ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2638 1047902 1047036 2026-08-10T13:37:19Z ~2026-44161-58 146758 /* ကယားလူမျိုးစု */ 1047902 wikitext text/x-wiki '''ကယားလူမျိုး''' ({{lang-en|Kayah People}}) သို့မဟုတ် '''ကရင်နီ''' (Karenni) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများဖြစ်သော [[ကယားပြည်နယ်]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်စု]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စော်ဘွားနယ်မြေများအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ရာဇဝင်ရှိသည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = ကယားလူမျိုး | native_name = {{lang|kyu|Kayah}}, {{lang|kyu|karenni}} ꤊꤢ꤬ꤛꤢ꤭ꤜꤟꤤ꤬-ꤖꤢꤨ | image = Kayar.jpg | caption = ကယား (ကရင်နီ) ရိုးရာဝတ်စုံ | population = ၉၅,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကယားပြည်နယ်]]=၇၅၀၀၀<br />∟ [[ကရင်ပြည်နယ်]]=၅၀၀၀<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)=၅၀၀၀<br />{{flag|Thailand}}<br />∟ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]=၁၀၀၀၀ | languages = [[ကယားဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (ကတိုးဘိုး) | related = [[ကရင်လူမျိုး]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး]] }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ် == ကယားလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လူနှင့်ငှက် အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သော [[ကိန္နရီ ကိန္နရာ]] တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်၊၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ခေတ်တွင် ၎င်းတို့ ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီအရောင်ကို အစွဲပြု၍ "ကရင်နီ" (Red Karen) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ်အရ ကရင်နီနယ်မြေကို လွတ်လပ်သော ကြားနေနယ်မြေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်၊၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွှတ်တော်၌ အတည်ပြုချက်အရ "ကရင်နီပြည်နယ်" အမည်မှ [[ကယားပြည်နယ်]] အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊ သို့သော် ကရင်နီအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများကမူ ဤသို့အမည်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ သမိုင်းဝင်လွတ်လပ်မှုကို မှေးမှိန်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် "ကရင်နီ" ဟူသော အမည်ကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်စွာ အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု == ကယားလူမျိုးအများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ "ကတိုးဘိုး" (ခေါ်) တံခွန်တိုင်နတ်ပူဇော်ပွဲ ဓလေ့ကိုမူ ရိုးရာမပျက် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ အထင်ရှားဆုံးပွဲတော်မှာ ကယားပြည်နယ်နေ့ (ဇန်နဝါရီ ၁၅) နှင့် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်တို့ ဖြစ်သည်၊၊ ==ကယားလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ကယားလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။<ref name="moi">{{cite web|url=http://www.moi.gov.mm/?q=news/7/02/2016/id-9556|title=ဒွေးမယ်နော်တို့ပျော်စံရာ ကယားမြေ|author=ခွန်းဆက်နေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|accessdate=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref> # [[ကယားလူမျိုး|ကယား]](ကရင်နီ) # [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်းပဒေါင်]] (ကယန်းကခေါင်း/ကယန်းလဟွီ) # [[ဂေခိုလူမျိုး|ဂေခို]] (ကယန်းကဒေါ့) # [[ဇယိမ်းလူမျိုး]] (ကယန်းလထာ) # [[ယင်းဘော်လူမျိုး]] (ကယန်းကငန်) # [[ပရဲလူမျိုး]] (ကယော) # [[မနူမနောလူမျိုး]] (ကော်ယော်မနုမနော) # [[ယင်းတလဲလူမျိုး]] # [[ဂေဘားလူမျိုး]] တို့ဖြစ်သည်။ [[File:Kayah State Cultural Museum 1.jpg|thumb|[[ကယားပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]အတွင်းမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ]] == ကယားနှင့် ကရင်နီ အခေါ်အဝေါ် == ဝတ်ဆင်သော အဝတ်အထည်တို့၏ နီသော အရောင်အသွေးကို လိုက်၍ မြန်မာတို့က ကယားလူမျိုးတို့ကို ရှေးအခါက ကရင်နီဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အသားရောင်နီမြန်းခြင်းကြောင့် ကရင်နီဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ကယားလူမျိုးတို့ကမူ သူတို့ကိုယ်သူတို့ "ကယား" သို့မဟုတ် "ကယားလိ"ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကယားဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ကယားဘာသာစကားအရ "လူ"ဟု အဓိပါယ်ရ၍ ကယားလိဟူသော ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူနီ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၉၀၀၀၀ ခန့်ရှိမည်။ [[မြန်မာပြည်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်]] ဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇) နှစ်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဖွဲ့စည်းသောအခါ၌ ကရင်နီနယ်ကိုပါ ထည့်သွင်းရန် ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့သည္။၁၉၅၁ခုနှစ် အတွင်းက အမည်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ကယားပြည်နယ် သီးသန့်တည်ရှိရေးတို့အတွက် ပါလီမန်မှ အက်ဥပဒေပြုလုပ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လိုအပ်သော ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ [[Image:Kayah1120.JPG|thumb| ရန်ကုန်တိုင်းရင်းသားကျေးရွာတွင် တွေ့ရသော ကယားလူမျိုးစု ရုပ်တုများ]] == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ == <ref>[http://knkystudies.blogspot.com/2008/08/blog-post_20.html Karenni(Kayah) and Kayan Studies: ကကရင္နီ (ကယား) စုံတြဲ<!-- Bot generated title -->]</ref> ကယားလူမျိုးများသည် အရပ်အမောင်း (5)ပေကျော်ခန့်ရှိပြီး မျက်လုံးမျက်ခုံ ကောင်း၍ ရိုးမြင့်သည့်နှာတံ အနေတော်ဖြစ်ပြီး မေးရိုးဝိုင်းသည်အသားညိုသည် ဆံပင်နက်၍ အနည်းငယ်ကြမ်းပုံပေါ်သည် ယောက်ျားများက ဆံထုံးထုံးကြ၍ အဖြူရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းသည်။ အနီရောင်ဘောင်းဘီ နှင့်အင်္ကျီ ရင်ကွဲကိုဝတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများက လည်း ဆံထုံးထုံး၍ အနီရောင်ပုဝါကိုပေါင်းသည်။ အနီ သို့မဟုတ် အနက်ရောင် လက်ပြတ်အင်္ကျီ များကိုဝတ်ဆင်၍အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခြုံထည်လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။ (5)ပေခန့်ရှည်သည့် အဖြူရောင်ခေါင်းခါးစည်း ကိုလည်း စဉ်းစားကြလေ့ရှိသည် အနက်ရောင် သင်တိုင်းကိုဝတ်၍ ခြေသလုံးတွင်သစ်ဆေးသုတ်သောကြိုးခွေများ ပတ်လေ့ရှိသည်။ ငွေနားဆွဲ၊ နားတောင်းများကို ဆွဲကြသည်။ ငွေလက်ကောက်အလုံးများကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ငွေဆံထိုး များကိုထိုးပြီး ခြေကျင်းဝတ်တွင် ပုတီစေ့များကိုစီတန်း၍ ဆွဲလေ့ရှိသည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ကယားတို့သည် ရိုးရာနတ်နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာကိုကိုးကွယ်သည်။ တံခွန်တိုင်နတ်ကွန်းသည်အဓိကဖြစ်သည်။ ရာသီပွဲများနေဖြင့် ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲ၊ ကေထိုးဘိုး (ခေါ် ) တံခွန်တိုင်ပွဲ၊ စပါးပုတ်ပွဲ၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာပွဲ နှင့် တောလိုက်ပွဲများရှိကြသည်။ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊ မောင်း၊ လင်းကွင်း၊ ပုလွေ၊ ဖားစည် စသည့်တူရိယာများကိုသုံးပြီး တံခွန်တိုင်အက၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာအက၊ ဒီကူးအက၊ ဝါးညှပ်အက ဆွမ်းယင်အကနှင့် နိုင်ငံအကများ ကိုကလေ့ရှိကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဦးခေါင်းကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်ဘက်သို့ ဦးလှည့်၍ ထားတတ်ကြသည်။ ကယား ပြည်နယ်၏ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည် (ခေါ်) ကြေးနက်စည်ကြီးကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်၌သွန်းလုပ်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ ကယားတို့သည် ရှေးယခင်က မြန်မာများနှင့်အတူ စစ်ရေးစစ်ရာတွင်အတူလက်တွဲ၍တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည့် အထောက်အထားများကိုလည်းရှိပါသည်။ "ပျိုလေးတို့အိမ်မိုး ထိုးလာတဲ့ပေဖူးလွှာ၊ ဘာစာတဲ့ မေး။ မေးပါနဲ့အေ။ ယိုးဒယားငယ်နဲ့ ကုလားကို စစ်ချီတော့ ကရင်နီအောင်တပ်က ဆံဖြတ်မောင်စီလိုကရေ လွမ်းစာတဲ့လေ" ဟူသော ရှေးဟောင်းတွေ သားလေမှာစစ်သားဘဝ၏ချစ်ရေးချစ်ရာများကို လွမ်းစဖွယ်ကောင်းအောင် ဖော်ပြထားရုံမက ရှေးဟောင်းကာလကတည်းက ကယားလူမျိုးတို့သည် မြန်မာတို့နှင့် စစ်ရေးတွင်အတူလက်တွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြဖူးသည်ဆိုသော သာဓကကိုပါထင်ရှားစွာဖော်ပြထား ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>http://www.mwaf.org.mm/Developing%20Sector_mm/DevSector_mm/Details.asp?id=645{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကယားလူမျိုးစု]] g7omy5vsvhz6k1qhqljgb5sbwhirqix 1047907 1047902 2026-08-10T13:59:58Z ~2026-44161-58 146758 /* ကယားနှင့် ကရင်နီ အခေါ်အဝေါ် */ 1047907 wikitext text/x-wiki '''ကယားလူမျိုး''' ({{lang-en|Kayah People}}) သို့မဟုတ် '''ကရင်နီ''' (Karenni) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများဖြစ်သော [[ကယားပြည်နယ်]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်စု]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စော်ဘွားနယ်မြေများအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ရာဇဝင်ရှိသည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = ကယားလူမျိုး | native_name = {{lang|kyu|Kayah}}, {{lang|kyu|karenni}} ꤊꤢ꤬ꤛꤢ꤭ꤜꤟꤤ꤬-ꤖꤢꤨ | image = Kayar.jpg | caption = ကယား (ကရင်နီ) ရိုးရာဝတ်စုံ | population = ၉၅,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကယားပြည်နယ်]]=၇၅၀၀၀<br />∟ [[ကရင်ပြည်နယ်]]=၅၀၀၀<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)=၅၀၀၀<br />{{flag|Thailand}}<br />∟ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]=၁၀၀၀၀ | languages = [[ကယားဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (ကတိုးဘိုး) | related = [[ကရင်လူမျိုး]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး]] }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ် == ကယားလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လူနှင့်ငှက် အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သော [[ကိန္နရီ ကိန္နရာ]] တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်၊၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ခေတ်တွင် ၎င်းတို့ ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီအရောင်ကို အစွဲပြု၍ "ကရင်နီ" (Red Karen) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ်အရ ကရင်နီနယ်မြေကို လွတ်လပ်သော ကြားနေနယ်မြေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်၊၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွှတ်တော်၌ အတည်ပြုချက်အရ "ကရင်နီပြည်နယ်" အမည်မှ [[ကယားပြည်နယ်]] အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊ သို့သော် ကရင်နီအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများကမူ ဤသို့အမည်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ သမိုင်းဝင်လွတ်လပ်မှုကို မှေးမှိန်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် "ကရင်နီ" ဟူသော အမည်ကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်စွာ အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု == ကယားလူမျိုးအများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ "ကတိုးဘိုး" (ခေါ်) တံခွန်တိုင်နတ်ပူဇော်ပွဲ ဓလေ့ကိုမူ ရိုးရာမပျက် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ အထင်ရှားဆုံးပွဲတော်မှာ ကယားပြည်နယ်နေ့ (ဇန်နဝါရီ ၁၅) နှင့် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်တို့ ဖြစ်သည်၊၊ ==ကယားလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ကယားလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။<ref name="moi">{{cite web|url=http://www.moi.gov.mm/?q=news/7/02/2016/id-9556|title=ဒွေးမယ်နော်တို့ပျော်စံရာ ကယားမြေ|author=ခွန်းဆက်နေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|accessdate=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref> # [[ကယားလူမျိုး|ကယား]](ကရင်နီ) # [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်းပဒေါင်]] (ကယန်းကခေါင်း/ကယန်းလဟွီ) # [[ဂေခိုလူမျိုး|ဂေခို]] (ကယန်းကဒေါ့) # [[ဇယိမ်းလူမျိုး]] (ကယန်းလထာ) # [[ယင်းဘော်လူမျိုး]] (ကယန်းကငန်) # [[ပရဲလူမျိုး]] (ကယော) # [[မနူမနောလူမျိုး]] (ကော်ယော်မနုမနော) # [[ယင်းတလဲလူမျိုး]] # [[ဂေဘားလူမျိုး]] တို့ဖြစ်သည်။ [[File:Kayah State Cultural Museum 1.jpg|thumb|[[ကယားပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]အတွင်းမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ]] == ကယားနှင့် ကရင်နီ အခေါ်အဝေါ် == ဝတ်ဆင်သော အဝတ်အထည်တို့၏ နီသော အရောင်အသွေးကို လိုက်၍ မြန်မာတို့က ကယားလူမျိုးတို့ကို ရှေးအခါက ကရင်နီဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အသားရောင်နီမြန်းခြင်းကြောင့် ကရင်နီဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ကယားလူမျိုးတို့ကမူ သူတို့ကိုယ်သူတို့ "ကယား" သို့မဟုတ် "ကယားလိ"ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကယားဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ကယားဘာသာစကားအရ "လူ"ဟု အဓိပါယ်ရ၍ ကယားလိဟူသော ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူနီ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၉၀၀၀၀ ခန့်ရှိမည်။ နေထိုင်ရာဒေသများမှာ ကယားပြည်နယ်တွင် ၇၅၀၀၀၊ ထိုင်းနိုင်ငံ မယ်ဟောင်ဆောက်ခရိုင် ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ၁၀၀၀၀၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၅၀၀၀၊ ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၅၀၀၀ တို့ဖြစ်ပါသည်။ [[မြန်မာပြည်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်]] ဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇) နှစ်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဖွဲ့စည်းသောအခါ၌ ကရင်နီနယ်ကိုပါ ထည့်သွင်းရန် ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့သည္။၁၉၅၁ခုနှစ် အတွင်းက အမည်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ကယားပြည်နယ် သီးသန့်တည်ရှိရေးတို့အတွက် ပါလီမန်မှ အက်ဥပဒေပြုလုပ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လိုအပ်သော ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ [[Image:Kayah1120.JPG|thumb| ရန်ကုန်တိုင်းရင်းသားကျေးရွာတွင် တွေ့ရသော ကယားလူမျိုးစု ရုပ်တုများ]] == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ == <ref>[http://knkystudies.blogspot.com/2008/08/blog-post_20.html Karenni(Kayah) and Kayan Studies: ကကရင္နီ (ကယား) စုံတြဲ<!-- Bot generated title -->]</ref> ကယားလူမျိုးများသည် အရပ်အမောင်း (5)ပေကျော်ခန့်ရှိပြီး မျက်လုံးမျက်ခုံ ကောင်း၍ ရိုးမြင့်သည့်နှာတံ အနေတော်ဖြစ်ပြီး မေးရိုးဝိုင်းသည်အသားညိုသည် ဆံပင်နက်၍ အနည်းငယ်ကြမ်းပုံပေါ်သည် ယောက်ျားများက ဆံထုံးထုံးကြ၍ အဖြူရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းသည်။ အနီရောင်ဘောင်းဘီ နှင့်အင်္ကျီ ရင်ကွဲကိုဝတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများက လည်း ဆံထုံးထုံး၍ အနီရောင်ပုဝါကိုပေါင်းသည်။ အနီ သို့မဟုတ် အနက်ရောင် လက်ပြတ်အင်္ကျီ များကိုဝတ်ဆင်၍အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခြုံထည်လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။ (5)ပေခန့်ရှည်သည့် အဖြူရောင်ခေါင်းခါးစည်း ကိုလည်း စဉ်းစားကြလေ့ရှိသည် အနက်ရောင် သင်တိုင်းကိုဝတ်၍ ခြေသလုံးတွင်သစ်ဆေးသုတ်သောကြိုးခွေများ ပတ်လေ့ရှိသည်။ ငွေနားဆွဲ၊ နားတောင်းများကို ဆွဲကြသည်။ ငွေလက်ကောက်အလုံးများကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ငွေဆံထိုး များကိုထိုးပြီး ခြေကျင်းဝတ်တွင် ပုတီစေ့များကိုစီတန်း၍ ဆွဲလေ့ရှိသည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ကယားတို့သည် ရိုးရာနတ်နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာကိုကိုးကွယ်သည်။ တံခွန်တိုင်နတ်ကွန်းသည်အဓိကဖြစ်သည်။ ရာသီပွဲများနေဖြင့် ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲ၊ ကေထိုးဘိုး (ခေါ် ) တံခွန်တိုင်ပွဲ၊ စပါးပုတ်ပွဲ၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာပွဲ နှင့် တောလိုက်ပွဲများရှိကြသည်။ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊ မောင်း၊ လင်းကွင်း၊ ပုလွေ၊ ဖားစည် စသည့်တူရိယာများကိုသုံးပြီး တံခွန်တိုင်အက၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာအက၊ ဒီကူးအက၊ ဝါးညှပ်အက ဆွမ်းယင်အကနှင့် နိုင်ငံအကများ ကိုကလေ့ရှိကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဦးခေါင်းကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်ဘက်သို့ ဦးလှည့်၍ ထားတတ်ကြသည်။ ကယား ပြည်နယ်၏ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည် (ခေါ်) ကြေးနက်စည်ကြီးကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်၌သွန်းလုပ်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ ကယားတို့သည် ရှေးယခင်က မြန်မာများနှင့်အတူ စစ်ရေးစစ်ရာတွင်အတူလက်တွဲ၍တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည့် အထောက်အထားများကိုလည်းရှိပါသည်။ "ပျိုလေးတို့အိမ်မိုး ထိုးလာတဲ့ပေဖူးလွှာ၊ ဘာစာတဲ့ မေး။ မေးပါနဲ့အေ။ ယိုးဒယားငယ်နဲ့ ကုလားကို စစ်ချီတော့ ကရင်နီအောင်တပ်က ဆံဖြတ်မောင်စီလိုကရေ လွမ်းစာတဲ့လေ" ဟူသော ရှေးဟောင်းတွေ သားလေမှာစစ်သားဘဝ၏ချစ်ရေးချစ်ရာများကို လွမ်းစဖွယ်ကောင်းအောင် ဖော်ပြထားရုံမက ရှေးဟောင်းကာလကတည်းက ကယားလူမျိုးတို့သည် မြန်မာတို့နှင့် စစ်ရေးတွင်အတူလက်တွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြဖူးသည်ဆိုသော သာဓကကိုပါထင်ရှားစွာဖော်ပြထား ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>http://www.mwaf.org.mm/Developing%20Sector_mm/DevSector_mm/Details.asp?id=645{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကယားလူမျိုးစု]] 889jffmuayv4q940ltq4bsam05w9r4c 0 2641 1047905 1047655 2026-08-10T13:55:39Z Dr Lotus Black 31011 1047905 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group= Mon |native_name = {{native name|mnw|ဂကူမန်(ဂကူမည်)}}<br>{{native name|my|မွန်လူမျိုး}} |native_name_lang = mnw။ | image = 20200206 150859 Mon Girls in Mawlamyaing Myanmar anagoria.JPG | image_caption = Mon girls wearing traditional dress in [[Mawlamyine]] | flag = Flag of Mon State (2018).svg | flag_caption = မွန်ပြည်နယ်အလံ |pop = ခန့်မှန်း ၂.၅ – ၃ သန်း |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ခန့်မှန်း ၂ သန်းခန့် |region2 = {{flag|Thailand}} |pop2 = ခန့်မှန်း ၁သန်းခန့် | region3 = {{flag|Laos}} | pop3 = 9000{{efn|name=burmese}} | region4 = {{flag|United States}} | pop4 = 8000{{efn|name=burmese}} | region5 = {{flag|Canada}} | pop5 = 650{{efn|name=burmese}} |rels= အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] |langs=[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] |related=[[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများ |image caption=ရိုးရာအဝတ်အစားနှင့် မွန်မိန်းကလေး (မော်လမြိုင်) }} '''မွန်လူမျိုး''' ({{lang-mnw|ဂကူမန်}}၊ {{lang-en|Mon people}}) သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားနွယ်ဝင် [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသသို့ အစောဆုံး ဝင်ရောက်အခြေချနေထိုင်သူများထဲမှ တစ်စုဖြစ်ကြပြီး အနည်းဆုံး အေဒီ ၆ ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း (ရာမညဒေသ) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် မြို့ပြနိုင်ငံတော်များဖြင့် ထူထောင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica">{{cite web |title=Mon |url=https://www.britannica.com/topic/Mon-people |publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref><ref name="Coedes">Coedès, George (1968). ''The Indianized States of Southeast Asia''. University of Hawaii Press. pp. 76–77.</ref> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ ရွှေ့ပြောင်းလာစဉ်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုကို အခြေခံ၍ [[သထုံပြည်|သထုံ]] (သုဝဏ္ဏဘူမိ)၊ [[ဒွါရဝတီ|ဒွါရာဝတီ]] နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် အင်ပါယာနှင့် မြို့ပြနိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။မွန်တို့သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ပါဠိစာပေ၊ အိန္ဒိယမှဆင်းသက် အက္ခရာများနှင့် ဗိသုကာယဉ်ကျေးမှုများ ပြန့်ပွားရာတွင် အရေးကြီးဆုံးသော ပေါင်းကူးတံတားအဖြစ် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /><ref name="Southworth">Southworth, William A. (2018). "The Mon-Khmer Contribution to Southeast Asian Civilisation". ''Journal of Southeast Asian Studies'', 49(2), 210–215.</ref> ၁၄ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း တည်ထောင်ခဲ့သော ဟံသာဝတီပဲခူးနိုင်ငံတော်သည် မွန်တို့၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်၊ ရှင်စောပု၊ ဓမ္မစေတီတို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် မင်းမြတ်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Old Burma – Early Pagan |year=1969 |publisher=J.J. Augustin}}</ref><ref>Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press. pp. 130–135.</ref> သို့သော် ၁၈ ရာစုတွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်သူ အလောင်းဘုရား၏ စစ်ပွဲအောင်မြင်မှုများကြောင့် မွန်တို့၏ ဟံသာဝတီနောက်ဆုံးနိုင်ငံတော် ပျက်စီးသွားခဲ့ရပြီးနောက်၊ မွန်လူမျိုး အမြောက်အမြားသည် ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံ (ယိုးဒယား) သို့ အစုအဝေးလိုက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /><ref name="Hall">Hall, D.G.E. (1981). ''A History of South-East Asia''. Macmillan. pp. 462–465.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]တို့တွင် အဓိကပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး မိမိတို့၏ ထူးခြားလှပသော ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်၊ ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့ကို စနစ်တကျ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသန လေ့လာချက်များ == မွန်လူမျိုးများ သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] ကုန်းမကြီး ၌ သမိုင်းအစဉ်အလာအရ ရှေးအကျဆုံး အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘာသာဗေဒအရ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထရို-အာရှ]] ဘာသာစကားမိသားစုတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ခေတ်သစ် မျိုးရိုးဗေဒ သုတေသနများအရ မွန်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဖွဲ့စည်းပုံသည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ သမိုင်းမတိုင်မီခေတ် လူဦးရေ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု သမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။<ref name="Kutanan2018">Kutanan, W., et al. (2018). "Phylogeography and Linguistic Coevolution of Austroasiatic Speakers in Mainland Southeast Asia". ''Molecular Biology and Evolution'', 35(8), pp. 1970–1985.