေလတွင် တာဝန်မှရပ်နားခဲ့ပြီးနောက် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]က ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ ဝင်သစ်များကို တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ဒေါ်သန်းမြင့်အောင်သည် ကော်မတီဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ [[ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်]] [[မောင်မောင်စိုး|ဦးမောင်မောင်စိုး]] ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်ပြီး အစိုးရမှတိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သည့် ကော်မတီဝင် ၄ ဦးနှင့် စည်ပင်ရွေးကောက်ပွဲမှ ရွေးချယ်မည့် ကော်မတီဝင် ၄ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၈ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းရသည့် အဆိုပါကော်မတီတွင် ဒေါ်သန်းမြင့်အောင်သည် ဗိသုကာပညာရှင်ဖြစ်သူ အတွင်းရေးမှူး ဒေါ်လှိုင်မော်ဦး၊ စည်ပင်အကြံပေးဟောင်းဖြစ်သူ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဦးသန်း၊ ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ထမ်းဟောင်းဖြစ်သူ ကော်မတီဝင် ဒေါ်မေမေသွင်တို့နှင့်အတူ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ရုံးစတင်တက်ရောက်ကာ တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2016-06-01 |title=ရန်ကုန် စည်ပင်ကော်မတီ ၄ ဦး တာဝန်စတင်ထမ်း |url=https://www.rfa.org/burmese/news/new-ycdc-members-06012016083545.html |access-date=2026-07-18 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီအတွက် အစိုးရခန့်ရမည့် ကော်မတီဝင် လေးဦး ခန့်အပ်လိုက်ပြီ ဖြစ်၍ လူထုရွေးကောက်မည့် ကော်မတီဝင် လေးဦးအား ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်ကာ အမြန်ဆုံး ရွေးချယ်ရန်လိုဟု စည်ပင်ကော်မတီဝင်ဟောင်း ဦးခင်လှိုင် ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/274937 |access-date=2026-07-18 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၎င်းသည် YCDC တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် စည်ပင်ဌာနကြီးတစ်ခုလုံး အဂတိနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုကင်းစင်ပြီး ပုံရိပ်ပြောင်းလဲလာစေရန် ကြိုးပမ်းမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း ရန်ကုန်မြို့၌ လူမှုကူညီရေးလုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာလုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော We Love Yangon အဖွဲ့တွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Vero နှင့် We Love Yangon ပူးပေါင်းကာ အစားအစာများဝေမျှမည့် “Let's Share a Meal” ပရဟိတ ကမ်ပိန်း စတင် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/vero-nng-we-love-yangon-puupengkaa-acaaacaamaawemmnny-lets-share-meal-prhitt-kmpin-cttng |access-date=2026-07-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရခြင်း == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] အစောပိုင်းကာလတွင် စစ်တပ်၏ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ၎င်း၏နေအိမ်၌ ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်းက စာပေဟောပြောပွဲများတွင် ဟောပြောခဲ့သည့် အချက်အလက်များနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်အတွင်းရှိ အထူးတရားရုံးက အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် (၃) နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် (လွတ်လပ်ရေးနေ့) တွင် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဟန်သစ် |date=0001-11-30 |title=စာရေးဆရာမနှင့် အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်သူ နာမည်ကျော်မော်ဒယ်ကို ထောင် ၃ နှစ်စီချ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9849/ |access-date=2026-07-18 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=18 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260718155817/https://myanmar-now.org/mm/news/9849/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-03-18 |title=ဒေါ်သန်းမြင့်အောင် အတွက်မိသားစုစိုးရိမ် |url=https://www.bbc.com/burmese/institutional-56448095 |access-date=2026-07-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Editor |date=2021-12-28 |title=စာရေးဆရာမ ဒေါ်သန်းမြင့်အောင် အလုပ်ကြမ်းနဲ့ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်ချမှတ်ခံရ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2021/12/28/%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%86%e1%80%9b%e1%80%ac%e1%80%99-%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba/ |access-date=2026-07-18 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-01-04 |title=လွတ်လပ်ရေးနေ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့် |url=https://www.rfa.org/burmese/special/photos/independence-day-amnesty-01042023114047.html |access-date=2026-07-18 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == လူမှုရေးနှင့် ပရဟိတလုပ်ငန်းများ == ဒေါ်သန်းမြင့်အောင်သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဦးကျော်သူ၊ စာရေးဆရာမ ဒေါ်သန်းသန်းနု (အတ္တကျော်) တို့နှင့်အတူ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် နာရေးကူညီမှုအသင်း (ရန်ကုန်) ၌ ပူးတွဲတည်ထောင်သူအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အခမဲ့နာရေးကူညီမှုလုပ်ငန်းများကို ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အမှီသဟဲမရှိသော မိဘမဲ့ဘိုးဘွားများအတွက် ရည်ရွယ်၍ ရန်ကုန်မြို့ ပုလဲမြို့သစ် တွင် ဆည်းဆာရိပ် ဘိုးဘွားရိပ်သာ ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူကာ ဘိုးဘွားများအား ဓမ္မရိပ်တွင် အေးချမ်းစွာနောက်ဆုံးအချိန်ကို ဖြတ်သန်းနိုင်ရန် စောင့်ရှောက်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2017-01-22 |title=စေတနာ့ဝန်ထမ်း စာရေးဆရာမသန်းမြင့်အောင် |url=https://burmese.voanews.com/a/author-than-myint-aung/3685008.html |access-date=2026-07-18 |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဆရာမ သန်းမြင့်အောင်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း |url=https://news-eleven.com/article/262269 |access-date=2026-07-18 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == မိသားစုဘဝ == ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဦးမင်းနိုင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးနှစ်ဦး မွေးဖွားထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၅၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ]] grwpw2tkq3tekdyq1xzcppsddaxrtnf 0 289354 1047173 1043487 2026-08-07T16:49:10Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047173 wikitext text/x-wiki {{Infobox military operation | name = မြန်မာ-ရုရှား ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၆) | partof = [[မြန်မာ–ရုရှား ဆက်ဆံရေး|မြန်မာ-ရုရှား ဆက်ဆံရေး]] | image = | caption = မြန်မာ-ရုရှား ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (Tiger-2026) အထိမ်းအမှတ် | type = ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (Joint Military Exercise) | location = [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]]၊ ဥတ္တရသီရိတပ်နယ်<br><br>'''ကွပ်ကဲသူများ -'''<br>[[File:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|22px|border]] [[ရဲဝင်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး]]<br>{{flagicon|Russia}} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး Nosulev Mikhail Yakovlevich<br><br>'''ပါဝင်သည့် တပ်ဖွဲ့များ -'''<br>[[File:Army Flag of Myanmar.svg|22px|border]] [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]<br>{{flagicon|Russia}} [[ရုရှား တပ်မတော်]] (ကြည်း) | date = ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၆ ရက် မှ ၁၇ ရက် အထိ<br><br>'''အခြေအနေ -'''<br>အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်<br><br>'''လေ့ကျင့်မှု ရလဒ် -'''<br>ဒရုန်း၊ စနိုက်ပါ၊ ဆေးဘက်၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ တောတွင်းနှင့် တောင်ကုန်းတောင်တန်းတိုက်ပွဲ အတွေ့အကြုံများ ဖလှယ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ }}'''မြန်မာ-ရုရှား ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၆)''' ({{lang-en|'''Myanmar-Russia Joint Exercise (Tiger-2026)'''}}) သည် [[မြန်မာ့တပ်မတော်]] (ကြည်း) နှင့် [[ရုရှား တပ်မတော်]] (ကြည်း) တို့အကြား ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ကြည်းတပ်နှစ်ရပ် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် သီးသန့်ပူးတွဲ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု ဖြစ်သည်။ ဤလေ့ကျင့်မှုတွင် ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူဆောင်လာသည့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို မြန်မာ့တပ်မတော်ဘက်မှ လက်တွေ့ကိုင်တွယ် မောင်းနှင်ခွင့်နှင့် လေ့ကျင့်အသုံးပြုခြင်း အပါအဝင် [[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး]]မှ ထုတ်လုပ်သည့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများနှင့်ပါ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Tiger-2026 : Myanmar-Russia Joint Exercise in Nay Pyi Taw {{!}} Myanmar International TV |url=https://www.myanmaritv.com/news/tiger-2026-myanmar-russia-joint-exercise-nay-pyi-taw |access-date=2026-07-18 |website=www.myanmaritv.com}}</ref> စစ်မြေပြင်ဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများ ဖလှယ်ရေးခေါင်းစဉ်ဖြင့် [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]]၊ [[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်|ဥတ္တရသီရိ]]တပ်နယ်ရှိ နယ်မြေခံသင်တန်းကျောင်း၊ အထူးတပ်ဖွဲ့လေ့ကျင့်ရေးကွင်း၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့မှ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ယင်းစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုကို မြန်မာ့တပ်မတော် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရုရှားတပ်မတော်သားများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး၊ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲ၏ အသွင်သဏ္ဌာန်ဖြစ်သော ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေး (UAV၊ FPV နှင့် Heavy Drone များ)၊ စနိုက်ပါဗျူဟာ၊ နည်းပညာမြင့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများနှင့် မောင်းသူမဲ့ Robotic သူနာတင်ယာဉ်များ အသုံးပြုခြင်း အပါအဝင် တောတွင်းနှင့် တောင်ကုန်းတောင်တန်း တိုက်ပွဲနည်းဗျူဟာများကို စာတွေ့၊ လက်တွေ့ လေ့ကျင့်ခန်းများပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=14 July 2026 |title=Tropical storm: Russia and Myanmar hold first joint special forces training |url=https://iz.ru/en/node/2131752 |access-date=18 July 2026 |publisher=Izvestia |language=en}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ == မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ရုရှားတပ်မတော်တို့အကြား စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများသည် ယခင်ကတည်းက ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ရုရှားနိုင်ငံ]]၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော Caucasus 2020 (Kavkaz) နိုင်ငံတကာ စစ်ရေးလေ့ကျင့်ခန်း၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း ဗလာဒီဗော့စတော့ခ်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]]အပေါင်း အကြမ်းဖက်မှု တန်ပြန်တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုလုပ်ငန်းအဖွဲ့ မြေပြင်လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်းများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်က ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=2020 |title=Warning: Russia's Kavkaz-2020 Military Exercise |url=https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/warning-russias-kavkaz-2020-military/ |access-date=18 July 2026 |publisher=Institute for the Study of War |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Field Training Exercise of ADMM Plus Experts’ Working Group on Counter-Terrorism (EWG on CT) successfully finished {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/moi:eng/news/11727 |access-date=2026-07-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == လေ့ကျင့်ခန်း အစီအစဉ်များနှင့် နည်းဗျူဟာများ == မြန်မာ - ရုရှား ကြည်းတပ်နှစ်ရပ်အကြား တပ်ဖွဲ့များ စုပေါင်းလေ့ကျင့်ခြင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၊ ဥတ္တရသီရိတပ်နယ်ရှိ နယ်မြေခံသင်တန်းကျောင်း၊ အထူးတပ်ဖွဲ့လေ့ကျင့်ရေးကွင်း၌ မြန်မာတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရုရှားတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပူးပေါင်း၍ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွင် အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်၊ ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေး၊ စနိုက်ပါဗျူဟာ၊ စစ်မြေပြင်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ တောတွင်းစစ်ဆင်ရေးနှင့် တောင်ပေါ်စစ်ဆင်ရေး စသည့် ဘာသာရပ်များနှင့် စစ်မြေပြင်အတွေ့အကြုံများကို ရုရှားနည်းပြများနှင့် မြန်မာနည်းပြများက စာတွေ့၊ လက်တွေ့ စနစ်တကျ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့ကြပြီး ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် လက်တွေ့သရုပ်ပြသမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-16 |title=ရုရှား မြန်မာ အထူးတပ်ဖွဲ့ ပူးတွဲ စစ်ရေး လေ့ကျင့်နေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c0m7nk4v9zpo |access-date=2026-07-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> လေ့ကျင့်ခန်းတွင် [[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး]] မှ ထုတ်လုပ်သည့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများနှင့် ရုရှား တပ်မတော်က လက်ရှိအသုံးပြုလျက်ရှိသည့် နည်းပညာမြင့်မားသည့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ မြန်မာ့တပ်မတော် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရုရှားတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် စစ်မြေပြင်တွင် ဟန်ချက်ညီစွာ တိုက်ပွဲဝင်သည့် စွမ်းရည်များကို လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။ ရုရှား စစ်အရာရှိနှင့် စစ်သည်အင်အား နှစ်ဒါဇင် ခန့် ပါဝင်ကာ မြန်မာစစ်တပ် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို တပ်မတော် လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပြည့်စုံလင်းက ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-07-15 |title=ရုရှား-မြန်မာ အသေးစား ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79630/ |access-date=2026-07-18 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ပူးပေါင်းအဖွဲ့များသည် တိုက်စစ်စီမံချက်ပါအတိုင်း လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်းများကို အဆင့်ဆင့် ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။ ဦးစွာ ဒရုန်းအဖွဲ့က ရန်သူ့နယ်မြေအတွင်း ကင်းထောက် [[ဒရုန်း]] (Drone) များဖြင့် ကင်းထောက်ခြင်း လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ရေးအဖွဲ့များက [[ရဟတ်ယာဉ်]]ဖြင့် ယာဉ်ဆင်းရပ်သို့ ဆင်းသက်ခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် စနိုက်ပါ (Sniper) အဖွဲ့က ရန်သူ့အဖွဲ့ငယ်နေရာများအား ပစ်ခတ်ခြင်း၊ FPV ဒရုန်းနှင့် Heavy Drone များဖြင့် ရန်သူ့ကာကွယ်ရေး အဆောက်အအုံများကို ကြိုတင်ချေမှုန်းခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် ရည်မှန်းချက်အသီးသီးသို့ တိုက်ပွဲလုပ်ငန်းအဆင့်အလိုက် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ကာ ရန်သူကို ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ပြီး ရည်မှန်းချက်တောင်ကုန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲတစ်ခု၏ အသွင်သဏ္ဌာန်အဖြစ် စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေအတွင်း ရန်သူ့ပစ်ခတ်မှုအောက် အန္တရာယ်ရှိသည့် တိုက်ပွဲနယ်မြေမှ ဒဏ်ရာရရှိသူများကို မောင်းသူမဲ့ စစ်ဘက်သုံး သူနာတင်ယာဉ် (Robotic Ambulance) ဖြင့် အချိန်မဆိုင်းဘဲ လျင်မြန်စွာ ရွှေ့ပြောင်းသယ်ယူခြင်းကိုလည်း ထည့်သွင်းလေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တပ်နှင့် ရုရှား ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုအပေါ် တော်လှန်ရေးတပ်များ သတိထားရန် လိုအပ် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-116179 |access-date=2026-07-18 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်ဦးက ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် ပြုလုပ်သည့် လေ့ကျင့်ခန်းသည် မြန်မာ့ တပ်မတော်အထူးတပ်ဖွဲ့နှင့် ရုရှားတပ်ဖွဲ့များ ပူးပေါင်းပြီး ရန်သူ့လှုပ်ရှားနယ်မြေအတွင်း အခိုင်အမာခြေကုပ်ယူထားသော အချက်အခြာကျသည့် ရန်သူ့တောင်ကုန်းကို တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းသည့် တပ်ပါတိုက်စစ်လေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ရန်သူအခြေပြုထားသည့် ပင်မတောင်ကုန်းနှင့် ရန်သူများ ဖြန့်ခွဲတည်ရှိသောနေရာများကို UAV၊ Drone၊ Sniper များအသုံးပြုပြီး အထူးတပ်ဖွဲ့များဖြင့် ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး မြန်မာ - ရုရှားကြည်းတပ်နှစ်ရပ်အကြား တပ်ဖွဲ့များ စုပေါင်းလေ့ကျင့်ခန်း (MYANMAR- RUSSIA JOINT EXERCISE (TIGER-2026)) ဆောင်ရွက်မှုအား ကြည့်ရှုစစ်ဆေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85387 |access-date=2026-07-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == တက်ရောက်ခဲ့သည့် အရာရှိကြီးများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် လေ့ကျင့်ခန်း ပိတ်ပွဲနှင့် လက်တွေ့သရုပ်ပြသမှုသို့ နှစ်နိုင်ငံ စစ်ဘက်နှင့် သံတမန်ရေးရာ ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ အောက်ပါအတိုင်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်<ref>{{Cite web |title=■ နေပြည်တော်တွင် မြန်မာ-ရုရှား ကြည်းတပ်နှစ်ရပ်အကြား တပ်ဖွဲ့များ စုပေါင်းလေ့ကျင့်ခန်း (MYANMAR- RUSSIA JOINT EXERCISE (TIGER-2026)) ဆောင်ရွက် |url=https://news-eleven.com/article/313457 |access-date=2026-07-18 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |- style="background:#efefef; font-weight:bold; text-align:center;" | နိုင်ငံ | အရာရှိကြီး/တာဝန်ရှိသူ | စစ်ဘက်/အစိုးရ ရာထူး |- | rowspan="6" style="text-align:center;" | {{flagicon|Myanmar}}<br>မြန်မာ | [[ရဲဝင်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး]] | [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |- | [[ကျော်စွာလင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း]] | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] |- | [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] | [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |- | [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကိုဦး]] | [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] |- | [[ထိန်ဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း]] | [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ)]] |- | [[ထွန်းဝင်း|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း]] | [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ)]] |- | style="text-align:center;" | {{flagicon|Russia}}<br>ရုရှား | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး Nosulev Mikhail Yakovlevich | [[ရုရှား တပ်မတော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာတပ်မတော်၏ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ–ရုရှား ဆက်ဆံရေး]] d1ty5qgwll6t3sp983irpr2xdf2kv9l 0 289358 1047168 1043711 2026-08-07T16:48:09Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047168 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = အင်ဒီ ဘာနမ်<br />Andy Burnham | honorific_suffix = | image = Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg | alt = Image of Burnham as MP for Makerfield 2026 | caption = ၂၀၂၆ ခုနှစ်ပုံ | office1 = [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] | monarch1 = [[တတိယမြောက် ချားလ်စ်]] | term_start1 = ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ | term_end1 = | predecessor1 = [[ကီယာစတားမာ]] | successor1 = | office2 = [[လေဘာပါတီ]]ခေါင်းဆောင် | term_start2 = ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ | term_end2 = | predecessor2 = [[ကီယာစတားမာ]] | successor2 = | office3 = ဂရိတ်တားမန်ချက်စတာမြို့တော်ဝန် | term_start3 = ၈ မေ ၂၀၁၇ | term_end3 = ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ | predecessor3 = Tony Lloyd (ယာယီ) | successor3 = Paul Dennett (ယာယီ) | office4 = ဗြိတိန်ပါလီမန် | constituency4 = * Makerfield **UK Parliament constituency | term_start4 = ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ | term_end4 = | predecessor4 = Josh Simons | successor4 = | majority4 = ၉,၂၃၁ (၂၀.၃%) | constituency5 = Leigh (constituency) | term_start5 = ၇ ဇွန် ၂၀၀၁ | term_end5 = ၃ မေ ၂၀၁၇ | predecessor5 = Lawrence Cunliffe | successor5 = Jo Platt | birth_name = Andrew Murray Burnham | birth_date = {{birth date and age|1970|1|7|df=y}} | birth_place = Aintree၊ လန်ကက်ရှိုင်းယား၊ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|အင်္ဂလန်]] | party = [[လေဘာပါတီ]] | spouse = {{marriage|Marie-France van Heel|2000}} | children = ၃ ဦး | education = Fitzwilliam College, Cambridge (Master of Arts (Oxford, Cambridge, and Dublin)) | website = {{URL|https://andyburnham.org.uk}} | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Andy Burnham on bus deregulation in Greater Manchester.ogg|title=Andy Burnham's voice|type=speech|description=Burnham on Bus deregulation in Great Britain<br />Recorded 13 February 2017}} | bodyclass = vcard }} '''အန်ဒရူး မာရေး ဘာနမ်''' (ခ) '''အင်ဒီ ဘာနမ်''' ({{lang-en|'''Andrew Murray Burnham'''}}၊၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၀ မွေးဖွား) သည် ဗြိတိန် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၇ ရက်နေ့မှစ၍ [[လေဘာပါတီ]]၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် နှင့် ဇူလိုင် ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ်]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံထားရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-18 |title=အင်ဒီဘာနမ် - ဗြိတိန်ကို ဦးဆောင်နိုင်သူဖြစ်နိုင်လား |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwyelrpw7njo |access-date=2026-07-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သူသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လမှစတင်ကာ မေကာဖီးလ်ဒ် မဲဆန္ဒနယ်၏ ဗြိတိန်ပါလီမန်အမတ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ဂရိတ်တားမန်ချက်စတာမြို့တော်ဝန် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ လီဂ် မဲဆန္ဒနယ်၏ ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရပြီး ဂေါ်ဒွန် ဘရောင်း အစိုးရအဖွဲ့အောက်တွင် နောက်ဆုံးအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးရာထူးအပါအဝင် အစိုးရအဖွဲ့ရာထူး အများအပြားကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ဘာနမ်သည် မိမိကိုယ်ကိုယ် လေဘာပါတီ၏ လက်ဝဲအလယ်အလတ်အုပ်စုနှင့် ဆက်နွှယ်နေသည့် ဆိုရှယ်လစ်တစ်ဦးအဖြစ် ခံယူထားပြီး သူ၏ နိုင်ငံရေးအယူဝါဒကို "မန်ချက်စတာဝါဒ" ဟု အများအားဖြင့် တင်စားခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ဗြိတိန်တွင် ၁၀ စုနှစ်အတွင်း ၇ ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်သစ် တက်မည် |url=https://burmese.dvb.no/post/673917 |access-date=2026-07-18 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == အန်ဒရူး မာရေး ဘာနမ်ကို ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ ၇ ရက်နေ့တွင် [[လီဗာပူးမြို့]] ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်တစ်ခုဖြစ်သော လန်ကက်ရှိုင်းယားခရိုင်၊ အိန်းထရီး (Aintree) ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏ ဖခင် ကဲနက် ရွိုင်း ဘာနမ်သည် တယ်လီဖုန်း အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ မိခင် အိုင်လင်း မာရေး ဘာနမ်သည် အထွေထွေရောဂါကု ဆေးခန်းတစ်ခု တွင် ဧည့်ကြိုအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် ကာချတ်သ် (Culcheth) ရွာတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး စိန့်လူးဝစ် ကက်သလစ် မူလတန်းကျောင်းနှင့် နယူတန်-လီ-ဝီလိုစ် (Newton-le-Willows) ရှိ စိန့်အဲလ်ရက်ဒ် ရိုမန်ကက်သလစ် အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ သူသည် အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် လေဘာပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ဘာနမ်သည် ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်၊ ဖစ်ဇ်ဝီလျံကောလိပ်တွင် အင်္ဂလိပ်စာပေ ပညာရပ်ကို သင်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းသည် (ဒုတိယအဆင့် အထက်တန်း ဂုဏ်ထူးဖြင့်) ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (BA) ကို ရရှိခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (MA) သို့ အလိုအလျောက် ပြောင်းလဲရရှိခဲ့သည်။<ref name="whoswho">{{cite web |title=Biography of Andy Burnham : Department of Health |url=http://www.dh.gov.uk/en/Aboutus/MinistersandDepartmentLeaders/Ministers/Ministersbiography/DH_100325 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100407204138/www.dh.gov.uk/en/Aboutus/MinistersandDepartmentLeaders/Ministers/Ministersbiography/DH_100325 |archive-date=7 April 2010 |access-date=9 April 2013 |publisher=Webarchive.nationalarchives.gov.uk}}</ref> ဘာနမ်က မိမိကိုယ်ကိုယ် "ကက်သလစ် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးပြင်းလာသူ" ဖြစ်သော်လည်း "ဘာသာရေး အလွန်အမင်း ကိုင်းရှိုင်းသူတစ်ဦးတော့ မဟုတ်ပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် "ကျွန်တော့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးခံယူချက်ဟာ ကက်သလစ်ရဲ့ လူမှုရေးဆိုင်ရာ သွန်သင်ချက်တွေအပေါ် အခြေခံထားတာပါ။ ကျောင်းတုန်းက ခရစ်ယာန်အယူဝါဒ အမေးအဖြေ စာအုပ်တွေကို ဖတ်ခဲ့ရပေမဲ့ အဲဒီသွန်သင်ချက်တွေက တကယ်ကို ဩဇာညောင်းပြီး ခိုင်မာမှန်ကန်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=10 August 2015 |title=Andy Burnham Interview: Part 2 |url=https://www.huffingtonpost.co.uk/2015/08/10/andy-burnham-interview-catholic-church-tampon-tax_n_7961096.html |access-date=27 April 2025 |work=HuffPost UK |language=en}}</ref> == ဘဝဖြတ်သန်းမှု == တက္ကသိုလ်ပညာရေး ပြီးဆုံးပြီးနောက် ဘာနမ်သည် လန်ဒန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော ဘောလ်တစ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေး (Baltic Publishing) တွင် ဂျာနယ်လစ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး၊ ကုန်တင်သင်္ဘောနှင့် ကွန်တိန်နာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဖော်ပြသည့် ''တင့်ခ်ဝေါလ်ဒ်'' (''Tank World''၊ နောက်ပိုင်းတွင် ''ဘန့်ခ် ဒစ်စထရီဗျူတာ'' ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့) ကုန်သွယ်မှု မဂ္ဂဇင်းတွင် တာဝန်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။၁၉၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအထိ ၎င်းသည် တက်ဆာ ဂျိုးဝဲလ် (Tessa Jowell) ၏ သုတေသနပညာရှင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အထွေထွေအလုပ်သမားသမဂ္ဂ (Transport and General Workers' Union) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ ၎င်းသည် အမျိုးသားကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း (NHS Confederation) တွင် ပါလီမန်ဆိုင်ရာ အရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဆိုင်ရာ အထူးလုပ်ငန်းအဖွဲ့ (Football Task Force) တွင် စီမံခန့်ခွဲသူအဖြစ်လည်း တစ်နှစ်ခန့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သေးသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု၊ မီဒီယာနှင့် အားကစားဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီး ခရစ် စမစ် (Chris Smith) ၏ အထူးအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အောက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း မခံရမီအထိ အဆိုပါရာထူးကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=O'Neill |first1=Sean |date=2026-06-17 |title=Andy Burnham's story of an oh-so-changeable ambassador for change |url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/who-is-andy-burnham-manchester-mayor-makerfield-c5j9nhg0n |work=The Times}}</ref><ref>{{cite news |title=Former BD journalist set to become UK PM |url=https://bulk-distributor.com/2026/07/former-bd-journalist-set-to-become-uk-pm/ |access-date=10 July 2026 |work=Bulk Distributor}}</ref> == ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း (၂၀၀၁–၂၀၀၅) == ပါလီမန်အမတ် လောရန့်စ် ကွန်လစ်ဖ် (Lawrence Cunliffe) အနားယူသွားပြီးနောက် ဘာနမ်သည် လေဘာပါတီ၏ အမာခံမဲဆန္ဒနယ်ဖြစ်သော ဂရိတ်တားမန်ချက်စတာရှိ လီဂ် (Leigh) မဲဆန္ဒနယ်တွင် ပါလီမန်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်လျှောက်ထားရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သူသည် အသာစီးမဲ ၁၆,၃၆၂ မဲဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရပြီး၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၄ ရက်နေ့တွင် အောက်လွှတ်တော်၌ ၎င်း၏ ပထမဆုံး အဖွင့်မိန့်ခွန်း (Maiden speech) ကို ပြောကြားခဲ့သည်။ပါလီမန်သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ဘာနမ်သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အထိ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှုကော်မတီ (Health Select Committee) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒေးဗစ် ဘလန့်ကက် (David Blunkett) ၏ ပါလီမန်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂလိကအတွင်းဝန် (PPS) အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဘလန့်ကက် ပထမအကြိမ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက်၊ သူသည် ပညာရေးဝန်ကြီး ရုသ် ကယ်လီ (Ruth Kelly) ၏ ပါလီမန်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂလိကအတွင်းဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Woodward |first=Will |date=26 January 2008 |title=New culture secretary keeps an open mind on licence fee |url=https://www.theguardian.com/politics/2008/jan/26/uk.media |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005143739/http://www.guardian.co.uk/politics/2008/jan/26/uk.media |archive-date=5 October 2008 |access-date=12 October 2008 |work=The Guardian |publisher=Guardian News & Media|location=London}}</ref> == အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း (၂၀၀၅–၂၀၁၀) == ၂၀၀၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ဘာနမ်သည် တိုနီ ဘလဲလ် အစိုးရအဖွဲ့၌ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန်အတွင်းဝန် (Parliamentary Under-Secretary of State) အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း သက်သေခံကတ်ပြားများ အက်ဥပဒေ (Identity Cards Act 2006) ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့ အစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုတွင် ၎င်းကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီး (Minister of State) အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည့် ဂေါ်ဒွန် ဘရောင်း၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် ဘာနမ်ကို ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန တာဝန်ခံဝန်ကြီး (Chief Secretary to the Treasury) အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး အဆိုပါရာထူးကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=4 July 2001 |title=House of Commons Hansard; vol 371, part 14, col 333 |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200102/cmhansrd/vo010704/debtext/10704-21.htm#10704-21_spnew1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090630013226/http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200102/cmhansrd/vo010704/debtext/10704-21.htm#10704-21_spnew1 |archive-date=30 June 2009 |access-date=12 October 2008 |work=Hansard|publisher=Parliament of the United Kingdom}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုတွင် ဘာနမ်သည် ယဉ်ကျေးမှု၊ မီဒီယာနှင့် အားကစားဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဘာနမ်သည် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးအဖြစ် ထပ်မံ ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး လေဘာအစိုးရ နုတ်ထွက်သည်အထိ အဆိုပါရာထူးကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Department of Health Departmental Report 2007 |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/243293/7093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018092236/https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/243293/7093.pdf |archive-date=18 October 2021 |access-date=15 July 2021}}</ref> == အတိုက်အခံဘဝ (၂၀၁၀–၂၀၁၇) == === ပထမအကြိမ် ပါတီခေါင်းဆောင် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း (၂၀၁၀) === ဂေါ်ဒွန် ဘရောင်း လေဘာပါတီ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဘာနမ်သည် နောက်ဆက်တွဲ ပေါ်ပေါက်လာမည့် ပါတီခေါင်းဆောင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် ၎င်း၏ဆန္ဒကို ကြေညာခဲ့သည်။ သူသည် ခေါင်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုကို မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏ လီဂ်မဲဆန္ဒနယ်၌ စတင်ခဲ့သည်။ ဘာနမ်သည် ဒုတိယအကြိမ် မဲခွဲမှုတွင် ထောက်ခံမဲ ၁၀.၄% ဖြင့် စတုတ္ထနေရာ ရရှိကာ ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ ပါတီခေါင်းဆောင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အက်ဒ် မီလီဘန်းက အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Sweney |first=Mark |date=26 September 2008 |title=Government to tighten up web controls |url=https://www.theguardian.com/media/2008/sep/26/digitalmedia.internet |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528025203/http://www.guardian.co.uk/media/2008/sep/26/digitalmedia.internet |archive-date=28 May 2010 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> ==== ဒုတိယအကြိမ် ပါတီခေါင်းဆောင် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း (၂၀၁၅) ==== ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ကင်မရွန်း၏ [[ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ (ယူကေ)|ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ]]ထံ [[လေဘာပါတီ]] ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက်၊ မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဘာနမ်သည် မီလီဘန်း၏နေရာတွင် ဆက်ခံရန် ၂၀၁၅ ပါတီခေါင်းဆောင် ရွေးကောက်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ သူသည် ပါတီနှင့် နိုင်ငံကို စည်းလုံးရန် လိုအပ်ကြောင်းနှင့် "လေဘာပါတီ၏ ခုန်လှုပ်နေသော နှလုံးသားကို ပြန်လည်ရှာဖွေရန်" အလေးပေး ပြောကြားခဲ့သည်။ ဘာနမ်သည် မီလီဘန်းကို ဆက်ခံမည့် ခေါင်းဆောင်ပြိုင်ပွဲတွင် ကနဦး၌ ရေပန်းအစားဆုံး ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၂၀၁၅ ဇွန်လတွင် ပါတီ၏ လက်ဝဲစွန်းအုပ်စုကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဂျေရမီ ကော်ဘင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာပြီးနောက် ကော်ဘင်၏ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုအပေါ် ထောက်ခံမှု မြင့်တက်လာခဲ့ရာ ဘာနမ်၏ ဦးဆောင်မှု လျော့ပါးသွားခဲ့ပြီး ကော်ဘင်က ၎င်းကို ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ စက်တင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဘာနမ်သည် ကော်ဘင်၏နောက် ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့ပြီး ပထမအကျော့ မဲခွဲမှုတွင် ကော်ဘင်က ၅၉% ရရှိချိန်၌ ဘာနမ်က ၁၉% ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Holmwood |first=Leigh |date=11 June 2008 |title=Andy Burnham hints at tighter control of online content |url=https://www.theguardian.com/media/2008/jun/11/digitalmedia.media |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528025203/http://www.guardian.co.uk/media/2008/jun/11/digitalmedia.media |archive-date=28 May 2010 |newspaper=The Guardian}}</ref> == မြို့တော်ဝန်ဘဝ == ၂၀၁၆ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ၎င်းသည် မြို့တော်ဝန်ရာထူးအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် လေဘာပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် ဂရိတ်တားမန်ချက်စတာ မြို့တော်ဝန် (Mayor of Greater Manchester) ရာထူးအတွက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် ထောက်ခံမဲ ၆၃% ရရှိခဲ့ပြီး ဂရိတ်တားမန်ချက်စတာ၏ ခရိုင်ကြီး (Boroughs) ၁၀ ခုလုံးတွင် အပြတ်အသတ် မဲအများစုဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဘာနမ်သည် မဲပေးသူ ၃၄.၇% ရှိသည့်အနက် ထောက်ခံမဲ ၆၇% ဖြင့် မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ထပ်မံ ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မြို့တော်ဝန်ရွေးကောက်ပွဲတွင်မူ မဲပေးသူ ၃၂.၅% ရှိသည့်အနက် ထောက်ခံမဲ ၆၃.၄% ဖြင့် တတိယမြောက် သက်တမ်းအတွက် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းသည် ဂရိတ်တားမန်ချက်စတာ မြို့တော်ဝန်ရွေးကောက်ပွဲ သမိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အများဆုံးမဲရသူ အနိုင်ရသည့် စနစ် (First-past-the-post) ကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဘာနမ်သည် မဲဆန္ဒနယ်မြေတစ်ခုမှလွဲ၍ ကျန်နယ်မြေအားလုံးတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အန်ဒီ ဘန်ဟမ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်တွင် ယူကေ၏၅၉ ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်စတင်တာဝန်ယူမည် |url=https://burmese.narinjara.com/international/detail/6a5a594e3d7287da43933323 |access-date=2026-07-18 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> ၂၀၆ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မေကာဖီးလ်ဒ် (Makerfield) ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၌ ဘာနမ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ပါလီမန်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပါလီမန်အမတ်များသည် ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ကော်မရှင်နာ အာဏာပိုင်အဆင့်ရှိသော မြို့တော်ဝန်ရာထူးကို ပူးတွဲတာဝန်ယူခွင့် မရှိသည့်အတွက်ကြောင့် ဘာနမ်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဂရိတ်တားမန်ချက်စတာ မြို့တော်ဝန် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=1 October 2008 |title=The medium and the message |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7644849.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528025203/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7644849.stm |archive-date=28 May 2010 |work=BBC News}}</ref> == လွှတ်တော်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခြင်း (၂၀၂၆) == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မေကာဖီးလ်ဒ် (Makerfield) မဲဆန္ဒနယ်၏ လွှတ်တော်အမတ် ဂျော့ရှ် ဆိုင်မွန်စ် (Josh Simons) က ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဘာနမ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုကို ဖန်တီးပေးရန်ဖြစ်ပြီး၊ အကယ်၍ ဘာနမ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပါက ပါတီခေါင်းဆောင်နှင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးအတွက် စတာမာကို စိန်ခေါ်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အခြားကိုယ်စားလှယ်လောင်း မရှိတော့သဖြင့် ဘာနမ်သည် မေကာဖီးလ်ဒ်အတွက် လေဘာပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကို ဗြိတိန်သမိုင်းတွင် အရေးပါဆုံး ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |last1=Johnson |first1=Mark |date=16 April 2014 |title=ough disaster speaks of his pride |url=http://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/roy-dixon-hillsborough-meet-man-6998085 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150714222117/http://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/roy-dixon-hillsborough-meet-man-6998085 |archive-date=14 July 2015 |access-date=10 July 2015 |work=Liverpool Echo |quote=Roy Dixon was singled out for praise by Andy Burnham MP at yesterday's Hillsborough memorial service}}</ref> ဘာနမ်သည် မဲဆန္ဒနယ်မြေ၏ ၅၄.၈% ကို အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ရွေးကောက်ပွဲထက် မဲအသာစီးကို ၉,၂၃၁ မဲအထိ တိုးမြှင့်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အခြားပါတီအားလုံး ပေါင်းထားသည့် မဲထက် ပိုမိုရရှိခဲ့သည်။ မဲပေးသူ ၅၈.၈% ရှိခဲ့ရာ ယင်းသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပါလီမန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် မဲပေးသူနှုန်း အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အောင်ပွဲခံမိန့်ခွန်းတွင် လေဘာပါတီအတွက် "ပြောင်းလဲရန် နောက်ဆုံးအခွင့်အရေး" ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံရေးတွင် အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပါတီ၏ အမှတ်ယူမှုထက် ဒေသတွင်း လိုအပ်ချက်များကို ဦးစားပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသအတွက် အာဏာများ ပိုမိုရရှိရန် ကြိုးပမ်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ကတိပြုခဲ့သည်။ထုရွေးကောက်ပွဲရလဒ်သည် စတာမာ၏ ခေါင်းဆောင်မှုအပေါ် ဖိအားများ တိုးလာစေခဲ့ပြီး လေဘာပါတီဝင် အမတ် ၁၀၀ ကျော်က စတာမာကို နုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Personal Care at Home Act 2010 (repealed) |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2010/18/resources |access-date=2022-06-15 |website=[[legislation.gov.uk]]}}</ref> === တတိယအကြိမ် ပါတီခေါင်းဆောင် ရွေးကောက်ပွဲ (၂၀၂၆) === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်တွင် စတာမာက ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဘာနမ်က ပါတီခေါင်းဆောင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ပြိုင်မည်ဟု ကြေညာပြီးနောက် ဝက်စ် စထရိတင်း (Wes Streeting) က ၎င်းကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ ဘာနမ်သည် တရားဝင် ပါတီခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာရန် တစ်ဦးတည်းသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘာနမ်သည် လေဘာပါတီ အမတ် ၃၄၉ ဦး၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တစ်ဦးတည်းသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ၎င်းအား ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် တရားဝင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် "လေဘာနှင့် သမဝါယမပါတီ" (Labour and Co-operative Party) မှ ပထမဆုံးသော ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။၎င်းသည် လေဘာပါတီနှင့် သမဝါယမပါတီ (Labour and Co-operative Party) နှစ်ခုစလုံး၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်နေခြင်းကြောင့်၊ '''"လေဘာနှင့် သမဝါယမပါတီဝင် ဖြစ်သူ ပထမဆုံးသော ဝန်ကြီးချုပ်"''' ဟု သတ်မှတ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းပြည်ကိုချစ်၍ အာဏာစွန့်မည်ဟု ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် စတာမာ ကြေညာ |url=https://burmese.dvb.no/post/977972 |access-date=2026-07-18 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၇၀}} [[ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ နိုင်ငံရေးသမားများ]] f6hxkbht0i5h7t221cpnkyg08osf550 0 289439 1047162 1044044 2026-08-07T16:46:03Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047162 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_name= ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ |flag=Flag of Myanmar (1974–2010).svg |flag_border=true |jurisdiction= [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ]] |incumbent= ၁၉၉၇ – ၂၀၀၃ |image=Than Shwe 2010-10-11.jpg |image_size=x85px |image2= |image_size2= |caption=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ |date_formed= ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |date_dissolved= ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |state_head= [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] {{small|([[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နယက]]ဥက္ကဋ္ဌ)}} |government_head= [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] |deputy_government_head= *ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် *ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ထွန်း *ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်လှ |current_number= |political_party= [[တပ်မတော်]] |opposition_party= |election= |previous= [[ဦးသန်းရွှေအစိုးရ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ပထမအစိုးရ]] |successor= [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်အစိုးရ]] |opposition_cabinet= }} '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၏ ဒုတိယအစိုးရ'''သည် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (နဝတ) ကို ဖျက်သိမ်း၍ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] (နယက) အား ဖွဲ့စည်းလိုက်သောအခါ တပြိုင်တည်း ပေါ်ပေါက်လာသော အစိုးရဖြစ်သည်။ နယက၏ ပထမအစိုးရအဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ကို ယခင်အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအချို့နှင့် ဝန်ကြီးအသစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ == အစိုးရအဖွဲ့ == {| class="wikitable" | rowspan="2" |'''စဉ်''' | rowspan="2" |'''ရာထူး''' | rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁ |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |[[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=3|၂ |rowspan=3|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် |rowspan=2|၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |rowspan=3|၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |rowspan=2|{{age in years and days|1997|11|15|2001|11|9}} |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ထွန်း |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်လှ |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |{{age in years and days|1998|11|14|2001|11|9}} |- |၃ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |၄ |တပ်မတော်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်လှ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |{{age in years and days|1997|11|15|2001|11|9}} |- |၅ |[[လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန|လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် ညွန့်တင် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |၆ |[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[အောင်သောင်း (ဝန်ကြီး)|ဦးအောင်သောင်း]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၇ |rowspan=2|[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမှတ်(၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် လှမြင့်ဆွေ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |{{age in years and days|1997|11|15|1998|11|14}} |- |ဗိုလ်ချုပ် စောလွင် |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1998|11|14|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၈ |rowspan=2|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[အုန်းဂျော်|ဦးအုံးဂျော်]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |{{age in years and days|1997|11|15|1998|11|14}} |- |[[ဝင်းအောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးဝင်းအောင်]] |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1998|11|14|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၉ |rowspan=2|[[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ဒေးဗစ် အေဘယ်လ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် အေဘယ်လ်]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |{{age in years and days|1997|11|15|1997|12|20}} |- |[[စိုးသာ|ဦးစိုးသာ]] |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|12|20|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၁၀ |rowspan=2|[[ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ငွေ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |{{age in years and days|1997|11|15|1998|11|14}} |- |ဗိုလ်ချုပ် လှမြင့်ဆွေ |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1998|11|14|2003|8|25}} |- |rowspan=3|၁၁ |rowspan=3|[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၈ |{{age in years and days|1997|11|15|1998|10|30}} |- |ဗိုလ်ချုပ် တင်ငွေ |၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၈ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |{{age in years and days|1998|10|30|2001|11|15}} |- |ဦးတင်ဝင်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2001|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=3|၁၂ |rowspan=3|[[သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးသန်းအောင် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |{{age in years and days|1997|11|15|1997|12|20}} |- |ဦးအောင်စန်း |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |{{age in years and days|1997|12|20|2001|11|9}} |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ငွေ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2001|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=3|၁၃ |rowspan=3|[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးဝင်းစိန် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |{{age in years and days|1997|11|15|1997|12|20}} |- |ဦးပန်းအောင် |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|12|20|2003|2|1}} |- |[[အောင်မင်း|ဗိုလ်ချုပ် အောင်မင်း]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၃ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2003|2|1|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၁၄ |rowspan=2|[[စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးခင်မောင်သိန်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |{{age in years and days|1997|11|15|1997|12|20}} |- |[[လွန်းသီ (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးချုပ် လွန်းသီ]] |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|12|20|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၁၅ |rowspan=2|[[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးပန်းအောင် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |{{age in years and days|1997|11|15|1997|12|20}} |- |ဦးသန်းအောင် |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|12|20|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၁၆ |rowspan=2|[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကက်စိန် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|2|1}} |- |[[ကျော်မြင့် (ဆရာဝန်၊ ဝန်ကြီး)|ဒေါက်တာ ကျော်မြင့်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၃ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2003|2|1|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၁၇ |rowspan=2|[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သန်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉ |{{age in years and days|1997|11|15|1999|10|29}} |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် ပြည့်စုံ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1999|10|29|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၁၈ |rowspan=2|[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် စောလွင် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၂ |{{age in years and days|1997|11|15|2002|9|13}} |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းဇော် |၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၂ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2002|9|13|2003|8|25}} |- |rowspan=3|၁၉ |rowspan=3|[[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[စိုးသာ|ဦးစိုးသာ]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |{{age in years and days|1997|11|15|1997|12|20}} |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းတင် |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁၀ မေ ၂၀၀၁ |{{age in years and days|1997|12|20|2001|5|10}} |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းဇော် |၁၀ မေ ၂၀၀၁ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2001|5|10|2003|8|25}} |- |rowspan=3|၂၀ |rowspan=3|[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းတင် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |{{age in years and days|1997|11|15|1997|12|20}} |- |ဦးခင်မောင်သိန်း |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|12|20|2003|2|1}} |- |[[လှထွန်း|ဗိုလ်ချုပ် လှထွန်း]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၃ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2003|2|1|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၂၁ |rowspan=2|[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[စိန်ထွား (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ် စိန်ထွား]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉ |{{age in years and days|1997|11|15|1999|10|29}} |- |ဦးအောင်ခင် |၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1999|10|29|2003|8|25}} |- |၂၂ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် စောထွန်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |၂၃ |[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးသောင်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=4|၂၄ |rowspan=4|[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးအောင်စန်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |{{age in years and days|1997|11|15|1997|12|20}} |- |ဦးဝင်းစိန် |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |{{age in years and days|1997|12|20|2001|11|9}} |- |ဦးတင်ဝင်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၂ |{{age in years and days|2001|11|15|2002|9|13}} |- |[[ကြည်အောင် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ် ကြည်အောင်]] |၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၂ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2002|9|13|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၂၅ |rowspan=2|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးစောထွန်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |{{age in years and days|1997|11|15|2001|11|9}} |- |[[စိန်ထွား (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ် စိန်ထွား]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2001|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၂၆ |rowspan=2|[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ကြည်အောင် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ် ကြည်အောင်]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၂ |{{age in years and days|1997|11|15|2002|9|13}} |- |[[ကျော်ဆန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဆန်း]] |၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၂ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2002|9|13|2003|8|25}} |- |၂၇ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်​ဒေသနှင့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[သိန်းညွန့် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းညွန့်]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |၂၈ |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် တင်ထွတ် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၂၉ |rowspan=2|[[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်ဝင်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉ |{{age in years and days|1997|11|15|1999|10|29}} |- |[[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ အေးမြင့်]] |၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1999|10|29|2003|8|25}} |- |၃၀ |[[သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန|သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးအောင်ဖုန်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|24}} |- |၃၁ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[တင်လှိုင် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးကြီး တင်လှိုင်]] |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |၃၂ |[[သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန|သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် အုန်းမြင့် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=2|၃၃ |rowspan=2|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ပြည့်စုံ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉ |{{age in years and days|1997|11|15|1999|10|29}} |- |[[စိန်ထွား (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ် စိန်ထွား]] |၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1999|10|29|2003|8|25}} |- |၃၄ |[[မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန| မွေးမြူရေးနှင့်ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်သိမ်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=3|၃၅ |rowspan=3|[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံး ဝန်ကြီး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းသိန်း |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၉ |{{age in years and days|1997|11|15|1999|11|30}} |- |[[ဒေးဗစ် အေဘယ်လ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် အေဘယ်လ်]] |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|12|20|2003|8|25}} |- |rowspan=7|၃၆ |rowspan=7|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် လွန်းမောင် |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ |{{age in years and days|1997|11|15|2001|2|19}} |- |ဦးသန်းရွှေ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|1997|11|15|2003|8|25}} |- |rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ် တင်ငွေ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၈ |{{age in years and days|1997|11|15|1998|10|30}} |- |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၂ |{{age in years and days|2001|11|15|2002|9|13}} |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ငွေ |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |{{age in years and days|1998|11|14|2001|11|15}} |- |ဦးတင်ဝင်း |၁၀ မေ ၂၀၀၁ |၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ |{{age in years and days|2001|5|10|2001|11|15}} |- |ဦးပန်းအောင် |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၃ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |{{age in years and days|2003|2|1|2003|8|25}} |} <ref>{{cite news|url=http://missions.itu.int/~myanmar/law/spdcp297.htm|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၂/၁၉၉၇|archive-date=5 March 2012|access-date=22 July 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305112836/http://missions.itu.int/~myanmar/law/spdcp297.htm|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/reg.burma/archives/199712/msg00318.html|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၄/၁၉၉၇ နှင့် ၅/၁၉၉၇}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/1998-SLORC_Laws-bu.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ နည်းဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/1999-SPDC_Laws-bu.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ နည်းဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/2001-SPDC_Laws-bu.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/2002-SPDC_Laws-bu.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/2003-SPDC_Laws-bu%2Ben.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> == ဆက်စပ် == * [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] o3lxg9wdoe37441rxz9bn1s6sh50zv6 0 289443 1047140 1045560 2026-08-07T16:39:46Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047140 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_name= ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ |flag=Flag of Myanmar (1974–2010).svg |flag_border=true |jurisdiction= [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ]] |incumbent= ၂၀၀၃ – ၂၀၀၄ |image=KhinNyunt cropped.jpg |image_size=x85px |image2= |image_size2= |caption=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့် |date_formed= ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |date_dissolved= ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |state_head= [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] {{small|([[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နယက]]ဥက္ကဋ္ဌ)}} |government_head= [[ခင်ညွန့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်]] |deputy_government_head= |current_number= |political_party= [[တပ်မတော်]] |opposition_party= |election= |previous= [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဒုတိယအစိုးရ]] |successor= [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းအစိုးရ]] |opposition_cabinet= }} '''ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်အစိုးရ'''သည် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] (နယက) မှ နိုင်ငံတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားပြည်သူတစ်ရပ်လုံး၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် အစိုးရအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ပိုမိုထိရောက်အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အလို့ငှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်အား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးလိုက်သောအခါ ပေါ်ပေါက်လာသော အစိုးရဖြစ်သည်။ နယက၏ ဒုတိယအစိုးရအဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစုမှာ ယခင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများဖြစ်သည်။ == အစိုးရအဖွဲ့ == {| class="wikitable" | rowspan="2" |'''စဉ်''' | rowspan="2" |'''ရာထူး''' | rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁ |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] |[[ခင်ညွန့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |rowspan=2|၃ |rowspan=2|[[လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန|လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် ညွန့်တင် |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|9|18}} |- |[[ဌေးဦး|ဗိုလ်ချုပ် ဌေးဦး]] |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|9|18|2004|10|19}} |- |၄ |[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[အောင်သောင်း (ဝန်ကြီး)|ဦးအောင်သောင်း]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၅ |[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမှတ်(၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် စောလွင် |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |rowspan=2|၆ |rowspan=2|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ဝင်းအောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးဝင်းအောင်]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|9|18}} |- |[[ဉာဏ်ဝင်း|ဗိုလ်ချုပ် ဉာဏ်ဝင်း]] |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|9|18|2004|10|19}} |- |၇ |[[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[စိုးသာ|ဦးစိုးသာ]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |rowspan=2|၈ |rowspan=2|[[ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် လှမြင့်ဆွေ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|9|18}} |- |[[သိန်းဆွေ|ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဆွေ]] |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|9|18|2004|10|19}} |- |၉ |[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးတင်ဝင်း |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |rowspan=2|၁၀ |rowspan=2|[[သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ဌေးဦး|ဗိုလ်ချုပ် ဌေးဦး]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|9|18}} |- |[[ဇော်မင်း|ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မင်း]] |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|9|18|2004|10|19}} |- |၁၁ |[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[အောင်မင်း|ဗိုလ်ချုပ် အောင်မင်း]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၁၂ |[[စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[လွန်းသီ (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးချုပ် လွန်းသီ]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၁၃ |[[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးသန်းအောင် |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၁၄ |[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ကျော်မြင့် (ဆရာဝန်၊ ဝန်ကြီး)|ဒေါက်တာ ကျော်မြင့်]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |rowspan=2|၁၅ |rowspan=2|[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ပြည့်စုံ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|9|18}} |- |[[တင်နိုင်သိန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်နိုင်သိန်း]] |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|9|18|2004|10|19}} |- |၁၆ |[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းဇော် |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၁၇ |[[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းဇော် |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၁၈ |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[လှထွန်း|ဗိုလ်ချုပ် လှထွန်း]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၁၉ |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[မြင့်မောင်|ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ မြင့်မောင်]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၀ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် စောထွန်း |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၁ |[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးသောင်း |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၂ |[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ကြည်အောင် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ် ကြည်အောင်]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၃ |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[စိန်ထွား (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ် စိန်ထွား]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၄ |[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ကျော်ဆန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဆန်း]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၅ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်​ဒေသနှင့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[သိန်းညွန့် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းညွန့်]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၆ |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် တင်ထွတ် |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၇ |[[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ အေးမြင့်]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၈ |[[သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန|သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[သိန်းအောင်|ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းအောင်]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၂၉ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[တင်လှိုင် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးကြီး တင်လှိုင်]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၃၀ |[[သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန|သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် အုန်းမြင့် |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၃၁ |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[စိန်ထွား (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ် စိန်ထွား]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |၃၂ |[[မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန| မွေးမြူရေးနှင့်ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်သိမ်း |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |rowspan=5|၃၃ |rowspan=5|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဝန်ကြီး]] |ဦးသန်းရွှေ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|10|19}} |- |ဦးကိုလေး |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|2|5}} |- |ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဆွေ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2003|8|25|2004|9|18}} |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် ပြည့်စုံ |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|9|18|2004|10|19}} |- |ဦးတင်ဝင်း |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၄ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|9|18|2004|10|19}} |} <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/2003-SPDC_Laws-bu%2Ben.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/2004-SPDC_Laws-bu.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> == ဆက်စပ် == * [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] lb5aq9dluqw41w4u588o5v5x6jijvmu 0 289444 1047190 1044021 2026-08-07T16:59:48Z Ninjastrikers 22896 +အေါျ 1047190 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{cleanup}} '''မြို့တော် အင်အားစု''' သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် သမိုင်း၊ ဇာတ်သဘင် ရေစီးကြောင်းကြီး တစ်လျှောက်တွင် စည်းကမ်း စနစ်ကျမှု၊ ခေတ်မီ ဆန်းပြားသော ပြဇာတ် တင်ဆက်မှုများကြောင့် ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သည့် စံပြ [[မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်|ဇာတ်သဘင်]] အဖွဲ့ကြီး ဖြစ်သည်။ == နိဒန်းနှင့် သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာ့ ဇာတ်သဘင် သမိုင်းတွင် သဘင်ဦးသျှောင် မင်းသားကြီးများ၊ နယ်ပယ်အလိုက်၊ ခေတ်အလိုက် ကျော်ကြား အောင်မြင်ခဲ့ကြသော ဇာတ်မင်းသားများစွာ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ သဘင်ဦးသျှောင် ဂရိတ် [[ဦးဖိုးစိန်]] တို့ လက်ထက်မှသည် [[ရွှေမန်းချမ်းသာ]]၊ [[နန်းဝင်း]]၊ [[မန္တလေး သိန်းဇော်]]၊ [[မိုးဝင်း]] တို့ လက်ထက်အထိသည် သဘင်၏ အလင်းလက်ဆုံး ရွှေခေတ် ကာလများ ဖြစ်သည်။ ထိုကာလများတွင် မင်းသားတိုင်းသည် မိမိတို့ အားသန်ရာ အနုပညာ စွမ်းအားဖြင့် ပရိသတ် အားပေးမှုကို အခိုင်အမာ ရရှိခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ၁၉၅၀၊ ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များသည် သဘင် အရည်အသွေးများ အလင်းလက်ဆုံး ကာလများ ဖြစ်ကြသည်။ [[အလင်္ကာကျော်စွာ ရွှေမန်းတင်မောင်]]၊ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင် စိန်အောင်မင်း]]၊ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင် ကနက်စိန်]]၊ [[အသံဝိဇ္ဇာ ရွှေမန်းကျော်အောင်]]၊ [[မဟာရန်ကုန်စံပြသဘင် စိန်မာဒင်]]၊ [[ရွှေမန်းပန်တျာ ကြည်လင်]] စသည့် ထိပ်တန်း မင်းသားများ အစဉ်တဆက် ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် အများနှင့် မတူ ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သူမှာ [[မြို့တော် သိန်းအောင်]] ဖြစ်သည်။ == မြို့တော် သိန်းအောင် နှင့် မြို့တော် ဗျော == [[မြို့တော် သိန်းအောင်]] ဟု ဆိုလိုက်သည်နှင့် [[ရွာစား]]ကြီး [[စိန်တင်ဟန်]] ရေးစပ်ခဲ့သည့် မြို့တော်ဗျော သီချင်းကို သတိရကြမြဲ ဖြစ်သည် - <blockquote> " မြို့တော် သိန်းအောင်... အနုပညာဂုဏ်ကိုဆောင်...<br /> မန္တလေးမြို့ရဲ့ ကျက်သရေထွန်းပြောင်...<br /> မြန်ပြည်ဘောင် စံတည်ထောင်<br /> မြို့တော် မြို့တော် ကိုသိန်းအောင်... " </blockquote> မြို့တော် သိန်းအောင်သည် အဆို၊ အက နှင့် ရုပ်ရည် ပိုင်းတွင် အထူး ထူးချွန်သူ မဟုတ်ခဲ့သော်လည်း ''"ပြဇာတ်ထိပ်ခေါင် မြို့တော်သိန်းအောင်"'' ဟု အမည်တွင်သည်အထိ ခေတ်မီ ဆန်းပြားသော ပြဇာတ်များကို ရသမြောက်အောင် တင်ဆက်နိုင်ခြင်း၊ ပရိသတ်ကို လေးစားခြင်း၊ စည်းကမ်းကို တန်ဖိုးထားခြင်း၊ စည်းစနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ခြင်းတို့ကြောင့် မြို့တော် အင်အားစု ဇာတ်သဘင် အဖွဲ့ကြီးသည် နှစ်သက်တမ်း ကြာရှည်စွာ အောင်လံတော် စိုက်ထူနိုင်ခဲ့သည်။ မြို့တော် သိန်းအောင်သည် သဘင်ဖခင် လူရွှင်တော်ကြီး [[ဦးဓာတ်ခိုး]] ၏ သားဖြစ်ပြီး၊ ညီဖြစ်သူ [[မြို့တော် ပေါစံ]] နှင့် လူရွှင်တော် အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေရာမှ အစ်ကိုဖြစ်သူ မင်းသား [[မြို့တော် အောင်မြစိန်]] ရုတ်တရက် ဆုံးပါးသွားသဖြင့် မင်းသား ဖြစ်လာခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ == မြို့တော် အင်အားစု၏ စံပြ စည်းကမ်းများ == ဇာတ်သမားများကို နှိမ့်ချ ထောက်ထားကြသည့် ခေတ်တွင် မြို့တော် အဖွဲ့သည် ဇာတ်သမားများ၏ ဘဝနှင့် အဆင့်အတန်းကို စည်းကမ်းဖြင့် မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ * '''အခန်းနှင့် အိပ်စက်မှု''' - မြေကြီးပေါ်တွင် ဖျာခင်း မအိပ်ရဘဲ တစ်ဦးလျှင် ခေါက်ကုတင် တစ်လုံးစီ ပေးထားသည်။ * '''ဇာတ်သေတ္တာ''' - ဇာတ်သူဇာတ်သား အားလုံး၏ သေတ္တာများကို ရေညှိစိမ်းရောင် သံသေတ္တာများ ဖြစ်စေပြီး အရောင် တညီတည်း ထားရှိရသည်။ * '''စည်းကမ်းနှင့် ငြိမ်သက်မှု''' - ညနေ (၆) နာရီ ထိုးသည်နှင့် အဝတ်အစားများ တန်းတင် လှန်းထားခြင်း မရှိစေဘဲ လိုက်ကာချ၍ သေသပ်စွာ ငြိမ်သက် တိတ်ဆိတ်စွာ နေရသည်။ * '''ယူနီဖောင်း''' - တစ်မြို့မှ တစ်မြို့သို့ ပွဲကူးသည့်အခါ ဇာတ်ဆရာ မင်းသားမှစ၍ တူညီဝတ်စုံ ယူနီဖောင်း ဝတ်ဆင်ရသည်။ * '''ကျန်းမာရေး၊ အားကစားနှင့် စာပေ''' - သူနာပြုဆရာမ တစ်ယောက် ပါဝင်ပြီး၊ [[ဘက်စကတ်ဘော]]၊ [[ဘော်လီဘော]] စသည့် အားကစားပစ္စည်းများနှင့် စာကြည့်တိုက်များ ပါဝင်သည်။ * '''ထမင်းကျွေး စနစ်''' - မနက်/ည ထမင်းတွင် အဓိကဟင်း တစ်ခွက်၊ ဟင်းရံ နှစ်ခွက် ပါရသည်။ ထမင်းချက် သီးသန့် မထားဘဲ (၁) လူရွှင်တော်၊ မီး၊ စက်၊ ကာယအဖွဲ့၊ (၂) မင်းသမီးအဖွဲ့၊ (၃) ဆိုင်းနှင့် တီးဝိုင်းအဖွဲ့ စသည်ဖြင့် အလှည့်ကျ တာဝန်ယူ ချက်ပြုတ် ခင်းကျင်း ပေးရသည်။ စားသောက်ပြီးလျှင် ပန်းကန် ဆေးရန် မလိုဘဲ တာဝန်ကျ အဖွဲ့က သိမ်းဆည်း ဆေးကြောရသည်။ * '''သစ္စာဓိဋ္ဌာန်နှင့် ဝေဖန်ရေး''' - မနက် ပွဲသိမ်းပြီး မိတ်ကပ်ဖျက်ချိန်တွင် ဝီစီခရာ (၃) ချက် မှုတ်သည်။ ဒုတိယ အချက်တွင် တဇာတ်လုံး ပွဲခင်းထဲ ရောက်ရပြီး၊ တတိယ အချက်တွင် မတ်တပ်ရပ် သတိ အနေအထားဖြင့် [[နိုင်ငံတော်သီချင်း]] နှင့် သစ္စာဓိဋ္ဌာန် (၅) ချက်ကို ဆိုရသည်။ ထို့နောက် လွန်ခဲ့သည့် ည၏ အမှားများကို အပြန်အလှန် ဝေဖန် ထောက်ပြကြရသည်။ (စည်းကမ်း နောက်ကျသဖြင့် ဦးသိန်းအောင်၏ သား [[မြို့တော် မောင်မောင်သိန်း]] နှင့် ညီဖြစ်သူ [[မြို့တော် ပေါစံ]] တို့ပင် ထိုးနှက် ဆုံးမခံခဲ့ရဖူးသည်)။ * '''ဆောင်ပုဒ်များ''' - ဇာတ်ခုံနောက်တွင် ''"စည်းကမ်းသည် လူ၏တန်ဖိုး"'' ၊ ''"စည်းကမ်းသည် လူ၏အသက်"'' ၊ ''"စည်းကမ်းသည် လူ့ယဉ်ကျေးမှု"'' စသည့် ဆောင်ပုဒ်များ ချိတ်ဆွဲထားသည်။ == မိသားစု သမိုင်းနှင့် အနုပညာ မျိုးရိုး == မြို့တော် ဦးသိန်းအောင်တို့ မိသားစုတွင် ညီအစ်ကို မောင်နှမအရင်း (၅) ယောက် ရှိပြီး၊ ၎င်းတို့မှာ [[ဦးသန်းငွေ]] (ပြဇာတ် ဒါရိုက်တာ [[မြို့တော် မောင်ယဉ်အောင်]] ၏ အဖေ)၊ [[ဦးသက်ရှည်]] (အေးဆေးစွာ နေတတ်ပြီး မန်နေဂျာအဖြစ် သီးသန့် တာဝန်ယူသူ)၊ [[မြို့တော် မြတ်စိန်]]၊ [[မြို့တော် သိန်းအောင်]] နှင့် [[မြို့တော် ပေါစံ]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဦးသန်းငွေ၊ ကိုယဉ်အောင် နှင့် [[ဦးသံချောင်း|ကိုသံချောင်း]] တို့၏ အဖေများသည် ညီအစ်ကို (၁၀) ယောက် ရှိခဲ့ကြသည်။ အနုပညာ မျိုးရိုး အပိုင်းတွင် ဖခင်ဘက်မှ အဘိုးဖြစ်သူမှာ ထင်ရှားသော လူရွှင်တော်ကြီး [[ဦးဓာတ်ခိုး]] ဖြစ်ပြီး [[ရွှေမန်းဦးတင်မောင်]] တို့ထက်ပင် ရှေးကျခဲ့သည်။ မိခင်ဘက်မှ အဘိုးဖြစ်သူမှာ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] မှ အငြိမ့်ထောင်သူ [[ဆရာကြီးမန္တလာ(၂)]] ဖြစ်ပြီး၊ အဘွားဖြစ်သူမှာ [[ဒေါ်ငွေမြိုင်]] တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင် မင်းသမီးကြီး [[ဒေါ်စိန်တု]] ဖြစ်သည်။ == မြို့တော်အဖွဲ့၏ ပြဇာတ်များ နှင့် တင်ဆက်မှုများ == မြို့တော် ဦးသိန်းအောင်၏ ပြဇာတ်များကို အစောပိုင်းတွင် အစ်ကိုအရင်းများ ဖြစ်ကြသည့် ပြဇာတ်ဆရာများက ရေးသားခဲ့ပြီး ''ရွှေပြုံးဖူးစာ'' (တောင်ပြုံးမင်းနှစ်ပါးနှင့် ပတ်သက်သည့် ပြဇာတ်)၊ ''ဇွတ်ချစ်မှာပဲ'' စသည့် ရှေးပြဇာတ်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဦးသိန်းအောင်၏ တူတစ်ယောက်၊ ဦးယဉ်အောင်၏ ညီအစ်ကို ဝမ်းကွဲတစ်ယောက်နှင့် သူငယ်ချင်းဖြစ်သူတို့လည်း ရေးသားခဲ့ကြဖူးသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဒါရိုက်တာ [[မြို့တော် မောင်ယဉ်အောင်]] ရေးသားသော ပြဇာတ်များဖြင့် ပိုမို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ကိုယဉ်အောင်သည် ပြဇာတ်၏ စကားပြော၊ ပြက်လုံးများမှစ၍ အပူအအေး ချိန်းပုံအထိ အကုန် ရေးသားလေ့ရှိပြီး စကားပြော အလွန် သာလွန်သူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းစတင်ရေးသားခဲ့သည့် ရှမ်းပြဇာတ်ကလေးဖြစ်သော ''ဤမြေပြင်မှသည် တောင်တန်း'' သည် မီးအပေးအယူနှင့် ရေတံခွန်၊ ရှမ်းမလေးများ ရေခပ်ခန်း စသည့် စက်တင် ပန်းချီ ပြကွက်များကြောင့် များစွာ လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အခြား ထင်ရှားသော ပြဇာတ်များမှာ - * ''မိုးကြိုသည့်ပန်း'' (မင်းသားတစ်ယောက်နှင့် မင်းသမီး နှစ်ယောက် ပြဇာတ်) * ''မိုးလား တိမ်လား မြူလား'' (စစ်ပွဲနောက်ခံ ပြဇာတ်ကြီး ဖြစ်ပြီး ပရိသတ်အကြိုက်ကို လိုက်၍ နှစ်ဝက်နီးပါး ကပြခဲ့ရကာ နောက်ဆုံးတွင် မင်းသား သေဆုံးသည့် အသိမ်းဖြင့် သတ္တိရှိရှိ တင်ဆက်ခဲ့သည်) * ''ကိုးဆယ်ဆသာလိမ့်မယ်'' (ဦးသိန်းအောင် လက်ထက် မီးဆရာ၏ အမျိုးသမီး ပြဇာတ်မင်းသမီး [[ဒေါ်မေသန်းရီ]] ဦးဆောင်၍ ၁၀ ညဆက်တိုက် ရုံပြည့်ရုံလျှံ ဖြစ်ခဲ့သော အောင်မြင်ဆုံး ပြဇာတ်) * ''တစ်ခါက ပုဂံနန်းတော်ကြီးတစ်ခု'' (နောက်ပိုင်းတွင် ''[[ပုဂံမှာသာတဲ့လ]]'' အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်) * ''မဲပြာပုဆိုးပေါ်က ချုပ်ရိုးသစ်'' * ''ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကိုဖြတ်မည်'' ([[မြသန်းတင့်]] ၏ ဝတ္ထုကို မှီငြမ်းသည်) * ''တုံးပေါ်ကဓား၊ တုံးအောက်ကဖား'' (သူခိုးကြီး [[ငတက်ပြား]] အော်ပရာ ပြဇာတ်ဖြစ်ပြီး၊ ရှေးဦးသိန်းအောင် ကပြခဲ့သည့် ''ချစ်တဲ့ည'' ပြဇာတ်ပါ အပိုင်းကို အခြေခံ၍ ပြန်လည် ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်) * ''မိုင်းမောဧကရီ'' ([[စောမွန်လှ]] ဇာတ်ကြောင်းကို အသစ် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်) ထို့ပြင် ကိုယဉ်အောင်သည် အခြားသူများ၏ ဇာတ်တော်ကြီးများတွင်လည်း ပြဇာတ်ခန်းများ ဝင်ရောက် ဆင်ပေးခဲ့ဖူးရာ၊ [[ကိုဖိုးချစ်]] ကပြခဲ့သည့် ''မြေးရွှေလက် တေးပုခက်'' ပြဇာတ်ပါ သီပေါမင်း ပါတော်မူမည့် အချိန်ခန်းမှာလည်း ၎င်းဆင်ပေးခဲ့သည့် အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ === တစ်ခါက ပုဂံနန်းတော်ကြီးတစ်ခု ပြဇာတ် ဇာတ်လမ်းဆင်ပုံ === ''တစ်ခါက ပုဂံနန်းတော်ကြီးတစ်ခု'' ပြဇာတ်တွင် မာနကြီးသော သူဌေးသား (အစ်ကို) က ၎င်း၏ ညီမနှင့် ရုပ်သေး ကြိုးဆွဲဆရာ၏ သားတို့အကြား ရရှိထားသည့် ကလေးကို ဇရပ်တစ်ခုတွင် သွားရောက် စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုကလေးကို ကောက်ယူ မွေးစားသူမှာ ကလေး၏ အဖေအရင်း ဖြစ်သူ ရုပ်သေးဆရာ၏ သားပင် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း သမီးအရင်းမှန်း မသိခဲ့ပေ။ အဖွားဖြစ်သူမှာ ရှက်ရွံ့ သေဆုံးခဲ့ရသလို သူဌေးသားသည်လည်း မိမိကိုယ်ကို ဓားဖြင့် ထိုးသေခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ အရူးမ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ကလေးမလေး အရွယ်ရောက်လာသောအခါ အကများ သင်ပေး၍ အောင်မြင်လာသော်လည်း ခေတ်ပေါ် အနုပညာများကို လိုက်စားရာမှ ပရိသတ်နှင့် ရုန်းရင်းဆန်ခတ် ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ နောက်ဆုံးတွင် အဖေထံ ပြပြန်လာခဲ့သည်။ ဇရပ်ထဲတွင် မိသားစု အရင်းများ ပြန်လည် ဆုံစည်းမိကြသော်လည်း အချင်းချင်း မိသားစု အရင်းအချာမှန်း မသိရှိကြဘေ သီချင်းသံနှင့်အတူ ပရိသတ်ကို ရင်ထဲတွင် ခံစားချက် ကျန်ရစ်စေလျက် ကားကြီး ပိတ်သွားသည့် သင်ခန်းစာပေး တင်ဆက်မှုမျိုး ဖြစ်သည်။ (ရုပ်ရှင်အဖြစ် ပြန်လည် ရိုက်ကူးရာတွင်မူ ပရိသတ်အကြိုက် လိုက်၍ မိသားစု ပြန်လည် ပေါင်းစည်းသွားသည့် အဆုံးသတ်သို့ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်)။ == မြို့တော် အင်အားသစ် ခေတ် == နောက်ပိုင်းတွင် [[မြို့တော် အင်အားသစ်]] အမည်ဖြင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၈ နှစ်၊ ၉ နှစ်ခန့် သက်တမ်း ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ အင်အားသစ် ခေတ်တွင် ပြဇာတ်များကို [[ကိုရင်အောင်]] က အဓိက ရေးသားခဲ့သည်။ မင်းသားများအဖြစ် [[ကိုညီနေမင်း]]၊ [[ဦးသံချောင်း]] နှင့် [[ကိုလှိုင်မင်း]] တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ [[ဒေါ်မေသန်းရီ]] နှင့် [[ဒေါ်ကယ်လီသန်း]] တို့က ပင်တိုင် မင်းသမီးနှင့် အမေခန်းများမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဦးသိန်းအောင် လက်ထက်က ဇာတ်အဖွဲ့သား ၁၀၀ ကျော်ရှိပြီး ၃ တန်ကား ၈ စီးဖြင့် လှည့်လည် ခဲ့သော်လည်း၊ အင်အားသစ် ခေတ်တွင် လူအင်အား ၈၀ ဝန်းကျင်သို့ လျှော့ချကာ ၅ တန်ကား ၃ စီး၊ ၄ စီးခန့်ဖြင့် ကျုံ့၍ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။ တစ်နှစ်လျှင် ပွဲချီ ၂၀၀ ကျော် ကပြခဲ့ကြပြီး နယုန်လတွင် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] သို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ကာ ဝါဆိုလတွင် တီးလုံး တိုက်ကြသည်။ ဝါခေါင်လ [[တောင်ပြုံးပွဲ]] မှစ၍ တစ်နှစ်တာ ပွဲစဉ်များကို ပြန်လည် စတင်လေ့ ရှိသည်။ ထိုခေတ်က ကန်ထရိုက် ကြေးမှာ တစ်ညလျှင် ၃၅၀၀ မှ ၄၀၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင် (ရွှေတစ်ကျပ်သားလျှင် ၅၀၀၀ မှ ၈၀၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင် ခေတ်) ဖြစ်ပြီး၊ အိမ်သာ၊ ရေ၊ မီး နှင့် ထင်း စသည်တို့ ပေးဆောင်ရသည်။ ဇာတ်အဖွဲ့၏ စီမံခန့်ခွဲမှုတွင် ငွေထုတ်ငွေသွင်း ရှင်းပေးသည့် မန်နေဂျာ၊ ကျပြရေး တာဝန်ယူသည့် မန်နေဂျာနှင့် ဆက်တင်၊ ဆိုင်းဘုတ်၊ စtage အနေအထားများကို ကြိုတင် စီစဉ်ရသည့် ရှေ့ပြေး မန်နေဂျာ စသဖြင့် မန်နေဂျာ (၃) ယောက်အထိ သီးသန့် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဆိုင်းဝိုင်း အပိုင်းတွင် ဦးသိန်းအောင် လက်ထက်မှစ၍ ဆိုင်းဆရာ [[ဦးစိန်ကြိုင်]] နှင့် [[ကိုစံဝင်း]] (ဆိုင်းဆရာ ကိုစံဝင်း၏ ဖခင်) တို့က တီးခတ် ပေးခဲ့ကြသည်။ == သင်ဆရာ၊ မြင်ဆရာများ == မြို့တော်အဖွဲ့မှ အနုပညာရှင်များသည် [[မြို့တော် မောင်ယဉ်အောင်]] ထံမှ သရုပ်ဆောင်မှုများကို လည်းကောင်း၊ ဦးသိန်းအောင် ထံမှ ကျပြမှုများကို လည်းကောင်း သင်ယူခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် [[မန္တလေးပန်းတျာ]] ဆရာ [[ဦးသန်းအောင်]] ထံတွင် ၂ လခွဲခန့် စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့ကြသလို၊ [[ဦးစိုးလွင်]] ထံမှလည်း အကနှင့် နှစ်ပါးသွား ကွက်များကို အနီးကပ် လေ့ကျင့် သင်ယူခဲ့ကြသည်။ == နိဂုံး == မြို့တော် အင်အားစုသည် သူမတူသော စံနှုန်းများ၊ စည်းကမ်းများဖြင့် မြန်မာ့ သဘင်သည်တို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြို့တော်မှ ထွက်ပေါ်ခဲ့သော မင်းသား၊ မင်းသမီးများသည် မည်သည့် အဖွဲ့သို့ ရောက်ရှိသည်ဖြစ်စေ မိမိတို့၏ အမည်ရှေ့တွင် "မြို့တော်" ဟူသော ဝိသေသကို ဂုဏ်ယူစွာ တပ်ဆင်ကြဆဲ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ အချိန်တွင် မြို့တော် အင်အားစု အဖွဲ့ကြီး အကောင်အထည် မရှိတော့သော်လည်း မြန်မာ့ သဘင်သမိုင်းတွင် တစ်ခုတည်းသော စံပြ ဇာတ်သဘင် အဖွဲ့ကြီးအဖြစ် ကျန်ရစ်မည် ဖြစ်သည်။ <blockquote> " အမျိုးမျိုးမရိုးအောင်ကြံဆောင်<br /> မြို့တော်အဖွဲ့ရဲ့ဂုဏ်ရောင်...<br /> မြန်မာပြည်နယ်တလွှား<br /> ကျော်ကြားပါသော ကိုသိန်းအောင်...<br /> တေးသံစုံသီကာကျူး<br /> ရွှင်မြူးအောင်... ကြည်နူးအောင်...<br /> မြန်မာ့သဘင်တစ်ခေတ်ကို ရှေ့ဆောင်<br /> မြို့တော် ကျွန်တော် သိန်းအောင်... " </blockquote> == ကိုးကား == * မြို့တော် မောင်ယဉ်အောင် ၏ အနုပညာ အတွေ့အကြုံ နှုတ်ခွန်းဆက် စကားများ။ * မန္တလေး လူရွှင်တော်ကြီး ဘဒွေး ဦးထင်ပေါ် ၏ သဘင်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ။ [[Category:မြန်မာ့ ဇာတ်သဘင်]] [[Category:မြန်မာ့ အနုပညာ]] [[Category:မန္တလေးမြို့]] oe5ha69th7utl2aw7va8wbwlwh18pi7 0 289481 1047160 1044151 2026-08-07T16:45:35Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စျ +ဈ) 1047160 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} [[ပဋိသန္ဓေ]][[ဝိညာဏ်]]တို့ ကိန်းအောင်းစိမ့်သော, တည်ရာဖြစ်သောဌာနကို '''‘ဝိညာဏဌိတိ’''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းဝိညာဏဌိတိ တည်ရှိရာဌာန ခုနစ်ပါးကို [[ဝိညာဏဌိတိသုတ်]] <ref>(အံ၊ ၂၊ ၄၂၇)</ref> တွင် အကျယ်တဝင့် ဟောကြားထားရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- ===၁။ နာနတ္တကာယ နာနတ္တသညီ (ရုပ်သွင်ရော ပဋိသန္ဓေစိတ်ပါ မတူခြင်း)=== * '''သဘောတရား:''' ရုပ်အဆင်းသဏ္ဌာန်လည်း မတူ၊ ပဋိသန္ဓေစိတ်လည်း ကွဲပြားခြားနားကြသည့် ဘုံများဖြစ်သည်။ * '''ဥပမာ:''' လူ့ပြည်၊ နတ်ခြောက်ဘုံမှ နတ်အချို့နှင့် ဝေမာနိကပြိတ္တာများ ဖြစ်ကြသည်။ (ဝေမာနိကပြိတ္တာများကို နတ်ခြောက်ဘုံထဲမှ စတုမဟာရာဇ်ဘုံတွင် ထည့်သွင်းရေတွက်ပါက စုစုပေါင်း ၇ ဘုံ ရှိသည်။) ===၂။ နာနတ္တကာယ ဧကတ္တသညီ (ရုပ်မတူဘဲ ပဋိသန္ဓေစိတ် တူခြင်း)=== * '''သဘောတရား:''' ရုပ်အဆင်း သဏ္ဌာန်ချင်း မတူကြသော်လည်း ပဋိသန္ဓေစိတ် တူညီကြသည့် ဘုံများဖြစ်သည်။ * '''ဥပမာ:''' အကုသလ[[ဝိပါက်]] [[သန္တီရဏ]]ပဋိသန္ဓေစိတ် တစ်ခုတည်းသာရှိသော အပါယ်လေးဘုံ နှင့် [[ပထမဈာန်]][[ဝိပါက်စိတ်]] တစ်ခုတည်းသာရှိသော ပထမဈာန်သုံးဘုံတို့ဖြစ်ရာ စုစုပေါင်း ၇ ဘုံ ရှိသည်။ ===၃။ ဧကတ္တကာယ နာနတ္တသညီ (ရုပ်သွင်တူပြီး ပဋိသန္ဓေစိတ် မတူခြင်း)=== * '''သဘောတရား:''' ရုပ်အဆင်း သဏ္ဌာန်ချင်း တူညီကြသော်လည်း ပဋိသန္ဓေစိတ်များ ကွဲပြားကြသည့် ဘုံများဖြစ်သည်။ * '''ဥပမာ:''' [[ဒုတိယဈာန်]]ဝိပါက်နှင့် [[တတိယဈာန်]]ဝိပါက် ဟူ၍ ပဋိသန္ဓေစိတ် နှစ်မျိုးဖြင့် ပဋိသန္ဓေနေကြသော ဒုတိယဈာန်သုံးဘုံ ဖြစ်သည်။ ===၄။ ဧကတ္တကာယ ဧကတ္တသညီ (ရုပ်သွင်ရော ပဋိသန္ဓေစိတ်ပါ တူခြင်း)=== * '''သဘောတရား:''' ရုပ်အဆင်းရော ပဋိသန္ဓေစိတ်ပါ နှစ်ပါးစလုံး တူညီကြသည့် ဘုံများဖြစ်သည်။ * '''ဥပမာ:''' [[စတုတ္ထဈာန်]]ဝိပါက်စိတ်ဖြင့် ပဋိသန္ဓေနေကြသော ပရိတ္တသုဘာ၊ အပ္ပမာဏသုဘာ၊ သုဘကိဏှာ ဟူ၍ သုံးဘုံ ရှိသည်။ '''မှတ်ချက်။ ။ ''' [[ပါဠိတော်]]တွင် အထက်ပါ သုံးဘုံကိုသာ ပြဆိုထားသော်လည်း [[အဋ္ဌကထာ]]၌ ဝေဟပ္ဖိုလ်ဘုံကိုပါ ထည့်သွင်းရန် ဖွင့်ဆိုထားသည်။ အချို့[[ဆရာတော်]]များက [[ဗုဒ္ဓ]]မပွင့်ထွန်းသော ကမ္ဘာများတွင် သတ္တဝါဆိတ်သုဉ်းတတ်သဖြင့် သုဒ္ဓါဝါသငါးဘုံကို ဝိညာဏဌိတိနှင့် သတ္တာဝါသ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် မထည့်သွင်းကြပေ။ သို့သော် မဟာသိဝမထေရ်က မူလပဏ္ဏာသ၊ [[မဟာသီဟနာဒသုတ်]] <ref>(မ၊ ၁၊ ၁၁၆)</ref> အဆိုကို ကိုးကား၍ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် ထည့်သွင်းကြောင်းနှင့် အရှင်မြတ်၏ အဆိုသည် ပါဠိတော်နှင့် မဆန့်ကျင်ဘဲ သင့်မြတ်ကြောင်းကို အဋ္ဌကထာ <ref>(အံ၊ ဋ္ဌ၊ ၂၊ ၁၆၅)</ref> တွင် မိန့်ကြားထားပါသည်။ ===၅၊ ၆ နှင့် ၇။ အရူပဘုံ (၃) ပါး=== * '''(၅) အာကာသာနဉ္စာယတနဘုံ:''' အာကာသာနဉ္စာယတန အရူပဝိပါက် ပဋိသန္ဓေ[[ဝိညာဉ်]] တည်ရာဘုံ။ * '''(၆) ဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံ:''' ဝိညာဏဉ္စာယတန အရူပဝိပါက် ပဋိသန္ဓေဝိညာဉ် တည်ရာဘုံ။ * '''(၇) အာကိဉ္စညာယတနဘုံ:''' အာကိဉ္စညာယတန အရူပဝိပါက် ပဋိသန္ဓေဝိညာဉ် တည်ရာဘုံ။ === ဇာတိမြေ သတ္တာဝါသ (၉) ပါး=== [[သတ္တာဝါသသုတ်]] <ref>(အံ၊ ၃၊ ၂၀၁)</ref> အရ သတ္တဝါတို့ နေထိုင်ရာဌာနသည် '''ကိုးမျိုး''' ရှိသည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော ဝိညာဏဌိတိ ခုနစ်မျိုးထဲသို့ '''အသညသတ္တဘုံ (၁) ဘုံ''' နှင့် '''နေဝသညာနာသညာယတနဘုံ (၁) ဘုံ''' တို့ကို ထပ်ပေါင်းလိုက်သောအခါ '''"ဘုံကိုးပါး" ([[သတ္တာဝါသ ဘုံကိုးဝ|သတ္တာဝါသ]] ၉ ပါး)''' ဖြစ်လာပေသည်။ ===ရှေးဟောင်း ပညာရှိဆရာတို့၏ ဆောင်ပုဒ်=== *“လူ့ပြည်နှင့်နတ်၊ သတ်လျှင် နာ-နာ၊ ပထမာဈာန်၊ လေးကန် ပါယ်ခွင်၊ သတ်လျှင် နာ-ဧး၊ ဒွေးဈာန်သုံးရပ်၊ ဧး-နာမှတ်၊ အသညတ်ပြီ၊ အသညီ၊ ကြွင်းပြီ နဝါ၊ ဧး-ဧးသာ၊ အရူပါမှ၊ ဘုံလေးဝ၊ သတ္တဝါသာ၊ ဘုံးကိုးရွာကို၊ စိတ်ဖြာဝေဖန်အပ်သတည်း”* ===ဆောင်ပုဒ် အဖွင့်အနက်=== '''၁ မှ ၉ အထိ ဘုံကိုးပါးကို အတိုကောက် မှတ်သားရန် -''' # နာနတ္တကာယ နာနတ္တသညီ (နာ - နာ) # နာနတ္တကာယ ဧကတ္တသညီ (နာ - ဧး) # ဧကတ္တကာယ နာနတ္တသညီ (ဧး - နာ) # ဧကတ္တကာယ ဧကတ္တသညီ (ဧး - ဧး) # အသညသတ္တဘုံ # အာကာသာနဉ္စာယတနဘုံ (အာကာ) # အာကိဉ္စညာယတနဘုံ (အာကိဉ်) # ဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံ (ဝိညာ) # နေဝသညာနာသညာယတနဘုံ (နေဝသညာ - အရူပ ၄ ဘုံကို ၄ မျိုးယူသည်)<ref>ဓမ္မအမေးအဖြေများ ပေါင်းချုပ် (အမှတ် ၂) အရှင်ကေလာသ ဓမ္မာစရိယ</ref> === '''အခြား မှတ်သားဖွယ်များ -'''=== * '''သတ် = ၇''' (ဝိညာဏဌိတိ ၇ ပါး)၊ '''ဒွေး = ၂'''၊ '''နဝါ = ၉'''။ * '''နာနာ၊ ဧးဧး''' ဆိုသည်မှာ အထက်ပါ ဝိညာဏဌိတိ ပထမနှင့် စတုတ္ထအချက်များကို ဆိုလိုသည်။ * '''"အသညတ်ပြီ အသညီ"''' ဆိုသည်မှာ အသညသတ္တဘုံကို ဆိုလိုသည်။ * ရူပဘုံ ၁၆ ဘုံထဲမှ ပထမဈာန် (၃) ဘုံ၊ ဒုတိယဈာန် (၃) ဘုံ နှင့် အသညသတ္တ (၁) ဘုံတို့ နှုတ်ပယ်၍ ကြွင်းကျန်သော '''(၉) ဘုံ''' (တတိယဈာန် ၃ ဘုံ၊ ဝေဟပ္ဖိုလ် ၁ ဘုံ၊ သုဒ္ဓါဝါသ ၅ ဘုံ) ကို '''"ကြွင်းပြီနဝါ ဧးဧးသာ"''' ဟု မှတ်သားရမည်။ * အရူပဘုံ ၄ ဘုံတွင် ဝိညာဏဌိတိ အနေဖြင့် (၃) ဘုံသာ ရှိသော်လည်း၊ သတ္တာဝါသ အနေဖြင့် (၄) ဘုံလုံးကို ဆိုနိုင်သောကြောင့် '''"အရူပါမှ၊ ဘုံလေးဝ"''' ဟု ဤဆောင်ပုဒ်တွင် ပေါင်းစပ်၍ ဆိုထားခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ===ပြင့်ပလင့်များ=== * [https://my.wikisource.org/wiki/သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ-ဒု#ဝိညာဏဌိတိ,_သတ္တာဝါသ သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ] * [https://my.wikisource.org/wiki/သင်္ဂြိုဟ်အရသာ#ဝိညာဏဌိတိ_ခုနစ်ဘုံ သင်္ဂြိုဟ်အရသာ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မအမေးအဖြေများ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၂)#၂၈၈။_သတ္တာဝါသ_ဘုံကိုးဝ ဓမ္မအမေးအဖြေများ ပေါင်းချုပ် (အမှတ်_၂)] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မအမေးအဖြေများ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၅)#၆၉၈။_ဤသို့ပြုရအဖွင့် ဓမ္မအမေးအဖြေများ ပေါင်းချုပ် (အမှတ်_၅)] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မအမေးအဖြေများ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၆)#၈၂၀။_အနှစ်ပြည့်_အမျှဝေလင်္ကာ ဓမ္မအမေးအဖြေများ ပေါင်းချုပ် (အမှတ်_၆)] === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] rgkx0174hno8rthipdehotxqt3u5s63 0 289483 1047126 1046262 2026-08-07T16:37:11Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047126 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_name= ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ |flag=Flag of Myanmar (1974–2010).svg |flag_border=true |jurisdiction= [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ]] |incumbent= ၂၀၀၄ – ၂၀၀၇ |image=SoeWin cropped.jpg |image_size=x85px |image2= |image_size2= |caption=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း |date_formed= ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |date_dissolved= ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |state_head= [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] {{small|([[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နယက]]ဥက္ကဋ္ဌ)}} |government_head=*[[စိုးဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း]] *[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းစိန်]] {{small|(​ခေတ္တပူးတွဲ)}} |deputy_government_head= |current_number= |political_party= [[တပ်မတော်]] |opposition_party= |election= |previous= [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်အစိုးရ]] |successor= [[ဦးသိန်းစိန်၏ ပထမအစိုးရ]] |opposition_cabinet= }} '''ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းအစိုးရ'''သည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်အား ရာထူးမှ ဖယ်ရှားပြီးနောက် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း (နောင်အခါ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး) အား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးလိုက်သောအခါ ပေါ်ပေါက်လာသော အစိုးရဖြစ်သည်။ နယက၏ တတိယအစိုးရအဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးအများစုမှာ ယခင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများဖြစ်သည်။ == အစိုးရအဖွဲ့ == {| class="wikitable" | rowspan="2" |'''စဉ်''' | rowspan="2" |'''ရာထူး''' | rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |rowspan=2|၁ |rowspan=2|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] |[[စိုးဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|12}} |- |[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းစိန်]] {{small|(​ခေတ္တပူးတွဲ)}} |၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၇ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2007|2|8|2007|10|24}} |- |၂ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၃ |[[လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန|လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ဌေးဦး|ဗိုလ်ချုပ် ဌေးဦး]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၄ |[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[အောင်သောင်း (ဝန်ကြီး)|ဦးအောင်သောင်း]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၅ |[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမှတ်(၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် စောလွင် |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၆ |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ဉာဏ်ဝင်း|ဗိုလ်ချုပ် ဉာဏ်ဝင်း]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၇ |[[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[စိုးသာ|ဦးစိုးသာ]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၈ |[[ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[သိန်းဆွေ|ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဆွေ]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |rowspan=2|၉ |rowspan=2|[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးတင်ဝင်း |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|10|19|2004|11|5}} |- |ဦးသောင်း |၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|11|5|2007|10|24}} |- |rowspan=2|၁၀ |rowspan=2|[[သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ဇော်မင်း|ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မင်း]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |{{age in years and days|2004|10|19|2006|5|15}} |- |ဗိုလ်ချုပ် တင်ထွတ် |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2006|5|15|2007|10|24}} |- |၁၁ |[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[အောင်မင်း|ဗိုလ်ချုပ် အောင်မင်း]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၁၂ |[[စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[လွန်းသီ (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးချုပ် လွန်းသီ]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |rowspan=2|၁၃ |rowspan=2|[[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးသန်းအောင် |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၀၅ |{{age in years and days|2004|10|19|2005|8|10}} |- |[[ချမ်းငြိမ်း|ဒေါက်တာ ချမ်းငြိမ်း]] |၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၀၅ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2005|8|10|2007|10|24}} |- |၁၄ |[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ကျော်မြင့် (ဆရာဝန်၊ ဝန်ကြီး)|ဒေါက်တာ ကျော်မြင့်]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၁၅ |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[တင်နိုင်သိန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်နိုင်သိန်း]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |rowspan=2|၁၆ |rowspan=2|[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းဇော် |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |{{age in years and days|2004|10|19|2006|5|15}} |- |ဗိုလ်ချုပ် စိုးနိုင် |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2006|5|15|2007|10|24}} |- |၁၇ |[[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းဇော် |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၁၈ |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[လှထွန်း|ဗိုလ်ချုပ် လှထွန်း]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၁၉ |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[မြင့်မောင်|ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ မြင့်မောင်]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၂၀ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်ချုပ် စောထွန်း |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၂၁ |[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဦးသောင်း |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |rowspan=2|၂၂ |rowspan=2|[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ကြည်အောင် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ် ကြည်အောင်]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |{{age in years and days|2004|10|19|2006|5|15}} |- |[[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဗိုလ်ချုပ် ခင်အောင်မြင့်]] |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2006|5|15|2007|10|24}} |- |rowspan=2|၂၃ |rowspan=2|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[စိန်ထွား (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ် စိန်ထွား]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |{{age in years and days|2004|10|19|2006|5|15}} |- |ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဆွေ |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2006|5|15|2007|10|24}} |- |၂၄ |[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[ကျော်ဆန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဆန်း]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၂၅ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်​ဒေသနှင့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[သိန်းညွန့် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းညွန့်]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၂၆ |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] {{small|(​ယခင် လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန)}} |[[ဇော်မင်း|ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မင်း]] |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2006|5|15|2007|10|24}} |- |၂၇ |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] {{small|(​ယခင် လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန)}} |[[ခင်မောင်မြင့်|ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်မြင့်]] |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2006|5|15|2007|10|24}} |- |၂၈ |[[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ အေးမြင့်]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |၂၉ |[[သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန|သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[သိန်းအောင်|ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းအောင်]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |rowspan=2|၃၀ |rowspan=2|[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[တင်လှိုင် (ဝန်ကြီး)|ဗိုလ်မှူးကြီး တင်လှိုင်]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|10|19|2004|11|5}} |- |[[မောင်ဦး|ဗိုလ်ချုပ် မောင်ဦး]] |၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|11|5|2007|10|24}} |- |၃၁ |[[သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန|သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် အုန်းမြင့် |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |rowspan=2|၃၂ |rowspan=2|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |[[စိန်ထွား (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ် စိန်ထွား]] |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |{{age in years and days|2004|10|19|2006|5|15}} |- |ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဆွေ |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2006|5|15|2007|10|24}} |- |၃၃ |[[မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန| မွေးမြူရေးနှင့်ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်သိမ်း |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ |{{age in years and days|2004|10|19|2007|10|24}} |- |rowspan=3|၃၄ |rowspan=3|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဝန်ကြီး]] |ဦးသန်းရွှေ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၀၅ |{{age in years and days|2004|10|19|2005|8|10}} |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် ပြည့်စုံ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၀၅ |{{age in years and days|2004|10|19|2005|8|10}} |- |ဦးတင်ဝင်း |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄ |{{age in years and days|2004|10|19|2004|11|5}} |- | - |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] {{small|(နောင် အမှတ်(၁)နှင့် အမှတ်(၂) လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန)}} |ဗိုလ်ချုပ် တင်ထွတ် |၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ |၁၅ မေ ၂၀၀၆ |{{age in years and days|2004|10|19|2006|5|15}} |} <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/2004-SPDC_Laws-bu.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/2005-SPDC_Laws-bu.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဥပဒေများနှင့် အမိန့်များ}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/2006-SPDC_Laws-bu.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/2007-SPDC_Laws-bu.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေကောင်စီ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဥပဒေများ၊ အမိန့်များနှင့် ကြေညာချက်များ}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=8330|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ ကြေညာချက်အမှတ် ၄/၂၀၀၇}}{{Dead link|date=August 2026 }}</ref> == ဆက်စပ် == * [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] 62lrkip5wolqv9ua6n236neg58ttwoa 0 289485 1047158 1044191 2026-08-07T16:45:15Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်, -သြ +ဩ) 1047158 wikitext text/x-wiki {{About|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်းဆောင်းပါး|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူး|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်}} {{Multiple image | perrow = 2 | header = ထင်ရှားသည့် ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ်များ | image1 = Robert-Walpole-1st-Earl-of-Orford.jpg | caption1 = ဂရိတ်ဗြိတိန်၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသူ ဖြစ်သည်။ | image3 = Sir Winston Churchill - 19086236948.jpg | caption3 = ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးကာလ အများစုတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ | image4 = Margaret Thatcher stock portrait (cropped).jpg | caption4 = ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ | image6 = Official portrait of Andy Burnham MP 2026.jpg | caption6 =လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ | footer = | total_width = 300 | align = Right }} '''ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း''' (အင်္ဂလိပ်: List of prime ministers of the United Kingdom) သည် '''မဟာဗြိတိန်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန် ပြည်ထောင်စု ဘုရင့်နိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်''' များစာရင်းဖြစ်ပြီး၊ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးများအဖွဲ့ (British Cabinet) ၏ အကြီးအကဲများစာရင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Past Prime Ministers - GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/history/past-prime-ministers |access-date=2026-07-24 |website=www.gov.uk |language=en}}</ref> ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် တိကျသေချာသော ရက်စွဲကို မသိရှိရပေ။ အကြောင်းမှာ ယင်းရာထူးကို သီးသန့်ဖန်တီးခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ တာဝန်ဝတ္တရားများ ပေါင်းစပ်မှုမှတစ်ဆင့် အချိန်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၇၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် [[ရောဗတ် ဝါလပို]]က ဤဝေါဟာရကို တရားဝင်မဟုတ်သော်လည်း ပုံမှန်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ၁၈၀၅ ခုနှစ်လောက်ကတည်းက အောက်လွှတ်တော်တွင် အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင်မူ ပါလီမန်သုံးအဖြစ် အခိုင်အမာ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဟင်နရီ ကမ်ဘဲလ်-ဘန်နာမန် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည့် ၁၇၀၅ ခုနှစ် သို့မဟုတ် ၁၉၀၅ ခုနှစ်ကျမှသာ တရားဝင်ဘွဲ့အမည် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=British Prime Ministers {{!}} Oxford University |url=https://www.ox.ac.uk/about/our-people/famous-oxonians/prime-ministers |access-date=2026-07-24 |website=www.ox.ac.uk |language=en}}</ref> သမိုင်းပညာရှင်များက ၁၇၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ကြာ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံ အစိုးရကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[ရောဗတ် ဝါလပို]]ကို ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်အရ ရောဗတ် ဝါလပို သည် ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်များတွင် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ စတင်ဖွဲ့စည်းချိန် ၁၈၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဝီလျံ ပစ် ဖြစ်သည်။ တရားဝင်လုပ်ဆောင်မှုတစ်ခုတွင် အဆိုပါဘွဲ့အမည်ကို ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သူမှာ ဘန်ဂျမင် ဖြစ်ပြီး ၁၈၇၈ ဘာလင်စာချုပ် ၌ "ဗြိတိသျှဘုရင်မကြီး၏ ဝန်ကြီးချုပ်" ဟု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Who is the Prime Minister? Every UK Prime Minister in history |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/articles/zggxdnb |access-date=2026-07-24 |website=BBC Bitesize |language=en-GB}}</ref> ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဦးစားပေးအစဉ်လိုက် (order of precedence) တွင် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဟင်နရီ ကမ်ဘဲလ်-ဘန်နာမန်မှာ "ဝန်ကြီးချုပ်" ဟု တရားဝင် ပထမဆုံး ခေါ်ဝေါ်ခံရသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း|ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]] ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာချိန် (အိုင်ယာလန်ခရိုင် ၂၆ ခု ခွဲထွက်ကာ အိုင်ယာလန် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံကို တည်ထောင်ချိန်) တွင် ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ်မှာ အန်ဒရူး ဘိုနာ လော ဖြစ်သည်။ သို့သော် စတန်လေ ဘောဒ်ဝင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်နေချိန် ၁၉၂၇ ခုနှစ်ကျမှသာ နိုင်ငံ၏အမည်ကို တရားဝင် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=List of prime ministers of Great Britain and the United Kingdom {{!}} Names & Terms {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/list-of-prime-ministers-of-Great-Britain-and-the-United-Kingdom-1800350 |access-date=2026-07-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> == ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း (၁၇၁၄ - လက်ရှိ) == [[ဖိုင်:GeorgeIKneller1714 (cropped).jpg|thumb|150px|ဘုရင် ပထမ ဂျော့ချ်]] ၁၇၂၁ ခုနှစ်တွင် [[ရောဗတ် ဝါလပို]]သည် ဗြိတိသျှသမိုင်း၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ဤလက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် (၁) ဦးသာ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=History of Sir Robert Walpole - GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/history/past-prime-ministers/robert-walpole |access-date=2026-07-24 |website=www.gov.uk |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+ပထမ ဂျော့ချ် ဘုရင် လက်ထက် ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၁ | colspan="2" style="text-align: center;" | [[ဖိုင်:Robert_Walpole,_1st_Earl_of_Orford_by_Arthur_Pond.jpg|80px]] |[[ရောဗတ် ဝါလပို]] |၃ ဧပြီ ၁၇၂၁ |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၂ |{{small|{{Age in years and days|1721|4|3|1742|2|11}}}} |} === ဒုတိယ ဂျော့ချ် လက်ထက် (၁၇၂၇ - ၁၇၆၀) === [[ဖိုင်:Thomas Hudson (1701-1779) - George II (1683–1760) - 851734 - National Trust (cropped).jpg|thumb|140px|ဘုရင် ဒုတိယ ဂျော့ချ်]] ဒုတိယ ဂျော့ချ်ဘုရင် နန်းစံချိန်ကာလအတွင်း ဝန်ကြီးချုပ် အပြောင်းအလဲများ စတင်များပြားလာခဲ့ပြီး ရောဘတ် ဝေါ့ပေါမှစ၍ ဝီလျံ ကာဗန်ဒစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်များ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+ဒုတိယ ဂျော့ချ် လက်ထက် ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၁ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Robert_Walpole,_1st_Earl_of_Orford_by_Arthur_Pond_(cropped).jpg|107x107px]] |[[ရောဗတ် ဝါလပို]] |၃ ဧပြီ ၁၇၂၁ |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၂ |{{small|{{Age in years and days|1721|4|3|1742|2|11}}}} |- |၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Spencer_Compton_1st_Earl_of_Wilmington_(cropped).jpg|106x106px]] |Spencer Compton, 1st Earl of Wilmington |၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၂ |၂ ဇူလိုင် ၁၇၄၃ |{{small|{{Age in years and days|1742|2|16|1743|7|2}}}} |- |၃ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Henry_Pelham_(1694–1754)_(cropped_2).jpg|106x106px]] |Henry Pelham |၂၇ ဩဂုတ် ၁၇၄၃ |၆ မတ် ၁၇၅၄ |{{small|{{Age in years and days|1743|8|27|1754|3|6}}}} |- |၄ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Thomas-Pelham-Holles-1st-Duke-of-Newcastle-under-Lyne_(cropped).jpg|107x107px]] |Thomas Pelham-Holles, 1st Duke of Newcastle |၁၆ မတ် ၁၇၅၄ |၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၇၅၆ |{{small|{{Age in years and days|1754|3|16|1756|11|11}}}} |- |၅ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:4th_Duke_of_Devonshire_after_Hudson_(cropped).jpg|107x107px]] |William Cavendish, 4th Duke of Devonshire |၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၇၅၆ |၂၉ ဇွန် ၁၇၅၇ |{{small|{{Age in years and days|1756|11|16|1757|6|29}}}} |- |၆ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Thomas-Pelham-Holles-1st-Duke-of-Newcastle-under-Lyne_(cropped).jpg|107x107px]] |Thomas Pelham-Holles, 1st Duke of Newcastle |၂၉ ဇွန် ၁၇၅၇ |၂၆ မေ ၁၇၆၂ |{{small|{{Age in years and days|1757|6|29|1762|5|26}}}} |} === တတိယ ဂျော့ချ် လက်ထက် (၁၇၆၀ - ၁၈၂၀) === [[ဖိုင်:George III of the United Kingdom-e (cropped) (cropped).jpg|thumb|140px|ဘုရင် တတိယ ဂျော့ချ်]] တတိယ ဂျော့ချ်ဘုရင်၏ ရှည်လျားသော နန်းစံသက်တမ်းအတွင်း ဗြိတိသျှအင်ပါယာ ချဲ့ထွင်မှုနှင့် အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဝီလျံ ကာဗန်ဒစ်မှစ၍ စပင်ဆာ ပါစီဗယ် အထိ ဝန်ကြီးချုပ်များစွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+ တတိယ ဂျော့ချ် ဘုရင် လက်ထက် ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း (၁၇၆၀ - ၁၈၂၀) ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၆ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Thomas-Pelham-Holles-1st-Duke-of-Newcastle-under-Lyne_(cropped).jpg|80px]] |Thomas Pelham-Holles, 1st Duke of Newcastle |၂၉ ဇွန် ၁၇၅၇ |၂၆ မေ ၁၇၆၂ |{{small|{{Age in years and days|1757|6|29|1762|5|26}}}} |- |၇ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:John_Stuart,_3rd_Earl_of_Bute,_by_Joshua_Reynolds_crop_(cropped).jpeg|80px]] |John Stuart, 3rd Earl of Bute |၂၆ မေ ၁၇၆၂ |၈ ဧပြီ ၁၇၆၃ |{{small|{{Age in years and days|1762|5|26|1763|4|8}}}} |- |၈ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:George_Grenville_(1712–1770)_by_William_Hoare_(1707-1792)_Cropped_(cropped).jpg|80px]] |George Grenville |၁၆ ဧပြီ ၁၇၆၃ |၁၀ ဇူလိုင် ၁၇၆၅ |{{small|{{Age in years and days|1763|4|16|1765|7|10}}}} |- |၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:2nd_Marquess_of_Rockingham_cropped_(cropped).jpg|80px]] |Charles Watson-Wentworth, 2nd Marquess of Rockingham |၁၃ ဇူလိုင် ၁၇၆၅ |၃၀ ဇူလိုင် ၁၇၆၆ |{{small|{{Age in years and days|1765|7|13|1766|7|30}}}} |- |၁၀ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:William_Pitt,_1st_Earl_of_Chatham_after_Richard_Brompton_cropped_(cropped).jpg|80px]] |William Pitt, 1st Earl of Chatham |၃၀ ဇူလိုင် ၁၇၆၆ |၁၄ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၈ |{{small|{{Age in years and days|1766|7|30|1768|10|14}}}} |- |၁၁ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Augustus-Henry-FitzRoy-3rd-Duke-of-Grafton_(cropped).jpg|80px]] |Augustus Henry FitzRoy, 3rd Duke of Grafton |၁၄ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၈ |၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၀ |{{small|{{Age in years and days|1768|10|14|1770|1|28}}}} |- |၁၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Nathaniel_Dance_Lord_North_cropped_cropped_(cropped).jpg|80px]] |Frederick North, Lord North |၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၀ |၂၇ မတ် ၁၇၈၂ |{{small|{{Age in years and days|1770|1|28|1782|3|27}}}} |- |၁၃ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:2nd_Marquess_of_Rockingham_cropped_(cropped).jpg|80px]] |Charles Watson-Wentworth, 2nd Marquess of Rockingham |၂၇ မတ် ၁၇၈၂ |၁ ဇူလိုင် ၁၇၈၂ |{{small|{{Age in years and days|1782|3|27|1782|7|1}}}} |- |၁၄ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:William_Petty,_2nd_Earl_of_Shelburne_by_JL_Mosnier_crop_(cropped).jpg|80px]] |William Petty, 2nd Earl of Shelburne |၄ ဇူလိုင် ၁၇၈၂ |၂၆ မတ် ၁၇၈၃ |{{small|{{Age in years and days|1782|7|4|1783|3|26}}}} |- |၁၅ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:01-Bentinck_William_Henry_Cavendish,_3rd_Duke_of_Portland_c_1774_(cropped).jpg|80px]] |William Henry Cavendish-Bentinck, 3rd Duke of Portland |၂ ဧပြီ ၁၇၈၃ |၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၃ |{{small|{{Age in years and days|1783|4|2|1783|12|18}}}} |- |၁၆ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:George-Romney-xx-William-Pitt-the-Younger-xx-Tate-Britain_(cropped).jpg|80px]] |William Pitt the Younger |၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၃ |၁၄ မတ် ၁၈၀၁ |{{small|{{Age in years and days|1783|12|19|1801|3|14}}}} |- |၁၇ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Henry_Addington_by_Beechey_(cropped).jpg|80px]] |Henry Addington |၁၇ မတ် ၁၈၀၁ |၁၀ မေ ၁၈၀၄ |{{small|{{Age in years and days|1801|3|17|1804|5|10}}}} |- |၁၈ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:OlderPittThe_Younger_crop_(cropped).jpg|80px]] |William Pitt the Younger |၁၀ မေ ၁၈၀၄ |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၁၈၀၆ |{{small|{{Age in years and days|1804|5|10|1806|1|23}}}} |- |၁၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:1st_Baron_Grenville_(cropped).jpg|80px]] |William Grenville, 1st Baron Grenville |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၀၆ |၂၅ မတ် ၁၈၀၇ |{{small|{{Age in years and days|1806|2|11|1807|3|25}}}} |- |၂၀ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:01-Bentinck_William_Henry_Cavendish,_3rd_Duke_of_Portland_c_1774_(cropped).jpg|80px]] |William Henry Cavendish-Bentinck, 3rd Duke of Portland |၃၁ မတ် ၁၈၀၇ |၄ အောက်တိုဘာ ၁၈၀၉ |{{small|{{Age in years and days|1807|3|31|1809|10|4}}}} |- |၂၁ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Spencerperceval_(cropped).jpg|80px]] |Spencer Perceval |၄ အောက်တိုဘာ ၁၈၀၉ |၁၁ မေ ၁၈၁၂ |{{small|{{Age in years and days|1809|10|4|1812|5|11}}}} |- |၂၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Robert_Banks_Jenkinson,_2nd_Earl_of_Liverpool_(cropped).jpg|80px]] |Robert Jenkinson, 2nd Earl of Liverpool |၈ ဇွန် ၁၈၁၂ |၉ ဧပြီ ၁၈၂၇ |{{small|{{Age in years and days|1812|6|8|1827|4|9}}}} |} === စတုတ္ထ ဂျော့ချ် လက်ထက် (၁၈၂၀ - ၁၈၃၀) === [[ဖိုင်:Portrait of King George IV of the United Kingdom in Coronation Robes (detail 2), by Thomas Lawrence - Royal Collection.jpg|thumb|140px|ဘုရင် စတုတ္ထ ဂျော့ချ်]] စတုတ္ထ ဂျော့ချ်ဘုရင် နန်းစံချိန်ကာလအတွင်း လော့ဒ် လီဗာပူးမှစ၍ အာသာ ဝဲလ်စလေ (ဝယ်လင်တန်) အထိ ဝန်ကြီးချုပ်များ တာဝန်ယူခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+၁၈၀၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၀၂ ခုနှစ်အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၂၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Robert_Banks_Jenkinson,_2nd_Earl_of_Liverpool_(cropped).jpg|80px]] |Robert Jenkinson, 2nd Earl of Liverpool |၈ ဇွန် ၁၈၁၂ |၉ ဧပြီ ၁၈၂၇ |{{small|{{Age in years and days|1812|6|8|1827|4|9}}}} |- |၂၃ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:George_Canning_by_Richard_Evans_-_detail_(cropped).jpg|80px]] |George Canning |၁၂ ဧပြီ ၁၈၂၇ |၈ ဩဂုတ် ၁၈၂၇ |{{small|{{Age in years and days|1827|4|12|1827|8|8}}}} |- |၂၄ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Frederick_John_Robinson,_1st_Earl_of_Ripon_by_Sir_Thomas_Lawrence_cropped_(cropped).jpg|80px]] |Frederick John Robinson, 1st Viscount Goderich |၃၁ ဩဂုတ် ၁၈၂၇ |၈ ဇန်နဝါရီ ၁၈၂၈ |{{small|{{Age in years and days|1827|8|31|1828|1|8}}}} |- |၂၅ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Arthur_Wellesley,_1st_Duke_of_Wellington_by_Robert_Home_cropped.jpg|80px]] |[[ဝယ်လင်တန်၊ လော့]] |၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၈၂၈ |၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၈၃၀ |{{small|{{Age in years and days|1828|1|22|1830|11|16}}}} |} === စတုတ္ထ ဝီလျံ လက်ထက် (၁၈၃၀ - ၁၈၃၇) === [[ဖိုင်:William IV of Great Britain c. 1850 (cropped).jpg|thumb|140px|ဘုရင် စတုတ္ထ ဝီလျံ]] စတုတ္ထ ဝီလျံဘုရင် နန်းစံချိန်အတွင်း ချားလ်စ် ဂရေး (အက်တ်ဂရေး) မှစ၍ ဝယ်လင်တန်၏ ယာယီအစိုးရ အထိ ဝန်ကြီးချုပ်များ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+၁၈၀၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၀၂ ခုနှစ်အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၂၅ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Arthur_Wellesley,_1st_Duke_of_Wellington_by_Robert_Home_cropped.jpg|80px]] |[[ဝယ်လင်တန်၊ လော့]] |၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၈၂၈ |၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၈၃၀ |{{small|{{Age in years and days|1828|1|22|1830|11|16}}}} |- |၂၆ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Charles_Grey,_2nd_Earl_Grey_by_Sir_Thomas_Lawrence_cropped_(cropped).jpg|80px]] |Charles Grey, 2nd Earl Grey |၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၃၀ |၉ ဇူလိုင် ၁၈၃၄ |{{small|{{Age in years and days|1830|11|22|1834|7|9}}}} |- |၂၇ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:2nd_V_Melbourne_(cropped).jpg|80px]] |William Lamb, 2nd Viscount Melbourne |၁၆ ဇူလိုင် ၁၈၃၄ |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၈၃၄ |{{small|{{Age in years and days|1834|7|16|1834|11|14}}}} |- |၂၈ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Lord_Arthur_Wellesley_the_Duke_of_Wellington.jpg|80px]] |[[ဝယ်လင်တန်၊ လော့]] *(ယာယီ)* |၁၇ နိုဝင်ဘာ ၁၈၃၄ |၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၃၄ |{{small|{{Age in years and days|1834|11|17|1834|12|9}}}} |- |၂၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Robert_Peel_by_RR_Scanlan_detail_(cropped).jpg|80px]] |Sir Robert Peel |၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၃၄ |၈ ဧပြီ ၁၈၃၅ |{{small|{{Age in years and days|1834|12|10|1835|4|8}}}} |- |၃၀ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:2nd_V_Melbourne_(cropped).jpg|80px]] |William Lamb, 2nd Viscount Melbourne |၁၈ ဧပြီ ၁၈၃၅ |၃၀ ဩဂုတ် ၁၈၄၁ |{{small|{{Age in years and days|1835|4|18|1841|8|30}}}} |} === ဗစ်တိုးရီးယား ဘုရင်မ လက်ထက် (၁၈၃၇ - ၁၉၀၁) === [[ဖိုင်:Queen Victoria by Bassano (3x4 close cropped).jpg|thumb|140px|[[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ]]]] ဗစ်တိုးရီးယား ဘုရင်မကြီး၏ သက်တမ်းရှည် နန်းစံချိန်ကာလအတွင်း ဗြိတိသျှတို့၏ စက်မှုတော်လှန်ရေးနှင့် အင်ပါယာ အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်ဖြစ်ကာ ဆာ ရောဘတ် ပီးလ်မှစ၍ ဆာလစ်စဘူရီ အထိ ဝန်ကြီးချုပ်များစွာ ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+၁၈၀၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၀၂ ခုနှစ်အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၃၀ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:2nd_V_Melbourne_(cropped).jpg|80px]] |William Lamb, 2nd Viscount Melbourne |၁၈ ဧပြီ ၁၈၃၅ |၃၀ ဩဂုတ် ၁၈၄၁ |{{small|{{Age in years and days|1835|4|18|1841|8|30}}}} |- |၃၁ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Robert_Peel_by_RR_Scanlan_detail_(cropped).jpg|80px]] |Sir Robert Peel |၃၀ ဩဂုတ် ၁၈၄၁ |၂၉ ဇွန် ၁၈၄၆ |{{small|{{Age in years and days|1841|8|30|1846|6|29}}}} |- |၃၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:John_Russell,_1st_Earl_Russell_by_Sir_Francis_Grant_detail_(cropped).jpg|80px]] |Lord John Russell |၃၀ ဇွန် ၁၈၄၆ |၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၂ |{{small|{{Age in years and days|1846|6|30|1852|2|21}}}} |- |၃၃ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Francis_Grant_(1803-1878)_-_Edward_Geoffrey_Smith-Stanley_(1799–1869),_14th_Earl_of_Derby,_KG,_PC_-_428979_-_National_Trust_(cropped).jpg|80px]] |Edward Smith-Stanley, 14th Earl of Derby |၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၂ |၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၅၂ |{{small|{{Age in years and days|1852|2|23|1852|12|17}}}} |- |၃၄ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:George_Hamilton-Gordon_cph.3b31157_(cropped)_(cropped).jpg|80px]] |George Hamilton-Gordon, 4th Earl of Aberdeen |၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၅၂ |၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈၅၅ |{{small|{{Age in years and days|1852|12|19|1855|1|30}}}} |- |၃၅ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Henry_John_Temple,_3rd_Viscount_Palmerston_(cropped).jpg|80px]] |Henry John Temple, 3rd Viscount Palmerston |၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၅ |၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၈ |{{small|{{Age in years and days|1855|2|6|1858|2|19}}}} |- |၃၆ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:14th_Earl_of_Derby_(cropped)_(cropped).jpg|80px]] |Edward Smith-Stanley, 14th Earl of Derby |၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၈ |၁၁ ဇွန် ၁၈၅၉ |{{small|{{Age in years and days|1858|2|20|1859|6|11}}}} |- |၃၇ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Henry_John_Temple,_3rd_Viscount_Palmerston_(cropped).jpg|80px]] |Henry John Temple, 3rd Viscount Palmerston |၁၂ ဇွန် ၁၈၅၉ |၁၈ အောက်တိုဘာ ၁၈၆၅ |{{small|{{Age in years and days|1859|6|12|1865|10|18}}}} |- |၃၈ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Lord_John_Russell_(cropped).jpg|80px]] |John Russell, 1st Earl Russell |၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၈၆၅ |၂၆ ဇွန် ၁၈၆၆ |{{small|{{Age in years and days|1865|10|29|1866|6|26}}}} |- |၃၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Edward_Smith-Stanley,_14th_Earl_of_Derby_(cropped)_(cropped).jpg|80px]] |Edward Smith-Stanley, 14th Earl of Derby |၂၈ ဇွန် ၁၈၆၆ |၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၆၈ |{{small|{{Age in years and days|1866|6|28|1868|2|25}}}} |- |၄၀ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Benjamin_Disraeli_by_H_Lenthall_(cropped).jpg|80px]] |Benjamin Disraeli |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၆၈ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၆၈ |{{small|{{Age in years and days|1868|2|27|1868|12|1}}}} |- |၄၁ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:William_Ewart_Gladstone_(cropped).jpg|80px]] |William Ewart Gladstone |၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၆၈ |၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၇၄ |{{small|{{Age in years and days|1868|12|3|1874|2|17}}}} |- |၄၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Benjamin_Disraeli_by_H_Lenthall_(cropped).jpg|80px]] |Benjamin Disraeli |၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၇၄ |၂၁ ဧပြီ ၁၈၈၀ |{{small|{{Age in years and days|1874|2|20|1880|4|21}}}} |- |၄၃ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:William_Ewart_Gladstone_(cropped).jpg|80px]] |William Ewart Gladstone |၂၃ ဧပြီ ၁၈၈၀ |၉ ဇွန် ၁၈၈၅ |{{small|{{Age in years and days|1880|4|23|1885|6|9}}}} |- |၄၄ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Robert_cecil_(cropped).jpg|80px]] |Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury |၂၃ ဇွန် ၁၈၈၅ |၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၈၈၆ |{{small|{{Age in years and days|1885|6|23|1886|1|28}}}} |- |၄၅ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:William_Ewart_Gladstone_(cropped).jpg|80px]] |William Ewart Gladstone |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၈၆ |၂၀ ဇူလိုင် ၁၈၈၆ |{{small|{{Age in years and days|1886|2|1|1886|7|20}}}} |- |၄၆ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Robert_cecil_(cropped).jpg|80px]] |Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury |၂၅ ဇူလိုင် ၁၈၈၆ |၁၁ ဩဂုတ် ၁၈၉၂ |{{small|{{Age in years and days|1886|7|25|1892|8|11}}}} |- |၄၇ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:William_Ewart_Gladstone_(cropped).jpg|80px]] |William Ewart Gladstone |၁၅ ဩဂုတ် ၁၈၉၂ |၂ မတ် ၁၈၉၄ |{{small|{{Age in years and days|1892|8|15|1894|3|2}}}} |- |၄၈ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Archibald-Philip-Primrose-5th-Earl-of-Rosebery_(cropped)_(cropped).jpg|80px]] |Archibald Primrose, 5th Earl of Rosebery |၅ မတ် ၁၈၉၄ |၂၂ ဇွန် ၁၈၉၅ |{{small|{{Age in years and days|1894|3|5|1895|6|22}}}} |- |၄၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Robert_cecil_(cropped).jpg|80px]] |Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury |၂၅ ဇွန် ၁၈၉၅ |၁၁ ဇူလိုင် ၁၉၀၂ |{{small|{{Age in years and days|1895|6|25|1902|7|11}}}} |} === ခုနစ်ဦးမြောက် အက်ဒွပ် လက်ထက် (၁၉၀၁ - ၁၉၁၀) === [[ဖိုင်:Eduard VII 1902 (cropped).jpg|thumb|140px|[[သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်]]]] အက်ဒွပ် (၇) ဦးမြောက် ဘုရင် နန်းစံချိန်ကာလတွင် အာသာ ဘားဖိုး နှင့် အိတ်ချ် အိတ်ချ် အက်စကွစ် တို့က ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+၁၉၀၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၄၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Robert_cecil_(cropped).jpg|80px]] |Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury |၂၅ ဇွန် ၁၈၉၅ |၁၁ ဇူလိုင် ၁၉၀၂ |{{small|{{Age in years and days|1895|6|25|1902|7|11}}}} |- |၅၀ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Arthur_Balfour,_photo_portrait_facing_left_(cropped).jpg|80px]] |Arthur Balfour |၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၀၂ |၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၀၅ |{{small|{{Age in years and days|1902|7|12|1905|12|4}}}} |- |၅၁ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Henry_Campbell-Bannerman_photo.jpg|80px]] |[[:en:Henry_Campbell-Bannerman|Henry Campbell-Bannerman]] |၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၀၅ |၃ ဧပြီ ၁၉၀၈ |{{small|{{Age in years and days|1905|12|5|1908|4|3}}}} |- |၅၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Herbert_Henry_Asquith.jpg|80px]] |H. H. Asquith |၈ ဧပြီ ၁၉၀၈ |၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၁၆ |{{small|{{Age in years and days|1908|4|8|1916|12|5}}}} |} === ပဉ္စမ ဂျော့ချ် လက်ထက် (၁၉၁၀ - ၁၉၃၆) === [[ဖိုင်:King George 1923 LCCN2014715558 A (cropped).jpg|thumb|140px|[[ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်]]]] ပဉ္စမ ဂျော့ချ်ဘုရင် နန်းစံချိန်ကာလအတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အက်စကွစ်မှစ၍ စတန်လေ ဘောဒ်ဝင်၏ တတိယအကြိမ် အထိ ဝန်ကြီးချုပ်များ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+၁၉၀၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၅၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Herbert_Henry_Asquith.jpg|80px]] |H. H. Asquith |၈ ဧပြီ ၁၉၀၈ |၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၁၆ |{{small|{{Age in years and days|1908|4|8|1916|12|5}}}} |- |၅၃ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:LloydGeorge_(cropped).jpg|80px]] |[[ဒေးဗစ် လွိုက်ဂျော့ချ်]] |၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၁၆ |၁၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၂ |{{small|{{Age in years and days|1916|12|6|1922|10|19}}}} |- |၅၄ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Andrew_Bonar_Law_01_(cropped).jpg|80px]] |[[ဗိုနာ လော]] |၂၃ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၂ |၂၀ မေ ၁၉၂၃ |{{small|{{Age in years and days|1922|10|23|1923|5|20}}}} |- |၅၅ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Stanley_Baldwin_ggbain.35233_(cropped).jpg|80px]] |Stanley Baldwin |၂၂ မေ ၁၉၂၃ |၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၄ |{{small|{{Age in years and days|1923|5|22|1924|1|22}}}} |- |၅၆ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Ramsay-MacDonald_(cropped).jpg|80px]] |Ramsay MacDonald |၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၄ |၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၄ |{{small|{{Age in years and days|1924|1|22|1924|11|4}}}} |- |၅၇ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Stanley_Baldwin_ggbain.35233_(cropped).jpg|80px]] |Stanley Baldwin |၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၄ |၄ ဇွန် ၁၉၂၉ |{{small|{{Age in years and days|1924|11|4|1929|6|4}}}} |- |၅၈ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:J._Ramsay_MacDonald_LCCN2014715885_(3x4_crop).jpg|80px]] |Ramsay MacDonald |၅ ဇွန် ၁၉၂၉ |၇ ဇွန် ၁၉၃၅ |{{small|{{Age in years and days|1929|6|5|1935|6|7}}}} |- |၅၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Stanley_Baldwin_ggbain.35233_(cropped).jpg|80px]] |Stanley Baldwin |၇ ဇွန် ၁၉၃၅ |၂၈ မေ ၁၉၃၇ |{{small|{{Age in years and days|1935|6|7|1937|5|28}}}} |} === ရှစ်ဦးမြောက် အက်ဒွပ် လက်ထက် (၁၉၃၆) === [[ဖိုင်:Duke and Duchess of Windsor - Google Art Project (Duke cropped).jpg|thumb|140px|ဘုရင် အက်ဒွပ် (၈) ဦးမြောက်]] နန်းစွန့်ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သော အက်ဒွပ် (၈) ဦးမြောက်၏ လအနည်းငယ်သာရှိသော နန်းစံချိန်အတွင်း နေဗီး ချမ်ဘာလိန် သည် ဤဘုရင်လက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+၁၉၀၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၅၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Stanley_Baldwin_ggbain.35233_(cropped).jpg|80px]] |Stanley Baldwin |၇ ဇွန် ၁၉၃၅ |၂၈ မေ ၁၉၃၇ |{{small|{{Age in years and days|1935|6|7|1937|5|28}}}} |} === ဆဋ္ဌမမြောက် ဂျော့ချ် လက်ထက် (၁၉၃၆ - ၁၉၅၂) === [[ဖိုင်:King George VI LOC matpc.14736 (cleaned) (cropped).jpg|thumb|140px|[[ဆဋ္ဌမမြောက် ဂျော့ချ်ဘုရင်]]]] သဋ္ဌမ ဂျော့ချ်ဘုရင် နန်းစံချိန်ကာလအတွင်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နေဗီး ချမ်ဘာလိန်၊ ဝင်းစတန် ချာချီ နှင့် ကလီမင့် အက်တလီ တို့ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+၁၉၀၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၅၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Stanley_Baldwin_ggbain.35233_(cropped).jpg|80px]] |Stanley Baldwin |၇ ဇွန် ၁၉၃၅ |၂၈ မေ ၁၉၃၇ |{{small|{{Age in years and days|1935|6|7|1937|5|28}}}} |- |၆၀ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Chamberlain_Neville.jpg|80px]] |Neville Chamberlain |၂၈ မေ ၁၉၃၇ |၁၀ မေ ၁၉၄၀ |{{small|{{Age in years and days|1937|5|28|1940|5|10}}}} |- |၆၁ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Sir_Winston_Churchill_(cropped).jpg|80px]] |[[ဝင်စတန် ချာချီ]] |၁၀ မေ ၁၉၄၀ |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ |{{small|{{Age in years and days|1940|5|10|1945|7|26}}}} |- |၆၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Clement_Attlee_(cropped).jpg|80px]] |[[ကလီမင့် အက်တလီ]] |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ |၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၁ |{{small|{{Age in years and days|1945|7|26|1951|10|26}}}} |- |၆၃ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Sir_Winston_Churchill_(cropped).jpg|80px]] |[[ဝင်စတန် ချာချီ]] |၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၁ |၅ ဧပြီ ၁၉၅၅ |{{small|{{Age in years and days|1951|10|26|1955|4|5}}}} |} === ဒုတိယ အဲလစ်ဇဘက် ဘုရင်မ လက်ထက် (၁၉၅၂ - ၂၀၂၂) === [[ဖိုင်:Elizabeth II 1959.jpg|thumb|140px|[[ဒုတိယ အယ်လီဇဘက်]]]] ဒုတိယ အဲလစ်ဇဘက် ဘုရင်မကြီး၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး နန်းစံချိန်ကာလအတွင်း ဝင်းစတန် ချာချီ၏ ဒုတိယအကြိမ်မှစ၍ ရီရှီဆူနက် အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အများအပြား ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+၁၉၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၆၃ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Sir_Winston_Churchill_(cropped).jpg|80px]] |[[ဝင်စတန် ချာချီ]] |၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၁ |၅ ဧပြီ ၁၉၅၅ |{{small|{{Age in years and days|1951|10|26|1955|4|5}}}} |- |၆၄ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Anthony_Eden_(retouched)_(cropped).jpg|80px]] |Anthony Eden |၆ ဧပြီ ၁၉၅၅ |၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၇ |{{small|{{Age in years and days|1955|4|6|1957|1|9}}}} |- |၆၅ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Harold_Macmillan_(cropped).jpg|80px]] |Harold Macmillan |၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၇ |၁၈ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၃ |{{small|{{Age in years and days|1957|1|10|1963|10|18}}}} |- |၆၆ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Alec_Douglas-Home_(c1963)_(cropped).jpg|80px]] |Alec Douglas-Home |၁၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၃ |၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၄ |{{small|{{Age in years and days|1963|10|19|1964|10|16}}}} |- |၆၇ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Harold_Wilson.jpg|80px]] |Harold Wilson |၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၄ |၁၉ ဇွန် ၁၉၇၀ |{{small|{{Age in years and days|1964|10|16|1970|6|19}}}} |- |၆၈ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Golda Meir and Edward Heath cropped (cropped).jpg|80px]] |Edward Heath |၁၉ ဇွန် ၁၉၇၀ |၄ မတ် ၁၉၇၄ |{{small|{{Age in years and days|1970|6|19|1974|3|4}}}} |- |၆၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Harold_Wilson.jpg|80px]] |Harold Wilson |၄ မတ် ၁၉၇၄ |၅ ဧပြီ ၁၉၇၆ |{{small|{{Age in years and days|1974|3|4|1976|4|5}}}} |- |၇၀ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Prime_Minister_James_Callaghan_(cropped).jpg|80px]] |[[ဂျိမ်း ကယ်လဟန်]] |၅ ဧပြီ ၁၉၇၆ |၄ မေ ၁၉၇၉ |{{small|{{Age in years and days|1976|4|5|1979|5|4}}}} |- |၇၁ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Margaret_Thatcher_(1983)_(cropped).jpg|80px]] |Margaret Thatcher |၄ မေ ၁၉၇၉ |၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၀ |{{small|{{Age in years and days|1979|5|4|1990|11|28}}}} |- |၇၂ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:John_Major_Feb._1993.jpg|80px]] |John Major |၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၀ |၂ မေ ၁၉၉၇ |{{small|{{Age in years and days|1990|11|28|1997|5|2}}}} |- |၇၃ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Tony_Blair_in_2002_(cropped).jpg|80px]] |Tony Blair |၂ မေ ၁၉၉၇ |၂၇ ဇွန် ၂၀၀၇ |{{small|{{Age in years and days|1997|5|2|2007|6|27}}}} |- |၇၄ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Gordon_Brown_official_(cropped_2).jpg|80px]] |Gordon Brown |၂၇ ဇွန် ၂၀၀၇ |၁၁ မေ ၂၀၁၀ |{{small|{{Age in years and days|2007|6|27|2010|5|11}}}} |- |၇၅ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:David_Cameron_official_(cropped).jpg|80px]] |[[ဒေးဗစ် ကင်မရွန်]] |၁၁ မေ ၂၀၁၀ |၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ |{{small|{{Age in years and days|2010|5|11|2016|7|13}}}} |- |၇၆ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Theresa_May_Official_(cropped).jpg|80px]] |[[ထရီဇာ မေ]] |၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ |၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |{{small|{{Age in years and days|2016|7|13|2019|7|24}}}} |- |၇၇ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Boris_Johnson_official_portrait_(cropped_3).jpg|80px]] |[[ဘောရစ် ဂျွန်ဆင်]] |၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |{{small|{{Age in years and days|2019|7|24|2022|9|6}}}} |- |၇၈ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Official_portrait_of_Liz_Truss_(3x4_cropped).jpg|80px]] |[[လစ်ဇ် ထရပ်စ်]] |၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |{{small|{{Age in years and days|2022|9|6|2022|10|25}}}} |} === တတိယ ချားလ်စ် ဘုရင် လက်ထက် (၂၀၂၂ - လက်ရှိ) === [[ဖိုင်:King Charles III (July 2023).jpg|thumb|140px|[[တတိယမြောက် ချားလ်စ်ဘုရင်]]]] တတိယ ချားလ်စ်ဘုရင် နန်းတက်ချိန်မှစတင်၍ ရီရှီဆူနက်၊ ဆာ ကီး စတားမား နှင့် လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် အန်ဒီ ဘားနမ် တို့ အဆက်ဆက် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက် ရှိပါသည်။ {| class="wikitable sortable mw-collapsible sticky-header-multi" style="line-height:1.4em; text-align:center; font-size:95%;" |+၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့ခေတ်အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း ! scope="col" style="width:3em;" |စဉ် ! colspan="2" rowspan="2" scope="col" class="unsortable" style="width:70px;" |ပုံ ! rowspan="2" scope="col" class="unsortable" |အမည် ! colspan="3" scope="colgroup" |တာဝန်သက်တမ်း |- ! scope="col" | ! scope="col" style="width:7em;" |စတင်ရက် ! scope="col" style="width:7em;" |ပြီးဆုံးရက် ! scope="col" style="width:8em;" |ကြာမြင့်ချိန် |- |၇၈ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Official_portrait_of_Liz_Truss_(3x4_cropped).jpg|80px]] |[[လစ်ဇ် ထရပ်စ်]] |၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |{{small|{{Age in years and days|2022|9|6|2022|10|25}}}} |- |၇၉ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Prime_Minister_Rishi_Sunak_sidebar.jpg|80px]] |[[ရီရှီ ဆူးနက်ခ်]] |၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ |{{small|{{Age in years and days|2022|10|25|2024|7|5}}}} |- |၈၀ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Prime_Minister_Sir_Keir_Starmer_Official_Portrait_(cropped_3).jpg|80px]] |[[ကီယာစတားမာ]] |၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ |၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ |{{small|{{Age in years and days|2024|7|5|2026|7|20}}}} |- |၈၁ | colspan="2" style="text-align: center;" |[[ဖိုင်:Official_portrait_of_Andy_Burnham_MP_2026_(cropped1).jpg|80px]] |[[အင်ဒီ ဘာနမ်]] |၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{small|{{Age in years and days|2026|7|20|2026|7|23}}}} |} == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] afjcl34z6eljorv48b6v98jeiaye8t5 0 289519 1047157 1044319 2026-08-07T16:44:52Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-စီစစ် +စိစစ်) 1047157 wikitext text/x-wiki '''ခရစ်ပတိုငွေကြေး''' ( Cryptocurrency) ဆိုသည်မှာ လုံခြုံစိတ်ချရသော ငွေလွှဲငွေပြောင်းလုပ်ငန်းများကို ဘလော့ချိန်းနည်းပညာ (Blockchain) သို့မဟုတ် ဖြန့်ဝေထားသော စာရင်းမှတ်တမ်း (distributed ledger) အသုံးပြုသည့် ဒယ်ဂျယ်တယ် ပိုင်ဆိုင်မှု အမျိုးအစားတခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal |last1=Härdle |first1=Wolfgang Karl |last2=Harvey |first2=Campbell R. |last3=Reule |first3=Raphael C. G. |title=Understanding Cryptocurrencies |journal=Journal of Financial Econometrics |volume=18 |issue=2 |pages=181–208 |date=2020 |doi=10.1093/jjfinec/nbz033}}</ref> လူပုဂ္ဂိုလ် တဦးချင်းအနေဖြင့် ဒင်္ဂါး (Coin) ပိုင်ဆိုင်မှုမှတ်တမ်းများအား ဒယ်ဂျစ်တယ် စာရင်းမှတ်တမ်းနှင့် ဘလော့ချိန်းများတွင် သိမ်းဆည်းထားပြီး ထပ်ဆောင်း ဒင်္ဂါးများ ဖန်တီးခြင်း၊ လွှဲပြောင်းခြင်းတို့ကို မှတ်တမ်းပြု၊ စိစစ်အတည်ပြုပေးသည်။<ref name="crypto currency">{{Cite news |last=Andy Greenberg |date=20 April 2011 |title=Crypto Currency |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/forbes/2011/0509/technology-psilocybin-bitcoins-gavin-andresen-crypto-currency.html |url-status=live |access-date=8 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831001109/http://www.forbes.com/forbes/2011/0509/technology-psilocybin-bitcoins-gavin-andresen-crypto-currency.html |archive-date=31 August 2014}}</ref><ref name="reuterspricing">{{Cite news |last=Polansek |first=Tom |date=2 May 2016 |title=CME, ICE prepare pricing data that could boost bitcoin |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-cme-group-bitcoin-idUSKCN0XT1G1 |access-date=3 May 2016 |archive-date=23 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220423185213/https://www.reuters.com/article/us-cme-group-bitcoin-idUSKCN0XT1G1 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Pernice|first1=Ingolf G. A.|last2=Scott|first2=Brett|date=20 May 2021|title=Cryptocurrency|url=https://policyreview.info/glossary/cryptocurrency|journal=Internet Policy Review|language=en|volume=10|issue=2|doi=10.14763/2021.2.1561|issn=2197-6775|doi-access=free|access-date=23 October 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023191023/https://policyreview.info/glossary/cryptocurrency|url-status=live|hdl=10419/235962|hdl-access=free}}</ref> ခရစ်ပတိုငွေကြေးများသည် သမားရိုးကျ ငွေကြေးအသုံးပြုမှုလောကတွင် ငွေကြေးအဖြစ် မသတ်မှတ်ကြသည့်အပြင် နိုင်ငံများ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအလိုက် တရားဝင်မှုပုံစံလည်း ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ လက်တွေ့တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ခရစ်ပတိုငွေကြေးကို ကွဲပြားခြားနားသော ပိုင်ဆိုင်မှုအမျိုးအစားတခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=7 March 2014|title=Bitcoin not a currency says Japan government|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/business-26478059|access-date=25 January 2022|archive-date=25 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125102155/https://www.bbc.com/news/business-26478059|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 March 2020|title=Is it a currency? A commodity? Bitcoin has an identity crisis|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-crypto-currencies-idUSKBN20Q0LK|access-date=25 January 2022|archive-date=25 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125102143/https://www.reuters.com/article/us-crypto-currencies-idUSKBN20Q0LK|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Brown|first=Aaron|date=7 November 2017|title=Are Cryptocurrencies an Asset Class? Yes and No|url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2017-11-07/are-cryptocurrencies-an-asset-class-yes-and-no|access-date=25 January 2022|website=www.bloomberg.com|archive-date=1 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401021540/https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2017-11-07/are-cryptocurrencies-an-asset-class-yes-and-no|url-status=live}}</ref> ထင်ရှားသော ခရစ်ပတိုငွေကြေး အမျိုးအစားမှာ [[ဘစ်ကွိုင်]]ဖြစ်ပြီး အခြားသော ခရစ်ပတိုငွေကြေး ကွိုင်များမှာလည်း များစွာ ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ခရစ်ပတိုငွေကြေးများ]] ples168y3sdss1batrpka52vhgf0s6t 0 289599 1047112 1046842 2026-08-07T16:34:15Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047112 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations | title = မြန်မာ–နီကာရာဂွာ ဆက်ဆံရေး | party1 = Myanmar | party2 = Nicaragua | map = နီကာရာဂွါ မြန်မာ ဆက်ဆံရေး.svg | mission1 = | mission2 = | envoytitle1 = သံအမတ်ကြီး | envoy1 = ထွန်းအောင်ကျော် | envoytitle2 = သံအမတ်ကြီး | envoy2 = ဆီဂွန်ဒို မာတင် ကယ်လီရို အက်စကော်စီယာ }} '''မြန်မာ–နီကာရာဂွါ ဆက်ဆံရေး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] နှင့် [[နီကာရာဂွါနိုင်ငံ|နီကာရာဂွါ]] နိုင်ငံတို့အကြား နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို ရည်ညွှန်းသည်။ နှစ်နိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်းပါ မူကြီးများနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို အခြေခံကာ သံတမန်ဆက်ဆံရေးနှင့် ကောင်စစ်ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ ဗီယင်နာကွန်ဗင်းရှင်းတို့နှင့်အညီ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Diplomatic Relations with Myanmar – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260308034824/https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |archive-date=8 March 2026 |access-date=2026-07-27 |website=www.mofa.gov.mm |language=my-MM |url-status=live }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် နီကာရာဂွာနိုင်ငံတို့သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် သံတမန်ဆက်ဆံရေး စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ၁၂၄ နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်သည့်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်သည့် ပူးတွဲကြေညာချက်ကို [[နယူးယောက်မြို့]]ရှိ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးတွင် ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် သံအမတ်ကြီး ဦးဟောက်ဒိုဆွမ်း<ref>{{Cite web |date=2020-10-20 |title=နယူးရောက် ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာသံအမတ်ကြီး တာဝန်က အနားယူပြီ |url=https://burmese.voanews.com/a/the-permenant-representative-of-repubblic-of-the-union-of-myanmar-to-the-un-hau-d-suan-/5628179.html |access-date=2026-07-27 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref>နှင့် ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ နီကာရာဂွာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် သံအမတ်ကြီး H.E. Mr. Jaime Hermida Castillo တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ == နီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးထူထောင်ကြပုံ == ၂၀၂၅ ခုနှစ် အတွင်းတွင် နှစ်နိုင်ငံသည် သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် ဆက်ဆံရေး ထူထောင်နိုင်ရေးကြိုးပမ်းခဲ့ကြပြီး ထိုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်တွင် နီကာရာဂွာနိုင်ငံ ဘက်မှ အဆိုပြုလာသည့် သံအမတ်ကြီး မစ္စတာ မာရီယို ဟိုဆေး အာမန်ဂိုလ် ကမ်းပို့စ် အား ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပထမဆုံးသော နီကာရာဂွါနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက သဘောတူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ နီကာရာဂွါသံအမတ်ကြီးအဖြစ် မစ္စတာ မာရီယို ဟိုဆေး အာမန်ဂိုလ် ကမ်းပို့စ် အား ခန့်အပ် |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2599%25E1%2580%25BC%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2599%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2594%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2584%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2586%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1-12?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%2Flatest-news%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_cur%3D7%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_delta%3D10%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_assetEntryId%3D435819502 |access-date=2026-07-27 |publisher=MYANMAR NATIONAL PORTAL}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ဆက်ဆံရေးသည် (၅) နှစ်ပြည့်မြောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံနှင့် နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီးတို့အကြား နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပိုမိုတိုးမြှင့်ရန် ဆွေးနွေးပြောကြား (၄-၈-၂၀၂၅ ရက်) – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AE%E1%80%80%E1%80%AC/ |access-date=2026-07-27 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref>ထိုစဉ် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] နှင့် နီကာရာဂွာသမ္မတနိုင်ငံ ပူးတွဲသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် မစ္စတာ ဒန်နီရယ် အော်တီဂါ ဆာဗေဒရာနှင့် မစ္စ ရိုဆာရီယို မူရီလိုတို့သည် ထို ၅ နှစ်ပြည့် ဆက်ဆံရေးအား ဝမ်းမြောက်ကြောင်းသဝဏ်လွှာများ အပြန်အလှန် ပေးပို့ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ထံသို့ နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စတာ ဒယ်နီရယ်အော်တီဂါ ဆာဗေဒရာနှင့် ဒုတိယသမ္မတ မစ္စ ရိုဆာရီယို မူရီလိုတို့ထံမှပေးပို့သည့် ဝမ်းမြောက်ကြောင်းသဝဏ်လွှာ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259E%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B9%25E1%2580%2599%25E1%2580%2590%25E-547?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%2Flatest-news%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_assetEntryId%3D412759748 |access-date=2026-07-27 |publisher=MYANMAR NATIONAL PORTAL}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ထံ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ နီကာရာဂွါ သမ္မတနိုင်ငံသံအမတ်ကြီး H.E. Mr. Segundo Martin Calero Escorcia သည် နေပြည်တော်ရှိ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ သံတမန်ဆောင်ဧည့်ခန်းမ၌ ၎င်း၏သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာနီကာရာဂွါနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီးသည် အခြားသော နိုင်ငံတကာမှ ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်လေ့လာသူများနှင့်အတူ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ကို လေ့လာစောင့်ကြည့်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ထံ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံသံအမတ်ကြီးက သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာပေးအပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/80608 |access-date=2026-07-27 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> မြန်မာဘက်မှနေ၍လည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ၂၈ ရက် တွင် နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ဦးထွန်းအောင်ကျော် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးထွန်းအောင်ကျော်အား နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=https://mdd.gov.mm/my/announcements/4186 |access-date=2026-07-27 |publisher=မြန်မာမီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန) }}{{Dead link|date=August 2026 }}</ref> သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက် တွင် နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Mr. Valdrack Jaentschke Whitaker ထံသို့ ၎င်း၏သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာ(မိတ္တူ)အား ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးထွန်းအောင်ကျော်က နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးထံ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာ ပေးအပ် (၇-၇-၂၀၂၆၊ မာနာဂွါ) – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%94%E1%80%AE%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%82%E1%80%BD%E1%80%AB%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%86/ |access-date=2026-07-27 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref> == အဆင့်မြင့်ခရီးစဉ်များနှင့် ဆက်ဆံရေး == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ကတိသစ္စာပြုခြင်းနှင့် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း အခမ်းအနားသို့ နီကာရာဂွာနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Mr. Valdrack Jaentschke ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ရုရှား၊ ဘယ်လာရုစ်၊ နီကာရာဂွါနိုင်ငံတို့မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ သီးခြားစီတွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=https://news-eleven.com/article/311228 |access-date=2026-07-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[မင်းအောင်လှိုင်]] နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေတို့က ၎င်းတို့အား လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်ရေး ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်‌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmtt-mnmaaniungngntteaa-niungngntteaasmmtt-uumngaeaangliungthn |access-date=2026-07-27 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အား လက်ခံတွေ့ဆုံ – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-336/ |access-date=2026-07-27 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref>ထို့အပြင် ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးအောင်ကျော်ဇံသည် နီကာရာဂွာနိုင်ငံ မာနာဂွာမြို့တွင် မြန်မာသံရုံးသစ် ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်မှ ၂၇ ရက်အထိ ပဏာမလေ့လာဆန်းစစ်မှု ခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့ပြီး နီကာရာဂွာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Mr. Valdrack Jaentschke Whitaker မှ ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးအောင်ကျော်ဇံအား လက်ခံတွေ့ဆုံခြင်း(၂၂-၅-၂၀၂၆၊ ဘရာဇီးလ်) – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%94%E1%80%AE%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%82%E1%80%BD%E1%80%AB%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%8A/ |access-date=2026-07-27 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|နီကာရာဂွာ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-နီကာရာဂွါ ဆက်ဆံရေး]] axx04lmui4qmp6mde7d6lx4trf3q9yt 0 289604 1047153 1044590 2026-08-07T16:43:49Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047153 wikitext text/x-wiki {{about|သမ္မတရာထူး|သမ္မတများစာရင်း|နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ သမ္မတများစာရင်း}} {{Infobox official post | post = ပူးတွဲ သမ္မတများ | body = နီကာရာဂွါနိုင်ငံ | native_name = {{small|''နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ''}} | insignia = Coat of arms of Nicaragua.svg | insigniasize = | insigniacaption = နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် | flag = | flagsize = | flagborder = | flagcaption = | image = | imagesize = | alt = | incumbent = {{multiple image | align = center | total_width = 250 | image_gap = 5 | caption_align = center | image_style = border:none; | image1 = Daniel Ortega on July 20, 2024.jpg | caption1 = [[ဒယ်နီရယ် အော်တီဂါ]] | image2 = 2017 Rosario Murillo (cropped).jpg | caption2 = [[ရိုဆာရီယို မူရီလို]] | border = infobox}} | acting = | incumbentsince = ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၇ (အော်တီဂါ)<br /> ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (မူရီလို) | department = | style = | type = | status = နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ <br /> အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ | abbreviation = | member_of = | reports_to = | residence = အစိုးရအိမ်တော် | seat = မာနာဂွါမြို့ | nominator = | appointer = | appointer_qualified = | termlength = ၆ နှစ် | termlength_qualified = သက်တမ်းကန့်သတ်ချက်မရှိ ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံနိုင်သည် | constituting_instrument = နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ | precursor = နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးဒါရိုက်တာရာထူး | formation = {{start date and age|1854|4|30|df=y|p=1|br=1}} | first = ဖရူတို ချာမိုရို | last = | abolished = | succession = | unofficial_names = | deputy = ဒုတိယ သမ္မတ | salary = {{currency|3193|USD}} လစဉ် <ref name="latinpost.com">{{cite web|url=http://www.latinpost.com/articles/141919/20170622/comparing-latin-america-s-presidential-salaries-minimum-wage-shocking.htm|title=Shocking Gap Between Latin America's Presidential Salaries and Workers Minimum Wage|work=Latin Post|date=22 June 2017|access-date=25 April 2020|archive-date=18 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118114659/https://www.latinpost.com/articles/141919/20170622/comparing-latin-america-s-presidential-salaries-minimum-wage-shocking.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=26 January 2007 |title=Proponen reducir salario de otros cargos públicos nicaragüenses – LVDS |url=https://www.lavozdelsandinismo.com/nicaragua/2007-01-26/proponen-reducir-salario-de-otros-cargos-publicos-nicaraguenses/ |access-date=13 March 2021 |website=La Voz del Sandinismo |language=es}}</ref> | website = }} '''နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ သမ္မတ''' သည် [[နီကာရာဂွါနိုင်ငံ]]၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်မှစ၍ ယင်းရာထူးကို ပူးတွဲသမ္မတနှစ်ဦးက ပူးတွဲထမ်းဆောင်ကြသည်။ သမ္မတရာထူးကို ၁၈၅၄ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၅ ခုနှစ်မှ ၁၈၃၉ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ၁၈၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၈၅၄ ခုနှစ်အထိ အမြင့်ဆုံးဒါရိုက်တာ (Supremo Director) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6250295.stm "Nicaragua's Ortega takes office"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250525093724/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6250295.stm|date=25 May 2025}}, BBC News, 11 January 2007.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတ၏ အာဏာနှင့် တာဝန်များကို လူတစ်ဦးတည်းက မဟုတ်ဘဲ ပူးတွဲသမ္မတ နှစ်ဦး က ကျင့်သုံးနိုင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ပူးတွဲသမ္မတများသည် အမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပြည်သူများ၏ တိုက်ရိုက်မဲပေးရွေးချယ်မှုဖြင့် (၆) နှစ်သက်တမ်းအတွက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက် အတည်ပြုသည့်အချိန်တွင် လက်ရှိသမ္မတ ဒယ်နီရယ် အော်တီဂါ ဆာဗေဒရာ နှင့် ၎င်း၏ဇနီးဖြစ်သူ ဒုတိယသမ္မတ ရိုဆာရီယို မူရီလို တို့ကို ပထမဆုံး ပူးတွဲသမ္မတများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=29 January 2014 |title=Nicaragua: Ortega allowed to run for third successive term |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-25937292 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217130812/https://www.bbc.com/news/world-latin-america-25937292 |archive-date=17 February 2023 |access-date=8 November 2021 |publisher=BBC News}}</ref> ထို့ကြောင့် နီကာရာဂွါသည် လက်ရှိတွင် လင်မယားနှစ်ဦး ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သည့် နိုင်ငံအဖြစ် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒန်နီယယ် အော်တီဂါသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=31 January 2025 |title=Nicaragua makes Daniel Ortega and his wife Murillo 'Copresidents,' fueling democratic rebuke |url=https://apnews.com/article/nicaragua-daniel-ortega-rosario-murillo-b5f119ea8bee27c48b2fdd70710c70dd |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131122355/https://apnews.com/article/nicaragua-daniel-ortega-rosario-murillo-b5f119ea8bee27c48b2fdd70710c70dd |archive-date=31 January 2025 |access-date=31 January 2025 |publisher=AP News}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ == ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် နီကာရာဂွါ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးက သမ္မတ၏ ဆက်တိုက်သက်တမ်း ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံခွင့်ကို တားမြစ်ထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်သည် အာဏာသက်ရောက်မှုမရှိဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်၍ သမ္မတအား (၅) နှစ်သက်တမ်းဖြင့် အကြိမ်ရေကန့်သတ်ချက်မရှိ ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံနိုင်ရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 October 2009 |title=Nicaragua court backs re-election |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/8316167.