</ref> မွန်လူမျိုးများ၏ မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော မျိုးရိုး (Mitochondrial DNA / mtDNA) နှင့် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော မျိုးရိုး (Y-Chromosome) တို့ကို သုတေသနပြုချက်များအရ မွန်အမျိုးသားများတွင် O-M95 (O1b1a1a) ဟုခေါ်သော Y-chromosome Haplogroup ကို မြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ဤ Haplogroup သည် ဩစထရို-အာရှ ဘာသာစကား ပြောဆိုကြသည့် [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]] နှင့် [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]] တို့တွင်လည်း အဓိက တွေ့ရှိရသည့် သီးသန့် မျိုးရိုးဗီဇ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Zhang2014">Zhang, X., et al. (2014). "Y-chromosome diversity in Austroasiatic-speaking populations reveals genetic continuity". ''Journal of Human Genetics'', 59(4), pp. 201–209.</ref>မိခင်ဘက်မှ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များတွင် B4, F1, M7 နှင့် R9 စသည့် Haplogroups များကို အဓိက တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘက်ပိုင်းရှိ ရှေးဦး စိုက်ပျိုးရေး လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်နွှယ်နေသည်။<ref name="Kutanan2018" /> မျိုးရိုးတစ်ခုလုံးဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ (Genome-wide Association Studies) အရ မွန်လူမျိုးများသည် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]ရှိ [[ခမာလူမျိုး]]များနှင့်လည်းကောင်း၊ ထိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြား ဩစထရို-အာရှနွယ်ဖွားများနှင့်လည်းကောင်း မျိုးရိုးဗီဇအရ အနီးကပ်ဆုံး တူညီကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းတို့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာကတည်းက တူညီသော ရှေးဦး ဘိုးဘေးများမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Lipson2018">Lipson, M., et al. (2018). "Ancient West-to-East genomic transformation in Eurasia and early Southeast Asian population history". ''Science'', 361(6400), pp. 92–95.</ref> ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဒေသတွင်း အတူတကွ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြခြင်းကြောင့် မွန်လူမျိုးများ၏ အတွင်း၌ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်များ]] (ဥပမာ - [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]) နှင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်နွယ်များ]] (ဥပမာ - [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]) ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ကူးလူးဆက်ဆံထားသည့် အထောက်အထားများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော်လည်း မွန်လူမျိုးများ၏ ပင်မ မျိုးရိုးဗီဇ အောက်ခံ (Genetic Substrate) မှာမူ ဩစထရို-အာရှနွယ် ပင်မ DNA အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Srithawong2015">Srithawong, S., et al. (2015). "Genetic history of Isan people in northeastern Thailand". ''Annals of Human Genetics'', 79(4), pp. 260–272.</ref> အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသတွင်း တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့် သမိုင်းမတိုင်မီ ကျောက်ချောခေတ်နှင့် ကြေးခေတ် ရှေးဟောင်း အရိုးစုများမှ ထုတ်ယူရရှိသော Ancient DNA (aDNA) ကို ခေတ်သစ် မွန်လူမျိုးများ၏ ဒီအန်အေနှင့် နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ရာလွန်ခဲ့သော နှစ် ၄,၀၀၀ ခန့်က တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းမှ အရှေ့တောင်အာရှသို့ စိုက်ပျိုးရေး အတတ်ပညာနှင့်အတူ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့သော ရှေးဦး စိုက်ပျိုးရေးသမားများ၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် ခေတ်သစ် မွန်လူမျိုးများတွင် အဓိက ပါဝင်နေကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="McColl2018">McColl, H., et al. (2018). "The prehistoric prehistoric human genomic history of Southeast Asia". ''Science'', 361(6400), pp. 88–92.</ref> မျိုးရိုးဗီဇ သုတေသန လေ့လာချက်များအရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘက်ပိုင်းတွင် ရှေးအကျဆုံး အခြေချခဲ့သည့် ဩစထရို-အာရှ မျိုးရိုးဗီဇ ပင်မအဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြပြီး၊ Y-chromosome O-M95 Haplogroup ကို အခြေခံကာ အိမ်နီးချင်း တိဗက်-ဗမာနှင့် ထိုင်း-တိုင် မျိုးနွယ်စုများနှင့်လည်း သမိုင်းအစဉ်အဆက် မျိုးရိုးဗီဇ ကူးလူးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ == သမိုင်း == ခေတ်ဦးကာလတွင် မွန်တို့သည် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း (ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း) တွင် အခြေချလျက် ၆ ရာစုမှ ၁၁ ရာစုအထိ ဒွါရဝတီ (Dvaravati) နိုင်ငံတော်နှင့် ၇ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအထိ ဟရိပုဉ္စယ (Haripunjaya/Haribhunchai) နိုင်ငံတော်တို့ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံကာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ အနုပညာဗိသုကာနှင့် ပလ္လဝအက္ခရာကို အခြေခံသည့် ကိုယ်ပိုင်စာပေတို့ကို အစောဆုံး လက်ခံကျင့်သုံး ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၉ ရာစုခန့်တွင် မွန်တို့သည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ စစ်တောင်းနှင့် တနင်္သာရီဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး အိန္ဒိယနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်မှုကို အခြေခံသည့် သထုံနိုင်ငံတော် (သုဝဏ္ဏဘူမိ) နှင့် ဥဿာပဲခူး (ခေတ်ဦးပဲခူး) နိုင်ငံတို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအထဲမှ သထုံနိုင်ငံတော်သည် ၁၀၅၇ ခုနှစ်တွင် ပုဂံပြည့်ရှင် [[အနော်ရထာမင်း]]၏ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် မွန်တို့၏ သာသနာတော်၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များသည် ပုဂံနေပြည်တော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် စီးဆင်းပျော်ဝင်သွားခဲ့သည်။ ဤသို့ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း မွန်နိုင်ငံများ ပုဂံအောက် ကျရောက်သွားချိန်တွင် မြောက်ပိုင်းရှိ မွန်တို့၏ ဟရိပုဉ္စယနိုင်ငံတော်သည် တောင်ဘက်မှ တန်ခိုးထွားလာသော ခမာအင်ပါယာ၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် အနောက်ဘက်မှ ပုဂံအင်ပါယာ၏ စစ်ရေးရည်မှန်းချက်များကြား ညှပ်ကာ ထူးခြားသော ဒေသတွင်း ပထဝီဝင်နိုင်ငံရေး ကစားကွက်များကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] လက်ထက်တွင် ပုဂံတပ်မတော်သည် ဟရိပုဉ္စယနယ်စပ်အထိ စစ်ချီလာခဲ့သဖြင့် ဟရိပုဉ္စယမွန်တို့သည် မိမိတို့ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်မြဲရေးအတွက် မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှ တဖြည်းဖြည်း အင်အားကောင်းလာသော ရှမ်း-ထိုင်း အနွယ်စုများနှင့် စစ်ရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အပေးအယူလုပ်ခြင်းများဖြင့် ပုဂံ၏ရန်ကို တန်ပြန်ခုခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း ပုဂံအင်ပါယာ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုကြောင့် အားနည်းသွားချိန်တွင် ပထဝီနိုင်ငံရေးအခြေအနေ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ မွန်ဂိုရန်ကြောင့် တောင်ဘက်သို့ အလုံးအရင်း ရွှေ့ပြောင်းလာသော လာအို-ထိုင်းနွယ်ဖွား လန်နား (Lanna) ဘုရင် မန်ရိုင်း (King Mangrai) သည် ၁၂၉၂ ခုနှစ်တွင် လျှို့ဝှက်သူလျှိုဗျူဟာကို အသုံးပြုကာ ဟရိပုဉ္စယမြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မွန်တို့၏ မြောက်ပိုင်းအင်ပါယာကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဟရိပုဉ္စယမှ ကွဲလွင့်သွားသော မွန်ပညာရှင်များနှင့် ဗိသုကာပညာရှင်များသည် ထိုင်းတို့၏ လန်နားနှင့် ဇင်းမယ် နိုင်ငံတော်သစ်များတွင် ပေါင်းစည်းအမှုထမ်းခဲ့ကြပြီး ယနေ့ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် စာပေအုတ်မြစ် ဖြစ်လာမည့် မွန်-ထိုင်း ယဉ်ကျေးမှုစပ်ကို ဖြစ်ထွန်းစေခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းတွင်မူ ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်စီးသွားပြီးနောက် ၁၂၈၇ ခုနှစ်တွင် မွန်တို့သည် တစ်ကျော့ပြန် လွတ်လပ်ရေးကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့ကာ ကာလရှည်ကြာဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံးသော "ဒုတိယ ဟံသာဝတီခေတ်" (ဝါရီရူမင်းဆက် သို့မဟုတ် မဂဒူးမင်းဆက်) ကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ မုတ္တမမြို့တွင် အခြေပြု၍ မွန်နိုင်ငံတော်ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့သူ ဝါရီရူမင်းသည် အိမ်နီးနားချင်း ထိုင်းတို့၏ သုခေါဒယ (ဆူကိုထိုင်း) နိုင်ငံတော်နှင့် မဟာမိတ်ပြုကာ အပြန်အလှန် နိုင်ငံရေးအရ အသိအမှတ်ပြုမှု ရယူခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ ဥပဒေလောကတွင် ထင်ရှားသည့် "ဝါရီရူဓမ္မသတ်" ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆင်ဖြူရှင်ဗညားဦး (၁၃၄၈–၁၃၈၄) လက်ထက်တွင် မြို့တော်ကို ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ပဲခူးမြို့ကို မွန်တို့၏ ရွှေခေတ်ဗဟိုချက် ဖြစ်လာစေရန် အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ ၎င်း၏သားတော် အာဇာနည်ဘုရင် [[ရာဇာဓိရာဇ်]] (၁၃၈၄–၁၄၂၁) လက်ထက်တွင် မွန်သုံးရပ် (ပုသိမ်၊ မြောင်းမြ၊ ဟံသာဝတီ) ကို အောင်မြင်စွာ စည်းလုံးသိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့ပြီး အင်းဝမင်းဆက်နှင့် နာမည်ကျော် [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်|နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်စစ်]]ကို အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ရာဇာဓိရာဇ်လွန်ပြီးနောက် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထူးခြားထင်ရှားသည့် မွန်ဘုရင်မကြီး [[ရှင်စောပု]] (၁၄၅၃–၁၄၇၂) ပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး ၎င်း၏လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရှင်စောပု၏ သားမက်တော် ဓမ္မစေတီမင်း (၁၄၇၂–၁၄၉၂) လက်ထက်တွင်မူ သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) သို့ ရဟန်းတော်များ စေလွှတ်၍ ကလျာဏီသိမ်တော်ကို သမုတ်စေကာ သာသနာသန့်ရှင်းရေးနှင့် စီးပွားရေးကို အထူးပြုပြင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ၎င်း၏ "ကလျာဏီကျောက်စာများ" မှာ ယနေ့တိုင် အရေးပါသော သမိုင်းအထောက်အထားများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မဂဒူးမင်းဆက်သည် နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သော သုရှင်တကာရွတ်ပိလက်ထက် ၁၅၃၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမင်းဆက် [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]တို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ရသည်။ ညောင်ရမ်းမင်းဆက် (တောင်ငူမင်းဆက်နှောင်းပိုင်း) အားနည်းလာချိန်တွင် မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ၁၇၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပဲခူးကို ဗဟိုပြု၍ ဟံသာဝတီနေပြည်တော်သစ် (တတိယ ဟံသာဝတီခေတ်) ကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ မွန်တို့သည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ စစ်ချီတက်ခဲ့ပြီး ၁၇၅၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အင်းဝမြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်ကာ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်ကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ အင်းဝကျဆုံးပြီးနောက် မြန်မာပြည်တစ်ဝန်းလုံး ဟံသာဝတီမွန်တို့၏ အာဏာစက်အောက်သို့ ကျရောက်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အင်းဝမြောက်ဘက် မုဆိုးဖိုရွာ (ယနေ့ ရွှေဘိုမြို့) မှ ရွာသူကြီး [[အလောင်းမင်းတရား|ဦးအောင်ဇေယျ]] သည် မွန်တို့၏ သစ္စာခံရန် တောင်းဆိုမှုကို ငြင်းပယ်ပြီး "အလောင်းမင်းတရား" ဘွဲ့ဖြင့် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ကာ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ရာမှ [[ကုန်းဘောင်- ဟံသာဝတီစစ်ပွဲများ|ကုန်းဘောင်–ဟံသာဝတီ စစ်ပွဲ]]ကြီး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။၁၇၅၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကုန်းဘောင်တပ်များသည် မွန်တို့လက်အောက်ခံ အင်းဝမြို့တော်ကြီးကိုပြန်လှယ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၇၅၇ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ပဲခူးမြို့တံခါးကို ဖောက်ဖျက်ကာ မြို့တော်ကြီးကို အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဟံသာဝတီမင်း ဗညားဒလနှင့် မှူးမတ်များ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရကာ မွန်တို့၏ လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမိုင်းဝင်မင်းဆက် ခေတ်တစ်ခုလုံး နိဋ္ဌိတံခဲ့ရသည်။မွန်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဗိသုကာအတတ်ပညာ၊ သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေတို့ကို ထိန်းသိမ်းကာ (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃) ရာစုမှ (၁၆) ရာစုနှင့် (၁၈) ရာစုအတွင်း မြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသဖြင့် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ယနေ့တိုင် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ == ရိုးရာဝတ်စုံ == ရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံတော်များဖြစ်သည့် [[သထုံပြည်|သထုံ]]နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ခေတ်များတွင် မွန်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် အမျိုးသားများသည် ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် ပခုံးစောင်းတဘက်များ အသုံးပြုကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို မြင့်မားစွာထုံးဖွဲ့ပြီး နားတောင်းကြီးများ ပန်ဆင်လေ့ရှိကာ ရင်စည်း နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>ဦးချစ်သိန်း၊ "မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်"၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။</ref>ဟံသာဝတီခေတ်အောက်မြန်မာပြည်၏ ရာသီဥတုနှင့်အညီ ပါးလွှာသော ချည်ထည်များကို အဓိက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်နှင့် အရာရှိကြီးများသည် ပိုးထည်များကို ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး ပခုံးစောင်းတဘက် (ဆဘိုင်) မှာ အဆင့်အတန်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Bauer |first=Christian |title=The Mon Language and Culture |year=1982}}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွန်လူကြီး၊လူငယ်များ၊ ရဟန်းတော်များ၊ ဆရာ၊ဆရာမများ စုပေါင်း၍ ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ရှေးခေတ်အဝတ်အစားများ/ အထောက်အထားများကို ပြန်လည်ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် မွန်ဒေသအစုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရရှိလာသော အထောက်အထားများပေါ်တွင် မူတည်၍ အားလုံးစုပေါင်းကာ မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဏာန် နှင့် အရောင်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Mon Traditional Dress |url=https://www.weavingecologies.com/patterns-link/mon-traditional-dress |access-date=2026-04-22 |website=Weaving Ecologies |language=en-US}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံကို အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။အမျိုးသားဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင် ရင်စေ့ (သို့မဟုတ်) တိုက်ပုံအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်အဆင်းကြောင်းပါသော မွန်ရိုးရာကွက်ကျားလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပခုံးတွင် မွန်ရိုးရာတဘက် ကို တင်လေ့ရှိသည်။အမျိုးသမီးဝတ်စုံတွင် အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အဖြူရောင် ရင်စေ့အင်္ကျီ လက်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်အခြေခံသော မွန်ရိုးရာ အပေါင်းလက္ခာပုံ လုံချည် သို့မဟုတ် ရက်ကန်းလုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့၊ "မွန်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ" (၂၀၁၈)။</ref> အနီရောင် တဘက်ကို ပခုံးတွင် စနစ်တကျ ဆင်ယင်လေ့ရှိသည်။<ref>နိုင်ဘရှင်၊ "မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"၊ မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်။</ref> == ဘာသာစကား နှင့် စာပေ == မွန်ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်လူမျိုးတို့အသုံးပြုသည့် အရှေ့တောင်အာရှသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဘာသာစကားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူပါသည် ယနေ့ မွန်ဘာသာစကားကို လူဦးရေ နှစ်သန်းကျော်သောသူများက ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအများစုသည် မွန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ် တို့တွင်လည်း မွန်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။ မွန်လူမျိုး ကို [[မွန်ဘာသာ]]ဖြင့် ဂကူမည်(မန်) ဟုရေးသားသည်။ မွန်စာပေတွင် [[ဗျည်း]] (၃၅) လုံးရှိပြီး၊ [[သရ]] (၁၂) လုံး ရှိသည်။ မွန်စာပေသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဟောင်းဆုံးစာပေစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အော်စ်ထရိုအာရှာတစ် (Austroasiatic) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ မွန်စာပေ၏အစပြုကာလကို ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Shorto, H. L. (1971). ''A Dictionary of the Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries''. Oxford University Press.</ref> မွန်စာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘရာဟ္မီ စာလုံးပုံစံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာစာနှင့် ထိုင်း၊ ခမာ စာလုံးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာတွင် အရေးပါသော အခြေခံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်စာပေသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။ === တူရိယာ === မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ [[မိကျောင်း(တူရိယာ)]] ဖြစ်သည်။ ==ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ== *ရှၚ်[[ဗုဒ္ဓဃောသ]](ရာမညပုတ္တော ဗုဒ္ဓဃောသော) - ပိဋကတ်သုံးပုံကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ ပါဠိသို့ဘာသာပြန်သူ *[[ရှင်အရဟံ]] - ဗုဒ္ဓသာသနာသန့်ရှင်း ထွန်းလင်းစေသူ *[[မနုဟာမင်း|မနူဟာမင်း]] (ခေါ်) မကုဋ- သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံမွန်မင်းဆက်၏ ၂၅ဆက်မြောက်မင်း *[[ရာဇာဓိရာဇ်]] (ခေါ်) ဗညားနွဲ့ - [[ဟံသာဝတီ]]မွန်မင်းဆက်၏ ၉ဆက်မြောက်မင်း၊ [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]၏ အထင်ကရစစ်ဘုရင် *[[အမတ်ဒိန်]] - ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး *[[လဂွန်းအိန်၊ မဟာစော|လဂွန်းအိန်]] (မဟာစော) - ဟံသာဝတီဘုရင့်တပ်တော်၏ ရှေ့ဖျားချီစစ်မှူး ၊ အနှစ်လေးဆယ်စစ်၏ထင်ရှားသော မွန်သူရဲကောင်း * [[ရှင်စောပု]] - မွန်ဘုရင်မကြီး <ref>{{Cite web |title=Kaowao Burmese Version<!-- Bot generated title --> |url=http://www.kaowao.org/b/art08-24.php |accessdate=18 August 2013 |archivedate=22 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622045437/http://www.kaowao.org/b/art08-24.php }}</ref> * [[ဓမ္မစေတီ|ဓမ္မစေတီမင်း]] (ခေါ်) ရာမာဓိပတိ- ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာတော် အတွက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မွန်ဘုရင် * [[သမိန်ဗရမ်း]] - မွန်သူရဲကောင်း * အမတ်ကြီး [[ဗညားဒလ (ဝန်ကြီး)|ဗညားဒလ]] - ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်တည်ထောင်သူဘုရင့်နောင်၏ အတိုင်ပင်ခံဝန်ကြီးချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ *[[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] - အင်းဝခေတ်စာဆိုတော်ရဟန်း *[[:en:Rama_I|ဗုဒ္ဓ ယော့ဖာ စုဠာလောက]] (ရာမ၁) ''-'' ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူဘုရင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-18 |title=ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျွန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ရာမမင်းဆက် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47977744 |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *[[:en:Amarindra|အမရိန္ဒြာ]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ ရာမ(၁)ဘုရင်၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်များ|မိဖုရားခေါင်]]ကြီး၊ ရာမ(၂)ဘုရင်၏ မယ်​တော် *[[ဗညားဒလ]] - ဒုတိယဟံသာဝတီမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံး ဘုရင် *မိတလထော - ဟံသာဝတီ တိဿရာဇာမင်းမိဖုရား *[[မကုဋ]] (ခေါ်) [[:en:Mongkut|မောင်းကွတ်]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၄ဆက်မြောက်မင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံကိုခေတ်မှီအောင်အစပြုခဲ့သူ *[[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်ထော်လေး]] - စစ်ကဲ *ဦး[[နာအောက်၊ ဦး|နာအောက်]] - ကိုလိုနီခေတ် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး *[[သွင်၊ ဦး ဆာ|ဆာဦးသွင်]] - ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]]ကို စတင်တည်ထောင်သူ *[[မောင်ကြီး၊ ဆာ ဂျေအေ|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး]] - ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ *[[မြန်မာ့ ပထမဆုံးများ|မြန်မာ့ ပထမဆုံး]] အနောက်တိုင်းဆရာဝန် [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာရှောလူး]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကာယဗလလေ့ကျင့်သူ ဒေါက်တာ[[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါရဂူ [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘဟန်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဒေါက်တာဘမော်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် [[နှင်းမြ၊ ဒေါ်|ဒေါ်နှင်းမြ]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး [[နော်မန်လှ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာနော်မန်လှ]] * ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[မင်းသုဝဏ်]] ( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] ဦး[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]]၏ ဖခင်) * [[:en:Apasra_Hongsakula|အပါစရာ ဟံသာကုလ]] - [[မယ်စကြဝဠာ]] ၁၉၆၅ *[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]] - ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင် *[[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို *[[ထုံချိုင်း မက်အင်တိုင်ယာ]] - ထိုင်း အဆိုတော် နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ကေအေတီ]] - တေးရေးဆရာ *[[မျိုးကျော့မြိုင်]] - တေးရေးတေးဆို၊ မြန်မာ့ ဟစ်ဟော့လောကကို စတင်ခဲ့သူ *ဗညားနိုင် - အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဝင် *[[မင်းကိုနိုင်]] - ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် *ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] - ဒုတိယ သမ္မတ *[[:en:Anand_Panyarachun|အာနန်ပန်ယာချွန်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် *[[နန္ဒာလှိုင်]] - မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး *[[:en:Natapohn_Tameeruks|နက်သာပွန်တီမီရက်]] - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ Taew ဟု နိုင်ငံတကာတွင်ကျော်ကြားသူ *[[အိချောပို]] - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ပပဝင်းခင် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *သင်ဇာဝင့်ကျော် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *[[အာဘွိုင်း]] - ဟစ်ဟော့အဆိုတော် *မိစန္ဒီ - အမျိုးသမီးဟစ်ဟော့အဆိုတော်<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmload.com/news/64534 |accessdate=12 November 2020 |archivedate=19 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419064932/https://www.mmload.com/news/64534 }}</ref> *ထွန်းမင်းနိုင် - ဝမ်းချန်ပီယံရှစ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ *ခိုင်သဇင်ငုဝါ - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ဗညာဘုန်းပြည့်-သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *Lily Pantila Win - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ မော်ဒယ် == မွန်အလံများ == ({{mnw|အလာံဂကူမန်}}) <gallery> ဖိုင်:Flag of the Mon people.png|မြန်မာနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:Mon Thai Flag.jpg|ထိုင်းနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:The flag of the Mon people Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ အေဒီ၂၄၁-၂၁၈ ဖိုင်:Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ ဖိုင်:Swan-shaped national flag.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ- အေဒီ ၁၁၁၆ ဖိုင်:Flag of Mon State (2018).svg|[[မွန်ပြည်နယ်]]အလံ </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} ==မှတ်စု== {{Notelist}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] sbzggbqmeorhbsc0b81vbwkfaalutko 0 2841 1047914 1036414 2026-08-10T14:22:34Z ~2026-44161-58 146758 /* */ 1047914 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ကယားပြည်နယ် | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Kayah State.svg | flag_alt = | flag_size = 150px | nickname = | motto = | image_map = Kayah State in Myanmar.svg | mapsize = 200px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|19|15|N|97|20|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အရှေ့ | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စု၏ အစိတ်အပိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[လွိုင်ကော်မြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးအံ့မော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 11731.5 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၂၉၉,၀၂၃<ref name="kayah2021"/> | population_as_of = မတ် ၂၀၂၁ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = ၁၅ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.kayahstate.gov.mm}} | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ပဒေါင်လူမျိုး|ပဒေါင် ကယန်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၄၉.၉%<br /> [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၄၅.၈%<br /> Animism ၁.၉%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၁%<br /> [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၀.၁%<br /> အခြား ၁.၂% }} '''ကယားပြည်နယ်''' သို့မဟုတ် '''ကရင်နီပြည်နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ဘက်]]တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လတွင် ကယားပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၂၉၉,၀၂၃ ဖြစ်သည်။<ref name="kayah2021">{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/mm/file-download/download/public/439|title=ကယားပြည်နယ်}}</ref> ကယားပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ၆၀ရာခိုင်နှုန်းသည် ကရင်နီလူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်သော [[ကယားလူမျိုး]] များဖြစ်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ကယားပြည်နယ်သည် ရှေးမြန်မာမင်းများ အဆက်ဆက်ကတည်းက လူမျိုးနွယ်များ နေထိုင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[သီပေါမင်း]]တို့ ခေတ်ကာလအတွင်း [[ကရင်နီပြည်နယ်များ|ကရင်နီပြည်နယ်]]၌ [[ကန္ဒရဝတီနယ်|ကန္ဒရဝတီ]]၊ [[ဘောလခဲနယ်|ဘောလခဲ]]၊ [[ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်|ကြယ်ဖိုးကြီး]] နှင့်နောင်ပုလဲ (ကြယ်ဖိုးကလေး)နယ်တို့တွင် နယ်မြေအလိုက် နယ်ရှင် စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နယ်ရှင်စော်ဘွား များ၏ ရုံးသုံးစာပေမှာ မြန်မာစာဖြစ်၍ (သစ်မခုတ်ရ/ဝါးမခုတ်ရ)စသည့် တားမြစ်စာများ ထုတ်ပြန် ရာ၌ မန္တလေးမင်းနေပြည်တော်တွင် ထုတ်ပြန်သည့်အတိုင်း ကျွန်းသားပေါ်၌ စာလုံးကိုထွင်း၍ ထုတ်ပြန်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်က [[ကန္ဒရဝတီနယ်|အရှေ့ကရင်နီပြည်နယ်]] မြို့တော်စောလုံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စော်ဘွားစဝ်လဝီအား ကန္ဒရဝတီ မြို့စားအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့စားများ၏ ဆန္ဒသဘောအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ (ဘာနဒ်)စာချွန်တော် အမိန့်ပါစာများအရသာ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုဘာနဒ် စာချွန်တော်အမိန့်များကို (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ(၄)ရက်နေ့တွင် ကန္ဒရဝတီမြို့စား စပ်လဝီထံ သို့လည်းကောင်း၊ (၁၈၉၁)ခုနှစ်၊ဇွန်လ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ဘောလခဲမြို့စားဖဘန်ထံသို့ လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ပေးအပ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့၌ ရုံးစိုက်သော ရှမ်းပြည်နယ်မင်းကြီး၏ လက်အောက်တွင် အုပ်ချုပ်မှုကို ထားရှိ၍ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ ရုံးစိုက်သည့် လက်ထောက် နိုင်ငံရေးအရာရှိ(Assistant Political Officer) နောင်အခါ နယ်ခြားဝန်ထောက်(Assistant Resident)၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် မြို့စားများက ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ကန္ဒရဝတီ၊ ဘောလခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် မြေများဟု ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်က သတ်မှတ်ခဲ့သော [[ကရင်နီပြည်နယ်များ]]သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ကရင်နီပြည်နယ် အမည်နှင့်ပင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ လူထု ဆန္ဒဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ကရင်နီပြည်နယ်မှ ကယားပြည်နယ်အဖြစ် တရားဝင် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်၌ ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ နယ်ရှင်စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးသည့်အခါ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးကို ကယားပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ၂ ပိုင်းခွဲခြားကာ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် လွိုင်ကော်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်များပါဝင်ပြီး အနောက်ပိုင်းတွင် ဘောလခဲမြို့နယ်၊ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်နှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် တို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အုပ်ချုပ်ရေးမူသစ်အရ ကယားပြည်နယ်ကို လွိုင်ကော်ခရိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီး လွိုင်ကော်နယ်ပိုင်နယ်၊ ရှားတောနယ်ပိုင်နယ်နှင့် ဖားဆောင်းနယ်ပိုင်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ တော်လှန်ရေး ကောင်စီကာလ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြန်လည် သတ်မှတ်ချက်အရ ကယားပြည်နယ်ကို ခရိုင်ခွဲ ၂ ခု၊ မြို့နယ် ၆ ခုနှင့် မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုတို့ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခရိုင်ခွဲ ၂ ခုမှာ လွိုင်ကော်ခရိုင်ခွဲနှင့် ဖားဆောင်းခရိုင်ခွဲတို့ ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုမှာ လွိုင်ကော်၊ ထီးစဲခါး၊ နန်းမယ်ခုံ၊ ကေကော၊ မော်ချီး၊ ရွာသစ်၊ မယ်စတယ် တို့ဖြစ်သည်။<ref name="kayah" /> ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ခေတ်ကာလတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၀၅/၇/ စိတ် ၁-အရ မယ်စဲ့နန်မြို့နယ်အစား ဘောလခဲမြို့နယ်ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက် ပြည်နယ်/တိုင်းများအလိုက် မြို့နယ်စုများ သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ကယားပြည်နယ်ရှိ လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ဖရူဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲနှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် ၆ မြို့နယ်တို့ကို လွိုင်ကော်မြို့နယ်စု အဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်စုကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ဘောလခဲခရိုင်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဘောလခဲခရိုင်ကို ဘောလခဲ၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်ခွဲပါဝင်လျက် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၁၉၉၄.၇၆ စတုရန်းမိုင် ၁၂၇၆၆၅၃ ဧကဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> === ​ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်​ရေး === အိမ်ထောင်စုတွင် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ရိုသေလေးစားပြီး ဖခင်ကို ရိုသေ၍ ဩဇာခံယူသည့် နည်းတူ ရပ်ရွာတွင်လည်း သက်ရွယ်ကြီးသူ ကျေးရွာလူကြီးတို့၏ ဩဇာကို နာခံတတ်သည်။ ရပ်ရွာတွင်လည်း လူထုမှ လေးစားသော ကျေးရွာသက်ကြီးရွယ်အိုများက စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုကို လိုက်နာသည်။ ယခုအခါတွင် ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့နှင့် ကျေးရွာမြို့နယ် အဆင့်ဆင့် လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မီတီများ ထားရှိသည်။ ဓလေ့ထုံးတမ်းများအရ လိုက်နာကြသည်။ === ခေတ်အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ === ကယားပြည်နယ်အား ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655|title=ခေတ်အဆက်ဆက် ကယားပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈|archivedate=15 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170715132144/http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655}}</ref> ;ပါလီမန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # စဝ်ခွန်လီ (ကန္ဒရဝတီနယ်) - ၁၉၁၀ မှ ၁၉၃၀ ထိ # ကရင်နီပြည်နယ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၂ ထိ #[[မဟာသရေစည်သူ]] ဦးစိန် (ပါလီမန်အတွင်းဝန်) - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၀ ထိ # စဝ်ငယ်ဒူး ([[ဘောလခဲနယ်]]) - ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၂ ထိ # ကယားပြည်နယ်ကောင်စီနှင့်ဝန်ကြီး ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၅၆ မှ ၁၉၆၀ ထိ # ကယားပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ [[သီရိပျံချီ]] ဦးအေမြလေး - ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ ထိ # ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ဒင် - ၁၉၇၄ မှ ၁၉၈၈ ထိ ;ပြည်နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်ကြည် - ၁၉၈၈ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၆ ထိ ;ပြည်နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဝင်း - ၂၃.