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260126033615/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8316167.stm |archive-date=26 January 2026 |access-date=16 September 2025 |publisher=BBC News}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်သည် သမ္မတ၏ သက်တမ်းကို (၅) နှစ်မှ (၆) နှစ်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိသမ္မတ ဒယ်နီရယ်အော်တီဂါ ဆာဗေဒရာ နှင့် ၎င်း၏ဇနီးဖြစ်သူ ဒုတိယသမ္မတ ရိုဆာရီယို မူရီလို တို့ကို ပူးတွဲသမ္မတများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ပြင်ဆင်ထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတ၏ အာဏာကို အမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ပါဝင်သည့် ပူးတွဲသမ္မတများက ကျင့်သုံးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ပြည်သူများ၏ တိုက်ရိုက်မဲပေးရွေးချယ်မှုဖြင့် (၆) နှစ်သက်တမ်းအတွက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသည်။<ref>{{cite news |date=29 January 2025 |title=Nicaragua establece la figura de «copresidenta» y amplía a 6 años el período presidencial |url=https://www.swissinfo.ch/spa/nicaragua-establece-la-figura-de-%22copresidenta%22-y-ampl%c3%ada-a-6-a%c3%b1os-el-per%c3%adodo-presidencial/88794073 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129032020/https://www.swissinfo.ch/spa/nicaragua-establece-la-figura-de-%22copresidenta%22-y-ampl%c3%ada-a-6-a%c3%b1os-el-per%c3%adodo-presidencial/88794073 |archive-date=29 January 2025 |access-date=3 February 2025 |publisher=SWI swissinfo |language=Spanish}}</ref> သမ္မတလောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သူသည် ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ အနည်းဆုံး (၆) နှစ် နီကာရာဂွါနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ နီကာရာဂွါနိုင်ငံသားတစ်မျိုးတည်းသာ ဖြစ်ရမည်။ ထို့ပြင် "နိုင်ငံတော်အပေါ် သစ္စာဖောက်" (traidores a la patria) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခံထားရသူ မဖြစ်ရပေ။ ယင်းအရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်များကြောင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး ရုပ်သိမ်းခံရပြီး ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံခဲ့ရသော အဓိက အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်များသည် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရရှိခဲ့ကြပေ။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] [[ကဏ္ဍ:နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမ္မတများ]] 80h4bke1l5x282o70tyr31tuzgfnh4s 0 289607 1047152 1044595 2026-08-07T16:43:39Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်, -သြ +ဩ) 1047152 wikitext text/x-wiki {{about|နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ သမ္မတများစာရင်း|သမ္မတရာထူးအကြောင်း|နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ သမ္မတ}} '''နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ သမ္မတများစာရင်း''' သည် နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ကျင့်သုံးသူများ အကြောင်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၂၅ ခုနှစ်မှ ၁၈၃၈ ခုနှစ်အထိ နီကာရာဂွါသည် အလယ်ပိုင်းအမေရိက ဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ (Head of State) က ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် နီကာရာဂွါသည် သီးခြားလွတ်လပ်သောနိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံးဒါရိုက်တာ (Supreme Director) ရာထူးကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် ယင်းရာထူးကို နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ သမ္မတ ဟု ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ထပ်မံပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး သမ္မတ၏ အာဏာများကို လူတစ်ဦးတည်းအစား ပူးတွဲသမ္မတနှစ်ဦး က ကျင့်သုံးနိုင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Nicaragua makes Daniel Ortega and his wife Murillo 'Copresidents,' fueling democratic rebuke |url=https://apnews.com/article/nicaragua-daniel-ortega-rosario-murillo-b5f119ea8bee27c48b2fdd70710c70dd |publisher=AP News |access-date=31 January 2025 |date=31 January 2025}}</ref><ref name="swi">{{cite news|url=https://www.swissinfo.ch/spa/nicaragua-establece-la-figura-de-%22copresidenta%22-y-ampl%c3%ada-a-6-a%c3%b1os-el-per%c3%adodo-presidencial/88794073|title=Nicaragua establece la figura de «copresidenta» y amplía a 6 años el período presidencial|language=Spanish|publisher=SWI swissinfo|date=29 January 2025|access-date=3 February 2025}}</ref> == နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ (၁၉၅၄–၂၀၂၅) == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| စဉ် ! rowspan=2| ပုံ ! rowspan=2| အမည် <br />{{small|(မွေး–ကွယ်လွန်)}} ! colspan=3| တာဝန်သက်တမ်း ! rowspan=2| ရွေးကောက်ပွဲ |- ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! ကြာမြင့်ချိန် |- | ၁ | [[File:01 Fruto Chamorro Pérez 1854-1855.png|80px]] | ဖရူတို ချာမိုရို<br />{{small|(၁၈၀၄–၁၈၅၅)}} | ၃၀ ဧပြီ ၁၈၅၄ | ၁၂ မတ် ၁၈၅၅ | {{Age in years and days|1854|04|30|1855|03|12}} | – |- | — | [[File:José María Estrada.jpg|80px]] | ဟိုဆေး မာရီယာ အက်စ်ထရာဒါ<br />{{small|(၁၈၀၂–၁၈၅၆)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၁၂ မတ် ၁၈၅၅ | ၂၂ အောက်တိုဘာ ၁၈၅၅ | {{Age in years and days|1855|03|12|1855|10|22}} | – |- | — | [[File:Patricio rivas.jpg|80px]] | ပက်ထရီစီယို ရီဗက်စ်<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၈၅၅ | ၂၄ ဇွန် ၁၈၅၇ | {{Age in years and days|1855|10|30|1857|06|24}} | ၁၈၅၆ |- | — | [[File:Portrait of William Walker by George Dury (cropped).jpg|80px]] | ဝီလျံ ဝင်ကာ<br />{{small|(၁၈၂၄–၁၈၆၀)}} | ၁၂ ဇူလိုင် ၁၈၅၆ | ၁ မေ ၁၈၅၇ | {{Age in years and days|1856|07|12|1857|05|01}} | – |- | — | [[File:Coat of arms of Nicaragua (1854).svg|80px]] | စစ်အုပ်ချုပ်ရေး <br />{{small|မက်ဆီမို ဂျယ်ရက်ဇ် နှင့် တိုမတ်စ် မာတီနက်ဇ်}} | ၂၄ ဇွန် ၁၈၅၇ | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၈၅၇ | {{Age in years and days|1857|06|24|1857|11|15}} | – |- | ၂ | [[File:Tomás Martínez, Héroe sin fusil.jpg|80px]] | တိုမတ်စ် မာတီနက်ဇ်<br />{{small|(၁၈၂၀–၁၈၇၃)}} | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၈၅၇ | ၁ မတ် ၁၈၆၇ | {{Age in years and days|1857|11|15|1867|03|01}} | ၁၈၅၇၊ ၁၈၆၃ |- | ၃ | [[File:FernandoGuzmánSolórzano-Amnistía-14-15.jpg|80px]] | ဖာနန်ဒို ဂူဇမန် ဆိုလိုဇာနို<br />{{small|(၁၈၁၂–၁၈၉၁)}} | ၁ မတ် ၁၈၆၇ | ၁ မတ် ၁၈၇၁ | {{Age in years and days|1867|03|01|1871|03|01}} | ၁၈၆၇ |- | ၄ | [[File:Vicente Cuadra 03.jpg|80px]] | ဟိုဆေး ဗီဆင်တေ ကွာဒြာ<br />{{small|(၁၈၁၂–၁၈၉၄)}} | ၁ မတ် ၁၈၇၁ | ၁ မတ် ၁၈၇၅ | {{Age in years and days|1871|03|01|1875|03|01}} | ၁၈၇၁ |- | ၅ | [[File:Pedro Joaquín Chamorro Alfaro.jpg|80px]] | ပက်ဒရို ယိုအာကင် ချာမိုရို အယ်လ်ဖာရို<br />{{small|(၁၈၁၈–၁၈၉၀)}} | ၁ မတ် ၁၈၇၅ | ၁ မတ် ၁၈၇၉ | {{Age in years and days|1875|03|01|1879|03|01}} | ၁၈၇၅ |- | ၆ | [[File:Joaquin Zavala Solis Amnistia21.jpg|80px]] | ယိုအာကင် ဇာဗာလာ<br />{{small|(၁၈၃၅–၁၉၀၆)}} | ၁ မတ် ၁၈၇၉ | ၁ မတ် ၁၈၈၃ | {{Age in years and days|1879|03|01|1883|03|01}} | ၁၈၇၉ |- | ၇ | [[File:Adan cardenas.gif|80px]] | အာဒန် ကာဒီနပ်စ်<br />{{small|(၁၈၃၆–၁၉၁၆)}} | ၁ မတ် ၁၈၈၃ | ၁ မတ် ၁၈၈၇ | {{Age in years and days|1883|03|01|1887|03|01}} | ၁၈၈၃ |- | ၈ | [[File:Evaristo Carazo Aranda, Presidente de Nicaragua 02.jpg|80px]] | အဲဗာရစ်တို ကာရာဇို<br />{{small|(၁၈၂၁–၁၈၈၉)}} | ၁ မတ် ၁၈၈၇ | ၁ ဩဂုတ် ၁၈၈၉ | {{Age in years and days|1887|03|01|1889|08|01}} | ၁၈၈၇ |- | — | | နီကိုလပ်စ် အိုဆော်နို<br />{{small|(၁၈၄၅–၁၉၁၈)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၁ ဩဂုတ် ၁၈၈၉ | ၅ ဩဂုတ် ၁၈၈၉ | {{Age in years and days|1889|08|01|1889|08|05}} | – |- | — | [[File:Roberto Sacasa Amnistia20.jpg|80px]] | ရိုဘတ်တို ဆာကာဆာ<br />{{small|(၁၈၄၀–၁၈၉၆)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၅ ဩဂုတ် ၁၈၈၉ | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၈၉၁ | {{Age in years and days|1889|08|05|1891|01|01}} | – |- | ၉ | [[File:General Ignacio Chaves (cropped).jpg|80px]] | အီဂနာစီယို ချာဗက်စ် တယ်လာရီးယား<br />{{small|(၁၈၃၆–၁၉၂၅)}} | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၈၉၁ | ၁ မတ် ၁၈၉၁ | {{Age in years and days|1891|01|01|1891|03|01}} | – |- | ၁၀ | [[File:Roberto Sacasa Amnistia20.jpg|80px]] | ရိုဘတ်တို ဆာကာဆာ<br />{{small|(၁၈၄၀–၁၈၉၆)}} | ၁ မတ် ၁၈၉၁ | ၁၁ ဇူလိုင် ၁၈၉၃ | {{Age in years and days|1891|03|01|1893|07|11}} | – |- | — | [[File:Don Salvador Machado Agüero.jpg|80px]] | ဆယ်ဗာဒို မာချာဒို <br />{{small|(၁၈၃၈–၁၉၂၅)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၁၁ ဇူလိုင် ၁၈၉၃ | ၁၅ ဇူလိုင် ၁၈၉၃ | {{Age in years and days|1893|07|11|1893|07|15}} | – |- | — | [[File:Joaquin Zavala Solis Amnistia21.jpg|80px]] | ယိုအာကင် ဇာဗာလာ<br />{{small|(၁၈၃၅–၁၉၀၆)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၁၆ ဇူလိုင် ၁၈၉၃ | ၂၅ ဇူလိုင် ၁၈၉၃ | {{Age in years and days|1893|07|16|1893|07|25}} | – |- | ၁၁ | [[File:Jose Santos Zelaya cph.3a03378.jpg|80px]] | ဟိုဆေး ဆန်းတို့စ် ဆီလာယာ<br />{{small|(၁၈၅၃–၁၉၁၉)}} | ၂၅ ဇူလိုင် ၁၈၉၃ | ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၀၉ | {{Age in years and days|1893|07|25|1909|12|21}} | ၁၉၀၂၊ ၁၉၀၆ |- | — | [[File:Jose Madriz.jpg|80px]] | ဟိုဆေး မာဒရစ်ဇ်<br />{{small|(၁၈၆၇–၁၉၁၁)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၀၉ | ၂၀ ဩဂုတ် ၁၉၁၀ | {{Age in years and days|1909|12|21|1910|08|20}} | – |- | — | [[File:José Dolores Estrada M.jpg|80px]] | ဟိုဆေး ဒိုလိုရက်စ် အက်စထရာဒါ<br />{{small|(၁၈၆၉–၁၉၃၉)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၂၀ ဩဂုတ် ၁၉၁၀ | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၉၁၀ | {{Age in years and days|1910|08|20|1910|08|27}} | – |- | — | [[File:Luis Mena 1912.jpg|80px]] | လူးဝစ် မီနာ<br />{{small|(၁၈၆၅–၁၉၂၈)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၉၁၀ | ၃၀ ဩဂုတ် ၁၉၁၀ | {{Age in years and days|1910|08|27|1910|08|30}} | – |- | — | [[File:Jjem1911.png|80px]] | ဟွမ် ဟိုဆေး အက်စထရာဒါ<br />{{small|(၁၈၇၂–၁၉၆၇)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၃၀ ဩဂုတ် ၁၉၁၀ | ၉ မေ ၁၉၁၁ | {{Age in years and days|1910|08|30|1911|05|09}} | – |- | ၁၂ | [[File:Adolfo Díaz, 1912.jpg|80px]] | အာဒိုလ်ဖို ဒီယက်ဇ်<br />{{small|(၁၈၇၅–၁၉၆၄)}} | ၉ မေ ၁၉၁၁ | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၇ | {{Age in years and days|1911|05|09|1917|01|01}} | ၁၉၁၂၊ ၁၉၁၄ |- | ၁၃ | [[File:Emiliano Chamorro Vargas.jpg|80px]] | အီမီလီယာနို ချာမိုရို ဗာဂတ်စ်<br />{{small|(၁၈၇၁–၁၉၆၆)}} | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၇ | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၁ | {{Age in years and days|1917|01|01|1921|01|01}} | ၁၉၁၆ |- | ၁၄ | [[File:Diego Manuel Chamorro.jpg|80px]] | ဒီယေဂို မာနူရယ် ချာမိုရို<br />{{small|(၁၈၆၁–၁၉၂၃)}} | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၁ | ၁၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၃ | {{Age in years and days|1921|01|01|1923|10|12}} | ၁၉၂၀ |- | — | | ရိုဆင်ဒို ချာမိုရို<br />{{small|(၁၈၆၂–၁၉၄၇)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၁၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၃ | ၂၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၃ | {{Age in years and days|1923|10|12|1923|10|27}} | – |- | ၁၅ | | ဘာတိုလိုမီ မာတီနက်ဇ်<br />{{small|(၁၈၇၃–၁၉၃၆)}} | ၂၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၃ | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၅ | {{Age in years and days|1923|10|27|1925|01|01}} | – |- | ၁၆ | [[File:Carlos José Solórzano.jpg|80px]] | ကာလို့စ် ဟိုဆေး ဆိုလိုဇာနို<br />{{small|(၁၈၆၀–၁၉၃၆)}} | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၅ | ၁၄ မတ် ၁၉၂၆ | {{Age in years and days|1925|01|01|1926|03|14}} | ၁၉၂၄ |- | (၁၃) | [[File:Emiliano Chamorro Vargas.jpg|80px]] | အီမီလီယာနို ချာမိုရို ဗာဂတ်စ်<br />{{small|(၁၈၇၁–၁၉၆၆)}}<br />{{small|(ဒီဖက်တို / De facto)}} | ၁၄ မတ် ၁၉၂၆ | ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၆ | {{Age in years and days|1926|03|14|1926|11|11}} | – |- | — | [[File:Sebastián Uriza.jpg|80px]] | ဆက်ဘတ်စတီယန် ယူရီဇာ<br /><br />{{small|(ယာယီ)}} | ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၆ | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၆ | {{Age in years and days|1926|11|11|1926|11|14}} | – |- | (၁၂) | [[File:Adolfo Diaz Recinos.jpg|80px]] | အာဒိုလ်ဖို ဒီယက်ဇ်<br />{{small|(၁၈၇၅–၁၉၆၄)}} | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၆ | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၉ | {{Age in years and days|1926|11|14|1929|01|01}} | ၁၉၂၆ |- | ၁၇ | [[File:Jose Maria Moncada 1910.jpg|80px]] | ဟိုဆေး မာရီယာ မွန်ကာဒါ<br />{{small|(၁၈၇၀–၁၉၄၅)}} | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၉ | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၃ | {{Age in years and days|1929|01|01|1933|01|01}} | ၁၉၂၈ |- | ၁၈ | [[File:Juan Bautista Sacasa cph.3a44780.jpg|80px]] | ဟွမ် ဘာတီစတာ ဆာကာဆာ<br />{{small|(၁၈၇၄–၁၉၄၆)}} | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၃ | ၉ ဇွန် ၁၉၃၆ | {{Age in years and days|1933|01|01|1936|06|09}} | ၁၉၃၂ |- | — | [[File:Carlos Alberto Brenes 2 (cropped).jpg|80px]] | ကာလို့စ် အယ်လ်ဘတ်တို ဘြာနက်စ်<br />{{small|(၁၈၈၄–၁၉၄၂)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၉ ဇွန် ၁၉၃၆ | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၇ | {{Age in years and days|1936|06|09|1937|01|01}} | – |- | ၁၉ | [[File:A Somoza-Garsia 1936.png|80px]] | အာနာစတာစီယို ဆိုမိုဇာ ဂါစီယာ<br />{{small|(၁၈၉၆–၁၉၅၆)}} | ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၇ | ၁ မေ ၁၉၄၇ | {{Age in years and days|1937|01|01|1947|05|01}} | ၁၉၃၆ |- | ၂၀ | | လက်ယိုနာဒို အာဂွေလို ဘာရီတို<br />{{small|(၁၈၇၅–၁၉၄၇)}} | ၁ မေ ၁၉၄၇ | ၂၆ မေ ၁၉၄၇ | {{Age in years and days|1947|05|01|1947|05|26}} | ၁၉၄၇ {{small|(ဖေဖော်ဝါရီ)}} |- | — | | ဘင်ဂျမင် လာကာယို ဆာကာဆာ<br />{{small|(၁၈၉၃–၁၉၅၉)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၂၆ မေ ၁၉၄၇ | ၁၅ ဩဂုတ် ၁၉၄၇ | {{Age in years and days|1947|05|26|1947|08|15}} | – |- | ၂၁ | [[File:Victor Manuel Roman y Reyes, Presidente de Nicaragua.jpg|80px]] | ဗစ်တာ မာနူရယ် ရိုမန် ယီ ရေယက်စ်<br />{{small|(၁၈၇၂–၁၉၅၀)}} | ၁၅ ဩဂုတ် ၁၉၄၇ | ၆ မေ ၁၉၅၀ | {{Age in years and days|1947|08|15|1950|05|06}} | ၁၉၄၇ {{small|(ဩဂုတ်)}} |- | — | | မားနွယ် ဖာနန်ဒို ဇူရီတာ<br /><br />{{small|(ယာယီ)}}}} | ၆ မေ ၁၉၅၀ | ၇ မေ ၁၉၅၀ | {{Age in years and days|1950|05|06|1950|05|07}} | – |- | (၁၉) | [[File:1946 Press Photo Former President of Nicaragua General Anastasio Somoza.png|80px]] | အာနာစတာစီယို ဆိုမိုဇာ ဂါစီယာ<br />{{small|(၁၈၉၆–၁၉၅၆)}} | ၇ မေ ၁၉၅၀ | ၂၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၆ | {{Age in years and days|1950|05|07|1956|09|29}} | ၁၉၅၀ |- | ၂၂ | [[File:1956 Press Photo Luis Somoza, acting president of Nicaragua.jpg|80px]] | လူးဝစ် ဆိုမိုဇာ ဒီဘိုင်း<br />{{small|(၁၉၂၂–၁၉၆၇)}} | ၂၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၆ | ၁ မေ ၁၉၆၃ | {{Age in years and days|1956|09|29|1963|05|01}} | ၁၉၅၇ |- | ၂၃ | [[File:1966 Press Photo Rene Schick President of Nicaragua.jpg|80px]] | ရီနေး ရှစ်ခ်<br />{{small|(၁၉၀၉–၁၉၆၆)}} | ၁ မေ ၁၉၆၃ | ၃ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ | {{Age in years and days|1963|05|01|1966|08|03}} | ၁၉၆၃ |- | — | [[File:Members Literary Academy Alfonso Cortés 1967 (cropped).jpg|80px]] | အော်လန်ဒို မွန်တီနီဂရို မယ်ဒရာနို<br />{{small|(၁၉၂၀–၁၉၈၈)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၃ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ | ၄ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ | {{Age in years and days|1966|08|03|1966|08|04}} | – |- | ၂၄ | [[File:GUERRERO LORENZO.png|80px]] | လော်ရန်ဇို ဂူရီရို<br />{{small|(၁၉၀၀–၁၉၈၁)}} | ၄ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ | ၁ မေ ၁၉၆၇ | {{Age in years and days|1966|08|04|1967|05|01}} | – |- | ၂၅ | [[File:1975 Press Photo Nicaragua President Anastasio Somoza (cropped).png|80px]] | အာနာစတာစီယို ဆိုမိုဇာ ဒီဘိုင်း<br />{{small|(၁၉၂၅–၁၉၈၀)}} | ၁ မေ ၁၉၆၇ | ၁ မေ ၁၉၇၂ | {{Age in years and days|1967|05|01|1972|05|01}} | ၁၉၆၇ |- | — | [[File:Coat of arms of Nicaragua.svg|80px]] | ယာယီနိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ | ၁ မေ ၁၉၇၂ | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၄ | {{Age in years and days|1972|05|01|1974|12|01}} | – |- | (၂၅) | [[File:1975 Press Photo Nicaragua President Anastasio Somoza (cropped).png|80px]] | အာနာစတာစီယို ဆိုမိုဇာ ဒီဘိုင်း<br />{{small|(၁၉၂၅–၁၉၈၀)}} | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၄ | ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၇၉ | {{Age in years and days|1974|12|01|1979|07|17}} | ၁၉၇၄ |- | — | [[File:Francisco Urcuyo Maliaños.jpg|80px]] | ဖရန်စစ္စကို ဥရ်ကျူယို<br />{{small|(၁၉၁၅–၂၀၀၁)}}<br />{{small|(ယာယီ)}} | ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၇၉ | ၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၇၉ | {{Age in years and days|1979|07|17|1979|07|18}} | – |- | — | [[File:Coat of arms of Nicaragua.svg|80px]] | စစ်အုပ်ချုပ်ရေး<br />{{small|(ညှိနှိုင်းရေးမှူး: ဒေးနီယယ် အော်တေဂါ)}} | ၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၇၉ | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၅ | {{Age in years and days|1979|07|18|1985|01|10}} | – |- | ၂၆ | [[File:Felipe González comparece en rueda de prensa con el presidente de Nicaragua. Pool Moncloa. 26 de abril de 1989 (cropped).jpeg|80px]] | ဒယ်နီရယ် အော်တီဂါ | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၅ | ၂၅ ဧပြီ ၁၉၉၀ | {{Age in years and days|1985|01|10|1990|04|25}} | ၁၉၈၄ |- | ၂၇ | [[File:Violeta Chamorro 1993.jpg|80px]] | ဗီယိုလတ်တာ ချာမိုရို<br />{{small|(၁၉၂၉–၂၀၂၅)}} | ၂၅ ဧပြီ ၁၉၉၀ | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၇ | {{Age in years and days|1990|04|25|1997|01|10}} | ၁၉၉၀ |- | ၂၈ | [[File:ArnoldoAleman1997.png|80px]] | အာနိုလ်ဒို အာလေမန် | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၇ | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၂ | {{Age in years and days|1997|01|10|2002|01|10}} | ၁၉၉၆ |- | ၂၉ | [[File:Enrique Bolaños Geyer 2004 (cropped).jpg|80px]] | အန်ရီကေး ဗိုလာညို့စ်<br />{{small|(၁၉၂၈–၂၀၂၁)}} | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၂ | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၇ | {{Age in years and days|2002|01|10|2007|01|10}} | ၂၀၀၁ |- | (၂၆) | [[File:Posesión de Daniel Ortega como presidente de Nicaragua (6679779009) (cropped).jpg|80px]] | [[ဒယ်နီရယ် အော်တီဂါ]] | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၇ | ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ | {{Age in years and days|2007|01|10|2025|02|18}} | ၂၀၀၆၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၆၊ ၂၀၂၁ |} == နီကာရာဂွါသမ္မတနိုင်ငံ၊ ပူးတွဲသမ္မတများအုပ်ချုပ်မှု (၂၀၂၅ မှစ၍) == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan=2| စဉ် ! rowspan=2| ပုံ ! rowspan=2| အမည် ! colspan=3| တာဝန်သက်တမ်း ! rowspan=2| ရွေးကောက်ပွဲ |- ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! ကြာမြင့်ချိန် |- | (၂၆) | [[File:Daniel Ortega on July 20, 2024.jpg|80px]] | [[ဒယ်နီရယ် အော်တီဂါ]] <br />{{small|''(ပူးတွဲသမ္မတ)''}} | ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ | ယခုလက်ရှိ | {{Age in years and days|2025|02|18|2026|07|27}} | – |- | ၃၀ | [[File:2017 Rosario Murillo (cropped).jpg|80px]] | [[ရိုဆာရီယို မူရီလို]]<br />{{small|''(ပူးတွဲသမ္မတ)''}} | ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ | ယခုလက်ရှိ | {{Age in years and days|2025|02|18|2026|07|27}} | – |} == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမ္မတများ၏ စာရင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] [[ကဏ္ဍ:နီကာရာဂွါနိုင်ငံ]] 12tqevsgxx035c3re056gbhcady2bjj 0 289638 1047150 1044752 2026-08-07T16:43:00Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047150 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | title = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ | native_name = Wazira Theatre | image = Wazira Theatre Yangon 2026.jpg | image_size = 250px | alt = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ၏ ပုံရိပ် | caption = ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ | former_name = ဝဇီယာရုပ်ရှင်ရုံ | location = [[ရန်ကုန်မြို့]] | address = အမှတ် ၃၂၇၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | architect = Mr. T.N.J. Catchatoor | architecture = [[ဘော့ဇ်-အာ့ ဗိသုကာလက်ရာ]] (Beaux-Arts) | owner = | operator = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] | opened = {{Start date|1923}} <br />(New Excelsior အဖြစ်)<br />{{Start date|2026|07|27}} <br />(ဝဇီရာ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်) | rebuilt = | closed = | capacity = | type = ကဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ | website = }} '''ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Wazira Theatre''') သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ အမှတ် (၃၂၇) တွင် တည်ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးအကျဆုံး ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်ရုံနှင့် သက်တမ်း ၁၀၃ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည့် သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Reopening of Wazira Theatre: President officially inaugurated the upgraded theatre {{!}} Myanmar International TV |url=https://www.myanmaritv.com/news/reopening-wazira-theatre-president-officially-inaugurated-upgraded-theatre |access-date=2026-07-27 |website=www.myanmaritv.com}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/wjiiraaruprngrunkiu-niungngnttkaaruprngpaitteaamaa-ruprngamttttrpaimaanng-reheaangameancpttiukaphc|title=ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ ရုပ်ရှင်အမှတ်တရပွဲများနှင့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်ပြတိုက်အဖြစ် လည်ပတ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက် |work=မြဝတီနေ့စဉ်|access-date=၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ဝဇီရာ ရုပ်ရှင်ရုံအား ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် Strand Hotel ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ဗိသုကာပညာရှင် Mr. T. N. J. Catchatoor က တာဝန်ယူဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မေဒန်သီရေတာကုမ္ပဏီ (Madantheatre Company) က တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2015-05-09 |title=Locations |url=https://madantheatres.com/cinemas-theatres/ |access-date=2026-07-28 |website=Madan Theatres Research Group |language=en}}</ref> မူလအမည်မှာ New Excelsior ရုံ (သို့မဟုတ် Excelsior) ဖြစ်ပြီး၊၁၉၄၂ ခုနှစ်က အေဝမ်းရုပ်ရှင်ရုံ နောင်တွင် ဂျပန်ခေတ်တွင် “ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံ (The Waziya Cinema) ဟူ၍ အမည်များ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်များတစ်လျှောက် ပြဇာတ်ရုံအဖြစ်ရော ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ်ပါ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Waziya Cinema – Architectural Guide: Yangon |url=https://www.yangongui.de/waziya-cinema/ |access-date=2026-07-27 |language=en-US}}</ref> ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဟောလိဝုဒ် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဒေါင်းလက်စ် ဖဲဘန်းစ် (Douglas Fairbanks) လည်း ဤရုပ်ရှင်ရုံသို့ လာရောက်ခဲ့ဖူးသည်။ <ref>{{Cite news |last=Sotinel |first=Thomas |date=2016-11-14 |title=Les fantômes et les espoirs du cinéma birman |url=https://www.lemonde.fr/cinema/article/2016/11/14/les-fantomes-et-les-espoirs-du-cinema-birman_5030636_3476.html |access-date=2026-07-27 |work=Le Monde |language=fr |issn=1950-6244}}</ref> ၁၉၆၈ ခုနှစ် တွင် အစိုးရက [[ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း (မြန်မာနိုင်ငံ)|ပြည်သူပိုင်]] သိမ်းဆည်းခဲ့ပြီးနောက် အမည်များပြောင်းလဲကာ ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်ရုံအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က [[မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး]] သို့ ငှားရမ်းခဲ့ကာ ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဤရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန က အဆင့်မြှင့်တင်ပြင်ဆင်ထိန်းသိမ်းသွားရန် စီမံချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title= ဂျပန်ခေတ်တွင် “ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ” အမည်တွင်ခဲ့သည့် ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ပြင်ဆင်သွားမည် |url=https://news-eleven.com/article/305093 |access-date=2026-07-27 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ဤအဆောက်အအုံတွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်က ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ၂၅ နှစ်ပြည့် အခမ်းအနားသို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗမာနိုင်ငံရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်အစည်းအရုံးကြီး၏ နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်မြောက် ဗမာပြည်ပြပွဲကြီးအဖြစ် ခမ်းနားထည်ဝါစွာ ကျင်းပခဲ့ကြသည့် မှတ်တမ်းလည်းရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Developer |first=Z. com |date=2022-02-16 |title=အသက် (၁၀၁)နှစ် ရှိပြီဖြစ်တဲ့သူမ“ဝဇီရာ” |url=https://www.vividyangon.com/news/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%81%81%E1%81%80%E1%81%81%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA/ |access-date=2026-07-27 |website=Hotel Vivid Yangon |language=en}}</ref> == သမိုင်းဖြစ်ရပ်များ == ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ သည် [[မြန်မာရုပ်ရှင်|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက]]၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုမှတ်တိုင်များကို ထင်ရှားစွာ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည့် အခန်းကဏ္ဍ တစ်ခုမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့အသံထွက်ရုပ်ရှင်ခေတ်ဦးကာလက ကမ္ဘာကျော်ဝတ္ထု Camille ကို အခြေခံကာ ဒါရိုက်တာ [[ညီပု|ဦးညီပု]] ရိုက်ကူးပြီး မောင်ညီပုနှင့် [[ခင်ခင်နု]]တို့ ပါဝင်သည့် “ဆုထူးပန်” ရုပ်ရှင်ကားကို ဤရုံတွင် တင်ဆက်ခဲ့သည်။ထို ရုပ်ရှင်ကားသည် နောင်တွင် လန်ဒန်မြို့အထိပင် တင်ပို့ပြသခွင့်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဝဇီရာ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85892 |access-date=2026-07-28 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပြည်ပမှ ဖလင်လိပ်တင်သွင်းမှုများ ပြတ်တောက်ကာ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများ ရပ်တန့်သွားချိန်၌ ယခင် Excelsior ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သော ဝဇီရာသည် မြန်မာ့ပြဇာတ်လောက၏ ရွှေခေတ်ကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည့် အဓိကနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤစင်မြင့်ထက်တွင် [[ဒဂုန်ရွှေမျှား]]၊ [[ဒဂုန် ဆရာတင်|ဒဂုန်ဆရာတင်]] နှင့် ဒဂုန်နုတို့ကဲ့သို့သော နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ဝိဇ္ဇာကြီးများ၏ လက်ရာများကို ခမ်းနားစွာ တင်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် စစ်ဒဏ်ကြောင့် မွန်းကြပ်နေကြရသည့် ပြည်သူများအတွက် စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပေးစွမ်းနိုင်ခဲ့သည့် “မမုန်းစက္ကူ” နှင့် “ပုလဲကုံး” ကဲ့သို့သော ပြဇာတ်ကြီးများမှာ စစ်တွင်းပြဇာတ် ရွှေခေတ် အဖြစ် ဤနေရာတွင်ပင် အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ဤရုံ၌ [[ပြည်လှဖေ]]၊ [[မေရှင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေရှင်]] နှင့် [[ခင်မောင်ရင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ခင်မောင်ရင်]] တို့ ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် အနုပညာရှင်ကြီးများသည် စစ်ဘေးဒုက္ခကြားမှ လူထုအတွက် အနုပညာအသက်ရှူပေါက်ကို ဖန်တီးပေးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နှစ်အလိုက် ဆုရရှိသူများစာရင်း|အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲ]]တွင် အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဆုနှင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ([[ကြည်ကြည်ဌေး]]) ရရှိခဲ့သည့် “ချစ်သက်ဝေ” ဇာတ်ကားကို ဤရုံ၌ပင် အဓိကထား ပြသခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် [[ဇေယျ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဇေယျ]]၊ [[ကျော်ဆွေ]]၊ [[ထွန်းဝေ]]၊ [[ဖိုးပါကြီး]]၊ [[ရွှေဘ]]၊ [[မေမြင့် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေမြင့်]]၊ [[ခင်ယုမေ]]နှင့် [[ဝင်းမင်းသန်း]] စသည့် ထိပ်တန်းမင်းသားမင်းသမီးများ၏ လက်ရာကောင်းများကိုပါ ထို ရုံ၌ စဉ်ဆက်မပြတ် တင်ဆက်ပေးကာ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ ဂုဏ်ကို ဆက်လက် မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင်လည်း [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] နှင့် [[မောင်ကိုကို (ဂီတလုလင်)|ဂီတလုလင်]] [[မောင်ကိုကို (ဂီတလုလင်)|မောင်ကိုကို]]တို့၏ “ဂုဏ်တုဂုဏ်ပြိုင်” နှင့် “အမေ့ချွေးမ လှလှလေး” ကဲ့သို့သော ပြဇာတ်များဖြင့် ဝဇီရာ ပြဇာတ်ရုံအဖြစ် ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း သမ္မတ [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] လက်ထက် ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ခုနှစ် အတွင်းတွင် လူ့အခွင့်အရေး လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော် အဖြစ် မှတ်တမ်းရှပ်ရှင်ကားများကို ဤ ကဇာတ်ရုံတွင် ပြသခဲ့ခြင်းလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2014-06-19 |title=ဘာသာရေးနောက်ခံ ငြိမ်းချမ်းရေး ရုပ်ရှင်ကား ပြသခြင်းမပြု |url=https://www.rfa.org/burmese/news/peace-cinemashow-disallow-06182014211442.html |access-date=2026-07-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-06-19 |title=လူ့အခွင့်အရေးနှင့် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာရုပ်ရှင်ပွဲတော် |url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/human-rights-festival-ygn-06192015033546.html |access-date=2026-07-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်းနှင့် ဖွင့်လှစ်ခြင်း == သမိုင်းဝင်ပြဇာတ်ရုံများကို မှတ်တမ်းတင်လေ့ရှိသော ဓာတ်ပုံဆရာ ဖိလစ် ဂျက်ဘလွန် (Philip Jablon) သည် ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ဤရုံသို့ လာရောက်ခဲ့ပြီးနောက် [[ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံရုံး]]တို့နှင့် ဆက်သွယ်ကာ ရုံကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြဖူးသည်။သို့သော်လည်း ဆွေးနွေးချက်သာရှိပြီး အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ကြပေ။<ref>{{Cite web |last=Brzeski |first=Patrick |date=2016-05-11 |title=Inside the Fight to Save Southeast Asia’s Historic Movie Theaters |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/southeast-asia-movie-theater-project-893072/ |access-date=2026-07-27 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန သည် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ သက်တမ်းနှစ် ၁၀၀ ကျော်ရှိသော ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ၊ ရုပ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်သည့်   အမှတ်တရပွဲများနှင့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်ပြတိုက်အဖြစ် လည်ပတ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။မူလလက်ရာ မပျက်မယွင်းဘဲ သက်တမ်း ၁၀၃ နှစ်တိုင် ရှိပြီဖြစ်သော ဤသမိုင်းဝင်ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်နေရာကို မူလလက်ရာ လက်မှုပညာဒီဇိုင်းအတိုင်း ထိန်းသိမ်း၍ ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်း အခမ်းအနားကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ဖွင့်လှစ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85885 |access-date=2026-07-27 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ဗိသုကာလက်ရာ == ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ သည် ၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအတွင်းရှိ ပြင်သစ်ဗိသုကာအသွင်အပြင်များ ပေါင်းစပ်ထားသည့် Beaux Arts ဗိသုကာလက်ရာပုံစံဖြစ်ပြီး ရုပ်လုံးရုပ်ကြွများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း၌ တည်ရှိပြီး ရှေ့မျက်နှာစာ ၁၁၅ ပေခန့်နှင့် နောက်ဘက်တွင် ပေ ၁၄၀ ခန့်ရှိကာ ရှေ့မျက်နှာစာတွင် အိုင်အိုနစ်စတိုင် ကျောက်တိုင်ကြီး ၄ လုံးကို ထည့်သွင်းဆောက်လုပ်ထားသည်။အဆိုပါ တိုင်များ၏ ထိပ်တွင် အနုစိတ်ထားသည့် အင်္ဂတေပန်းတော့လက်ရာများအား ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အတွင်းပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံမှာ ရိုးရိုးရုပ်ရှင်ရုံများကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကဇာတ်ပြဇာတ်များ တိုက်ရိုက်ကပြတင်ဆက်ခြင်းနှင့် ရုပ်ရှင်ပြသခြင်း နှစ်မျိုးစလုံးကို ဘက်စုံသုံးပုံစံဖြင့် ဖျော်ဖြေနိုင်ရန် စနစ်တကျ တည်ဆောက်ထားသည်။ ထို့ပြင် ပွဲကြည့်စင်ကို မြေညီထပ်နှင့် အပေါ်ထပ်ဟူ၍ နှစ်ထပ်ခွဲထားကာ အပေါ်ထပ်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် အမိုးအထိ အချိုးကျထိုးတက်သွားသည့် တိုင်လုံးရှည်ကြီးများနှင့် ခေါင်မိုးကို ထောက်ကူပေးထားပြီး ရှေးခေတ်ဥရောပ အော်ပရာပြဇာတ်ရုံကြီးများကဲ့သို့ ဖန်တီးဆောက်လုပ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%259D%25E1%2580%2587%25E1%2580%25AE%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AC%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AF%25E1%2580%25B6%25E1%25-4?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fhome%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_assetEntryId%3D473889028%26p_p_auth%3DIVObw3RG&p_p_auth=IVObw3RG|title=ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံနှင့်ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများ လှူဒါန်းပေးပို့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ]] oigd79535sje1zjdb9oqoujeluy3fvw 0 289646 1047151 1044681 2026-08-07T16:43:23Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047151 wikitext text/x-wiki '''မန္တလေး ပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်း''' (မူလအမည်: '''အစိုးရ အနုပညာ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း''' / '''ပန်းချီ၊ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်သင်တန်းကျောင်း''') သည် မြန်မာ့ရိုးရာ အနုပညာ၊ [[မဟာဂီတ]]၊ [[ကဗျာလွတ်အက]] နှင့် အကအနုပညာများကို စနစ်တကျ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးရန် [[မန္တလေးမြို့]]တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အစဉ်အလာကြီးမားသည့် သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း == ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရတနာပုံနေပြည်တော် ခေတ်ကာလ ကတည်းက ထွန်းကားခဲ့သော [[မဟာဂီတ]] အပါအဝင် ပညာများသည် ပါတော်မူပြီးနောက် ဗြိတိသျှတို့၏ သူ့ကျွန်လက်အောက်တွင် နိမ့်ပါးဆုံးရှုံးသွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် [[မန္တလေး]]မြို့ခံ ပညာရှိကြီးများက ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[မဟာဂီတအသင်း]] ကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး လေ့လာလိုက်စားသူများ ညှိနှိုင်းလေ့ကျင့်ရန်နှင့် လူငယ်များ ပညာအမွေ ဆက်ခံနိုင်ရန်အတွက် မဟာဂီတသင်တန်းကျောင်းကို တာရဲတန်းရပ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးဆောင်သူ ဆရာများ ကိုယ်တိုင် စရိတ်ရှာဖွေ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရသဖြင့် ရေရှည် မရပ်တည်နိုင်ဘဲ ပိတ်လိုက်ရသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် [[ပြည်တော်သာ ညီလာခံ]] ကျင်းပသောအခါ [[မြို့မတူရိယာအသင်း]] အပါအဝင် မန္တလေး အနုပညာရှင်များက အားတက်သရော ကူညီခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]] က ဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲ၌ ဘာအကူအညီများ လိုအပ်ပါသနည်းဟု မေးမြန်းစဉ် ဆရာကြီး [[ဦးဘကလေး]] အပါအဝင် ပညာရှိကြီးများက မန္တလေးတွင် ဖွင့်လက်စ မဟာဂီတသင်တန်းလေး ဆက်ဖွင့်ရန် စရိတ်လိုအပ်နေပါသည်ဟု ရိုးသားစွာ တင်ပြခဲ့ကြသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်က ပိုမိုကျယ်ပြန့် အဆင့်မြင့်သော အနုပညာကျောင်း ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးအား ချက်ချင်း တာဝန်ပေးခဲ့သဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး၏ အစီအစဉ်ကို [[ရွှေပြည်ဦးဘတင်]]၊ [[ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး]] နှင့် [[ဦးစိန်ညွှန့်]] တို့က ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ကျောင်းအမည်ကို မြန်မာပညာရှိ ဆရာကြီး [[ဦးဖိုးလတ်]] က "ပန်တျာ" ဟူသော စကားလုံးကို ရွေးချယ်ပေးသဖြင့် '''"နိုင်ငံတော် အစိုးရ အနုပညာ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း"''' ဟု သတ်မှတ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၊ ၈၃ လမ်း၊ ၃၄ လမ်းနှင့် ၃၅ လမ်းကြား၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ [[ဦးစိန်ညွှန့်]] ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မူလနေရာထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်း အဆင်ပြေသည့် လက်ရှိနေရာဖြစ်သော အရှေ့ကျုံးလမ်း ([[၆၆ လမ်း]]) သို့ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြောင်းရွှေ့ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == စီမံအုပ်ချုပ်သူများနှင့် ပထမဆုံး နည်းပြဆရာများ == မန္တလေးပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်ရာတွင် စီမံအုပ်ချုပ်ရန် အောက်ပါ မြန်မာပညာရှိကြီး လေးဦးက ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည် - * [[ရွှေပြည်ဦးဘတင်]] (မြန်မာပညာရှိကြီး) * [[ဦးခင်မောင်ဒွေး]] ([[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်]]၏ မြေး၊ မဟာဂီတပညာရှင် ရှေ့နေကြီး) * [[စည်သူမောင်မောင်ကျော်]] (မြန်မာပညာရှိကြီး) * [[ဇေယျာမောင်]] (ခေါ်) [[ဦးကိုလေး]] ([[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး) ဒီပညာရှင်ကြီး လေးယောက်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပထမဦးဆုံး သင်တန်းနည်းပြဆရာများကို အထပ်ထပ်စိစစ် ဆန်ခါတင် ပြိုင်ဘက်မရှိ ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည် - * '''အမျိုးသား အက''' - [[မင်းသားရွှေဒေါင်းညို]] (ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်) * '''ကြိုးတပ်တူရိယာ''' - [[ဦးကြွယ်]] နှင့် [[ဦးချစ်ထွေး]] * '''အမျိုးသား အဆို''' - [[ဆရာထူး]] * '''အမျိုးသမီး အဆို''' - [[လှကလေးစိန်]] (အငြိမ့်မင်းသမီး) * '''စန္ဒရားနှင့် ပတ္တလား''' - [[ဆရာဘကလေး]] * '''စောင်းကောက်''' - [[ဒေါ်မေ]] * '''ပန်းချီ''' - [[ဦးဘသက်]] နှင့် [[ဦးအေးကျော်]] == အမျိုးသမီးအက နှင့် ကဗျာလွတ်အက တီထွင်ခြင်း == အမျိုးသမီး အကသင်တန်းအတွက် နည်းပြရွေးချယ်ရာတွင် မင်းသား [[ဗန္ဓုလဘသာ]] ၏ ဇနီး မင်းသမီး [[အောင်ညွှန့်မေ]]၊ [[ဗဟိုရ်စည်မမြကလေး]]၊ [[လှကလေးစိန်]] နှင့် [[ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] တို့ ယှဉ်ပြိုင်ကြရသည်။ လူကြီးမင်းများ အကြိမ်ကြိမ် စဉ်းစားပြီးနောက် နန်းတွင်းအစဉ်အဆက် မင်းသမီးအက ကျွမ်းကျင်ခဲ့သည့် မင်းသမီးကြီး [[ဒေါ်ထွေးလေး]] ၏ လက်ရင်းတပည့်၊ နန်းတွင်း အီနောင်မင်းသား [[ကိုစံတုတ်]] က ကန်ကူ-လက်လှည့် နန်းတွင်းအကများ သင်ကြားပေးခဲ့သည့် အကမင်းသမီး '''[[ဒေါ်ဩဘာသောင်း]]''' ကို အငြင်းအပွားမရှိ ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ဂီတမယ် [[လှကလေးစိန်]] ကိုမူ အမျိုးသမီးအဆို နည်းပြအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ မန္တလေးပန်တျာတွင် ဒေါ်ဩဘာသောင်း အမျိုးသမီးအက နည်းပြဖြစ်လာချိန်၌ အမျိုးသမီး အကသင်ရိုး မရှိသေးပေ။ အိုးစည်၊ ဒိုးပတ် သို့မဟုတ် အပျိုတော်အက သင်ရမလို ဖြစ်နေချိန်တွင် ဗုံလေးလုံးသံစဉ် အခြေခံဖြင့် အမျိုးသမီး ကကွက်များကို ရွာစား [[စိန်လှမောင်]] အား ဒိုးချက် ဒိုးကွက်များ မှတ်သားခိုင်းပြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်း က တီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုကကြိုးကကွက်များကို ထိုစဉ်က ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး [[ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး]] က '''[[ကဗျာလွတ်အက]]''' ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ === သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဆင့်ဆင့် === မန္တလေးပန်တျာကျောင်း၏ ၃ နှစ် ပညာသင်ကြားမှုအတွက် အမျိုးသမီးအက သင်ရိုးများကို ဒေါ်ဩဘာသောင်းက စနစ်တကျ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည် - * '''ပထမနှစ်''' - ကဗျာလွတ် ပထမအဆင့် (၂၅ ကွက်) - အခြေခံ စည်းဝါးများနှင့် ကပြနိုင်သော အခြေခံအကများနှင့် သီချင်းတေးသွား သရုပ်ဖော် ကကြိုးကကွက်များ။ * '''ဒုတိယနှစ်''' - ကဗျာလွတ် ဒုတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်) - အရုပ်ကြိုးအကများကဲ့သို့ ကနိုင်သည့် ကကြိုးများကို အခြေခံထားသော တီးလုံး တေးသွားများ။ * '''တတိယနှစ်''' - ကဗျာလွတ် တတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်) - ဖြိုးဖြိုးဖျပ်ဖျပ် သွက်သွက်လက်လက် ကပြနိုင်မည့် အငြိမ့်ကကြိုးများ။ ဤကဗျာလွတ် ၇၅ ကွက်ကို ကျွမ်းကျင်ပါက မြန်မာသီချင်း မည်သည့်စည်းဝါးနှင့်မဆို ပိုင်နိုင်စွာ ကပြနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ === ဂုဏ်ထူးတန်း (Master) အတွက် တီထွင်မှု === နောင်တစ်ချိန် ပန်တျာကျောင်းတွင် ဂုဏ်ထူးတန်း ခေါ် မာစတာ (Master) တန်းများ တိုးချဲ့ပါက အဆင်သင့် ဖြစ်နေစေရန်အတွက် အဆင့်မြင့် ကကြိုးကကွက် နောက်ထပ် နှစ်ဆင့်ဖြစ်သည့် '''ကဗျာလွတ် စတုတ္ထအဆင့်''' (၂၅ ကွက်) နှင့် '''ပဉ္စမအဆင့်''' (၂၅ ကွက်) တို့ကို ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းက ထပ်မံတီထွင်ခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်း ကကွက် '''၁၂၅ ကွက်''' ရှိလာခဲ့သည်။ ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အကနည်းပြဆရာမ အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူ၍ အကအကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ယူစဉ် ကျောင်းတွင် မသင်ကြားရသေးသော အဆိုပါ စတုတ္ထနှင့် ပဉ္စမအဆင့် ကကွက်များကို သူ၏ နောက်ဆုံးတပည့် ဖြစ်သူ '''[[ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်]]''' (၁၉၆၃ တွင် ပန်တျာကျောင်း စတက်ပြီး ၁၉၆၆ တွင် သင်တန်းဆင်းသူ) အား မိမိအိမ် (၃၁ လမ်း) တွင် ခေါ်ထား၍ လက်ပူးလက်ကျ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ == ရွှေရတနာ အငြိမ့် အတွေ့အကြုံ == ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် တပည့်ဖြစ်သူ မခင်ဝင်းနွယ်အား ပြင်ပအနုပညာလောက၊ ပရိသတ်နှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး အတွေ့အကြုံများ ရရှိစေလိုသဖြင့် မိဘများဖြစ်သော အဘ ဦးပေါ်လူ တို့ထံ ခွင့်တောင်းကာ [[ကိုကြည်ကိုကြူး]] ထောင်သည့် '''"ရွှေရတနာ အငြိမ့်"''' တွင် တစ်ရာသီ (၆ လခန့်) မင်းသမီးအဖြစ် ကပြစေခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရွှေရတနာ အငြိမ့်ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သီချင်းများမှာ - * '''ရှေ့ထွက်မင်းသမီး''' - ခေတ်ပြိုင် ပန်တျာဆင်း တင်တင်မြင့် နှင့် မခင်ဝင်း (ခေတ်ဆန်းအမည်: ခLoc မခင်ဝင်းနွယ်၊ ထိုစဉ် အသက် ၁၇-၁၈ နှစ်) ** ''မခင်ဝင်းနွယ်၏ အငြိမ့်သီချင်း (ဆရာထာ ရေးသား)'' - "ခင်ဝင်းနွယ် အပျိုကြီးဖြစ်မှာ နောင်တစ်နှစ်မှ ပိုးကြပန်းကြပါ" * '''အလယ်ထွက်မင်းသမီး''' - ရွှေမန်းသူ မြင့်မြင့်သန်း ** ''မြင့်မြင့်သန်း၏ အငြိမ့်သီချင်း'' - "မြင့်မြင့်သန်းကို အားပေးကြတဲ့ လုပ်သားပြည်သူတွေ မရသေးသော စည်းစိမ္ဥစ္စာ ရတနာရွှေငွေ ဒီရေအလားတိုးပါစေ၊ စိန်တွေ ကျောက်တွေ ထွန်းတောက်ပါစေ" ** ''မြင့်မြင့်သန်း အကသီချင်း'' - "မြင့်မြင့်သန်း အငြိမ့် ကရာတွင်၊ မောင် နောက်က လိုက်လို့ပင် စက်ဘီးအုပ်ကြီးနဲ့ ဘာဂျာမှုတ်ကာ တမင်၊ မောင့်ကို နာမည်ပေးလိုက်ချင် အရမ်းကဲတဲ့ လမ်းသူရဲ ခေါ်မယ်ရှင်" * '''ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး''' - ယုဆန်းကြည့် (ရန်ကုန်မင်းသမီး) ** ''ယုဆန်းကြည့်၏ အငြိမ့်သီချင်း'' - "မင်္ဂလာရှိသော လူထုအပေါင်းနဲ့ မိတ်ဆက်လာပါပြီ။ ကျွန်မ ယုဆန်းကြည့် အရွယ်ရောက်လို့ အပျိုကြီးဖြစ်လာပြီ၊ ရှာပုံတော် ပန်းလျလို့ မောင်နဲ့ မယ်နဲ့ နှစ်ယောက်သား ချစ်ချင်သည်၊ သူများတွေ ပြောကြတာက ယုဆန်းကြည့် အသက်ငယ်လွန်းသည်၊ အို.. ရှင် စိတ်ဆိုးတော့မည် ဒါမျိုးတော့ ပျိုက မကြိုက်ပါအတည် ဒေါ်ဒေါ်ကြည့် ဒေါ်ဒေါ်ကြည့် မောင်တို့ ချစ်တဲ့ မမဒေါ်ဒေါ်ကြည့် .." * '''လူရွှင်တော်များ''' - ကြယ်နီ (မြို့တော်သိန်းအောင်ဇာတ်မှ)၊ စိန်ဝင်း (ဦးစိန်ဝင်း - အတည်အခန့်ကို ရယ်စရာဖြစ်အောင် ဟာသလုပ်သူ)၊ အောင်မိုး (ခပ်သွက်သွက် လူငယ်လူရွှင်တော်) * '''အငြိမ့်မန်နေဂျာ''' - လူရွှင်တော် ဦးစိန်ဝင်း == ကဗျာလွတ်အက မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် သမိုင်းဖြစ်စဉ် == ၁၉၆၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ သမ္မတအိမ်တော်ဝင်းအတွင်း ကျင်းပသော [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] ဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲသို့ တက်ရောက်ရန် ချက်ချင်းကြေးနန်းရိုက် ခေါ်ယူသဖြင့် မိတ္ထီလာတွင် ရွှေရတနာအငြိမ့်နှင့် ကပြနေသော မခင်ဝင်းနွယ်သည် မန္တလေးသို့ ပြန်လာပြီး ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းနှင့်အတူ ရန်ကုန်သို့ ဆင်းခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါပွဲသို့ ရန်ကုန်သို့ ခေတ္တရောက်ရှိနေသော ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် [[ဦးသန့်]] လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင် ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ တပည့် မခင်ဝင်းနွယ် ကပြခဲ့သော ကဗျာလွတ်အကများကို [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ([[ဦးနေဝင်း]]) က စိတ်ဝင်စားစွာ မေးမြန်းခဲ့ရာ ဒေါ်ဩဘာသောင်းက "ဒါ မြန်မာအမျိုးသမီးအက အခြေခံတွေပဲ။ ဒီအခြေခံတွေတတ်ရင် မြန်မာသီချင်း ဘယ်စည်းဝါးမဆို ကလို့ရတယ်" ဟု ဖြေကြားခဲ့သဖြင့် ဥက္ကဋ္ဌကြီးက "ဟုတ်ပြီ။ ကျွန်တော်လိုချင်တာ ဒါပဲ" ဟု မိန့်ကြားခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်စဉ်များ - * '''၁၄-၃-၆၇''' - မခင်ဝင်းနွယ်ကို မန္တလေး အနုပညာ၊ ပန်တျာနှင့် အကကျောင်းတွင် အကနည်းပြဆရာမအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ * '''၁၉၆၇ ဧပြီ''' - တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ က ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ ကဗျာလွတ်အက ၅ အဆင့်၊ ကကွက် ၁၂၅ ကွက်ကို ဓာတ်ပုံ၊ ပန်းချီ၊ ရုပ်ရှင်တို့ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်၍ သင်ရိုးအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ရန် နှုတ်မိန့်ပေးခဲ့သည်။ * '''၂၆-၄-၆၇''' - ရန်ကုန်မြို့၊ ယဉ်ကျေးမှုရိပ်မြုံဝင်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီခန်းမ၌ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း စတင်ခဲ့သည်။ * '''၁၉-၆-၆၇''' - မခင်ဝင်းနွယ်ကို ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၁ (၁) အရ ယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်အဖွဲ့တွင် "ကဟန်ပြအမျိုးသမီး" အဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ * '''၂၉-၆-၆၇''' - ကဗျာလွတ်ကကွက်များကို ပန်းချီကောက်ကြောင်းဖြင့် မှတ်တမ်းတင်စဉ် ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ ကျန်းမာရေးကို အကြောင်းပြ၍ မန္တလေးသို့ ပြန်စေခဲ့သည်။ * '''၁-၈-၆၉''' - မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းကို ပြန်လည်ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ * '''၁၄-၈-၆၉ မှ ၂၃-၈-၆၉''' - သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အစည်းအဝေးများ ကျင်းပရန်အတွက် အကြောင်းပြကာ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခေတ္တ ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ === မှတ်တမ်းတင်လုပ်ငန်း ရပ်ဆိုင်းသွားခြင်း === ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လအထိ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးတို့တွင် ကဗျာလွတ်အက ၁၂၅ ကွက်လုံးကို စုဆောင်းရိုက်ကူးခဲ့ရာ ရရှိခဲ့သော မှတ်တမ်းများမှာ - * '''ပန်းချီကောက်ကြောင်း''' - ၁,၆၁၇ ပုံ * '''ဓာတ်ပုံများ''' - ပထမအဆင့် (၂၈၅ ပုံ)၊ ဒုတိယအဆင့် (၅၁၆ ပုံ)၊ တတိယအဆင့် (၉၃၆ ပုံ)၊ စတုတ္ထအဆင့် (၁,၅၅၄ ပုံ)၊ ပဉ္စမအဆင့် (၁,၃၉၃ ပုံ) - စုစုပေါင်း ၄,၆၈၄ ပုံ * '''ရုပ်ရှင်ဖလင်''' - ဗဟိုရုပ်ရှင်မှ အကြမ်းရိုက်ကူးထားသော ဖလင်များ သို့သော်လည်း စာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ ဓာတ်ပုံနှင့် ပန်းချီပုံများ စိစစ်ခြင်း၊ စီစဉ်ခြင်းနှင့် အချောသပ် စာအုပ်ပြုစုခြင်းများကို ဆက်လက် မဆောင်ရွက်တော့ဘဲ ဒေသစွဲ၊ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ၊ အာဃာတများကြောင့် မှတ်တမ်းတင် လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ရသည်။ ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် မပြီးပြတ်ဘဲ ရပ်ဆိုင်းသွားသည့် လုပ်ငန်းအပေါ် စိတ်မကောင်းခြင်းကြီးစွာ ခံစားရပြီး ၁၃-၁-၇၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရှာသည်။ == ကြည့်ရှုရန် အခြားများ == * [[ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] * [[ကဗျာလွတ်အက]] * [[မဟာဂီတ]] * [[ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်]] * [[မန္တလေးမြို့]] == ကိုးကား == * မန္တလေး ပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်း သမိုင်း မှတ်တမ်းများ။ * "သူတို့အိမ် (၄၀) - မန်းပန်တျာ အစ" သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ။ js0lqy2kfft07rsfzfmvlpy3f3wdro9 0 289666 1047031 1045131 2026-08-07T14:15:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1047031 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | name = ၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ | subtitle = အိန္ဒိယ Gen Z ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှု<br />ပိုးဟတ် ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှု | partof = [[အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] | image = {{Multiple image | total_width = 300 | perrow = 2 | border = infobox | image1 = | image2 = | image3 = }} | location = [[Jantar Mantar, New Delhi]], India{{efn|smaller protests also occurred in other cities}} | caption = ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြနေကြမှု | date = ၆ ဇွန် – ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ <ref>{{cite web |last1=Alam |first1=Majid |last2=Chand |first2=Sakshi |last3=Pragyesh |last4=Shams |first4=Tabshir |last5=Mathew |first5=Liz |last6=Anand |first6=Jatin |last7=Jayadeep |first7=Malavika |last8=Kanodia |first8=Akriti |last9=Joglekar |first9=Swapnil |last10=Rehman |first10=Asad |last11=Mussaddique |first11=Mishal |date=25 July 2026 |title=Jantar Mantar Protest Live Updates: CJP calls off protests 'in good faith' after talks with Centre |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/jantar-mantar-protest-live-updates-abhijeet-dipke-sonam-wangchuk-dharmendra-pradhan-10802585/lite/ |website=indianexpress.com |location=New Delhi, India |publisher=The Indian Express |access-date=25 July 2026 |archive-date=25 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725072120/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/jantar-mantar-protest-live-updates-abhijeet-dipke-sonam-wangchuk-dharmendra-pradhan-10802585/lite/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hallam |first1=Mark |last2=Kapoor |first2=Mahima |title=India news: 'Cockroaches' end protest after minister resigns |url=https://www.dw.com/en/india-news-cockroaches-end-protest-after-education-minister-dharmendra-pradhan-resigns/live-78108089 |access-date=26 July 2026 |work=dw.com |date=26 July 2026 |language=en |archive-date=25 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725211055/https://www.dw.com/en/india-news-cockroaches-end-protest-after-education-minister-dharmendra-pradhan-resigns/live-78108089 |url-status=live }}</ref><br />({{Age in years and days|2026|6|6|2026|7|25}}) | causes = {{bulleted list | <small>ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် မေးခွန်းပေါက်ကြားခြင်း</small> | <small>အွန်လိုင်းစစ်ဆေးအမှတ်ပေးမှု အမှားအယွင်းများ</small> | <small>ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသော စာမေးပွဲ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းချက်များ</small> }} | goals = {{bulleted list | <small>ပညာရေးဝန်ကြီး နှုတ်ထွက်ခြင်း</small> | <small>စာမေးပွဲစနစ်နှင့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုလုံးအား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ</small> }} | methods = {{bulleted list | <small>စုရုံး ဆန္ဒပြပွဲများ</small> | <small>ထိုင်သပိတ်များ</small> | <small>အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှုများ</small> }} | result = တောင်းဆိုချက်များ ရရှိပြီး အောင်မြင်ခြင်း<br />{{blist | <small>ပညာရေးဝန်ကြီး Dharmendra Pradhan ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခြင်း</small> | <small>ဆန္ဒပြသူများအပေါ် အမှုများ ရုပ်သိမ်းပေးရန်နှင့် သတ်သေခဲ့သော ကျောင်းသားများ၏ မိသားစုများအား လျော်ကြေးပေးရန် အစိုးရက အာမခံခြင်း</small> | <small>စာမေးပွဲ မသမာနည်းများ တားဆီးရေးဥပဒေ၊ ၂၀၂၄ ကို ပြင်ဆင်ရန် ဥပဒေကြမ်း တင်ခြင်း</small><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/centre-proposes-bill-to-strengthen-anti-cheating-law-in-bid-to-curb-exam-malpractices/article71265665.ece|publisher=The Hindu|title=Centre proposes Bill to strengthen anti-cheating law in bid to curb exam malpractices|first=Maitri|last=Porecha|date=25 July 2026|access-date=28 July 2026}}</ref> }} | side1 = {{tree list}} * {{symbol|Government of India logo.svg}} [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ အစိုးရ]] ** {{symbol|Ministry of Education India.svg}} <small>ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန</small> ** {{symbol|Ministry of Home Affairs India.svg}} <small>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန</small> *** <small>ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့</small> *** {{flagicon image|Flag_of_Central_Reserve_Police_Forces.png}} <small>ဗဟိုအရံရဲတပ်ဖွဲ့</small> **** {{symbol|Rapid Action Force logo.png}} <small>အထူးအမြန်တုံ့ပြန်ရေးနှင့် လူစုလူဝေးထိန်းသိမ်းရေးတပ်ဖွဲ့</small> {{tree list/end}} | side1a = {{collapsible list|title=ထောက်ခံသူများ:| {{flagicon image|Bharatiya Janata Party Flag.jpg}} BJPပါတီ| {{flagicon image|Flag of the Rashtriya Swayamsevak Sangh.svg}}<small>ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေး လူမှုအဖွဲ့အစည်း</small>}} | side2 = {{ubl| {{symbol|Cockroach_Janta_Party_logo.svg}} ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ| {{flagicon image|AISF Flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်</small>| {{flagicon image|SFI-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများ ဖက်ဒရေးရှင်း</small>| {{flagicon image|A I S A.png}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအသင်း</small>| {{symbol|Logo Krantikari Yuva Sangathan.png}} <small>အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်း</small>}} | side2a = {{collapsible list|title=ထောက်ခံသူများ:| {{flagicon image|CPI-banner.svg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ</small>| {{flagicon image|CPI-M-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ (မာ့က်စ်ဝါဒီ)</small>| {{flagicon image|CPIML_LIBERATION_FLAG.jpg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ (မာ့က်စ်–လီနင်ဝါဒီ)</small>| {{flagicon image|Flag DMK.svg}} <small>ဒရာဗီဒါ မူနက်ထရာ ကာဇာဂမ်</small>| {{flagicon image|RJD_Flag.svg}} <small>ရာရှထရိယ ဂျနတာ ဒယ်</small>| {{flagicon image|SP_Flag.png}} <small>ဆမာဂျ်ဝါဒီ ပါတီ</small>| {{flagicon image|AZAD SAMAJ PARTY (K) FLAG.png}} <small>အာဇက် ဆမာဂျ် ပါတီ (ကန်ရှီ ရမ်)</small>| {{flagicon image|Indian_National_Congress_Flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ အမျိုးသားကွန်ဂရက်</small>| {{flagicon image|NCP–SP Flag.png}} <small>အမျိုးသားရေးကွန်ဂရက်ပါတီ – ရှာရဒ်ချန်ဒရာ ပါဝါ</small>| {{flagicon image|Flag of the All India Trinamool Congress.png}} <small>အိန္ဒိယ တရိနမူးလ် ကွန်ဂရက်</small>| <small>We the Leader Foundation</small>}} | leadfigures1 = {{bulleted list | {{symbol|PMO India Logo.svg}} [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]] | {{symbol|Ministry of Home Affairs India.svg}} ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး | {{symbol|Ministry of Education India.svg}} ပညာရေးဝန်ကြီး }} | leadfigures2 = {{bulleted list | {{symbol|Cockroach_Janta_Party_logo.svg}} <small>အိန္ဒိယလူငယ်များဦးဆောင်သော ပိုးဟပ် ဂျန်တာပါတီ</small> | {{flagicon image|SFI-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်</small> }} | units1 = | injuries = <small>ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁၈ ဦး (တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်)<br />ဆန္ဒပြသူ ၁၀၀ ကျော် (ဆေးရုံမှတ်တမ်းများ)</small><ref>{{Cite web |date=21 July 2026 |title='Hit on head multiple times… now in ICU': More than 100 CJP protesters at RML emergency |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/hit-on-head-multiple-times-now-in-icu-more-than-100-cjp-protesters-at-rml-emergency-10795772/ |access-date=25 July 2026 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=21 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721192743/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/hit-on-head-multiple-times-now-in-icu-more-than-100-cjp-protesters-at-rml-emergency-10795772/ |url-status=live }}</ref> }} '''၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ'''({{lang-en|'''2026 Indian Student Protests'''}} သို့မဟုတ် {{lang-en|'''2026 Delhi Jantar Mantar protests'''}}) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ကြားမှုများနှင့် ပညာရေးစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လနှင့် ဇူလိုင်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။ ယင်းဆန္ဒပြပွဲများသည် နယူးဒေလီမြို့တွင် အဓိက ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အခြားပြည်နယ်များသို့ ကျယ်ပြန့်သွားကာ နောက်ဆက်တွဲသက်ရောက်မှုအနေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|မိုဒီ]]အစိုးရအဖွဲ့၏ ပညာရေးဝန်ကြီး ဒါမန်ဒရာ ပရာဟန် ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ရခြင်းနှင့်အတူ ဆန္ဒပြပွဲ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆန္ဒပြပွဲများကို ပိုမိုအရှိန်မြင့်စေသည့် စာမေးပွဲ မသမာမှုများအတွက် အပြစ်ပေးသွားမည်ဟု မိုဒီ ကတိပြု |url=https://news-eleven.com/article/313589 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယတွင် ပညာရေးဝန်ကြီး ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဆန္ဒပြမှုများကို အဆုံးသတ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ပိုးဟပ် ပါတီ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/313671 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယတွင် ဆန္ဒပြကျောင်းသားများကို AK-47 ဖြင့် လူစုခွဲခဲ့သည့် ရဲအား တာဝန်မှ ယာယီရပ်ဆိုင်း |url=https://news-eleven.com/article/313739 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == === ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ တည်ထောင်ခြင်း === ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလဆန်းပိုင်းတွင် အိန္ဒိယတရားသူကြီးချုပ် ဆူရိယာ ကန့် (Surya Kant) သည် တရားရုံးတော်ကြားနာပွဲ တစ်ခုအတွင်း အလုပ်လက်မဲ့လူငယ်များကို ဆိုရှယ်မီဒီယာ တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုနှင့် တရားစွဲဆိုမှုများမှတစ်ဆင့် အဖွဲ့အစည်းများကို တိုက်ခိုက်နေကြသည့် "ပိုးဟတ်များ" နှင့် "ကပ်ပါးကောင်များ" ဟု နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Teltumbde |first=Anand |author-link=Anand Teltumbde |date=9 June 2026 |title=Who are the real parasites? |url=https://frontline.thehindu.com/columns/surya-kant-parasite-remark-unemployment/article71041381.ece |website=Frontline (magazine)}}</ref><ref name=":1">{{cite news |last1=Kishor |first1=Udayan |date=16 May 2026 |title='Pained' by how media misquoted my observation: CJI Surya Kant issues clarification on 'parasite' remark |url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/May/16/was-talking-about-those-entering-bar-through-fake-bogus-degrees-cji-on-cockroaches-remark |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523133556/https://www.newindianexpress.com/india/2026/May/16/was-talking-about-those-entering-bar-through-fake-bogus-degrees-cji-on-cockroaches-remark |archive-date=23 May 2026 |access-date=6 June 2026 |work=The New Indian Express |language=en}}</ref> အဆိုပါ ပြောဆိုချက်သည် လူထု၏ ကျယ်ပြန့်သော ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာပညာရှင် အဘီဂျစ် ဒီပကီ (Abhijeet Dipke) က ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ (Cockroach Janta Party - CJP) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါတီအမည်မှာ တရားသူကြီးချုပ် ကန့်၏ ပြောဆိုချက်ကို တိုက်ရိုက် ရည်ညွှန်းမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လှုပ်ရှားမှုသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ပရိသတ် အမြောက်အမြားကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မူ အိန္ဒိယတရားသူကြီးချုပ် ကန့် သည် သူ၏ဝေဖန်မှုမှာ အတုအယောင် ပညာရေးအထောက်အထားများကို အသုံးပြုကာ ဥပဒေ၊ မီဒီယာနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြသူများကိုသာ ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး လူငယ်များကို လေးစားကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=16 May 2026 |title=After Outrage over His 'Cockroaches' 'Parasites' Remarks, CJI Surya Kant Says Media 'Misquoted' Him |url=https://thewire.in/rights/offends-spirit-of-democracy-outrage-over-cji-surya-kants-cockroaches-parasites-remarks |access-date=6 June 2026 |work=The Wire (India) |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Noor |first1=Mysha Rizvi,Aliza |date=23 July 2026 |title='Sanatanis Are Here': Inside Hindutva Outfits Threatening Jantar Mantar Protest |url=https://www.thequint.com/news/politics/sanatanis-have-arrived-inside-the-hindu-right-attacking-jantar-mantar-protest |access-date=24 July 2026 |website=TheQuint |language=en}}</ref> === စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ခြင်း === တစ်ဖက်တွင်လည်း ၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ ၏ နောက်ခံအကြောင်းအရင်းမှာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် စာမေးပွဲနှင့် ဆက်စပ်သည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်အပေါ် အဓိက အခြေခံခဲ့သည်။ထို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ကြားမှုကြောင့် ကျောင်းသားပေါင်း ၂ သန်းခန့်ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရပြီး ကျောင်းသားအချို့ သတ်သေခဲ့ကြသည်။အိန္ဒိယနိုင်ငံ တွင် National Eligibility cum Entrance Test - Undergraduate (NEET-UG)ဟု ခေါ်သည့် ထင်ရှားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကို မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတဝန်းရှိ စာဖြေဌာနပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော် ၌ စာမေးပွဲဖြေဆိုသူ ၂ဒသမ၂၈ သန်းနီးပါးဖြေဆိုခဲ့ကြသည်။ထိုသို့ဖြေဆိုပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် မေးခွန်း ပေါက်ကြားမှုစွပ်စွဲချက်ဖြင့် စာမေးပွဲကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ထို့နောက် ဘွဲ့ကြိုဝင်ခွင့် စာမေးပွဲကို ဇွန်လ ၂၁ ရက် တွင် ပြန်လည်ဖြေဆိုရန် ပညာရေးဌာန က စီစဥ်ခဲ့ကြသည်။ဤသို့ဖြင့် ဆန္ဒပြပွဲသည် စတင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုကိုထောက်ခံကြောင်း ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.dvb.no/post/480107 |access-date=2026-07-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> အဆိုပါ ဆေးတက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ ဖျက်သိမ်းမှုအပြင် နောက်ထပ် သီးခြားအငြင်းပွားဖွယ်ကိစ္စ တစ်ခုဖြစ်သည့် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့ (CBSE) ၏ အွန်လိုင်းအမှတ်ပေးစနစ်နှင့် ပြန်လည်အမှတ်စစ်ဆေးခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော မမှန်မကန်မှုများကြောင့် ဖြစ်ကြသည်။ယင်းမတိုင်မီ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကလည်း အလားတူဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ မေးခွန်းပေါက်သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ထောင်နှင့်ချီသော စာမေးပွဲ ဖြေဆိုသူများ အံ့သြဖွယ်ကောင်းလောက်သည့် အမှတ်ကောင်းများရရှိခဲ့မှုနှင့်စပ်လျဥ်းပြီး နိုင်ငံတဝန်းတွင် ဆန္ဒပြမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=အိန္ဒိယမှာ မေးခွန်းပေါက်လို့ ဆေးကျောင်းဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကာလ တယ်လီဂရမ်သုံးခွင့်ပိတ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ckg4em330y8o |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဥ်အကျဥ်းချုပ် == ဤဆန္ဒပြပွဲများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့၊ ဂျန်တာမာန်တာ (Jantar Mantar) တွင် ဆန္ဒပြပွဲများ အစဉ်လိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ယင်းတို့ကို အိန္ဒိယလူငယ်များအား အခြေခံသည့် နိုင်ငံရေးသရော်စာ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သော ပိုးဟတ် ပြည်သူ့ပါတီ (Cockroach Janta Party - CJP) နှင့်အတူ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်၊ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအသင်းနှင့် အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများ ဖက်ဒရေးရှင်း အပါအဝင် လက်ဝဲယိမ်း ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများက ဦးဆောင်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ဆန္ဒပြပွဲများသည် ပြည်ထောင်စု ပညာရေးဝန်ကြီး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရေးအပါအဝင် စာမေးပွဲစနစ် နှင့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုလုံး ပြုပြင်ပြောင်းခဲရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ '''ဆိုနမ် ဝမ်ချွတ်''' (Sonam Wangchuk) ၏ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှု စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် အဆိုပါ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုသည် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=အိန္ဒိယလူငယ်တွေ ဆန္ဒပြမှု ရပ်ဆိုင်း၊ ပညာရေးဝန်ကြီးနုတ်ထွက်ပေးရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd0xnxmj0gxo |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီဟု လူသိများလာသည့် မူလ ဆိုရှယ်မီဒီယာလှုပ်ရှားမှုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာပညာရှင် အဘီဂျစ် ဒီပကီ (Abhijeet Dipke) က နိုင်ငံရေးသရော်စာအနေဖြင့် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအမည်သည် အလုပ်လက်မဲ့လူငယ်များနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို "ပိုးဟတ်များ" နှင့် "ကပ်ပါးကောင်များ" ဟု နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခဲ့သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားသူကြီးချုပ် ဆူရိယာ ကန့် (Surya Kant) ၏ ပြောဆိုချက်ကို ရည်ညွှန်းမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ထိုရည်ညွန်းမှည့်ခေါ်မှုသည် အွန်လိုင်းတွင် ကျယ်ပြန့် လူကြိုက်များလာပြီးနောက် အဆိုပါလှုပ်ရှားမှုသည် လူကိုယ်တိုင် ပါဝင်သည့် ဆန္ဒပြပွဲများအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ပြီး ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့က ပထမပိုင်းတွင် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-23 |title=အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးရဲ့ ပိုးဟပ်ဇာတ်ကောင်သစ် အွန်လိုင်းမှာတရှိန်ထိုးနာမည်ကြီးလာ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvgzv8nrg2do |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပညာရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆိုနမ် ဝမ်ချွတ်သည် ဂျန်တာမာန်တာရှိ သပိတ်စခန်း ဆန္ဒပြပွဲသို့ လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ သူသည် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြပွဲကို စတင်ခဲ့ပြီး ပညာရေးဝန်ကြီး ဒါမန်ဒရာ ပရာဟန် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=ပိုးဟပ်ပါတီဆန္ဒပြမှု - မိုဒီ မမျှော်လင့်ခဲ့တဲ့ အိန္ဒိယလူငယ်တွေရဲ့ အုံကြွမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czxekxxnw91o |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လလယ်ပိုင်းတွင် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဦးဆောင်မှုအပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ရဲတပ်ဖွဲ့က ဆန္ဒပြရာနေရာရှိ ကာရံတားဆီးထားသည့် တားမြစ်တံတားများကို ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး ဝမ်ချွတ်ကို ဆန္ဒမပါဘဲ အတင်းအဓမ္မ ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Watch |first=Dawei |date=2026-07-24 |title=အန္ဒိယတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆိုနမ်ဝမ်ချွတ် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှု အဆုံးသတ် |url=https://www.daweiwatch.com/24/07/2026/134204/ |access-date=2026-07-28 |website=Dawei Watch |language=en}}</ref> ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အဓိကအားဖြင့် ကျောင်းသားများနှင့် Gen Z လူငယ်ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့၏ လူစုခွဲရန် အမိန့်များကို ဖီဆန်လျက် ဂျန်တာမာန်တာအနီးတွင် စုဝေးခဲ့ကြသည်။ မုတ်သုံရာသီ လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ကျင်းပနေသည့် လွှတ်တော်ဆီသို့ ဆန္ဒပြသူများ မရောက်ရှိစေရန် ရဲတပ်ဖွဲ့က ရာဘာကျည်တောင့်များ၊ တုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်ခြင်းနှင့် မျက်ရည်ယိုဗုံးများ အသုံးပြုကာ လူစုခွဲခဲ့သဖြင့် ပဋိပက္ခသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။France 24 နှင့် [[စီအန်အန်|စီအန်အန်သတင်းဌာန]] အပါအဝင် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများက ဤဆန္ဒပြပွဲများကို နှစ်ပေါင်းများအတွင်း နိုင်ငံအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့ကမူ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တုံ့ပြန်မှုနောက်ပိုင်းတွင် CJP ခေါင်းဆောင်များက မြို့တော်အတွင်း နောက်ထပ် လမ်းလျှောက်ဆန္ဒပြပွဲများကို စီစဉ်မည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သော်လည်း ဂျန်တာမာန်တာတွင် ထိုင်သပိတ်မှောက်ခြင်းနှင့် ပရာဒန် နုတ်ထွက်ရေး ကမ်ပိန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယဆန္ဒပြကျောင်းသားများအား လူစုခွဲရန် ပစ်ခတ်ခဲ့သည့် ရဲအရာရှိ ရာထူးမှရပ်ဆိုင်းခံရ |url=https://burmese.dvb.no/post/189360 |access-date=2026-07-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖြိုခွဲပြီးနောက် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့သည် သတ်မှတ်ထားသောနေရာရှိ ဆန္ဒပြသူများ၏ တဲများကို ဖျက်ဆီးခဲ့သော်လည်း ဆန္ဒပြသူများက မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် အပျက်အစီးများကြားတွင် ၎င်းတို့၏ စခန်းများကို အမြန်ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-07-27 |title=ပိုးဟပ်တို့ အုံကြွမှုအပြီး အိန္ဒိယပညာရေးဝန်ကြီး နုတ်ထွက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79897/ |access-date=2026-07-28 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=28 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728100943/https://myanmar-now.org/mm/news/79897/ |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဂျန်တာမာန်တာနေရာ၌ စုဝေးဆန္ဒပြကြသည့် ဆန္ဒပြသူများအပေါ် တရားစွဲဆိုအရေးယူမည် မဟုတ်ကြောင်း၊ နောင်တွင် မေးခွန်းပေါက်ကြားမှု မရှိစေရေးအတွက် ဆွေးနွေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်သွားခဲ့ကြသည့် ကျောင်းသားများ၏ မိသားစုများအား လျော်ကြေးငွေ ပေးအပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရက အာမခံချက်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ဝမ်ချွတ်သည် သူ၏ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှုကို ရပ်ဆဲခဲ့သည်။ထို့အတူ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပညာရေး ဝန်ကြီးလည်း ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ CJP ၏ တောင်းဆိုချက်များကို အစိုးရက သဘောတူလက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ဆန္ဒပြပွဲများကို ရပ်ဆဲခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-07-25 |title=ကျောင်းသားတွေရဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေ အရှိန်မြင့်လာတဲ့နောက် အိန္ဒိယ ပညာရေးဝန်ကြီး နုတ်ထွက် |url=https://www.ludunwayoo.com/world-news-mm/2026/07/26/163947/ |access-date=2026-07-28 |website=LuduNwayOo |language=my-MM |archive-date=28 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728101914/https://www.ludunwayoo.com/world-news-mm/2026/07/26/163947/ |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] buka2rrzodsgybm1oxntp18lmaepin2 1047102 1047031 2026-08-07T16:32:27Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်, -သြ +ဩ, -နှုတ်ထွက် +နုတ်ထွက်) 1047102 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | name = ၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ | subtitle = အိန္ဒိယ Gen Z ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှု<br />ပိုးဟတ် ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှု | partof = [[အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] | image = {{Multiple image | total_width = 300 | perrow = 2 | border = infobox | image1 = | image2 = | image3 = }} | location = [[Jantar Mantar, New Delhi]], India{{efn|smaller protests also occurred in other cities}} | caption = ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြနေကြမှု | date = ၆ ဇွန် – ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ <ref>{{cite web |last1=Alam |first1=Majid |last2=Chand |first2=Sakshi |last3=Pragyesh |last4=Shams |first4=Tabshir |last5=Mathew |first5=Liz |last6=Anand |first6=Jatin |last7=Jayadeep |first7=Malavika |last8=Kanodia |first8=Akriti |last9=Joglekar |first9=Swapnil |last10=Rehman |first10=Asad |last11=Mussaddique |first11=Mishal |date=25 July 2026 |title=Jantar Mantar Protest Live Updates: CJP calls off protests 'in good faith' after talks with Centre |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/jantar-mantar-protest-live-updates-abhijeet-dipke-sonam-wangchuk-dharmendra-pradhan-10802585/lite/ |website=indianexpress.com |location=New Delhi, India |publisher=The Indian Express |access-date=25 July 2026 |archive-date=25 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725072120/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/jantar-mantar-protest-live-updates-abhijeet-dipke-sonam-wangchuk-dharmendra-pradhan-10802585/lite/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hallam |first1=Mark |last2=Kapoor |first2=Mahima |title=India news: 'Cockroaches' end protest after minister resigns |url=https://www.dw.com/en/india-news-cockroaches-end-protest-after-education-minister-dharmendra-pradhan-resigns/live-78108089 |access-date=26 July 2026 |work=dw.com |date=26 July 2026 |language=en |archive-date=25 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725211055/https://www.dw.com/en/india-news-cockroaches-end-protest-after-education-minister-dharmendra-pradhan-resigns/live-78108089 |url-status=live }}</ref><br />({{Age in years and days|2026|6|6|2026|7|25}}) | causes = {{bulleted list | <small>ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် မေးခွန်းပေါက်ကြားခြင်း</small> | <small>အွန်လိုင်းစစ်ဆေးအမှတ်ပေးမှု အမှားအယွင်းများ</small> | <small>ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသော စာမေးပွဲ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းချက်များ</small> }} | goals = {{bulleted list | <small>ပညာရေးဝန်ကြီး နုတ်ထွက်ခြင်း</small> | <small>စာမေးပွဲစနစ်နှင့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုလုံးအား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ</small> }} | methods = {{bulleted list | <small>စုရုံး ဆန္ဒပြပွဲများ</small> | <small>ထိုင်သပိတ်များ</small> | <small>အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှုများ</small> }} | result = တောင်းဆိုချက်များ ရရှိပြီး အောင်မြင်ခြင်း<br />{{blist | <small>ပညာရေးဝန်ကြီး Dharmendra Pradhan ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခြင်း</small> | <small>ဆန္ဒပြသူများအပေါ် အမှုများ ရုပ်သိမ်းပေးရန်နှင့် သတ်သေခဲ့သော ကျောင်းသားများ၏ မိသားစုများအား လျော်ကြေးပေးရန် အစိုးရက အာမခံခြင်း</small> | <small>စာမေးပွဲ မသမာနည်းများ တားဆီးရေးဥပဒေ၊ ၂၀၂၄ ကို ပြင်ဆင်ရန် ဥပဒေကြမ်း တင်ခြင်း</small><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/centre-proposes-bill-to-strengthen-anti-cheating-law-in-bid-to-curb-exam-malpractices/article71265665.ece|publisher=The Hindu|title=Centre proposes Bill to strengthen anti-cheating law in bid to curb exam malpractices|first=Maitri|last=Porecha|date=25 July 2026|access-date=28 July 2026}}</ref> }} | side1 = {{tree list}} * {{symbol|Government of India logo.svg}} [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ အစိုးရ]] ** {{symbol|Ministry of Education India.svg}} <small>ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန</small> ** {{symbol|Ministry of Home Affairs India.svg}} <small>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန</small> *** <small>ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့</small> *** {{flagicon image|Flag_of_Central_Reserve_Police_Forces.png}} <small>ဗဟိုအရံရဲတပ်ဖွဲ့</small> **** {{symbol|Rapid Action Force logo.png}} <small>အထူးအမြန်တုံ့ပြန်ရေးနှင့် လူစုလူဝေးထိန်းသိမ်းရေးတပ်ဖွဲ့</small> {{tree list/end}} | side1a = {{collapsible list|title=ထောက်ခံသူများ:| {{flagicon image|Bharatiya Janata Party Flag.jpg}} BJPပါတီ| {{flagicon image|Flag of the Rashtriya Swayamsevak Sangh.svg}}<small>ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေး လူမှုအဖွဲ့အစည်း</small>}} | side2 = {{ubl| {{symbol|Cockroach_Janta_Party_logo.svg}} ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ| {{flagicon image|AISF Flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်</small>| {{flagicon image|SFI-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများ ဖက်ဒရေးရှင်း</small>| {{flagicon image|A I S A.png}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအသင်း</small>| {{symbol|Logo Krantikari Yuva Sangathan.png}} <small>အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်း</small>}} | side2a = {{collapsible list|title=ထောက်ခံသူများ:| {{flagicon image|CPI-banner.svg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ</small>| {{flagicon image|CPI-M-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ (မာ့က်စ်ဝါဒီ)</small>| {{flagicon image|CPIML_LIBERATION_FLAG.jpg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ (မာ့က်စ်–လီနင်ဝါဒီ)</small>| {{flagicon image|Flag DMK.svg}} <small>ဒရာဗီဒါ မူနက်ထရာ ကာဇာဂမ်</small>| {{flagicon image|RJD_Flag.svg}} <small>ရာရှထရိယ ဂျနတာ ဒယ်</small>| {{flagicon image|SP_Flag.png}} <small>ဆမာဂျ်ဝါဒီ ပါတီ</small>| {{flagicon image|AZAD SAMAJ PARTY (K) FLAG.png}} <small>အာဇက် ဆမာဂျ် ပါတီ (ကန်ရှီ ရမ်)</small>| {{flagicon image|Indian_National_Congress_Flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ အမျိုးသားကွန်ဂရက်</small>| {{flagicon image|NCP–SP Flag.png}} <small>အမျိုးသားရေးကွန်ဂရက်ပါတီ – ရှာရဒ်ချန်ဒရာ ပါဝါ</small>| {{flagicon image|Flag of the All India Trinamool Congress.png}} <small>အိန္ဒိယ တရိနမူးလ် ကွန်ဂရက်</small>| <small>We the Leader Foundation</small>}} | leadfigures1 = {{bulleted list | {{symbol|PMO India Logo.svg}} [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]] | {{symbol|Ministry of Home Affairs India.svg}} ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး | {{symbol|Ministry of Education India.svg}} ပညာရေးဝန်ကြီး }} | leadfigures2 = {{bulleted list | {{symbol|Cockroach_Janta_Party_logo.svg}} <small>အိန္ဒိယလူငယ်များဦးဆောင်သော ပိုးဟပ် ဂျန်တာပါတီ</small> | {{flagicon image|SFI-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်</small> }} | units1 = | injuries = <small>ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁၈ ဦး (တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်)<br />ဆန္ဒပြသူ ၁၀၀ ကျော် (ဆေးရုံမှတ်တမ်းများ)</small><ref>{{Cite web |date=21 July 2026 |title='Hit on head multiple times… now in ICU': More than 100 CJP protesters at RML emergency |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/hit-on-head-multiple-times-now-in-icu-more-than-100-cjp-protesters-at-rml-emergency-10795772/ |access-date=25 July 2026 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=21 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721192743/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/hit-on-head-multiple-times-now-in-icu-more-than-100-cjp-protesters-at-rml-emergency-10795772/ |url-status=live }}</ref> }} '''၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ'''({{lang-en|'''2026 Indian Student Protests'''}} သို့မဟုတ် {{lang-en|'''2026 Delhi Jantar Mantar protests'''}}) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ကြားမှုများနှင့် ပညာရေးစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လနှင့် ဇူလိုင်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။ ယင်းဆန္ဒပြပွဲများသည် နယူးဒေလီမြို့တွင် အဓိက ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အခြားပြည်နယ်များသို့ ကျယ်ပြန့်သွားကာ နောက်ဆက်တွဲသက်ရောက်မှုအနေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|မိုဒီ]]အစိုးရအဖွဲ့၏ ပညာရေးဝန်ကြီး ဒါမန်ဒရာ ပရာဟန် ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ရခြင်းနှင့်အတူ ဆန္ဒပြပွဲ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆန္ဒပြပွဲများကို ပိုမိုအရှိန်မြင့်စေသည့် စာမေးပွဲ မသမာမှုများအတွက် အပြစ်ပေးသွားမည်ဟု မိုဒီ ကတိပြု |url=https://news-eleven.com/article/313589 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယတွင် ပညာရေးဝန်ကြီး ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဆန္ဒပြမှုများကို အဆုံးသတ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ပိုးဟပ် ပါတီ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/313671 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယတွင် ဆန္ဒပြကျောင်းသားများကို AK-47 ဖြင့် လူစုခွဲခဲ့သည့် ရဲအား တာဝန်မှ ယာယီရပ်ဆိုင်း |url=https://news-eleven.com/article/313739 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == === ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ တည်ထောင်ခြင်း === ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလဆန်းပိုင်းတွင် အိန္ဒိယတရားသူကြီးချုပ် ဆူရိယာ ကန့် (Surya Kant) သည် တရားရုံးတော်ကြားနာပွဲ တစ်ခုအတွင်း အလုပ်လက်မဲ့လူငယ်များကို ဆိုရှယ်မီဒီယာ တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုနှင့် တရားစွဲဆိုမှုများမှတစ်ဆင့် အဖွဲ့အစည်းများကို တိုက်ခိုက်နေကြသည့် "ပိုးဟတ်များ" နှင့် "ကပ်ပါးကောင်များ" ဟု နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Teltumbde |first=Anand |author-link=Anand Teltumbde |date=9 June 2026 |title=Who are the real parasites? |url=https://frontline.thehindu.com/columns/surya-kant-parasite-remark-unemployment/article71041381.ece |website=Frontline (magazine)}}</ref><ref name=":1">{{cite news |last1=Kishor |first1=Udayan |date=16 May 2026 |title='Pained' by how media misquoted my observation: CJI Surya Kant issues clarification on 'parasite' remark |url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/May/16/was-talking-about-those-entering-bar-through-fake-bogus-degrees-cji-on-cockroaches-remark |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523133556/https://www.newindianexpress.com/india/2026/May/16/was-talking-about-those-entering-bar-through-fake-bogus-degrees-cji-on-cockroaches-remark |archive-date=23 May 2026 |access-date=6 June 2026 |work=The New Indian Express |language=en}}</ref> အဆိုပါ ပြောဆိုချက်သည် လူထု၏ ကျယ်ပြန့်သော ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာပညာရှင် အဘီဂျစ် ဒီပကီ (Abhijeet Dipke) က ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ (Cockroach Janta Party - CJP) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါတီအမည်မှာ တရားသူကြီးချုပ် ကန့်၏ ပြောဆိုချက်ကို တိုက်ရိုက် ရည်ညွှန်းမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လှုပ်ရှားမှုသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ပရိသတ် အမြောက်အမြားကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မူ အိန္ဒိယတရားသူကြီးချုပ် ကန့် သည် သူ၏ဝေဖန်မှုမှာ အတုအယောင် ပညာရေးအထောက်အထားများကို အသုံးပြုကာ ဥပဒေ၊ မီဒီယာနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြသူများကိုသာ ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး လူငယ်များကို လေးစားကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=16 May 2026 |title=After Outrage over His 'Cockroaches' 'Parasites' Remarks, CJI Surya Kant Says Media 'Misquoted' Him |url=https://thewire.in/rights/offends-spirit-of-democracy-outrage-over-cji-surya-kants-cockroaches-parasites-remarks |access-date=6 June 2026 |work=The Wire (India) |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Noor |first1=Mysha Rizvi,Aliza |date=23 July 2026 |title='Sanatanis Are Here': Inside Hindutva Outfits Threatening Jantar Mantar Protest |url=https://www.thequint.com/news/politics/sanatanis-have-arrived-inside-the-hindu-right-attacking-jantar-mantar-protest |access-date=24 July 2026 |website=TheQuint |language=en}}</ref> === စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ခြင်း === တစ်ဖက်တွင်လည်း ၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ ၏ နောက်ခံအကြောင်းအရင်းမှာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် စာမေးပွဲနှင့် ဆက်စပ်သည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်အပေါ် အဓိက အခြေခံခဲ့သည်။ထို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ကြားမှုကြောင့် ကျောင်းသားပေါင်း ၂ သန်းခန့်ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရပြီး ကျောင်းသားအချို့ သတ်သေခဲ့ကြသည်။အိန္ဒိယနိုင်ငံ တွင် National Eligibility cum Entrance Test - Undergraduate (NEET-UG)ဟု ခေါ်သည့် ထင်ရှားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကို မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတဝန်းရှိ စာဖြေဌာနပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော် ၌ စာမေးပွဲဖြေဆိုသူ ၂ဒသမ၂၈ သန်းနီးပါးဖြေဆိုခဲ့ကြသည်။ထိုသို့ဖြေဆိုပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် မေးခွန်း ပေါက်ကြားမှုစွပ်စွဲချက်ဖြင့် စာမေးပွဲကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ထို့နောက် ဘွဲ့ကြိုဝင်ခွင့် စာမေးပွဲကို ဇွန်လ ၂၁ ရက် တွင် ပြန်လည်ဖြေဆိုရန် ပညာရေးဌာန က စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ဤသို့ဖြင့် ဆန္ဒပြပွဲသည် စတင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုကိုထောက်ခံကြောင်း ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.dvb.no/post/480107 |access-date=2026-07-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> အဆိုပါ ဆေးတက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ ဖျက်သိမ်းမှုအပြင် နောက်ထပ် သီးခြားအငြင်းပွားဖွယ်ကိစ္စ တစ်ခုဖြစ်သည့် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့ (CBSE) ၏ အွန်လိုင်းအမှတ်ပေးစနစ်နှင့် ပြန်လည်အမှတ်စစ်ဆေးခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော မမှန်မကန်မှုများကြောင့် ဖြစ်ကြသည်။ယင်းမတိုင်မီ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကလည်း အလားတူဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ မေးခွန်းပေါက်သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ထောင်နှင့်ချီသော စာမေးပွဲ ဖြေဆိုသူများ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းလောက်သည့် အမှတ်ကောင်းများရရှိခဲ့မှုနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး နိုင်ငံတဝန်းတွင် ဆန္ဒပြမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=အိန္ဒိယမှာ မေးခွန်းပေါက်လို့ ဆေးကျောင်းဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကာလ တယ်လီဂရမ်သုံးခွင့်ပိတ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ckg4em330y8o |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းချုပ် == ဤဆန္ဒပြပွဲများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့၊ ဂျန်တာမာန်တာ (Jantar Mantar) တွင် ဆန္ဒပြပွဲများ အစဉ်လိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ယင်းတို့ကို အိန္ဒိယလူငယ်များအား အခြေခံသည့် နိုင်ငံရေးသရော်စာ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သော ပိုးဟတ် ပြည်သူ့ပါတီ (Cockroach Janta Party - CJP) နှင့်အတူ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်၊ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအသင်းနှင့် အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများ ဖက်ဒရေးရှင်း အပါအဝင် လက်ဝဲယိမ်း ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများက ဦးဆောင်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ဆန္ဒပြပွဲများသည် ပြည်ထောင်စု ပညာရေးဝန်ကြီး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရေးအပါအဝင် စာမေးပွဲစနစ် နှင့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုလုံး ပြုပြင်ပြောင်းခဲရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ '''ဆိုနမ် ဝမ်ချွတ်''' (Sonam Wangchuk) ၏ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှု စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် အဆိုပါ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုသည် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=အိန္ဒိယလူငယ်တွေ ဆန္ဒပြမှု ရပ်ဆိုင်း၊ ပညာရေးဝန်ကြီးနုတ်ထွက်ပေးရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd0xnxmj0gxo |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီဟု လူသိများလာသည့် မူလ ဆိုရှယ်မီဒီယာလှုပ်ရှားမှုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာပညာရှင် အဘီဂျစ် ဒီပကီ (Abhijeet Dipke) က နိုင်ငံရေးသရော်စာအနေဖြင့် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအမည်သည် အလုပ်လက်မဲ့လူငယ်များနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို "ပိုးဟတ်များ" နှင့် "ကပ်ပါးကောင်များ" ဟု နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခဲ့သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားသူကြီးချုပ် ဆူရိယာ ကန့် (Surya Kant) ၏ ပြောဆိုချက်ကို ရည်ညွှန်းမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ထိုရည်ညွန်းမှည့်ခေါ်မှုသည် အွန်လိုင်းတွင် ကျယ်ပြန့် လူကြိုက်များလာပြီးနောက် အဆိုပါလှုပ်ရှားမှုသည် လူကိုယ်တိုင် ပါဝင်သည့် ဆန္ဒပြပွဲများအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ပြီး ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့က ပထမပိုင်းတွင် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-23 |title=အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးရဲ့ ပိုးဟပ်ဇာတ်ကောင်သစ် အွန်လိုင်းမှာတရှိန်ထိုးနာမည်ကြီးလာ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvgzv8nrg2do |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပညာရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆိုနမ် ဝမ်ချွတ်သည် ဂျန်တာမာန်တာရှိ သပိတ်စခန်း ဆန္ဒပြပွဲသို့ လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ သူသည် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြပွဲကို စတင်ခဲ့ပြီး ပညာရေးဝန်ကြီး ဒါမန်ဒရာ ပရာဟန် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=ပိုးဟပ်ပါတီဆန္ဒပြမှု - မိုဒီ မမျှော်လင့်ခဲ့တဲ့ အိန္ဒိယလူငယ်တွေရဲ့ အုံကြွမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czxekxxnw91o |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လလယ်ပိုင်းတွင် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဦးဆောင်မှုအပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ရဲတပ်ဖွဲ့က ဆန္ဒပြရာနေရာရှိ ကာရံတားဆီးထားသည့် တားမြစ်တံတားများကို ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး ဝမ်ချွတ်ကို ဆန္ဒမပါဘဲ အတင်းအဓမ္မ ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Watch |first=Dawei |date=2026-07-24 |title=အန္ဒိယတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆိုနမ်ဝမ်ချွတ် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှု အဆုံးသတ် |url=https://www.daweiwatch.com/24/07/2026/134204/ |access-date=2026-07-28 |website=Dawei Watch |language=en}}</ref> ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အဓိကအားဖြင့် ကျောင်းသားများနှင့် Gen Z လူငယ်ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့၏ လူစုခွဲရန် အမိန့်များကို ဖီဆန်လျက် ဂျန်တာမာန်တာအနီးတွင် စုဝေးခဲ့ကြသည်။ မုတ်သုံရာသီ လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ကျင်းပနေသည့် လွှတ်တော်ဆီသို့ ဆန္ဒပြသူများ မရောက်ရှိစေရန် ရဲတပ်ဖွဲ့က ရာဘာကျည်တောင့်များ၊ တုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်ခြင်းနှင့် မျက်ရည်ယိုဗုံးများ အသုံးပြုကာ လူစုခွဲခဲ့သဖြင့် ပဋိပက္ခသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။France 24 နှင့် [[စီအန်အန်|စီအန်အန်သတင်းဌာန]] အပါအဝင် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများက ဤဆန္ဒပြပွဲများကို နှစ်ပေါင်းများအတွင်း နိုင်ငံအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့ကမူ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တုံ့ပြန်မှုနောက်ပိုင်းတွင် CJP ခေါင်းဆောင်များက မြို့တော်အတွင်း နောက်ထပ် လမ်းလျှောက်ဆန္ဒပြပွဲများကို စီစဉ်မည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သော်လည်း ဂျန်တာမာန်တာတွင် ထိုင်သပိတ်မှောက်ခြင်းနှင့် ပရာဒန် နုတ်ထွက်ရေး ကမ်ပိန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယဆန္ဒပြကျောင်းသားများအား လူစုခွဲရန် ပစ်ခတ်ခဲ့သည့် ရဲအရာရှိ ရာထူးမှရပ်ဆိုင်းခံရ |url=https://burmese.dvb.no/post/189360 |access-date=2026-07-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖြိုခွဲပြီးနောက် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့သည် သတ်မှတ်ထားသောနေရာရှိ ဆန္ဒပြသူများ၏ တဲများကို ဖျက်ဆီးခဲ့သော်လည်း ဆန္ဒပြသူများက မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် အပျက်အစီးများကြားတွင် ၎င်းတို့၏ စခန်းများကို အမြန်ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-07-27 |title=ပိုးဟပ်တို့ အုံကြွမှုအပြီး အိန္ဒိယပညာရေးဝန်ကြီး နုတ်ထွက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79897/ |access-date=2026-07-28 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=28 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728100943/https://myanmar-now.org/mm/news/79897/ |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဂျန်တာမာန်တာနေရာ၌ စုဝေးဆန္ဒပြကြသည့် ဆန္ဒပြသူများအပေါ် တရားစွဲဆိုအရေးယူမည် မဟုတ်ကြောင်း၊ နောင်တွင် မေးခွန်းပေါက်ကြားမှု မရှိစေရေးအတွက် ဆွေးနွေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်သွားခဲ့ကြသည့် ကျောင်းသားများ၏ မိသားစုများအား လျော်ကြေးငွေ ပေးအပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရက အာမခံချက်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ဝမ်ချွတ်သည် သူ၏ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှုကို ရပ်ဆဲခဲ့သည်။ထို့အတူ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပညာရေး ဝန်ကြီးလည်း ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ CJP ၏ တောင်းဆိုချက်များကို အစိုးရက သဘောတူလက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ဆန္ဒပြပွဲများကို ရပ်ဆဲခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-07-25 |title=ကျောင်းသားတွေရဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေ အရှိန်မြင့်လာတဲ့နောက် အိန္ဒိယ ပညာရေးဝန်ကြီး နုတ်ထွက် |url=https://www.ludunwayoo.com/world-news-mm/2026/07/26/163947/ |access-date=2026-07-28 |website=LuduNwayOo |language=my-MM |archive-date=28 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728101914/https://www.ludunwayoo.com/world-news-mm/2026/07/26/163947/ |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] ceec61xjf3dutiwb6v8snix8x9c6rbx 0 289699 1047110 1046862 2026-08-07T16:33:55Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047110 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါက်တာ သော်ကောင်း | honorific_prefix = [[စည်သူ]] | image = | caption = | birth_date = {{birth date |1937|12|17}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့ | death_date = {{death date and age|2026|7|29|1937|12|17}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့ | resting_place = | occupation = စာကြည့်တိုက်ပညာရှင်၊ ပညာရေးပညာရှင်၊ သုတေသီ | father = စည်သူ [[ကောင်း၊ ဦး (စည်သူ)|ဦးကောင်း]] | mother = ဒေါ်သိန်း | alma_mater = ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ် | awards = ဖုကုအိုက အာရှဓလေ့ဆု (၂၀၀၅)၊ အနောက်ဆစ်ဒနီ တက္ကသိုလ် ဂုဏ်ထူးဆောင်စာပေပါရဂူဘွဲ့ (၁၉၉၉) }} '''စည်သူ ဦးသော်ကောင်း''' (၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၇ – ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆) သည် အာရှတိုက်၏ စာကြည့်တိုက်ပညာရပ်နယ်ပယ်တွင် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့ပြီး ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား စာကြည့်တိုက်ပညာရှင်နှင့် သုတေသီတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Dr. Thaw Kaung Collection – Universities' Central Library |url=https://www.uclmyanmar.org/institutional-repository/u-thaw-kaung-collection/ |access-date=2026-07-29 |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးသော်ကောင်းကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖခင် [[ကောင်း၊ ဦး (စည်သူ)|စည်သူ ဦးကောင်း]] နှင့် မိခင် ဒေါ်သိန်းတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်းသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည် လွတ်လပ်ရေးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော် ငွေကြေးဘုတ်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ငွေစက္ကူများပေါ်တွင် "မောင်ကောင်း" ဟု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%82%95-%E1%80%85/|title=စည်သူဦးသော်ကောင်းရဲ့ စာကြည့်တိုက်ထဲက ဘဝ|work=မော်ကွန်း|access-date=၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=|archive-date=12 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212132806/http://mawkun.com/%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%82%95-%E1%80%85/|url-status=dead}}</ref> ဦးသော်ကောင်း သည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကို  အရိုးအဆစ် နာကျင်ကိုက်ခဲသော ရောဂါကြောင့် အိမ်၌ပင် ပညာသင်ကြားခံရပြီး၊ တခြားကလေးများ ကဲ့သို့ ကစားခုန်စားမလုပ်နိုင်ခဲ့ဘဲ စာအုပ်များဖြင့်သာ ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။သူသည် အသက် (၁၀) နှစ်အရွယ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးကောင်းအား အင်္ဂလန်သို့ မြန်မာပညာတော်သင်များအား ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ဖြင့် စေလွှတ်ခဲ့သဖြင့် မိသားစုနှင့်အတူ လန်ဒန်မြို့သို့ လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စာကြည့်တိုက်ပညာ၏ ဖခင် ဆရာကြီး ဒေါက်တာ စည်သူသော်ကောင်း {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/caaknnyttiukpnnyaae-phkhng-chraakii-dekttaa-cnnysuuseaakeaang |access-date=2026-07-29 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ကုန်ခါနီးတွင် မိသားစုနှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သော်လည်း ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် ကျောင်းဆက်တက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ထို့နောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်ရောက်မှသာ အင်္ဂလိပ်မက်သဒစ်အထက်တန်းကျောင်း (လက်ရှိ [[အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ|အထက(၁) ဒဂုံ]] ) တွင် သတ္တမတန်း နှစ်ဝက်မှစ၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲကို အင်္ဂလိပ်စာနှင့် ပထဝီဝင် ဘာသာရပ်တို့ဖြင့် ဂုဏ်ထူးထွက်ရှိကာ ပထမတန်း (1st Division) ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာ ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့ကို ပထမအဆင့်ဖြင့် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဦးဘိုးနှစ်ရွှေတံဆိပ်ဆု ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ စာကြည့်တိုက်ပညာဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဩစတြေးလျစာကြည့်တိုက်နှင့် သတင်းအချက်အလက်အသင်း၏ (AALIA) ဘွဲ့အပြင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စာကြည့်တိုက်အသင်း၏ အမြင့်ဆုံးဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော (FLA) ဘွဲ့တို့ကိုလည်း ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စာကြည့်တိုက်အသင်းက ၎င်းအား ဂုဏ်ထူးဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=စာကြည့်တိုက်ပညာ၏ဖခင် ဆရာကြီး ဒေါက်တာစည်သူသော်ကောင်း |url=http://www.moi.gov.mm/article/16486 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == ဦးသော်ကောင်းသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပင်မနယ်မြေရှိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်တို့တွင် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ခန့် တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်နှင့် သုတပညာဌာန၊ ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းတက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်နှင့် သုတပညာဌာနတို့တွင် အချိန်ပိုင်းပါမောက္ခအဖြစ် စာကြည့်တိုက်ပညာများကို ဆက်လက်သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့ပြီး၊ဖခင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့တွင် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်ကာ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၏ အချိန်ပိုင်းအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ဆက်လက်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မောင်စွမ်းရည် – ဦးသော်ကောင်း – MoeMaKa Burmese News & Media |url=https://moemaka.net/wpmmk/archives/54199 |access-date=2026-07-29 |language=en-US}}</ref> သူသည် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့မရမီ ၁၉၅၇ ခုနှစ် အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်က စတင်လျက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်  အင်္ဂလိပ်စာဌာန စာကြည့်တိုက်တွင် အချိန်ပိုင်း အလုပ်လုပ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ အသက် ၂၁ နှစ်ကျော် ၁၉၅၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်းစာမေးပွဲ ဖြေဆိုခဲ့ပြီး ထိုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် [[ဇော်ဂျီ (စာရေးဆရာ)|ဆရာဇော်ဂျီ]]လက်အောက်ရှိ လူမှုရေးသိပ္ပံ စာကြည့်တိုက်(ယခုရန်ကုန် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်) တွင် အလုပ်စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံး စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဦးခင်ဇော် (ကလောင်အမည် - K)သည် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အထိ ဦးသိန်းဟန် (ဆရာဇော်ဂျီ) က ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အခေါ်အဝေါ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီးနောက် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်၏ စာကြည့်တိုက်မှူးကြီးအဖြစ် ဆရာကြီး ဦးသိန်းဟန်၏ စာပေအမွေအနှစ်နှင့် စာကြည့်တိုက် အတတ်ပညာရပ်များကို ဦးသော်ကောင်းက ဆက်ခံခဲ့သည်။ဦးသော်ကောင်း လက်ထက်တွင် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အားအထားရဆုံး စာကြည့်တိုက်အဖြစ်သာမက မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း လေ့လာလိုသူများအတွက် နိုင်ငံတကာပါ အားကိုးရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ခံခဲ့ရသည်။ယင်းအပြင် မြန်မာစာပေနယ်ပယ်နှင့် ကမ္ဘာ့စာပေနယ်များကို ပေါင်းကူးတံတားခင်းပေးနိုင်ခဲ့သူအဖြစ် အပြင် ကမ္ဘာ့စာကြည့်တိုက်များနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ စာအုပ်စာတမ်း၊ ဂျာနယ်နှင့် မဂ္ဂဇင်းများကို စာအုပ်လဲလှယ်ခြင်း၊ ငှားရမ်းဝယ်ယူခြင်းတို့ဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စာကြည့်တိုက်ပညာ၏ဖခင် ဆရာကြီး ဒေါက်တာစည်သူသော်ကောင်း |url=http://www.moi.gov.mm/article/16532 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> သူသည် ရှေးဟောင်းစာပေများဖြစ်သည့် ပေ၊ ပုရပိုက် လက်ရေးစာများကို အထူးစိတ်ဝင်စားကာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဟောင်းများနှင့် ကိုယ်ပိုင်စာကြည့်တိုက်များအထိ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်၍ ဖုန်တက်နေသော ပေစာလက်ရေးမူများကို ရှာဖွေစုဆောင်းခဲ့သည်။ အချို့ကိုလည်း ငွေကြေးဖြင့် ဝယ်ယူ စုဆောင်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အထက်မြန်မာပြည်ကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်စဉ်က ယူဆောင်သွားခဲ့ကြသည့် ရှားပါးပေနှင့် ပုရပိုက်များကို လန်ဒန်မြို့ရှိ ဗြိတိသျှစာကြည့်တိုက်မှတစ်ဆင့် ပြန်လည်လှူဒါန်းလာအောင်လည်း ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သဖြင့် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက် တွင် ပေ၊ ပုရပိုက်အစည်းပေါင်း ၁၆,၀၀၀ နီးပါးအထိ စုဆောင်းထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်တွင် ပေ၊ ပုရပိုက်နှင့် လက်ရေးဌာနစိတ်တစ်ခုကိုပါ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မျိုးသန့်ထွန်း(စစ်ကိုင်း) - ဆရာကြီးဦးသော်ကောင်း-စာပေါင်းစု |url=https://www.moemaka.com/2023/03/blog-post_41.html |access-date=2026-07-29 |website=MoeMaKa Media}}</ref> == စာပေဘဝဖြတ်သန်းမှု == ဖခင်ဖြစ်သူနှင့် ဆရာရင်းများဖြစ်ကြသည့် ဦးသိန်းဟန် (ဆရာဇော်ဂျီ) နှင့် ဆရာ ဦးထင်ကြီး (တက္ကသိုလ်ထင်ကြီး) တို့၏ တိုက်တွန်းညွှန်ကြားချက်အရ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှစ၍ စာပေဗိမာန်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဆရာကြီးသည် ဆရာဇော်ဂျီ၏ လက်ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ဆရာဇော်ဂျီ၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ စာပေဗိမာန်၏ စာကြည့်တိုက်သင်တန်းများကိုလည်း ဆရာတိုက်စိုးနှင့် လက်တွဲ၍ တာဝန်ယူပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်လမ်းရှိ စာပေဗိမာန်၌ စာကြည့်တိုက် နှီးနှောဖလှယ်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ယင်းဟောပြောဆွေးနွေးချက်များကို အခြေခံကာ စာကြည့်တိုက်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ လက်စွဲစာအုပ်များကို ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဆရာတိုက်စိုး၊ ဆရာမ စမ်းစမ်းမေတို့နှင့်အတူ ပူးပေါင်း၍ “မြန်မာစာပေ စာစုစာရင်း” ကို ပြုစုခဲ့ရာ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်က စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စာတည်းမှူးချုပ် ဒေါ်အုန်းကြည် လက်ထက်၌ “မြန်မာ့ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဟူသည်” စာတမ်းကို တင်သွင်းခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဘာသာပြန် စာပေစာတမ်းဖတ်ပွဲတွင် ဆရာငြိမ်းကျော်နှင့် ပူးတွဲ၍ အစောဆုံး ဘာသာပြန်ကျမ်းများနှင့် ပါဠိစာပေ၊ ဗုဒ္ဓသာသနာဆိုင်ရာ မြန်မာပြန်စာပေများကို အဓိကထားသော “ရှေးခေတ်ဘာသာပြန် သဘောနှင့် အထောက်အကူကျမ်းများ” စာတမ်းကို ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာပြည်နဲ့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုစာပေသမိုင်းကို ပိုပြီးအတိအကျ သိစေချင်လို့ပါ။  နိုင်ငံတကာမှာ  ရေးတာတွေက  မှားတာတွေ  တွေ့ရတာမို့ တိကျစွာရေးဖြစ်တာပါ စည်သူဒေါက်တာသော်ကောင်း {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/mnmaapnnynai-mnmaaynykemucaapesmiungkiu-piupiiattiak-sicekhngliup-niungngnttkaamaa-rettaattek |access-date=2026-07-29 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်က “မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်” ကို စတင်ထုတ်ဝေချိန်၌ ဆရာဦးမျိုးမင်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် ပြုစုထုတ်ဝေရေးကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ရည်ညွှန်းကျမ်းစာပေ ပြုစုထုတ်ဝေရေးအဖွဲ့သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ယနေ့တိုင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ဆရာ ဦးမျိုးသန့် စာတည်းမှူးချုပ် ဖြစ်လာသည့်အခါ ဆရာကြီးသည် အမျိုးသားစာပေဆု အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အမျိုးသားစာပေ စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့်သာ အဆိုပါတာဝန်မှ နားခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ထို့အပြင် စာပေဗိမာန်၏ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွဲသစ်များ ပြန်လည်ထုတ်ဝေရေးနှင့် မြန်မာဂန္ထဝင်အတွဲ ၁၀၀ စာစဉ်များ ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းများတွင် စာတည်းအဖွဲ့၏ စာတည်းမှူးချုပ်အဖြစ် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး စာပေဗိမာန်၏ လုပ်ငန်းမှန်သမျှတွင် ဆရာကြီး၏ အကြံဉာဏ်နှင့် အကူအညီများ အမြဲတမ်း ပါဝင်ခဲ့ပေသည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-07-29 |title=စာကြည့်တိုက်ပညာရှင် ဆရာကြီး စည်သူ ဦးသော်ကောင်း ကွယ်လွန် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/07/29/415155.html |access-date=2026-07-29 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ဆရာကြီးသည် အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဆရာဝန်တင်ရွှေဆု၊ ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆု၊ ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေစာပေဆုနှင့် သုတစွယ်စုံစာပေဆု စသည့် ထင်ရှားသော စာပေဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့များတွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပေးခဲ့သည်။ မြန်မာစာကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ လည်းကောင်း၊ မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ပြုစုရေးအဖွဲ့၏ ပထမဆုံးသဘာပတိအဖြစ် (၁၉၈၁–၁၉၈၂) ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာကြည့်တိုက်အသင်း ပေါ်ပေါက်လာစေရန် အစပြုတိုက်တွန်းပေးခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် အသင်းနာယកအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ကျော်ကြားသော စာရေးဆရာကြီးများ၏ စာပေါင်းချုပ်များကို ထုတ်ဝေရာတွင် ဦးဆောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ၌ ဆရာဇော်ဂျီ စာပေါင်းချုပ်၊ ပီမိုးနင်း စာပေါင်းချုပ်၊ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး စာပေါင်းချုပ်နှင့် မှော်ဘီဆရာသိန်းကြီး စာပေါင်းချုပ်တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာစာပေဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ပုဂ္ဂလိကစာပေဆုများ တီထွင်ချီးမြှင့်ရာတွင်လည်း တက်ကြွစွာ ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ ဆရာကြီးသည် စာကြည့်တိုက်မှူးတစ်ဦးအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသာမက ဗြိတိသျှ၊ ဂျပန်နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံရှိ စာကြည့်တိုက်ကြီးများတွင်ပါ ကျောင်းသားများ၊ ပညာရှင်များနှင့် သုတေသီများကို ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့ပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း သုတေသနစာတမ်းများစွာ ရေးသားဖတ်ကြားခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ သုတေသီများ လွယ်ကူစွာ ကိုးကားနိုင်ရန် ရှေးဟောင်းပေစာ၊ ပုရပိုက်များကို ထိန်းသိမ်းစုဆောင်းကာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ဆိုပေးခြင်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် စာပေဆိုင်ရာ စာတမ်းနှင့်စာအုပ် စုစုပေါင်း ၁၈၀ ကျော်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ အများစုမှာ နိုင်ငံတကာပါ လေ့လာဖတ်ရှုနိုင်ရန် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ == ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အနောက်ဆစ်ဒနီတက္ကသိုလ်က ဂုဏ်ထူးဆောင် စာပေပါရဂူဘွဲ့ Doctor of Letters (Honori - Scausa) ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ ဖုကုအိုက အာရှဓလေ့ဆုရွေးချယ်ရေးကော်မတီက ဖုကုအိုက ပညာရှင်ဆု (Fukuoka Asian Culture Prize (Academis Laureate))ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူဦးအုံးဖေ တစ်သက်တာစာပေဆု၊ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အတွက် အမျိုးသား စာပေတစ်သက်တာဆု၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်း တစ်သက်တာစာပေဆု၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် သုတစွယ်စုံစာပေတစ်သက်တာဆု၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဆရာဝန်တင်ရွှေ စာပေတစ်သက်တာဆု တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီးကို ဝိဇ္ဇာပညာ ထူးချွန်တံဆိပ် (ဒုတိယ အဆင့်)နှင့် စည်သူဘွဲ့တို့ကို နိုင်ငံတော်အစိုးရ ကချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု၏ အတိတ်ခြေရာ |url=http://mdn.gov.mm/my/amiusaacaape-ttcskttaachue-attittkheraa |access-date=2026-07-29 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == မိသားစုဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ဆရာကြီး ဦးသော်ကောင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက် (ဝါဆိုလပြည့်နေ့) မနက် ၅ နာရီ ၂၇ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ဦးသော်ကောင်းသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနမှ စာရင်းကိုင်ချုပ် ဒေါ်ခင်သန်းနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး မင်းသော်ကောင်း၊ သန့်သော် ကောင်း၊ မြတ်သော်ကောင်း သားသုံးဦး မွေးဖွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-07-29 |title=စာကြည့်တိုက်ပညာရှင် ဆရာကြီး စည်သူ ဦးသော်ကောင်း အသက် ၈၉ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန် |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%86%E1%80%9B%E1%80%AC/ |access-date=2026-07-29 |website=Popular |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၁၉၃၇|၂၀၂၆}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၇ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ စာကြည့်တိုက်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] qhrdivmzo866xtulx0559m5zk0dv0yy 0 289720 1047111 1046843 2026-08-07T16:34:05Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-၄င်း +၎င်း) 1047111 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations | title = မြန်မာ–ဘီလာရုဇ် ဆက်ဆံရေး | party1 = Myanmar | party2 = Belarus | map = Myanmar Belarus.svg | mission1 = | mission2 = | envoytitle1 = သံအမတ်ကြီး | envoy1 = မောင်မောင်စိုး<ref>{{Cite web |title=ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးမောင်မောင်စိုး ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ၊ Vitebsk မြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်သည့် Slavianski Bazaar သို့ ပါဝင်တက်ရောက် – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%98%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%86-3/ |access-date=2026-07-29 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref> | envoytitle2 = သံအမတ်ကြီး | envoy2 = အူလာဇမီယာ ဘာရာဗီကူ<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2024-12-05 |title=မြန်မာနှင့် ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံအကြား (၂၅)နှစ်ပြည့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး အထိမ်းအမှတ်များ ကျင်းပသွားရေး ဆွေးနွေး |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%98%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%BE/ |access-date=2026-07-29 |website=Popular |language=en-US}}</ref> }} '''မြန်မာ–ဘီလာရုဇ် ဆက်ဆံရေး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]] အကြား ထားရှိသည့် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးဖြစ်သည်။ နှစ်နိုင်ငံသည် တည်နေရာအနေအထားအရ အလှမ်းဝေးကွာသော်လည်း သံတမန်ဆက်ဆံရေးနှင့် စစ်ဘက်သံတမန်ဆက်ဆံရေးနှစ်မျိုးလုံးရှိသော နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား နှစ်နိုင်ငံ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပွဲနှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ ကျင်းပပြုလုပ် |url=http://mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-bhylaarucsmmttniungngnttiuakaa-ncniungngn-ttechun |access-date=2026-07-29 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ တို့အကြား သံတမန်ဆက်ဆံရေး တည်ထောင်မှုကို ၁၉၉၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသည် ၈၂ နိုင်ငံမြောက် သံတမန်ဆက်ဆံသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Diplomatic Relations with Myanmar – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728010201/https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |archive-date=28 July 2026 |access-date=2026-07-29 |website=www.mofa.gov.mm |language=my-MM |url-status=live }}</ref> ၂၆ နှစ်ကျော်လွန်ခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး အဆိုပါ ကာလအတွင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမှာ သိသာထင်ရှားစွာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ H.E. Mr. Alexander Gregoryevich Lukashenko ၏ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၂ ကြိမ် လာရောက်သည့် ခရီးစဉ်သည် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲလာရောက်သည့် ပထမဆုံး သမိုင်းဝင်ခရီးစဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/84730 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == နိုင်ငံအကြီးအကဲများနှင့် အဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ၏ အပြန်အလှန် ခရီးစဉ်များ == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံတို့သည် သံတမန်ဆက်ဆံရေး စတင်ထူထောင်ခဲ့ချိန်မှစ၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား အဆင့်မြင့်ခေါင်းဆောင်များ၊ အစိုးရအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူများနှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ၏ တရားဝင်ခရီးစဉ်များကို အပြန်အလှန် သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။နှစ်နိုင်ငံအကြား အဆင့်မြင့်ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများမှာ တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုရှိခဲ့ပြီး သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်း လက်ထက် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် လာရောက်လည်ပတ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် သမ္မတအိမ်တော်၌ သမ္မတ [[သိန်းစိန်]]နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကာ ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၊ မြန်မာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းဗဟိုဌာန (MICC) တွင် ပထမအကြိမ် မြန်မာ-ဘီလာရုဇ် စီးပွားရေးဖိုရမ် (First Myanmar-Belarus Business Forum) ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ထိုဖိုရမ်ကို ဒုတိယသမ္မတ သူရဦးတင်အောင်မြင့်ဦး နှင့် ဘယ်လာရုစ်ဝန်ကြီးချုပ် Dr. Mikhail V. Myasnikovich တို့ ကိုယ်တိုင်တက်ရောက် မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docs12/NLM2011-12-04.pdf|title=1st Myanmar-Belarus Business Forum|work=The New Light of Myanmar|access-date=29 July 2011|date=4 Dec 2011}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docs12/NLM2011-12-03.pdf|title=President U Thein Sein meets Belarusian Prime Minister Dr. Mikhail V. Myasnikovich and party|work=The New Light of Myanmar|access-date=29 July 2026|date=3 Dec 2011}}</ref> ထို့နောက် လွှတ်တော်အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ဆက်ဆံမှုမြှင့်တင်သည့် အနေဖြင့်လည်း ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကောင်စီ ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၂၁ရက်နေ့မှ ၂၄ ရက်နေ့အထိ အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်အောင်မြင့် နှင့် အဖွဲ့သည် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=ဦးခင်အောင်မြင့်နဲ့အဖွဲ့ ဘယ်လာရုစ် သွားမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ukhinaungmyint-will-visits-belarus-05202015005728.html |access-date=2026-07-29 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၆ - ၂၀၂၁ ခုနှစ် အတွင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အေးစက်ခဲ့သည်။၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက် တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]] ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ ဖိတ်ကြားခံရမှုအရ သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက် နှစ်နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် ပြန်တည်ငြိမ်လာပြီး၊၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လနှင့် နိုဝင်ဘာလတို့တွင် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များသည် တရားဝင်ခရီးစဉ်များကို အပြန်အလှန် သွားရောက်ခဲ့ကြခြင်းဖြင့် ဆက်ဆံရေးပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို]] သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘောခရီးစဉ်ဖြင့် ထပ်မံ လာရောက်ခဲ့ခြင်းဖြင့်လည်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ​နေ့ချင်းပြန် အလုပ်သ​ဘော ခရီးလာ​ရောက် |url=https://news-eleven.com/article/313098 |access-date=2026-07-29 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> {| class="wikitable mw-datatable" style="text-align: center; font-size: 95%;" ! စဉ် ! ရက်စွဲ ! ခရီးစဉ်လမ်းကြောင်း ! သွားရောက်သည့်ပုဂ္ဂိုလ် / အဖွဲ့ ! style="text-align: left;" | မှတ်ချက် |- | ၁ | ဇူလိုင် ၂၀၀၀ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ | နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ဝင်းအောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးဝင်းအောင်]] | style="text-align: left;" | ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ |- | ၂ | ၁-၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၁ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ | ဝန်ကြီးချုပ် Dr. Mikhail V. Myasnikovich | style="text-align: left;" | မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် လာရောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် သမ္မတအိမ်တော်၌ သမ္မတ [[သိန်းစိန်]]နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကာ၊ ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ပထမအကြိမ် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် စီးပွားရေးဖိုရမ်သို့ ဒုတိယသမ္မတ သူရဦးတင်အောင်မြင့်ဦးနှင့်အတူ တက်ရောက် မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်။ |- | ၃ | ၈-၁၂ ဧပြီ ၂၀၁၂ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | စွမ်းအင်ဝန်ကြီး [[သန်းဌေး|ဦးသန်းဌေး]] ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့<ref>{{Cite web |title=Myanmar Minister of Energy to visit Belarus - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Belarus |url=https://mfa.gov.by/en/press/news_mfa/cf1cbf40f7e1f68e.html |access-date=2026-07-29 |website=mfa.gov.by }}{{Dead link|date=August 2026 }}</ref> | style="text-align: left;" | ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလက ဝန်ကြီးချုပ် မစ်ခ်ဟေးလ် မြတ်စ်နီကိုဗစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်စဉ် ရရှိခဲ့သော သဘောတူညီချက်များအရ ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ဆွေးနွေးရန် သွားရောက်ခဲ့သည်။ |- | ၄ | ၂၁-၂၄ မေ ၂၀၁၅ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ [[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ | style="text-align: left;" | ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်သွားရောက်ခဲ့ပြီး <span style="background-color: #E8F5E9;">သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို</span>နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |- | ၅ | ၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]] | style="text-align: left;" | ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုပိုမိုခိုင်မာစေရေးနှင့် အကျိုးတူပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိစ္စရပ်များ အရှိန်အဟုန်မြှင့်ဆောင်ရွက်သွားနိုင်ရေးဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/44515 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> |- | ၆ | ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ | နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Maxim Ryzhenkov | style="text-align: left;" | မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် လာရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေနှင့်ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စတာ မက်ဆင် ရူဇန်ကော့ဗ်တို့အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပ {{!}} Embassy of The Republic of the Union of Myanmar, Ottawa(Canada) |url=https://meottawa.org/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%91%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%af%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac-7/ |access-date=2026-07-29 |language=en-US}}</ref> |- | ၇ | ၇ မတ် ၂၀၂၅ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | <span style="background-color: #FFF3E0;">နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]</span> | style="text-align: left;" | နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အဆင့်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲ<ref>{{Cite web |title=မြန်မာ - ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံပွဲကျင်းပ |url=http://www.moi.gov.mm/news/68061 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> |- | ၈ | အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ | style="text-align: left;" | ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ |- | ၉ | ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ | <span style="background-color: #E8F5E9;">သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို]]</span> | style="text-align: left;" | မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် လာရောက်ခဲ့သည်။ |- | ၁၀ | ဧပြီ ၂၀၂၆ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ | အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များဥက္ကဋ္ဌ Igor Sergeyenko | style="text-align: left;" | <span style="background-color: #FFF3E0;">သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်</span>၏ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲ တက်ရောက်ရန် လာရောက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ [[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]]နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |- | ၁၁ | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ | <span style="background-color: #E8F5E9;">သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို</span> | style="text-align: left;" | မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘောခရီးစဉ် (Working Visit) ဖြင့် ထပ်မံ လာရောက်ခဲ့သည်။ |} == နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းတွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာများကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ သမ္မတ H.E. Mr. Aleksandr Lukashenko ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် နေပြည်တော်ရှိ သမ္မတအိမ်တော် သံတမန်ဆောင် အစည်းအဝေးခန်းမ၌ နှစ်နိုင်ငံတွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။အဆိုပါ ခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မြှင့်တင်ရေးဆိုင်ရာ လမ်းပြမြေပုံ (၂၀၂၆-၂၀၂၈) နှင့် ပြည်ဝင်ဗီဇာ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်အပါအဝင် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ အကောက်အခွန်၊ ပို့ကုန်ချေးငွေ၊ စံချိန်စံညွှန်းသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ဥပဒေရေးရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး စသည့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာများနှင့် သဘောတူစာချုပ်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးလဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Political Cooperation - Embassy of the Republic of Belarus in Socialist Republic of Vietnam |url=https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |access-date=2026-07-29 |website=vietnam.mfa.gov.by |archive-date=8 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208041302/https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |url-status=dead }}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုသည် ရုရှားနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘော ချစ်ကြည်ရေးခရီးရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် သမ္မတအိမ်တော်ဧည့်ခန်းမ၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတွေ့ဆုံမှုတွင် နှစ်နိုင်ငံအကြား (၂၀၂၆-၂၀၂၈) ခုနှစ်ကာလအတွက် ပူးတွဲဆောင်ရွက်မည့် လုပ်ငန်းစီမံချက် (Joint Action Plan) ကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ == စီးပွားရေးဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == နှစ်နိုင်ငံအကြား စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ရန်အတွက် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကဏ္ဍများကို လမ်းပြမြေပုံ (၂၀၂၆-၂၀၂၈) ပါ အချက်များအတိုင်း အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်သွားရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ၊ စွမ်းအင်၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး စသည့် ကဏ္ဍစုံတို့တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံပိုင် BelTA သတင်းဌာနသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံထုတ် လယ်ထွန်စက်များနှင့် မော်တော်ယာဉ်များ တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ရန် စီစဉ်နေသည်ဟု ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနေစဉ် အဆိုပါ သတင်းကို ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်။ထုတ်ပြန်ချက်များထဲ မြန်မာ- ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍ (စက်မှုကဏ္ဍ)၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ၏ MTZ (Minsky Traktorny Zavod) ကုမ္ပဏီထုတ် လယ်ထွန်စက်များနှင့် MAZ (Minsky Avtomobilny Zavod) ကုမ္ပဏီထုတ် မော်တော်ယာဉ်များ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်မည်ဟု BelTA ကဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-07-03 |title=ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံထုတ် လယ်ထွန်စက်များနှင့် မော်တော်ယာဉ်များ မြန်မာတွင် တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်မည် ဟုဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79335/ |access-date=2026-07-29 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=3 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260703121407/https://myanmar-now.org/mm/news/79335/ |url-status=dead }}</ref> == ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်ကြီး]] လှုပ်ခတ်ခဲ့စဉ်က ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများတွင် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|ဘီလာရုဇ်]] [[ကဏ္ဍ:ဘီလာရုဇ်–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] 7pig3p4ohkmesnqbzp22hgyf0i2crk2 0 289800 1047086 1045331 2026-08-07T16:07:45Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047086 wikitext text/x-wiki == မြို့တော် မောင်ယဉ်အောင် == '''မြို့တော် မောင်ယဉ်အောင်''' (အသက် ၆၁ နှစ်) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ထင်ရှားသော ပြဇာတ်နှင့် [[ရုပ်ရှင်]] ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအကျဉ်းနှင့် မိသားစုနောက်ခံ == ဆရာမောင်ယဉ်အောင်သည် ဇာတ်သဘင်မိသားစုမှ မွေးဖွားလာသူဖြစ်ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ဇာတ်ထောင်သူ [[ဦးသန်းငွေ]] ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ဦးလေးများမှာ [[ဦးသက်ရှည်]]၊ [[ဦးသက်ဖေ (မြို့တော်မြစိန်)]]၊ [[ဦးသန်းရွှေ (မြို့တော်သိန်းအောင်)]] နှင့် [[ဦးသန်းစိန် (ဦးပေါစံ)]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်က ဇာတ်ပွဲများနှင့် ကျောင်းပညာရေးကို တွဲဖက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသဖြင့် [[မန္တလေးမြို့]]တွင် ပန်းချီပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ == ဇာတ်သဘင်နှင့် ပြဇာတ်ဘဝ == ဆရာမောင်ယဉ်အောင်သည် [[မြို့တော်သိန်းအောင်]] ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ပန်းချီဆရာအဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ပြဇာတ်များကို ကိုယ်တိုင်ရေးသားခဲ့သည်။ ၎င်းရေးသားတင်ဆက်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ပြဇာတ်များနှင့် အနုပညာလက်ရာများမှာ- * '''ဤမြေမှ သည်တောင်တန်း''' * '''မိုးကြိုသည့်ပန်း''' ([[တောင်ပြုန်းပွဲတော်|တောင်ပြုန်း]]တွင် စတင်တင်ဆက်ခဲ့သည်) * '''မိုးလား တိမ်လား မြူလား''' (နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးနှင့် အစိုးရအဖွဲ့ တက်ရောက်ကြည့်ရှုခဲ့သည့် ပြဇာတ်) * '''မြန်မာတို့ ပုဂံ''' (စာရေးဆရာ [[ဇော်ဂျီ]]၏ ဂုဏ်ပြုပွဲအဖြစ် [[သုဝဏ္ဏဇာတ်ရုံကြီး]]တွင် တင်ဆက်ခဲ့သည်) * '''ကောက်ပင် တစ်ရေးနိုး''' == ရုပ်ရှင်လောကနှင့် အကယ်ဒမီဆုများ == ဇာတ်သဘင်မှသည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းလာပြီးနောက် အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ === ကိုးဆယ်ဆသာလိမ့်မယ် (၂၀၀၇) === အညာတပေါင်းပွဲတော် [[ရွှေစာရံဘုရား]]ကို ဇာတ်အိမ်တည်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားကြီးဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်ကားဖြင့် ဒါရိုက်တာမောင်ယဉ်အောင်သည် '''အကောင်းဆုံး ဒါရိုက်တာဆု'''ကို ရရှိခဲ့ပြီး သရုပ်ဆောင် [[ကျော်ရဲအောင်]] (အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု) နှင့် [[မိုးဒီ]] (အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု) တို့လည်း အကယ်ဒမီဆုများ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ === နောင်တွင် ဥဒါန်းတွင်စေသတည်း (၂၀၁၈) === [[မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]တွင် ကျင်းပရန် ရေးသားခဲ့ဖူးသည့် ၄ ခန်းရပ် ပြဇာတ်ကို အခြေခံ၍ ရုပ်ရှင်အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော် ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်ကားတွင် [[လူမင်း]]၊ [[ရန်အောင်]]၊ [[ဖိုးချစ်]]၊ [[ထွန်းအိန္ဒြာဗိုလ်]]၊ [[အေးမြတ်သူ]] နှင့် [[ရတနာဗိုလ်]] တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး [[အေးမြတ်သူ]] သည် '''အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆု'''ကို ရရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်]] * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]] gtkrrqr4qn1bpqbxg08rcdfyaa6j4yx 0 289801 1046989 1045339 2026-08-07T13:06:49Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046989 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ခင်စိုးပိုင် | native_name = | image = | caption = | occupation = [[သရုပ်ဆောင်]]၊ [[ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံ]] | years_active = ၁၉၈၅–လက်ရှိ | awards = [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]] (၁၉၈၅ - အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆု) }} ==ခင်စိုးပိုင်== ခင်စိုးပိုင် သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ထင်ရှားသော [[ရုပ်ရှင်]] [[သရုပ်ဆောင်]] တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် [[ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံ]] နှင့် ဗီလိန် (ငြိုငြင်ဖွယ်ဇာတ်ရုပ်) များဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသူ ဖြစ်သည်။ သူမသည် ဒါရိုက်တာ [[ဝင်းဖေ]] ရိုက်ကူးခဲ့သော [[ပန်းသီတဲ့ကြိုး]] ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် [[သရုပ်ဆောင်]]ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ်အတွက် ပထမဆုံးရိုက်ကူးသည့် ရုပ်ရှင်နှင့်ပင် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]] (အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆု) ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆုရရှိချိန်တွင် ဗိုက်ကြီးနေသည့်အချိန်ဖြစ်သဖြင့် ရှက်ရှက်နှင့် တက်ယူခဲ့ရကြောင်းနှင့် ဒါရိုက်တာ [[ဦးနန္ဒ]] ရိုက်ကူးသည့် [[ရင်သွေးဟူက]] ဇာတ်ကားတွင်လည်း အကယ်ဒမီရမည်ဟု ထင်ကြေးပေးခံရလွန်ရာမှ လွဲချော်ခဲ့ဖူးကြောင်း သိရသည်။ ==အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများနှင့် သရုပ်ဆောင်ဘဝ== [[မို့မို့မြင့်အောင်]] [[ရုပ်ရှင်]]ခေတ်တွင် သူမရှေ့က စီနီယာဘန့်နေရာ [[သရုပ်ဆောင်]]သူ [[စန္ဒရားခင်နုနု]] နားပြီးသည့်နောက် [[မို့မို့မြင့်အောင်]] နှင့် ပင်တိုင် တစ်ဦးတည်းသော "မိန်းမလှဗီလိန်" ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းသမီးတို့ခေတ်တုန်းက မင်းသမီးတွေသာ လူစုံပြောင်းသွားသော်လည်း ဗီလိန်ဆိုလျှင် သူမတစ်ဦးတည်းသာ တောက်လျှောက်လုပ်ခဲ့ရပြီး [[မို့မို့မြင့်အောင်]] က သူမကို အမြဲခေါ်ခေါ်ပြီး ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ [[ဗီဒီယို]]ကားများတွင် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရိုက်ကူးခွင့်ရခဲ့ပြီး၊ [[ရုပ်ရှင်]]ကားကြီးများတွင်မူ ဇာတ်ပို့အနက် ပီပီပြင်ပြင် အစွမ်းပြခွင့်ရသည့်ကားများရှိသလို တချို့ကားများတွင် ဇာတ်ရံသဘောသာ ပါဝင်ခဲ့ရသည်။ [[ပါပိမ]] [[ရုပ်မြင်သံကြား]] ဇာတ်လမ်းရိုက်ကူးခဲ့မှုကြောင့် ဝေဖန်မှုများရှိခဲ့ဖူးပြီး၊ ဦးသုခ ရိုက်ကူးသည့် ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်း [[တစ်ပါးသီလ]] တွင်မူ ခေါင်းဆောင်အအနေဖြင့် ရိုက်ကူးခွင့်ရခဲ့သည်။ သူမသည် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးကို အကန်ကာရိုက်တာ၊ အနင်းကာရိုက်တာမျိုးဖြင့် သရုပ်ဆောင်သူဖြစ်သောကြောင့် သူမ၏ရုပ်ရှင်များတွင် တွဲဖက်ပါဝင်ခဲ့သည့် မင်းသမီးများစာရင်းကိုသာ အဓိကဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် [[မူပိုင်ချစ်သူ]]၊ [[ရင်သွေးဟူက]] ရုပ်ရှင်များဖြင့်လည်း ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်ခဲ့ဖူးသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]]ပေးပွဲတွင် အကယ်ဒမီပွဲတက်ရန် နောက်တိုးစာရင်းထဲမှသာ ဖိတ်ကြားခြင်းခံရသည့်အပေါ် စိတ်မကောင်းဖြစ်မိကြောင်းနှင့် "ခင်စိုးပိုင်ဆိုတာကို မေ့နေကြပြီလား၊ သေသွားပြီလို့ သတ်မှတ်ထားတာလား" ဟု ရင်ဖွင့်ပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်။ ==ပါဝင်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်များ= * **ပန်းသီတဲ့ကြိုး** (၁၉၈၅) (ဒါရိုက်တာ - [[ဝင်းဖေ]]၊ သရုပ်ဆောင်များ - [[နေအောင်]]၊ [[ခင်သီတာထွန်း]]၊ [[လွှမ်းမိုး]]၊ [[ထွန်းဝေ]]) - ၁၉၈၅ ခုနှစ် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆု * **သံမဏိလိပ်ပြာ** (ဒါရိုက်တာ/သရုပ်ဆောင် - [[ဆွေဇင်ထိုက်]]) * **သင်္ကြန်မိုး** ([[ခင်သန်းနု]]) - အထူးဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် * **မေတ္တာကြိုးမျှင်** ([[ခင်သီတာထွန်း]]) - အထူးဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် * **မှီရာအချစ်နဲ့ လိုက်ခဲ့ပါ** ([[ခိုင်ခင်ဦး]]) * **အစဉ်သဖြင့်** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **ခပ်စိမ်းစိမ်းနေပါ့မယ်** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **မူပိုင်ချစ်သူ** ([[ကျော်သူ]]၊ [[မေသန်းနု]]၊ [[ခင်စိုးပိုင်]]) * **ခုနှစ်ဖော်မောင်နှံ** ([[မော်စ့်]]) * **ငယ်သူမို့မသိပါ** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **ချစ်သဲဖြူ** ([[မေဆွီ]]) * **ကျမချစ်မိ အပြစ်ရှိသည်** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **သချွတ်ပန်း** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **နော်ရင်မွှေး** ([[စိုးမြတ်သူဇာ]]) * **မသုဓမ္မစာရီ** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **သရဖူ** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **ရင်သွေးဟူက** ([[ရဲအောင်]]၊ [[မို့မို့မြင့်အောင်]]၊ [[ခင်စိုးပိုင်]]) * **ဝေမလိုနဲ့ကြွေ ကြွေမလိုနဲ့ဝေ** ([[မေသန်းနု]]) * **လက်ဦးဆရာ** ([[တင့်တင့်ထွန်း]]) * **မလွမ်းချင်ဘူး သီရိပစ္စယာ** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **ချစ်ရည်စား** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **မိန်းမလည်သိန်းကြွယ်** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **မိုးပေါ်ကဒေါင်းမ** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **ပြန်မခေါ်ချင်တော့ဘူး** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **မဟေသီ မဟုတ်တဲ့ဒေဝီ** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **မြတ်မြတ်နှလုံးသား** ([[စိုးမြတ်သူဇာ]]၊ [[ထက်ထက်မိုးဦး]]) * **ဘယ်ကလာတဲ့အချစ်လဲ** ([[ထက်ထက်မိုးဦး]]) * **အချစ်အိမ်ကလေး** ([[နန္ဒာလှိုင်]]) * **ဘယ်ရပ်ဌာနေ** ([[မို့မို့မြင့်အောင်]]) * **မောင့်မူပိုင်ရှင်** ([[ထွန်းအိန္ဒြာဗို]]) * **ကောင်းကင်ထက်ကပန်းတစ်ပွင့်** ([[ထက်ထက်မိုးဦး]]) * **သွေး*** (မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရုံတင်ပြသခြင်းမရှိ/ အဓိကဇာတ်ဆောင် [[ယုမိစံ]]၏ အိမ်ထိန်းနေရာမှ သရုပ်ဆောင်ခဲ့) * **မေ့မရတဲ့နေ့များ** ([[ထက်ထက်မိုးဦး]]) * **ဒီကောင်ဘယ်သူတုန်း** ([[နေတိုး]]၊ [[အိန္ဒြာကျော်ဇင်]]) * **ဝင်္ကပါအချစ်နှင့် သူ၏ချစ်ကိုကိုျခစ်** ([[နေတိုး]]၊ [[မင်းမော်ကွန်း]]၊ [[အိန္ဒြာကျော်ဇင်]]) * **ကိုပါ** ([[စည်သူပလပ်ကျွတ်]]၊ [[စံရတီမိုးမြင့်]]) * **ခွေးတစ်ကောင်၏ အခြားတစ်ဖက်** (ဇာတ်လမ်းတွဲ - သားဖြစ်သူ [[ကြည်ဖြူအောင်]] ပါဝင်) ==ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ဘဝဖြတ်သန်းမှုများ== * **ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာနှင့် မိသားစု:** ခင်ပွန်းဟောင်းနှင့် လမ်းခွဲပြီးချိန်မှစ၍ ယနေ့အထိ မျက်နှာတစ်ခါမှ မမြင်ဖူးတော့ဘဲ စီးပွားရေးမကောင်းချိန်တွင် သားများကို ၎င်းတို့အဖေက ကြည့်ရှုပေးခဲ့သည်။ သူမ၏ သားဖြစ်သူ [[ကြည်ဖြူအောင်]] ပါဝင်သည့် ရိုက်ကွင်းတိုင်းသို့ ထမင်းဟင်းကိုယ်တိုင်ချက်ပြုတ်ပို့ပေးကာ နောက်မှနေ၍ ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိသည်။ * **ဘဝကြုံတွေ့ခဲ့ရမှုများ:** အပျော်တမ်း နှစ်လုံးထီကစားရင်းမှ လောဘတက်ကာ ရုန်းမထွက်နိုင်ဘဲ ဘဏ်စာအုပ်ထဲရှိ ပိုက်ဆံများနှင့် စုဆောင်းထားသမျှ ရွှေများပါ ကုန်ဆုံးကာ ဘဝပျက်ခဲ့ဖူးသည်။ ထိုသို့ဖြစ်သွားမှသာ စိတ်နာကာ ရပ်ပစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အမွေကိစ္စကြောင့် မောင်နှမများက တစ်မျိုးမြင်ကာ လစ်လျူရှုခံခဲ့ရပြီး အခုချိန်ထိ မောင်နှမမရှိသလို ရပ်တည်ကာ ဥပေက္ခာပြုခံထားရကြောင်း၊ မိမိကံအရမ်းဆိုးသော်လည်း ညီအစ်ကိုမောင်နှမနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များကို ပေးဆပ်ရ서 ခံနိုင်ရည်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ရင်ဖွင့်ဖူးသည်။ * **အနုပညာရှင်များအပေါ် ခံစားချက်:** ရုပ်ရှင်လောကတွင် အလုပ်တွေအများကြီးလုပ်ခဲ့သော်လည်း နာရေးဖြစ်ပါက ဖုန်းတောင်မကိုင်ကြတော့ကြောင်း၊ ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံများ သေဆုံးသည့်အခါ ပို့ပေးမည့်သူပင် မရှိသည်ကို မြင်ရသည်မှာ စိတ်ထဲလုံးဝမကောင်းကြောင်း၊ "ဘိုကလေးစိန်မို့လို့လား.. လာပို့တဲ့သူ မရှိရအောင်" ဟုဆိုကာ ခံစားချက်များကို ရင်ဖွင့်ခဲ့ဖူးသည်။ "မင်းသမီး ဖြစ်မှ မဟုတ်ဘူး၊ သရုပ်ဆောင်ကောင်း တစ်ယောက် ဖြစ်ဖို့က အရေးကြီးတယ်" ဟု ခံယူထားသူ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] ex7pwasitb3sww3icyzv2kyrbn8x488 0 289840 1047139 1045619 2026-08-07T16:39:36Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်, -သြ +ဩ) 1047139 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations |မြန်မာ-အီရန် |Myanmar |Iran |map=Myanmar Iran.svg |filetype=png |mission1= သံအမတ်ကြီး |mission2= သံအမတ်ကြီး }} '''မြန်မာ-အီရန် ဆက်ဆံရေး'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]နှင့် [[အီရန်]]နိုင်ငံတို့အကြား တည်ရှိသည့် နိုင်ငံခြားရေး ဆက်ဆံရေး ဖြစ်သည်။ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အီရန်နိုင်ငံသည် ၄၆ နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ် ပြုလုပ်ထားသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Diplomatic Relations with Myanmar – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728010201/https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |archive-date=28 July 2026 |access-date=2026-07-31 |website=www.mofa.gov.mm |language=my-MM |url-status=live }}</ref> == သံတမန် ဆက်ဆံရေး == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် တရားဝင်သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ အစောပိုင်းကာလများတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမှာ ပုံမှန်အဆင့်သာရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၉ ခုနှစ် အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်း အီရန်တွင် [[အာယတိုလာ ခိုမေနီ|အယာတိုလာ ခိုမေနီ]] ဦးဆောင်သည့် အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံစနစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက်ပိုင်းနှင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော အခြေအနေများကြောင့် နှစ်နိုင်ငံကြား ဆက်ဆံရေးပုံစံ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အနောက်နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို အသီးသီးရင်ဆိုင်နေရခြင်းနှင့် အနောက်အုပ်စု၏ ဖိအားများကို ခံစားကြရခြင်းတို့က နိုင်ငံရေးအရ ဘုံတူညီချက်များ ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့ပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများအတွက် အခြေခံဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Susan Soh |first=Daniel Swift |date=2026-01-28 |title=Iran Fuels Repression in Myanmar |url=https://www.fdd.org/analysis/2026/01/28/iran-fuels-repression-in-myanmar/ |access-date=2026-07-31 |website=FDD |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran’s Shadow Fleet Is Fueling the Myanmar Junta’s Air War {{!}} Iran Watch |url=https://www.iranwatch.org/news-brief/irans-shadow-fleet-fueling-myanmar-juntas-air-war |access-date=2026-07-31 |website=www.iranwatch.org}}</ref> စီးပွားရေးနှင့် စွမ်းအင်ကဏ္ဍတွင် အီရန်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ အရင်းအမြစ်များကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ စွမ်းအင်လိုအပ်ချက် မြင့်မားသောနိုင်ငံ ဖြစ်သော်လည်း ဘဏ်စနစ်နှင့် ငွေပေးချေမှု အခက်အခဲများ၊ ပထဝီအနေအထားအရ ကွာဝေးမှုကြောင့် ကုန်ကျစရိတ် မြင့်မားခြင်းတို့ကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးမှာ အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NATIONAL TRADE SITUATION OF MYANMAR IN 2020-2021 FICAL YEAR TO 2024-2025 FICAL YEAR (UP TO APRIL MONTHLY) (OVERSEA + BORDER) {{!}} Commerce |url=https://commerce.gov.mm/my/node/31206 |access-date=2026-07-31 |website=commerce.gov.mm}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာမှ အီရန်သို့ ပို့ကုန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၅ သန်းခန့်နှင့် အီရန်မှ မြန်မာသို့ သွင်းကုန် ၁.၂ သန်းခန်ရှိ့သာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပို့ကုန် ၂.၁ သန်းနှင့် သွင်းကုန် ၀.၈ သန်းခန့်အထိ အသီးသီး ရှိခဲ့သည်။ အဓိကအားဖြင့် မြန်မာဘက်မှ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို တင်ပို့ပြီး အီရန်ဘက်မှ စွမ်းအင်နှင့် ဓာတုပစ္စည်းများ၊ လူသုံးကုန်နှင့် ဆေးဝါးများကို အပြန်အလှန် ကုန်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ကုလသမဂ္ဂ၏ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေး COMTRADE ဒေတာဘေ့စ်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှ အီရန်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ခဲ့သည့် ပို့ကုန်ပမာဏမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၃၅ သန်း ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါ မြန်မာ-အီရန် ပို့ကုန်ဆိုင်ရာ အချက်အလက် စာရင်းဇယားများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နောက်ဆုံး အပ်ဒိတ်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar Exports to Iran - 2026 Data 2027 Forecast 2010-2025 Historical |url=https://tradingeconomics.com/myanmar/exports/iran |access-date=2026-07-31 |website=tradingeconomics.com}}</ref> သို့သော် မျက်မှောက်ကာလများတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် သမားရိုးကျ ကုန်သွယ်ရေးထက် ကာကွယ်ရေးနှင့် နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဘက်သို့ ဦးတည်လာကြောင်း နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့် လေ့လာဆန်းစစ်သူများက ဖော်ပြကြသည်။ နိုင်ငံတကာ၏ လက်နက်ပိတ်ဆို့မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသော မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ပိတ်ဆို့မှုများအောက်တွင် စစ်ဘက်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အီရန်တို့အကြား ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ အပြန်အလှန် စေလွှတ်ခြင်းများ ရှိလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦး အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အရှေ့အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူချုပ်ထံ သွားရောက်တွေ့ဆုံ (၁၁-၈-၂၀၂၅ ရက်) – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC-3/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250815143619/https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC-3/ |archive-date=15 August 2025 |access-date=2026-07-31 |website=www.mofa.gov.mm |language=my-MM |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးမှ အီရန်သံအမတ်ကြီးအား သွားရောက်တွေ့ဆုံ (၂၅-၂-၂၀၂၅ ရက်) – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%92%E1%80%AD%E1%80%9A%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-44/ |access-date=2026-07-31 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref> လက်ရှိတွင် နှစ်နိုင်ငံသည် သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် ဆက်ဆံလျက်ရှိပြီး သံတမန်ရေးရာ တာဝန်များကို အပြန်အလှန် ပူးတွဲဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ မြန်မာဘက်မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးက အီရန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး၊ အီရန်ဘက်မှလည်း ဗန်ကောက်မြို့အခြေစိုက် အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီးကို မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲထမ်းဆောင်စေလျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=မစ္စတာ နာစီရာဒင် ဟေဒါရီ အား မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် အဆိုပြုချက်ကို သဘောတူ {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/mccttaa-naaciiraadng-hedrii-aaa-mnmaaniungngnchiungraa-aiirnacclaammcsmmttniungngn-snamttkiiaphc |access-date=2026-07-31 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> မြန်မာနှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့သည် အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (ACD) ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်သည့်အလျောက် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ စင်မြင့်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ ထိုင်း၊ နီပေါနှင့် ကာတာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များနှင့် တီဟီရန်မြို့၌ သီးခြားစီတွေ့ဆုံ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/duttiywnkiikhupnng-pnnytheaangcuwnkii-uusnche-thiung-niipenng-kaattaa-kiuycaaly |access-date=2026-07-31 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အီရန်နိုင်ငံ၊ တီဟီရန်မြို့၌ ကျင်းပသည့် (၁၉) ကြိမ်မြောက် အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (အေစီဒီ) ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးသို့ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ ပါဝင်တက်ရောက် {{!}} Embassy of The Republic of the Union of Myanmar, Ottawa(Canada) |url=https://meottawa.org/%e1%80%a1%e1%80%ae%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%81%8a-%e1%80%90%e1%80%ae%e1%80%9f%e1%80%ae%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bc/ |access-date=2026-07-31 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာနှင့် အီရန် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပိုမိုတိုးတက်ခိုင်မာစေရေး၊ ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာမျက်နှာစာတွင် ပိုမိုနီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကိစ္စရပ်များအား နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ တီဟီရန်မြို့တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=https://news-eleven.com/article/293016 |access-date=2026-07-31 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == အဆင့်မြင့် ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံမှုများ == ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော (၁၉) ကြိမ်မြောက် အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (ACD) နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေသည် တီဟီရန်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂၃ ရက်တွင် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာအလီဘာဂယ်ရီကာနီနှင့် တီဟီရန်မြို့၌ သီးခြားတွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု၊ ဆက်ဆံရေး တိုးတက်ခိုင်မာရေးနှင့် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိစ္စရပ်များကို အမြင်ချင်းဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=(၁၉) ကြိမ်မြောက် အေစီဒီ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးအတွင်း ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေသည် အီရန်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် တီဟီရန်မြို့၌ နှစ်နိုင်ငံသီးခြားတွေ့ဆုံ (၂၃-၆-၂၀၂၄ ရက်) – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%81%81%e1%81%89-%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%92%e1%80%ae-%e1%80%94%e1%80%ad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240922115509/https://www.mofa.gov.mm/%e1%81%81%e1%81%89-%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%92%e1%80%ae-%e1%80%94%e1%80%ad/ |archive-date=22 September 2024 |access-date=2026-07-31 |website=www.mofa.gov.mm |language=my-MM |url-status=live }}</ref> ထို့ပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင် [[တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ [[အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပပြုလုပ်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ် အထိမ်းအမှတ် နိုင်ငံတကာဖိုရမ် ခရီးစဉ်အတွင်း နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]သည် [[အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|အီရန်နိုင်ငံ သမ္မတ]] [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်|မာဆော့ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]] နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့၌ ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ် အထိမ်းအမှတ်နိုင်ငံတကာဖိုရမ်သို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောကြား |url=http://www.moi.gov.mm/news/78001 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ယင်းအပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ ရက်မှ ၅ ရက်အထိ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]]နှင့် အဖွဲ့သည် အီရန်နိုင်ငံအစိုးရ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ [[၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ကြောင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီဖြစ်သော [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အီရန်နိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲနှင့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်ဟောင်း]] [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အယာတိုလာ]] [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ နိုင်ငံတော်ဈာပန အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ရန် အီရန်နိုင်ငံ၊ တီဟီရန်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး၊ဇူလိုင် ၃ ရက် ညနေပိုင်းတွင် တီဟီရန်မြို့ရှိ Imam Khomeini Mosalla ဗလီ၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်ဈာပန အခမ်းအနားသို့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တက်ရောက်ခဲ့သည်။ထို့နောက် အီရန်သမ္မတ Dr. Masoud Pezeshkian၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ တရားသူကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့အား တွေ့ဆုံကာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရကိုယ်စား ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် စာနာထောက်ထားကြောင်း သတင်းစကား ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးတင်အောင်စန်း အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သူ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်ဟောင်း (Supreme Leader) အယာတိုလာ ဆေယဒ်အလီ ခါမေနီ၏ ဈာပနအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိ {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/pnnytheaangcuwnkii-uuttngaeaangcn-aiirnacclaammc-smmttniungngne-akiiakaiphcsuu |access-date=2026-07-31 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးနှင့် ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများနောက်ပိုင်းတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမှာ ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့သည်ဟု သုံးသပ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2022-01-23 |title=မြန်မာ-အီရန် စစ်ရေးဆက်စပ်မှုရှိနေလား |url=https://burmese.voanews.com/a/iran-myanmar-military/6408788.html |access-date=2026-07-31 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref>ယင်းမှာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ အီရန်ပိုင် ကုန်တင်လေယာဉ်များ ဆင်းသက်ပျံသန်းနေမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံတကာ၏ လက်နက်ရောင်းချမှု ပိတ်ပင်ခံထားရသည့် မြန်မာစစ်တပ်ကို အီရန်နိုင်ငံက စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ ရောင်းချခြင်းအပါအဝင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များ မြင့်တက်လာကြောင်း Asia Times မဂ္ဂဇင်းက ဖော်ပြခဲ့သည်။ အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခဲ့ရာ ၎င်းမှာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဒုတိယ သို့မဟုတ် တတိယအကြိမ်မြောက် ခရီးစဉ်ဖြစ်ကြောင်း ဒေသတွင်းသံတမန်များကို ကိုးကား၍ ထိုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်တွင် အဆိုပါမဂ္ဂဇင်းက ရေးသားခဲ့သည်။ လေကြောင်းပျံသန်းမှု မှတ်တမ်းများအရ အီရန်နိုင်ငံ Qeshm Fars ကုန်တင်လေကြောင်းလိုင်းပိုင် 'EP-FAA' ဟု မှတ်ပုံတင်ထားသည့် လေယာဉ်တစ်စင်းသည် ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက်က နေပြည်တော်သို့ ပျံသန်းရောက်ရှိခဲ့ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် အီရန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်တွင် အီရန်က ၎င်းတို့ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသော စစ်သွေးကြွအုပ်စုများထံ လက်နက်များ တင်ပို့ပေးနေသည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံက အဆိုပါ Qeshm Fars လေကြောင်းလိုင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဒဏ်ခတ်အရေးယူခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{Cite web |last=Hutt |first=David |date=2022-01-20 |title=What is Iran's Revolutionary Guard doing in Myanmar? |url=https://asiatimes.com/2022/01/what-is-irans-revolutionary-guard-doing-in-myanmar/ |access-date=2026-07-31 |website=Asia Times |language=en-US}}</ref> နေပြည်တော်သို့ အီရန်လေယာဉ်များ ဆိုက်ရောက်နေခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]နှင့် အီရန်အာဏာပိုင်များဘက်မှ တစ်စုံတစ်ရာ တရားဝင် သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးသကဲ့သို့ အီရန်မီဒီယာများတွင်လည်း ဖော်ပြထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လအတန်ကြာက သွားရောက်ခဲ့သူများအပါအဝင် ဇန်နဝါရီလလယ်ပိုင်းက သွားရောက်ခဲ့သည့် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ အမည်စာရင်းကို ရရှိထားကြောင်း Asia Times က ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ အမည်မဖော်လိုသည့် အီရန်ရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး၏ အဆိုအရ အဆိုပါစာရင်းတွင် ပါဝင်သူများမှာ အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်အပါအဝင် စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ နေပြည်တော်သို့ ပျံသန်းနေသည့် အီရန်လေယာဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ စောင့်ကြည့်လေ့လာသူများကမူ တီဟီရန်အနေဖြင့် မြန်မာစစ်အုပ်စုအား ပဲ့ထိန်းဒုံးများ ရောင်းချရန် ကမ်းလှမ်းနေခြင်းဖြစ်နိုင်ပြီး ထိုသို့ဖြစ်လာပါက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် ထိုင်းနှင့် အိန္ဒိယတို့ကို စိုးရိမ်မကင်း ဖြစ်စေလိမ့်မည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ဇင်မာအောင်|ဒေါ်ဇင်မာအောင်]] ကလည်း ဤသည်မှာ စစ်ဘက်နည်းပညာနှင့် ပတ်သက်သည့် ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုအဖြစ် နားလည်ကြောင်းနှင့် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့အကြား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှုများသည် မြန်မာပြည်သူများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုအတွက်သာမက ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ လုံခြုံရေးအတွက်ပါ စိုးရိမ်စရာ အခြေအနေတစ်ရပ် ဖြစ်ကြောင်း Asia Times သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2022-01-19 |title=မြန်မာနိုင်ငံမှာ အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် ဘာလုပ်နေသလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/10165/ |access-date=2026-07-31 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ-အီရန် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး တိုးတက်ရန်နှင့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာမျက်နှာစာတွင် ပိုမိုနီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည့် အရေးပါသည့် သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ်ကို [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က ထိုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါထုတ်ပြန်ချက်သည် (၁၉) ကြိမ်မြောက် အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (အေစီဒီ) နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန် အီရန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေနှင့် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာ အလီဘာဂယ်ရီကာနီတို့ သီးသန့်တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-06-24 |title=အီရန်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး တိုးတက်အောင်လုပ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/iran-myanmar-relations-junta-06242024044110.html |access-date=2026-07-31 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သော [[ရိုက်တာ|ရိုက်တာသတင်းဌာန]]၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးချက် တွင် အီရန်နိုင်ငံသည် အနောက်နိုင်ငံများ၏ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ရှောင်ရှားလျက် မြန်မာစစ်တပ်ထံသို့ ဂျက်လေယာဉ်ဆီ တန်ချိန် ၁၇၅,၀၀၀ ကျော်နှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာများကို လျှို့ဝှက်တင်ပို့ပေးနေသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း "Reef" နှင့် "Noble" ဟု အမည်ရသော အီရန်ရေနံတင်သင်္ဘောကြီးများက အီရန်နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာလာပြီး အီလက်ထရွန်နစ် အချက်ပြစနစ်များကို ဖုံးကွယ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အဆိုပါ လောင်စာဆီများကို သိုသိုသိပ်သိပ် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုကဲ့သို့ အီရန်နိုင်ငံမှ အဓိကထောက်ပံ့ပေးနေသည့် ဂျက်လေယာဉ်ဆီများကြောင့် မြန်မာစစ်ကောင်စီ၏ တိုက်လေယာဉ်များနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများကို ပိုမိုကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၅ လအတွင်း အရပ်သားပြည်သူများ ရှိရာနေရာ ၁,၀၀၀ ကျော်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာတွင် အနည်းဆုံး အရပ်သား ၁,၇၂၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ရိုက်တာက စွပ်စွဲရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Finch |first=Gavin |date=2026-01-26 |title=Iranian ships deliver jet fuel, urea to Myanmar junta |url=https://www.reuters.com/graphics/IRAN-MYANMAR/JET-FUEL/jnpwkonqrpw/ |access-date=2026-07-31 |work=Reuters |language=en}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သော Conflict Armament Research (CAR) ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးတွေ့ရှိချက် တွင်လည်း အီရန်နိုင်ငံထုတ် လူမဲ့လေယာဉ် (UAV) တစ်စင်းတွင် တွေ့ရှိရသည့် အင်ဂျင်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသည် အနောက်နိုင်ငံများ၏ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ခံထားရသော မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်အရ ချိတ်ဆက်နေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းက အီရတ်-ဆီးရီးယား နယ်စပ်အနီးရှိ အမေရိကန်ဦးဆောင်သော မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့ စစ်စခန်းတစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည့် အီရန်နိုင်ငံထုတ် "Sayyad-107" အမျိုးအစား တစ်ဖက်သတ် တိုက်ခိုက်ရေးဒရုန်း၏ အကြွင်းအကျန်များကို CAR သုတေသီများက စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းမှာ အီရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အကြား ကုန်စည်နှင့် နည်းပညာလွှဲပြောင်းမှု ဆက်နွှယ်နေပုံကို ရှားရှားပါးပါး ဖော်ပြခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Research |first=Conflict Armament |date=2026-04-20 |title=Iranian drone motors traced to sanctioned Myanmar company |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/04b2c943f37e4312897b077fd7d6163a |access-date=2026-07-31 |website=ArcGIS StoryMaps |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် တွင် နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ (Amnesty International - AI) က ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများနှင့် အချက်အလက်များကို ကိုးကား၍ ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါထုတ်ပြန်ချက်အရ နိုင်ငံတကာ၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို ခံထားရသည့် အီရန်နိုင်ငံမှ လေယာဉ်လောင်စာဆီတင်သင်္ဘောများသည် ရေဒါလမ်းကြောင်းများကို ဖျောက်၍ ရန်ကုန်မြို့၊ သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ယင်း AI အဖွဲ့က "တစ္ဆေသင်္ဘောများ" ဟု သုံးနှုန်းဖော်ပြခဲ့သည့် အီရန်သင်္ဘောလေးစင်းသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းအထိ ဂျက်လေယာဉ်ဆီ သယ်ဆောင်လာမှု ၉ ခေါက်ကို ရန်ကုန်မြို့ သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့ တင်ပို့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအချက်အလက်များနှင့် ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများကို စိစစ်ချက်များအရ မြန်မာစစ်ကော်မရှင်အနေဖြင့် လေယာဉ်ဆီရရှိရန်အတွက် နိုင်ငံတကာ၏ ပိတ်ဆို့ကန့်သတ်ချက်များကို ကျော်လွှားကာ အဆိုပါ "တစ္ဆေသင်္ဘောများ" ၏ ထောက်ပံ့မှုအပေါ် မှီခိုအားထားနေရကြောင်း AI က ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-01-27 |title=မြန်မာကို လေယာဉ်ဆီတိုက်ရိုက်တင်သွင်းနေတဲ့ အီရန်က သင်္ဘောတွေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy12n3939lo |access-date=2026-07-31 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|အီရန်]] [[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|မြန်မာနိုင်ငံ]] [[Category:မြန်မာ-အီရန် ဆက်ဆံရေး]] qq01axduqohpo5y509yv2w0vgrgfxl8 0 289897 1047138 1045711 2026-08-07T16:39:22Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဂြိုလ် +ဂြိုဟ်, -ဥ် +ဉ်) 1047138 wikitext text/x-wiki {{Infobox space program | name = မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာကာသစီမံကိန်း | native_name = Myanmar Space Program | image = Envisat captures Burma Myanmar.jpg | caption = Envisat ဂြိုဟ်တုမှ ရိုက်ကူးထားသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြင်ပုံရိပ် | country = {{flag|Myanmar}} | organization= * [[File:State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|30px]]<br /> [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] <br /><small>ကြီးကြပ်သူ (မဟာဗျူဟာနှင့် မူဝါဒချမှတ်ရေး)</small> * [[File:Myanmar Space Agency logo.png|30px]]<br />[[မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ]] <br /><small>တာဝန်ခံသူ (လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရေး)</small> | status = ဆောင်ရွက်ဆဲ / အကောင်အထည်ဖော်ဆဲ | firstflight = ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် - ၁]]) }} '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာကာသစီမံကိန်း'''သည် မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်နိုင်ရေး အဆင့်အထိ မျှော်မှန်းထားသည့် စီမံကိန်းဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်များကို ယခင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများနှင့် ယခု [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတများ]] က တိုက်ရိုက်ကြီးကြပ်အကောင်အထည် ဖော်နေပြီး တရုတ်၊ ရုရှား အစရှိသည့် နိုင်ငံတကာ ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီများနှင့် ပူးပေါင်းနေသည့် စီမံကိန်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-28 |title=မြန်မာပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ဖို့ လုပ်နေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5yw5v7ngxyo |access-date=2026-08-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == မြန်မာနိုင်ငံ အာကာသစနစ် အကျဉ်းချုပ် == မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာကာသနှင့် ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်ကာလများကတည်းက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေးစနစ်များကို စတင် အသုံးပြုခဲ့ရပြီး၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစတင်ကာ ကိုယ်ပိုင် MyanmarSat ဂြိုဟ်တုစီမံကိန်းများကို နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းမှုဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်း (ISS) မှတစ်ဆင့် ပြည်တွင်းပထမဆုံး နန်နိုဂြိုဟ်တုဖြစ်သော [[လောကနတ်-၁]] ကိုပါ အောင်မြင်စွာ လွှင့်တင်နိုင်ခဲ့ကာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ငါးလုပ်ငန်းကဏ္ဍများအထိ ဂြိုဟ်တုနည်းပညာကို တိုးချဲ့အသုံးပြုလာနိုင်ခဲ့သည်။ {| class="wikitable sortable" !ရက်စွဲ !ဂြိုဟ်တု / စနစ်အမည် !Orbit / ပတ်လမ်း !Launch Site / လွှတ်တင်နေရာ !ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သူ / ထောက်ပံ့သူ !