၄.၁၉၉၆ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး လှသောင်းမြင့် - ၁၉.၄.၁၉၉၈ မှ ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်သိန်း - ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ မှ ၂၃.၈.၁၉၉၉ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်လှိုင် - ၂၃.၈.၁၉၉၉ မှ ၁၄.၆.၂၀၀၂ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဆွေ - ၁၅.၆.၂၀၀၂ မှ ၃၀.၉.၂၀၀၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဦး - ၁.၁၀.၂၀၀၃ မှ ၁၃. ၉. ၂၀၀၄ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမြင့်ရွှေ - ၈.၅.၂၀၀၅ မှ ၁၈.၈.၂၀၀၆ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်တင် - ၁၈.၈.၂၀၀၆ မှ ၂၂.၆.၂၀၀၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြင့် - ၂၃.၆.၂၀၀၈ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၁ ထိ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၃၁.၃.၂၀၁၁ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၆ ထိ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် [[အယ်ဖောင်းရှို|ဦးအယ်လ်ဖောင်းရှို]] - ၃၁.၃.၂၀၁၆ မှ ၃.၉.၂၀၂၀ ထိ # ယာယီဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဘော့စ်ကို - ၃.၉.၂၀၂၀ မှ ၁.၂.၂၀၂၁ ; ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီ အုပ်ချုပ်​ရေးကာလ #ပြည်နယ်​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၂.၂.၂၀၂၁ မှ ၁.၈.၂၀၂၁ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၁.၈.၂၀၂၁ မှ ၃၁.၁.၂၀၂၂ #ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဇော်မျိုးတင့် - ၁.၂.၂၀၂၂ မှ ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ # ပြည်ဦးနယ်စိဝန်န်ဦးကြီးချုပ် - ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ မှ ယနေ့အထိ == တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈° ၀' နှင့် ၁၉° ၅၅' ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄° ၄၀' နှင့် ၉၇° ၉၃' ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၂၈မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၃၅မိုင်ရှိပြီး {{convert|၄၅၂၉.၅၆|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။ ပြည်နယ်၇ခုအနက် အ​သေးဆုံး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ​တောင်ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အ​နောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်၊ ​[[မြောက်ဘက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ [[File:Shan Kayah Border.jpg|thumb|​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော် ကားလမ်းမှ ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်]] == ပထဝီဝင်အ​နေအထား == === ​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ကယားပြည်နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး တောင်စဉ်တောင်တန်းများ ကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ ကုန်းလမ်းခရီးကိုသာ အဓိကအား ထားရပြီး ကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၉၈၅)ပေ မှ (၆၀၀၀) ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင်ဆုံးတောင်မှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ နတ်တောင်ဖြစ်၍ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်း မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်တွင်အထူး ထင်ရှားသောမြစ်မှာ သံလွင်မြစ်ဖြစ်ပြီး ရှားတောမြို့၊ ရွာသစ်မြို့၊ ဖားဆောင်းမြို့အနီးမှဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်း လျက်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === ကယားပြည်နယ်၏ရာသီဥတုမှာ သုံးရာသီ ရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေ အနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတုမှာ အနည်းငယ်မျှကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ရာသီဥတုကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ကျွန်း၊ သစ်မာ၊ ဝါး၊ ကြိမ်၊ မြက်သက်ကယ်၊ စန္ဒကူး၊ ဘုမ္မရာဇာ၊ သနပ်ခါး၊ ပျဉ်းကတိုး၊ လက်ပံမြောက်ချော၊ ရှား၊ သစ်စေး၊ လွန်ပို၊ အင်ကြင်း၊ ထင်းရူးနှင့် ဘရဆေးပင်များဖြစ်သော ကြက်လည်ဆံရွက်၊ ဧကရာဇ်၊ တောင်ကြာ၊ ကြက်သွေး၊ သက်ယင်းကြီး၊ ဆေးပုလဲ၊ ဒန့်ဒကူ၊ ကယားသဇင်ပန်း၊ သစ်ခွပန်းနှင့် ရောင်စုံရွက်လှပင်များ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းပါသည်။ အမြင့်ဆုံး ပျမ်းမျှအပူချိန် (၃၈ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)နှင့် အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ(၅ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးခြုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် (၂၈.၄၈)လက်မရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုနှင့် မြေပြန့်ဒေသများတွင် မုတ်သုံရာသီ တို့ကို ရရှိသည်။ ဆောင်းရာသီ၏ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ၄၀ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၊ မြေပြန့်ဒေသများတွင် ၆၂.၆ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးဖြစ်သည့် မေလတွင် ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၇၇.၄ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်။ ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၃၈.၄၃လက်မဖြစ်သည်။<ref>[http://www.modins.net/myanmarInfo/state_division/kayah.htm]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm|date=4 December 2008}}<span> MODiNS [ Myanmar Online Information </span>&#x5D;<span><!-- Bot generated title --></span></ref> == လူဦး​ရေ == ကယားပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကယားလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ဗမာ၊ကရင်၊ရခိုင်၊ချင်း၊မွန်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊အစ္စလာမ်ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁.၄၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း၊နှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာများ<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref><ref name="kayah2021"/><ref>{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|accessdate=20 August 2021|archivedate=26 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926184631/https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623}}</ref> |၁၉၇၃ | 126,574 |၁၉၈၃ | 168,429 |၂၀၁၄ | 286,627 |၂၀၁၇ | 275,489 |၂၀၁၈ | 281,498 |၂၀၁၉ | 291,522 |၂၀၂၀ | 297,304 |၂၀၂၁ | 299,023 }} ကယားပြည်နယ်၏ လူဦး​ရေသိပ်သည်းဆသည် ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာ၌ ၁၁ဦး၊ ၁၉၈၃ခုနှစ်တွင် ၁၄ဦး၊ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ၂၄ဦးဖြစ်သည်။၁၉၈၃ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းနှင့် ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းတို့အကြား ၇၀%တိုးတက်ခဲ့​သော်လည်း တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များအကြား လူဦး​ရေအနည်းဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်​နေဆဲဖြစ်သည်။ === လူမျိုး === ကယားပြည်နယ်တွင် ကယားတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သော [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]](ပဒေါင်)၊ ကယန်း(လထ)၊ [[ကယောလူမျိုး|ကယော]]၊ [[ယင်းဘော်လူမျိုး|ကယန်းယင်းဘော်]]၊ [[ယင်းတလဲလူမျိုး|ယင်းတလဲ]]၊ [[ဂေခိုလူမျိုး|ကယန်းဂေခို]]၊ [[ဂေဘားလူမျိုး|ဂေဘား]]၊ [[မနူမနောလူမျိုး|မနုမနော]](ကော်ယော်) အပြင် ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ကရင် စသည့် လူမျိုးစုများလည်း နေထိုင်ကြသည်။<ref name="kayah" /> [[ဖိုင်:Kayah1120.JPG|thumb|150px|alt=ကယားလူမျိုးများ|ကယားလူမျိုးများ]] == အုပ်ချုပ်ရေး == === မြို့တော် === ကယားပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ လွိုင်ကော်မြို့ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ် အုပ်ချုပ်မှုအသစ်စတင်ချိန်မှစ၍ ကန္ဒရဝတီလမ်းပေါ်တွင် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ကာ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှအုပ်ချုပ်သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Government Otfice.jpg|thumb|ပြည်နယ်ကောင်စီရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်အသစ်မှစတင်ကာ ကယားပြည်နယ်အတွက် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သော ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{see also|ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၂)ရုံး မြို့နယ်တရားရုံး (၇)ရုံးရှိသည်။ === ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ === ==== ခရိုင်များ==== [[File:Kayah state districts map.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်၏ခရိုင်များ {{legend|#E31A1C|[[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]}} {{legend|#0000FF|[[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]}} {{legend|#33a02c|[[ဘောလခဲခရိုင်]]}} {{legend|#1f78b4|[[မယ်စဲ့ခရိုင်]]}}]] ကယားပြည်နယ်တွင် ခရိုင်(၄)ခု ရှိပြီး လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်၊ ဘောလခဲခရိုင်နှင့် မယ်စဲ့ခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။<ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17850|title=ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်}}{{Dead link|date=December 2022 }}</ref> ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== မြို့နယ်ပေါင်း (၇) မြို့နယ်ရှိသည်။​ {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]<br>[[File:Loikaw tsp in Loikaw district 2022.svg|150px]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]<br>[[File:Demoso tsp in Demoso district.svg|150px]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]]<br>[[File:Bawlakhe tsp in Bawlakhe district 2022.svg|150px]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]]<br>[[File:Mese district.svg|150px]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ==== မြို့များ ==== *[[လွိုင်ကော်မြို့]] *[[လွိုင်လင်လေးမြို့]] *[[လောပိတမြို့]] *[[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] *[[နန်းမယ်ခုံမြို့]] *[[ဖရူဆိုမြို့]] *[[ရှားတောမြို့နယ်]] *[[ရှားတောမြို့]] *[[ဘောလခဲမြို့]] *[[ရွာသစ်မြို့၊ ဘော်လခဲခရိုင်|ရွာသစ်မြို့]] *[[ဖားဆောင်းမြို့]] *[[မော်ချီးမြို့]] *[[မယ်စဲ့မြို့]] [[File:Kayah State with Cities and Towns.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တရားဝင်တည်ဆဲ မြို့ပေါင်း(၁၂)မြို့၏ တည်နေရာများ]]<br>{{legend|#E31A1C|ပြည်နယ်မြို့​တော်}} {{legend|#0000FF|ခရိုင်+မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့}} {{legend|#33a02c|မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့}}{{legend|#d35f5f|မြို့ရုံးစိုက်ရာမြို့}} ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ကယားပြည်နယ်၌ မြို့ပေါင်း (၁၂)မြို့၊ ရပ်ကွက် (၅၂)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၇၄) အုပ်စု နှင့် ရွာပေါင်း( ၅၁၀)ရွာရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8|title=နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်|access-date=6 March 2022|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519155041/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8}}</ref> == စီးပွား​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ​နှေး​ကွေး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပြည်နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ​ပြောင်းနှင့် ပဲစင်းငုံတို့ဖြစ်ကာ မန္တ​လေးတိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့​ရောင်းချကြသည်။ အဓိကသီးနှံ(၁၀)မျိုး အဖြစ် စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံ၊  ကြံနှင့် ဝါတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ နှစ်ရှည်သီးနှံအနေဖြင့် ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ငှက်ပျော၊ သရက်၊ ဇီး၊ လိမ္မော်၊ နဂါးမောက်၊ နာနတ်၊ ဒညှင်း၊ လိုင်ချီးနှင့် ထောပတ်ပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ စက်ရုံ ၁၁၅ရုံ၊အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅၁ရုံ တည်ရှိသည်။ မယ်စဲ့မြို့တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်​ရေးစခန်းကို ဖွင့်လှစ်ထား​သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ ကုန်သွယ်​ရေးစခန်း တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းမရှိသဖြင့် ကုနိသွယ်မှုမှာ မ​ကောင်းမွန်​​​ပေ။ === တွင်းထွက်များ === စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်သော စကျင်ကျောက်များနှင့် ဘော်သတ္တုများ ထွက်ရှိသည်။ === ဒေသထွက်ကုန်များ === အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ ကယားလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ရှား၊ ချိပ်၊ သစ်စေး စသည့်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးတို့ဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းကြသူများဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသ၌ မြေပြန့်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ တူးမြောင်းတို့ဖြင့် ရေသွယ်ယူကာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ တောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ငွေတောင်နယ်၌ ရက်လုပ်သော ငွေတောင်လွယ်အိတ်တို့မှာ ထင်ပေါ်လှသည်။ ကယားတို့မှာ မိမိတို့ ဝတ်ဆင်ရန် ဝတ်စုံကို မိမိတို့ဖာသာ ရက်လုပ်ကြသူများဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ် ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည်ခေါ် ကြေးနက်စည်ကြီး များကိုလည်း ငွေတောင်နယ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင် နိုးကြားလာပြီဖြစ်သော ကယားပြည်နယ်အမျိုးသားများသည် နိုင်ငံတော်၏ အခန်းကဏ္ဍအသီးသီး ဝင်ရောက်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ အလှအပ အနုအယဉ်ကို အဆန်းအကြယ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ဖော်ပြသော ရှေးမြန်မာ ပျို့ကဗျာအချို့တို့တွင် ကယားပြည်နယ် ငွေတောင်နယ်ကို အခြေခံထား၍ ဇာတ်ကွက်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ရှေးအခါက ငွေတောင်နယ်ဒေသမှာ ယွန်းထိုးခြင်း၊ မှန်စီရွှေချ၊ ရွှေဇဝါရေးခြင်း၊ သစ်စေးသားရိုးကိုင်းခြင်းစသော အနုပညာ လက်မှုပညာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ကယားအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတို့မှာ ခေတ်နှင့် ရင်ပေါင်တန်းလိုက်နိုင်ရန် အထူးလုံးပန်း ကြိုးစားလျက်ရှိခဲ့ရာ လူမျိုး၏ ပင်ရင်းယဉ်ကျေးမှုပေါ်တွင် အခြေတည်ကာ အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ ဖြစ်သည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ စာပေတို့ကို ခေတ်မှီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲလျက်ရှိကြသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညားထားသော ကယားပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာများအား ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ || ဧက||၁၇၇, ၉၁၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ|| ခု|| ၃၂ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၃ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၇၀ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၁၈၀.၇၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၁၀၁.၉၂ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၅၈၁ |- | ၈|| ပေ ၁၈၀အထက် တံထား|| စင်း|| ၈ |- | ၉|| စာတိုက်စခန်း|| ခု || ၁၄ |- | ၁၀ || ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၁ |- | ၁၁|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၂ |- | ၁၂|| မိုက္ကရိုဝေ့ဗ်စခန်း|| ခု|| ၂ |- | ၁၃|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၃၉၁ |- | ၁၄|| တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် || ခု|| ၄ |- | ၁၅|| ဆေးရုံ/ကျန်းမာရေးဌာန|| ရုံ/ဌာန|| ၅၃ |- |}<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf |accessdate=8 February 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303212350/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf }}</ref><ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း</ref><ref>* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> == ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် ​တောင်ကုန်း၊​တောင်တန်း များပြား၍ ပြည်နယ်အတွင်းဆက်သွယ်​ရေး အနည်းငယ်ခက်ခဲသည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ​လေဆိပ်ရှိကာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ​နေ့စဉ်​လေ​ကြောင်းခရီးစဉ်ရှိသည်။ ဘီလူး​ချောင်းကို လွိုင်​ကော်မြို့အထိ ​ရေ​ကြောင်းလမ်းခရီး သွားလာနိုင်သည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ဘူတာရုံတစ်ခုရှိကာ သာစည်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ပြည်နယ်အတွင်းသို့ဝင်​ရောက်ရာ အဓိကလမ်းမများမှာ ​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော်လမ်း၊​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းတို့ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Loikaw Airport.jpg|thumb|လွိုင်​ကော်​လေဆိပ်]] == ပညာရေး == {{See also|မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်ကောလိပ်များ}} {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- ! အဆင့်မြင့်ပညာ ! အရေအတွက် |- | တက္ကသိုလ် |၃ |- | ကောလိပ် |၁ |- |သိပ္ပံကျောင်း |၁ |} <ref name="ကယား">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf|title=ပြည်နယ်၏အချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=|archivedate=25 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725061341/http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf}}</ref> {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- !အခြေခံပညာ !|အရေအတွက် |- |အထက |၂၇ |- |အလက |၁၅ |- |အမက |၃၀၀ |- |အထက(ခွဲ) |၂၀ |- |အလက(ခွဲ) |၂၂ |- |အမက(ခွဲ) |၇၅ |- |မူလွန် |၅၀ |- |ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း |၈ |} == ကျန်းမာ​ရေး == လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီးအပါအဝင် ​မြို့နယ်​ဆေးရုံ၊တိုက်နယ်​ဆေးရုံ စုစု​ပေါင်း ၁၇ခုရှိသည်။ === ​ဆေးရုံများ === *ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံ *ဒီး​မော့ဆို မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖရူဆိုး မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ရှား​တော မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​ဘောလခဲ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖား​ဆောင်း မြို့နယ်​ဆေးရုံ *မယ်စဲ့ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​​လောဓ​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လွိုင်လင်​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *နန်းမယ်ခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *​ဒေါတမကြီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လိုဘာခို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ဟိုယာ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *သရီးဒါး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ရွာသစ် တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ပန်တိန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities.jpg|thumb|ကယားတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများ]] [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities 1.jpg|thumb|ကယားနှစ်ဖက်ပိတ်ဗုံကြီး၊ ကယားဗုံရှည် နှင့် ကယားဖားစည်]] === ကိုးကွယ်မှု === ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ၊ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ(Catholic)ဝင်များ ရှိကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့အိမ်များတွင် ဘုရားဆင်းတုရုပ်ပွားတော်များ ထားရှိ ကိုးကွယ်သည်။ နတ်စင်ကို ရွာအပြင်တွင် ထားလေ့ရှိပြီး နတ်ရုပ်မရှိဘဲ နတ်စင်သာရှိကြသည်။ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ မိမိကိုးကွယ်သော ဘာသာကို အထူးလေးစားကြသည်။ မည်သည့်ဘာသာဝင်ဖြစ်စေ စုန်းနတ် ကဝေ မှော်ပညာ စသည်တို့ကို ယုံကြည်ကြသည်။ === ဘာသာစကား၊စာပေ === လူမျိုးနွယ်အလိုက် မိမိပိုင်ဘာသာစကားများ ရှိသော်လည်း အနည်းငယ်မျှသာ ကွဲလွဲသည်။ ရှမ်းဘာသာ စကားကိုမူ အများအားဖြင့် နားလည်လေကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိပေ။ အချို့လူမျိုးနွယ်တို့တွင် ရောမအက္ခရာဖြင့် တီထွင်ထားသော စာပေရှိသော်လည်း အသုံးနည်းသည်။ မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ကယားစာပေတီထွင်ပြီး ပြန့်ပွားရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ကယားအမျိုးသားတို့က ဖျင်ကြမ်းဘောင်းဘီတို/ရှည် ခပ်ပွပွ အပေါ်အင်္ကျီခပ်ကြမ်းကြမ်းဝတ်သည်။ အမျိုးသမီးတို့က ခေါင်းပေါင်းအနီ/အနက် ပေါင်း၏။ ကိုယ်တွင် ရင်စည်းဖုံး သင်တိုင်းဝတ်ဆင်ပြီး အပေါ်မှ ခြုံထည်ရှည်နှင့် ခါးစည်းကြိုးအနီ ချည်နှောင်ပြီး ရှေ့သို့ချထားလေ့ရှိသည်။ ကယန်းဂေခို၊ ကရင်ဂေဘား အမျိုးသားတို့က ဖျင်စဘောင်းဘီတိုနှင့် အင်္ကျီဖြူ ရင်ခွဲ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ ဂျပ်ခုတ်ထမီ နှင့် အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပဒေါင်(ခေါ်ကယန်းကခေါင်း)ကယန်းအမျိုးသားတို့မှာ ဘောင်းဘီပွနှင့် အပေါ်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ပြီး အမျိုးသမီးများက အတွင်းခံအင်္ကျီ လက်စက ရင်ညွန့်အထိ ဟိုက်ခွဲထားပြီး ပေါင်လည်ထိ ရှည်သော သင်တိုင်း ဖြစ်သည်။ အပေါ်မှ တိုက်ပုံအင်္ကျီအနက်ကို ထပ်ဝတ်ဆင်သည်။ ပရဲကေယာအမျိုးသားများက အင်္ကျီ လက်တို အဖြူခံပေါ်တွင် အနီစင်း စိပ်စိပ်နှင့် ဘောင်းဘီတို အနီခံအစင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ အင်္ကျီ အဖြူခံအနီစင်း လက်စက အမြိတ်နှင့်ဝတ်၍ ထမီကို အနက်ခံ အနီကန့်လန့်စင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ [[ဖိုင်:View of Loikaw.jpg|thumb|250px|alt=ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ|ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ]] ယင်းဘော်ခေါ်ကယန်းကငံ အမျိုးသားများက ဘောင်းဘီတို နှင့် အင်္ကျီလက်စက ဝတ်၍ အမျိုးသမီးတို့က ထမီအနက်တို့ကို ဒူးဆစ်အထိ ဝတ်ဆင်ပြီး အင်္ကျီမှာ လက်စကလည်ဟိုက် ဖြစ်၏။ အတွင်းတွင် သင်တိုင်းတစကို လည်ပင်းနှင့် ပခုံးသိုင်း၍ ခါးပတ်ကြိုးတစ်ခုနှင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။ အပေါ်မှ ခြုံသင်တိုင်း လွှမ်းသည်။ <ref>[http://loikawland.blogspot.com/2007/08/blog-post_4564.html လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ - ကႏၵာရ၀တီ: လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ပုံမ်ား<!