အဓိက ရည်ရွယ်ချက် |- |<small>၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ</small> ၁၉၇၉ |Intelsat V |Geostationary (IOR 60°E) | style="background: #ffcccc;" |အခြားနိုင်ငံစနစ် |<small>အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ</small> |<small>အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving</small> |- |<small>၁ ဇန်နဝါရီ</small> ၁၉၉၀ |AsiaSat-1 |Geostationary | style="background: #ffcccc;" |အခြားနိုင်ငံစနစ် |<small>အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ</small> |<small>ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV လွှင့်မှု</small> |- |<small>၁ ဇွန်</small> ၁၉၉၈ |ThaiCom 3 |Geostationary | style="background: #ffcccc;" |အခြားနိုင်ငံစနစ် |<small>အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ</small> |<small>ပြည်တွင်း ဆက်သွယ်ရေးစနစ်</small> |- |<small>၁ မေ</small> ၂၀၁၆ |MyanmarSat-1 |Geostationary |ဂိုင်ယား၊ တောင်အမေရိက |<small>ဂျပန် Hokkaido တက္ကသိုလ်၊ MAEU</small> |<small>တယ်လီဖုန်း၊ TV၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးလုပ်ငန်းစောင့်ကြည့်</small> |- |<small>၇ ဩဂုတ်</small> ၂၀၁၉ |MyanmarSat-2 |Geostationary (62°E) |Arianespace, Ariane 5, ပြင်သစ် |<small>Maxar Technologies, Intelsat 39</small> |<small>ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိကဝန်ဆောင်မှု</small> |- |<small>၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ</small> ၂၀၂၁ |[[လောကနတ်-၁|လောကနတ် - ၁]] (MAEU & Hokkaido) |ISS / JAXA Kibo module |NASA ISS |<small>JAXA, MAEU</small> |<small>စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်း စောင့်ကြည့်</small> |} == နောက်ခံအကြောင်းအရာများ == မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် တွင် ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို   Geostationary ပတ်လမ်း Indian Ocean Region (IOR) 60 Degree East တည်နေရာရှိ Intelsat V ဂြိုဟ်တုကို အသုံးပြုပြီး၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving တို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက စ၍ နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက် ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို Geostationary ပတ်လမ်းရှိ AsiaSat-1 ကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV ထပ်ဆင့်လွှင့် စနစ်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကိုမူ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် Geostationary ပတ်လမ်း ရှိ  ThaiCom 3 အား ပြောင်းလဲပြီး အသုံးပြုခဲ့သည်။အထက်ပါ ဂြိုဟ်တု အသုံးပြုခြင်းများသည် တခြားနိုင်ငံများမှ လွှင့်တင်ထားခြင်းများကို ငှားရမ်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> == ၂၀၁၁ - ၂၀၁၆ ကာလ == ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇွန်လ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]] ၏ [[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးတင့်လွင် သည် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂ဝဝ ခန့် ကုန်ကျမည့် ဂြိုဟ်တုတစ်လုံးကို ဝယ်ယူပြီးလျှင်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဂျပန် ဂြိုဟ်တုကုမ္ပဏီ များနှင့် ပူးပေါင်းကာ လွှတ်တင်သွားရန် ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ခြေလှမ်းသည် အစပျိုးလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110614_burma_space|title=မြန်မာပြည်က ဂြိုဟ်တု ပူးတွဲဝယ်မည်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၁၁}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ဧပြီလ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]သည် လက်ကိုင်တယ်လီဖုန်း ဆင်းမ်ကတ် (SIM Card) ဈေးများ ကျဆင်းနိုင်ရေးအား ရည်ရွယ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် ဂြိုဟ်တုတလုံး လွှတ်တင်ရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး အဖွဲ့ (International Telecommunication Union – ITU) နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၁၈ လကြာ အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်သွားရန် ဆွေးနွေးနေသည့် အစီအစဉ်အား စတင်ချပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/04/19/8694.html|title=ဖုန်းဈေးတွေ ဖြည်းဖြည်းချင်းတော့ ကျသွားမှာပါ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၁၂}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက် သုံးနိုင်မည့် ဂျပန် အကူအညီ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ကမ္ဘာ မြေပြင် လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု တစ်ခု ကို ၂ဝ၁၃-၁၄ ခုနှစ် တွင် လွှတ်တင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Earth Observation Satellite ဟုခေါ်သည့် ကမ္ဘာမြေ လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် ယခင် တခြားနိုင်ငံဂြိုဟ်တုများမှ တဆင့်ခံ သုံးစရာ မလိုတော့ဘဲ သတင်းအချက်အလက်များကို တိုက်ရိုက်ယူပြီး အသုံးချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/02/130226_burmesesatellite|title=မြန်မာ ဂြိုဟ်တု လွှတ်ဖို့ ဂျပန်ကူ|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ တွင် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ငါးနှစ်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ပတ်လမ်းကြောင်းသို့ လည်ပတ်ရန် အစီအစဉ်ကို ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖျင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.satellitetoday.com/government-military/2014/12/11/myanmar-to-own-first-satellite-in-five-years-time/|title=Myanmar to Own First Satellite in Five Years Time|work=Via Satellite|access-date=1 Sep 2025|date=11 Dec 2014}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မေ ၁ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် MyanmarSat-1 ကို [[တောင်အမေရိကတိုက်]]၊ [[ဂိုင်ယာနာနိုင်ငံ]]၊ ကော်ရီးကမ်းခြေမြို့ရှိ ဂြိုဟ်တုလွတ်တင်ရေးစခန်းမှ Geostationary orbit သို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ထိုဂြိုဟ်တုသည် ငှားရမ်းအသုံးပြုသည့် ဂြိုဟ်တု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-49087623|title=ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တု Myanmar Sat-2 ကို ဩဂုတ် ၃ ရက်မှာ လွှတ်တင်မယ်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/124500|title=မိတ္ထီလာ မြန်မာ့လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ်က ထိန်းချုပ်မည့် အနိမ့်ပျံ မြေပြင်စူးစမ်း လေ့လာရေး ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလဆန်းခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှလွှတ်တင်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၁ စစက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉|archive-date=12 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250912210133/https://news-eleven.com/article/124500|url-status=dead}}</ref> == ၂၀၁၇ - ၂၀၂၁ == [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] သည်၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ကို ဒုတိယသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ဦးဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်(၁၃)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး [[သန့်စင်မောင်|ဦးသန့်စင်မောင်]] ဦးဆောင်၍ (၉)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ၏ ပထမအကြိမ် စည်းဝေးပွဲကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။မြန်မာနိုင်ငံ Space Agency အာကာသဌာန တည်ထောင်ရေးအတွက် စတင် အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် သတင်းစကားကိုလည်း တစ်ပါတည်း ဖြန့်ဝေအသိပေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက် တွင် Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု တည်ဆောက်နိုင်ရေး မြန်မာနိုင်ငံ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ နှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဦးစီးဌာန နှင့် Intelsat Global Sales & Marketing Limited တို့ သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်း ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.myanmartechpress.com/myanmarsatellitesystem/|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတည်ထောင်နိုင်ရန် အဆင့်(၃)ဆင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ|work=Myanmar Tech Press|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/341057|title=Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင် (ရုပ်သံ - Live)|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ နှင့် ဇူလိုင်လတို့တွင် အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်းတန် MyanmarSat-2 ဂြိုဟ်တုကို အာကာသသို့ လွှတ်တင်ရန် လျာထားခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ထိုလျာထားဆောင်ရွက်ချက်မှာ အတူတကွ လွှတ်တင်မည့်အခြားအဖွဲ့အစည်းပိုင်ဂြိုဟ်တုများ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုနှောင့်နှေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.duwun.com.mm/article/mnmaiupiu-kuiypuigiltu-lttmkkui-eui-id17296|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်မည့်ရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်း|work=Duwun|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အင်္ဂါနေ့ ဒေသ စံတော်ချိန် ညနေ ၄ နာရီခွဲ (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၇ ရက်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက် ၂ နာရီ အချိန်) တွင် တောင်အမေရိကတိုက် ရှိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Arianespace Launch အာကာသစခန်းမှနေ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုအားကောင်းလာစေမည့် Myanmar Sat 2 အတွက် အဓိက ဝန်ဆောင်ပေးမည့် Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုကို အောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် MyanmarSat-2 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တု သည် Maxar Technologies က ထုတ်လုပ်ပြီး Arianespace ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်စင်မှ Ariane 5 ဂြိုဟ်တု ဖြင့် ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အဆိုပါ Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာပတ် လမ်းကြောင်း ပေါ်ရှိ ကမ္ဘာကြီး၏ အီကွေတာမျဉ်း နှင့် လောင်တီကျူ့အရှေ့ ၆၂ ဒီဂရီ တွင် လည်ပတ်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-sat-2-launch-sucessfully-/5032125.html|title=မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးပိုကောင်းစေမယ့် Intelsat 39 ဂြိုဟ်တုအောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်|work=VOA Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၀ ရက် တွင် [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] သည် မြန်မာနိုင်ငံက အလုံးစုံပိုင်ဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်ရေး အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Hokkaido တက္ကသိုလ်က ကမ်းလှမ်းထားသည့်အကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiysmmtt-uumngche-mnmaaniungngnpiunggiuhttucnc-ttnnytheaangre-uucheaangkeaamttiie-chtttthmakim|title= ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ ဆဋ္ဌမအကြိမ် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် အမှာစကားပြောကြား |work=Myanmar Digital News|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊မေ ၁၁ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံးသော ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်မှုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ၏ နည်းပညာအကူအညီ ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် စတင်နိုင်မည်ဟု ဂျပန်အခြေစိုက် Nikkei Asian Review က သတင်းရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/387578|title=မြန်မာပိုင် ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ဂျပန်အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်လွှတ်တင်မည်|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မေ ၂၀၂၀}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက် တွင် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို NASA အမေရိကန်အာကာသစူးစမ်းရေးဌာန မှ ISS နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းဆီသို့ တခြား ပစ္စည်းကရိယာများနှင့်အတူ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ဂျပန်အာကာသစူးစမ်းရေး JAXA ၏ Kibo စူးစမ်းရေးယာဉ်ထဲတွင် သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ ထို မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု သည် [[မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတက္ကသိုလ်|မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်း နှင့် အာကာသပညာ တက္ကသိုလ်]] MAEU နှင့် ပူးတွဲပြုလုပ်သည့် စီမံကိန်းအရ ဂျပန်နိုင်ငံ Hokkaido တက္ကသိုလ်က တည်ဆောက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ဂြိုဟ်တု တွင် ကီလိုဂရမ် ၅၀ လေးသည့် microsatellites ဂြိုဟ်တုသေးလေး ၂ ခုပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတွင်း စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်းဌာနအတွက် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ လုပ်ဆောင်မည့် ကင်မရာများ တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/business/aerospace-defense-industries/myanmar-to-launch-its-first-satellite-in-2021-with-japan-s-help|title=Myanmar to launch its first satellite in 2021 with Japan's help|work=Nikkei Asia|access-date=1 Sep 2025|date=11 May 2020}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှုအနေဖြင့် ထိုနှစ် မတ်လတွင် ကမ္ဘာ့မြေပြင်အထက် မိုင် ၂၅၀ ကျော် တွင် ရှိသည့် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို ISS [[နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်း|နိုင်ငံတကာအာကာသ စခန်း]] တွင် အသုံးမပြုသေးဘဲ ယာယီသိမ်းထားရန် ဂျပန် အာကာသအေဂျင်စီ နှင့် ဂျပန်တက္ကသိုလ်တို့က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Myanmar-aero-and-space-satellite-japan-Hokkaido-iss-/5812609.html|title=မြန်မာ့ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းမှာ ယာယီသိမ်းထားမည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၁}}</ref> == ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း အခြေအနေ == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ရုရှားသမ္မတ၏ နိုင်ငံတကာအာကာသဆိုင်ရာအထူးသံတမန် နှင့် Roscosmos အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သူ Dr.Dmity Rogozin နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ယခင် နိုင်ငံအကြီးအကဲများ၏ နိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး မျှော်မှန်းချက်ကို ပြန်လည် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/18647?d=1|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံကဏ္ဍပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်နိုင်ရေး ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၉ ရက် တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရုရှားရှိ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ် လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့ပြန် သည်။ထိုစဉ် ရုရှားအာကာသကော်ပိုရေးရှင်း State Space Corporation “Roscosmos” အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr.Yuri Borisov နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများပါ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ထို့နောက် အာကာသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်များသည် အများပြည်သူထံ သတင်းများ မစီးဆင်းတော့ဘဲ တိတ်ဆိတ်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/30175|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ်လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာ|work=MWD Webportal|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်အရောက်တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် သည် NLD အစိုးရလက်ထက်က ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး၊ယင်းအစား [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] ပါဝင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၄ ရက် တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအစိုးရ နှင့် ရုရှားအစိုးရ တို့အကြား မော်စကိုသဘောတူညီချက် (၁၀)ချက် လက်မှတ်ရေးထိုးကြစဉ်၊ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုနှင့်အသုံးပြုမှုနားလည်မှုစာချွန်လွှာ ကိုပါ ထည့်သွင်းချုပ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/700591|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြင့် အသစ် ပြန်ဖွဲ့|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅}}</ref> == အာကာက အေဂျင်စီစဖွဲ့ == {{main|မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ သည် အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ ကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီတစ်ခု အဖြစ် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကိုပါ ဆက်လက် ခန့်ထားသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၁ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တီယန်ကျင်းမြို့ရှိ Tangla Hotel ၌ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယအဓိပတိပါမောက္ခ Prof. Gong Wei ဦးဆောင်သော တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာ ရရှိရေးဆွေးနွေး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74362|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်မှ ဒုတိယအဓိပတိနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၎င်း၏ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် Roscosmos ရုံးချုပ်၌ ထပ်မံ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ပြင်ပအာကာသစူးစမ်း လေ့လာရေးနှင့် အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအမှုဆောင်ချုပ် ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင်တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/75440|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref>ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမြို့တွင် ရုရှား-မြန်မာ ဂြိုဟ်တုနည်းပညာဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲ ကို ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီမှ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တို့သည် ထိုဆွေးနွေးပွဲအတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့မှ ၂၆ ရက်နေ့အထိ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ တွင် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာစိုးမြင့်မောင် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် တရုတ်အမျိုးသားအာကာသစီမံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (CNSA)၏ ဒုတိယအကြီးအကဲ Mr. Bian Zhigang ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား သွားရောက်တွေ့ဆုံ၍ နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၏ ဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် တရုတ် အမျိုးသား အာကာသ စီမံခန့်ခွဲမှုဌာန (CNSA) နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ တို့အကြား အာကာသပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် အာကာသဟင်းလင်းပြင် ငြိမ်းချမ်းစွာ အသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MoU) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီနှင့် တရုတ်အမျိုးသားအာကာသစီမံခန့်ခွဲမှုဌာနတို့အကြား နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လဲလှယ် – မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ |url=https://msa.gov.mm/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%82%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84-2/ |access-date=2026-06-03 |website=msa.gov.mm }}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ [[ရှီကျင့်ဖျင်|မစ္စတာရှီကျင့်ဖျင်]]၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ပေကျင်းမြို့၌ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် (State Visit) ရောက်ရှိခဲ့သည့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် သည် အာကာသမြို့တော် (Aerospace City)သို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့ကြပြီး၊တရုတ်အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာကော်ပိုရေးရှင်း(CASC)၌ Aerospace City ၏ အမှုဆောင်ချုပ် မစ္စတာကျိုးကျဲနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ပေကျင်းမြို့ရှိ အာကာသမြို့တော် (Aerospace City) သို့ သွားရောက်လေ့လာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/83942 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>ထိုခရီးစဉ်အတွင်း ဇွန်လ ၁၇ ရက်တွင် ကျောက်ယွီထိုင် နိုင်ငံတော်ဧည့်ဂေဟာဧည့်ခန်းမဆောင်၌ CCTV သတင်းဌာန သတင်းအင်တာဗျူးတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က တရုတ်နိုင်ငံနှင့်ပူးပေါင်းကာ ဂြိုဟ်တုငယ်တစ်လုံး လွှတ်တင်ရန်စီစဉ်နေကြောင်း ထည့်သွင်းဖြေကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a36153d9848c84e2d1bfe0b |access-date=2026-08-02 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှိုင်မြို့နယ်ရှိ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ (MSA)သို့ သွားရောက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမဆုံးသော အာကာသယာဉ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန်အတွက် ပဏာမရွေးချယ်ထားရှိသော အာကာသယာဉ်မှူးလောင်းများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရက် ၁ဝဝ စီမံချက်ကာလအတွင်း မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ (MSA) မှ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးခဲ့သည့် နည်းပညာလုပ်ငန်းများအပ်နှံခြင်းနှင့် လက်တွေ့သရုပ်ပြခြင်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်၍ သုံးသပ်လမ်းညွှန်မှာကြား |url=http://www.moi.gov.mm/news/85894 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး၌ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရက်(၁၀၀) ပြည့် နိုင်ငံတော်အခြေပြ မိန့်ခွန်းပြောကြားစဉ်တွင်လည်း တရုတ်နိုင်ငံ နှင့် ပူးပေါင်း၍ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေးပြင်ဆင်နေကြောင်း ပြောဆိုအသိပေးခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာကာသစီမံကိန်း]] 8t4gpeefzemg32e8hsctpj6jpy9rxrz 0 289907 1047123 1046367 2026-08-07T16:36:41Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ပရိတ်သတ် +ပရိသတ်, -ဥ် +ဉ်, -ပင်ကိုယ် +ပင်ကို) 1047123 wikitext text/x-wiki {{notability|person}} {{Infobox person|name=စလင်းမောင်ဌေးကြည်|image=<!-- ဓာတ်ပုံဖိုင်အမည် ထည့်ရန် ဥပမာ- Salin Maung Htay Kyi.jpg -->|caption=စလင်းမောင်ဌေးကြည်|birth_name=မောင်ဌေးကြည်|birth_date={{Birth date and age|1957|7|5}}|birth_place=[[စလင်းမြို့]]၊ မြင်တင်ရပ်၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]|nationality=[[မြန်မာလူမျိုး|မြန်မာ]]|other_names={{hlist|အနုပညာဌေးကြည် (စလင်း)|မောင်ဌေးကြည် (စလင်း)|ဌေးကြည်စလင်း}}|occupation={{hlist|ပြဇာတ်ရေးဆရာ|ပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ|ဂီတစာဆို|ကဗျာဆရာ}}|years_active=၁၉၇၄–လက်ရှိ|known_for=ပြဇာတ်နှင့် အော်ပရာများ ဖန်တီးခြင်း၊ ကဗျာများနှင့် တေးသီချင်းများ စပ်ဆိုခြင်း|notable_works={{plainlist| *"သာယာရွှေပြည် မြို့ရိုးတံခါး (အော်ပရာ) " * ''ညမွှေးပန်း၏ လျှောက်လဲချက်'' (ပြဇာတ်) * ''ဗိဿနိုးရဲ့ ရုပ်ပုံလွှာ'' (အော်ပရာရှည်) * ''ညရှစ်နာရီ ချောကလက်'' (ကဗျာစာအုပ်) * "ငှက်ခါးမလေး ပြန်လာပါ (တေးသီချင်း)" * ''ခွေးဖြူမသို့ စာတစ်စောင်'' (တေးသီချင်း) }}|education=ဆယ်တန်း|ethnicity=အညာသား|home_town=စလင်းမြို့|native_name_lang=mm|native_name=ဌေးကြည်|parents=ဦးပြန့် ဒေါ်ကြီးမင်း|religion=ဗုဒ္ဓဘာသာ|spouse(s)=ဒေါ် ခွေးဖြူမ}}၂၀ ရာစုနှောင်း နှင့် ၂၁ ရာစုအစောပိုင်း မြန်မာ့ သဘင် ဂီတ စာပေလောကတွင် ထင်ရှား​သူ ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ ပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ၊ ဂီတစာဆို၊ ကဗျာဆရာ၊ စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။ ဇာတ် နှင့် အငြိမ့် အဖွဲ့ ၄၀ ခန့် အတွက် ပြဇာတ်နှင့် အော်ပရာများစွာ၊ အသံဇာတ်လမ်းများ၊ ပြဇာတ် အော်ပရာ ဇာတ်လမ်းများအတွက် တေးသီချင်းများ၊ တွံတေးသိန်းတန် အပါအဝင် တေးသံရှင်တို့အတွက် တေးသီချင်းများ၊ တေးစီးရီးများ၊ ဆိုင်းအဖွဲ့များအတွက် ဆိုင်းသီချင်းများ နှင့် မဂ္ဂဇင်းကဗျာ အပုဒ်ရေ ၃ ထောင်ကျော် နှင့် ကဗျာစာအုပ်များ အပါအဝင် ကဗျာအပုဒ်ရေ များစွာတို့ကို ရေးသားဖန်တီးခဲ့သည်။ မဂ္ဂဇင်း‌ ဆောင်း ပါးများကိုလည်း ‌‌‌ရေး သားခဲ့ကာ စာ‌ ပေ ဟောပြောပွဲများ တွင်လည်း ဟောပြောခဲ့သည်။ == ဇာတိ == ၁၃၁၉ ဝါဆိုလဆန်း ၉ ရက် (၁၉၅၇ ဇူလိုင် ၅ ရက်) သောကြာနေ့ ၊ [[စလင်းမြို့]] မြင်တင်ရပ် မိဘအိမ်တွင် တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဆယ့်နှစ်ပွဲဈေးသည်မိဘများဖြစ်သည့်ဦးပြန့် ဒေါ်ကြီးမင်းတို့၏ တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ [[ပွင့်ဖြူမြို့နယ်|ပွင့်ဖြူနယ်]] [[မုန်းချောင်း]]ဘေး ကနီ ရွာသူဖြစ်သည်။ ဌေးကြည် အမည်ကို စလင်းမြို့ ဆရာတော်ကြီးတစ်ပါးက ပေးခဲ့သည်။ == ဘဝဇာတ်ကြောင်း == ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာဝါသနာပါသည်။ ကလေးဘဝ ငိုလျင် မိခင်က သီချင်းဆို လက်ခုတ်တီး အနည်းဆုံး ခုံခေါက်ပြမှ အငိုတိတ် အိပ်ပျော်သည်။ အဖေ့နှမ အရီး ဒေါ်ဖြူက ပွဲကြည့်တိုင်း ခေါ်ခေါ်သွားသည်။ အဖေလုပ်ပေးသော ဇာတ်စင်အသေးလေးနှင့်ကစားသည်။ ဇာတ်စင်တွင် ကိုယ်တိုင်ရေး ပြဇာတ်များနှင့် ကသည်။ ကျောင်းတွင် ကစားလျင် သူငယ်ချင်း လေးငါးယောက်ကို စုပြီး ဇာတ်ကတမ်း ကစားသည်။ ဇာတ်ကရန် ငိုချင်း ရေးသည်။ ဆယ့်နှစ်ပွဲဈေးရောင်း မိဘများနှင့် လိုက်ခွင့်ရပြီး ဇာတ်ပွဲအစုံ ကြည့်ခွင့်ရသည်။ လူငယ်ကြည်ခိုင်ကို သဘောကျပြီး ပြဇာတ်မင်းသား ဖြစ်ချင်သည်။ ဆယ်တန်းစာမေးပွဲ အဖြေလွှာတွင် ဇာတ်စာနှင့် ကဗျာများ ရေးချပြီး စာမေးပွဲကျရှုံးခံဖြင်းဖြင့် အတန်းကျောင်းသားဘဝကို အဆုံးသတ်သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်တွင် ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ ၁၉ နှစ်တွင် ကဗျာဆရာ၊ အသက် ၂၀ တွင် သီချင်း‌ရေးဆရာ ဘဝများသို့ ရောက်သည်။ အသက် ( ) တွင် ဒေါ် ( ) နှင့် အကြောင်းပါပြီး သားသမီး ( ) ဦး ထွန်းကားသည် ။ ဘုန်းကြီးမျိုးရိုးဖြစ်၍ ဖခင် ဦးပြန့်မှာလည်း ဘုန်းကြီးလူထွက်ဖြစ်သည်။ အမေ့ရွာအနီး ဇီးကျွန်းမှ မကွေးကန်ဦးရတနာတွင် ကျောင်းထိုင်နေသော ဆရာတော်ကြီး သက်တော် ၈၈ နှစ်ပြည့် ဝိဇိတမင်္ဂလာအတွက် သီချင်းနှစ်ပုဒ် ရေးပေးရာ စောင်း မဏိရတနာက ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ တနာသုံးပါး ကြည်ညို၍ မိုးကုတ်တရားနာလေ့ရှိသူ ဆရာသည် ဆရာများကိုလွန်စွာရိုသော၍ တပည့်ခံမှ ဆရာဖြစ်မယ် ဟု ခံယူလေသည်။ ဆရာများကန်တော့လျင် ခြေ‌ထောက်ကိုမိမိနဖူးနှင့်တိုက်၍ ကန်တော့သောဆရာသည် မိဘ ကိုလည်း လွန်စွာရိုသေသည်။ နာမည်မကြီးခင်က နာမကျန်းဖြစ်နေသူဖခင်ကို ထားခဲ့၍ တွံတေးသိန်းတန်ဇာတ်အတွက် ပခုက္ကူသီဟိုဠ်ရှင်ဘုရားပွဲတွင် အချစ်ပင်လယ်ပြင်တွင် လှိုင်းအနည်းငယ်ရှိသည် ပြဇာတ်တိုက်နေစဉ် (၇၆) နှစ်အရွယ် ဖခင် ဆုံးပါးခဲ့ရသည်ကို ယူကျုံးမရဖြစ်လေသည်။ မိခင်ကြီးကိုမူ ၈၅ နှစ်အရွယ်အထိ ပြုစုလုပ်ကျွေးခွင့်ရခဲ့သည်။ ဆရာသည် အတိတ်နိမိတ်တို့ကို ယုံကြည်သည်။ ပြဇာတ်အမည်ပေးရာတွင် မင်္ဂလာရှိသော အမည်တို့ကိုသာ ပေးလေသည်။ မောင်ယဉ်အောင် အောင်မြင်ခြင်းမှာ ပြဇာတ်နာမည်ပေးရာတွင် မင်္ဂလာရှိသောနာမည်များ ပေးသောကြောင့်ဖြစ်၍ မင်းသားကြီးမြတ်လေး အရည်အချင်းရှိသလောက် မအောင်မြင်ခြင်းမှာ မကောင်းသော ပြဇာတ်နာမည်များ ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း၊ တွံတေးသိန်းတန်ဇာတ်တွင် ပါးရိုက်၍နားကိုက်သည် ပြဇာတ်ကပြရာ ဇာတ်အဖွဲ့တွင်း ပြဿနာများဖြစ်ပွားလာ၍ ပြဇာတ်နာမည်ကို တန်ပြန်ကလဲ့စား ဟု ပြောင်းလိုက်မှ ပြန်၍ အဆင်ပြေသွားဖူးကြောင်း၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ဧရာဝတီတိုင်း ရေနစ်သောငါး ပြဇာတ်တိုက်စဉ် မော်တော်ကမ်းကပ်မရသည်ကို ကြုံဖူးကြောင်း၊ လေးမျက်နှာ တွင် တွံတေးသိန်းတန်ဇာတ်အတွက် အချစ်မြို့သို့ မိုင်ထောင့်ငါးရာ ပြဇာတ်တိုက်ရန်သွားစဉ် ဇာတ်အဖွဲ့မှာ မိမိမရောက်မီ ထွက်သွားနှင့်၍ လေးမျက်နှာမှ ကူမဲ၊ လက်ပန်လှ၊ တောင်ကြီးတို့မှတဆင့် မန္တလေးမြို့အထိ လိုက်၍မမှီပဲ ခရီးရှည်ခဲ့ရဖူးကြောင်း၊ မိမိနာမည်မှာ မောင်ဌေးကြည်ဖြစ်သဖြင့် ဌေး၍ကြည်ကြောင်း များဖြင့် သာဓက ဆောင်ပါသည်။ အတိတ်နိမိတ်နှင့် မဆိုင်သောဘေးရန်လည်း ကြုံဖူးသည်။ မောင်တင်စွန်းဘုရားပွဲကရန် ပန်တျာတင်မိုးဝင်းမိသားစု၊ လူရွှင်တော်ရှောက်ပန်းတို့အဖွဲ့နှင့်အတူ ပုသိမ်မှ မော်တင်သို့ လေးထောင်ကျပ်နှင့် စင်းလုံးငှားပြီး စက်လှေစီးစဉ် ငပုတောအလွန် ပိုးလောင်း မှ သင်္ကန်းကုန်းအကူး ကျားပိုက်ငြိ၍ စက်လှေတက်မကြိုးဖူးခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တော်မောင်ယဉ်အောင်၏ ယုံကြည်ချက်သည် ဘဝခွန်အား ဟူသော ခွန်အားရှိသော ဆောင်ပုဒ်တစ်ခု လက်ကိုင်ထားကာ လမ်းလျှောက်ရင်း လမ်းမပျောက်အောင် လမ်းဖောက်ဟုဆိုသော မင်္ဂလာရှိသော အတိတ်ကောင်း နိမိတ်ကောင်း ပြဇာတ်များကို ရေးသားသူ ဆရာသည် မိသားစုနှင့်အတူ စလင်းမြို့တွင် ပျော်ရွှင်ကျန်းမာစွာ နေထိုင်၍ အနုပညာအလုပ်များကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ ဆရာ့ ဆောင်ပုဒ်များမှာ မတ်တပ်ရပ်၍ ရဲရဲကြည်ပါ၊ တံခါးတစ်ချပ်ကို ဆောင့်မပိတ်ပါနှင့် စေ့ရုံစေ့ထားခဲ့၊ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းသည် တစ်ဝက်ပြီးသည် (ကွန်ဖြူးရှပ်)၊ တပည့်ခံမှဆရာဖြစ်၊ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ စာဖတ်များသောဆရာသည် နန္ဒသိန်းဇံ နှင့် မြသန်းတင့်တို့စာများကို နှစ်ခြိုက်လေသည်။ နန္ဒာသိန်းဇံ၏ ခရောင်းလမ်းကိုဖြတ်ကျော်ခြင်း စာအုပ်ကို လွန်စွာသဘောကျသည်။ သဘင့်အသက်ခုနစ်ရက်ဟု ဆိုလာသော ဆရာမှာ ယခင် နေ့မအားညမအား ပြဇာတ်ရေး ပြဇာတ်တိုက် အလုပ်များခဲ့သလောက် မီဒီယာမျိုးစုံဖွံဖြိုးလာချိန်တွင် အလုပ်အကိုင်နည်းပါးလာရာ ယောနသန်ဇင်ယော် နှင့် ပီမိုးနင်း စာအုပ်များကဲ့သို့သော တက်ကျမ်းများကိုလည်း စွဲမြဲစွာဖတ်၍ စိတ်ခွန်အားယူခဲ့သည် ။ မျိုးဆက်သစ်တို့အတွက် ဆရာ့ စကားလက်တောင်များမှာ တစ်ကစမှ တစ်ရာဖြစ်မည်၊ စက်ဘီးစီးတက်ချင်ရင် စက်ဘီးစီးတတ်အောင်သင်၊ ရေကူးချင်ရင် ရေကူး၊ ပြဇာတ်ရေးချင်ရင် ပြဇာတ်များများကြည့်၊ ဝတ္ထုရေးချင်ရင် ဝတ္ထုများများဖတ်၊ ကဗျာရေးချင်ရင် ကဗျာများများဖတ် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ဆရာက နည်းသာပြနိုင်၍ အောင်မြင်မှုအတွက် ပင်ကို ပါရမီနှင့် ကြိုးစားမှုလိုပါသည်ဟု ဆုံးမတတ်ပါသည်။ တိရစ္တာန်ချစ်တတ်၍ သွားလေရာ ခွေးစာများ စက်ဘီးခြင်းထဲ ထည့်ယူပြီး တွေ့သည့်ခွေးကို ကျွေး၊ သကြားဝယ်ထားပြီး သစ်ပင်ရင်းတွင် ပုရွက်ဆိတ်များကို အစာကျွေးလေ့ရှိသော ဆရာ့ကို ကျွေးချင် ပေးချင်သူ ပေါများ၍ တိရစ္ဆာန်အမည်ပါသော ပြဇာတ် သီချင်းများနှင့်လည်း အကျိုးပေးသည်မှာ မိမိစေတနာ မိမိ အကျိုးပေးခြင်း ဖြစ်ပေမည်။ ခွေးကျွေးသည့်ပေါင်မုန့်ကို ဆိုင်တွင် ၃ လ တစ်ခါ အကြွေးရှင်းလျင် ၃ သိန်းကျပ်ခန့် ရှင်းရသည် ဆိုပါသည်။ ဆရာ၏ အခြား အလေ့အကျင့်များမှာ မနက်လေးနာရီ အိပ်ရာထပြီး၊ သောက်တော်ရေကပ်၍ တရားနာခြင်း၊ စာရေးလျင် စလင်းမြို့ အနီး ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် တနေကုန် သွားရေးခြင်း၊ ည ရေဒီယိုနားထောင်ပြီး အိပ်ရာဝင် ဘုရားရှိခိုးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဆရာရေးသမျှစာတို့ကို ကိုခင်မောင်စိုး (သာတင်ဆင့်) က လက်ရေးနှင့် အချော ပြန်ကူးပေးရသည်။ မန္တလေး ရောက်လျင် ရွှေရတနာဦးဆန်နီ၊ ရွှေမန္တလာ ဦးသောင်းထွဋ် (အောင်သူလက်ဖက်ရည်ဆိုင်ရှင် တေးရေး မြန်မာပြည်သန်းဦး ကဗျာဆရာ နီဝန်းငယ်)၊ စိန်ပန်းမြိုင် ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဝါယမ (မင်းရဲသော်၊ ဆရာဖြစ်သူ ဦးစိုးတင့် တို့ထံ စက်ဘီးနှင့် လျှောက်လည်တတ်သည်။ <ref>ကျွန်တော်တို့မန္တလေး အစီအစဉ် ၊ ကဗျာဆရာ တေးရေးဆရာ ပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ စလင်းမောင်ဌေးကြည် ပထမပိုင်း ၊ မန်းသူသက်သက်၊ မန္တလေး အက်ဖ် အမ်မ် ၊ ၂၀၂၄ ဇန္နဝါရီ ၂၁။</ref> <ref>ကျွန်တော်တို့မန္တလေး၊ ကဗျာဆရာ တေးရေးဆရာ ပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ စလင်းမောင်ဌေးကြည် (တတိယပိုင်း) Audio Podcast ၊ မန်းသူသက်သက် ၊ မန္တ‌လေး အက်ဖ် အမ် ၊ ၂၀၂၄ ‌ေ‌ော်ဝါရီ ၄။</ref> == ကဗျာ == ၁၉၇၆ ခုနှစ် [[ယုဝတီဂျာနယ်]]တွင် နံ့သာ သ ၍ မလှသောမျက်နှာ ကဗျာ ဖော်ပြခံရပြီး ကဗျာဆရာဘဝ စတင်သည်။ ကလောင်အမည် အနုပညာဌေးကြည် (စလင်း) ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာဖြစ်သူ ဦးမြဝင်း (ပြည် ပါမောက္ခချုပ်) နှင့် [[ချစ်ဦးညို|ဆရာချစ်ဦးညို]]တို့ အကြံပြုချက်အတိုင်း မောင်ဌေးကြည် (စလင်း) ဟု ကလောင်အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မဂ္ဂဇင်းပေါင်းစုံ ၇၀ ကျော်တို့တွင် ကဗျာအပုဒ်ရေ သုံးထောင်ကျော် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ ကဗျာစာအုပ် ၁၅ အုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == စပ်ဆိုခဲ့သောကဗျာများ == <ref>[https://www.facebook.com/b4wic7ik69 ကဗျာဆရာ ‌ဌေးကြည် (စလင်း) ‌ ဖေ့ စ် ဘုတ် စာမျက်နှာ‌]</ref> စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာများနှင့် ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ။ # စည်းကမ်းကို ပန်းလိုပန် # ဆန်ရေ တပွက် ([[မဟေသီမဂ္ဂဇင်း]]) # ဆော့ဖ် ပင် ကဗျာစာအုပ် # ဇာတ်ခုံပေါ်က အလွဲများ ကဗျာစာအုပ် # ညရှစ်နာရီ ချောကလက် ကဗျာစာအုပ် # ဒေါင်းအသည်း၏ ဒဿနိက ကဗျာစာအုပ် (အနုပညာဌေးကြည် ကလောင်အမည်) # နှင်းဆီဖူး၏ ဆူးတံခါး အဖွင့် ကဗျာစာအုပ် (အမုပညာဌေးကြည် အမည်ဖြင့်) # ပန်းတွေ ပွင့်တိုင်း သမိုင်းကောင်းသူ ဆုရ ကဗျာရှည် # ဖေဖေ့ နှလုံးသားထဲက ကျွန်တော် ကျွန်မ၏ အမေ ကဗျာရှည် # မြို့လား ၁၀၀ ကဗျာစာအုပ် # ရုပ်သေး သစ်ပင် အက်ဆေးများ စာအုပ် # လူနှင့်လက် # နတ်ဖျော် ကော်ဖီ ကဗျာစာအုပ် (၆၆ နှစ်မြောက် မွေးနေ့အထိန်းအမှတ်) == ပြဇာတ် == ပြဇာတ်မင်းသား ဖြစ်ချင်သောကြောင့် တွေးသမျှ အတွေးတို့မှာ ကဗျာမဟုတ်လျင် ပြဇာတ်အကြောင်းသာ ဖြစ်၏။ ၅ တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် [[မြို့တော်သိန်းအောင်]] ဇာတ်အဖွဲ့အတွက် ရည်ရွယ်ကာ ပထမဆုံးပြဇာတ်ကို စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ လက်ဦးဆရာများဖြစ်သည့် ဒေစီဂမုန်း၊ သုခုမစာကလေး၊ [[တွံတေးသိန်းတန်]] အပါအဝင် ဆရာများစွာထံမှ ပြဇာတ် နှင့် ဂီတပညာများ သင်ယူခဲ့သည်။ ကိုယ်တတ်လို့မဟုတ်၊ ဆရာများတော်လို့၊ စိန်နားကပ်ရောင် နှင့် ပါးပြောင်ရသူ အဖြစ် မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချကာ ဆရာများကို အမွှန်းတင်လေသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်က စလင်း အလှူတစ်ခုတွင် ရွှေဗျိုင်းငွေဗျိုင်း အငြိမ့်အတွက် ဖန်တီးပေးသော ညမွေးပန်း၏ လျှောက်လဲချက် ပြဇာတ်ဖြင့် ပြဇာတ်ဒါရိုက်တာဘဝ စတင်သည်။ ၁၇ နှစ်သားလေး၏ ပြဇာတ်အနုပညာအမည်မှာ စလင်းမောင်ဌေးကြည် ဖြစ်သည်။ စလင်းကုသိနာရုံဘုရားပွဲ ရွှေမန်းဇာတ်ရုံ ဂျိုးဖြူဇာတ်အဖွဲ့ကပြမှု ခုနစ်ညမြောက် နောက်ဆုံးည တွင် ညမွေးပန်း၏ လျှောက်လဲချက် ပြဇာတ်ကိုပင် စလင်းသား စလင်းမောင်ဌေးကြည်၏ ပြဇာတ်အဖြစ် ကြိုတင်ကြော်ငြာ ကပြခဲ့ရာ စလင်းပရိသတ်က ဝက်ဝက်ကွဲအားပေးခဲ့ပြီး နာမည်ရစပြုသည်။ ဂျိုးဖြူပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ ဒေစီဂမုန်းသည်လည်း လက်ဦးဆရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယဇာတ်မှာ [[စိန်အောင်မင်း|စိန်အောင်မင်းဇာတ်]] ဖြစ်သည်။ စိန်အောင်မင်းဇာတ် ပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ စာကလေးက အခန်းခွဲပုံများ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ စန္ဒရားလူမော်က ဂီတပညာများ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ တတိယမြောက်အဖြစ် [[ခင်မောင်ချင်း|ခင်မောင်ချင်းဇာတ်]]တွင် တန်ပြန်စူးသောမြှားတစ်ချောင်းပြဇာတ် စင်တင်ရာတွင်လည်း အောင်မြင်ခဲ့ပြန်သည်။ စတုတ္ထမြောက် အဖြစ် [[ပုလင်းစိန် ဖန်ခွက်စိန် အမြည်းစိန်|ပုလင်းစိန် ဖန်ခွက်စိန် အမြည်းစိန် ဇာတ်]]နှင့် ပဒိုင်းတစ်ယောက် လမ်းပျောက်နေသည် ပြဇာတ်ကို စင်တင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဖိုးချစ် (ဇာတ်မင်းသား)|ဖိုးချစ်]]၊ [[စွမ်းဇာနည်]]၊ [[ဟံဇာမိုးဝင်း၊]] မိုးမင်း၊ ကျွန်တော့သဘင်၊ ပျော်တော်ဆက်၊ ဆန်းဝင်းကြည်၊ အောင်စံ၊ ချစ်စွမ်းသာ၊ မိုးပျံ၊ စသော ဇာတ်အဖွဲ့များတွင် ပြဇာတ်များလက်တွဲ တင်ဆက်ခွင့်ရခဲ့သည်။ တဖက်တွင်လည်း မိဘလက်ငုတ် ဆယ့်နှစ်ပွဲ ဈေးသည်လုပ်ရင်း မလွန်ဇာတ်ရုံ [[ပန်တျာကြည်လင်|ပန်တျာကြည်လင်ဇာတ်]] [[ဘီအီးဒီအောင်သိုက်]] အဖွဲ့မှ ပြဇာတ် အထာများ လေ့လာသင်ယူခွင့်ရခဲ့သည်။ [[ရေနံချောင်းမြို့|ရေနံချောင်း]] သောင်ပြင်ပွဲတော်တွင် လာရောက်ကပြသော မြို့တော်သိန်းအောင်၏ မြို့တော်အင်အားစု မှ [[မောင်ယဉ်အောင် (မြို့တော်)|မောင်ယဉ်အောင်]] နှင့် တွေ့ပြီး ၅ တန်းကျောင်းသားဘဝက ရေးခဲ့သော ပြဇာတ်ကို ပြသကာ မောင်ယဉ်အောင်ထံမှ ပညာယူခွင့်ရခဲ့သည်။ == ဖန်တီးခဲ့သော ပြဇာတ်များ == ကဗျာရေးသည်ထက် ပြဇာတ်က ပိုခက်သည် ဆိုသော ​ရှေ့မှီနောက်မှီ ဆရာကြီး စလင်းမောင်ဌေး​ကြည်သည် ဇာတ် နှင့် အငြိမ့် အဖွဲ့ပေါင်းများစွာတို့အတွက် ပြဇာတ် နှင့် တေးသံစုံ အော်ပရာများ ဖန်တီးခဲ့ပါသည်။ ၂၀ ရာစု စိန်အောင်မင်း ခေတ်မှသည် ၂၁ ရာစု [[အောင်ဇမ္ဗူ]]ခေတ်အထိပင် တိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ပြဇာတ်ရေးကာစက ဘီအီးဒီအောင်သိုက်မှ ဌေးကြည်ပြဇာတ်က လူစကားပြောနဲ့မတူပဲ ကဗျာဖတ်သလို ဖြစ်နေသည်ဟု အပြောခံရဖူးသည်။ ပြဇာတ် ၉၅ ပုဒ်ရေးခဲ့ပြီး အပုဒ် ၇၀ ခန့် စင်တင်ခဲ့သည်။ အော်ပရာလည်း ထိုအရေအတွက်မျှ ဖြစ်သည်။ ရုက်ရှင်အဖြစ် ပြန်လည် ရိုက်ကူးသည်မှာ ၇ ကား ရှိသည်။ ဆရာ့ဇာတ်လမ်းများကို စင်တင်ကပြခဲ့ပြီး အောက်ဖော်ပြပါ စာရင်းတွင် မပါသော ဇာတ်နှင့် အငြိမ့်အဖွဲ့များမှာ များမှာ ဦးဆန်နီ၊ မောင်မြင့်လွင်၊ မြတစ်ရာ၊ လမင်းတစ်ရာ၊ သစ်လွင်၊ မြရတနာ၊ ရွှေမန္တလာ၊ ရွှေညီအကို၊ ရွှေမဟာ၊ ရွှေမောင်နှမ၊ ရွှေဝေလျှံ၊ ရွှေမင်းသားလေးများ၊ ရွှေမြစံ၊ ဇော်သစ်၊ မန္တလာထိပ်ခေါင်၊ အောင်ချမ်းဝင်း၊ နှင်းခိုင်၊ ချမ်းချမ်းပို၊ ပိုင်ထက်ဝေ၊ ဦးဆန်နီ၏ ခိုင်သစ္စာ၊ မန္တလေးရဲဇော်၊ နိုင်ကိုကို၊ လှိုင်ဘွားအောင်၊ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ဆရာသည် ပြဇာတ် အော်ပရာများကို ရေးသား စီစဉ် ညှံန်ကြားရုံသာမက လိုအက်လျင် အသံနောက်ခံစကားပြောပေးခြင်းကိုပါ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါသည်။ ပြဇာတ်မင်းသား ဖြစ်ချင်သော ဆရာမှာ ပြဇာတ် နှစ်ပုဒ်တွင် ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဖူးသော်လည်း အလွဲလွဲ အချော်ချော် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref>ကျွန်တော်တို့မန္တလေး အစီအစဉ် ၊ ကဗျာဆရာ တေးရေးဆရာ ပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ စလင်းမောင်ဌေးကြည် ဒုတိယပိုင်း၊ မန်းသူသက်သက်၊ မန္တလေး အက်ဖ် အမ်မ်၊ ၂၀၂၄ ဇန္နဝါရီ ၂၈။</ref> # ညမွှေးပန်း၏ လျှောက်လဲချက် (ရွှေဗျိုင်း‌ငွေဗျိုင်းအငြိမ့် နှင့် ဂျိုးဖြူဇာတ်) # စလင်းမြို့သူ မသည်းဖြူ (စိန်အောင်မင်း) (ကိုယ်တိုင် မင်းသား) # တန်ပြန်စူးသော မြှားတစ်ချောင်း (ပုလဲအရောင်မမှိန်ဇာတ်အဖွဲ့၊ ခင်မောင်ချင်း) # သဘင်ချစ်ရင် စင်မြင့်ပေါ်လာခဲ့ပါ (တွံတေးသိန်းတန်) (ကပြချိန် ယမ်းသမားနှင့် အမှတ်တရ ရယ်ရွှင်ဖွယ်များ ဖြစ်ခဲ့သည်) # မောင်ချစ်သူ ဝတ္ထုရေးနေသည် (တွံတေးသိန်းတန်) ရေးခ ၃၀၀ ကျပ် ရသည်။ # ပန်းပင်လယ်ကြီး ပြည့်တော့မည် (တွံတေးသိန်းတန်) ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ # ဖိုးလမင်းကို အောင်သွယ်ခိုင်းမယ် (တွံတေးသိန်းတန်) ရုပ်ရှင်ပြန်ရိုက်သည်။ # လှည်းလမ်းပေါ် ကားမမောင်းရ (တွံတေးသိန်ူတန်) ရုပ်ရှင် ပြန်လည်ရိုက်ကူးသည်။ # အချစ်ပင်လယ်ပြင်တွင် လှိုင်းအနည်းငယ်ရှိသည် (တွံတေးသိန်းတန်) # ကျေးဇူး (ရုပ်ရှင် ပြန်လည်ရိုက်ကူးသည်) # လတစ်ခြမ်း လွမ်းတဲ့အခါ အော်ပရာ ([[သိန်းဇော်|မန္တလေးသိန်းဇော်]]) ရေးခ ကျပ် ၃၀၀ ရသည်။ # စည်းသုံးတန် ထိုအရပ်မှာ (မန္တလေးသိန်းဇော်) ရေးခ ကျပ် ၅၀၀ ရသည်။ # နား ကိုက်ပေမယ့် သား မမိုက်ပါဘူး အမေ # သိင်္ဃါရုံ ပန်းအိပ်မက် အော်ပရာ ([[တင်မိုးဝင်း|ကျွန်တော့သဘင် ပန်တျာတင်မိုးဝင်း]]) # အဝေးမြတ်ခင် ပို၍စိမ်းစေရ (ကျွန်တော့သဘင် ပန်တျာတင်မိုးဝင်း) # ရွှေပုဆိုးနဲ့ ရေချိုးပြန်ခဲ့မယ် ([[ဒွေး]] ရုပ်ရှင် ပြန်ရိုက်သည်) # သာယာ ရွှေ ပြည် မြို့ရိုးတံခါး အော်ပရာ (၂ ရက်နှင့် အပြီးရေးခဲ့သည်။ မြို့ရွှေမန်းသား ဖိုးချစ် အပါအဝင် ဇာတ်အဖွဲ့ပေါင်း ၁၇ ဖွဲ့က စင်တင် ကပြခဲ့ကြသည်။ ဤအော်ပရာ အကြောင်း စာတန်းတင်ပြီး အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှု အနုပညာတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရသူပင် ရှိသည်) # ကျက်ရွာ ညပြေးသည်က တေးသရုပ်ဖော် (မြို့ရွှေမန်းသား ဖိုးချစ်) # အမှန်တရား အမှားတစ်ခု (မြို့ရွှေမန်းသား ဖိုးချစ်) # လူတွေပြောတဲ့ လောကဓံ (မြို့ရွှေမန်းသား ဖိုးချစ်) # ဖိုးမောင်လာပြီ (မြို့ရွှေမန်းသား ဖိုးချစ်) (မင်းသုဝဏ်ကဗျာကို ခံစားဖန်တီးသည်) # မသိ မကြောက် သိမကြောက် (မြို့ရွှေမန်းသား ဖိုးချစ်) # ပန်းလိုသိမှ ပန်းသီလ (မြို့ရွှေမန်းသား ဖိုးချစ်) # ပုဂံ လာသော လမ်း () # ရေနစ်သောငါး # မိခင်​ ရွှေ လက် မရင်စက်ပါ မဟောသဓ ဇာတ်တော်လာ သားတရားစီရင်ခန်း) # နှလုံးသား နှင့် ဖွင့်ကြည့်ပါ အော်ပရာ # ပိတောက်အသည်းနဲ့ ကဲတဲ့ခင် ([[တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း]]) # ဗိဿနိုးရဲ့ ရုပ်ပုံလွှာ အော်ပရာရှည် (တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း) # နှလုံးသွေးနဲ့ ရေးတဲ့ပုံပြင် (ရွှေမန်းတင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း) # သီချင်းမဆုံးခင် အကမရပ်နဲ့ (တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း) (ကိုယ်တိုင်ဝင်က) # နေရောင်အောက်မှာ သာသောလ အော်ပရာ (ရေသည်ပြဇာတ်) (ဟံဇာမိုးဝင်း) # သံသယ အစွဲအလန်း (ဟံဇာမိုးဝင်း၊ စွမ်းဇာနည်) # ဝတ်ဆံမရှိသောပန်း (စွမ်းဇာနည်) # ပုပ္ပါးလာရင် ထီးယူခဲ့ပါ (ဆန်းဝင်းကြည်) # မြင့်မိုရ်ထမ်း၍ လမ်းလျှောက်ခြင်း (မိုးဝင်း မိုးမင်း) # ဆယ်လိုက်မှာလေ ဆန်သည့်ရေ (မိုးမင်း) # ကကြီး ခကွေး ဘယ်လိုရေး () # ပါးရိုက်၍ နားကိုက်သည် (ချစ်စွမ်းသာ) # အမေနဲ့သား (ချစ်စွမ်းသာ) # တံခါးနှစ်ချပ် (ချစ်စွမ်းသာ) # တံငါစင်စစ်က ငါးဖြစ်ခြင်း (ဘီအီးဒီ အောင်သိုက် ဇော်ဝင်းမောင်) # လပြည့်ညရဲ့ လွမ်းလင်္ကာ အော်ပရာ (ရှေွှ ရတနာအငြိမ့်) ရေးခ ကျပ်တစ်သောင်းခွဲ # မိုးလိုဟိန်းလို့ ခြိမ်းပြမယ် (ဝင်းနောင်) # တူညီသော တန်ကြေး (ဝင်းနောင်) # ရွှေရင်မဲ့နဲ့ နေရစ်ခဲ့ပါ () # မောင်ဖေငယ် (အောင်ဇမ္ဗူ) == ကက်ဆက်အသံဇာတ်လမ်းများ == အသံမင်းသား နိုင်လင်း နှင့်လည်း အသံပြဇာတ် ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်း များ ဖန်တီးခဲ့ပါသည်။ == ဂီတ == မိဘများ၏ ဆယ့်နှစ်ပွဲလောက [[မကွေးမြို့|မကွေး]]မှ ဆေးတိုက်ပိုင်ရှင် ရွှေနန်းတွင်း ဦးမြသောင်း က တွံတေးသိန်းတန် နှင့် မိတ်ဆက်ပေးရာ မောင်ဌေးကြည်၏ ဝက်သည်းကန်၏ဆည်းဆာလမ်း ကဗျာကို သဘောကျပြီး မယ်ဒလင်နှင့် သံစဉ်သွင်းကာ ဓာတ်ပြားအဆိုတော် မင်းဇော်ဦးက သီဆိုသဖြင့် ဘဝအမှတ်တရ ပထမဆုံး သီချင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တွံတေးသိန်းတန်မှာလည်း မောင်ဌေးကြည်၏ အနပညာဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တွံတေးသိန်းတန်ပေးသော စလင်းမောင်ဌေးကြည်အမည်နှင့်ပင် တေးသီချင်းများ၊ ပြဇာတ်များ ရေးသည်။ တွံတေးသိန်းတန် သီဆိုသော ခွေးဖြူမသို့စာတစ်စောင် သီချင်းဖြင့် အောင်မြင်သော တေးရေးဆရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == သီကုံးခဲ့သောတေးသီချင်းများ == ၂၀ ရာစု မြန်မာ့သဘင်၊ ဂီတလောက နာမည်ကျော် တွံတေးသိန်းတန် အတွက် သီချင်း ၉ ပုဒ်၊ [[ဟင်္သာတထွန်းရင်|ဟင်္သါတထွန်းရင်]]အတွက် ၇ ပုဒ်၊ ၂၁ ရာစု သဘင်လောက နာမည်ကျော် [[စမ်း‌ရေမိုး]] အတွက် သီချင်း ၇ ပုဒ် အပါအဝင် နာမည်ကျော်အဆိုတော်များအတွက် တေး ‌ သီချင်းများ နှင့် ပြဇာတ် အော်ပရာတေးသီချင်းများ ကို ရေး သားခဲ့သည်။ တေးစီးရီး ၁၅ ခွေ ရေးခဲ့သည်။ ဆိုင်းသီချင်းများလည်း ရေးခဲ့သည်။ # ခွေးဖြူမသို့ စာတစ်စောင် (တွံတေးသိန်းတန်) သောနုတ္ထိုရ် နဲ့ မတူတဲ့ငါစီးရီး၊ သီချင်းရေးခ ၁၅၀ ကျပ် ရသည်။ ရုံဝင်ခ ၅ ကျပ်ခေတ်။ # ငှက်ခါးမလေး ပြန်လာပါ (တွံတေးသိန်းတန်၊ အဆိုတော် ၁၇ ယောက်က ပြန်ဆိုသည်) ငှက်ခါးမလေးပြန်လာပါစီးရီး # သူ့ကို မမေ့ကြပါနဲ့ (တွံတေးသိန်းတန်) နားရှိလို့ကြားမိပါတယ် စီးရီး # ရှက်ပြုံးမျက်လုံးမှာထည့်ပေးပါ (တွံတေးသိန်းတန်) အရွယ်လွန်အချစ် အခွေ # စိန်တစ်ဆင်စာနဲ့ရွှေတစ်အိုး (တွံတေးသိန်းတန်) အရွယ်လွန်အချစ် အခွေ # ဘဝတံငါ (တွံတေးသိန်းတန်) ‌လေပွေမ အခွေ # မခင်ပြုံး (နောက်ဆုံးနှစ်) (တွံတေးသိန်းတန်) ကိုယ့်အလှည့် အခွေ # လှည်းလမ်း‌ပေါ် ကားမမောင်းရ (တွံတေးသိန်းတန်) လှည်းလမ်း‌ပေါ် ကားမမောင်းရ အခွေ # အမုန်းချောင်းနားက ရွာကြီးသူ (တွံတေးသိန်းတန်) လှည်းလမ်း‌ပေါ် ကားမမောင်းရ အခွေ ၁၉၉၆ # လာလည်မယ် မမရယ် (တွံတေးသိန်းတန် နှင့် ၂ ယောက်ပေါင်းရေး) (ထက်မြက်စိုး) မမကိုအားကျတယ်ဗျာ အခွေ # တချိန်တုံးက ဝါဆို ဝါခေါင် (ကိုဉာဏ်) # တုံးကျော်မောင် (မန္တလေး‌ အောင် လွင် ဆိုင်းသီချင်း) # ပန်းတွေပွင့်မှ လိုက်ခဲ့ပါ စီးရီး ၉ ပုဒ် (ကိုခန့် စစ်ကိုင်း) # မခင်ပြုံး နောက်ဆုံးနှစ် (တွံတေးသိန်းတန်) # # ရယူခဲ့သော နှလုံးသား (ချမ်းသာ) # ရွှေငှက်မလေး ဖြတ်ပြေးသွားပါ စီးရီး (မယ်ဒလင် မောင်လွှမ်းဝေ) # ဝက်သည်းကန်၏ဆည်းဆာလမ်း (မင်း‌ဇော်ဦး) # သနပ်ခါးတူးသောအဘိုးအို နဲ့ သနပ်ခါးတူးသော မိန်းမပျို (တွံတေးသိန်းတန်) ဒဂုံတေးသံသွင်း # သားပေးတာက ကွမ်းတစ်ယာနဲ့ လက်ဖက်တစ်ရိုး အမေ့ရင်မှာ ဝမ်းသာလိုက်တာက စိန်တစ်ဆင်ဆာနဲ့ ရွှေတစ်အိုး (ဟင်္သါတထွန်းရင်) # အမေဆိုတာ အမေ (ကျော့ ‌ောင် ခိုင်) == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:၁၉၅၇ မွေးဖွားသူများ]] jkztmj3u7ypdjlq2xs2pyaxwzsva28f 0 289946 1046992 1046190 2026-08-07T13:11:50Z Dr Lotus Black 31011 1046992 wikitext text/x-wiki {{အကိုးအကားမဲ့}} ၂၁ ရာစု မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော ဇာတ်မင်းသား၊ စမ်းရေမိုးဇာတ်အဖွဲ့ ပူးတွဲတည်ထောင်သူ၊ အဆိုတော်၊ ကြော်ငြာမော်ဒယ် ဖြစ်သည်။ == ဇာတိ == ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက် မန္တလေး ပြည်ကြီးတန်ခွန်မြို့နယ် မျက်ပါးရပ် တွင် ဖွားမြင်သည်။ မိဘများမှာ ကုန်သည် (ဦးခွေး) ဒေါ်ဝက် တို့ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း ၃ ယောက်တွင် သားဦးဖြစ်သည်။ == ဘဝဇာတ်ကျောင်း == ပြည်ကြီးတံခွန် အမှတ် ၄ အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားသည်။ မန္တလေး အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှု အနုပညာတက္ကသိုလ် မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် သဘင်ဘာသာရပ် အဓိကနှင့် ဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ရသည်။ အသက် ၁၂ နှစ် ကတည်းက အဆိုပါတက္ကသိုလ် ကထိက လက်ဦး အကနည်းပြ ဆရာဦးမြတ်လင်း ထံမှ အကပညာများ သင်ယူ လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] fdjiywon112avcwgujd8ldsq2rd9gd7 0 289960 1047130 1046223 2026-08-07T16:37:50Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047130 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ၂၀၁၉ သီရိလင်္ကာ အီစတာ ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုများ | image = {{Multiple image | perrow = 2 | total_width = 300 | align = center | border = infobox | image1 = | image2 = UG-LK Photowalk - OneGalleFace and surroundings - 2017-03-12 (13).jpg }} | caption = အဓိက ပစ်မှတ်ထားခံရသည့် နေရာအချို့။ | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = {{Collapsible list | title = '''ဘုရားကျောင်းများ''' | St. Anthony's Shrine, Kochchikade | St. Sebastian's Church, Katuwapitiya | Zion Church, Batticaloa }} {{Collapsible list | title = '''ဟိုတယ်များ''' |[[စင်နမွန်ဂရန့်ဟိုတယ်]] |[[ကင်းဘာရီ]] |[[ရှန်ဂရီလာဟိုတယ်၊ ကိုလံဘို|ရှန်ဂရီလာဟိုတယ်]] |[[အပူပိုင်းတည်းခိုရိပ်သာ]] }} {{Collapsible list | title = '''လူနေအိမ်ရာ''' | ဒီမာတာဂိုဒါ (Dematagoda) }} | target = ခရစ်ယာန် ဝတ်ပြုသူများနှင့် နိုင်ငံခြားသား ခရီးသွားများ | coordinates = | date = {{Start date and age|2019|04|21|df=yes}} | time = | timezone = | type = * အသေခံဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုများ * အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | fatalities = ၂၇၉ ဦး (အသေခံဗုံးခွဲသမား ၉ ဦးအပါအဝင်) | injuries = ၅၀၀ ကျော် | victims = | perpetrators = {{tree list}} * National Thowheeth Jama'ath ** ဇာရန် ဟာရှမ် ဦးဆောင်သော {{tree list/end}} | assailants = ဟာရှမ် အပါအဝင် အသေခံဗုံးခွဲသမား ၉ ဦး | weapons = ယူရီးယားနိုက်ထရိတ်နှင့် ရေဂျယ်ယမ်းဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများ ဖြည့်သွင်းထားသော ကျောပိုးအိတ်များ | numparts = | dfens = * သီရိလင်္ကာ ရဲတပ်ဖွဲ့ * အထူးတပ်ဖွဲ့ (သီရိလင်္ကာ) | motive = * အစ္စလာမ္မစ် အစွန်းရောက်ဝါဒ * ခရစ်ယာန်ဘာသာ ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ် * အနောက်တိုင်း ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ် | inquiry = | coroner = | accused = | convicted = | verdict = | convictions = တိုက်ခိုက်မှုများကို ကြိုတင်ကာကွယ်ရန် သတိပေးချက်များရှိပါလျက်နှင့် ပေါ့ဆချွတ်ယွင်းခဲ့မှုကြောင့် ရဲချုပ်ဟောင်း ပူဂျစ်သ် ဂျာယာဆွန်ဒရာနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အရာရှိဟောင်း ဟယ်မာစီရီ ဖာနန်ဒိုတို့ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်တွင် သေဒဏ် အမိန့် ချမှတ်ခဲ့သည်။ | litigation = }} '''သီရိလင်္ကာ အီစတာ ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုများ (၂၀၁၉)''' (အင်္ဂလိပ်: {{lang-en|2019 Sri Lanka Easter bombings}}) သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက် ([[အီစတာပွဲတော်နေ့|အီစတာ]] [[တနင်္ဂနွေနေ့]]) နံနက်ပိုင်းတွင် [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ]]တစ်ဝန်းရှိ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများနှင့် လူစည်ကားရာ ဟိုတယ်များကို ပစ်မှတ်ထားကာ အစ္စလာမ္မစ်အစွန်းရောက်များက တစ်ပြိုင်နက်တည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သော အသေခံဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုကြီးများ ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် သီရိလင်္ကာပြည်တွင်းစစ် ပြီးနောက် နိုင်ငံတွင်း လူသေဆုံးမှုအများဆုံးနှင့် အဆိုးဝါးဆုံး အကြမ်းဖက်မှုကြီး အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |last2=AFP |title=Two ex-Sri Lanka officials sentenced to death over 2019 Easter bombings |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/1/two-ex-sri-lanka-officials-sentenced-to-death-over-2019-easter-bombings |access-date=2026-08-03 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=သီရိလင်္ကာ အီစတာပွဲတော် ဗုံးခွဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၉၀ အထိ တိုးလာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/04/22/189356.html/attachment/5cbd338bfc7e93791d8b4597/ |access-date=2026-08-03 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက် (အီစတာတနင်္ဂနွေနေ့) နံနက် ၈:၄၅ နာရီဝန်းကျင်တွင် [[ကိုလံဘိုမြို့]]ရှိ သမိုင်းဝင် စိန်အန်ထိုနီ ဘုရားကျောင်း၊ မြို့လယ်ရှိ [[ရှန်ဂရီလာဟိုတယ်၊ ကိုလံဘို|ရှန်ဂရီလာ]]၊ [[စင်နမွန်ဂရန့်ဟိုတယ်|စင်နမွန်ဂရန့်]] နှင့် [[ကင်းဘာရီ]] ဟိုတယ်များ၊ နီဂိုဘိုမြို့ရှိ စိန်ဆက်ဘက်စတီယန် ဘုရားကျောင်း၊ ဗာတီကာလိုအိုမြို့ရှိ ဇိအုန် ဘုရားကျောင်းတို့တွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်းနီးပါး အသေခံဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Duwun |date=2019-04-26 |title=သီရိလင်္ကာ ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဟိုတယ်မှာပေါက်ကွဲမှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့ {{!}} Duwun |url=https://www.duwun.com.mm/article/iilka-buetuikuikmetkui-ieaeu-hiutymwaepakkemat-eue-id14120 |access-date=2026-08-03 |website=Duwun - မျိုးဆက်သစ်တို့ရဲ့မီဒီယာ}}</ref> ယင်းနေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင်လည်း ကိုလံဘိုဆင်ခြေဖုံးရှိ ဒေမာတာဂိုဒါ လူနေအိမ်ရာတစ်ခုနှင့် ဒီဟီဝါလာ ရှိ ဧည့်ရိပ်သာတစ်ခုတို့တွင် နောက်ဆက်တွဲ ပေါက်ကွဲမှုများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုများကို ဒေသတွင်း အစ္စလာမ္မစ်အစွန်းရောက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သော National Thowheeth Jama'ath (NTJ) မှ အဖွဲ့ဝင်များက ဇာရန် ဟာရှမ် ဦးဆောင်ကာ ကျူးလွန်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် [[အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့ (အိုင်အက်စ်)|အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံတော်]] (ISIS) အဖွဲ့က ၎င်းတို့၏လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=သီရိလင်္ကာမှာ ဓားနဲ့လက်နက်တွေ နှစ်ရက်အတွင်း လာအပ်ကြဖို့ နှိုးဆော် |url=https://www.bbc.com/burmese/world-48162009 |access-date=2026-08-03 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများ == {| class="wikitable sortable floatright" style="font-size:85%; text-align:left; margin:0 0 1.5em 1.5em;" |+ သေဆုံးခဲ့သော အရေအတွက်<ref>{{Cite web |date=8 May 2019 |title=US official wounded in Sri Lanka Easter bombing dies from her injuries in Singapore |url=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/us-official-wounded-in-sri-lanka-easter-bombing-succumbs-to-her-injuries-in |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508171205/https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/us-official-wounded-in-sri-lanka-easter-bombing-succumbs-to-her-injuries-in |archive-date=8 May 2019 |access-date=8 May 2019 |website=The Straits Times}}</ref> ! style="text-align:left;" |နိုင်ငံသား ! style="text-align:left;" |အရေအတွက် |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sri Lanka}} |၂၁၉ |- | style="text-align:left;" |{{flag|India}}<ref>{{cite news |title=Sri Lanka blasts: 11 Indians dead, bodies of 7 JDS members to reach Karnataka |url=https://www.indiatoday.in/world/story/sri-lanka-blasts-11-indians-dead-bodies-of-7-jds-members-to-reach-karnataka-1508758-2019-04-24#close-overlay |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516002645/https://www.indiatoday.in/world/story/sri-lanka-blasts-11-indians-dead-bodies-of-7-jds-members-to-reach-karnataka-1508758-2019-04-24#close-overlay |archive-date=16 May 2019 |access-date=23 April 2019 |work=[[India Today]]}}</ref> |၁၁ |- | style="text-align:left;" |{{flag|United Kingdom}}<ref>{{cite news |title=Sri Lanka attacks: Eight Britons killed in explosions |url=https://www.bbc.com/news/uk-48004465 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190520102616/https://www.bbc.com/news/uk-48004465 |archive-date=20 May 2019 |access-date=22 April 2019}}</ref> |၈ |- | style="text-align:left;" |{{flag|China}}<ref>{{cite news |date=1 May 2019 |title=6 Chinese national confirmed dead in Sri Lanka multiple bombings |url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-05/01/c_138026927.htm |work=Xinhua}}</ref> |၆ |- | style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}<ref>{{Cite web |date=2019-04-23 |title=8 Dinge, die Sie zu den Bombenanschlägen in Sri Lanka wissen müssen |url=https://www.aargauerzeitung.ch/international/8-dinge-die-sie-zu-den-bombenanschlaegen-in-sri-lanka-wissen-muessen-ld.1112866 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224151716/https://www.aargauerzeitung.ch/international/8-dinge-die-sie-zu-den-bombenanschlaegen-in-sri-lanka-wissen-muessen-ld.1112866 |archive-date=24 February 2024 |access-date=2024-07-07 |website=[[Aargauer Zeitung]] |language=de}}</ref> |၄ |- | style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}<ref>{{cite news |title=Three children of Danish billionaire killed in Sri Lanka attacks |url=https://www.reuters.com/article/us-sri-lanka-blasts-denmark/three-children-of-danish-billionaire-killed-in-sri-lanka-attacks-idUSKCN1RY0IB |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422180040/https://www.reuters.com/article/us-sri-lanka-blasts-denmark/three-children-of-danish-billionaire-killed-in-sri-lanka-attacks-idUSKCN1RY0IB |archive-date=22 April 2019 |access-date=22 April 2019}}</ref> |၃ |- |{{flag|Netherlands}}<ref>{{cite web |date=22 April 2019 |title=Nog twee Nederlandse slachtoffers onder doden Sri Lanka |url=https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nog-twee-nederlandse-slachtoffers-onder-doden-sri-lanka-onderzoek-stadsvijvers-even-schadelijk-voor-klimaat-als-duizenden-auto-s~b5c0c841/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423122504/https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nog-twee-nederlandse-slachtoffers-onder-doden-sri-lanka-onderzoek-stadsvijvers-even-schadelijk-voor-klimaat-als-duizenden-auto-s~b5c0c841/ |archive-date=23 April 2019 |access-date=23 April 2019 |website=[[Volkskrant]] |publisher=Volkskrant}}</ref> |၃ |- | style="text-align:left;" |{{flag|United States}}<ref>{{Cite news |title=A billionaire's children, a D.C. fifth-grader, a celebrity chef: the victims in Sri Lanka |url=https://www.washingtonpost.com/world/2019/04/22/celebrity-chef-children-denmark-billionaire-among-dead-sri-lanka-bomb-attacks/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423132345/https://www.washingtonpost.com/world/2019/04/22/celebrity-chef-children-denmark-billionaire-among-dead-sri-lanka-bomb-attacks/ |archive-date=23 April 2019 |access-date=24 April 2019}}</ref> |၃ |- |{{flag|Australia}}<ref>{{cite news |title=Two Australians confirmed dead in Sri Lanka Easter Sunday terror attacks |url=https://www.theguardian.com/world/2019/apr/22/two-australians-confirmed-dead-in-sri-lanka-easter-sunday-terror-attacks |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423132630/https://www.theguardian.com/world/2019/apr/22/two-australians-confirmed-dead-in-sri-lanka-easter-sunday-terror-attacks |archive-date=23 April 2019 |access-date=22 April 2019}}</ref> |၂ |- | style="text-align:left;" |{{flag|Saudi Arabia}}<ref name="aawsat">{{Cite news |date=23 April 2019 |title=2 Saudis among Victims of Sri Lanka Bombings |url=https://aawsat.com/english/home/article/1691521/2-saudis-among-victims-sri-lanka-bombings |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426040241/https://aawsat.com/english/home/article/1691521/2-saudis-among-victims-sri-lanka-bombings |archive-date=26 April 2019 |access-date=23 April 2019 |work=Asharq Al-Awsat}}</ref><ref name="Saudi-Airlines">{{Cite news |date=23 April 2019 |title=Saudi Arabian Airlines Statement |url=https://twitter.com/svmedia_center/status/1120621486346207232 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613073956/https://twitter.com/svmedia_center/status/1120621486346207232 |archive-date=13 June 2019 |access-date=23 April 2019 |work=Twitter}}</ref> |၂ |- | style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}<ref name="auto2">{{cite news |date=22 April 2019 |title=Una pareja de españoles, entre las víctimas mortales de los atentados de Sri Lanka |url=https://elpais.com/politica/2019/04/22/actualidad/1555949479_395920.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504031120/https://elpais.com/politica/2019/04/22/actualidad/1555949479_395920.html |archive-date=4 May 2019 |access-date=22 April 2019 |work=El País}}</ref> |၂ |- | style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}<ref>{{cite news |title=2 Turkish engineers among dead in Sri Lanka bombings |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/2-turkish-engineers-among-dead-in-sri-lanka-bombings/1458989 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422175813/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/2-turkish-engineers-among-dead-in-sri-lanka-bombings/1458989 |archive-date=22 April 2019 |access-date=22 April 2019}}</ref> |၂ |- |{{flag|Bangladesh}}<ref name="Bangladeshi_victim-1">{{cite news |date=22 April 2019 |title=Sheikh Selim's minor grandson dies in Sri Lanka bombings |url=https://bdnews24.com/bangladesh/2019/04/21/sheikh-selims-minor-grandson-dies-in-sri-lanka-bombings |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422114653/https://bdnews24.com/bangladesh/2019/04/21/sheikh-selims-minor-grandson-dies-in-sri-lanka-bombings |archive-date=22 April 2019 |access-date=22 April 2019 |work=bdnews24.com}}</ref> |၁ |- |{{flag|Japan}}<ref>{{cite news |title=One Japanese national killed, four others injured as Sri Lanka attacks rock expat community |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/04/22/national/taro-kono-sends-sympathy-sri-lanka-terror-attacks-amid-report-japanese-among-fatalities/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190424013305/https://www.japantimes.co.jp/news/2019/04/22/national/taro-kono-sends-sympathy-sri-lanka-terror-attacks-amid-report-japanese-among-fatalities/ |archive-date=24 April 2019 |access-date=22 April 2019}}</ref> |၁ |- | style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}<ref>{{cite news |title=Rui Lucas morreu às mãos dos terroristas no Sri Lanka. Português de 31 anos estava em lua de mel |url=https://www.cmjornal.pt/portugal/detalhe/rui-lucas-morreu-as-maos-dos-terroristas-no-sri-lanka-portugues-de-31-anos-estava-em-lua-de-mel |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423132647/https://www.cmjornal.pt/portugal/detalhe/rui-lucas-morreu-as-maos-dos-terroristas-no-sri-lanka-portugues-de-31-anos-estava-em-lua-de-mel |archive-date=23 April 2019 |access-date=22 April 2019}}</ref> |၁ |- | style="text-align:left;" |အမည်မသိ |၁ |- class="sortbottom" ! style="text-align:left;" |စုစုပေါင်း |၂၆၉ |} == နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ == တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် သီရိလင်္ကာအစိုးရသည် နိုင်ငံတစ်ဝန်း အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာကာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ အစွန်းရောက်ကွန်ရက်များကို အပြင်းအထန် ရှာဖွေဖမ်းဆီးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သတင်းအချက်အလက် ကြိုတင်ရရှိထားပါလျက်နှင့် လုံလောက်သော ကာကွယ်တားဆီးမှုများ မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် ထောက်လှမ်းရေးနှင့် အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာ ပေါ့ဆမှုများအတွက် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံတကာမှလည်း ကုလသမဂ္ဂအပါအဝင် နိုင်ငံများစွာက အဆိုပါ အကြမ်းဖက်မှုကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ငြိမ်းချမ်းစွာ ပြီးဆုံးခဲ့တဲ့ သီရိလင်္ကာရွေးကောက်ပွဲ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/ngimkhmcaa-piichunkhaittai-siirilngkaarekeaakpai |access-date=2026-08-03 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှုကို တားဆီးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည့် တာဝန်ရှိသူများဖြစ်သော ရဲချုပ်ဟောင်း ပူဂျစ်သ် ဂျာယာဆွန်ဒရာနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အရာရှိဟောင်း ဟယ်မာစီရီ ဖာနန်ဒိုတို့ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်တွင် တရားရုံးက ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ပေါ့ဆချွတ်ယွင်းမှုဖြင့် သေဒဏ် အမိန့်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သီရိလင်္ကာ ရဲချုပ်ဟောင်းနှင့် အရာရှိဟောင်းတို့ကို ၂၀၁၉ အီစတာဗုံးခွဲမှုဖြင့် သေဒဏ်ချမှတ် |url=https://burmese.dvb.no/post/363429 |access-date=2026-08-03 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၉ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ပေါက်ကွဲမှုများ]] r1olxwzolac4jatqlt336xjzk6bho10 0 290010 1047118 1046531 2026-08-07T16:35:50Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်) 1047118 wikitext text/x-wiki '''စိုးမိုးကြည်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော ဝါရင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ [[သရုပ်ဆောင်]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု== ဒါရိုက်တာ [[အိအိခိုင်]] ၏ အဆိုအရ စိုးမိုးကြည်ကို [[၁၉၉၆]] ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော [[ပန်းသခင်]] ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ကတည်းက [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကယ်ဒမီဆု]] ရရှိလိမ့်မည်ဟု ပရိသတ်များနှင့် အနုပညာရှင်များက မှန်းဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က ဆုမဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ဒါရိုက်တာက ယူကျုံးမရ ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း ဝန်ခံပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ ယခုအခါ [[၂၀၂၅]] ခုနှစ် (၆၇) ကြိမ်မြောက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ]] တွင် [[အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု]] အတွက် အောက်ပါ သရုပ်ဆောင်များနှင့်အတူ စကာတင်စာရင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်- * [[ခိုင်နှင်းဝေ]] ([[မောင့်မိဖုရား]] ဇာတ်ကား) * **စိုးမိုးကြည်** ([[အနှစ်]] ဇာတ်ကား) * [[မျိုးသန္တာထွန်း]] ([[နတ်ဝင်သည်]] ဇာတ်ကား) * [[အေးဝတ်ရည်သောင်း]] ([[အဆိပ်]] ဇာတ်ကား) ==ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝအတွေ့အကြုံများ== ငယ်စဉ်အခါက စိုးမိုးကြည်သည် အသားဖြူဖွေးပြီး ပိန်ပိန်ပါးပါးဖြင့် ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါ အလွန်လှပခဲ့ကြောင်း၊ သူမ၏ ငယ်ဘဝအချစ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အနုပညာလောကအတွင်း မှတ်ချက်ပြုပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင် [[နေမျိုးအောင်]] နှင့်အတူ လူ့ဘဝ၏ အချစ်ဦး အတွေ့အကြုံများနှင့် ပတ်သက်၍ အမြင်ချင်းဖလှယ်ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးသည်။ လက်ရှိတွင် စိုးမိုးကြည်သည် မိခင်တစ်ဦးအနေဖြင့် သားနှင့်သမီးဖြစ်သူတို့ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ [[လော့စ်အိန်ဂျလိစ်]] (LA) မြို့တွင် ပညာသင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး၊ မိဘမေတ္တာ၏ နက်ရှိုင်းမှုကို ခံယူကျင့်ကြံလျက် ရှိသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်]] * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 3y78ngojsf7f0i0e19gnfwi3g6i33ld 0 290012 1047115 1046643 2026-08-07T16:35:09Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047115 wikitext text/x-wiki '''ဒေါ်ဒေလီညွန့်''' (၁၂၅၃ - ခန့်မှန်း ၁၉၆၀ လွန်နှစ်များ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော သဘင်ပညာရှင်၊ အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးနှင့် [[မန္တလေးပန်တျာကျောင်း]]၏ အဆိုနည်းပြဆရာမကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ '''မသန့်စင်''' ဖြစ်ပြီး [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ဒေလီ]]မြို့တော်သို့ သွားရောက်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှ [[ဒေလီညွန့်]]ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။ <div style="max-width: 100%; overflow-x: auto; margin: 1em 0;"> <table class="wikitable" style="width: 100%; border-collapse: collapse; text-align: left; font-family: sans-serif; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.15); border-radius: 8px; overflow: hidden;"> <caption> <span style="font-size: 1.2em; font-weight: bold; color: #ff007f; text-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);"> ✨ ဒေါ်ဒေလီညွန့် ၏ အနုပညာနှင့် ကိုယ်ရေးအကျဉ်း အချက်အလက်များ ✨ </span> </caption> <thead> <tr style="background: linear-gradient(135deg, #ff007f 0%, #7928ca 100%); color: #ffffff; text-align: center; font-size: 1.05em;"> <th style="padding: 14px; border: none; width: 25%;">ကဏ္ဍ</th> <th style="padding: 14px; border: none; width: 75%;">အသေးစိတ် အချက်အလက်များ</th> </tr> </thead> <tbody> <tr style="background-color: #fff0f5; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #ffd1dc; font-weight: bold; color: #c71585;"> 🌟 အမည်ရင်းနှင့် အမည်သစ် </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #ffd1dc; color: #333333;"> ငယ်မည် <b>မသန့်စင်</b> (ခေါ်) ရွှေခြေကျင်းမသန့်စင်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒေလီမြို့တော်မှအပြန် <b>ဒေလီညွန့်</b> အမည်ခံယူ </td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #e0e0e0; font-weight: bold; color: #ff4500;"> 📅 မွေးဖွားရာ ဇာတိနှင့် ခုနှစ် </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #e0e0e0; color: #333333;"> ၁၂၅၃ ခုနှစ် တန်ခူးလ၊ [[တွံတေးမြို့နယ်]] ကျိုက်သလဲရွာ (အဖ ဦးဖိုးမှတ်၊ အမိ ဒေါ်သင့် - သမီး ၇ ယောက်အနက် အကြီးဆုံး) </td> </tr> <tr style="background-color: #f0f8ff; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #b0e0e6; font-weight: bold; color: #0000cd;"> 🎭 ထင်ရှားသော အနုပညာအဖွဲ့ </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #b0e0e6; color: #333333;"> <b>ဒေလီညွန့်အငြိမ့်အဖွဲ့</b> (ဦးစီးခေါင်းဆောင်များ - လူရွှင်တော် ကိုသင်္ခါ၊ ကိုဓာတ်ခိုး၊ ပတ္တလျား ဆရာဘကလေး (အလင်္ကာကျော်စွာ)၊ ကြေးဝိုင်း ဦးခန့်) </td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #e0e0e0; font-weight: bold; color: #008080;"> 👑 စော်ဘွားများ၏ ချီးမြှင့်ခံရမှု </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #e0e0e0; color: #333333;"> ရှမ်းပြည် [[သီပေါအုန်းဘောင်စော်ဘွား]] ဟော်နန်းတွင် ကပြဖျော်ဖြေရာမှ ငွေ ၅၀၀ ကျပ်၊ စိန်နားကပ်၊ စိန်ဆံထိုးနှင့် ၇ ကျပ်သားခန့်ရှိ ရွှေတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံရ </td> </tr> <tr style="background-color: #f5fffa; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #afeeee; font-weight: bold; color: #2e8b57;"> 🏛️ ဌာနဆိုင်ရာ တာဝန်နှင့် ကျင့်ဝတ် </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #afeeee; color: #333333;"> [[မန္တလေးပန်တျာကျောင်း]] အဆိုနည်းပြဆရာမကြီး၊ မင်းသမီးများလိုက်နာရမည့် အချက် ၇ ချက် <b>(ပိုး၊ မွေး၊ ခေါ်၊ မြှော်၊ ဇော်၊ ပို့၊ တား)</b> ပြသသူ </td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: none; font-weight: bold; color: #800080;"> 📚 ကိုးကားရင်းမြစ် </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: none; color: #333333;"> မြဝတီမဂ္ဂဇင်း (၁၉၆၀-ခုနှစ်၊ မတ်လ၊ အတွဲ ၈၊ အမှတ် ၅၊ နှာ-၁၇၄-၁၇၉) </td> </tr> </tbody> </table> </div> == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာသက်တမ်းအစ == [[တွံတေးမြို့နယ်]] ကျိုက်သလဲရွာတွင် အဖ ဦးဖိုးမှတ်၊ အမိ ဒေါ်သင့်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး သမီး ၇ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ ၁၂၅၃ ခုနှစ် တန်ခူးလတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင် ဂီတဘက်တွင် ဝါသနာအထုံကြီးလှသဖြင့် အသက် ၉ နှစ်အရွယ်တွင် ဇာတ်ထဲသို့ လိုက်ပါခဲ့သည်။ [[ရွှေခြေကျင်းမသန့်စင်]] အမည်ဖြင့် စတင်ကပြခဲ့ရာ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့ပြီး အသက် ၁၅ အရွယ်တွင် မင်းသားလူပြက် [[ဦးဇာကျယ်ကြီး]]နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရသည်။ လူချစ်လူခင်ပေါများခဲ့သော ရွှေခြေကျင်းမသန့်စင်သည် မြေဝိုင်းခေတ် မကုန်သေးမီက [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နယူး[[ဒေလီ]]မြို့တော်သို့ မြန်မာ့ဇာတ်ကပြရန် ရှားပါးစွာ သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဒေလီမြို့မှ ပြန်ရောက်လာသောအခါ ရွှေခြေကျင်းမသန့်စင်အမည်ကို ဖျောက်၍ ဒေလီညွန့်အမည်ဖြင့် ဇာတ်ကခဲ့သည်။ == အငြိမ့်ခေတ်နှင့် ကျော်ကြားမှု == [[မုံရွာမြို့]] [[လယ်တီဆရာတော်]]ဘုရားကြီး၏ မွေးနေ့ပွဲတော်တွင် ဒေါ်ဒေလီညွန့်အငြိမ့်အဖွဲ့ ဝင်ရောက်ကူညီ အကဖြင့် ကန်တော့ခဲ့ပြီး “ထီသီချင်း” ကို ဆိုကခဲ့ရာ လူထု၏ တခဲနက် ဩဘာပေးမှုနှင့် လေချွန်သံ၊ လက်ခေါက်မှုတ်သံများဖြင့် အဆက်မပြတ် နှစ်သက်ကြောင်း ပြသခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က အသက် ၂၀ ရွယ်သာ ရှိသေးပြီး တေးသွား၏ အညုအခရာများသည် ကာလသားတစ်သိုက်၏ ဘဝင်ကို ရွှင်စေကာ အသံရစ်ပတ်ဆွဲဆောင်မှုနှင့် ရုပ်လှပမှုတို့ကြောင့် နှုတ်ဖျားတွင် ဒေလီညွန့်ဟူ၍ အာဂုံဆောင် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ဦးစီးခေါင်းဆောင်များအဖြစ် အနုပညာဂုဏ်မြောက်ကာ တတ်ကျွမ်းသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ကြရာ လူရွှင်တော် [[ကိုသင်္ခါ]]၊ [[ကိုဓာတ်ခိုး]]၊ ပတ္တလျားတီးသူ [[ဆရာဘကလေး]] ([[အလင်္ကာကျော်စွာ]] - ယခု မန္တလေးပန်တျာကျောင်း ပတ္တလျားနည်းပြဆရာကြီး) နှင့် ကြေးဝိုင်းတီးသူ [[ဦးခန့်]] (မင်းသမီးကြီး [[လှလေးစိန်]]၏ ဖခင်) တို့ ပါဝင်ကြသည်။ လူရွှင်တော် ဓာတ်ခိုးသည် ခေသူမဟုတ်ဘဲ ယခုခေတ် သီချင်းရေးဆရာများထက်ပင် စာသား စကားလုံး စည်းဒုန်းကိုက်လှအောင် ရေးနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတောင်ခြေ [[ကုသိုလ်တော်ဘုရား]]ပွဲတွင် ကစဉ်က မန္တလေးမြို့ရှိ ကျောင်းသားများအကြား ကျောင်းနာမည်ထည့်ဆိုရေးနှင့်ပတ်သက်၍ စကားအချေအတင်ဖြစ်ရာမှ ပျက်လုနီးပါး ကျောင်းသားရိုက်ပွဲပင် ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးသည်။ နောင်တွင် နိုင်ငံရေးအဓိပတိဝန်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်လာသူက ထိုစဉ်က ကောက်ကောက်ပါ လိုက်ကြည့်ပြီး ပိုးပန်းကြေး ဆုငွေချခဲ့သူဖြစ်ကြောင်း နှုတ်ဆက်ပြောပြဖူးသည်။ ထို့အပြင် မဟာမြတ်မုနိအနီး ကျောက်ဆစ်တန်း မီးထွန်းပွဲတွင် လူပျိုတစ်သင်းက ဒေလီညွန့်အငြိမ့်နှင့် အပျိုတစ်သိုက်က [[ဒေါ်ဩဘာ]]အငြိမ့်တို့ကို အပြိုင်သွင်းကပြစေခဲ့ရာမှ [[ဒေလီညွန့်အငြိမ့်]]၏ အငြိမ့်ကြေးမှာ ၂၅ ကျပ်မှ ၅၀ ကျပ်အထိ တိုးတက်နာမည်ရလာခဲ့သည်။ အောက်ပြည်တွင် ပညာသည်နည်းပါးသဖြင့် မန္တလေးသို့တက်ကာ ပညာဆည်းပူးရင်း အငြိမ့်ကခဲ့ပြီး [[အဝေးရောက်မင်းဦးအောင်ကြီး]]၊ စောင်းမိကျောင်းဆရာ [[ဦးအုံးပွင့်]]၊ [[ဒေဝဣန္ဒာဆရာဘုန်းတော်ကြီး]]၊ စန္ဒယားဆရာ [[မောင်လေး]]၊ ဦးကြီးဆင်ဆရာ [[တာ]]၊ [[ဆရာလွှာ]] စသည့် နန်းတော်ထွက် ဆရာကြီးများထံမှ ဂီတသီချင်းကြီးပညာရပ်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ အသက် ၂၈ အရွယ်တွင် ရှမ်းပြည် [[သီပေါအုန်းဘောင်စော်ဘွား]]၏ ဟော်နန်းသို့ အငြိမ့်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဆရာသင်]]နှင့်အတူ တက်ရောက်ကပြခဲ့ရာ စော်ဘွားက “ထောင်ရောင်နေသာ” သီချင်းခံကို သဘောကျသဖြင့် ခမည်းတော်ရေးသားခဲ့သော “မိန်ရာသီပတ်ပျိုး” နှင့် “သဟဿံပတ်ပျိုး” တို့ကို ညချင်းအပြီးတက်၍ ဆိုပြနိုင်သဖြင့် ငွေ ၅၀၀၊ စိန်နားကပ်၊ စိန်ဆံထိုးများအပြင် ၇ ကျပ်သားခန့်ရှိသော ရွှေတံဆိပ်နှင့် နာမည်ကောင်းလက်မှတ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ == အနုပညာသဘောတရားနှင့် ဇာတ်မင်းသမီးကျင့်ဝတ် == အနုပညာလောကတွင် သတ္တလောက၊ သင်္ခါရလောက၊ ဩကာသလောက တည်းဟူသော လောက ၃ ပါးကို နားလည်ပြီး သီချင်းခံ၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ တေးထပ်၊ ဘောလယ်၊ ရတု စသည်တို့ကို ရသမြောက်အောင် ဖန်တီးရမည်ကို ဒေါ်ဒေလီညွန့် ကောင်းစွာ သိရှိလေးစားကာ နေ့စဉ် အသံပြေပြစ်ခြင်း (Rhythm)၊ လေယူလေသိမ်း၊ အနိမ့်အမြင့်များကို လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ခေတ်ဟောင်းအနုပညာသည်များသည် ဆရာပေးသမျှကို စာရွက်ရင်ဝယ်ပိုက်ကာ ကျက်မှတ်ပြီး ပြန်ပေးရသည့်စနစ်ဖြင့် ခြေဆုံးခေါင်းဆုံး အနစ်နာခံ သင်ယူခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ်ဇာတ်မင်းသမီးများ လိုက်နာရမည့် အချက် ၇ ချက်ကို '''(ပိုး၊ မွေး၊ ခေါ်၊ မြှော်၊ ဇော်၊ ပို့၊ တား)''' ဟု အတိုကောက်လင်္ကာသဖွယ် သတ်မှတ်ထားသည်။ * '''ပိုး''' - နောက်ပိုးတတ်ရခြင်း * '''မွေး''' - ကလေးမွေးတတ်ရခြင်း (ဇာတ်စင်ပေါ်တွင် အပျိုဖြစ်လျက်နှင့် အအိုသားအမေကဲ့သို့ ကလေးချော့တေးများကို စည်းဝါးကျကျ ဆိုပြနိုင်ရခြင်း) * '''ခေါ်''' - လင်ခေါ်သားခေါ် တတ်မြောက်ရခြင်း * '''မြှော်''' - လင်မြှော်သားမြှော် တတ်ရခြင်း (တိုင်းတစ်ပါးရောက် ချစ်သူကို အလွမ်းဘွဲ့ဖြင့် မြှော်ချက်များပြသခြင်း) * '''ဇော်''' - ဇော်ဂျီဖြစ်တတ်ပြီး ဇော်ဂျီဟန်ဖြင့် ကတတ်ရခြင်း * '''ပို့''' - စစ်တပ်ထွက်ချိန်တွင် လင်ယောက်ျားအား လိုက်ပို့တတ်ရခြင်း * '''တား''' - စစ်တိုက်ထွက်မည့်လင်ကို တားမြစ်တတ်ရခြင်း == ပန်တျာကျောင်းနှင့် နိုင်ငံတော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း == ၁၉၅၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက် ကြာသပတေးနေ့ နံနက် ၉ နာရီတွင် ပန်တျာကျောင်း အကစာမေးပွဲကို ဆရာမကြီး ဒေါ်ဒေလီညွန့်၊ [[ယုဝတီမခင်ညွန့်]]နှင့် မင်းသား [[ကျော်မြသောင်း]]တို့က စစ်ဆေးခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့ သောကြာနေ့ စန္ဒယားသင်တန်း စာမေးပွဲကို [[မြန်မာညွန့်ဦးချစ်မောင်]]၊ စန္ဒယားဆရာ [[မြိုင်]]နှင့် ဒေါ်ဒေလီညွန့်တို့က စစ်ဆေးခဲ့ပြီး စန္ဒယားတီးသူများအနေဖြင့် အဆိုကိုပါ သိရှိနားလည်ရမည့် အကြောင်းများကို တပည့်များကို သွန်သင်ပြသခဲ့သည်။ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာသောအခါ [[မန္တလေးပန်တျာကျောင်း]]တွင် အကပညာကို အနားယူကာ အဆိုပညာဖြင့် တိုင်းပြည်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဆရာမကြီး၏ ဖြူစင်သောစိတ်ထားနှင့် ဝါကြွားမှုမရှိသော အသိဉာဏ်တို့သည် ယခုခေတ်အတွက် စံပြဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ ၁၉၆၀-ခုနှစ်၊ မတ်လ၊ အတွဲ ၈၊ အမှတ် ၅၊ နှာ-၁၇၄-၁၇၉။ [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ့ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မန္တလေးမြို့ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] rtse4952mw6dd67dwf9jz7rrk1iyddk 0 290013 1047117 1046532 2026-08-07T16:35:40Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-ဥ် +ဉ်, -သြ +ဩ, -မှုး +မှူး) 1047117 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ကာတွန်းဝင်းအောင် | image = Win_Aung_2019.jpg | caption = ကာတွန်းဝင်းအောင် | birth_date = {{Birth date and age|1962|3|18|df=y}} | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]] | occupation = ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ | known_for = Editorial Cartoon, Political Cartoon | organization = မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း <small>ဥက္ကဋ္ဌ</small> }} '''ကာတွန်း ဝင်းအောင်''' (၁၈ မတ် ၁၉၆၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲသူဖြစ်ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2017-03-27 |title=DVB - ကာတွန်းဝင်းအောင်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=X1p_0NPsIc8 |access-date=2026-08-05}}</ref> <ref>{{Cite web |last=MizzimaTV |date=2021-07-12 |title=ကာတွန်းဆရာ ၄ ဦး မြဝတီမြို့မှာ ဖမ်းခံရတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းအမှား |url=https://www.youtube.com/watch?v=1UL-2oV-T1s |access-date=2026-08-05}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို [[ဝင်းမောင် (ကာတွန်း)|ကာတွန်းဝင်းမောင်]]၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ထိုသို့လုပ်ဆောင်နေစဉ် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကာတွန်း ဝင်းအောင် ● ဖွဲ့စည်းပုံအောက်က ငြိမ်းချမ်းရေး – MoeMaKa Burmese News & Media |url=https://moemaka.net/wpmmk/archives/55359 |access-date=2026-08-05 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=ကာတွန်း ဝင်းအောင် ● ဩော် … အရိုး … အရိုး …. – MoeMaKa Burmese News & Media |url=https://moemaka.net/wpmmk/archives/60242 |access-date=2026-08-05 |language=en-US}}</ref> == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ တို့ဖြစ်သည်? == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - {{columns-list| # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ (၂)'' }} == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— {{columns-list| * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဖေသိန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ရာပြည့်ကာတွန်းများ <small>(မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်)</small> * ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ <small>(အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍)</small> * ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ * သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ * ကက်ကင်း <small>(ကဗျာဆရာ [[အောင်ဝေး]]နှင့် ပူးပေါင်း၍)</small> }} == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ယခင် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဆရာ [[အော်ပီကျယ်]] နေရာတွင် ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် အသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်ခံ တာဝန်လွဲပြောင်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် သူသည် သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ဘိုးဘွားများအား စောင့်ရှောက်ဖေးမပေးနေသော အနုပညာဆည်းဆာရိပ်တွင် အလုပ်အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့ဝင်တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ကာတွန်းလောကသားအားလုံးအတွက် အသင်းဝင်သည်ဖြစ်စေ၊ မဝင်သည်ဖြစ်စေ ကာတွန်းပညာတိုးတက်ရေး၊ ကာတွန်းဆရာများရဲ့ ဘဝမြှင့်တင်ရေးအတွက် အဓိကလုပ်ဆောင်ပေးပါတယ် (ဆရာ အော်ပီကျယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ) |url=http://www.mdn.gov.mm/my/kaattnleaaksaaaaalunattk-asngwngsnnyphcce-mwngsnnyphcce-kaattnpnnyaattiuttkre-kaattnchraamaarai |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကာတွန်းဆရာကြီးများအား (၄၃) ကြိမ်မြောက် ဂါရဝပြုကန်တော့ပွဲ အခမ်းအနားကျင်းပ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/kaattnchraakiimaaaaa-43-kimmeaak-grwpukntteaapai-akhmanaakngp |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[Category:၁၉၅၈ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] sh1jn4ns8r227h70ek9vh007h0lmhnk 0 290074 1046987 1046902 2026-08-07T12:59:14Z Cepyita 93402 1046987 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ဖွေနီးကိ | native_name = | common_name = Phoenicia | image_map = Phoenicia and its major cities | capital = | religion = [[ခါနနိကိုးကွယ်မှု]] | demonym = ဖွေနီးကိတိုင်းသား၊ ဖွေနီးကိလူမျိုး | government_type = ဂဏသံဃစနစ် နှင့် ခတ္တိယစနစ်သုံး မြို့ပြနိုင်ငံများ | established_date1 = ၉၆၉ ဘီစီ }}'''ဖွေနီးကိ'''တိုင်း ({{langx|grc|Φοινίκη}}; IPA /ɸøy̯'niːki/) သို့မဟုတ် ဖနီးသျှ (Phoenocia)ဒေသ ဆိုသည်မှာ အရှေ့မြေထဲပင်လယ်ကမ်းစပ်၊ ဥဒည်(Levant, လဗောန့်)ဒေသကြီး၏ အနောက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ ခါနန်မြို့ပြ ပြည်များကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ]]၏ ရှေးဦးလက်မွန်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ၌ '''ဖိနိတ်'''ပြည် (Phoenice) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတိုင်းပြည်များတွင် နေထိုင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းဆီးမိုက်နွယ် ခါနနိလူမျိုးများကို '''ဖွေနီးကိ'''တိုင်းသား သို့မဟုတ် ဖနီးသျှန်းလူမျိုးများ ( Phoenician) ဟုခေါ်ပါသည်။ <ref>{{Cite book |last=Malaspina |first=Ann |year=2009 |title=Lebanon |url=https://books.google.com/books?id=Pfop0v79y7gC&q=phoenicia+lebanon&pg=PA19 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0579-6 |location=New York, USA |pages=18–20}}</ref> ၎င်းတို့၏ ရေကြောင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် အချိန်နှင့်အမျှ တိုးချဲ့ကျုံ့သွားပြီး ၎င်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဓိကအချက်အချာသည် အာဝဒ် မှ ကရမေလတောင် အထိ ကျယ်ပြန့်သွားသည်။ <ref>{{Cite book |last=Meir Edrey |year=2019 |title=Phoenician Identity in Context: Material Cultural Koiné in the Iron Age Levant |publisher=Ugarit-Verlag |isbn=978-3-86835-282-5 |series=Alter Orient und Altes Testament |volume=469 |location=Münster |pages=23–24}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMeir_Edrey2019">Meir Edrey (2019). </cite></ref> ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ကိုလိုနီပြုခြင်းမှတစ်ဆင့် ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ|ဆိုက်ပရပ်စ်]] မှ မက်ဂရက်ဘ် နှင့် အိုင်ဘေး [[အိုင်ဘီးရီးယားကျွန်းဆွယ်|ရီးယန်းကျွန်းဆွယ်]] အထိ မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက် ၎င်းတို့၏ ဩဇာကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ကျောက်စာ ထောင်ပေါင်းများစွာကို ချန်ထားခဲ့သည်။ ==အမည်သညာ== မြန်မာလို '''ဖွေနီးကိ'''မှာ {{langx|grc|φοίνικι}} ၏ အေဒီတစ်ရာစုမှ အသံထွက်ကို စွဲ၍ ရေးခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်အမည် ဖနီးသျှ (Phoenicia) သည် ရောမအမည် Phoenice ( [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ecclesiastical_Latin||EL]]:/*ဖေနီးကျေ/) မှလာပြီး ထိုအထက်၌ {{langx|grc|Φοινῑ́κη}} /*ဖီးနိကိ/ မှ ဆင်းသက်သည်။ ရှေးဟောင်း ဟေလသ ဂရိလူမျိုးများသည် တုရုမြို့၊ ဇိဒုန်မြို့နေ ပင်လယ်ကုန်သည်များကို Φοῖνῐξ (Phoenix /*ဖီးနစ်/) ဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုဝေါဟာရ၏ ဇာစ်မြစ်ကို တပ်အပ်မပြောနိုင်ကြသော်လည်း အချို့က ရှေးဟောင်း အီဂျစ်ဝေါဟာရ fnḫw (ဖနဃဝ) မှ လာသည် ဟု ယူဆကြ၏။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ကြေးခေတ်]] ခါနန်လူမျိုးများ မှ တိုက်ရိုက်ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ပြီး [[သံခေတ်]] အထိ အနှောင့်အယှက် အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့ကိုယ်၎င်းတို့ ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' ဟု ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းတို့၏မြေကို ''ခါနာန်လူမျိုး'' ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေမှာ ကြေးခေတ် ခါနာန်လူမျိုးထက် သေးငယ်သည်။ {{Sfn|Gates|2011}}''Phoenicia ဟူသော ရောမ'' အမည်သည် ဂရိဝေါဟာရမှ သက်ပြီး မူရင်း တိုင်းရင်းသား အားလုံးကို ခြုံငုံ ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စုစုစည်းစည်း တသမတ်တည်းဟု ခံယူသော ဖွေနီးကိ ​လူတမျိုးတည်းဟူ၍ အမှန်တကယ် မရှိပေ။ {{Sfn|Quinn|2018}} {{Sfn|Lehmann|2024}}ခေတ်သစ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာပညာရှင်များသည် {{Circa|1200 BC}} နောက်ပိုင်းတွင် ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' နှင့် ''ဖွေနီးကိလူမျိုး'' အကြား ခြားနားချက် အမှန်တကယ်မရှိဘဲ နှောင်းလူတို့ ထွင်ကြံခွဲခြားခဲ့ကြသည်သာဖြစ်ကောင်း ယူဆကြသည်။ {{Sfn|Gates|2011}} {{Sfn|Quinn|2018}} ရေကြောင်းသွားလာမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ကျော်ကြားသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ရှေးခေတ်၏ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ရေကြောင်းကွန်ရက်များထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထောင်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဤကွန်ရက်သည် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[ရှေးခေတ်ဂရိ|ဂရိ]] ကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှု၏ အစပျိုးရာဒေသများ အကြား ဖလှယ်မှုများကို လွယ်ကူချောမွေ့စေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက်တွင် ကိုလိုနီများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် မြေထဲပင်လယ် မက်ဂရက်ဘ်ရှိ ကာသေ့ချ်သည် ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် အဓိကအင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဖိုနီးရှားလူ့အဖွဲ့အစည်းကို လွတ်လပ်သော [[မြို့ပြနိုင်ငံ|မြို့ပြနိုင်ငံများ]] ၊ အထူးသဖြင့် [[ဘေးဘလော့စ်မြို့|Byblos]] ၊ Sidon နှင့် [[တိုင်ယာမြို့ ၊ လက်ဘနွန်|Tyre]] အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ {{Sfn|Aubet|2001}}တစ်ခုချင်းစီသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားကြပြီး မျှဝေထားသော အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ၏ အထောက်အထား မရှိပါ။ {{Sfn|Quinn|2018}}[[ရာဇ|ဘုရင့်အာဏာသည်]] အဖြစ်များသော်လည်း၊ ဩဇာကြီးမားသော ကုန်သည်မိသားစုများသည် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်မှုများ မှတစ်ဆင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ကျင့်သုံးခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ဖိုနီးရှားမြို့များသည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် အစည်ကားဆုံး ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နီယို-အဆီးရီးယား နှင့် အာခေးမနစ် ကဲ့သို့သော အင်ပါယာများ ချဲ့ထွင်လာပြီးနောက် ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် ဘီစီ ၂ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရောမတို့၏ ကာသေ့ဂျ်မြို့ ပျက်စီးခြင်း အထိ အနောက်မြေထဲပင်လယ်တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ မူလသမိုင်းဝင်မှတ်တမ်းများ မရှိခြင်းကြောင့် "ပျောက်ဆုံးနေသော" ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ကြာမြင့်စွာ သတ်မှတ်ခံထားရသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ၁၇ ရာစုနှင့် ၁၈ ရာစုများတွင် ကျောက်စာများ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက်မှသာ ပိုမိုနားလည်လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှစ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးဟောင်းကမ္ဘာတွင် ၎င်းတို့၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000}}၎င်းတို့၏ အတည်တကျဆုံး အမွေအနှစ်မှာ ပရိုတို-ဆိုင်းနိုင်းတစ် အက္ခရာ မှ ဆင်းသက်လာသော အစောဆုံး အတည်ပြုထားသော အက္ခရာစဉ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်ပြီး {{Sfn|Coulmas|1996}} မြေထဲပင်လယ်တစ်လွှား ပျံ့နှံ့သွားပြီး [[ဂရိအက္ခရာ|ဂရိ အက္ခရာစဉ်]] ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လက်တင် နှင့် စီရီလစ် အက္ခရာစဉ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ရုံသာမက ဆီးရီးယား နှင့် [[အာရဗီအရေးအသား|အာရဗီ]] စာရေးစနစ်များကိုပါ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000|page=111}} {{Sfn|Fischer|2004}}၎င်းတို့သည် သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်း ၊ ရေကြောင်းသွားလာမှု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတို့တွင်လည်း ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်များသည် ဂန္ထဝင်မြေထဲပင်လယ်ယဉ်ကျေးမှု၏ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် အခြေခံအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Niemeyer|2004}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:အနောက်အာရှရှိ ယခင်နိုင်ငံများ]] iemn241ks3yw9v95bzc4029indgpw7d 1046988 1046987 2026-08-07T12:59:44Z Cepyita 93402 /* */ 1046988 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ဖွေနီးကိ | native_name = | common_name = Phoenicia | image_map = Phoenicia and its major cities | capital = | religion = [[ခါနနိကိုးကွယ်မှု]] | demonym = ဖွေနီးကိတိုင်းသား၊ ဖွေနီးကိလူမျိုး | government_type = ဂဏသံဃစနစ် နှင့် ခတ္တိယစနစ်သုံး မြို့ပြနိုင်ငံများ | established_date1 = ၉၆၉ ဘီစီ }}'''ဖွေနီးကိ'''တိုင်း ({{langx|grc|Φοινίκη}}; IPA /ɸøy̯'niːki/) သို့မဟုတ် ဖနီးသျှ (Phoenicia) ဒေသ ဆိုသည်မှာ အရှေ့မြေထဲပင်လယ်ကမ်းစပ်၊ ဥဒည်(Levant, လဗောန့်)ဒေသကြီး၏ အနောက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ ခါနန်မြို့ပြ ပြည်များကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ]]၏ ရှေးဦးလက်မွန်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ၌ '''ဖိနိတ်'''ပြည် (Phoenice) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတိုင်းပြည်များတွင် နေထိုင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းဆီးမိုက်နွယ် ခါနနိလူမျိုးများကို '''ဖွေနီးကိ'''တိုင်းသား သို့မဟုတ် ဖနီးသျှန်းလူမျိုးများ ( Phoenician) ဟုခေါ်ပါသည်။ <ref>{{Cite book |last=Malaspina |first=Ann |year=2009 |title=Lebanon |url=https://books.google.com/books?id=Pfop0v79y7gC&q=phoenicia+lebanon&pg=PA19 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0579-6 |location=New York, USA |pages=18–20}}</ref> ၎င်းတို့၏ ရေကြောင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် အချိန်နှင့်အမျှ တိုးချဲ့ကျုံ့သွားပြီး ၎င်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဓိကအချက်အချာသည် အာဝဒ် မှ ကရမေလတောင် အထိ ကျယ်ပြန့်သွားသည်။ <ref>{{Cite book |last=Meir Edrey |year=2019 |title=Phoenician Identity in Context: Material Cultural Koiné in the Iron Age Levant |publisher=Ugarit-Verlag |isbn=978-3-86835-282-5 |series=Alter Orient und Altes Testament |volume=469 |location=Münster |pages=23–24}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMeir_Edrey2019">Meir Edrey (2019). </cite></ref> ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ကိုလိုနီပြုခြင်းမှတစ်ဆင့် ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ|ဆိုက်ပရပ်စ်]] မှ မက်ဂရက်ဘ် နှင့် အိုင်ဘေး [[အိုင်ဘီးရီးယားကျွန်းဆွယ်|ရီးယန်းကျွန်းဆွယ်]] အထိ မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက် ၎င်းတို့၏ ဩဇာကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ကျောက်စာ ထောင်ပေါင်းများစွာကို ချန်ထားခဲ့သည်။ ==အမည်သညာ== မြန်မာလို '''ဖွေနီးကိ'''မှာ {{langx|grc|φοίνικι}} ၏ အေဒီတစ်ရာစုမှ အသံထွက်ကို စွဲ၍ ရေးခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်အမည် ဖနီးသျှ (Phoenicia) သည် ရောမအမည် Phoenice ( [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ecclesiastical_Latin||EL]]:/*ဖေနီးကျေ/) မှလာပြီး ထိုအထက်၌ {{langx|grc|Φοινῑ́κη}} /*ဖီးနိကိ/ မှ ဆင်းသက်သည်။ ရှေးဟောင်း ဟေလသ ဂရိလူမျိုးများသည် တုရုမြို့၊ ဇိဒုန်မြို့နေ ပင်လယ်ကုန်သည်များကို Φοῖνῐξ (Phoenix /*ဖီးနစ်/) ဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုဝေါဟာရ၏ ဇာစ်မြစ်ကို တပ်အပ်မပြောနိုင်ကြသော်လည်း အချို့က ရှေးဟောင်း အီဂျစ်ဝေါဟာရ fnḫw (ဖနဃဝ) မှ လာသည် ဟု ယူဆကြ၏။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ကြေးခေတ်]] ခါနန်လူမျိုးများ မှ တိုက်ရိုက်ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ပြီး [[သံခေတ်]] အထိ အနှောင့်အယှက် အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့ကိုယ်၎င်းတို့ ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' ဟု ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းတို့၏မြေကို ''ခါနာန်လူမျိုး'' ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေမှာ ကြေးခေတ် ခါနာန်လူမျိုးထက် သေးငယ်သည်။ {{Sfn|Gates|2011}}''Phoenicia ဟူသော ရောမ'' အမည်သည် ဂရိဝေါဟာရမှ သက်ပြီး မူရင်း တိုင်းရင်းသား အားလုံးကို ခြုံငုံ ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စုစုစည်းစည်း တသမတ်တည်းဟု ခံယူသော ဖွေနီးကိ ​လူတမျိုးတည်းဟူ၍ အမှန်တကယ် မရှိပေ။ {{Sfn|Quinn|2018}} {{Sfn|Lehmann|2024}}ခေတ်သစ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာပညာရှင်များသည် {{Circa|1200 BC}} နောက်ပိုင်းတွင် ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' နှင့် ''ဖွေနီးကိလူမျိုး'' အကြား ခြားနားချက် အမှန်တကယ်မရှိဘဲ နှောင်းလူတို့ ထွင်ကြံခွဲခြားခဲ့ကြသည်သာဖြစ်ကောင်း ယူဆကြသည်။ {{Sfn|Gates|2011}} {{Sfn|Quinn|2018}} ရေကြောင်းသွားလာမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ကျော်ကြားသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ရှေးခေတ်၏ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ရေကြောင်းကွန်ရက်များထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထောင်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဤကွန်ရက်သည် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[ရှေးခေတ်ဂရိ|ဂရိ]] ကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှု၏ အစပျိုးရာဒေသများ အကြား ဖလှယ်မှုများကို လွယ်ကူချောမွေ့စေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက်တွင် ကိုလိုနီများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် မြေထဲပင်လယ် မက်ဂရက်ဘ်ရှိ ကာသေ့ချ်သည် ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် အဓိကအင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဖိုနီးရှားလူ့အဖွဲ့အစည်းကို လွတ်လပ်သော [[မြို့ပြနိုင်ငံ|မြို့ပြနိုင်ငံများ]] ၊ အထူးသဖြင့် [[ဘေးဘလော့စ်မြို့|Byblos]] ၊ Sidon နှင့် [[တိုင်ယာမြို့ ၊ လက်ဘနွန်|Tyre]] အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ {{Sfn|Aubet|2001}}တစ်ခုချင်းစီသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားကြပြီး မျှဝေထားသော အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ၏ အထောက်အထား မရှိပါ။ {{Sfn|Quinn|2018}}[[ရာဇ|ဘုရင့်အာဏာသည်]] အဖြစ်များသော်လည်း၊ ဩဇာကြီးမားသော ကုန်သည်မိသားစုများသည် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်မှုများ မှတစ်ဆင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ကျင့်သုံးခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ဖိုနီးရှားမြို့များသည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် အစည်ကားဆုံး ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နီယို-အဆီးရီးယား နှင့် အာခေးမနစ် ကဲ့သို့သော အင်ပါယာများ ချဲ့ထွင်လာပြီးနောက် ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် ဘီစီ ၂ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရောမတို့၏ ကာသေ့ဂျ်မြို့ ပျက်စီးခြင်း အထိ အနောက်မြေထဲပင်လယ်တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ မူလသမိုင်းဝင်မှတ်တမ်းများ မရှိခြင်းကြောင့် "ပျောက်ဆုံးနေသော" ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ကြာမြင့်စွာ သတ်မှတ်ခံထားရသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ၁၇ ရာစုနှင့် ၁၈ ရာစုများတွင် ကျောက်စာများ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက်မှသာ ပိုမိုနားလည်လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှစ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးဟောင်းကမ္ဘာတွင် ၎င်းတို့၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000}}၎င်းတို့၏ အတည်တကျဆုံး အမွေအနှစ်မှာ ပရိုတို-ဆိုင်းနိုင်းတစ် အက္ခရာ မှ ဆင်းသက်လာသော အစောဆုံး အတည်ပြုထားသော အက္ခရာစဉ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်ပြီး {{Sfn|Coulmas|1996}} မြေထဲပင်လယ်တစ်လွှား ပျံ့နှံ့သွားပြီး [[ဂရိအက္ခရာ|ဂရိ အက္ခရာစဉ်]] ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လက်တင် နှင့် စီရီလစ် အက္ခရာစဉ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ရုံသာမက ဆီးရီးယား နှင့် [[အာရဗီအရေးအသား|အာရဗီ]] စာရေးစနစ်များကိုပါ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000|page=111}} {{Sfn|Fischer|2004}}၎င်းတို့သည် သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်း ၊ ရေကြောင်းသွားလာမှု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတို့တွင်လည်း ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်များသည် ဂန္ထဝင်မြေထဲပင်လယ်ယဉ်ကျေးမှု၏ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် အခြေခံအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Niemeyer|2004}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:အနောက်အာရှရှိ ယခင်နိုင်ငံများ]] fjiq05ycz8hzx623j324h9yklhs44jp 0 290082 1047109 1046870 2026-08-07T16:33:45Z NjsBot 36203 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သြ +ဩ) 1047109 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ဘာသာဋီကာ''' ဆိုသည်မှာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ပိဋကတ်တော်များ ([[ပါဠိတော်]]များနှင့် [[အဋ္ဌကထာ]]များ) ကို သာမန်စာသင်သားများနှင့် လေ့လာသူများ လွယ်ကူရှင်းလင်းစွာ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်ရန်အတွက် မြန်မာဘာသာ သီးခြားအဖွင့် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း စီရင်ရေးသားထားသော '''မြန်မာပြန် အဖွင့်ကျမ်းများ''' ဖြစ်ပါသည်။<ref>ဘာသာဋီကာကျမ်းစာများ</ref> [https://palimyanmarpitaka.blogspot.com/2026/08/blog-post.html ဘာသာဋီကာအဘိဓာန်]ကို ဒီမှာကြည့်ပါ။ ===ဘာသာဋီကာ ပေါ်ပေါက်လာပုံ နောက်ခံ=== ရှေးခေတ်က ပါဠိတော်များကို အဖွင့်ဆိုရန် ပါဠိဘာသာဖြင့်ပင် အဋ္ဌကထာများနှင့် ဋီကာကျမ်းများကို ရေးသားခဲ့ကြပါသည်။ ပါဠိဘာသာ တိုက်ရိုက်အဖွင့်ကျမ်းများသည် [[ပါဠိစာပေ]] ကျွမ်းကျင်သူများအတွက်သာ အဆင်ပြေပြီး၊ ခေတ်ကာလအရ စာသင်သား [[ရဟန်း]]သံဃာများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအဖို့ ပါဠိအဓိပ္ပာယ်ကို တိုက်ရိုက်နားလည်ရန် ခက်ခဲလာခဲ့ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကျေးဇူးတော်ရှင် '''[[ဇနကာဘိဝံသ (မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်)|မဟာဂန္ဓာရုံ ဆရာတော်ဘုရားကြီး အရှင်ဇနကာဘိဝံသ]]''' အမှူးပြုသော ဆရာတော်ကြီးများက ပိဋကတ်တော်များ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို မြန်မာစကားပြေဖြင့် လွယ်ကူရှင်းလင်းစွာ သဘောပေါက်စေရန် '''"ဘာသာဋီကာ"''' ကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့ကြပါသည်။ ===ဘာသာဋီကာ၏ ထူးခြားချက်များနှင့် အကျိုးကျေးဇူးများ=== ပါဠိနိဿယ သီးသန့်မဟုတ်ဘဲ ခေတ်သုံး မြန်မာစကားပြေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်၊ အချိတ်အဆက်၊ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းများနှင့်တကွ ရှင်းလင်းထားသဖြင့် ဖတ်ရှုရလွယ်ကူသည်။ ပါဠိတော်/အဋ္ဌကထာ ပုဒ်အလိုက် အဓိပ္ပာယ် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်များကို သီးခြားခေါင်းစဉ်များဖြင့် စနစ်တကျ ရေးသားထားသည်။ စာမေးပွဲဖြေဆိုမည့် စာသင်သား ရဟန်းသံဃာများ၊ [[သာသနာ]]ရေးရာ လေ့လာသူများနှင့် ပိဋကတ်တော်ကို နက်နက်နဲနဲ လေ့လာချင်သော လူပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် အရေးပါသော လမ်းညွှန်ကျမ်းစာများ ဖြစ်သည်။ ===ထင်ရှားသော ဘာသာဋီကာကျမ်းများ=== မဟာဂန္ဓာရုံ ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် နာယကချုပ် ဆရာတော်များ (ဥပမာ- အရှင်စန္ဒောဘာသ စသည်) ပြုစုရေးသားခဲ့ကြသော ဘာသာဋီကာများအနက် ထင်ရှားသည်များမှာ - * [https://bunny-wp-pullzone-vixrt9neqs.b-cdn.net/wp-content/uploads/2021/10/ဩဝါဒကထာ-မဟာဂန္ဓာရုံ-ဆရာတော်-အရှင်ဇနကာဘိဝံသ-OVADAKATHA.pdf ဩဝါဒကထာ] * [https://bunny-wp-pullzone-vixrt9neqs.b-cdn.net/wp-content/uploads/2021/10/ကိုယ်ကျင့်-အဘိဓမ္မာ-မဟာဂန္ဓာရုံ-ဆရာတော်-အရှင်ဇနကာဘိဝံသ.pdf ကိုယ်ကျင့် အဘိဓမ္မာ] * [https://bunny-wp-pullzone-vixrt9neqs.b-cdn.net/wp-content/uploads/2021/10/သဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ-မဟာဂန္ဓာရုံ-ဆရာတော်-အရှင်ဇနကာဘိဝံသ.pdf သဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ] * [https://bunny-wp-pullzone-vixrt9neqs.b-cdn.net/wp-content/uploads/2022/09/အခြေပြု-သဂြိုဟ်-Sangaha_Basic-မဟာဂန္ဓာရုံ-ဆရာတော်.pdf အခြေပြု သဂြိုဟ်] * [https://bunny-wp-pullzone-vixrt9neqs.b-cdn.net/wp-content/uploads/2022/09/ဝီထိနှင့်-သုံးချက်စု-ဘာသာဋီကာ-VT_TCS_BT-မဟာဂန္ဓာရုံ-ဆရာတော်.pdf ဝီထိနှင့် သုံးချက်စု ဘာသာဋီကာ] * [https://bunny-wp-pullzone-vixrt9neqs.b-cdn.net/wp-content/uploads/2023/02/ရတနာ့ဂုဏ်ရည်-မဟာဂန္ဓာရုံ-ဆရာတော်-အရှင်ဇနကာဘိဝံသ-05YadanaGoneYee.pdf ရတနာ့ဂုဏ်ရည်] === ဝိနည်း ဘာသာဋီကာများ === * ပါရာဇိကဏ် ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/PJ_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/PJ_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/PJ_BT_03.pdf တ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/PJ_BT_04.pdf စ-တွဲ] * ပါစိတ် ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/PC_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/PC_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] * မဟာဝါ ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/MV_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/MV_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/CV_AT_BT.pdf စူဠဝဂ္ဂ ဘာသာဋီကာ] * ကင်္ခါ ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/KK_AT_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/KK_AT_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/PV_BT.pdf ပရိဝါ ဘာသာဋီကာ] === အဘိဓမ္မာ ဘာသာဋီကာများ === * အဋ္ဌသာလိနီ ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/ATSLN_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/ATSLN_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/ATSLN_BT_03.pdf တ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/ATSLN_BT_04.pdf စ-တွဲ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/DTKT_AT_BT.pdf ဓာတုကထာ အဋ္ဌကထာ ဘာသာဋီကာ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/DTKT_AT_BT.pdf ပုဂ္ဂလပညတ္တိ အဋ္ဌကထာ ဘာသာဋီကာ] * ကထာဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/KTVT_AT_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/KTVT_AT_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/PHT_AT_BT.pdf ပဋ္ဌာန အဋ္ဌကထာ ဘာသာဋီကာ] * သမ္မောဟ ဝိနောဒနီ ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/SMH_AT_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/SMH_AT_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/SMH_AT_BT_03.pdf တ-တွဲ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/YMK_AT_BT.pdf ယမက အဋ္ဌကထာ ဘာသာဋီကာ] === သုတ္တန္တ ဘာသာဋီကာများ === * သီလက္ခန် ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/SI_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/SI_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/SI_BT_03.pdf တ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/SI_BT_04.pdf စ-တွဲ] * သုတ် မဟာဝါ ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/S_MV_AT_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/S_MV_AT_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/S_MV_AT_BT_03.pdf တ-တွဲ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/S_PTY_AT_BT.pdf သုတ် ပါထေယျ ဘာသာဋီကာ] === အခြား ဘာသာဋီကာများ === * ကစ္စည်း ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/KS_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/KS_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] * ရူပသိဒ္ဓိ ဘာသာဋီကာ — [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/RPSD_BT_01.pdf ပ-တွဲ] | [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/RPSD_BT_02.pdf ဒု-တွဲ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/BDCT_BT.pdf ဘေဒစိန္တာ ဘာသာဋီကာ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/KCYN_BT.pdf ကစ္စာယန ဘာသာဋီကာ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/ATAP.pdf အဋ္ဌကထာ အခြေပြု] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/SGH_BT.pdf သဂြိုဟ် ဘာသာဋီကာ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/TKK_PN.pdf ဋီကာကျော် နိဿယ] * [http://dhammadownload.com/File-Library/Ashin-Janakabhivamsa/books/BT_PDF'S/VT_TCS_BT.pdf ဝီထိနှင့် သုံးချက်စု ဘာသာဋီကာ] === ပြင်ပလင့်ခ်များ === * [https://www.dhammadownload.com/AshinJanakabhivamsa-eBookInMyanmar.htm dhammadownload.com – အရှင်ဇနကာဘိဝံသ၏ မြန်မာ အီးဘုတ်များ] *[https://my.wikisource.org/wiki/စာရေးသူ:အရှင်ဇနကာဘိဝံသ wikisourceမှ ကျမ်းစာများ] ===အနှစ်ချုပ်=== ဘာသာဋီကာဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓစာပေ ပိဋကတ်တော်များ၏ နက်နဲသော အဓိပ္ပာယ်များကို အများပြည်သူနှင့် စာသင်သားများ လွယ်ကူစွာ နားလည်နိုင်ရန် မြန်မာဘာသာဖြင့် စနစ်တကျ ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းထားသည့် '''"ခေတ်မီ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့် မြန်မာပြန် ဋီကာကျမ်းများ"''' ဖြစ်ပါသည်။ === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] otg8nx0dh08ps6jokkrh9oetwoeykwe 0 290091 1047308 1046915 2026-08-08T06:58:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047308 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ထိုးဝါးစိုက်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ထိုးဝါးစိုက်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ထိုးဝါးစိုက်ရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၂၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.15415441045463| 96.73942197637216|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} k5inlly1inozb2okn4njez3tp02rzeg 0 290094 1047309 1046955 2026-08-08T07:00:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047309 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ငထွေစုတ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငထွေစုတ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ငထွေစုတ်ရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၀၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.361302393230204| 96.67794990125903|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 9f6smyohbq6v3oj0kwcdcj1k99p7z0v 1047310 1047309 2026-08-08T07:00:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047310 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ငထွေစုတ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငထွေစုတ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ငထွေစုတ်ရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၀၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.361256571426882| 96.67778092206474|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rlqeaxqzje91cybte1ct3l041f0oww8 0 290096 1047311 1046968 2026-08-08T07:01:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047311 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ကျောက်စရစ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်စရစ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ကျောက်စရစ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.174881771533514| 96.69578356934176|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} am5ke3y507peya3q4sjen2zto37wvro 0 290100 1047313 1046972 2026-08-08T07:08:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047313 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ရေလဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေလဲရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေလဲရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၂၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.31687714844558| 96.69090847051304|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7nb1ltckqczldmthxwl6wsip64dlk8a 0 290101 1047312 1046973 2026-08-08T07:06:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047312 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) မွေတွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မွေတွင်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|မွေတွင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၅၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.480782513843348| 96.60726640334099|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6jats6tczorxopmioxra0np8fmfdb49 0 290104 1047314 1046975 2026-08-08T07:10:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047314 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ကော့ပြင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ကော့ပြင်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ကော့ပြင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၉၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.528516875467997| 96.66898617377186|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} bun51r81lga10364vuz26kcuadq0kg1 0 290107 1047315 1046978 2026-08-08T07:13:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047315 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - မီးတိုင်တော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မီးတိုင်တောရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|မီးတိုင်တောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၆၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.549734201007272| 96.67165711814424|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} kwx1cps2inqxibswxf37g647de0r998 0 290109 1047316 1046980 2026-08-08T07:14:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047316 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - လပါတ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[လပါတ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|လပါတ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၆၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.34103502050407| 96.72702964403216|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 335umplpaoy1xk9aseyypkkzb6klq9v 0 290110 1047317 1046981 2026-08-08T07:15:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047317 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - သစ်ချဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[သစ်ချဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|သစ်ချဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၈၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.395887880473786| 96.71351092253194|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} hmzyoh6e7igbmohyzfnnz5gmwcqt8n2 3 290112 1046986 2026-08-07T12:50:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046986 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43415-30 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၀၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 4t1znbw10kbq9tauzsfjscdfb28ynrk 0 290113 1047033 2026-08-07T14:28:05Z Cepyita 93402 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366203749|Achaeans (Homer)]]" 1047033 wikitext text/x-wiki '''အခါယ''' လူမျိုးများ ဟူသည် စာဆို ဟိုးမား (Homer) ၏ မဟာကဗျာ၌ ဂရိ (ဝါ) ဟေလသ လူမျိုး တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံကို ခြုံငုံညွှန်းဆိုသော အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ ရှေးဟောင်းဂရိ: Ἀχαιοί, ရောမအက္ခရာ: Akhaioí '''အခီး ( Achaeans''' {{IPAc-en|ə|ˈ|k|iː|ən|z}} ; {{Langx|grc|Ἀχαιοί|Akhaioí}} , "အာခေးယန်းများ" သို့မဟုတ် " အာခေးယာ ၏") သည် [[ဟိုးမား]] တွင် ဂရိလူမျိုးများကို စုပေါင်းရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုသော အမည်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ "အာခေးယန်" ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့၏ အသုံးအနှုန်း '''Ahhiyawa''' နှင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့၏ အသုံးအနှုန်း '''Ekwesh တို့''' နှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး ၎င်းတို့သည် [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း]] မှ စာသားများတွင် ပေါ်လာပြီး [[မိုက်ဆီးနီးယန် ဂရိ|မိုင်စီနေးယန် ယဉ်ကျေးမှု]] သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ သမိုင်းဝင်ကာလတွင် ဤဝေါဟာရကို ဂရိလူမျိုးများအတွက် အထွေထွေဝေါဟာရအဖြစ် အသုံးမပြုတော့ဘဲ ယေဘုယျအားဖြင့် ပီလိုပွန်နီးစ်ကျွန်းစု ၏ မြောက်-အလယ်ပိုင်းရှိ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သော အာခေးယာဒေသတွင် နေထိုင်သူများအတွက်သာ သီးသန့်ထားရှိသည်။ ဤဒေသ၏ မြို့ပြနိုင်ငံများသည် နောက်ပိုင်းတွင် အာခေးယန်လိဂ် ဟု လူသိများသော ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဘီစီ ၃ ရာစုနှင့် ၂ ရာစုအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်။ 4kwjbvqmre52msez6vcfenuidl56xa5 1047034 1047033 2026-08-07T14:29:49Z Cepyita 93402 /* */ 1047034 wikitext text/x-wiki '''အခါယ''' လူမျိုးများ ဟူသည် စာဆို ဟိုးမား (Homer) ၏ မဟာကဗျာ၌ [[ထရွိုင်|​တြောယ]]ပြည်ကို ဝိုင်းရံစစ်ပြုသော ဂရိ (ဝါ) ဟေလသ လူမျိုး တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံကို ခြုံငုံညွှန်းဆိုသော အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ '''အခီး ( Achaeans''' {{IPAc-en|ə|ˈ|k|iː|ən|z}} ; {{Langx|grc|Ἀχαιοί|Akhaioí}} , "အာခေးယန်းများ" သို့မဟုတ် " အာခေးယာ ၏") သည် [[ဟိုးမား]] တွင် ဂရိလူမျိုးများကို စုပေါင်းရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုသော အမည်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ "အာခေးယန်" ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့၏ အသုံးအနှုန်း '''Ahhiyawa''' နှင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့၏ အသုံးအနှုန်း '''Ekwesh တို့''' နှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး ၎င်းတို့သည် [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း]] မှ စာသားများတွင် ပေါ်လာပြီး [[မိုက်ဆီးနီးယန် ဂရိ|မိုင်စီနေးယန် ယဉ်ကျေးမှု]] သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ သမိုင်းဝင်ကာလတွင် ဤဝေါဟာရကို ဂရိလူမျိုးများအတွက် အထွေထွေဝေါဟာရအဖြစ် အသုံးမပြုတော့ဘဲ ယေဘုယျအားဖြင့် ပီလိုပွန်နီးစ်ကျွန်းစု ၏ မြောက်-အလယ်ပိုင်းရှိ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သော အာခေးယာဒေသတွင် နေထိုင်သူများအတွက်သာ သီးသန့်ထားရှိသည်။ ဤဒေသ၏ မြို့ပြနိုင်ငံများသည် နောက်ပိုင်းတွင် အာခေးယန်လိဂ် ဟု လူသိများသော ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဘီစီ ၃ ရာစုနှင့် ၂ ရာစုအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်။ dw0672ar35hxnxrdjwxo395k0x5gem2 1047064 1047034 2026-08-07T15:35:50Z Cepyita 93402 /* */ 1047064 wikitext text/x-wiki '''အခါယ''' လူမျိုးများ ({{Langx|grc|Ἀχαιοί|Akhaioí}}) ဟူသည် စာဆို ဟိုးမား (Homer) ၏ မဟာကဗျာ၌ [[ထရွိုင်|​တြောယ]]ပြည်ကို ဝိုင်းရံစစ်ပြုသော ဂရိ (ဝါ) ဟေလသ လူမျိုး တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံကို ခြုံငုံညွှန်းဆိုသော အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သည်။ Ἀχᾱΐᾱ (Achaia) ဒေသကို'''အခါယ'''ပြည် ဟု မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ၌ ပြန်သည်ကို မှီ၍ အခါယ လူမျိုးဟု ပြန်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ထို အခါယ နယ်သည် ပေလိုပုန္နစ် (Peloponnese) ကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၌ '''အခီးယန်း'''များ ( Achaeans''' {{IPAc-en|ə|ˈ|k|iː|ən|z}} ဟု ခေါ်ပြီး {{Langx|grc|Ἀχαιός}} ပုဒ်မှ သက်၏။ Ἀχαιός ပုဒ်မှာ Ἀχαΐα တိုင်းသားဟု ဆိုလို၏။ Ἀχαΐα ၏ ရှေးအသံထွက်မှာ /အခါယိယာ/~/အာခါယား/ ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ယောနက (Ionic) မူ၌ Ᾰ̓χαιĭ̈́η (Ăkhaiĭ̈́ē, /အာခိုင်အိယဲ/)ဟု တွင်၏။ ထို့ထက် ရှေးပိုကျသော ပုဗ္ဗမူ မှာ Ἄχαιϝᾱ (Ákhaiwā, /အာခိုင်ဝါ/~/အာ့ခါဝယာ/) ဖြစ်၏။ သက္ကဋ နှင့် ပါဠိ မှုပြုလျှင် '''အခါယာ'''၊ '''အခါယျာ'''၊ '''အခဲယာ'''၊ အခေယျာ၊ အခေဝါ၊ အ​ခဝျ ဟု ဖြစ်မည်။ ရောမ လက်တင်ဘာသာ၌ '''အခီဝု''' တိုင်းသား (Achīvus)၊ '''အခီဝီ''' (Achīvī)လူမျိုးဟု တွင်၏။ မွိကဲနဲခေတ် ဂရိစာ (Mycenean Greek) ၌ကား 𐀀𐀏𐀹𐀊𐀆 (အ ခ ဝိ ယ ဒ။ /အခိုင်ဝိယန်ဒေ/) ဟု တွေ့ရ၏။ "အခါယ" သညာ သည် ဟိတ္တိ (Hittite) စာ၌ တွေ့ရသော 𒆳𒌷𒄴𒄭𒅀𒉿𒀀 ( Aḫḫiyawā /အဟိယဝါ/) နှင့်၎င်း၊ ရှေးဟောင်းအီဂျစ် iqꜣwꜣyšꜣ (Eqwesh; ဣဂဎဝဎယသျှ) နှင့်၎င်း နီးစပ်သည်ဟု ပညာရှင်တို့ ယုံကြည်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း]] မှ စာသားများတွင် ပေါ်လာပြီး [[မိုက်ဆီးနီးယန် ဂရိ|မိုင်စီနေးယန် ယဉ်ကျေးမှု]] သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ သမိုင်းဝင်ကာလတွင် ဤဝေါဟာရကို ဂရိလူမျိုးများအတွက် အထွေထွေဝေါဟာရအဖြစ် အသုံးမပြုတော့ဘဲ ယေဘုယျအားဖြင့် ပီလိုပွန်နီးစ်ကျွန်းစု ၏ မြောက်-အလယ်ပိုင်းရှိ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သော အာခေးယာဒေသတွင် နေထိုင်သူများအတွက်သာ သီးသန့်ထားရှိသည်။ ဤဒေသ၏ မြို့ပြနိုင်ငံများသည် နောက်ပိုင်းတွင် အာခေးယန်လိဂ် ဟု လူသိများသော ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဘီစီ ၃ ရာစုနှင့် ၂ ရာစုအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်။ 9segcllcpnwrdu4h0qc16cehtymwlcv 1047066 1047064 2026-08-07T15:42:34Z Cepyita 93402 /* */ 1047066 wikitext text/x-wiki '''အခါယ''' လူမျိုးများ ({{Langx|grc|Ἀχαιοί|Akhaioí}}) ဟူသည် စာဆို ဟိုးမား (Homer) ၏ မဟာကဗျာ၌ [[ထရွိုင်|​တြောယ]]ပြည်ကို ဝိုင်းရံစစ်ပြုသော ဂရိ (ဝါ) ဟေလသ လူမျိုး တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံကို ခြုံငုံညွှန်းဆိုသော အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သည်။ Ἀχᾱΐᾱ (Achaia) ဒေသကို '''အခါယ'''ပြည် ဟု မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ၌ ပြန်သည်ကို မှီ၍ အခါယ လူမျိုးဟု ပြန်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ထို အခါယ နယ်သည် ပေလိုပုန္နစ် (Peloponnese) ကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၌ '''အခီးယန်း'''များ ( Achaeans {{IPAc-en|ə|ˈ|k|iː|ən|z}} ဟု ခေါ်ပြီး {{Langx|grc|Ἀχαιός}} ပုဒ်မှ သက်၏။ Ἀχαιός ပုဒ်မှာ Ἀχαΐα တိုင်းသားဟု ဆိုလို၏။ Ἀχαΐα ၏ ရှေးအသံထွက်မှာ /အခါယိယာ/~/အာခါယား/ ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ယောနက (Ionic) မူ၌ Ᾰ̓χαιĭ̈́η (Ăkhaiĭ̈́ē, /အာခိုင်အိယဲ/)ဟု တွင်၏။ ထို့ထက် ရှေးပိုကျသော ပုဗ္ဗမူ မှာ Ἄχαιϝᾱ (Ákhaiwā, /အာခိုင်ဝါ/~/အာ့ခါဝယာ/) ဖြစ်၏။ သက္ကဋ နှင့် ပါဠိ မှုပြုလျှင် '''အခါယာ'''၊ '''အခါယျာ'''၊ '''အခဲယာ'''၊ အခေယျာ၊ အခေဝါ၊ အ​ခဝျ ဟု ဖြစ်မည်။ ရောမ လက်တင်ဘာသာ၌ '''အခီဝု''' တိုင်းသား (Achīvus)၊ '''အခီဝီ''' (Achīvī)လူမျိုးဟု တွင်၏။ မွိကဲနဲခေတ် ဂရိစာ (Mycenean Greek) ၌ကား 𐀀𐀏𐀹𐀊𐀆 (အ ခ ဝိ ယ ဒ။ /အခိုင်ဝိယန်ဒေ/) ဟု တွေ့ရ၏။ "အခါယ" သညာ သည် ဟိတ္တိ (Hittite) စာ၌ တွေ့ရသော 𒆳𒌷𒄴𒄭𒅀𒉿𒀀 ( Aḫḫiyawā /အဟိယဝါ/) နှင့်၎င်း၊ ရှေးဟောင်းအီဂျစ် iqꜣwꜣyšꜣ (Eqwesh; ဣဂဎဝဎယသျှ) နှင့်၎င်း နီးစပ်သည်ဟု ပညာရှင်တို့ ယုံကြည်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း]] မှ စာသားများတွင် ပေါ်လာပြီး [[မိုက်ဆီးနီးယန် ဂရိ|မွိကဲနဲ ယဉ်ကျေးမှု]] ၏ တစိတ်တဒေသဟု ယုံကြည်ရသည်။ ဂရိ မဟာကဗျာများကို ထား၍ နှောင်းပိုင်း ကာလများတွင် အခါယလူမျိုး (Achaeans) ဟူသော ဝေါဟာရကို ဂရိတိုက်တဆွေတမျိုးလုံးအတွက် မသုံးတော့ဘဲ ပီလိုပုန္နစ်ကျွန်းမြောက်ပိုင်း အခါယ တိုင်းဒေသ၌ နေသော လူတို့ကိုသာ ခေါ်ဝေါ်တော့သည်။ ဤဒေသ၏ မြို့ပြနိုင်ငံများသည် နောက်ပိုင်းတွင် အခါယ ဂဏအသင်း (Achaean League) ဟု လူသိများသော ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဘီစီ ၃ ရာစုနှင့် ၂ ရာစုအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်။ sq8vtbuxt49q68iplmwjfdyx02j5bu9 1047070 1047066 2026-08-07T15:50:18Z Dr Lotus Black 31011 1047070 wikitext text/x-wiki '''အခါယ''' လူမျိုးများ ({{Langx|grc|Ἀχαιοί|Akhaioí}}) ဟူသည် စာဆို ဟိုးမား (Homer) ၏ မဟာကဗျာ၌ [[ထရွိုင်|​တြောယ]]ပြည်ကို ဝိုင်းရံစစ်ပြုသော ဂရိ (ဝါ) ဟေလသ လူမျိုး တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံကို ခြုံငုံညွှန်းဆိုသော အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သည်။ Ἀχᾱΐᾱ (Achaia) ဒေသကို '''အခါယ'''ပြည် ဟု မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ၌ ပြန်သည်ကို မှီ၍ အခါယ လူမျိုးဟု ပြန်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ထို အခါယ နယ်သည် ပေလိုပုန္နစ် (Peloponnese) ကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၌ '''အခီးယန်း'''များ ( Achaeans {{IPAc-en|ə|ˈ|k|iː|ən|z}} ဟု ခေါ်ပြီး {{Langx|grc|Ἀχαιός}} ပုဒ်မှ သက်၏။ Ἀχαιός ပုဒ်မှာ Ἀχαΐα တိုင်းသားဟု ဆိုလို၏။ Ἀχαΐα ၏ ရှေးအသံထွက်မှာ /အခါယိယာ/~/အာခါယား/ ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ယောနက (Ionic) မူ၌ Ᾰ̓χαιĭ̈́η (Ăkhaiĭ̈́ē, /အာခိုင်အိယဲ/)ဟု တွင်၏။ ထို့ထက် ရှေးပိုကျသော ပုဗ္ဗမူ မှာ Ἄχαιϝᾱ (Ákhaiwā, /အာခိုင်ဝါ/~/အာ့ခါဝယာ/) ဖြစ်၏။ သက္ကဋ နှင့် ပါဠိ မှုပြုလျှင် '''အခါယာ'''၊ '''အခါယျာ'''၊ '''အခဲယာ'''၊ အခေယျာ၊ အခေဝါ၊ အ​ခဝျ ဟု ဖြစ်မည်။ ရောမ လက်တင်ဘာသာ၌ '''အခီဝု''' တိုင်းသား (Achīvus)၊ '''အခီဝီ''' (Achīvī)လူမျိုးဟု တွင်၏။ မွိကဲနဲခေတ် ဂရိစာ (Mycenean Greek) ၌ကား 𐀀𐀏𐀹𐀊𐀆 (အ ခ ဝိ ယ ဒ။ /အခိုင်ဝိယန်ဒေ/) ဟု တွေ့ရ၏။ "အခါယ" သညာ သည် ဟိတ္တိ (Hittite) စာ၌ တွေ့ရသော 𒆳𒌷𒄴𒄭𒅀𒉿𒀀 ( Aḫḫiyawā /အဟိယဝါ/) နှင့်၎င်း၊ ရှေးဟောင်းအီဂျစ် iqꜣwꜣyšꜣ (Eqwesh; ဣဂဎဝဎယသျှ) နှင့်၎င်း နီးစပ်သည်ဟု ပညာရှင်တို့ ယုံကြည်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း]] မှ စာသားများတွင် ပေါ်လာပြီး [[မိုက်ဆီးနီးယန် ဂရိ|မွိကဲနဲ ယဉ်ကျေးမှု]] ၏ တစိတ်တဒေသဟု ယုံကြည်ရသည်။ ဂရိ မဟာကဗျာများကို ထား၍ နှောင်းပိုင်း ကာလများတွင် အခါယလူမျိုး (Achaeans) ဟူသော ဝေါဟာရကို ဂရိတိုက်တဆွေတမျိုးလုံးအတွက် မသုံးတော့ဘဲ ပီလိုပုန္နစ်ကျွန်းမြောက်ပိုင်း အခါယ တိုင်းဒေသ၌ နေသော လူတို့ကိုသာ ခေါ်ဝေါ်တော့သည်။ ဤဒေသ၏ မြို့ပြနိုင်ငံများသည် နောက်ပိုင်းတွင် အခါယ ဂဏအသင်း (Achaean League) ဟု လူသိများသော ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဘီစီ ၃ ရာစုနှင့် ၂ ရာစုအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ဂရိရှိ ရှေးခေတ် မျိုးနွယ်စုများ]] ktjlkpw9jd1kke9ma779ayyrtoo3yi1 3 290114 1047037 2026-08-07T14:50:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047037 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43357-20 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၀၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) rt0rzzskzeb39hu9y1z1ce9ph6lr2bk 3 290115 1047039 2026-08-07T15:03:18Z Adavyd 31050 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Incall]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ch]] သို့ Adavydက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Incall|Incall]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Ch|Ch]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1047039 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ch]] szwn0aqq2ajfuu34j4zlnhmjiit8bnf 3 290116 1047071 2026-08-07T15:50:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047071 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43505-36 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၀၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 67jsk42xpkmijdeughqrp10iw1jdosv 14 290117 1047072 2026-08-07T15:51:10Z Dr Lotus Black 31011 " [[ကဏ္ဍ:ရှေးခေတ်ဂရိ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047072 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ရှေးခေတ်ဂရိ]] a3hgkhodr8s7lxscoynm32pktridykx 0 290118 1047073 2026-08-07T15:52:01Z Myanmar Wik 103978 "'''ကြိမ်ဒဏ်‌ပေးခြင်း ''' (Caning) ဆိုသည်မှာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား ကြိမ်လုံး သို့မဟုတ် ရာဘာကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုများကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047073 wikitext text/x-wiki '''ကြိမ်ဒဏ်‌ပေးခြင်း ''' (Caning) ဆိုသည်မှာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား ကြိမ်လုံး သို့မဟုတ် ရာဘာကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုများကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တင်ပါး သို့မဟုတ် ကျောကုန်း အား ရိုက်နှက်ဆုံးမသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤပြစ်ဒဏ်ကို သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တရားစီရင်ရေးစနစ်များ၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့် ကျောင်းသားများအား ဆုံးမသည့် နေရာများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=George Ryley |year=1975 |title=The History of Corporal Punishment |publisher=Sphere Books |isbn=9780722180465}}</ref> == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဥပဒေရေးရာ == ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းစနစ်သည် ရှေးခေတ်အင်ပါယာများမှစ၍ အလယ်ခေတ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အရေးပါသော ပြစ်ဒဏ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ဥပဒေများတွင် ဤပြစ်ဒဏ်စနစ်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ကိုလိုနီလက်အောက်ခံ နိုင်ငံများ၏ ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေများတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလက ခိုးမှု၊ ဓားပြမှု၊ ပုန်ကန်မှုနှင့် အခြားသော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ကြိမ်ဒဏ်ကို အဓိက ပြစ်ဒဏ်တစ်ရပ်အနေဖြင့် ချမှတ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last=Mahaseth |first=Harsh |year=2022 |title=The Legality of Caning in Singapore |journal=UUM Journal of Legal Studies |volume=13 |issue=2 |pages=51–76 |doi=10.32890/uumjls2022.13.2.3 |last2=Qureshi |first2=Shifa}}</ref> == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းအက်ဥပဒေ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခင်က ပြဋ္ဌာန်းကျင့်သုံးခဲ့သော ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းအက်ဥပဒေ (''The Whipping Act, 1909'') ရှိခဲ့သည်။ ယင်းကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်း အက်ဥပဒေကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၂၇ အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက် (၁၃၇၆ ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၅ ရက်) တွင် တရားဝင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ဤဖျက်သိမ်းမှု့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ သိန်းစိန်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=2014-07-01 |title=The Whipping Act Repeal Law, 2014 (Pyidaungsu Hluttaw Law No. 27/2014) |publisher=Pyidaungsu Hluttaw |language=my}}</ref> == မျက်မှောက်ခေတ် ကျင့်သုံးမှုများ == မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ဥရောပနှင့် အနောက်နိုင်ငံအများစုက ကြိမ်ဒဏ်ကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံအချို့တွင် တရားစီရင်ရေး ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် စင်ကာပူ၊ မလေးရှားနှင့် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် မုဒိမ်းမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်မှု၊ လဝက ဥပဒေချိုးဖောက်မှုနှင့် အခြားသော ကြီးလေးသည့် ပြစ်မှုများအတွက် ထောင်ဒဏ်အပြင် ကြိမ်ဒဏ်ကိုပါ ပူးတွဲချမှတ်လေ့ရှိသည်။ ယင်းနိုင်ငံများတွင် ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာ၌ ဆေးပညာရှင်များ၏ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုမှုဖြင့် ဥပဒေဘောင်အတွင်းမှ စနစ်တကျ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Types of Sentences – Caning |url=https://www.judiciary.gov.sg/criminal/types-sentences |access-date=2026-08-07 |publisher=Judiciary of Singapore}}</ref><ref>{{cite journal |last=Mahaseth |first=Harsh |year=2022 |title=The Legality of Caning in Singapore |journal=UUM Journal of Legal Studies |volume=13 |issue=2 |pages=51–76 |last2=Qureshi |first2=Shifa}}</ref> == လူ့အခွင့်အရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ အမြင် == ကုလသမဂ္ဂ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများက ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းသည် လူမဆန်သော၊ ရက်စက်၍ ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းစေသော ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းနှင့် ကုလသမဂ္ဂ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်း (UNCAT) တို့အရ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်စေသော ပြစ်ဒဏ်များကို ကန့်သတ်ဝေဖန်ထားကြသည်။ သို့သော်လည်း ကြိမ်ဒဏ်ကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေသော နိုင်ငံများကမူ ယင်းပြစ်ဒဏ်သည် မှုခင်းကျဆင်းရေးနှင့် ပြစ်မှုထပ်မံမကျူးလွန်စေရန် ဟန့်တားရာတွင် ထိရောက်သည်ဟု ဆိုကာ ခုခံကာကွယ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Corporal Punishment and Health |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/corporal-punishment-and-health |access-date=2026-08-07 |publisher=World Health Organization}}</ref> == ကိုးကား == certq3o2yihjqcudm3uut3h9q1opqqe 1047081 1047073 2026-08-07T15:59:51Z Myanmar Wik 103978 ပုံ 1047081 wikitext text/x-wiki [[File:L'Exécution de la Punition de Fouet by Jean-Baptiste Debret.jpg|thumb|center|300px|ပြင်သစ်ပန်းချီဆရာ Jean-Baptiste Debret ရေးဆွဲထားသော ကြိမ်ဒဏ် (သို့မဟုတ်) ကြာပွတ်ဒဏ် စီရင်နေသည့် မြင်ကွင်း။]] '''ကြိမ်ဒဏ်‌ပေးခြင်း ''' (Caning) ဆိုသည်မှာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား ကြိမ်လုံး သို့မဟုတ် ရာဘာကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုများကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တင်ပါး သို့မဟုတ် ကျောကုန်း အား ရိုက်နှက်ဆုံးမသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤပြစ်ဒဏ်ကို သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တရားစီရင်ရေးစနစ်များ၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့် ကျောင်းသားများအား ဆုံးမသည့် နေရာများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=George Ryley |title=The History of Corporal Punishment |publisher=Sphere Books |year=1975 }}</ref> [[File:ES-249678.jpg|thumb|center|300px|ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာတွင်အသုံးပြုသောကြိမ်]] == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဥပဒေရေးရာ == ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းစနစ်သည် ရှေးခေတ်အင်ပါယာများမှစ၍ အလယ်ခေတ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အရေးပါသော ပြစ်ဒဏ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ဥပဒေများတွင် ဤပြစ်ဒဏ်စနစ်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ကိုလိုနီလက်အောက်ခံ နိုင်ငံများ၏ ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေများတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလက ခိုးမှု၊ ဓားပြမှု၊ ပုန်ကန်မှုနှင့် အခြားသော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ကြိမ်ဒဏ်ကို အဓိက ပြစ်ဒဏ်တစ်ရပ်အနေဖြင့် ချမှတ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last=Mahaseth |first=Harsh |year=2022 |title=The Legality of Caning in Singapore |journal=UUM Journal of Legal Studies |volume=13 |issue=2 |pages=51–76 |doi=10.32890/uumjls2022.13.2.3 |last2=Qureshi |first2=Shifa}}</ref> [[Image:Canes.jpg|thumb|right|200px|ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာတွင် အသုံးပြုသော ကြိမ်လုံးအမျိုးအစား နှစ်မျိုး။ ရှေ့ဘက်ရှိ ကြိမ်လုံးများမှာ ပိုမိုထူထဲပြီး နောက်ဘက်ရှိ ကြိမ်လုံးများမှာ ပိုမိုသေးငယ်ပေါ့ပါးသည်။]] == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းအက်ဥပဒေ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခင်က ပြဋ္ဌာန်းကျင့်သုံးခဲ့သော ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းအက်ဥပဒေ (''The Whipping Act, 1909'') ရှိခဲ့သည်။ ယင်းကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်း အက်ဥပဒေကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၂၇ အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက် (၁၃၇၆ ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၅ ရက်) တွင် တရားဝင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ဤဖျက်သိမ်းမှု့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ သိန်းစိန်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=2014-07-01 |title=The Whipping Act Repeal Law, 2014 (Pyidaungsu Hluttaw Law No. 27/2014) |publisher=Pyidaungsu Hluttaw |language=my}}</ref> == မျက်မှောက်ခေတ် ကျင့်သုံးမှုများ == မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ဥရောပနှင့် အနောက်နိုင်ငံအများစုက ကြိမ်ဒဏ်ကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံအချို့တွင် တရားစီရင်ရေး ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် စင်ကာပူ၊ မလေးရှားနှင့် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် မုဒိမ်းမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်မှု၊ လဝက ဥပဒေချိုးဖောက်မှုနှင့် အခြားသော ကြီးလေးသည့် ပြစ်မှုများအတွက် ထောင်ဒဏ်အပြင် ကြိမ်ဒဏ်ကိုပါ ပူးတွဲချမှတ်လေ့ရှိသည်။ ယင်းနိုင်ငံများတွင် ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာ၌ ဆေးပညာရှင်များ၏ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုမှုဖြင့် ဥပဒေဘောင်အတွင်းမှ စနစ်တကျ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Types of Sentences – Caning |url=https://www.judiciary.gov.sg/criminal/types-sentences |access-date=2026-08-07 |publisher=Judiciary of Singapore}}</ref><ref>{{cite journal |last=Mahaseth |first=Harsh |year=2022 |title=The Legality of Caning in Singapore |journal=UUM Journal of Legal Studies |volume=13 |issue=2 |pages=51–76 |last2=Qureshi |first2=Shifa}}</ref> == လူ့အခွင့်အရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ အမြင် == ကုလသမဂ္ဂ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများက ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းသည် လူမဆန်သော၊ ရက်စက်၍ ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းစေသော ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းနှင့် ကုလသမဂ္ဂ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်း (UNCAT) တို့အရ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်စေသော ပြစ်ဒဏ်များကို ကန့်သတ်ဝေဖန်ထားကြသည်။ သို့သော်လည်း ကြိမ်ဒဏ်ကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေသော နိုင်ငံများကမူ ယင်းပြစ်ဒဏ်သည် မှုခင်းကျဆင်းရေးနှင့် ပြစ်မှုထပ်မံမကျူးလွန်စေရန် ဟန့်တားရာတွင် ထိရောက်သည်ဟု ဆိုကာ ခုခံကာကွယ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Corporal Punishment and Health |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/corporal-punishment-and-health |access-date=2026-08-07 |publisher=World Health Organization}}</ref> == ကိုးကား == h8s8509l2iwsq17bokn19t3qry16uo5 1047083 1047081 2026-08-07T16:03:45Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား */ 1047083 wikitext text/x-wiki [[File:L'Exécution de la Punition de Fouet by Jean-Baptiste Debret.jpg|thumb|center|300px|ပြင်သစ်ပန်းချီဆရာ Jean-Baptiste Debret ရေးဆွဲထားသော ကြိမ်ဒဏ် (သို့မဟုတ်) ကြာပွတ်ဒဏ် စီရင်နေသည့် မြင်ကွင်း။]] '''ကြိမ်ဒဏ်‌ပေးခြင်း ''' (Caning) ဆိုသည်မှာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား ကြိမ်လုံး သို့မဟုတ် ရာဘာကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုများကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တင်ပါး သို့မဟုတ် ကျောကုန်း အား ရိုက်နှက်ဆုံးမသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤပြစ်ဒဏ်ကို သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တရားစီရင်ရေးစနစ်များ၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့် ကျောင်းသားများအား ဆုံးမသည့် နေရာများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=George Ryley |title=The History of Corporal Punishment |publisher=Sphere Books |year=1975 }}</ref> [[File:ES-249678.jpg|thumb|center|300px|ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာတွင်အသုံးပြုသောကြိမ်]] == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဥပဒေရေးရာ == ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းစနစ်သည် ရှေးခေတ်အင်ပါယာများမှစ၍ အလယ်ခေတ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အရေးပါသော ပြစ်ဒဏ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ဥပဒေများတွင် ဤပြစ်ဒဏ်စနစ်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ကိုလိုနီလက်အောက်ခံ နိုင်ငံများ၏ ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေများတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလက ခိုးမှု၊ ဓားပြမှု၊ ပုန်ကန်မှုနှင့် အခြားသော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ကြိမ်ဒဏ်ကို အဓိက ပြစ်ဒဏ်တစ်ရပ်အနေဖြင့် ချမှတ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last=Mahaseth |first=Harsh |year=2022 |title=The Legality of Caning in Singapore |journal=UUM Journal of Legal Studies |volume=13 |issue=2 |pages=51–76 |doi=10.32890/uumjls2022.13.2.3 |last2=Qureshi |first2=Shifa}}</ref> [[Image:Canes.jpg|thumb|right|200px|ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာတွင် အသုံးပြုသော ကြိမ်လုံးအမျိုးအစား နှစ်မျိုး။ ရှေ့ဘက်ရှိ ကြိမ်လုံးများမှာ ပိုမိုထူထဲပြီး နောက်ဘက်ရှိ ကြိမ်လုံးများမှာ ပိုမိုသေးငယ်ပေါ့ပါးသည်။]] == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းအက်ဥပဒေ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခင်က ပြဋ္ဌာန်းကျင့်သုံးခဲ့သော ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းအက်ဥပဒေ (''The Whipping Act, 1909'') ရှိခဲ့သည်။ ယင်းကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်း အက်ဥပဒေကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၂၇ အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက် (၁၃၇၆ ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၅ ရက်) တွင် တရားဝင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ဤဖျက်သိမ်းမှု့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ သိန်းစိန်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=2014-07-01 |title=The Whipping Act Repeal Law, 2014 (Pyidaungsu Hluttaw Law No. 27/2014) |publisher=Pyidaungsu Hluttaw |language=my}}</ref> == မျက်မှောက်ခေတ် ကျင့်သုံးမှုများ == မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ဥရောပနှင့် အနောက်နိုင်ငံအများစုက ကြိမ်ဒဏ်ကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံအချို့တွင် တရားစီရင်ရေး ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် စင်ကာပူ၊ မလေးရှားနှင့် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် မုဒိမ်းမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်မှု၊ လဝက ဥပဒေချိုးဖောက်မှုနှင့် အခြားသော ကြီးလေးသည့် ပြစ်မှုများအတွက် ထောင်ဒဏ်အပြင် ကြိမ်ဒဏ်ကိုပါ ပူးတွဲချမှတ်လေ့ရှိသည်။ ယင်းနိုင်ငံများတွင် ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာ၌ ဆေးပညာရှင်များ၏ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုမှုဖြင့် ဥပဒေဘောင်အတွင်းမှ စနစ်တကျ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Types of Sentences – Caning |url=https://www.judiciary.gov.sg/criminal/types-sentences |access-date=2026-08-07 |publisher=Judiciary of Singapore}}</ref><ref>{{cite journal |last=Mahaseth |first=Harsh |year=2022 |title=The Legality of Caning in Singapore |journal=UUM Journal of Legal Studies |volume=13 |issue=2 |pages=51–76 |last2=Qureshi |first2=Shifa}}</ref> == လူ့အခွင့်အရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ အမြင် == ကုလသမဂ္ဂ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများက ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းသည် လူမဆန်သော၊ ရက်စက်၍ ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းစေသော ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းနှင့် ကုလသမဂ္ဂ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်း (UNCAT) တို့အရ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်စေသော ပြစ်ဒဏ်များကို ကန့်သတ်ဝေဖန်ထားကြသည်။ သို့သော်လည်း ကြိမ်ဒဏ်ကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေသော နိုင်ငံများကမူ ယင်းပြစ်ဒဏ်သည် မှုခင်းကျဆင်းရေးနှင့် ပြစ်မှုထပ်မံမကျူးလွန်စေရန် ဟန့်တားရာတွင် ထိရောက်သည်ဟု ဆိုကာ ခုခံကာကွယ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Corporal Punishment and Health |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/corporal-punishment-and-health |access-date=2026-08-07 |publisher=World Health Organization}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ရိုက်နှက် အပြစ်ပေးခြင်းများ]] ey75t2212r1ux8p7ax9du9z7odkd9gy 1047088 1047083 2026-08-07T16:09:08Z Myanmar Wik 103978 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047088 wikitext text/x-wiki [[File:L'Exécution de la Punition de Fouet by Jean-Baptiste Debret.jpg|thumb|center|300px|ပြင်သစ်ပန်းချီဆရာ Jean-Baptiste Debret ရေးဆွဲထားသော ကြိမ်ဒဏ် (သို့မဟုတ်) ကြာပွတ်ဒဏ် စီရင်နေသည့် မြင်ကွင်း။]] '''ကြိမ်ဒဏ်‌ပေးခြင်း ''' (Caning) ဆိုသည်မှာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား ကြိမ်လုံး သို့မဟုတ် ရာဘာကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုများကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တင်ပါး သို့မဟုတ် ကျောကုန်း အား ရိုက်နှက်ဆုံးမသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤပြစ်ဒဏ်ကို သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တရားစီရင်ရေးစနစ်များ၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့် ကျောင်းသားများအား ဆုံးမသည့် နေရာများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=George Ryley |title=The History of Corporal Punishment |publisher=Sphere Books |year=1975 }}</ref> [[File:ES-249678.jpg|thumb|center|300px|ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာတွင်အသုံးပြုသောကြိမ်]] == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဥပဒေရေးရာ == ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းစနစ်သည် ရှေးခေတ်အင်ပါယာများမှစ၍ အလယ်ခေတ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အရေးပါသော ပြစ်ဒဏ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ဥပဒေများတွင် ဤပြစ်ဒဏ်စနစ်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ကိုလိုနီလက်အောက်ခံ နိုင်ငံများ၏ ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေများတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလက ခိုးမှု၊ ဓားပြမှု၊ ပုန်ကန်မှုနှင့် အခြားသော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ကြိမ်ဒဏ်ကို အဓိက ပြစ်ဒဏ်တစ်ရပ်အနေဖြင့် ချမှတ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last=Mahaseth |first=Harsh |year=2022 |title=The Legality of Caning in Singapore |journal=UUM Journal of Legal Studies |volume=13 |issue=2 |pages=51–76 |doi=10.32890/uumjls2022.13.2.3 |last2=Qureshi |first2=Shifa}}</ref> [[Image:Canes.jpg|thumb|right|200px|ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာတွင် အသုံးပြုသော ကြိမ်လုံးအမျိုးအစား နှစ်မျိုး။ ရှေ့ဘက်ရှိ ကြိမ်လုံးများမှာ ပိုမိုထူထဲပြီး နောက်ဘက်ရှိ ကြိမ်လုံးများမှာ ပိုမိုသေးငယ်ပေါ့ပါးသည်။]] == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းအက်ဥပဒေ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခင်က ပြဋ္ဌာန်းကျင့်သုံးခဲ့သော ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းအက်ဥပဒေ (''The Whipping Act, 1909'') ရှိခဲ့သည်။ ယင်းကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်း အက်ဥပဒေကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၂၇ အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက် (၁၃၇၆ ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၅ ရက်) တွင် တရားဝင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ဤဖျက်သိမ်းမှု့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ သိန်းစိန်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Law Repealing the Whipping Act (Pyidaungsu Hluttaw Law No. 27/2014) |url=https://www.burmalibrary.org/en/category/burmamyanmar-laws-decrees-and-regulations-pyidaungsu-hluttaw-2014 |publisher=Pyidaungsu Hluttaw |date=2014-07-01 |language=my |access-date=2026-08-07 }}</ref> == မျက်မှောက်ခေတ် ကျင့်သုံးမှုများ == မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ဥရောပနှင့် အနောက်နိုင်ငံအများစုက ကြိမ်ဒဏ်ကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံအချို့တွင် တရားစီရင်ရေး ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် စင်ကာပူ၊ မလေးရှားနှင့် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် မုဒိမ်းမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်မှု၊ လဝက ဥပဒေချိုးဖောက်မှုနှင့် အခြားသော ကြီးလေးသည့် ပြစ်မှုများအတွက် ထောင်ဒဏ်အပြင် ကြိမ်ဒဏ်ကိုပါ ပူးတွဲချမှတ်လေ့ရှိသည်။ ယင်းနိုင်ငံများတွင် ကြိမ်ဒဏ်ပေးရာ၌ ဆေးပညာရှင်များ၏ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုမှုဖြင့် ဥပဒေဘောင်အတွင်းမှ စနစ်တကျ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.judiciary.gov.sg/criminal/types-sentences |title=Types of Sentences – Caning |publisher=Judiciary of Singapore |access-date=2026-08-07 }}</ref> <ref>{{cite journal |last=Mahaseth |first=Harsh |last2=Qureshi |first2=Shifa |title=The Legality of Caning in Singapore |journal=UUM Journal of Legal Studies |volume=13 |issue=2 |year=2022 |pages=51–76 }}</ref> == လူ့အခွင့်အရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ အမြင် == ကုလသမဂ္ဂ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများက ကြိမ်ဒဏ်ပေးခြင်းသည် လူမဆန်သော၊ ရက်စက်၍ ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းစေသော ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းနှင့် ကုလသမဂ္ဂ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်း (UNCAT) တို့အရ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်စေသော ပြစ်ဒဏ်များကို ကန့်သတ်ဝေဖန်ထားကြသည်။ သို့သော်လည်း ကြိမ်ဒဏ်ကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးနေသော နိုင်ငံများကမူ ယင်းပြစ်ဒဏ်သည် မှုခင်းကျဆင်းရေးနှင့် ပြစ်မှုထပ်မံမကျူးလွန်စေရန် ဟန့်တားရာတွင် ထိရောက်သည်ဟု ဆိုကာ ခုခံကာကွယ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Corporal Punishment and Health |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/corporal-punishment-and-health |access-date=2026-08-07 |publisher=World Health Organization}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ရိုက်နှက် အပြစ်ပေးခြင်းများ]] kbhbozvc50iy5sdce0vm6jbuy90ge0a 14 290119 1047085 2026-08-07T16:05:20Z Dr Lotus Black 31011 " [[ကဏ္ဍ:ပြစ်ဒဏ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047085 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ပြစ်ဒဏ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး]] 3qfnl9xb5jv6pdh26clwyzdijll1inm 14 290120 1047093 2026-08-07T16:19:33Z Dr Lotus Black 31011 " [[ကဏ္ဍ:ခုဒ္ဒကနိကာယ်]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047093 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ခုဒ္ဒကနိကာယ်]] j71vv0kwdmd1nda6wbmlu2iidjbo17s 3 290121 1047100 2026-08-07T16:32:09Z Deepfriedokra 88747 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ido66667]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dipodidaeus]] သို့ Deepfriedokraက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Ido66667|Ido66667]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Dipodidaeus|Dipodidaeus]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1047100 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dipodidaeus]] bz8d4ccjxiw8xiacg9q5uo2l2ix05w3 14 290122 1047147 2026-08-07T16:41:15Z Dr Lotus Black 31011 " {{Commons cat|Aircraft engine}} [[Category:အင်ဂျင်]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047147 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|Aircraft engine}} [[Category:အင်ဂျင်]] sgl253zoc3zyjbqzkwfdn8hke20a0l8 3 290123 1047179 2026-08-07T16:50:30Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047179 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43489-00 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၀၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 3hira1nu2mcxb5qdr63kuviy7lglecz 3 290124 1047180 2026-08-07T16:50:40Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047180 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43717-45 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၀၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) gznz9jpbs133bx224atv7pjob9vfjyv 0 290125 1047200 2026-08-07T17:44:01Z Cepyita 93402 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367968587|Hittites]]" 1047200 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒄩𒀜𒌅𒊭}}}} ({{Transliteration|hit|ဟတ္တုသျှ}}) | conventional_long_name = နေသျှိ မဟာဇနပဒ | common_name = Hittites | government_type = | image_flag = | image_coat = SealSuppiluliuma.svg{{!}}class=skin-invert | symbol_type = [[Šuppiluliuma I]] နှင့် [[Tawananna]]၏ တံဆိပ်တော် | image_map = ဘီစီ ၁၃၀၀ ဝန်းကျင်မှ နေသျှိလူမျိုးများ၏ ဟတ္တုသျှ တိုင်းနိုင်ငံတော် အာဏာစက် | capital = *[[ဟတ္တုသျှ]] *[[Tarḫuntašša]] | religion = နေသျှိ နတ်ကိုးကွယ်မှု | currency = | population_estimate = ၂ သိန်းခန့် | legislature = }} [[File:Sphinx_Gate,_Hattusa_01.jpg|right|thumb|မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သော စဖင့်စ်ဂိတ်]] [[File:Hattusa,_capital_of_the_Hittite_Empire_04.jpg|thumb|ဟတ်တူဆာ မြို့တွင်းရှိ ကြီးကျယ်သောဘုရားကျောင်း]] '''နေသျှိ''' လူမျိုး( Neshites; <nowiki>{{Langx|hit|𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍|tr=ne-šu-me-né-eš|ts=nešumeneš}}</nowiki> ) သို့မဟုတ် '''ဟစ်တိုက်''' ( Hittites {{IPAc-en|ˈ|h|ɪ|t|aɪ|t|s}} ) လူမျိုးများ သည် အနောက်အာရှ ရှိ [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်၏]] ပထမဆုံးသော အဓိက ယဉ်ကျေးမှုများထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သော အာနာတိုလီယန် အင်ဒို-ဥရောပ လူမျိုး တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ [[ပင်လယ်နက်]] ၏ တစ်ဖက်ကမ်းမှ မူလအစပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသော <ref>{{Cite encyclopedia|title=Hittite|url=https://www.britannica.com/topic/Hittite}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/Hittite "Hittite"]. </cite></ref> သူတို့သည် ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းတွင် မြောက်-အလယ်ပိုင်း [[အနာတိုလီယား|အာနာတိုလီးယား]] တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ၎င်းတို့သည် ကုဆာရာ နိုင်ငံ (ဘီစီ ၁၇၅၀ မတိုင်မီ)၊ ကာနက်ရှ် သို့မဟုတ် နီဆာ ( {{Circa|1750}}ဘီစီ <span data-ve-ignore="" style="white-space:nowrap;">၁၇၅၀</span> –၁၆၅၀) နှင့် ၎င်းတို့၏ မြို့တော် ဟတ်တူဆာ (ဘီစီ ၁၆၅၀ ခန့်) ကို ဗဟိုပြုသည့် အင်ပါယာ တစ်ခု {{Sfn|Kloekhorst|Waal|2019}} {{Sfn|Kloekhorst|2020}}ခေတ်သစ်ကာလတွင် '''ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ''' အဖြစ် လူသိများသော ၎င်းသည် ဘီစီ ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Šuppiluliuma I လက်ထက်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က အာနာတိုလီယာ၏ အများစုနှင့် မြောက်ပိုင်း ဆီးရီးယား နှင့် အထက် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားပြီး Hurri - Mitanni နှင့် [[အဆီးရီးယန်း လူမျိုး|Assyrians]] တို့၏ ပြိုင်ဘက်အင်ပါယာများနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဘီစီ ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုအတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် အနီးအရှေ့ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး အီဂျစ်နိုင်ငံတော်သစ် ၊ အလယ်အဆီးရီးယန်းအင်ပါယာ နှင့် မီတန်နီ အင်ပါယာတို့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုတွင် ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ၏ အများစုကို အလယ်အာရှုရိအင်ပါယာ က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းများကို ထိုဒေသသို့ အသစ်ရောက်ရှိလာသော ဖရစ်ဂျီးယန်း လူမျိုးများက လုယက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုကွဲချိန် အတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံငယ်များစွာ အဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အချို့သည် နီယို-အဆီးရီးယားအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံမဖြစ်မီ ဘီစီ ၈ ရာစုအထိ ရှင်သန်ခဲ့သည်။ စည်းလုံးညီညွတ်မှု မရှိတော့သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်များသည် ပြန့်ကျဲသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် လီဗန့်နှင့် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] တို့၏ ခေတ်သစ်လူဦးရေ ထဲသို့ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|title=Sea Peoples|url=https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/|date=2 September 2009}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMark2009">Mark, Joshua J. (2 September 2009). </cite></ref> ဟစ်တိုက်ဘာသာစကား — ၎င်း၏ပြောဆိုသူများက " {{Transliteration|hit|nešili}} ၏ဘာသာစကား" ဟု ရည်ညွှန်းကြသည် — သည် [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားမိသားစု၏ အာ]] နာတိုလီယန်ဌာနခွဲ၏ ထူးခြားသောအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အနီးကပ်ဆက်စပ်နေသော လူဝီဘာသာစကား နှင့်အတူ ၎င်းသည် သမိုင်းကြောင်းအရ အတည်ပြုထားသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=7 July 2004 |title=The peaks and troughs of Hittite |url=http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |archive-date=3 February 2017 |access-date=19 December 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm "The peaks and troughs of Hittite"]. </cite></ref> ဟစ်တိုက်ယဉ်ကျေးမှု၏သမိုင်းကို ၎င်းတို့၏ယခင်နယ်မြေများတွင်တွေ့ရှိရသော [[ကျူနီးဖောင်းစာ|ကျူနီဖောင်း]] စာသားများနှင့် [[အဆီးရီးယား အင်ပါယာ|အဆီးရီးယား]] ၊ [[ဘာဘီလိုနီးယား|ဘေဘီလိုးနီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] ရှိ မော်ကွန်းတိုက်အမျိုးမျိုးတွင်တွေ့ရှိရသော သံတမန်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စာပေးစာယူများမှ အများဆုံးသိရှိရသည်။ ဤစာသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် အင်ဒို-ဥရောပလေ့လာမှု သမိုင်းတွင် အဓိကဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံ အရည်ကျိုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းကို ကြေးခေတ်အတွင်း သံလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော ဟစ်တိုက်လူမျိုးများကြောင့်ဟု ပညာရှင်များက တစ်ချိန်က ယူဆခဲ့ကြသည်။ ဤသီအိုရီသည် ၂၁ ရာစုတွင် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[သံခေတ်]] တို့နှင့်အတူ ပိုမိုအငြင်းပွားလာခဲ့ပြီး <ref>{{Cite book |last=Muhly |first=James D. |year=2003 |title=Near Eastern Archaeology |publisher=Eisenbrauns |isbn=1-57506-083-3 |editor-last=Richard |editor-first=Suzanne |pages=174–183 |chapter=Metalworking/Mining in the Levant}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMuhly2003">Muhly, James D. (2003). </cite></ref> ဒေသတွင်း သံထည်လုပ်ငန်းနည်းပညာ နှေးကွေးစွာနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ကြေးခေတ် အာနာတိုလီးယား မှ သံအရာဝတ္ထုအချို့ရှိသော်လည်း အရေအတွက်သည် အီဂျစ်၊ [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] နှင့် အခြားနေရာများတွင် တူညီသောကာလမှ သံအရာဝတ္ထုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး ဤအရာဝတ္ထုအနည်းငယ်သာ လက်နက်များဖြစ်သည်။ X-ray fluorescence spectrometry အရ ကြေးခေတ်မှ သံအများစု သို့မဟုတ် အားလုံးသည် [[ဥက္ကာခဲမှုန်|ဥက္ကာခဲ]] များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အကြံပြုထားသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Jambon |first=Albert |date=December 2017 |title=Bronze Age iron: Meteoritic or not? A chemical strategy. |journal=Journal of Archaeological Science |volume=88 |pages=47–53 |bibcode=2017JArSc..88...47J |doi=10.1016/j.jas.2017.09.008}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJambon2017">Jambon, Albert (December 2017). </cite></ref> ဟစ်တိုက်စစ်တပ်သည်လည်း ရထား များကို အောင်မြင်စွာအသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name="britishmuseum">{{Cite web |title=Hittites |url=https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107205200/http://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |archive-date=7 November 2014 |access-date=7 November 2014 |website=[[British Museum]] |publisher=Trustees of the British Museum |location=[[London]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx "Hittites"]. </cite></ref> ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ]] တည်ထောင်ခြင်းနှင့်အတူ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများအပေါ် ခေတ်သစ်စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် Halet Çambel နှင့် Tahsin Özgüç ကဲ့သို့သော တူရကီ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၏ အာရုံကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း၊ ဟစ်တီလောဂျီ ၏ နယ်ပယ်အသစ်သည် နိုင်ငံပိုင် ''Etibank'' ("ဟစ်တီဘဏ်")၊ <ref name="Erimtan">{{Cite journal |last=Erimtan |first=Can |date=December 2008 |title=Hittites, Ottomans and Turks: Ağaoğlu Ahmed Bey and the Kemalist construction of Turkish nationhood in Anatolia |journal=Anatolian Studies |volume=58 |pages=141–171 |doi=10.1017/S0066154600008711 |jstor=20455417}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFErimtan2008">Erimtan, Can (December 2008). </cite></ref> နှင့် [[အန်ကာရာမြို့|အန်ကာရာတွင်]] {{Convert|200|km}} အကွာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အန်ကာ ရာရှိ အာနာတိုလီယန် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်၏ တည်ထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော တူရကီအဖွဲ့အစည်းများ၏ အမည်ပေးမှုကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။&nbsp;<span data-ve-ignore="">မိုင်)</span> ဟစ်တိုက်အနုပညာ နှင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ၏ ကမ္ဘာ့အပြည့်စုံဆုံးပြပွဲကို ကျင်းပသည့် ဟစ်တိုက်မြို့တော် ဟတ်တူဆာ၏ အနောက်ဘက်။ ek0su8sgxg4u3p0uc2a2wi88on2aoib 1047204 1047200 2026-08-07T17:48:57Z Cepyita 93402 /* */ 1047204 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒄩𒀜𒌅𒊭}}}} ({{Transliteration|hit|ဟတ္တုသျှ}}) | conventional_long_name = နေသျှိ မဟာဇနပဒ | common_name = Hittites | government_type = | image_flag = | image_coat = SealSuppiluliuma.svg{{!}}class=skin-invert | symbol_type = [[Šuppiluliuma I]] နှင့် [[Tawananna]]၏ တံဆိပ်တော် | image_map = ဘီစီ ၁၃၀၀ ဝန်းကျင်မှ နေသျှိလူမျိုးများ၏ ဟတ္တုသျှ တိုင်းနိုင်ငံတော် အာဏာစက် | capital = *[[ဟတ္တုသျှ]] *[[Tarḫuntašša]] | religion = နေသျှိ နတ်ကိုးကွယ်မှု | currency = | population_estimate = ၂ သိန်းခန့် | legislature = }} [[File:Sphinx_Gate,_Hattusa_01.jpg|right|thumb|မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သော စဖင့်စ်ဂိတ်]] [[File:Hattusa,_capital_of_the_Hittite_Empire_04.jpg|thumb|ဟတ်တူဆာ မြို့တွင်းရှိ ကြီးကျယ်သောဘုရားကျောင်း]] '''နေသျှိ''' လူမျိုး( {{Langx|en|Neshites}}; {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍||tr=nešumeneš}}}} ) သို့မဟုတ် '''ဟစ်တိုက်''' ( Hittites {{IPAc-en|ˈ|h|ɪ|t|aɪ|t|s}} ) လူမျိုးများ သည် အနောက်အာရှ ရှိ [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်၏]] ပထမဆုံးသော အဓိက ယဉ်ကျေးမှုများထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သော အာနာတိုလီယန် အင်ဒို-ဥရောပ လူမျိုး တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ [[ပင်လယ်နက်]] ၏ တစ်ဖက်ကမ်းမှ မူလအစပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသော <ref>{{Cite encyclopedia|title=Hittite|url=https://www.britannica.com/topic/Hittite}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/Hittite "Hittite"]. </cite></ref> သူတို့သည် ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းတွင် မြောက်-အလယ်ပိုင်း [[အနာတိုလီယား|အာနာတိုလီးယား]] တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ၎င်းတို့သည် ကုဆာရာ နိုင်ငံ (ဘီစီ ၁၇၅၀ မတိုင်မီ)၊ ကာနက်ရှ် သို့မဟုတ် နီဆာ ( {{Circa|1750}}ဘီစီ <span data-ve-ignore="" style="white-space:nowrap;">၁၇၅၀</span> –၁၆၅၀) နှင့် ၎င်းတို့၏ မြို့တော် ဟတ်တူဆာ (ဘီစီ ၁၆၅၀ ခန့်) ကို ဗဟိုပြုသည့် အင်ပါယာ တစ်ခု {{Sfn|Kloekhorst|Waal|2019}} {{Sfn|Kloekhorst|2020}}ခေတ်သစ်ကာလတွင် '''ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ''' အဖြစ် လူသိများသော ၎င်းသည် ဘီစီ ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Šuppiluliuma I လက်ထက်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က အာနာတိုလီယာ၏ အများစုနှင့် မြောက်ပိုင်း ဆီးရီးယား နှင့် အထက် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားပြီး Hurri - Mitanni နှင့် [[အဆီးရီးယန်း လူမျိုး|Assyrians]] တို့၏ ပြိုင်ဘက်အင်ပါယာများနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဘီစီ ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုအတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် အနီးအရှေ့ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး အီဂျစ်နိုင်ငံတော်သစ် ၊ အလယ်အဆီးရီးယန်းအင်ပါယာ နှင့် မီတန်နီ အင်ပါယာတို့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုတွင် ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ၏ အများစုကို အလယ်အာရှုရိအင်ပါယာ က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းများကို ထိုဒေသသို့ အသစ်ရောက်ရှိလာသော ဖရစ်ဂျီးယန်း လူမျိုးများက လုယက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုကွဲချိန် အတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံငယ်များစွာ အဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အချို့သည် နီယို-အဆီးရီးယားအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံမဖြစ်မီ ဘီစီ ၈ ရာစုအထိ ရှင်သန်ခဲ့သည်။ စည်းလုံးညီညွတ်မှု မရှိတော့သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်များသည် ပြန့်ကျဲသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် လီဗန့်နှင့် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] တို့၏ ခေတ်သစ်လူဦးရေ ထဲသို့ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|title=Sea Peoples|url=https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/|date=2 September 2009}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMark2009">Mark, Joshua J. (2 September 2009). </cite></ref> ဟစ်တိုက်ဘာသာစကား — ၎င်း၏ပြောဆိုသူများက " {{Transliteration|hit|nešili}} ၏ဘာသာစကား" ဟု ရည်ညွှန်းကြသည် — သည် [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားမိသားစု၏ အာ]] နာတိုလီယန်ဌာနခွဲ၏ ထူးခြားသောအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အနီးကပ်ဆက်စပ်နေသော လူဝီဘာသာစကား နှင့်အတူ ၎င်းသည် သမိုင်းကြောင်းအရ အတည်ပြုထားသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=7 July 2004 |title=The peaks and troughs of Hittite |url=http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |archive-date=3 February 2017 |access-date=19 December 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm "The peaks and troughs of Hittite"]. </cite></ref> ဟစ်တိုက်ယဉ်ကျေးမှု၏သမိုင်းကို ၎င်းတို့၏ယခင်နယ်မြေများတွင်တွေ့ရှိရသော [[ကျူနီးဖောင်းစာ|ကျူနီဖောင်း]] စာသားများနှင့် [[အဆီးရီးယား အင်ပါယာ|အဆီးရီးယား]] ၊ [[ဘာဘီလိုနီးယား|ဘေဘီလိုးနီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] ရှိ မော်ကွန်းတိုက်အမျိုးမျိုးတွင်တွေ့ရှိရသော သံတမန်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စာပေးစာယူများမှ အများဆုံးသိရှိရသည်။ ဤစာသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် အင်ဒို-ဥရောပလေ့လာမှု သမိုင်းတွင် အဓိကဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံ အရည်ကျိုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းကို ကြေးခေတ်အတွင်း သံလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော ဟစ်တိုက်လူမျိုးများကြောင့်ဟု ပညာရှင်များက တစ်ချိန်က ယူဆခဲ့ကြသည်။ ဤသီအိုရီသည် ၂၁ ရာစုတွင် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[သံခေတ်]] တို့နှင့်အတူ ပိုမိုအငြင်းပွားလာခဲ့ပြီး <ref>{{Cite book |last=Muhly |first=James D. |year=2003 |title=Near Eastern Archaeology |publisher=Eisenbrauns |isbn=1-57506-083-3 |editor-last=Richard |editor-first=Suzanne |pages=174–183 |chapter=Metalworking/Mining in the Levant}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMuhly2003">Muhly, James D. (2003). </cite></ref> ဒေသတွင်း သံထည်လုပ်ငန်းနည်းပညာ နှေးကွေးစွာနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ကြေးခေတ် အာနာတိုလီးယား မှ သံအရာဝတ္ထုအချို့ရှိသော်လည်း အရေအတွက်သည် အီဂျစ်၊ [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] နှင့် အခြားနေရာများတွင် တူညီသောကာလမှ သံအရာဝတ္ထုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး ဤအရာဝတ္ထုအနည်းငယ်သာ လက်နက်များဖြစ်သည်။ X-ray fluorescence spectrometry အရ ကြေးခေတ်မှ သံအများစု သို့မဟုတ် အားလုံးသည် [[ဥက္ကာခဲမှုန်|ဥက္ကာခဲ]] များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အကြံပြုထားသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Jambon |first=Albert |date=December 2017 |title=Bronze Age iron: Meteoritic or not? A chemical strategy. |journal=Journal of Archaeological Science |volume=88 |pages=47–53 |bibcode=2017JArSc..88...47J |doi=10.1016/j.jas.2017.09.008}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJambon2017">Jambon, Albert (December 2017). </cite></ref> ဟစ်တိုက်စစ်တပ်သည်လည်း ရထား များကို အောင်မြင်စွာအသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name="britishmuseum">{{Cite web |title=Hittites |url=https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107205200/http://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |archive-date=7 November 2014 |access-date=7 November 2014 |website=[[British Museum]] |publisher=Trustees of the British Museum |location=[[London]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx "Hittites"]. </cite></ref> ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ]] တည်ထောင်ခြင်းနှင့်အတူ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများအပေါ် ခေတ်သစ်စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် Halet Çambel နှင့် Tahsin Özgüç ကဲ့သို့သော တူရကီ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၏ အာရုံကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း၊ ဟစ်တီလောဂျီ ၏ နယ်ပယ်အသစ်သည် နိုင်ငံပိုင် ''Etibank'' ("ဟစ်တီဘဏ်")၊ <ref name="Erimtan">{{Cite journal |last=Erimtan |first=Can |date=December 2008 |title=Hittites, Ottomans and Turks: Ağaoğlu Ahmed Bey and the Kemalist construction of Turkish nationhood in Anatolia |journal=Anatolian Studies |volume=58 |pages=141–171 |doi=10.1017/S0066154600008711 |jstor=20455417}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFErimtan2008">Erimtan, Can (December 2008). </cite></ref> နှင့် [[အန်ကာရာမြို့|အန်ကာရာတွင်]] {{Convert|200|km}} အကွာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အန်ကာ ရာရှိ အာနာတိုလီယန် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်၏ တည်ထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော တူရကီအဖွဲ့အစည်းများ၏ အမည်ပေးမှုကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။&nbsp;<span data-ve-ignore="">မိုင်)</span> ဟစ်တိုက်အနုပညာ နှင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ၏ ကမ္ဘာ့အပြည့်စုံဆုံးပြပွဲကို ကျင်းပသည့် ဟစ်တိုက်မြို့တော် ဟတ်တူဆာ၏ အနောက်ဘက်။ 6ephvohumuaerjuc284zvt06hfwe8cr 1047212 1047204 2026-08-07T18:06:25Z Cepyita 93402 /* */ 1047212 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒄩𒀜𒌅𒊭}}}} ({{Transliteration|hit|ဟတ္တုသျှ}}) | conventional_long_name = နေသျှိ မဟာဇနပဒ | common_name = Hittites | government_type = | image_flag = | image_coat = SealSuppiluliuma.svg{{!}}class=skin-invert | symbol_type = [[Šuppiluliuma I]] နှင့် [[Tawananna]]၏ တံဆိပ်တော် | image_map = ဘီစီ ၁၃၀၀ ဝန်းကျင်မှ နေသျှိလူမျိုးများ၏ ဟတ္တုသျှ တိုင်းနိုင်ငံတော် အာဏာစက် | capital = *[[ဟတ္တုသျှ]] *[[Tarḫuntašša]] | religion = နေသျှိ နတ်ကိုးကွယ်မှု | currency = | population_estimate = ၂ သိန်းခန့် | legislature = }} [[File:Sphinx_Gate,_Hattusa_01.jpg|right|thumb|မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သော စဖင့်စ်ဂိတ်]] [[File:Hattusa,_capital_of_the_Hittite_Empire_04.jpg|thumb|ဟတ်တူဆာ မြို့တွင်းရှိ ကြီးကျယ်သောဘုရားကျောင်း]] '''နေသျှိ''' လူမျိုး( {{Langx|en|Neshites}}; {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍}}}} nešumeneš) သို့မဟုတ် '''ဟစ်တိုက်''' ( Hittites {{IPAc-en|ˈ|h|ɪ|t|aɪ|t|s}} ) လူမျိုးများ သည် အနောက်အာရှ ရှိ [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်၏]] ပထမဆုံးသော အဓိက ယဉ်ကျေးမှုများထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သော အာနာတိုလီယန် အင်ဒို-ဥရောပ လူမျိုး တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ [[ပင်လယ်နက်]] ၏ တစ်ဖက်ကမ်းမှ မူလအစပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသော <ref>{{Cite encyclopedia|title=Hittite|url=https://www.britannica.com/topic/Hittite}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/Hittite "Hittite"]. </cite></ref> သူတို့သည် ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းတွင် မြောက်-အလယ်ပိုင်း [[အနာတိုလီယား|အာနာတိုလီးယား]] တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ၎င်းတို့သည် ကုဆာရာ နိုင်ငံ (ဘီစီ ၁၇၅၀ မတိုင်မီ)၊ ကာနက်ရှ် သို့မဟုတ် နီဆာ ( {{Circa|1750}}ဘီစီ <span data-ve-ignore="" style="white-space:nowrap;">၁၇၅၀</span> –၁၆၅၀) နှင့် ၎င်းတို့၏ မြို့တော် ဟတ်တူဆာ (ဘီစီ ၁၆၅၀ ခန့်) ကို ဗဟိုပြုသည့် အင်ပါယာ တစ်ခု {{Sfn|Kloekhorst|Waal|2019}} {{Sfn|Kloekhorst|2020}}ခေတ်သစ်ကာလတွင် '''ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ''' (Hittite Empire''' အဖြစ် လူသိများသော ဟတ္တုသျှ နိုင်ငံသည် ဘီစီ ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Šuppiluliuma I လက်ထက်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က အာနာတိုလီယာ၏ အများစုနှင့် မြောက်ပိုင်း ဆီးရီးယား နှင့် အထက် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားပြီး Hurri - Mitanni နှင့် [[အဆီးရီးယန်း လူမျိုး|Assyrians]] တို့၏ ပြိုင်ဘက်အင်ပါယာများနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဘီစီ ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုအတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် အနီးအရှေ့ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး အီဂျစ်နိုင်ငံတော်သစ် ၊ အလယ်အဆီးရီးယန်းအင်ပါယာ နှင့် မီတန်နီ အင်ပါယာတို့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုတွင် ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ၏ အများစုကို အလယ်အာရှုရိအင်ပါယာ က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းများကို ထိုဒေသသို့ အသစ်ရောက်ရှိလာသော ဖရစ်ဂျီးယန်း လူမျိုးများက လုယက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုကွဲချိန် အတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံငယ်များစွာ အဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အချို့သည် နီယို-အဆီးရီးယားအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံမဖြစ်မီ ဘီစီ ၈ ရာစုအထိ ရှင်သန်ခဲ့သည်။ စည်းလုံးညီညွတ်မှု မရှိတော့သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်များသည် ပြန့်ကျဲသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် လီဗန့်နှင့် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] တို့၏ ခေတ်သစ်လူဦးရေ ထဲသို့ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|title=Sea Peoples|url=https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/|date=2 September 2009}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMark2009">Mark, Joshua J. (2 September 2009). </cite></ref> ဟစ်တိုက်ဘာသာစကား — ၎င်း၏ပြောဆိုသူများက " {{Transliteration|hit|nešili}} ၏ဘာသာစကား" ဟု ရည်ညွှန်းကြသည် — သည် [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားမိသားစု၏ အာ]] နာတိုလီယန်ဌာနခွဲ၏ ထူးခြားသောအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အနီးကပ်ဆက်စပ်နေသော လူဝီဘာသာစကား နှင့်အတူ ၎င်းသည် သမိုင်းကြောင်းအရ အတည်ပြုထားသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=7 July 2004 |title=The peaks and troughs of Hittite |url=http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |archive-date=3 February 2017 |access-date=19 December 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm "The peaks and troughs of Hittite"]. </cite></ref> ဟစ်တိုက်ယဉ်ကျေးမှု၏သမိုင်းကို ၎င်းတို့၏ယခင်နယ်မြေများတွင်တွေ့ရှိရသော [[ကျူနီးဖောင်းစာ|ကျူနီဖောင်း]] စာသားများနှင့် [[အဆီးရီးယား အင်ပါယာ|အဆီးရီးယား]] ၊ [[ဘာဘီလိုနီးယား|ဘေဘီလိုးနီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] ရှိ မော်ကွန်းတိုက်အမျိုးမျိုးတွင်တွေ့ရှိရသော သံတမန်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စာပေးစာယူများမှ အများဆုံးသိရှိရသည်။ ဤစာသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် အင်ဒို-ဥရောပလေ့လာမှု သမိုင်းတွင် အဓိကဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံ အရည်ကျိုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းကို ကြေးခေတ်အတွင်း သံလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော ဟစ်တိုက်လူမျိုးများကြောင့်ဟု ပညာရှင်များက တစ်ချိန်က ယူဆခဲ့ကြသည်။ ဤသီအိုရီသည် ၂၁ ရာစုတွင် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[သံခေတ်]] တို့နှင့်အတူ ပိုမိုအငြင်းပွားလာခဲ့ပြီး <ref>{{Cite book |last=Muhly |first=James D. |year=2003 |title=Near Eastern Archaeology |publisher=Eisenbrauns |isbn=1-57506-083-3 |editor-last=Richard |editor-first=Suzanne |pages=174–183 |chapter=Metalworking/Mining in the Levant}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMuhly2003">Muhly, James D. (2003). </cite></ref> ဒေသတွင်း သံထည်လုပ်ငန်းနည်းပညာ နှေးကွေးစွာနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ကြေးခေတ် အာနာတိုလီးယား မှ သံအရာဝတ္ထုအချို့ရှိသော်လည်း အရေအတွက်သည် အီဂျစ်၊ [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] နှင့် အခြားနေရာများတွင် တူညီသောကာလမှ သံအရာဝတ္ထုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး ဤအရာဝတ္ထုအနည်းငယ်သာ လက်နက်များဖြစ်သည်။ X-ray fluorescence spectrometry အရ ကြေးခေတ်မှ သံအများစု သို့မဟုတ် အားလုံးသည် [[ဥက္ကာခဲမှုန်|ဥက္ကာခဲ]] များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အကြံပြုထားသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Jambon |first=Albert |date=December 2017 |title=Bronze Age iron: Meteoritic or not? A chemical strategy. |journal=Journal of Archaeological Science |volume=88 |pages=47–53 |bibcode=2017JArSc..88...47J |doi=10.1016/j.jas.2017.09.008}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJambon2017">Jambon, Albert (December 2017). </cite></ref> ဟစ်တိုက်စစ်တပ်သည်လည်း ရထား များကို အောင်မြင်စွာအသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name="britishmuseum">{{Cite web |title=Hittites |url=https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107205200/http://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |archive-date=7 November 2014 |access-date=7 November 2014 |website=[[British Museum]] |publisher=Trustees of the British Museum |location=[[London]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx "Hittites"]. </cite></ref> ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ]] တည်ထောင်ခြင်းနှင့်အတူ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများအပေါ် ခေတ်သစ်စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် Halet Çambel နှင့် Tahsin Özgüç ကဲ့သို့သော တူရကီ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၏ အာရုံကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း၊ ဟစ်တီလောဂျီ ၏ နယ်ပယ်အသစ်သည် နိုင်ငံပိုင် ''Etibank'' ("ဟစ်တီဘဏ်")၊ <ref name="Erimtan">{{Cite journal |last=Erimtan |first=Can |date=December 2008 |title=Hittites, Ottomans and Turks: Ağaoğlu Ahmed Bey and the Kemalist construction of Turkish nationhood in Anatolia |journal=Anatolian Studies |volume=58 |pages=141–171 |doi=10.1017/S0066154600008711 |jstor=20455417}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFErimtan2008">Erimtan, Can (December 2008). </cite></ref> နှင့် [[အန်ကာရာမြို့|အန်ကာရာတွင်]] {{Convert|200|km}} အကွာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အန်ကာ ရာရှိ အာနာတိုလီယန် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်၏ တည်ထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော တူရကီအဖွဲ့အစည်းများ၏ အမည်ပေးမှုကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။&nbsp;<span data-ve-ignore="">မိုင်)</span> ဟစ်တိုက်အနုပညာ နှင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ၏ ကမ္ဘာ့အပြည့်စုံဆုံးပြပွဲကို ကျင်းပသည့် ဟစ်တိုက်မြို့တော် ဟတ်တူဆာ၏ အနောက်ဘက်။ ==အမည်သညာ== '''နေသျှိ'''လူမျိုးဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ အဆိုပါ အာရိယန်နွယ်စပ် တိုင်းရင်းသားတို့သည် မိမိကိုယ်ကို '''ကနေသျှ'''(Kanesha) မြို့တော်ကို အစွဲပြု၍ နေသျှ ပြည်သားများ ( 𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍, nešumeneš) ဟု မှတ်တမ်းတင်ထား၍ ဖြစ်သည်။ မိမိတို့သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားကိုလည်း '''နေသျှိလိ''' ဘာသာဟု ဆိုကြသည်။ အင်္ဂလိပ် သမိုင်းဝိဒျာပညာရှင်အများစု နှုတ်ကျိုးသုံးစွဲနေသော '''ဟစ်တိုက်''' (Hittite) ဟူသော ဝေါဟာရ မှာ အစလက်မွန်၌ သမ္မာကျမ်းစာ (Bible)လာ ခါနာန်တိုင်းရင်းသား '''ဟိတ္တိ''' လူမျိုးများကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း၌ အာရှမိုင်းနားဒေသတွင် တူးဖော်သိရှိရသော '''ဟတ္တိ''' (Hatti) တိုင်းရင်းသားများကို ဟိတ္တိ များနှင့် အမည်ဆင်တူယိုးမား၍ အမျိုးတူသည် ဟု ယူဆလျက် ထိုမှတဆင့် နှောင်းပိုင်းမှ ဝင်လာသော အာရိယန် (Indo-European) လူမျိုးများကို ပါ ဟိတ္တိ/ ဟစ်တိုက်လူမျိုး ဟု ခေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ပညာရှင်အများကမူ ကျမ်းဂန်လာ ဟိတ္တိလူမျိုး နှင့် အာရှမိုင်းနားမှ လူမျိုးစုများကို အမျိုးထပ်တူသည်ဟု မယူတော့ဘဲ သီးသန့်ခွဲထုတ်လာကြပြီ ဖြစ်သည်။ 92hrbnmk9aznx2pu6j4bgwb5951bxej 1047215 1047212 2026-08-07T18:08:43Z Cepyita 93402 /* */ 1047215 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒄩𒀜𒌅𒊭}}}} ({{Transliteration|hit|ဟတ္တုသျှ}}) | conventional_long_name = နေသျှိ မဟာဇနပဒ | common_name = Hittites | government_type = | image_flag = | image_coat = SealSuppiluliuma.svg{{!}}class=skin-invert | symbol_type = [[Šuppiluliuma I]] နှင့် [[Tawananna]]၏ တံဆိပ်တော် | image_map = ဘီစီ ၁၃၀၀ ဝန်းကျင်မှ နေသျှိလူမျိုးများ၏ ဟတ္တုသျှ တိုင်းနိုင်ငံတော် အာဏာစက် | capital = *[[ဟတ္တုသျှ]] *[[Tarḫuntašša]] | religion = နေသျှိ နတ်ကိုးကွယ်မှု | currency = | population_estimate = ၂ သိန်းခန့် | legislature = }} [[File:Sphinx_Gate,_Hattusa_01.jpg|right|thumb|မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သော စဖင့်စ်ဂိတ်]] [[File:Hattusa,_capital_of_the_Hittite_Empire_04.jpg|thumb|ဟတ်တူဆာ မြို့တွင်းရှိ ကြီးကျယ်သောဘုရားကျောင်း]] '''နေသျှိ''' လူမျိုး( {{Langx|en|Neshites}}; {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍}}}} nešumeneš) သို့မဟုတ် '''ဟစ်တိုက်''' ( Hittites {{IPAc-en|ˈ|h|ɪ|t|aɪ|t|s}} ) လူမျိုးများ သည် အနောက်အာရှ ရှိ [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်၏]] ပထမဆုံးသော အဓိက ယဉ်ကျေးမှုများထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သော အာနာတိုလီယန် အင်ဒို-ဥရောပ လူမျိုး တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ [[ပင်လယ်နက်]] ၏ တစ်ဖက်ကမ်းမှ မူလအစပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသော <ref>{{Cite encyclopedia|title=Hittite|url=https://www.britannica.com/topic/Hittite}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/Hittite "Hittite"]. </cite></ref> သူတို့သည် ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းတွင် မြောက်-အလယ်ပိုင်း [[အနာတိုလီယား|အာနာတိုလီးယား]] တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ၎င်းတို့သည် ကုဆာရာ နိုင်ငံ (ဘီစီ ၁၇၅၀ မတိုင်မီ)၊ ကာနက်ရှ် သို့မဟုတ် နီဆာ ( {{Circa|1750}}ဘီစီ <span data-ve-ignore="" style="white-space:nowrap;">၁၇၅၀</span> –၁၆၅၀) နှင့် ၎င်းတို့၏ မြို့တော် ဟတ်တူဆာ (ဘီစီ ၁၆၅၀ ခန့်) ကို ဗဟိုပြုသည့် အင်ပါယာ တစ်ခု {{Sfn|Kloekhorst|Waal|2019}} {{Sfn|Kloekhorst|2020}}ခေတ်သစ်ကာလတွင် '''ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ''' (Hittite Empire) အဖြစ် လူသိများသော ဟတ္တုသျှ နိုင်ငံသည် ဘီစီ ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Šuppiluliuma I လက်ထက်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က အာနာတိုလီယာ၏ အများစုနှင့် မြောက်ပိုင်း ဆီးရီးယား နှင့် အထက် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားပြီး Hurri - Mitanni နှင့် [[အဆီးရီးယန်း လူမျိုး|Assyrians]] တို့၏ ပြိုင်ဘက်အင်ပါယာများနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဘီစီ ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုအတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် အနီးအရှေ့ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး အီဂျစ်နိုင်ငံတော်သစ် ၊ အလယ်အဆီးရီးယန်းအင်ပါယာ နှင့် မီတန်နီ အင်ပါယာတို့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုတွင် ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ၏ အများစုကို အလယ်အာရှုရိအင်ပါယာ က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းများကို ထိုဒေသသို့ အသစ်ရောက်ရှိလာသော ဖရစ်ဂျီးယန်း လူမျိုးများက လုယက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုကွဲချိန် အတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံငယ်များစွာ အဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အချို့သည် နီယို-အဆီးရီးယားအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံမဖြစ်မီ ဘီစီ ၈ ရာစုအထိ ရှင်သန်ခဲ့သည်။ စည်းလုံးညီညွတ်မှု မရှိတော့သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်များသည် ပြန့်ကျဲသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် လီဗန့်နှင့် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] တို့၏ ခေတ်သစ်လူဦးရေ ထဲသို့ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|title=Sea Peoples|url=https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/|date=2 September 2009}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMark2009">Mark, Joshua J. (2 September 2009). </cite></ref> "နေသျှိလိ ဘာသာ" {{Transliteration|hit|nešili}} ခေါ် ဟစ်တိုက်စကား သည် [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အနာတိုလီယန် ကိုင်းခွဲအဝင်ဖြစ်သည်။ အနီးကပ်ဆက်စပ်နေသော လူဝီဘာသာစကား နှင့်အတူ ၎င်းသည် သမိုင်းကြောင်းအရ အတည်ပြုထားသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=7 July 2004 |title=The peaks and troughs of Hittite |url=http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |archive-date=3 February 2017 |access-date=19 December 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm "The peaks and troughs of Hittite"]. </cite></ref> ဟစ်တိုက်ယဉ်ကျေးမှု၏သမိုင်းကို ၎င်းတို့၏ယခင်နယ်မြေများတွင်တွေ့ရှိရသော [[ကျူနီးဖောင်းစာ|ကျူနီဖောင်း]] စာသားများနှင့် [[အဆီးရီးယား အင်ပါယာ|အဆီးရီးယား]] ၊ [[ဘာဘီလိုနီးယား|ဘေဘီလိုးနီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] ရှိ မော်ကွန်းတိုက်အမျိုးမျိုးတွင်တွေ့ရှိရသော သံတမန်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စာပေးစာယူများမှ အများဆုံးသိရှိရသည်။ ဤစာသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် အင်ဒို-ဥရောပလေ့လာမှု သမိုင်းတွင် အဓိကဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံ အရည်ကျိုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းကို ကြေးခေတ်အတွင်း သံလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော ဟစ်တိုက်လူမျိုးများကြောင့်ဟု ပညာရှင်များက တစ်ချိန်က ယူဆခဲ့ကြသည်။ ဤသီအိုရီသည် ၂၁ ရာစုတွင် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[သံခေတ်]] တို့နှင့်အတူ ပိုမိုအငြင်းပွားလာခဲ့ပြီး <ref>{{Cite book |last=Muhly |first=James D. |year=2003 |title=Near Eastern Archaeology |publisher=Eisenbrauns |isbn=1-57506-083-3 |editor-last=Richard |editor-first=Suzanne |pages=174–183 |chapter=Metalworking/Mining in the Levant}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMuhly2003">Muhly, James D. (2003). </cite></ref> ဒေသတွင်း သံထည်လုပ်ငန်းနည်းပညာ နှေးကွေးစွာနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ကြေးခေတ် အာနာတိုလီးယား မှ သံအရာဝတ္ထုအချို့ရှိသော်လည်း အရေအတွက်သည် အီဂျစ်၊ [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] နှင့် အခြားနေရာများတွင် တူညီသောကာလမှ သံအရာဝတ္ထုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး ဤအရာဝတ္ထုအနည်းငယ်သာ လက်နက်များဖြစ်သည်။ X-ray fluorescence spectrometry အရ ကြေးခေတ်မှ သံအများစု သို့မဟုတ် အားလုံးသည် [[ဥက္ကာခဲမှုန်|ဥက္ကာခဲ]] များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အကြံပြုထားသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Jambon |first=Albert |date=December 2017 |title=Bronze Age iron: Meteoritic or not? A chemical strategy. |journal=Journal of Archaeological Science |volume=88 |pages=47–53 |bibcode=2017JArSc..88...47J |doi=10.1016/j.jas.2017.09.008}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJambon2017">Jambon, Albert (December 2017). </cite></ref> ဟစ်တိုက်စစ်တပ်သည်လည်း ရထား များကို အောင်မြင်စွာအသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name="britishmuseum">{{Cite web |title=Hittites |url=https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107205200/http://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |archive-date=7 November 2014 |access-date=7 November 2014 |website=[[British Museum]] |publisher=Trustees of the British Museum |location=[[London]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx "Hittites"]. </cite></ref> ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ]] တည်ထောင်ခြင်းနှင့်အတူ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများအပေါ် ခေတ်သစ်စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် Halet Çambel နှင့် Tahsin Özgüç ကဲ့သို့သော တူရကီ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၏ အာရုံကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း၊ ဟစ်တီလောဂျီ ၏ နယ်ပယ်အသစ်သည် နိုင်ငံပိုင် ''Etibank'' ("ဟစ်တီဘဏ်")၊ <ref name="Erimtan">{{Cite journal |last=Erimtan |first=Can |date=December 2008 |title=Hittites, Ottomans and Turks: Ağaoğlu Ahmed Bey and the Kemalist construction of Turkish nationhood in Anatolia |journal=Anatolian Studies |volume=58 |pages=141–171 |doi=10.1017/S0066154600008711 |jstor=20455417}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFErimtan2008">Erimtan, Can (December 2008). </cite></ref> နှင့် [[အန်ကာရာမြို့|အန်ကာရာတွင်]] {{Convert|200|km}} အကွာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အန်ကာ ရာရှိ အာနာတိုလီယန် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်၏ တည်ထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော တူရကီအဖွဲ့အစည်းများ၏ အမည်ပေးမှုကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။&nbsp;<span data-ve-ignore="">မိုင်)</span> ဟစ်တိုက်အနုပညာ နှင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ၏ ကမ္ဘာ့အပြည့်စုံဆုံးပြပွဲကို ကျင်းပသည့် ဟစ်တိုက်မြို့တော် ဟတ်တူဆာ၏ အနောက်ဘက်။ ==အမည်သညာ== '''နေသျှိ'''လူမျိုးဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ အဆိုပါ အာရိယန်နွယ်စပ် တိုင်းရင်းသားတို့သည် မိမိကိုယ်ကို '''ကနေသျှ'''(Kanesha) မြို့တော်ကို အစွဲပြု၍ နေသျှ ပြည်သားများ ( 𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍, nešumeneš) ဟု မှတ်တမ်းတင်ထား၍ ဖြစ်သည်။ မိမိတို့သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားကိုလည်း '''နေသျှိလိ''' ဘာသာဟု ဆိုကြသည်။ အင်္ဂလိပ် သမိုင်းဝိဒျာပညာရှင်အများစု နှုတ်ကျိုးသုံးစွဲနေသော '''ဟစ်တိုက်''' (Hittite) ဟူသော ဝေါဟာရ မှာ အစလက်မွန်၌ သမ္မာကျမ်းစာ (Bible)လာ ခါနာန်တိုင်းရင်းသား '''ဟိတ္တိ''' လူမျိုးများကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း၌ အာရှမိုင်းနားဒေသတွင် တူးဖော်သိရှိရသော '''ဟတ္တိ''' (Hatti) တိုင်းရင်းသားများကို ဟိတ္တိ များနှင့် အမည်ဆင်တူယိုးမား၍ အမျိုးတူသည် ဟု ယူဆလျက် ထိုမှတဆင့် နှောင်းပိုင်းမှ ဝင်လာသော အာရိယန် (Indo-European) လူမျိုးများကို ပါ ဟိတ္တိ/ ဟစ်တိုက်လူမျိုး ဟု ခေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ပညာရှင်အများကမူ ကျမ်းဂန်လာ ဟိတ္တိလူမျိုး နှင့် အာရှမိုင်းနားမှ လူမျိုးစုများကို အမျိုးထပ်တူသည်ဟု မယူတော့ဘဲ သီးသန့်ခွဲထုတ်လာကြပြီ ဖြစ်သည်။ f2jglevgmwrsfrlre2ken5ictcc03jg 1047261 1047215 2026-08-07T18:32:45Z Cepyita 93402 /* */ 1047261 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒄩𒀜𒌅𒊭}}}} ({{Transliteration|hit|ဟတ္တုသျှ}}) | conventional_long_name = နေသျှိ မဟာဇနပဒ (ဟို့မဟုတ်) ဟတ္တုသျှ မဟာမဏ္ဍလ | common_name = Hittites | government_type = | image_flag = | image_coat = SealSuppiluliuma.svg{{!}}class=skin-invert | symbol_type = [[Šuppiluliuma I]] နှင့် [[Tawananna]]၏ တံဆိပ်တော် | image_map = [[File:Empire of the Hitties.png|thumb|ဘီစီ ၁၃၀၀ ဝန်းကျင်မှ နေသျှိလူမျိုးများ၏ ဟတ္တုသျှ တိုင်းနိုင်ငံတော် အာဏာစက်]] | capital = *[[ဟတ္တုသျှ]] *[[Tarḫuntašša]] | religion = နေသျှိ နတ်ကိုးကွယ်မှု | currency = | population_estimate = ၂ သိန်းခန့် | legislature = }} [[File:Sphinx_Gate,_Hattusa_01.jpg|right|thumb|မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သော စဖင့်စ်ဂိတ်]] [[File:Hattusa,_capital_of_the_Hittite_Empire_04.jpg|thumb|ဟတ်တူဆာ မြို့တွင်းရှိ ကြီးကျယ်သောဘုရားကျောင်း]] '''နေသျှိ''' လူမျိုး( {{Langx|en|Neshites}}; {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍}}}} nešumeneš) သို့မဟုတ် '''ဟစ်တိုက်''' ( Hittites {{IPAc-en|ˈ|h|ɪ|t|aɪ|t|s}} ) လူမျိုးများ သည် အနောက်အာရှ ရှိ [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်၏]] ပထမဆုံးသော အဓိက ယဉ်ကျေးမှုများထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သော အာနာတိုလီယန် အင်ဒို-ဥရောပ လူမျိုး တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ [[ပင်လယ်နက်]] ၏ တစ်ဖက်ကမ်းမှ မူလအစပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသော <ref>{{Cite encyclopedia|title=Hittite|url=https://www.britannica.com/topic/Hittite}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/Hittite "Hittite"]. </cite></ref> သူတို့သည် ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းတွင် မြောက်-အလယ်ပိုင်း [[အနာတိုလီယား|အာနာတိုလီးယား]] တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ၎င်းတို့သည် ကုဆာရာ နိုင်ငံ (ဘီစီ ၁၇၅၀ မတိုင်မီ)၊ ကာနက်ရှ် သို့မဟုတ် နီဆာ ( {{Circa|1750}}ဘီစီ <span data-ve-ignore="" style="white-space:nowrap;">၁၇၅၀</span> –၁၆၅၀) နှင့် ၎င်းတို့၏ မြို့တော် ဟတ်တူဆာ (ဘီစီ ၁၆၅၀ ခန့်) ကို ဗဟိုပြုသည့် အင်ပါယာ တစ်ခု {{Sfn|Kloekhorst|Waal|2019}} {{Sfn|Kloekhorst|2020}}ခေတ်သစ်ကာလတွင် '''ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ''' (Hittite Empire) အဖြစ် လူသိများသော ဟတ္တုသျှ နိုင်ငံသည် ဘီစီ ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Šuppiluliuma I လက်ထက်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က အာနာတိုလီယာ၏ အများစုနှင့် မြောက်ပိုင်း ဆီးရီးယား နှင့် အထက် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားပြီး Hurri - Mitanni နှင့် [[အဆီးရီးယန်း လူမျိုး|Assyrians]] တို့၏ ပြိုင်ဘက်အင်ပါယာများနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဘီစီ ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုအတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် အနီးအရှေ့ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး အီဂျစ်နိုင်ငံတော်သစ် ၊ အလယ်အဆီးရီးယန်းအင်ပါယာ နှင့် မီတန်နီ အင်ပါယာတို့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုတွင် ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ၏ အများစုကို အလယ်အာရှုရိအင်ပါယာ က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းများကို ထိုဒေသသို့ အသစ်ရောက်ရှိလာသော ဖရစ်ဂျီးယန်း လူမျိုးများက လုယက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုကွဲချိန် အတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံငယ်များစွာ အဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အချို့သည် နီယို-အဆီးရီးယားအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံမဖြစ်မီ ဘီစီ ၈ ရာစုအထိ ရှင်သန်ခဲ့သည်။ စည်းလုံးညီညွတ်မှု မရှိတော့သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်များသည် ပြန့်ကျဲသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် လီဗန့်နှင့် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] တို့၏ ခေတ်သစ်လူဦးရေ ထဲသို့ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|title=Sea Peoples|url=https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/|date=2 September 2009}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMark2009">Mark, Joshua J. (2 September 2009). </cite></ref> "နေသျှိလိ ဘာသာ" {{Transliteration|hit|nešili}} ခေါ် ဟစ်တိုက်စကား သည် [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အနာတိုလီယန် ကိုင်းခွဲအဝင်ဖြစ်သည်။ အနီးကပ်ဆက်စပ်နေသော လူဝီဘာသာစကား နှင့်အတူ ၎င်းသည် သမိုင်းကြောင်းအရ အတည်ပြုထားသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=7 July 2004 |title=The peaks and troughs of Hittite |url=http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |archive-date=3 February 2017 |access-date=19 December 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm "The peaks and troughs of Hittite"]. </cite></ref> ဟစ်တိုက်ယဉ်ကျေးမှု၏သမိုင်းကို ၎င်းတို့၏ယခင်နယ်မြေများတွင်တွေ့ရှိရသော [[ကျူနီးဖောင်းစာ|ကျူနီဖောင်း]] စာသားများနှင့် [[အဆီးရီးယား အင်ပါယာ|အဆီးရီးယား]] ၊ [[ဘာဘီလိုနီးယား|ဘေဘီလိုးနီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] ရှိ မော်ကွန်းတိုက်အမျိုးမျိုးတွင်တွေ့ရှိရသော သံတမန်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စာပေးစာယူများမှ အများဆုံးသိရှိရသည်။ ဤစာသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် အင်ဒို-ဥရောပလေ့လာမှု သမိုင်းတွင် အဓိကဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံ အရည်ကျိုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းကို ကြေးခေတ်အတွင်း သံလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော ဟစ်တိုက်လူမျိုးများကြောင့်ဟု ပညာရှင်များက တစ်ချိန်က ယူဆခဲ့ကြသည်။ ဤသီအိုရီသည် ၂၁ ရာစုတွင် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[သံခေတ်]] တို့နှင့်အတူ ပိုမိုအငြင်းပွားလာခဲ့ပြီး <ref>{{Cite book |last=Muhly |first=James D. |year=2003 |title=Near Eastern Archaeology |publisher=Eisenbrauns |isbn=1-57506-083-3 |editor-last=Richard |editor-first=Suzanne |pages=174–183 |chapter=Metalworking/Mining in the Levant}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMuhly2003">Muhly, James D. (2003). </cite></ref> ဒေသတွင်း သံထည်လုပ်ငန်းနည်းပညာ နှေးကွေးစွာနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ကြေးခေတ် အာနာတိုလီးယား မှ သံအရာဝတ္ထုအချို့ရှိသော်လည်း အရေအတွက်သည် အီဂျစ်၊ [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] နှင့် အခြားနေရာများတွင် တူညီသောကာလမှ သံအရာဝတ္ထုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး ဤအရာဝတ္ထုအနည်းငယ်သာ လက်နက်များဖြစ်သည်။ X-ray fluorescence spectrometry အရ ကြေးခေတ်မှ သံအများစု သို့မဟုတ် အားလုံးသည် [[ဥက္ကာခဲမှုန်|ဥက္ကာခဲ]] များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အကြံပြုထားသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Jambon |first=Albert |date=December 2017 |title=Bronze Age iron: Meteoritic or not? A chemical strategy. |journal=Journal of Archaeological Science |volume=88 |pages=47–53 |bibcode=2017JArSc..88...47J |doi=10.1016/j.jas.2017.09.008}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJambon2017">Jambon, Albert (December 2017). </cite></ref> ဟစ်တိုက်စစ်တပ်သည်လည်း ရထား များကို အောင်မြင်စွာအသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name="britishmuseum">{{Cite web |title=Hittites |url=https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107205200/http://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |archive-date=7 November 2014 |access-date=7 November 2014 |website=[[British Museum]] |publisher=Trustees of the British Museum |location=[[London]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx "Hittites"]. </cite></ref> ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ]] တည်ထောင်ခြင်းနှင့်အတူ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများအပေါ် ခေတ်သစ်စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် Halet Çambel နှင့် Tahsin Özgüç ကဲ့သို့သော တူရကီ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၏ အာရုံကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း၊ ဟစ်တီလောဂျီ ၏ နယ်ပယ်အသစ်သည် နိုင်ငံပိုင် ''Etibank'' ("ဟစ်တီဘဏ်")၊ <ref name="Erimtan">{{Cite journal |last=Erimtan |first=Can |date=December 2008 |title=Hittites, Ottomans and Turks: Ağaoğlu Ahmed Bey and the Kemalist construction of Turkish nationhood in Anatolia |journal=Anatolian Studies |volume=58 |pages=141–171 |doi=10.1017/S0066154600008711 |jstor=20455417}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFErimtan2008">Erimtan, Can (December 2008). </cite></ref> နှင့် [[အန်ကာရာမြို့|အန်ကာရာတွင်]] {{Convert|200|km}} အကွာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အန်ကာ ရာရှိ အာနာတိုလီယန် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်၏ တည်ထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော တူရကီအဖွဲ့အစည်းများ၏ အမည်ပေးမှုကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။&nbsp;<span data-ve-ignore="">မိုင်)</span> ဟစ်တိုက်အနုပညာ နှင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ၏ ကမ္ဘာ့အပြည့်စုံဆုံးပြပွဲကို ကျင်းပသည့် ဟစ်တိုက်မြို့တော် ဟတ်တူဆာ၏ အနောက်ဘက်။ ==အမည်သညာ== '''နေသျှိ'''လူမျိုးဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ အဆိုပါ အာရိယန်နွယ်စပ် တိုင်းရင်းသားတို့သည် မိမိကိုယ်ကို '''ကနေသျှ'''(Kanesha) မြို့တော်ကို အစွဲပြု၍ နေသျှ ပြည်သားများ ( 𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍, nešumeneš) ဟု မှတ်တမ်းတင်ထား၍ ဖြစ်သည်။ မိမိတို့သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားကိုလည်း '''နေသျှိလိ''' ဘာသာဟု ဆိုကြသည်။ အင်္ဂလိပ် သမိုင်းဝိဒျာပညာရှင်အများစု နှုတ်ကျိုးသုံးစွဲနေသော '''ဟစ်တိုက်''' (Hittite) ဟူသော ဝေါဟာရ မှာ အစလက်မွန်၌ သမ္မာကျမ်းစာ (Bible)လာ ခါနာန်တိုင်းရင်းသား '''ဟိတ္တိ''' လူမျိုးများကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း၌ အာရှမိုင်းနားဒေသတွင် တူးဖော်သိရှိရသော '''ဟတ္တိ''' (Hatti) တိုင်းရင်းသားများကို ဟိတ္တိ များနှင့် အမည်ဆင်တူယိုးမား၍ အမျိုးတူသည် ဟု ယူဆလျက် ထိုမှတဆင့် နှောင်းပိုင်းမှ ဝင်လာသော အာရိယန် (Indo-European) လူမျိုးများကို ပါ ဟိတ္တိ/ ဟစ်တိုက်လူမျိုး ဟု ခေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ပညာရှင်အများကမူ ကျမ်းဂန်လာ ဟိတ္တိလူမျိုး နှင့် အာရှမိုင်းနားမှ လူမျိုးစုများကို အမျိုးထပ်တူသည်ဟု မယူတော့ဘဲ သီးသန့်ခွဲထုတ်လာကြပြီ ဖြစ်သည်။ 9cqvzrjpg10iv05ce08ms6v0h2b8q4l 1047295 1047261 2026-08-08T05:57:33Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှေးဟောင်း ဘုရင့်နိုင်ငံ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047295 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒄩𒀜𒌅𒊭}}}} ({{Transliteration|hit|ဟတ္တုသျှ}}) | conventional_long_name = နေသျှိ မဟာဇနပဒ (ဟို့မဟုတ်) ဟတ္တုသျှ မဟာမဏ္ဍလ | common_name = Hittites | government_type = | image_flag = | image_coat = SealSuppiluliuma.svg{{!}}class=skin-invert | symbol_type = [[Šuppiluliuma I]] နှင့် [[Tawananna]]၏ တံဆိပ်တော် | image_map = [[File:Empire of the Hitties.png|thumb|ဘီစီ ၁၃၀၀ ဝန်းကျင်မှ နေသျှိလူမျိုးများ၏ ဟတ္တုသျှ တိုင်းနိုင်ငံတော် အာဏာစက်]] | capital = *[[ဟတ္တုသျှ]] *[[Tarḫuntašša]] | religion = နေသျှိ နတ်ကိုးကွယ်မှု | currency = | population_estimate = ၂ သိန်းခန့် | legislature = }} [[File:Sphinx_Gate,_Hattusa_01.jpg|right|thumb|မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သော စဖင့်စ်ဂိတ်]] [[File:Hattusa,_capital_of_the_Hittite_Empire_04.jpg|thumb|ဟတ်တူဆာ မြို့တွင်းရှိ ကြီးကျယ်သောဘုရားကျောင်း]] '''နေသျှိ''' လူမျိုး( {{Langx|en|Neshites}}; {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍}}}} nešumeneš) သို့မဟုတ် '''ဟစ်တိုက်''' ( Hittites {{IPAc-en|ˈ|h|ɪ|t|aɪ|t|s}} ) လူမျိုးများ သည် အနောက်အာရှ ရှိ [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်၏]] ပထမဆုံးသော အဓိက ယဉ်ကျေးမှုများထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သော အာနာတိုလီယန် အင်ဒို-ဥရောပ လူမျိုး တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ [[ပင်လယ်နက်]] ၏ တစ်ဖက်ကမ်းမှ မူလအစပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသော <ref>{{Cite encyclopedia|title=Hittite|url=https://www.britannica.com/topic/Hittite}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/Hittite "Hittite"]. </cite></ref> သူတို့သည် ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းတွင် မြောက်-အလယ်ပိုင်း [[အနာတိုလီယား|အာနာတိုလီးယား]] တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ၎င်းတို့သည် ကုဆာရာ နိုင်ငံ (ဘီစီ ၁၇၅၀ မတိုင်မီ)၊ ကာနက်ရှ် သို့မဟုတ် နီဆာ ( {{Circa|1750}}ဘီစီ <span data-ve-ignore="" style="white-space:nowrap;">၁၇၅၀</span> –၁၆၅၀) နှင့် ၎င်းတို့၏ မြို့တော် ဟတ်တူဆာ (ဘီစီ ၁၆၅၀ ခန့်) ကို ဗဟိုပြုသည့် အင်ပါယာ တစ်ခု {{Sfn|Kloekhorst|Waal|2019}} {{Sfn|Kloekhorst|2020}}ခေတ်သစ်ကာလတွင် '''ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ''' (Hittite Empire) အဖြစ် လူသိများသော ဟတ္တုသျှ နိုင်ငံသည် ဘီစီ ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Šuppiluliuma I လက်ထက်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က အာနာတိုလီယာ၏ အများစုနှင့် မြောက်ပိုင်း ဆီးရီးယား နှင့် အထက် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားပြီး Hurri - Mitanni နှင့် [[အဆီးရီးယန်း လူမျိုး|Assyrians]] တို့၏ ပြိုင်ဘက်အင်ပါယာများနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဘီစီ ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုအတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် အနီးအရှေ့ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး အီဂျစ်နိုင်ငံတော်သစ် ၊ အလယ်အဆီးရီးယန်းအင်ပါယာ နှင့် မီတန်နီ အင်ပါယာတို့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုတွင် ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ၏ အများစုကို အလယ်အာရှုရိအင်ပါယာ က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းများကို ထိုဒေသသို့ အသစ်ရောက်ရှိလာသော ဖရစ်ဂျီးယန်း လူမျိုးများက လုယက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုကွဲချိန် အတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံငယ်များစွာ အဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အချို့သည် နီယို-အဆီးရီးယားအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံမဖြစ်မီ ဘီစီ ၈ ရာစုအထိ ရှင်သန်ခဲ့သည်။ စည်းလုံးညီညွတ်မှု မရှိတော့သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်များသည် ပြန့်ကျဲသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် လီဗန့်နှင့် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] တို့၏ ခေတ်သစ်လူဦးရေ ထဲသို့ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|title=Sea Peoples|url=https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/|date=2 September 2009}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMark2009">Mark, Joshua J. (2 September 2009). </cite></ref> "နေသျှိလိ ဘာသာ" {{Transliteration|hit|nešili}} ခေါ် ဟစ်တိုက်စကား သည် [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အနာတိုလီယန် ကိုင်းခွဲအဝင်ဖြစ်သည်။ အနီးကပ်ဆက်စပ်နေသော လူဝီဘာသာစကား နှင့်အတူ ၎င်းသည် သမိုင်းကြောင်းအရ အတည်ပြုထားသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=7 July 2004 |title=The peaks and troughs of Hittite |url=http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |archive-date=3 February 2017 |access-date=19 December 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm "The peaks and troughs of Hittite"]. </cite></ref> ဟစ်တိုက်ယဉ်ကျေးမှု၏သမိုင်းကို ၎င်းတို့၏ယခင်နယ်မြေများတွင်တွေ့ရှိရသော [[ကျူနီးဖောင်းစာ|ကျူနီဖောင်း]] စာသားများနှင့် [[အဆီးရီးယား အင်ပါယာ|အဆီးရီးယား]] ၊ [[ဘာဘီလိုနီးယား|ဘေဘီလိုးနီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] ရှိ မော်ကွန်းတိုက်အမျိုးမျိုးတွင်တွေ့ရှိရသော သံတမန်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စာပေးစာယူများမှ အများဆုံးသိရှိရသည်။ ဤစာသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် အင်ဒို-ဥရောပလေ့လာမှု သမိုင်းတွင် အဓိကဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံ အရည်ကျိုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းကို ကြေးခေတ်အတွင်း သံလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော ဟစ်တိုက်လူမျိုးများကြောင့်ဟု ပညာရှင်များက တစ်ချိန်က ယူဆခဲ့ကြသည်။ ဤသီအိုရီသည် ၂၁ ရာစုတွင် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[သံခေတ်]] တို့နှင့်အတူ ပိုမိုအငြင်းပွားလာခဲ့ပြီး <ref>{{Cite book |last=Muhly |first=James D. |year=2003 |title=Near Eastern Archaeology |publisher=Eisenbrauns |isbn=1-57506-083-3 |editor-last=Richard |editor-first=Suzanne |pages=174–183 |chapter=Metalworking/Mining in the Levant}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMuhly2003">Muhly, James D. (2003). </cite></ref> ဒေသတွင်း သံထည်လုပ်ငန်းနည်းပညာ နှေးကွေးစွာနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ကြေးခေတ် အာနာတိုလီးယား မှ သံအရာဝတ္ထုအချို့ရှိသော်လည်း အရေအတွက်သည် အီဂျစ်၊ [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] နှင့် အခြားနေရာများတွင် တူညီသောကာလမှ သံအရာဝတ္ထုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး ဤအရာဝတ္ထုအနည်းငယ်သာ လက်နက်များဖြစ်သည်။ X-ray fluorescence spectrometry အရ ကြေးခေတ်မှ သံအများစု သို့မဟုတ် အားလုံးသည် [[ဥက္ကာခဲမှုန်|ဥက္ကာခဲ]] များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အကြံပြုထားသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Jambon |first=Albert |date=December 2017 |title=Bronze Age iron: Meteoritic or not? A chemical strategy. |journal=Journal of Archaeological Science |volume=88 |pages=47–53 |bibcode=2017JArSc..88...47J |doi=10.1016/j.jas.2017.09.008}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJambon2017">Jambon, Albert (December 2017). </cite></ref> ဟစ်တိုက်စစ်တပ်သည်လည်း ရထား များကို အောင်မြင်စွာအသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name="britishmuseum">{{Cite web |title=Hittites |url=https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107205200/http://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |archive-date=7 November 2014 |access-date=7 November 2014 |website=[[British Museum]] |publisher=Trustees of the British Museum |location=[[London]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx "Hittites"]. </cite></ref> ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ]] တည်ထောင်ခြင်းနှင့်အတူ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများအပေါ် ခေတ်သစ်စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် Halet Çambel နှင့် Tahsin Özgüç ကဲ့သို့သော တူရကီ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၏ အာရုံကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း၊ ဟစ်တီလောဂျီ ၏ နယ်ပယ်အသစ်သည် နိုင်ငံပိုင် ''Etibank'' ("ဟစ်တီဘဏ်")၊ <ref name="Erimtan">{{Cite journal |last=Erimtan |first=Can |date=December 2008 |title=Hittites, Ottomans and Turks: Ağaoğlu Ahmed Bey and the Kemalist construction of Turkish nationhood in Anatolia |journal=Anatolian Studies |volume=58 |pages=141–171 |doi=10.1017/S0066154600008711 |jstor=20455417}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFErimtan2008">Erimtan, Can (December 2008). </cite></ref> နှင့် [[အန်ကာရာမြို့|အန်ကာရာတွင်]] {{Convert|200|km}} အကွာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အန်ကာ ရာရှိ အာနာတိုလီယန် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်၏ တည်ထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော တူရကီအဖွဲ့အစည်းများ၏ အမည်ပေးမှုကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။&nbsp;<span data-ve-ignore="">မိုင်)</span> ဟစ်တိုက်အနုပညာ နှင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ၏ ကမ္ဘာ့အပြည့်စုံဆုံးပြပွဲကို ကျင်းပသည့် ဟစ်တိုက်မြို့တော် ဟတ်တူဆာ၏ အနောက်ဘက်။ ==အမည်သညာ== '''နေသျှိ'''လူမျိုးဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ အဆိုပါ အာရိယန်နွယ်စပ် တိုင်းရင်းသားတို့သည် မိမိကိုယ်ကို '''ကနေသျှ'''(Kanesha) မြို့တော်ကို အစွဲပြု၍ နေသျှ ပြည်သားများ ( 𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍, nešumeneš) ဟု မှတ်တမ်းတင်ထား၍ ဖြစ်သည်။ မိမိတို့သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားကိုလည်း '''နေသျှိလိ''' ဘာသာဟု ဆိုကြသည်။ အင်္ဂလိပ် သမိုင်းဝိဒျာပညာရှင်အများစု နှုတ်ကျိုးသုံးစွဲနေသော '''ဟစ်တိုက်''' (Hittite) ဟူသော ဝေါဟာရ မှာ အစလက်မွန်၌ သမ္မာကျမ်းစာ (Bible)လာ ခါနာန်တိုင်းရင်းသား '''ဟိတ္တိ''' လူမျိုးများကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း၌ အာရှမိုင်းနားဒေသတွင် တူးဖော်သိရှိရသော '''ဟတ္တိ''' (Hatti) တိုင်းရင်းသားများကို ဟိတ္တိ များနှင့် အမည်ဆင်တူယိုးမား၍ အမျိုးတူသည် ဟု ယူဆလျက် ထိုမှတဆင့် နှောင်းပိုင်းမှ ဝင်လာသော အာရိယန် (Indo-European) လူမျိုးများကို ပါ ဟိတ္တိ/ ဟစ်တိုက်လူမျိုး ဟု ခေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ပညာရှင်အများကမူ ကျမ်းဂန်လာ ဟိတ္တိလူမျိုး နှင့် အာရှမိုင်းနားမှ လူမျိုးစုများကို အမျိုးထပ်တူသည်ဟု မယူတော့ဘဲ သီးသန့်ခွဲထုတ်လာကြပြီ ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ရှေးဟောင်း ဘုရင့်နိုင်ငံ]] 7itqtj8x4k8mvtacmyrckpdh6l0c1iy 1047296 1047295 2026-08-08T05:58:02Z Dr Lotus Black 31011 1047296 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒄩𒀜𒌅𒊭}}}} ({{Transliteration|hit|ဟတ္တုသျှ}}) | conventional_long_name = နေသျှိ မဟာဇနပဒ (ဟို့မဟုတ်) ဟတ္တုသျှ မဟာမဏ္ဍလ | common_name = Hittites | government_type = | image_flag = | image_coat = SealSuppiluliuma.svg{{!}}class=skin-invert | symbol_type = [[Šuppiluliuma I]] နှင့် [[Tawananna]]၏ တံဆိပ်တော် | image_map = [[File:Empire of the Hitties.png|thumb|ဘီစီ ၁၃၀၀ ဝန်းကျင်မှ နေသျှိလူမျိုးများ၏ ဟတ္တုသျှ တိုင်းနိုင်ငံတော် အာဏာစက်]] | capital = *[[ဟတ္တုသျှ]] *[[Tarḫuntašša]] | religion = နေသျှိ နတ်ကိုးကွယ်မှု | currency = | population_estimate = ၂ သိန်းခန့် | legislature = }} [[File:Sphinx_Gate,_Hattusa_01.jpg|right|thumb|မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သော စဖင့်စ်ဂိတ်]] [[File:Hattusa,_capital_of_the_Hittite_Empire_04.jpg|thumb|ဟတ်တူဆာ မြို့တွင်းရှိ ကြီးကျယ်သောဘုရားကျောင်း]] '''နေသျှိ''' လူမျိုး( {{Langx|en|Neshites}}; {{lang|hit|{{Script/Cuneiform|ana|𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍}}}} nešumeneš) သို့မဟုတ် '''ဟစ်တိုက်''' ( Hittites {{IPAc-en|ˈ|h|ɪ|t|aɪ|t|s}} ) လူမျိုးများ သည် အနောက်အာရှ ရှိ [[ကြေးခေတ်|ကြေးခေတ်၏]] ပထမဆုံးသော အဓိက ယဉ်ကျေးမှုများထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သော အာနာတိုလီယန် အင်ဒို-ဥရောပ လူမျိုး တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ [[ပင်လယ်နက်]] ၏ တစ်ဖက်ကမ်းမှ မူလအစပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသော <ref>{{Cite encyclopedia|title=Hittite|url=https://www.britannica.com/topic/Hittite}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/Hittite "Hittite"]. </cite></ref> သူတို့သည် ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ် အစောပိုင်းတွင် မြောက်-အလယ်ပိုင်း [[အနာတိုလီယား|အာနာတိုလီးယား]] တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ၎င်းတို့သည် ကုဆာရာ နိုင်ငံ (ဘီစီ ၁၇၅၀ မတိုင်မီ)၊ ကာနက်ရှ် သို့မဟုတ် နီဆာ ( {{Circa|1750}}ဘီစီ <span data-ve-ignore="" style="white-space:nowrap;">၁၇၅၀</span> –၁၆၅၀) နှင့် ၎င်းတို့၏ မြို့တော် ဟတ်တူဆာ (ဘီစီ ၁၆၅၀ ခန့်) ကို ဗဟိုပြုသည့် အင်ပါယာ တစ်ခု {{Sfn|Kloekhorst|Waal|2019}} {{Sfn|Kloekhorst|2020}}ခေတ်သစ်ကာလတွင် '''ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ''' (Hittite Empire) အဖြစ် လူသိများသော ဟတ္တုသျှ နိုင်ငံသည် ဘီစီ ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် Šuppiluliuma I လက်ထက်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က အာနာတိုလီယာ၏ အများစုနှင့် မြောက်ပိုင်း ဆီးရီးယား နှင့် အထက် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားပြီး Hurri - Mitanni နှင့် [[အဆီးရီးယန်း လူမျိုး|Assyrians]] တို့၏ ပြိုင်ဘက်အင်ပါယာများနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဘီစီ ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုအတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် အနီးအရှေ့ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး အီဂျစ်နိုင်ငံတော်သစ် ၊ အလယ်အဆီးရီးယန်းအင်ပါယာ နှင့် မီတန်နီ အင်ပါယာတို့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုတွင် ဟစ်တိုက်အင်ပါယာ၏ အများစုကို အလယ်အာရှုရိအင်ပါယာ က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကျန်အပိုင်းများကို ထိုဒေသသို့ အသစ်ရောက်ရှိလာသော ဖရစ်ဂျီးယန်း လူမျိုးများက လုယက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုကွဲချိန် အတွင်း ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံငယ်များစွာ အဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အချို့သည် နီယို-အဆီးရီးယားအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံမဖြစ်မီ ဘီစီ ၈ ရာစုအထိ ရှင်သန်ခဲ့သည်။ စည်းလုံးညီညွတ်မှု မရှိတော့သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်များသည် ပြန့်ကျဲသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် လီဗန့်နှင့် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] တို့၏ ခေတ်သစ်လူဦးရေ ထဲသို့ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|title=Sea Peoples|url=https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/|date=2 September 2009}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMark2009">Mark, Joshua J. (2 September 2009). </cite></ref> "နေသျှိလိ ဘာသာ" {{Transliteration|hit|nešili}} ခေါ် ဟစ်တိုက်စကား သည် [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အနာတိုလီယန် ကိုင်းခွဲအဝင်ဖြစ်သည်။ အနီးကပ်ဆက်စပ်နေသော လူဝီဘာသာစကား နှင့်အတူ ၎င်းသည် သမိုင်းကြောင်းအရ အတည်ပြုထားသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=7 July 2004 |title=The peaks and troughs of Hittite |url=http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |archive-date=3 February 2017 |access-date=19 December 2016}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm "The peaks and troughs of Hittite"]. </cite></ref> ဟစ်တိုက်ယဉ်ကျေးမှု၏သမိုင်းကို ၎င်းတို့၏ယခင်နယ်မြေများတွင်တွေ့ရှိရသော [[ကျူနီးဖောင်းစာ|ကျူနီဖောင်း]] စာသားများနှင့် [[အဆီးရီးယား အင်ပါယာ|အဆီးရီးယား]] ၊ [[ဘာဘီလိုနီးယား|ဘေဘီလိုးနီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] ရှိ မော်ကွန်းတိုက်အမျိုးမျိုးတွင်တွေ့ရှိရသော သံတမန်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စာပေးစာယူများမှ အများဆုံးသိရှိရသည်။ ဤစာသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် အင်ဒို-ဥရောပလေ့လာမှု သမိုင်းတွင် အဓိကဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံ အရည်ကျိုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းကို ကြေးခေတ်အတွင်း သံလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော ဟစ်တိုက်လူမျိုးများကြောင့်ဟု ပညာရှင်များက တစ်ချိန်က ယူဆခဲ့ကြသည်။ ဤသီအိုရီသည် ၂၁ ရာစုတွင် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[သံခေတ်]] တို့နှင့်အတူ ပိုမိုအငြင်းပွားလာခဲ့ပြီး <ref>{{Cite book |last=Muhly |first=James D. |year=2003 |title=Near Eastern Archaeology |publisher=Eisenbrauns |isbn=1-57506-083-3 |editor-last=Richard |editor-first=Suzanne |pages=174–183 |chapter=Metalworking/Mining in the Levant}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMuhly2003">Muhly, James D. (2003). </cite></ref> ဒေသတွင်း သံထည်လုပ်ငန်းနည်းပညာ နှေးကွေးစွာနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ကြေးခေတ် အာနာတိုလီးယား မှ သံအရာဝတ္ထုအချို့ရှိသော်လည်း အရေအတွက်သည် အီဂျစ်၊ [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] နှင့် အခြားနေရာများတွင် တူညီသောကာလမှ သံအရာဝတ္ထုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး ဤအရာဝတ္ထုအနည်းငယ်သာ လက်နက်များဖြစ်သည်။ X-ray fluorescence spectrometry အရ ကြေးခေတ်မှ သံအများစု သို့မဟုတ် အားလုံးသည် [[ဥက္ကာခဲမှုန်|ဥက္ကာခဲ]] များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အကြံပြုထားသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Jambon |first=Albert |date=December 2017 |title=Bronze Age iron: Meteoritic or not? A chemical strategy. |journal=Journal of Archaeological Science |volume=88 |pages=47–53 |bibcode=2017JArSc..88...47J |doi=10.1016/j.jas.2017.09.008}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJambon2017">Jambon, Albert (December 2017). </cite></ref> ဟစ်တိုက်စစ်တပ်သည်လည်း ရထား များကို အောင်မြင်စွာအသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name="britishmuseum">{{Cite web |title=Hittites |url=https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107205200/http://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx |archive-date=7 November 2014 |access-date=7 November 2014 |website=[[British Museum]] |publisher=Trustees of the British Museum |location=[[London]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/middle_east/hittites.aspx "Hittites"]. </cite></ref> ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ]] တည်ထောင်ခြင်းနှင့်အတူ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများအပေါ် ခေတ်သစ်စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများသည် Halet Çambel နှင့် Tahsin Özgüç ကဲ့သို့သော တူရကီ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၏ အာရုံကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း၊ ဟစ်တီလောဂျီ ၏ နယ်ပယ်အသစ်သည် နိုင်ငံပိုင် ''Etibank'' ("ဟစ်တီဘဏ်")၊ <ref name="Erimtan">{{Cite journal |last=Erimtan |first=Can |date=December 2008 |title=Hittites, Ottomans and Turks: Ağaoğlu Ahmed Bey and the Kemalist construction of Turkish nationhood in Anatolia |journal=Anatolian Studies |volume=58 |pages=141–171 |doi=10.1017/S0066154600008711 |jstor=20455417}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFErimtan2008">Erimtan, Can (December 2008). </cite></ref> နှင့် [[အန်ကာရာမြို့|အန်ကာရာတွင်]] {{Convert|200|km}} အကွာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အန်ကာ ရာရှိ အာနာတိုလီယန် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်၏ တည်ထောင်ခြင်းကဲ့သို့သော တူရကီအဖွဲ့အစည်းများ၏ အမည်ပေးမှုကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။&nbsp;<span data-ve-ignore="">မိုင်)</span> ဟစ်တိုက်အနုပညာ နှင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ၏ ကမ္ဘာ့အပြည့်စုံဆုံးပြပွဲကို ကျင်းပသည့် ဟစ်တိုက်မြို့တော် ဟတ်တူဆာ၏ အနောက်ဘက်။ ==အမည်သညာ== '''နေသျှိ'''လူမျိုးဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ အဆိုပါ အာရိယန်နွယ်စပ် တိုင်းရင်းသားတို့သည် မိမိကိုယ်ကို '''ကနေသျှ'''(Kanesha) မြို့တော်ကို အစွဲပြု၍ နေသျှ ပြည်သားများ ( 𒉈𒋗𒈨𒉌𒌍, nešumeneš) ဟု မှတ်တမ်းတင်ထား၍ ဖြစ်သည်။ မိမိတို့သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားကိုလည်း '''နေသျှိလိ''' ဘာသာဟု ဆိုကြသည်။ အင်္ဂလိပ် သမိုင်းဝိဒျာပညာရှင်အများစု နှုတ်ကျိုးသုံးစွဲနေသော '''ဟစ်တိုက်''' (Hittite) ဟူသော ဝေါဟာရ မှာ အစလက်မွန်၌ သမ္မာကျမ်းစာ (Bible)လာ ခါနာန်တိုင်းရင်းသား '''ဟိတ္တိ''' လူမျိုးများကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း၌ အာရှမိုင်းနားဒေသတွင် တူးဖော်သိရှိရသော '''ဟတ္တိ''' (Hatti) တိုင်းရင်းသားများကို ဟိတ္တိ များနှင့် အမည်ဆင်တူယိုးမား၍ အမျိုးတူသည် ဟု ယူဆလျက် ထိုမှတဆင့် နှောင်းပိုင်းမှ ဝင်လာသော အာရိယန် (Indo-European) လူမျိုးများကို ပါ ဟိတ္တိ/ ဟစ်တိုက်လူမျိုး ဟု ခေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ပညာရှင်အများကမူ ကျမ်းဂန်လာ ဟိတ္တိလူမျိုး နှင့် အာရှမိုင်းနားမှ လူမျိုးစုများကို အမျိုးထပ်တူသည်ဟု မယူတော့ဘဲ သီးသန့်ခွဲထုတ်လာကြပြီ ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရှေးဟောင်း ဘုရင့်နိုင်ငံ]] rrrm8dvcs7c8wxsg0zj1xg9ebesp820 0 290126 1047206 2026-08-07T17:52:52Z Mkant00 135890 "ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract algebra) သို့မဟုတ် စကြဝဠာ အက္ခရာသင်္ချာ (Universal algebra) ၏ ရှုထောင့်အရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism) သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047206 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract algebra) သို့မဟုတ် စကြဝဠာ အက္ခရာသင်္ချာ (Universal algebra) ၏ ရှုထောင့်အရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism) သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (injective homomorphism) တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဂရိစကားလုံးများဖြစ်သည့် 'monos' နှင့် 'morphe' တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် သီးသန့်ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် သို့မဟုတ် ပုံစံဟူ၍ အသီးသီး အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့ သွားသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုကို <math>X\hookrightarrow Y</math> ဟူသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းဖြင့် မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (Homological algebra) ၏ မြားပုံကြမ်းများတွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (short exact sequence) အဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အများအားဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ : <math>0\longrightarrow X \;\overset{f}{\longrightarrow} \; Y</math> ပိုမိုယေဘုယျကျသော ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (Category theory) ၏ ရှုထောင့်တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု သဘောတရားကို ယေဘုယျပြုထားသည်။ ၎င်းကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် မိုနို ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤသဘောတရားသည် အရာဝတ္ထု (object) များကို အခြားအရာဝတ္ထုများ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) များအဖြစ် နားလည်သဘောပေါက်စေရန် ခွင့်ပြုသည်။ ၎င်းကို ဘယ်ဘက်မှ ချေဖျက်နိုင်သော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မြား <math>f : X \to Y</math> သည် အရာဝတ္ထု <math>Z</math> အားလုံးနှင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g_1, g_2 : Z \to X</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်ဖြစ်သည်။ : <math>f \circ g_1 = f \circ g_2 \implies g_1 = g_2.</math> မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်များ (injective functions) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်များကို တစ်-တစ် ဖန်ရှင်များ ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုသည်။ အချို့သော ကတ်တဂိုရီများတွင် ၎င်းသဘောတရားနှစ်ခုသည် တူညီနေတတ်သည်။ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစု (poset) များ၏ အခြေအနေတွင် ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) များသည် ထပ်တူရပေး (idempotent) ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့်အရာကိုမဆို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ထပ်တူပိုင်းအစုရှာခြင်းသည် ၎င်းကိုယ်တိုင်သာလျှင် ပြန်လည်ရရှိသည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤဂုဏ်သတ္တိကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော ကတ်တဂိုရီ (arbitrary categories) များဆီသို့ ယေဘုယျပြုပေးသည်။ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့်ပတ်သက်၍ ထပ်တူရပေးဖြစ်ပါက ၎င်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဒွန်တွဲ (categorical dual) သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (epimorphism) ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဒွန်တွဲ ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ အပိုင်း (section) တိုင်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) တိုင်းသည် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဆက်စပ်မှု (Relation to invertibility) == ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော မော်ဖစ်ဇင်များသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>l</math> သည် <math>f</math> အတွက် ဘယ်ပြောင်းပြန် (left inverse) တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>l</math> သည် မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>l \circ f = \operatorname{id}_{X}</math> ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်ပြနိုင်သည်။ : <math>f \circ g_1 = f \circ g_2 \implies l\circ f\circ g_1 = l\circ f\circ g_2 \implies g_1 = g_2.</math> ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော မော်ဖစ်ဇင်ကို အပိုင်း သို့မဟုတ် ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်သည်။ သို့သော် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်ရန် မလိုအပ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုအားလုံးနှင့် ၎င်းတို့အကြားရှိ အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သော အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of groups) ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အကယ်၍ <math>H</math> သည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုဖြစ်ပါက ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion) <math>f : H \to G</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် <math>G</math> အတွင်း၌ <math>H</math> အတွက် မူမှန် (normal) ဖြည့်စွက်စု (complement) တစ်ခုရှိမှသာလျှင် ထိုကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ <math>f</math> တွင် ဘယ်ပြောင်းပြန်တစ်ခု ရှိမည်ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင် <math>f : X \to Y</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ (if and only if) အရာဝတ္ထု <math>Z</math> အားလုံးအတွက် လှုံ့ဆော်ခံ ပုံဖော်မှု (induced map) <math>f_{*} : \operatorname{Hom}(Z, X) \to \operatorname{Hom}(Z, Y)</math> သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းပုံဖော်မှုကို မော်ဖစ်ဇင် <math>h : Z \to X</math> အားလုံးအတွက် <math>f_{*}(h) = f \circ h</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ (concrete category) တစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစုများအကြားရှိ ဖန်ရှင်များဖြစ်နေပါက တစ်-တစ် ဖန်ရှင်ဖြစ်သော မည်သည့်မော်ဖစ်ဇင်မဆို ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်မည်မှာ သေချာသည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီ (category of sets) တွင် ပြောင်းပြန်အဆိုသည်လည်း မှန်ကန်သည်။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များသာလျှင် တိကျစွာ ဖြစ်ကြသည်။ ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အရာဝတ္ထု (free object on one generator) တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် အများအားဖြင့် သဘာဝကျစွာတွေ့ရလေ့ရှိသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကတ်တဂိုရီအများစုတွင်လည်း ဤပြောင်းပြန်အဆို မှန်ကန်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းကို အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ၊ ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီနှင့် မည်သည့် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (Abelian category) တွင်မဆို အမှန်တကယ် တွေ့ရသည်။ အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ၊ မော်ဂျူး (module) များ သို့မဟုတ် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) များကဲ့သို့သော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structures) များအတွက် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်း၏ ကာနယ် (kernel) သည် အသေးအဖွဲ (trivial) ဖြစ်ရန်ဖြစ်သည်။ ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် (First isomorphism theorem) အရ မည်သည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f\colon A\to B</math> အတွက်မဆို ပုံမှန် ပုံဖော်မှု (canonical mapping) <math>\tilde f\colon A/(\ker f)\to B</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းပုံမှန်ပုံဖော်မှုကို <math>\tilde f\colon [a]\mapsto f(a)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ထို့အပြင် ဖီးလ်ဒ် (field) များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ကြသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ခိုင်မာသော ဗက်တာရပ်ဝန်း ဥပမာအနေဖြင့် <math>h(x,y)=(x,y,x+y)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော ပုံဖော်မှု <math>h\colon\mathbb{R}^2\to\mathbb{R}^3</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် <math>g(z) = \operatorname{Re}(z)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>g\colon(\mathbb{C},+)\to(\mathbb{R},+)</math> သည် အင်ဂျက်တစ်မဖြစ်သောကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ သို့သော် အခြားကတ်တဂိုရီများတွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရမည်ဟူသောအချက်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် မှန်ကန်မှုမရှိပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစုများအကြားရှိ ဖန်ရှင်များဖြစ်နေသည့် အခြေအနေများ ရှိသော်လည်း၊ အင်ဂျက်တစ်မဖြစ်သော ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စား၍ရသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ (divisible abelian groups) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည့် <strong>Div</strong> တွင် အင်ဂျက်တစ်မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိကြသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် စားလဒ် ပုံဖော်မှု <math>q : \mathbb{Q} \to \mathbb{Q}/\mathbb{Z}</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤနေရာတွင် <math>\mathbb{Q}</math> သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) များဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> သည် ကိန်းပြည့် (integer) များဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များကို အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ယူဆထားသည်။ <math>\mathbb{Q}/\mathbb{Z}</math> သည် ၎င်းနှင့် သက်ဆိုင်ရာ စားလဒ်အုပ်စု (quotient group) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်တိုင်းသည် <math>0</math> သို့ ပုံဖော်ခံရသောကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု မဟုတ်ပေ။ သို့သော်လည်း ၎င်းသည် ဤကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအချက်သည် <math>q \circ h = 0 \implies h = 0</math> ဟူသော သက်ရောက်မှုမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ယခု သက်သေပြသွားမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မည်သည့် စား၍ရသော အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို <math>h : G \to \mathbb{Q}</math> ရှိပြီး <math>q \circ h = 0</math> ဖြစ်ပါက <math>G</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>h(x) \in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ ယခု <math>G</math> အတွင်းရှိ သတ်မှတ်ထားသော <math>x</math> တစ်ခုကို ထားရှိပါ။ ယေဘုယျကျမှုကို မပျက်ယွင်းစေဘဲ <math>h(x) \geq 0</math> ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယူဆနိုင်သည်။ အကယ်၍ ထိုသို့မဟုတ်ပါက <math>x</math> အစား <math>-x</math> ကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ထို့နောက် <math>n = h(x) + 1</math> ဟု သတ်မှတ်လိုက်ပါက <math>G</math> သည် စား၍ရသော အုပ်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>x = ny</math> ဖြစ်စေမည့် <math>y \in G</math> တစ်ခု တည်ရှိပြီး၊ ထို့ကြောင့် <math>h(x) = n h(y)</math> ဖြစ်လာသည်။ ဤအချက်နှင့်တကွ <math>0 \leq h(x) < h(x) + 1 = n</math> ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် အောက်ပါအတိုင်းရရှိသည်။ :<math>0 \leq \frac{h(x)}{h(x) + 1} = h(y) < 1 </math> <math>h(y) \in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>h(y) = 0</math> ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထို့ကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>h(x) = 0 = h(-x)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းက ကျွန်ုပ်တို့ အလိုရှိသည့်အတိုင်း <math>h = 0</math> ဖြစ်ကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ထိုသက်ရောက်မှုမှတစ်ဆင့် <math>q</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်ကြောင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြရန်၊ စား၍ရသော အုပ်စု <math>G</math> တစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f, g : G \to \mathbb{Q}</math> အချို့အတွက် <math>q \circ f = q \circ g</math> ဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါ။ ထို့နောက် <math>q \circ (f - g) = 0</math> ဖြစ်လာသည်။ ဤနေရာတွင် <math>(f - g) : x \mapsto f(x) - g(x)</math> ဖြစ်သည်။ <math>(f - g)(0) = 0</math> နှင့် <math>(f - g)(x + y) = (f - g)(x) + (f - g)(y)</math> ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် <math>(f - g) \in \operatorname{Hom}(G, \mathbb{Q})</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ ယခုလေးတင် သက်သေပြခဲ့သည့် သက်ရောက်မှုအရ <math>q \circ (f - g) = 0 \implies f - g = 0 \iff G</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>f(x) = g(x) \iff f = g</math> ဟူ၍ အဆင့်ဆင့် ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပြုထားသည့်အတိုင်း <math>q</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == * အခြေခံ တိုပို့စ် (elementary topos) တစ်ခုတွင် မိုနိုတိုင်းသည် ညီမျှပိုင်း (equalizer) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သလို အပီမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော မည်သည့်ပုံဖော်မှုမဆို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ == ဆက်စပ်သဘောတရားများ (Related concepts) == ပုံမှန် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (regular monomorphism)၊ အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (extremal monomorphism)၊ ချက်ချင်းဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (immediate monomorphism)၊ အားကောင်းသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (strong monomorphism) နှင့် ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်စသည့် အသုံးဝင်သော သဘောတရားများလည်း ရှိသေးသည်။ * မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ စုံတွဲတစ်တွဲ၏ ညီမျှပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းကို ပုံမှန် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu</math> ကို <math>\mu = \varphi \circ \varepsilon</math> အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတိုင်းတွင် <math>\varepsilon</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပါက ထိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon</math> သည် အလိုအလျောက် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သွားလျှင်၊ <math>\mu</math> ကို အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ <math>\varepsilon</math> သည် အလိုအလျောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ဘိုင်မော်ဖစ်ဇင် (bimorphism) များအားလုံးသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေနှင့်ပြီးသား ကတ်တဂိုရီများတွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ အားလုံးသည် အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီနှင့် အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီတို့သည် ထိုကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီမျိုး ဖြစ်ကြသည်။ တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ (category of topological spaces) တွင် အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ထည့်သွင်းခြင်း (embeddings) များနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ (Hausdorff spaces) ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်မူ ၎င်းတို့သည် အပိတ် ထည့်သွင်းခြင်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဘာနက်ရပ်ဝန်းများ (Banach spaces) ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အရင်းအမြစ်စု (domain) အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>m\|x\| \leq \|f(x)\|</math> ဖြစ်စေမည့် အပေါင်းကိန်း <math>m</math> တစ်ခုတည်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အဆက်မပြတ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု (linear continuous injective mapping) <math>f</math> များ တိကျစွာဖြစ်ကြသည်။ * မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu</math> ကို <math>\mu = \mu' \circ \varepsilon</math> အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတိုင်းတွင် <math>\mu'</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\varepsilon</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပါက ထိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon</math> သည် အလိုအလျောက် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သွားလျှင်၊ <math>\mu</math> ကို ချက်ချင်းဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon : A \to B</math> နှင့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\alpha : A \to C</math> နှင့် <math>\beta : B \to D</math> မဆို <math>\beta \circ \varepsilon = \mu \circ \alpha</math> ကို ပြည့်စုံစေပါက <math>\delta \circ \varepsilon = \alpha</math> နှင့် <math>\mu \circ \delta = \beta</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>\delta : B \to C</math> တစ်ခု တည်ရှိလျှင်၊ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu : C \to D</math> ကို အားကောင်းသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * အကယ်၍ <math>\varepsilon \circ \mu = 1</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>\varepsilon</math> ကို <math>\mu</math> အတွက် ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်ဟု ခေါ်သည်။ === အရာဝတ္ထုပိုင်းများ (Subobjects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ၏ ပေးထားသော အရာဝတ္ထု <math>A</math> တစ်ခုအတွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အရာဝတ္ထုပိုင်းများအား ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုသည်။ အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီ (slice category) <math>\mathcal{C}/A</math> ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) ဖြစ်သော <math>\mathrm{QSub}(A)</math> ကို စဉ်းစားနိုင်သည်။ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် <math>A</math> အတွင်းသို့ ပုံဖော်ထားသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး ဖြစ်ကြသည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံအတွင်းရှိ မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) သည် အမြဲတမ်း တစ်ထပ်တည်းကျနေသောကြောင့် ၎င်းကို ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစု (preorder) တစ်ခု ဖြစ်စေသည်။ <math>A</math> ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်းများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစီအစဉ် (partial order) ဖြစ်သော <math>\mathrm{Sub}(A)</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများသို့ ဖြတ်သန်းသွားခြင်းဖြင့် <math>\mathrm{QSub}(A)</math> မှ ပေါ်ထွက်လာသော တည်ဆောက်ပုံအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ == ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်း (Terminology) == ဝေါဟာရများဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်တို့ကို နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ (Nicolas Bourbaki) က မူလက စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဘော်ဘာကီသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်တစ်ခုအတွက် အတိုကောက်စကားလုံးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အစောပိုင်း ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီပညာရှင်များက ကတ်တဂိုရီများ၏ ရှုထောင့်တွင် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု၏ မှန်ကန်သော ယေဘုယျပြုခြင်းမှာ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ချေဖျက်ခွင့် ဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ဤအချက်သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများအတွက် တိကျစွာ မမှန်ကန်သော်လည်း အလွန်နီးစပ်မှုရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များ၏ အခြေအနေနှင့်မတူဘဲ ဤအချက်က ပြဿနာအနည်းငယ်သာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) က သူခေါ်ဆိုသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများအကြား ကွဲပြားမှုကို ဖော်ပြရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သူခေါ်ဆိုသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဆိုသည်မှာ အခြေခံ အစုပုံဖော်မှုများ အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ ပုံဖော်မှုများဖြစ်သည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာသဘောတရားအရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဆိုလိုသည်။ သို့သော် ထိုခွဲခြားဖော်ပြမှုသည် ယေဘုယျအသုံးအနှုန်းအဖြစ်သို့ မည်သည့်အခါမျှ ရောက်ရှိမလာခဲ့ပေ။ နာမဝိသေသနပုံစံဖြင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ဟူ၍ သုံးနှုန်းကြသည်။ ယေဘုယျ အတိုကောက်အားဖြင့် ၎င်းကို မိုနို ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ==ကိုးကား== *{{cite book|last=Bergman|first=George|title=An Invitation to General Algebra and Universal Constructions |url=http://math.berkeley.edu/~gbergman/245/index.html |year=2015|publisher=Springer|isbn=978-3-319-11478-1}} *{{cite book|last=Borceux|first=Francis|title=Handbook of Categorical Algebra. Volume 1: Basic Category Theory|year=1994|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521061193}} *{{springer|title=Monomorphism|id=p/m064800}} *{{cite journal|last=Van Oosten|first=Jaap|title=Basic Category Theory|journal=Brics Lecture Series|url=http://www.math.uu.nl/people/jvoosten/syllabi/catsmoeder.pdf |year=1995|publisher=BRICS, Computer Science Department, University of Aarhus|issn=1395-2048}} *{{cite book|last1=Tsalenko|first1=M.S.| last2=Shulgeifer|first2=E.G.|title=Foundations of category theory|year=1974|publisher=Nauka|isbn=5-02-014427-4}} * {{cite book |last=Riehl |first=Emily |title=Category Theory in Context |publisher=Dover Publications |year=2016 |isbn=978-0486809038 |url=https://emilyriehl.github.io/files/context.pdf}} 2onk2bvmuw5yygmpmt2erciln4scdbu 1047210 1047206 2026-08-07T18:05:19Z Mkant00 135890 hyperlinks 1047210 wikitext text/x-wiki မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်: ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract algebra) သို့မဟုတ် စကြဝဠာ အက္ခရာသင်္ချာ (Universal algebra) ၏ ရှုထောင့်အရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism) သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (injective homomorphism) တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဂရိစကားလုံးများဖြစ်သည့် 'monos' နှင့် 'morphe' တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် သီးသန့်ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် သို့မဟုတ် ပုံစံဟူ၍ အသီးသီး အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့ သွားသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုကို <math>X\hookrightarrow Y</math> ဟူသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းဖြင့် မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (Homological algebra) ၏ မြားပုံကြမ်းများတွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို အတိုချုံး [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း]] (short exact sequence) အဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အများအားဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ : <math>0\longrightarrow X \;\overset{f}{\longrightarrow} \; Y</math> ပိုမိုယေဘုယျကျသော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) ၏ ရှုထောင့်တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု သဘောတရားကို ယေဘုယျပြုထားသည်။ ၎င်းကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် မိုနို ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤသဘောတရားသည် အရာဝတ္ထု (object) များကို အခြားအရာဝတ္ထုများ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) များအဖြစ် နားလည်သဘောပေါက်စေရန် ခွင့်ပြုသည်။ ၎င်းကို ဘယ်ဘက်မှ ချေဖျက်နိုင်သော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မြား <math>f : X \to Y</math> သည် အရာဝတ္ထု <math>Z</math> အားလုံးနှင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g_1, g_2 : Z \to X</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်ဖြစ်သည်။ : <math>f \circ g_1 = f \circ g_2 \implies g_1 = g_2.</math> မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်များ]] (injective functions) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်များကို တစ်-တစ် ဖန်ရှင်များ ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုသည်။ အချို့သော ကတ်တဂိုရီများတွင် ၎င်းသဘောတရားနှစ်ခုသည် တူညီနေတတ်သည်။ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစု (poset) များ၏ အခြေအနေတွင် ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) များသည် ထပ်တူရပေး (idempotent) ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့်အရာကိုမဆို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ထပ်တူပိုင်းအစုရှာခြင်းသည် ၎င်းကိုယ်တိုင်သာလျှင် ပြန်လည်ရရှိသည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤဂုဏ်သတ္တိကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော ကတ်တဂိုရီ (arbitrary categories) များဆီသို့ ယေဘုယျပြုပေးသည်။ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့်ပတ်သက်၍ ထပ်တူရပေးဖြစ်ပါက ၎င်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဒွန်တွဲ (categorical dual) သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (epimorphism) ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဒွန်တွဲ ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ အပိုင်း (section) တိုင်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) တိုင်းသည် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဆက်စပ်မှု (Relation to invertibility) == ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော မော်ဖစ်ဇင်များသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>l</math> သည် <math>f</math> အတွက် ဘယ်ပြောင်းပြန် (left inverse) တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>l</math> သည် မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>l \circ f = \operatorname{id}_{X}</math> ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်ပြနိုင်သည်။ : <math>f \circ g_1 = f \circ g_2 \implies l\circ f\circ g_1 = l\circ f\circ g_2 \implies g_1 = g_2.</math> ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော မော်ဖစ်ဇင်ကို အပိုင်း သို့မဟုတ် ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်သည်။ သို့သော် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်ရန် မလိုအပ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] အားလုံးနှင့် ၎င်းတို့အကြားရှိ [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] များ ပါဝင်သော [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of groups) ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အကယ်၍ <math>H</math> သည် <math>G</math> ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) တစ်ခုဖြစ်ပါက ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion) <math>f : H \to G</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် <math>G</math> အတွင်း၌ <math>H</math> အတွက် မူမှန် (normal) ဖြည့်စွက်စု (complement) တစ်ခုရှိမှသာလျှင် ထိုကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ <math>f</math> တွင် ဘယ်ပြောင်းပြန်တစ်ခု ရှိမည်ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင် <math>f : X \to Y</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ (if and only if) အရာဝတ္ထု <math>Z</math> အားလုံးအတွက် လှုံ့ဆော်ခံ ပုံဖော်မှု (induced map) <math>f_{*} : \operatorname{Hom}(Z, X) \to \operatorname{Hom}(Z, Y)</math> သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းပုံဖော်မှုကို မော်ဖစ်ဇင် <math>h : Z \to X</math> အားလုံးအတွက် <math>f_{*}(h) = f \circ h</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == အခြေခံ [[ဖန်ရှင်]] သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ (concrete category) တစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစုများအကြားရှိ ဖန်ရှင်များဖြစ်နေပါက တစ်-တစ် ဖန်ရှင်ဖြစ်သော မည်သည့်မော်ဖစ်ဇင်မဆို ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်မည်မှာ သေချာသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) တွင် ပြောင်းပြန်အဆိုသည်လည်း မှန်ကန်သည်။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များသာလျှင် တိကျစွာ ဖြစ်ကြသည်။ ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အရာဝတ္ထု (free object on one generator) တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် အများအားဖြင့် သဘာဝကျစွာတွေ့ရလေ့ရှိသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကတ်တဂိုရီအများစုတွင်လည်း ဤပြောင်းပြန်အဆို မှန်ကန်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းကို [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] ၊ [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] နှင့် မည်သည့် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (Abelian category) တွင်မဆို အမှန်တကယ် တွေ့ရသည်။ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] ၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] ၊ [[မော်ဂျူး]] (module) များ သို့မဟုတ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) များကဲ့သို့သော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structures) များအတွက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်း၏ ကာနယ် (kernel) သည် အသေးအဖွဲ (trivial) ဖြစ်ရန်ဖြစ်သည်။ ပထမ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်များ|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်]] (First isomorphism theorem) အရ မည်သည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f\colon A\to B</math> အတွက်မဆို ပုံမှန် ပုံဖော်မှု (canonical mapping) <math>\tilde f\colon A/(\ker f)\to B</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းပုံမှန်ပုံဖော်မှုကို <math>\tilde f\colon [a]\mapsto f(a)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ထို့အပြင် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ကြသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ခိုင်မာသော ဗက်တာရပ်ဝန်း ဥပမာအနေဖြင့် <math>h(x,y)=(x,y,x+y)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော ပုံဖော်မှု <math>h\colon\mathbb{R}^2\to\mathbb{R}^3</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် <math>g(z) = \operatorname{Re}(z)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသော [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>g\colon(\mathbb{C},+)\to(\mathbb{R},+)</math> သည် အင်ဂျက်တစ်မဖြစ်သောကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ သို့သော် အခြားကတ်တဂိုရီများတွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရမည်ဟူသောအချက်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် မှန်ကန်မှုမရှိပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစုများအကြားရှိ ဖန်ရှင်များဖြစ်နေသည့် အခြေအနေများ ရှိသော်လည်း၊ အင်ဂျက်တစ်မဖြစ်သော ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စား၍ရသော [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (divisible abelian groups) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည့် <strong>Div</strong> တွင် အင်ဂျက်တစ်မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိကြသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် စားလဒ် ပုံဖော်မှု <math>q : \mathbb{Q} \to \mathbb{Q}/\mathbb{Z}</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤနေရာတွင် <math>\mathbb{Q}</math> သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) များဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> သည် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) များဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များကို အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ယူဆထားသည်။ <math>\mathbb{Q}/\mathbb{Z}</math> သည် ၎င်းနှင့် သက်ဆိုင်ရာ စားလဒ်အုပ်စု (quotient group) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်တိုင်းသည် <math>0</math> သို့ ပုံဖော်ခံရသောကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု မဟုတ်ပေ။ သို့သော်လည်း ၎င်းသည် ဤကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအချက်သည် <math>q \circ h = 0 \implies h = 0</math> ဟူသော သက်ရောက်မှုမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ယခု သက်သေပြသွားမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မည်သည့် စား၍ရသော အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို <math>h : G \to \mathbb{Q}</math> ရှိပြီး <math>q \circ h = 0</math> ဖြစ်ပါက <math>G</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>h(x) \in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ ယခု <math>G</math> အတွင်းရှိ သတ်မှတ်ထားသော <math>x</math> တစ်ခုကို ထားရှိပါ။ ယေဘုယျကျမှုကို မပျက်ယွင်းစေဘဲ <math>h(x) \geq 0</math> ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယူဆနိုင်သည်။ အကယ်၍ ထိုသို့မဟုတ်ပါက <math>x</math> အစား <math>-x</math> ကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ထို့နောက် <math>n = h(x) + 1</math> ဟု သတ်မှတ်လိုက်ပါက <math>G</math> သည် စား၍ရသော အုပ်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>x = ny</math> ဖြစ်စေမည့် <math>y \in G</math> တစ်ခု တည်ရှိပြီး၊ ထို့ကြောင့် <math>h(x) = n h(y)</math> ဖြစ်လာသည်။ ဤအချက်နှင့်တကွ <math>0 \leq h(x) < h(x) + 1 = n</math> ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် အောက်ပါအတိုင်းရရှိသည်။ :<math>0 \leq \frac{h(x)}{h(x) + 1} = h(y) < 1 </math> <math>h(y) \in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>h(y) = 0</math> ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထို့ကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>h(x) = 0 = h(-x)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းက ကျွန်ုပ်တို့ အလိုရှိသည့်အတိုင်း <math>h = 0</math> ဖြစ်ကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ထိုသက်ရောက်မှုမှတစ်ဆင့် <math>q</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်ကြောင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြရန်၊ စား၍ရသော အုပ်စု <math>G</math> တစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f, g : G \to \mathbb{Q}</math> အချို့အတွက် <math>q \circ f = q \circ g</math> ဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါ။ ထို့နောက် <math>q \circ (f - g) = 0</math> ဖြစ်လာသည်။ ဤနေရာတွင် <math>(f - g) : x \mapsto f(x) - g(x)</math> ဖြစ်သည်။ <math>(f - g)(0) = 0</math> နှင့် <math>(f - g)(x + y) = (f - g)(x) + (f - g)(y)</math> ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် <math>(f - g) \in \operatorname{Hom}(G, \mathbb{Q})</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ ယခုလေးတင် သက်သေပြခဲ့သည့် သက်ရောက်မှုအရ <math>q \circ (f - g) = 0 \implies f - g = 0 \iff G</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>f(x) = g(x) \iff f = g</math> ဟူ၍ အဆင့်ဆင့် ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပြုထားသည့်အတိုင်း <math>q</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == * အခြေခံ တိုပို့စ် (elementary topos) တစ်ခုတွင် မိုနိုတိုင်းသည် ညီမျှပိုင်း (equalizer) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သလို အပီမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော မည်သည့်ပုံဖော်မှုမဆို [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ == ဆက်စပ်သဘောတရားများ (Related concepts) == ပုံမှန် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (regular monomorphism)၊ အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (extremal monomorphism)၊ ချက်ချင်းဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (immediate monomorphism)၊ အားကောင်းသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (strong monomorphism) နှင့် ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်စသည့် အသုံးဝင်သော သဘောတရားများလည်း ရှိသေးသည်။ * မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ စုံတွဲတစ်တွဲ၏ ညီမျှပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းကို ပုံမှန် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu</math> ကို <math>\mu = \varphi \circ \varepsilon</math> အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတိုင်းတွင် <math>\varepsilon</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပါက ထိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon</math> သည် အလိုအလျောက် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခု ဖြစ်သွားလျှင်၊ <math>\mu</math> ကို အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ <math>\varepsilon</math> သည် အလိုအလျောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ဘိုင်မော်ဖစ်ဇင် (bimorphism) များအားလုံးသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေနှင့်ပြီးသား ကတ်တဂိုရီများတွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ အားလုံးသည် အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] နှင့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] တို့သည် ထိုကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီမျိုး ဖြစ်ကြသည်။ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of topological spaces) တွင် အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ထည့်သွင်းခြင်း (embeddings) များနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ (Hausdorff spaces) ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်မူ ၎င်းတို့သည် အပိတ် ထည့်သွင်းခြင်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဘာနက်ရပ်ဝန်းများ (Banach spaces) ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အရင်းအမြစ်စု (domain) အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>m\|x\| \leq \|f(x)\|</math> ဖြစ်စေမည့် အပေါင်းကိန်း <math>m</math> တစ်ခုတည်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု]] (linear continuous injective mapping) <math>f</math> များ တိကျစွာဖြစ်ကြသည်။ * မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu</math> ကို <math>\mu = \mu' \circ \varepsilon</math> အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတိုင်းတွင် <math>\mu'</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\varepsilon</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပါက ထိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon</math> သည် အလိုအလျောက် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သွားလျှင်၊ <math>\mu</math> ကို ချက်ချင်းဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon : A \to B</math> နှင့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\alpha : A \to C</math> နှင့် <math>\beta : B \to D</math> မဆို <math>\beta \circ \varepsilon = \mu \circ \alpha</math> ကို ပြည့်စုံစေပါက <math>\delta \circ \varepsilon = \alpha</math> နှင့် <math>\mu \circ \delta = \beta</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>\delta : B \to C</math> တစ်ခု တည်ရှိလျှင်၊ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu : C \to D</math> ကို အားကောင်းသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * အကယ်၍ <math>\varepsilon \circ \mu = 1</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>\varepsilon</math> ကို <math>\mu</math> အတွက် ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်ဟု ခေါ်သည်။ === အရာဝတ္ထုပိုင်းများ (Subobjects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ၏ ပေးထားသော အရာဝတ္ထု <math>A</math> တစ်ခုအတွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အရာဝတ္ထုပိုင်းများအား ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုသည်။ အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီ (slice category) <math>\mathcal{C}/A</math> ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) ဖြစ်သော <math>\mathrm{QSub}(A)</math> ကို စဉ်းစားနိုင်သည်။ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် <math>A</math> အတွင်းသို့ ပုံဖော်ထားသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး ဖြစ်ကြသည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံအတွင်းရှိ မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) သည် အမြဲတမ်း တစ်ထပ်တည်းကျနေသောကြောင့် ၎င်းကို ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစု (preorder) တစ်ခု ဖြစ်စေသည်။ <math>A</math> ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်းများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစီအစဉ် (partial order) ဖြစ်သော <math>\mathrm{Sub}(A)</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများသို့ ဖြတ်သန်းသွားခြင်းဖြင့် <math>\mathrm{QSub}(A)</math> မှ ပေါ်ထွက်လာသော တည်ဆောက်ပုံအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ == ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်း (Terminology) == ဝေါဟာရများဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်တို့ကို နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ (Nicolas Bourbaki) က မူလက စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဘော်ဘာကီသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော [[ဖန်ရှင်]] တစ်ခုအတွက် အတိုကောက်စကားလုံးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အစောပိုင်း ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီပညာရှင်များက ကတ်တဂိုရီများ၏ ရှုထောင့်တွင် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု၏ မှန်ကန်သော ယေဘုယျပြုခြင်းမှာ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ချေဖျက်ခွင့် ဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ဤအချက်သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများအတွက် တိကျစွာ မမှန်ကန်သော်လည်း အလွန်နီးစပ်မှုရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များ၏ အခြေအနေနှင့်မတူဘဲ ဤအချက်က ပြဿနာအနည်းငယ်သာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) က သူခေါ်ဆိုသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများအကြား ကွဲပြားမှုကို ဖော်ပြရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သူခေါ်ဆိုသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဆိုသည်မှာ အခြေခံ အစုပုံဖော်မှုများ အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ ပုံဖော်မှုများဖြစ်သည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာသဘောတရားအရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဆိုလိုသည်။ သို့သော် ထိုခွဲခြားဖော်ပြမှုသည် ယေဘုယျအသုံးအနှုန်းအဖြစ်သို့ မည်သည့်အခါမျှ ရောက်ရှိမလာခဲ့ပေ။ နာမဝိသေသနပုံစံဖြင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ဟူ၍ သုံးနှုန်းကြသည်။ ယေဘုယျ အတိုကောက်အားဖြင့် ၎င်းကို မိုနို ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ==ကိုးကား== *{{cite book|last=Bergman|first=George|title=An Invitation to General Algebra and Universal Constructions |url=http://math.berkeley.edu/~gbergman/245/index.html |year=2015|publisher=Springer|isbn=978-3-319-11478-1}} *{{cite book|last=Borceux|first=Francis|title=Handbook of Categorical Algebra. Volume 1: Basic Category Theory|year=1994|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521061193}} *{{springer|title=Monomorphism|id=p/m064800}} *{{cite journal|last=Van Oosten|first=Jaap|title=Basic Category Theory|journal=Brics Lecture Series|url=http://www.math.uu.nl/people/jvoosten/syllabi/catsmoeder.pdf |year=1995|publisher=BRICS, Computer Science Department, University of Aarhus|issn=1395-2048}} *{{cite book|last1=Tsalenko|first1=M.S.| last2=Shulgeifer|first2=E.G.|title=Foundations of category theory|year=1974|publisher=Nauka|isbn=5-02-014427-4}} * {{cite book |last=Riehl |first=Emily |title=Category Theory in Context |publisher=Dover Publications |year=2016 |isbn=978-0486809038 |url=https://emilyriehl.github.io/files/context.pdf}} eqfsxtpzdnqx7kt7d6p0snyo8bokpqo 1047211 1047210 2026-08-07T18:06:16Z Mkant00 135890 ကဏ္ဍ added 1047211 wikitext text/x-wiki မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်: ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract algebra) သို့မဟုတ် စကြဝဠာ အက္ခရာသင်္ချာ (Universal algebra) ၏ ရှုထောင့်အရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism) သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (injective homomorphism) တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဂရိစကားလုံးများဖြစ်သည့် 'monos' နှင့် 'morphe' တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် သီးသန့်ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် သို့မဟုတ် ပုံစံဟူ၍ အသီးသီး အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့ သွားသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုကို <math>X\hookrightarrow Y</math> ဟူသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းဖြင့် မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (Homological algebra) ၏ မြားပုံကြမ်းများတွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို အတိုချုံး [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း]] (short exact sequence) အဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အများအားဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ : <math>0\longrightarrow X \;\overset{f}{\longrightarrow} \; Y</math> ပိုမိုယေဘုယျကျသော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) ၏ ရှုထောင့်တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု သဘောတရားကို ယေဘုယျပြုထားသည်။ ၎င်းကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် မိုနို ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤသဘောတရားသည် အရာဝတ္ထု (object) များကို အခြားအရာဝတ္ထုများ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) များအဖြစ် နားလည်သဘောပေါက်စေရန် ခွင့်ပြုသည်။ ၎င်းကို ဘယ်ဘက်မှ ချေဖျက်နိုင်သော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မြား <math>f : X \to Y</math> သည် အရာဝတ္ထု <math>Z</math> အားလုံးနှင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g_1, g_2 : Z \to X</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်ဖြစ်သည်။ : <math>f \circ g_1 = f \circ g_2 \implies g_1 = g_2.</math> မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်များ]] (injective functions) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်များကို တစ်-တစ် ဖန်ရှင်များ ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုသည်။ အချို့သော ကတ်တဂိုရီများတွင် ၎င်းသဘောတရားနှစ်ခုသည် တူညီနေတတ်သည်။ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစု (poset) များ၏ အခြေအနေတွင် ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) များသည် ထပ်တူရပေး (idempotent) ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့်အရာကိုမဆို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ထပ်တူပိုင်းအစုရှာခြင်းသည် ၎င်းကိုယ်တိုင်သာလျှင် ပြန်လည်ရရှိသည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤဂုဏ်သတ္တိကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော ကတ်တဂိုရီ (arbitrary categories) များဆီသို့ ယေဘုယျပြုပေးသည်။ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့်ပတ်သက်၍ ထပ်တူရပေးဖြစ်ပါက ၎င်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဒွန်တွဲ (categorical dual) သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (epimorphism) ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဒွန်တွဲ ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ အပိုင်း (section) တိုင်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) တိုင်းသည် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဆက်စပ်မှု (Relation to invertibility) == ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော မော်ဖစ်ဇင်များသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>l</math> သည် <math>f</math> အတွက် ဘယ်ပြောင်းပြန် (left inverse) တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>l</math> သည် မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>l \circ f = \operatorname{id}_{X}</math> ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်ပြနိုင်သည်။ : <math>f \circ g_1 = f \circ g_2 \implies l\circ f\circ g_1 = l\circ f\circ g_2 \implies g_1 = g_2.</math> ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော မော်ဖစ်ဇင်ကို အပိုင်း သို့မဟုတ် ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်သည်။ သို့သော် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်ရန် မလိုအပ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] အားလုံးနှင့် ၎င်းတို့အကြားရှိ [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] များ ပါဝင်သော [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of groups) ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အကယ်၍ <math>H</math> သည် <math>G</math> ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) တစ်ခုဖြစ်ပါက ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion) <math>f : H \to G</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် <math>G</math> အတွင်း၌ <math>H</math> အတွက် မူမှန် (normal) ဖြည့်စွက်စု (complement) တစ်ခုရှိမှသာလျှင် ထိုကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ <math>f</math> တွင် ဘယ်ပြောင်းပြန်တစ်ခု ရှိမည်ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင် <math>f : X \to Y</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ (if and only if) အရာဝတ္ထု <math>Z</math> အားလုံးအတွက် လှုံ့ဆော်ခံ ပုံဖော်မှု (induced map) <math>f_{*} : \operatorname{Hom}(Z, X) \to \operatorname{Hom}(Z, Y)</math> သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းပုံဖော်မှုကို မော်ဖစ်ဇင် <math>h : Z \to X</math> အားလုံးအတွက် <math>f_{*}(h) = f \circ h</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == အခြေခံ [[ဖန်ရှင်]] သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ (concrete category) တစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစုများအကြားရှိ ဖန်ရှင်များဖြစ်နေပါက တစ်-တစ် ဖန်ရှင်ဖြစ်သော မည်သည့်မော်ဖစ်ဇင်မဆို ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်မည်မှာ သေချာသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) တွင် ပြောင်းပြန်အဆိုသည်လည်း မှန်ကန်သည်။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များသာလျှင် တိကျစွာ ဖြစ်ကြသည်။ ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အရာဝတ္ထု (free object on one generator) တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် အများအားဖြင့် သဘာဝကျစွာတွေ့ရလေ့ရှိသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကတ်တဂိုရီအများစုတွင်လည်း ဤပြောင်းပြန်အဆို မှန်ကန်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းကို [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] ၊ [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] နှင့် မည်သည့် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (Abelian category) တွင်မဆို အမှန်တကယ် တွေ့ရသည်။ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] ၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] ၊ [[မော်ဂျူး]] (module) များ သို့မဟုတ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) များကဲ့သို့သော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structures) များအတွက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်း၏ ကာနယ် (kernel) သည် အသေးအဖွဲ (trivial) ဖြစ်ရန်ဖြစ်သည်။ ပထမ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်များ|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်]] (First isomorphism theorem) အရ မည်သည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f\colon A\to B</math> အတွက်မဆို ပုံမှန် ပုံဖော်မှု (canonical mapping) <math>\tilde f\colon A/(\ker f)\to B</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းပုံမှန်ပုံဖော်မှုကို <math>\tilde f\colon [a]\mapsto f(a)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ထို့အပြင် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ကြသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ခိုင်မာသော ဗက်တာရပ်ဝန်း ဥပမာအနေဖြင့် <math>h(x,y)=(x,y,x+y)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော ပုံဖော်မှု <math>h\colon\mathbb{R}^2\to\mathbb{R}^3</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် <math>g(z) = \operatorname{Re}(z)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသော [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>g\colon(\mathbb{C},+)\to(\mathbb{R},+)</math> သည် အင်ဂျက်တစ်မဖြစ်သောကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ သို့သော် အခြားကတ်တဂိုရီများတွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရမည်ဟူသောအချက်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် မှန်ကန်မှုမရှိပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစုများအကြားရှိ ဖန်ရှင်များဖြစ်နေသည့် အခြေအနေများ ရှိသော်လည်း၊ အင်ဂျက်တစ်မဖြစ်သော ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စား၍ရသော [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (divisible abelian groups) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည့် <strong>Div</strong> တွင် အင်ဂျက်တစ်မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိကြသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် စားလဒ် ပုံဖော်မှု <math>q : \mathbb{Q} \to \mathbb{Q}/\mathbb{Z}</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤနေရာတွင် <math>\mathbb{Q}</math> သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) များဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> သည် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) များဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များကို အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ယူဆထားသည်။ <math>\mathbb{Q}/\mathbb{Z}</math> သည် ၎င်းနှင့် သက်ဆိုင်ရာ စားလဒ်အုပ်စု (quotient group) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်တိုင်းသည် <math>0</math> သို့ ပုံဖော်ခံရသောကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု မဟုတ်ပေ။ သို့သော်လည်း ၎င်းသည် ဤကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအချက်သည် <math>q \circ h = 0 \implies h = 0</math> ဟူသော သက်ရောက်မှုမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ယခု သက်သေပြသွားမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မည်သည့် စား၍ရသော အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို <math>h : G \to \mathbb{Q}</math> ရှိပြီး <math>q \circ h = 0</math> ဖြစ်ပါက <math>G</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>h(x) \in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ ယခု <math>G</math> အတွင်းရှိ သတ်မှတ်ထားသော <math>x</math> တစ်ခုကို ထားရှိပါ။ ယေဘုယျကျမှုကို မပျက်ယွင်းစေဘဲ <math>h(x) \geq 0</math> ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယူဆနိုင်သည်။ အကယ်၍ ထိုသို့မဟုတ်ပါက <math>x</math> အစား <math>-x</math> ကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ထို့နောက် <math>n = h(x) + 1</math> ဟု သတ်မှတ်လိုက်ပါက <math>G</math> သည် စား၍ရသော အုပ်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>x = ny</math> ဖြစ်စေမည့် <math>y \in G</math> တစ်ခု တည်ရှိပြီး၊ ထို့ကြောင့် <math>h(x) = n h(y)</math> ဖြစ်လာသည်။ ဤအချက်နှင့်တကွ <math>0 \leq h(x) < h(x) + 1 = n</math> ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် အောက်ပါအတိုင်းရရှိသည်။ :<math>0 \leq \frac{h(x)}{h(x) + 1} = h(y) < 1 </math> <math>h(y) \in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>h(y) = 0</math> ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထို့ကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>h(x) = 0 = h(-x)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းက ကျွန်ုပ်တို့ အလိုရှိသည့်အတိုင်း <math>h = 0</math> ဖြစ်ကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ထိုသက်ရောက်မှုမှတစ်ဆင့် <math>q</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်ကြောင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြရန်၊ စား၍ရသော အုပ်စု <math>G</math> တစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f, g : G \to \mathbb{Q}</math> အချို့အတွက် <math>q \circ f = q \circ g</math> ဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါ။ ထို့နောက် <math>q \circ (f - g) = 0</math> ဖြစ်လာသည်။ ဤနေရာတွင် <math>(f - g) : x \mapsto f(x) - g(x)</math> ဖြစ်သည်။ <math>(f - g)(0) = 0</math> နှင့် <math>(f - g)(x + y) = (f - g)(x) + (f - g)(y)</math> ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် <math>(f - g) \in \operatorname{Hom}(G, \mathbb{Q})</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ ယခုလေးတင် သက်သေပြခဲ့သည့် သက်ရောက်မှုအရ <math>q \circ (f - g) = 0 \implies f - g = 0 \iff G</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>f(x) = g(x) \iff f = g</math> ဟူ၍ အဆင့်ဆင့် ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပြုထားသည့်အတိုင်း <math>q</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == * အခြေခံ တိုပို့စ် (elementary topos) တစ်ခုတွင် မိုနိုတိုင်းသည် ညီမျှပိုင်း (equalizer) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သလို အပီမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော မည်သည့်ပုံဖော်မှုမဆို [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ == ဆက်စပ်သဘောတရားများ (Related concepts) == ပုံမှန် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (regular monomorphism)၊ အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (extremal monomorphism)၊ ချက်ချင်းဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (immediate monomorphism)၊ အားကောင်းသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (strong monomorphism) နှင့် ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်စသည့် အသုံးဝင်သော သဘောတရားများလည်း ရှိသေးသည်။ * မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ စုံတွဲတစ်တွဲ၏ ညီမျှပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းကို ပုံမှန် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu</math> ကို <math>\mu = \varphi \circ \varepsilon</math> အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတိုင်းတွင် <math>\varepsilon</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပါက ထိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon</math> သည် အလိုအလျောက် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခု ဖြစ်သွားလျှင်၊ <math>\mu</math> ကို အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ <math>\varepsilon</math> သည် အလိုအလျောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ဘိုင်မော်ဖစ်ဇင် (bimorphism) များအားလုံးသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေနှင့်ပြီးသား ကတ်တဂိုရီများတွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ အားလုံးသည် အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] နှင့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] တို့သည် ထိုကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီမျိုး ဖြစ်ကြသည်။ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of topological spaces) တွင် အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ထည့်သွင်းခြင်း (embeddings) များနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ (Hausdorff spaces) ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်မူ ၎င်းတို့သည် အပိတ် ထည့်သွင်းခြင်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဘာနက်ရပ်ဝန်းများ (Banach spaces) ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစွန်းရောက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အရင်းအမြစ်စု (domain) အတွင်းရှိ <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>m\|x\| \leq \|f(x)\|</math> ဖြစ်စေမည့် အပေါင်းကိန်း <math>m</math> တစ်ခုတည်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု]] (linear continuous injective mapping) <math>f</math> များ တိကျစွာဖြစ်ကြသည်။ * မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu</math> ကို <math>\mu = \mu' \circ \varepsilon</math> အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတိုင်းတွင် <math>\mu'</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\varepsilon</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပါက ထိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon</math> သည် အလိုအလျောက် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သွားလျှင်၊ <math>\mu</math> ကို ချက်ချင်းဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon : A \to B</math> နှင့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\alpha : A \to C</math> နှင့် <math>\beta : B \to D</math> မဆို <math>\beta \circ \varepsilon = \mu \circ \alpha</math> ကို ပြည့်စုံစေပါက <math>\delta \circ \varepsilon = \alpha</math> နှင့် <math>\mu \circ \delta = \beta</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>\delta : B \to C</math> တစ်ခု တည်ရှိလျှင်၊ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu : C \to D</math> ကို အားကောင်းသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ * အကယ်၍ <math>\varepsilon \circ \mu = 1</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>\varepsilon</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mu</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>\varepsilon</math> ကို <math>\mu</math> အတွက် ဘယ်ဘက်မှ ပြောင်းပြန်ဟု ခေါ်သည်။ === အရာဝတ္ထုပိုင်းများ (Subobjects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ၏ ပေးထားသော အရာဝတ္ထု <math>A</math> တစ်ခုအတွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အရာဝတ္ထုပိုင်းများအား ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုသည်။ အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီ (slice category) <math>\mathcal{C}/A</math> ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) ဖြစ်သော <math>\mathrm{QSub}(A)</math> ကို စဉ်းစားနိုင်သည်။ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် <math>A</math> အတွင်းသို့ ပုံဖော်ထားသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး ဖြစ်ကြသည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံအတွင်းရှိ မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) သည် အမြဲတမ်း တစ်ထပ်တည်းကျနေသောကြောင့် ၎င်းကို ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစု (preorder) တစ်ခု ဖြစ်စေသည်။ <math>A</math> ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်းများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစီအစဉ် (partial order) ဖြစ်သော <math>\mathrm{Sub}(A)</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများသို့ ဖြတ်သန်းသွားခြင်းဖြင့် <math>\mathrm{QSub}(A)</math> မှ ပေါ်ထွက်လာသော တည်ဆောက်ပုံအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ == ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်း (Terminology) == ဝေါဟာရများဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်တို့ကို နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ (Nicolas Bourbaki) က မူလက စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဘော်ဘာကီသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော [[ဖန်ရှင်]] တစ်ခုအတွက် အတိုကောက်စကားလုံးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အစောပိုင်း ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီပညာရှင်များက ကတ်တဂိုရီများ၏ ရှုထောင့်တွင် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု၏ မှန်ကန်သော ယေဘုယျပြုခြင်းမှာ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ချေဖျက်ခွင့် ဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ဤအချက်သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများအတွက် တိကျစွာ မမှန်ကန်သော်လည်း အလွန်နီးစပ်မှုရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များ၏ အခြေအနေနှင့်မတူဘဲ ဤအချက်က ပြဿနာအနည်းငယ်သာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) က သူခေါ်ဆိုသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများအကြား ကွဲပြားမှုကို ဖော်ပြရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သူခေါ်ဆိုသော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဆိုသည်မှာ အခြေခံ အစုပုံဖော်မှုများ အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ ပုံဖော်မှုများဖြစ်သည်။ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာသဘောတရားအရ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဆိုလိုသည်။ သို့သော် ထိုခွဲခြားဖော်ပြမှုသည် ယေဘုယျအသုံးအနှုန်းအဖြစ်သို့ မည်သည့်အခါမျှ ရောက်ရှိမလာခဲ့ပေ။ နာမဝိသေသနပုံစံဖြင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သော ဟူ၍ သုံးနှုန်းကြသည်။ ယေဘုယျ အတိုကောက်အားဖြင့် ၎င်းကို မိုနို ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ==ကိုးကား== *{{cite book|last=Bergman|first=George|title=An Invitation to General Algebra and Universal Constructions |url=http://math.berkeley.edu/~gbergman/245/index.html |year=2015|publisher=Springer|isbn=978-3-319-11478-1}} *{{cite book|last=Borceux|first=Francis|title=Handbook of Categorical Algebra. Volume 1: Basic Category Theory|year=1994|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521061193}} *{{springer|title=Monomorphism|id=p/m064800}} *{{cite journal|last=Van Oosten|first=Jaap|title=Basic Category Theory|journal=Brics Lecture Series|url=http://www.math.uu.nl/people/jvoosten/syllabi/catsmoeder.pdf |year=1995|publisher=BRICS, Computer Science Department, University of Aarhus|issn=1395-2048}} *{{cite book|last1=Tsalenko|first1=M.S.| last2=Shulgeifer|first2=E.G.|title=Foundations of category theory|year=1974|publisher=Nauka|isbn=5-02-014427-4}} * {{cite book |last=Riehl |first=Emily |title=Category Theory in Context |publisher=Dover Publications |year=2016 |isbn=978-0486809038 |url=https://emilyriehl.github.io/files/context.pdf}} [[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]] j7rqka3kijytwy15azo03tvmq388077 3 290128 1047269 2026-08-07T19:50:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047269 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Wikier Salman ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၀၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 70ciltwgtkibxjr9mi780xh6f70vxvb 3 290129 1047270 2026-08-07T19:51:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047270 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43397-40 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၁၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) r9wod6l1pflowakwtkodol0qadpx6lf 3 290130 1047283 2026-08-08T04:52:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047283 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43721-43 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၂၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) hucdc6t7aq7mnsjn3nb6wls7fabqox5 0 290131 1047290 2026-08-08T05:49:41Z Dr Lotus Black 31011 [[အိုဒွစ်စေ့ဝု]] စာမျက်နှာကို [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းပေါ်ထပ်၍ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည် 1047290 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အောဒစ်ဆီးယပ်စ်]] 3g2rdmk95gaj574uj0qtz99r2v2rzn3 0 290132 1047297 2026-08-08T06:08:29Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1363028096|Scale AI]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1047297 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=Scale AI, Inc.|logo=Scale AI Logo.svg|logo_size=180|type=[[Privately held company|Private]]|industry=[[Information technology]]|locations=[[San Francisco, California]], [[United States]]|key_people=Jason Droege (CEO)<ref name=interim/>|revenue=$870 million (2024)<ref>{{Cite news |last1=Vinn |first1=Milana |last2=Hu |first2=Krystal |date=2025-07-01 |title=Scale AI's bigger rival Surge AI seeks up to $1 billion capital raise, sources say |url=https://www.reuters.com/business/scale-ais-bigger-rival-surge-ai-seeks-up-1-billion-capital-raise-sources-say-2025-07-01/ |access-date=2025-07-19 |work=[[Reuters]]}}</ref>|num_employees=1,200 (2025)<ref>{{Cite web |last=Rollet |first=Charles |date=2025-07-16 |title=Scale AI blames overhiring and market shifts for layoffs and says it's not profitable |url=https://www.businessinsider.com/scale-ai-layoffs-citing-overhiring-unprofitability-2025-7 |access-date=2025-07-19 |website=[[Business Insider]] |archive-date=July 20, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250720050102/https://www.businessinsider.com/scale-ai-layoffs-citing-overhiring-unprofitability-2025-7 |url-status=live }}</ref>|homepage={{URL|https://scale.com}}|foundation={{start date and age|2016}}|founder=[[Alexandr Wang]]<br>[[Lucy Guo]]}} Scale AI, Inc. သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]၊ [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့|ဆန်ဖရန်စစ္စကို]]မြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် AI နည်းပညာ ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ စတင်တည်ထောင်ချိန်တွင် ဒေတာData Annotation လုပ်ငန်းကိုသာ အဓိကလုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် လူသားတို့၏ တုံ့ပြန်မှုအပေါ်အခြေခံ၍ AI ကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် လေ့ကျင့်ပေးသည့်လုပ်ငန်း (RLHF)၊ [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]](LLM) ကို ဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး AI အပလီကေးရှင်းများ တည်ဆောက်အသုံးပြုနိုင်မည့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်အစုအဝေးများကိုပါ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေပြီ ဖြစ်ပါသည်။ ကုမ္ပဏီ၏ သုတေသနအဖွဲ့ခွဲဖြစ်သော ဘေးကင်းလုံခြုံရေး၊ ဆန်းစစ်မှုနှင့် ကိုက်ညီမှုဆိုင်ရာ သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်း (Safety, Evaluation and Alignment Lab) သည် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ(LLM) ကို ဆန်းစစ်ခြင်းနှင့် လူသားတို့၏ စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီအောင် ညှိနှိုင်းခြင်းတို့ကို အဓိကလုပ်ဆောင်ပါသည်။<ref name="seal">{{cite news |last=Alder |first=Madison |date=10 February 2025 |title=US AI Safety Institute taps Scale AI for model evaluation |url=https://fedscoop.com/us-ai-safety-institute-taps-scale-ai-for-model-evaluation/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523015740/https://fedscoop.com/us-ai-safety-institute-taps-scale-ai-for-model-evaluation/ |archive-date=May 23, 2025 |access-date=May 21, 2025 |work=FedScoop}}</ref> ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် Humanity's Last Exam ဟုခေါ်သော AI စွမ်းဆောင်ရည်စစ်ဆေးသည့် စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်ကိုလည်း ပူးတွဲဖန်တီးခဲ့ပါသည်။<ref name="hle">{{cite news |last=Tremayne-Pengelly |first=Alexandra |date=25 January 2025 |title=Scale AI’s 28-Year-Old Billionaire CEO Warns About This Scarily Good Chinese Startup |url=https://observer.com/2025/01/chinas-ai-capabilities-catching-up-us-scale-ai-alexandr-wang/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521212417/https://observer.com/2025/01/chinas-ai-capabilities-catching-up-us-scale-ai-alexandr-wang/ |archive-date=May 21, 2025 |access-date=May 21, 2025 |work=Observer}}</ref> Scale AI သည် ၎င်း၏ လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီများမှတစ်ဆင့် ဒေတာခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ပြင်ပသို့ အပ်နှံလုပ်ကိုင်လေ့ရှိရာ ကွန်ပျူတာအမြင်အာရုံစနစ် (Computer Vision) နှင့် အလိုအလျောက်မောင်းနှင်သည့် စနစ်များအတွက် Remotasks ကုမ္ပဏီကိုလည်းကောင်း၊ ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLM)အတွက် ဒေတာခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် Outlier ကုမ္ပဏီကိုလည်းကောင်း အသုံးပြုပါသည်။<ref name="wired">{{cite news |last=Meaker |first=Morgan |date=20 February 2024 |title=The Skilled Workers Training AI to Take Their Jobs |url=https://www.wired.com/story/remotasks-ai-expert-data-labor/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250525070012/https://www.wired.com/story/remotasks-ai-expert-data-labor/ |archive-date=May 25, 2025 |access-date=May 25, 2025 |work=Wired}}</ref><ref name="wired2">{{cite news |last=Meaker |first=Morgan |date=20 February 2024 |title=The Skilled Workers Training AI to Take Their Jobs |url=https://www.wired.com/story/remotasks-ai-expert-data-labor/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250525070012/https://www.wired.com/story/remotasks-ai-expert-data-labor/ |archive-date=May 25, 2025 |access-date=May 25, 2025 |work=Wired}}</ref> Scale AI သည် AI မော်ဒယ်များတွင် ရှိနေနိုင်သည့် အားနည်းချက်များ၊ ဘက်လိုက်မှုများနှင့် ဘေးအန္တရာယ်များကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်အတွက် လူသားချင်းအပြန်အလှန် စမ်းသပ်တိုက်ခိုက်စစ်ဆေးသည့် စနစ် (LLM Red Team) ကို လည်ပတ်လုပ်ဆောင်နေပါသည်။ ဤစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့သည် OpenAI၊ Google DeepMind အပြင် နိုင်ငံတကာ AI ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့်ပါ ပူးပေါင်းကာ ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အားနည်းချက်များ၊ စနစ်၏ ကန့်သတ်ချက်များကို ကျော်လွှားတိုက်ခိုက်မှုများ (Jailbreaks) နှင့် AI ၏ အလိုအလျောက် ဆုံးဖြတ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (Agentic AI behaviors) ကဲ့သို့သော ရှုပ်ထွေးသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း ရှိ၊ မရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးပေးလျက် ရှိပါသည်။ Scale AI ၏ စီးပွားရေးကဏ္ဍမှ သုံးစွဲသူများတွင် Google၊ Microsoft၊ Meta၊ General Motors၊ OpenAI နှင့် Time မီဒီယာတို့ ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။<ref>{{Citation|title=Scale AI's 22-Year Old CEO Wants to Improve the Safety of Self-Driving Cars|date=August 8, 2019|url=https://www.bloomberg.com/news/videos/2019-08-08/scale-ai-s-22-year-old-ceo-wants-to-improve-the-safety-of-self-driving-cars-video|access-date=2024-01-14|language=en|archive-date=November 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191129115755/https://www.bloomberg.com/news/videos/2019-08-08/scale-ai-s-22-year-old-ceo-wants-to-improve-the-safety-of-self-driving-cars-video|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Data-labeling company Scale AI is worth $7.3 billion after new funding round |url=https://fortune.com/2021/04/13/scale-ai-valuation-new-funding-fundraising-data-labeling-company-startups-vc/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616202023/https://fortune.com/2021/04/13/scale-ai-valuation-new-funding-fundraising-data-labeling-company-startups-vc/ |archive-date=June 16, 2025 |access-date=2024-01-14 |website=Fortune |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Nieva |first=Richard |date=6 March 2025 |title=A Growing Side Hustle For American College Grads: Fixing AI’s Wrong Answers |url=https://www.forbes.com/sites/richardnieva/2025/03/06/scale-ai-outlier-us/ |work=Forbes}}</ref><ref>{{cite news |last=Howard |first=Mark |date=11 December 2024 |title=Why We’re Introducing Generative AI to TIME’s Journalism |url=https://time.com/7201556/generative-ai-time-journalism/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605042115/https://time.com/7201556/generative-ai-time-journalism/ |archive-date=June 5, 2025 |access-date=August 1, 2025 |work=Time}}</ref> ထို့အပြင် ၎င်းကုမ္ပဏီသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများနှင့်လည်း တိုက်ရိုက်ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်လျက်ရှိရာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာစီမံကိန်းများကိုလည်းကောင်း၊ ကာတာနိုင်ငံနှင့် ၎င်းတို့၏ လူမှုဖူလုံရေးအစီအစဉ်များ ပိုမိုထိရောက်မြန်ဆန်လာစေရန်လည်းကောင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါသည်။<ref name="thunderforge">{{cite news |last=De Vynck |first=Gerrit |date=5 March 2025 |title=Pentagon signs AI deal to help commanders plan military maneuvers |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2025/03/05/pentagon-ai-military-scale/ |work=The Washington Post}}</ref><ref name="qatar">{{cite news |last=Mills |first=Andrew |date=24 February 2025 |title=Qatar signs deal with Scale AI to use AI to boost government services |url=https://www.reuters.com/technology/qatar-signs-deal-with-scale-ai-use-ai-boost-government-services-2025-02-23/ |work=Reuters}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် Meta Platforms ကုမ္ပဏီသည် Scale AI ၏ မဲပေးခွင့်မရှိသော အစုရှယ်ယာ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းကို ရယူရန်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၄ ဘီလီယံကျော် သုံးစွဲခဲ့ပါသည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ စီးအီးအို (CEO) ဖြစ်သူ အလက်ဇန္ဒား ဝမ် (Alexandr Wang) သည် Meta ကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့ပူးပေါင်းရန်အတွက် Scale AI မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး ၎င်း၏နေရာတွင် ဂျေဆန် ဒရိုးချ် (Jason Droege) က စီးအီးအိုအဖြစ် အစားထိုး တာဝန်ယူခဲ့ပါသည်။<ref name=":6">{{cite news |last=Capoot |first=Ashley |date=12 June 2025 |title=Scale AI plans to promote strategy chief Droege to CEO as founder Wang heads for Meta |url=https://www.cnbc.com/2025/06/12/scale-ai-promotes-strategy-chief-droege-to-ceo-as-wang-heads-for-meta.html |work=CNBC}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ကုမ္ပဏီ]] q0n79e3lw2ff2ly93n3pq81hlezl3zl 0 290133 1047302 2026-08-08T06:18:45Z Ninjastrikers 22896 [[Qiang (သမိုင်းဝင်လူမျိုးများ)]] စာမျက်နှာကို [[ချန်လူမျိုး (သမိုင်းဝင်လူမျိုးများ)]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 1047302 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ချန်လူမျိုး (သမိုင်းဝင်လူမျိုးများ)]] srff7k4gsq6wd1w3coev8ksyxbfd4gn 0 290134 1047305 2026-08-08T06:22:48Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1367737580|Open University]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1047305 wikitext text/x-wiki {{Infobox University|name=The Open University|caption=Coat of Arms of The Open University|other_names=|image=File:Coat of Arms of the Open University.svg|motto=''Learn and Live''|established={{Start date and age|1969}}|type=[[Public university|Public]], [[distance education]] university|budget=£474.1 million (2019–20)<ref name="Finance2020">{{Cite web |title=Financial Report 2020 |url=http://www.open.ac.uk/foi/main/sites/www.open.ac.uk.foi.main/files/files/Financial_Report_2020_Final.pdf |access-date=9 December 2020 |website=open.ac.uk}}</ref>|chancellor=[[Martha Lane Fox|Baroness Lane-Fox of Soho]]<ref>{{Cite web |date=November 2014 |title=Chancellor of The Open University |url=http://www8.open.ac.uk/about/main/admin-and-governance/chancellor-and-pro-chancellor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408054305/http://www.open.ac.uk/about/main/admin-and-governance/chancellor-and-pro-chancellor |archive-date=8 April 2014 |access-date=2014-04-10 |publisher=open.ac.uk |df=dmy-all}}</ref>|vice_chancellor=[[David Phoenix]]<ref>{{Cite web |title=Vice-Chancellor: Professor David Phoenix |url=http://www.open.ac.uk/about/main/governance-ou/executive-team/vice-chancellor |access-date=5 July 2025 |publisher=The Open University}}</ref>|students=199,391 (2023)<ref name="renamed100">{{cite web |title=Facts and Figures 2022/23 |url=https://about.open.ac.uk/sites/about.open.ac.uk/files/files/Facts-and-figures/facts-figures-2022-23.pdf |publisher=Open University |access-date=27 March 2026}}</ref>|undergrad=139,117 (2023)<ref name="renamed100"/>|postgrad=10,103 (2023)<ref name="renamed100"/>|city=[[Milton Keynes]], [[Buckinghamshire]]|country=United Kingdom|campus=[[Walton Hall, Milton Keynes|Walton Hall]]|campus_size={{convert|110|acre}}|colours={{scarf|{{cells|3|#006}}{{cell|#fc0}}{{cell|#000}}{{cell|#fff}}{{cells|2|#fc0}}{{cell|#fff}}{{cell|#000}}{{cell|#fc0}}{{cells|3|#006}}}}|accreditation=[[Triple accreditation]]|affiliations={{plainlist| *[[Association of Commonwealth Universities|ACU]] *[[European University Association|EUA]] *[[Middle States Association of Colleges and Schools]] *[[University Alliance]] *[[Universities UK]] }}|logo_size=|website={{URL|open.ac.uk}}|logo=The Open University logo.svg|logo_alt=solid blue letter U with a large white spot just offset from the centre lines to upper left|founders=[[Harold Wilson]]<ref name="OUhistory">{{Cite web |date=2018-06-13 |title=History of The Open University |url=http://www.open.ac.uk/researchprojects/historyofou/people-and-institutions |access-date=2018-06-13 |publisher=The Open University |archive-date=13 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613210626/http://www.open.ac.uk/researchprojects/historyofou/people-and-institutions |url-status=dead }}</ref><br />[[Jennie Lee, Baroness Lee of Asheridge|Jennie Lee]]<ref name="OUhistory" /><br />[[Walter Perry]]<ref name="OUhistory" /><br />Peter Venables<ref name="OUhistory" /><!-- Not Peter Venables (1923–2017), ex U of York -->}}The Open University (OU) သည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ သုတေသနတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျောင်းသားဦးရေအများဆုံးဖြင့် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] (UK) တွင် အကြီးဆုံးသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Citation|last=Ison|first=Ray L.|chapter=Systems Practice at the United Kingdom's Open University|date=2001|chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4615-1313-1_7|title=Understanding Complexity|pages=45–53|editor-last=Ragsdell|editor-first=Gillian|place=Boston, MA|publisher=Springer US|language=en|doi=10.1007/978-1-4615-1313-1_7|isbn=978-1-4615-1313-1|access-date=2021-09-23|editor2-last=Wilby|editor2-first=Jennifer|chapter-url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web |title=Adult Skills and Lifelong Learning Inquiry. |url=https://committees.parliament.uk/writtenevidence/7476/pdf/ |website=UK Parliament}}</ref><ref>{{Cite web |title=Financial Statements |url=https://www.open.ac.uk/foi/main/sites/www.open.ac.uk.foi.main/files/files/Financial_Report_2020_Final.pdf |publisher=The Open University}}</ref> OU ၏ ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား အများစုသည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် အခြေစိုက်ပြီး တက္ကသိုလ်နယ်မြေပြင်ပမှနေ၍ အဓိကထား ပညာသင်ကြားကြသော်လည်း ၎င်း၏ ဘွဲ့ကြိုနှင့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်း အများအပြားကို ကမ္ဘာ့မည်သည့်နေရာမှမဆို တက်ရောက်သင်ကြားနိုင်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Study at the OU: What you can study if you're resident outside the UK |url=http://www3.open.ac.uk/study/explained/resident-outside-the-uk.shtml |access-date=22 September 2010}}</ref> ထို့အပြင် Buckinghamshire ပြည်နယ်၊ Milton Keynes မြို့ရှိ ၄၅ ဟက်တာ (ဧက ၁၁၀) ကျယ်ဝန်းသော Walton Hall တက္ကသိုလ်နယ်မြေတွင် အချိန်ပြည့် တက်ရောက်နေသည့် ဘွဲ့လွန်သုတေသနကျောင်းသား အချို့လည်း ရှိပါသည်။ ၎င်းကျောင်းသားများသည် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် တက္ကသိုလ်ဝန်ထမ်းများ၏ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုကြပြီး ထိုကျောင်းဝန်းထဲတွင် ပညာရေးနှင့် သုတေသနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ဝင် ၁,၀၀၀ ကျော်အပြင် စီမံခန့်ခွဲရေး၊ လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရေးနှင့် ပံ့ပိုးကူညီရေး ဝန်ထမ်းပေါင်း ၂,၅၀၀ ကျော်လည်း လုပ်ကိုင်လျက် ရှိပါသည်။<ref>{{Cite web |date=19 December 2016 |title=Biodiversity at Walton Hall Campus |url=https://www.open.ac.uk/about/estates/node/105 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230312201133/https://www.open.ac.uk/about/estates/node/105 |archive-date=12 March 2023 |access-date=12 March 2023 |publisher=Estates Division, The Open University}}</ref><ref>{{Cite web |title=Research degrees {{!}} Being an OU research student {{!}} Life on campus |url=https://www.open.ac.uk/postgraduate/research-degrees/being-an-ou-research-student/life-on-campus |access-date=10 March 2023 |publisher=The Open University}}</ref> အဆိုပါ Open University ကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကနဦးတွင် လန်ဒန်မြို့မြောက်ပိုင်းရှိ Alexandra Palace ၌ အခြေစိုက်ကာ BBC သတင်းဌာနက ဖယ်ခွာပေးခဲ့သော ရုပ်မြင်သံကြားစတူဒီယိုများနှင့် တည်းဖြတ်ရေးအခန်းများကို အသုံးပြုခဲ့ပါသည်။ ပထမဆုံးကျောင်းသားများကို ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စတင်လက်ခံခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Brief history of the OU |url=http://www.open.ac.uk/about/ou/p3.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100717081233/http://www.open.ac.uk/about/ou/p3.shtml |archive-date=17 July 2010 |access-date=2006-10-08}}</ref> ယခုအခါ တက္ကသိုလ်စီမံခန့်ခွဲရေးရုံးချုပ်ကို Walton Hall တွင် အခြေစိုက်ထားသော်လည်း ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ အခြားသောဒေသများတွင်လည်း စီမံခန့်ခွဲရေးစင်တာများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိပါသည်။ ၎င်းအပြင် အခြားဥရောပနိုင်ငံများတွင်လည်း ရုံးခွဲများ ရှိပါသည်။ ဤတက္ကသိုလ်သည် ဘွဲ့ကြိုနှင့် ဘွဲ့လွန်ဒီဂရီများသာမက ဒီပလိုမာ၊ လက်မှတ်များနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ်ပညာရေးယူနစ်များကဲ့သို့သော ဘွဲ့လွန်မဟုတ်သည့် အရည်အချင်းစစ်လက်မှတ်များကိုလည်း ပေးအပ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် ဘာသာရပ်အားလုံးရှိ မည်သည့်ဘာသာရပ်ခွဲ (Module) များကိုမဆို မိမိစိတ်ကြိုက် ပေါင်းစပ်သင်ယူနိုင်သည့် ထူးခြားသော Open Degrees (လွတ်လပ်စွာရွေးချယ်ခွင့်ရှိသော ဒီဂရီ) သင်တန်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ပေးထားပါသည်။ ထိုတက္ကသိုလ်တွင် ကျောင်းသားဦးရေ ၂၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် ပညာသင်ကြားနေပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် အသက် ၂၅ နှစ်အောက် ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသားသစ် ၃၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်<ref name="renamed101">{{cite web |date=22 November 2017 |title=About The Open University |url=https://about.open.ac.uk/strategy-and-policies/facts-and-figures |access-date=17 November 2023 |publisher=Open University}}</ref>နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ကျောင်းသားပေါင်း ၈,၅၉၉ ဦးထက်မနည်း ပါဝင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤတက္ကသိုလ်သည် ကျောင်းသားဦးရေအရ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် အကြီးဆုံးသော ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း (ဥရောပတွင်လည်း အကြီးဆုံးအဖွဲ့အစည်းများထဲမှ တစ်ခု) ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး တက္ကသိုလ်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခံထားရပါသည်။ တက္ကသိုလ်စတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ လက်ရှိအချိန်အထိ ကျောင်းသားပေါင်း ၂.၃ သန်းကျော်သည် Open University တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါသည်။<ref name="renamed101" /> Open University သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ Middle States Commission on Higher Education အဖွဲ့အစည်းထံမှ အဆင့်မြင့်ပညာရေးဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (Accreditation) ရရှိထားသည့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း နှစ်ခုထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Open University : Database of Institutions Accredited |url=http://www.msche.org/institutions_view.asp?idinstitution=560 |access-date=10 October 2010 |publisher=Middle States Commission on Higher Education, United States of America}}</ref> ၎င်းအပြင် ဤတက္ကသိုလ်သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ အခြားမည်သည့်တက္ကသိုလ်ထက်မဆို ကုမ္ပဏီအမှုဆောင်အရာရှိချုပ် (CEO) အများဆုံး မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |date=2019-11-28 |title=OU produces more CEOs than any other UK university |url=https://www.open.ac.uk/stem/computing-and-communications/node/147 |access-date=2020-11-20 |publisher=School of Computing and Communications |language=en}}</ref> ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဂေါ်ဒွန် ဘရောင်း (Gordon Brown)၊ နက္ခတ်ရူပဗေဒပညာရှင် ဂျော့စလင် ဘဲလ် ဘာနဲလ် (Jocelyn Bell Burnell)၊ ရုပ်သံကြေညာသူ အန်နာ ဖော့ဒ် (Anna Ford) နှင့် မင်းသမီး ဂလန်ဒါ ဂျက်ဆင် (Glenda Jackson) တို့သည် OU တက္ကသိုလ်တွင် နည်းပြဆရာ၊ ဆရာမများအဖြစ် တာဝန်ယူ သင်ကြားပေးခဲ့ဖူးသူများထဲတွင် ပါဝင်ပါသည်။<ref>{{Cite web |date=2017-11-22 |title=Facts and figures |url=http://www.open.ac.uk/about/main/strategy-and-policies/facts-and-figures |access-date=2020-11-19 |publisher=About The Open University |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last1=James |first1=Rachel |date=2018-09-06 |title=Dame Jocelyn Bell Burnell wins physics prize |url=https://ounews.co/science-mct/science-environment/dame-jocelyn-bell-burnell-wins-physics-prize/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111112117/https://ounews.co/science-mct/science-environment/dame-jocelyn-bell-burnell-wins-physics-prize/ |archive-date=11 January 2021 |access-date=2021-01-30 |website=OU News |language=en-GB}}</ref> [[ကဏ္ဍ:Articles which use infobox templates with no data rows]] lxxn4cydo35tfgikl9djgm2bneyq1ua 0 290135 1047318 2026-08-08T07:19:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) နောင်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|နောင်ကုန်းရွာ]]ရှ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047318 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) နောင်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|နောင်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} s30nk7eugqtz19nrvscspbfr3j0dbmo 0 290136 1047319 2026-08-08T07:20:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) တံခွန်တိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ တံခွန်တိုင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|တံခွန်တိုင်ရွ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047319 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တံခွန်တိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[တံခွန်တိုင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|တံခွန်တိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၄၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} si0emp7mnc6dw624gn5rcg9qev0er7p 0 290137 1047320 2026-08-08T07:21:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဇီးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ဇီးကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ဇီးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047320 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဇီးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ဇီးကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ဇီးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} s0hot904t9pz983r3eb9nnx5ngl6dm1 0 290138 1047321 2026-08-08T07:22:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) တောကြောင်ပေါက်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[တောကြောင်ပေါက်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047321 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တောကြောင်ပေါက်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[တောကြောင်ပေါက်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 4vt0dgjxogd3cnphvet1rp7mvl2w20z 0 290139 1047322 2026-08-08T07:23:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မေတ္တာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့]]၊ မေတ္တာရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047322 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မေတ္တာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့]]၊ မေတ္တာရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၄၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6v48c1uvx30azprymyfpywanl5ad0qa 0 290140 1047323 2026-08-08T07:24:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ငနွားဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငနွားဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ငနွားဆိပ်ရွာ]]ရှိ အ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047323 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ငနွားဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငနွားဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ငနွားဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၄၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} edg9oo9hfmhdjwqjw45ouna8a6votn5 0 290141 1047324 2026-08-08T07:25:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မြင်သာယာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မြင်သာယာရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|မြင်သာယာရွာ]]ရှိ အခြေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047324 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မြင်သာယာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မြင်သာယာရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|မြင်သာယာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} mlyd4nj1ntf3rymijmb1qo2mle0dhbt 0 290142 1047325 2026-08-08T07:26:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဆွေနံ့သာမြိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ ဆွေနံ့သာမြိုင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ဆွေနံ့သ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047325 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဆွေနံ့သာမြိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ဆွေနံ့သာမြိုင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ဆွေနံ့သာမြိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၀၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} a2bseg0f0jdgrikn3mo4ri0mrzlfaw0 0 290143 1047326 2026-08-08T07:27:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကျွန်းပင်ဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ ကျွန်းပင်ဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ကျွန်းပင်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047326 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကျွန်းပင်ဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းပင်ဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ကျွန်းပင်ဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} d26vy9cwiip1lcqluy9i16z9yxbntdv 0 290144 1047327 2026-08-08T07:28:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) တုံးတော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[တုံးတောရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|တုံးတောရွာ]]ရှိ အခြေခံပ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047327 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တုံးတော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[တုံးတောရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|တုံးတောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} pclgoiqnyqnkw0r5uplwknegodi4qgy 0 290145 1047328 2026-08-08T07:29:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မုန်းရှမ်းပိုင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မုန်းမြို့|မုန်းမြို့၊ ရှမ်းပိုင်းရပ်ကွက်]]ရှ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047328 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မုန်းရှမ်းပိုင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မုန်းမြို့|မုန်းမြို့၊ ရှမ်းပိုင်းရပ်ကွက်]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၀၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} a48gaf9ids7r9d96qijp9irz9rqh4k9 0 290146 1047341 2026-08-08T09:47:27Z Zawzawaungthwin 100038 '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်များ''' သည် [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] (ယခင် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]) က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] နှင့် 1047341 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်များ | image = [[File:PM meeting with the President of the Republic of the Union of Myanmar, Mr. U Min Aung Hlaing at Hyderabad House, in New Delhi on June 01, 2026.jpg|250px|alt=ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် တွေ့ဆုံစဉ်]] | caption = သမ္မတ၏ ပထမဦးဆုံး ပြည်ပခရီးစဉ်ဖြစ်သည့် အိန္ဒိယခရီးစဉ်အတွင်း တွေ့ဆုံမှုမှတ်တမ်းပုံ | headerstyle = background:#cc3333; color:white; | header1 = အချက်အလက်များ | label2 = ပုဂ္ဂိုလ် | data2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | label3 = ရာထူး | data3 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]<br /> <small>(၂၀၂၁–၂၀၂၆)</small><br />[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]<br /> <small>(၂၀၂၆–လက်ရှိ)</small> | label4 = နိုင်ငံ | data4 = {{flag|Myanmar}} | label5 = ပထမဆုံး ခရီးစဉ် | data5 = [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]<br /> <small>([[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးဖြင့်]])</small> <br /><small>(၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၁)</small> | label6 = စုစုပေါင်း ခရီးစဉ် | data6 = ၁၆ ကြိမ် }} '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်များ''' သည် [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] (ယခင် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]) က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်စဉ် ကာလအတွင်း ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ တရားဝင် သွားရောက်ခဲ့သော နိုင်ငံတော်အဆင့် နိုင်ငံခြားခရီးစဉ်များနှင့် နိုင်ငံတကာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများ တက်ရောက်ခဲ့သည့် မှတ်တမ်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အာဆီယံနိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် |url=http://moi.gov.mm/index.php/news/12918 |access-date=2026-08-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာရယူ]]အပြီး စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဖြစ် ပထမဆုံး ပြည်ပခရီးစဉ်အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ ဂျကာတာမြို့၌ ကျင်းပသည့် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက် တွင် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ တာဝန်]] ကို စတင်ရယူခဲ့ပြီးနောက် ပထမဦးဆုံး ပြည်ပခရီးစဉ်အဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ နယူးဒေလီမြို့သို့ တရားဝင် နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-03 |title=ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့အိန္ဒိယခရီး - ဘယ်လိုကတိကဝတ်တွေပြုနိုင်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c62ep6lk4y7o |access-date=2026-08-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ပြည်ပခရီးစဥ်များ (၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ) == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width: 100%;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 8px;" | နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ပြည်ပခရီးစဉ်များ (၂၀၂၆ - လက်ရှိ) |- style="background:#e9e9e9; text-align:center;" ! style="width:6%;" | စဉ် ! style="width:15%;" | ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံ ! style="width:24%;" | မြို့များ ! style="width:25%;" | ရက်စွဲ ! style="width:30%;" | အကြောင်းအရာ |- | align="center" | ၁ | {{အလံ|India}} | [[ဗုဒ္ဓဂါယာ]]<br />[[နယူးဒေလီမြို့]]<br />[[မွမ်ဘိုင်းမြို့]] | align="center" | ၃၀ မေ – ၃ ဇွန် ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် ရောက်ရှိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/83365 |access-date=2026-05-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | |- | align="center" | ၂ | {{အလံ|China}} | [[ပေကျင်းမြို့]] | align="center" | ၁၅ – ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ပေကျင်းမြို့သို့ ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> | |- | align="center" | ၃ | {{အလံ|Laos}} | [[ဗီယင်ကျန်းမြို့]] | align="center" | ၃ – ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ကြူကြူလှ ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့်ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်ရောက်ရှိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/84781 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> | |- | align="center" | ၄ | {{အလံ|Thailand}} | [[ဘန်ကောက်မြို့]] | align="center" | ၆ – ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |date=2026-08-07 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကန့်ကွက်မှုတွေနဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ထိုင်းခရီးစဉ် စတင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> | |} {| class="wikitable" style="width:100%; margin:1em auto; line-height:1.6; font-size: 90%;" |- ! colspan="3" style="background:#4682b4; color:white; text-align:center; font-size:1.15em; padding:0.5em;" |{{flagicon|Myanmar}} {{flagicon|India}} အိန္ဒိယနိုင်ငံ တရားဝင်ခရီးစဉ် အနှစ်ချုပ်မှတ်တမ်း <span style="font-size: 85%; font-weight: normal;">(၃၀ မေ – ၃ ဇွန် ၂၀၂၆)</span> |- style="background:#b0c4de; text-align:center; font-weight:bold;" | style="width:25%;" | ရက်စွဲနှင့် တည်နေရာ | style="width:30%;" | တွေ့ဆုံမှုနှင့် လေ့လာမှုများ | style="width:45%;" | နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ဆွေးနွေးချက်နှင့် ရလဒ်များ |- | align="center" | '''မေ ၃၀'''<br />[[ဗုဒ္ဓဂါယာ]] | မဟာဗောဓိစေတီတော်နှင့် မြန်မာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်ဖူးမြော်။ | နှစ်နိုင်ငံအကြား ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိခဲ့သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုနှင့် ပြည်သူအချင်းချင်း ဘာသာရေးအရ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်။ |- | align="center" | '''မေ ၃၁'''<br />[[နယူးဒေလီမြို့|နယူးဒေလီ]]နှင့် နွိုင်ဒါ | * မြန်မာ-အိန္ဒိယ စီးပွားရေးဖိုရမ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ခြင်း။<br />* NETRA စွမ်းအင်နည်းပညာအဖွဲ့သို့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်း။ | နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများ တိုးချဲ့ရန် အမှာစကားပြောကြားပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်သုတေသနများကို လေ့လာခဲ့သည်။ |- | rowspan="3" align="center" | '''ဇွန် ၁'''<br /> နယူးဒေလီ (သံတမန်ရေးရာ) | အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]] နှင့် သီးခြားတွေ့ဆုံဆွေးနွေး။ | အိန္ဒိယ၏ "အိမ်နီးချင်းဦးစားပေးမူဝါဒ" အောက်တွင် ကုန်သွယ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် နယ်စပ်စီမံခန့်ခွဲမှုများ တိုးမြှင့်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ မိမိတို့နယ်မြေအား အိန္ဒိယလုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေရန် အသုံးပြုခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း အာမခံခဲ့ပြီး ကုလားတန်စီမံကိန်းနှင့် သုံးနိုင်ငံအဝေးပြေးလမ်းမကြီး အမြန်အပြီးသတ်ရန် နှစ်ဖက် သဘောတူခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ မြန်မာကျောင်းသားများအတွက် မဲခေါင်-ဂင်္ဂါ ICCR ပညာသင်ဆုများကို လက်ရှိပေးအပ်လျက်ရှိသော ပညာသင်ဆု (၃၆) ခုမှ ပညာသင်ဆု (၁၀၀) အထိ တိုးမြှင့်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီးချုပ်က အသိပေးပြောကြားခဲ့သည်။ |- | အိန္ဒိယနိုင်ငံ သမ္မတ [[ဒရူပါဒီ မာမူ|ရှရီမတီ ဒရောပါတီ မာမူ]] နှင့် တွေ့ဆုံ။ | နှစ်နိုင်ငံ ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိခဲ့သည့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဘုံကတိကဝတ်များကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့သည်။ |- | နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်တို့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ။ | ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးနှင့် နယ်စပ်ဒေသ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေရန် အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |- | align="center" | '''ဇွန် ၂ – ၃'''<br />မဟာရက်ရှ်ထရာ | ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်တို့နှင့် မွမ်ဘိုင်းမြို့၌ တွေ့ဆုံ။ | မွမ်ဘိုင်းမြို့ ခရီးစဉ်အတွင်း ရှိရင်းစွဲ နှစ်နိုင်ငံ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုခိုင်မာအောင် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |} == တရားဝင် နိုင်ငံတော်အဆင့် ပြည်ပခရီးစဉ်များ (၂၀၂၁-၂၀၂၆) == အောက်ပါတို့သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်များ ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width: 100%;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 8px;" | တရားဝင် နိုင်ငံတော်အဆင့် ပြည်ပခရီးစဉ်များ စာရင်း(၂၀၂၁-၂၀၂၆) |- style="background:#e9e9e9; text-align:center;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:15%;" | ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံ ! style="width:15%;" | မြို့များ ! style="width:20%;" | ရက်စွဲ ! style="width:45%;" | အကြောင်းအရာ |- | align="center" | ၁ | {{flag|Indonesia}} | [[ဂျကာတာမြို့]] | align="center" | ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၁ | အာဏာရယူပြီးနောက် ပထမဆုံး ပြည်ပခရီးစဉ်အဖြစ် အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၂ | {{flag|Russia}} | [[မော်စကိုမြို့]] | align="center" | ၂၁–၂၇ ဇွန် ၂၀၂၁ | မော်စကိုမြို့၌ ကျင်းပသော Moscow Conference on International Security 2021 သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၃ | {{flag|Russia}} | [[မော်စကိုမြို့]] | align="center" | ၁၀–၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ | ရုရှားနိုင်ငံသို့ ဒုတိယအကြိမ် ခရီးစဉ်အတွင်း မော်စကိုမြို့တွင် ရွှေစည်းခုံပုံတူ စေတီတော် ထီးတော်တင်လှူခြင်း၊ ရုရှား-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးအသင်း၊ ရုရှား-အာဆီယံ စီးပွားရေးကောင်စီတို့နှင့် တွေ့ဆုံခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ရုရှား ဒုတိယကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အလက်ဇန်းဒါး ဖိုမင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၄ | {{flag|Russia}} | ဗလာဒီဗော့စတော့ခ်မြို့ | align="center" | ၄–၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | (၇) ကြိမ်မြောက် အရှေ့ဖျားစီးပွားရေးဖိုရမ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးတွင် ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမီရ် ပူတင် နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၅ | {{flag|China}} | [[ကူမင်းမြို့]] | align="center" | ၅-၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ | (၈) ကြိမ်မြောက် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ (GMS) ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် မစ္စတာ လီချောင်း နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၆ | {{flag|Russia}}<hr style="margin: 4px 0; border: 0; border-top: 1px solid #ccc;" />{{flag|Belarus}} | [[မော်စကိုမြို့]] <br /> မင့်စ်မြို့ | align="center" | ၃–၉ မတ် ၂၀၂၅ | ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမီရ် ပူတင်၊ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို တို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၇ | {{flag|Thailand}} | [[ဘန်ကောက်မြို့]] | align="center" | ၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ | ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့် [[ဘင်းမ်စတက်|BIMSTEC]] ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၈ | {{flag|Thailand}} | [[ဘန်ကောက်မြို့]] | align="center" | ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ | ဘန်ကောက်မြို့တွင် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အပါအဝင် အကြံပေး သက်ဆင် တို့နှင့် သုံးပွင့်ဆိုင်တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ |- | align="center" | ၉ | {{flag|Russia}} | [[မော်စကိုမြို့]] | align="center" | ၇–၁၀ မေ ၂၀၂၅ | ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့၌ ကျင်းပသည့် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] ပြီးဆုံးခြင်း နှစ် (၈၀) ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ရင်ပြင်နီ အောင်ပွဲ စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။တရုတ်သမ္မတနှင့်ပါ သီးခြားတွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၁၀ | {{flag|Russia}}<hr style="margin: 4px 0; border: 0; border-top: 1px solid #ccc;" />{{flag|Belarus}} | မင့်စ်မြို့<br />နိုဗိုစီဗစ်မြို့<br />အူလန်-အူဒေးမြို့ | align="center" | ၂၅–၂၉ ဇွန် ၂၀၂၅ | (၄) ကြိမ်မြောက် ဥရောပ-အာရှ စီးပွားရေးဖိုရမ် (EEF 2025) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံ နိုဗိုစီဗစ်ဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Mr. Travnikov Andrey Aleksandrovich နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သကဲ့သို့ ဘူရားတီးယားပြည်နယ် အူလန်-အူဒေးမြို့သို့လည်း သွားရောက်ခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၁၁ | {{flag|China}} | တီယန်ကျင်းမြို့ | align="center" | ၃၀ ဩဂုတ် – ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့]] ထိပ်သီးအစည်းအဝေး သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။တရုတ်သမ္မတနှင့်ပါတွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |- | align="center" | ၁၂ | {{flag|Russia}}<hr style="margin: 4px 0; border: 0; border-top: 1px solid #ccc;" />{{flag|Kazakhstan}} | [[မော်စကိုမြို့]]<br /> အက်စတာနာမြို့ | align="center" | ၂၄–၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | ကမ္ဘာ့အဏုမြူသီတင်းပတ်ဖိုရမ်-၂၀၂၅ သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ရုရှားသမ္မတ အပါအဝင် ကာဇက်စတန်သမ္မတ တို့နှင့်ပါ သီးခြားစီတွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ၏ နိုင်ငံတော်အဆင့်ခရီးစဉ်များ|​မင်းအောင်လှိုင်]] rvveanmsl8ztgdi05q50qdv275z48gy