-- Bot generated title -->]</ref> ယင်းတလဲ အမျိုးသားများမှာ ဘောင်းဘီအဖြူ အနီစကွပ်သော အင်္ကျီအဖြူဝတ်၍ အမျိုးသမီးက အဖြူရောင်အင်္ကျီ၊ အနီရောင်ကွက်ကျား ထမီဝတ်ဆင်သည်။(မှတ်ချက်။ ။ အမျိုးသားများမှာ အများဖြင့် ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားလေ့ရှိပြီး အမျိုးသမီးများကလည်း ငွေပြားပုတီးစေ့၊ ပန်းစည်းကြိုးတို့ကို လည်တွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ အပျိုအအိုခွဲသော ဝတ်ဆင်မှု ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသည်။) ကယန်းလထာဇယိမ်ခေါ် ခေါင်းတို အမျိုးသားမှာ ရင်ခွဲအပေါ်အင်္ကျီနှင့် ဘောင်းဘီတို ကျပ်ကို ဝတ်ဆင်၍ အမျိုးသမီးများက ခေါင်းစွပ်ကို ကိုယ်ပွအင်္ကျီ ဂျပ်ခုတ်ထမီ ဝတ်ပြီး ကျားမအားလုံး တိရစ္ဆာန်အစွယ်များ၊ သစ်သားပုတီးများကို လည်ဆွဲ၊ နားဝတ်များ အဖြစ် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။ === ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု === စုပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်သော အလေ့အထရှိသည်။ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေး တို့ကို ပူးပေါင်းဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်တတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ လူမှုရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်ပြုခြင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်း၊ အိမ်သစ်တက်ခြင်း စသည့် မင်္ဂလာပွဲများရှိ၍ ရပ်ရွာမှ ဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေးအတွက် နတ်ဆိုးများ တောထုတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်သော ပွဲများအဖြစ် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်၊ ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲတော်၊ လိပ်ပြာခေါ်ပွဲများကို ကျင်းပ၍ ရွာသူရွာသားများက စုပေါင်းလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ ပရောဂဆရာ နတ်ထိန်းများ၊ ဗိန္ဓောဆရာများမှာ ဩဇာရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ == ထင်ရှား​သောနေရာများ == * [[တောင်ကွဲစေတီတော်]] [[ဖိုင်:Loikaw Pagoda.jpg|180px]] * [[လောပိတ ရေတံခွန်]] [[ဖိုင်:Lawpita Fall.jpeg|180px]] * [[ကန်ခုနှစ်ဆင့် နှင့် ထီးပွင့်ဂူ]] * [[ကြတ်ဂူ]] * [[ငွေတောင်ဆည်]] [[ဖိုင်:Ngwe Taung Dam.jpg|180px]] *[[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)]] [[ဖိုင်:ဘီလူးချောင်းအမှတ် ၂ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ.jpg|180px]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> * [[တောင်သုံးလုံး]] * [[ဆင်ဖြူတောင်]] * [[ထီးပရူနုလှိုဏ်ဂူ]] * [[လွယ်တမူဂူ]] * [[အောင်သပြေဂူ]] * [[‌ခြေတော်ရာဘုရား]] * [[ထီးဝဲခါးရေတံခွန်]] * [[ဟော်ကြီးကျောင်း]] * [[လျောင်းတော်မူဘုရား]] * [[ရွှေလက်ဝါးဘုရား]] * [[ရေပြာကန်(ကယား)]] * [[မယ်တော်ဂူ]] == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="kayah">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကယားပြည်နယ် |North = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Northeast = |East = [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |Southeast = |South = |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = |Northwest = }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ကယားပြည်နယ်| ]] d8apujhkwpn59o5x6ulhhcc2x731z03 0 2891 1047887 1030882 2026-08-10T13:04:46Z Dr Lotus Black 31011 1047887 wikitext text/x-wiki {{For|ဤဆောင်းပါးသည် ဂြိုဟ်အကြောင်းဖြစ်သည်၊ ဂရိနတ်ဘုရား|ယူရေးနပ်စ်}} {{Infobox planet | name = ယူရေးနပ်စ် | symbol = [[File:Uranus symbol (bold).svg|24px|⛢]] | image = [[File:Uranus2.jpg|260px]] | caption = ၁၉၈၆ [[ဗွိုင်ယေဂျာ ၂]] မှ<br>ယူရေးနစ်ပ်အား ရိုက်ကူးထားပုံ | discovery = yes | discoverer = [[{{#property:P61}}]] | discovered = ၁၃ မတ် ၁၇၈၁ | orbit_ref = <ref name="VSOP87" />{{efn | These are the mean elements from VSOP87, together with derived quantities.}} | epoch = [[J2000]] | aphelion = {{val|20.11|ul=AU}}<br>({{nowrap|{{val|fmt=commas|3008|u=Gm}}}}) | perihelion = {{val|18.33|u=AU}}<br>({{nowrap|{{val|fmt=commas|2742|u=Gm}}}}) | semimajor = {{val|19.2184|u=AU}}<br>({{nowrap|{{val|fmt=commas|2875.04|u=Gm}}}}) | eccentricity = {{val|0.046381}} | period = {{plainlist | * {{val|84.0205|u=[[:en:julian year (astronomy)|yr]]}} * {{nowrap|{{val|fmt=commas|30688.5|u=days}}}}<ref name="nasafact" /> * {{nowrap|{{val|fmt=commas|42718}}}} Uranian [[solar day]]s<ref name="CSeligman" /> }} | synodic_period = 369.66&nbsp;days<ref name="fact" /> | avg_speed = 6.80&nbsp;km/s<ref name="fact" /> | inclination = {{val|0.773|u=°}} to ecliptic<br>6.48° နေ၏ အီကွေတာသို့<br>1.02° to invariable plane<ref name="meanplane" /> | asc_node = {{val|74.006|u=°}} | arg_peri = {{val|96.998857|u=°}} | mean_anomaly = {{val|142.238600|u=°}} | satellites = [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ|၂၇]] | physical_characteristics = yes | flattening = {{val|0.0229|0.0008}}{{efn | Calculated using data from Seidelmann, 2007.<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" /> }} | equatorial_radius = {{nowrap|{{val|fmt=commas|25559|4|u=km}}}}<br>4.007&nbsp;Earths<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | polar_radius = {{nowrap|{{val|fmt=commas|24973|20|u=km}}}}<br>3.929&nbsp;Earths<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | mean_radius = {{nowrap|{{val|fmt=commas|25362|7|u=km}}}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | circumference = {{nowrap|{{val|fmt=commas|159354.1|u=km}}}}<ref name="nasafact" /> | surface_area = {{val|8.1156|e=9|u=km2}}<ref name="nasafact" />{{efn|name=atmospheric pressure}} <br> 15.91&nbsp;Earths | volume = {{val|6.833|e=13|u=km3}}<ref name="fact" />{{efn|name=atmospheric pressure}} <br> 63.086&nbsp;Earths | mass = {{val|8.6810|0.0013|e=25|u=kg}} <br> 14.536&nbsp;Earths<ref name="Jacobson Campbell et al. 1992" /> <br> [[standard gravitational parameter|GM]]={{nowrap|{{val|fmt=commas|5793939|13|u=km³/s²}}}} | density = {{val|1.27|u=g/cm3}}<ref name="fact" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | surface_grav = {{val|8.69|ul=m/s2}}<ref name="fact" />{{efn|name=atmospheric pressure}}<br>0.886&nbsp;[[g-force|g]] | escape_velocity = 21.3&nbsp;km/s<ref name="fact" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | sidereal_day = {{val|0.71833|u=day}}<br> {{nowrap|17 [[နာရီ|h]] 14 min 24 [[စက္ကန့်|s]]}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" /> | rot_velocity = 2.59&nbsp;km/s <br> 9,320&nbsp;km/h | axial_tilt = 97.77° (to orbit)<ref name="fact"/> | right_asc_north_pole = {{RA|17|9|15}}<br>257.311°<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" /> | declination = −15.175°<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" /> | albedo = 0.300 ([[:en:Bond albedo|Bond]])<br>0.51 ([[Geometric albedo|geom.]])<ref name="fact" /> | magnitude = 5.9<ref name="ephemeris" /> to 5.32<ref name="fact" /> | angular_size = 3.3″ to 4.1″<ref name="fact" /> | temperatures = yes | temp_name1 = 1&nbsp;[[:en:bar (unit)|bar]] level<ref name="Podolak Weizman et al. 1995" /> | min_temp_1 = | mean_temp_1 = {{Convert|76|K|C}} | max_temp_1 = | temp_name2 = 0.1&nbsp;bar<br>([[ထရိုပိုပေါ့စ်|tropopause]])<ref name="Lunine 1993" /> | min_temp_2 = 47&nbsp;K | mean_temp_2 = 53&nbsp;K | max_temp_2 = 57&nbsp;K | pronounced = {{IPAc-en|audio=uranus.ogg|ˈ|jʊər|ə|n|ə|s}} or {{IPAc-en|audio=en-us-Uranus.ogg|j|ʊ|ˈ|r|eɪ|n|ə|s}}<ref name="OED" /><ref name="BBCOUP" /> | adjectives = Uranian | atmosphere = yes | atmosphere_ref = <ref name="Lunine 1993" /><ref name="Lindal Lyons et al. 1987" /><ref name="Conrath Gautier et al. 1987" />{{efn | Calculation of He, H₂ and CH₄ molar fractions is based on a 2.3% mixing ratio of methane to hydrogen and the 15/85 He/H₂ proportions measured at the tropopause. }} | scale_height = 27.7&nbsp;km<ref name="fact" /> | atmosphere_composition = ''(Below 1.3 bar)''<br> '''Gases''': * 83&nbsp;±&nbsp;3% [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]] (H₂) * 15&nbsp;±&nbsp;3% [[ဟီလီယမ်]] (He) * 2.3% [[မီသိန်း]] (CH₄) * 0.009%&nbsp;(0.007–0.015%) [[hydrogen deuteride|ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဂျူတာရိုဒ်]] (HD) '''ရေခဲ''': * [[အမိုးနီးယား]] * [[ရေ]] * [[ammonium hydrosulfide|အမိုးနီးယမ် ဟိုက်ဒရိုဆာလဖိတ်]] * [[methane hydrate|မီသိန်း ဟိုက်ဒရိုဒ်]] }} '''ယူရေးနပ်စ်'''({{lang-en|Uranus}})သည် [[နေအဖွဲ့အစည်း]]အတွင်းတွင် နေမှစ၍ ၇ ခုမြောက် ဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်သည် ဧရာမဓာတ်ငွေ့အစိုင်အခဲ(gas giant) ကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းတွင် တတိယမြောက်အကြီးဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်သည် ရေခဲများ၊ ဓာတ်ငွေ့များ နှင့် သံရည်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လေထုထဲတွင် [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]]၊ [[ဟီလီယမ်]]နှင့် မီသိန်းဓာတ်ငွေ့တို့ပါဝင်သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်ပေါ်ရှိ အပူချိန်မှာ အနှုတ် ၁၉၇ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ် သို့ ၇၉ ကယ်လ်ဗင် ဖြစ်သည်။ [[ဂြိုဟ်ရံလ]]ပေါင်း ၂၇ စင်း ရှိပြီး<ref name="Sheppard Jewitt Kleyna 2006"> {{Cite journal | last1 = Sheppard | first1 = S. S. | last2 = Jewitt | first2 = D. | last3 = Kleyna | first3 = J. | title = An Ultradeep Survey for Irregular Satellites of Uranus: Limits to Completeness | doi = 10.1086/426329 | journal = The Astronomical Journal | volume = 129 | pages = 518 | year = 2005 | pmid = | pmc = |arxiv = astro-ph/0410059 |bibcode = 2005AJ....129..518S}}</ref> အကြီးဆုံးလ ၅ စင်းမှာ မီရန်ဒါ(Miranda)၊ အေရီယယ်(Ariel)၊ အမ်ဘရီယယ်(Umbriel)၊ တိုက်တေးနီးယား(Titania) နှင့် အော်ဘီယွန် (Oberon) တို့ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်သည် သူ၏ ဝင်ရိုးပေါ်တွင် အလွန်ပင်တိမ်းစောင်းနေသဖြင့် ဒေါင်လိုက်လည်ပတ်နေသည့်ပမာပင် ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်သည် [[နေ]]ကိုတစ်ပတ်ပတ်နိုင်ရန်အတွက် [[ကမ္ဘာ]]၏နှစ်နှင့်တွက်လျှင် ၈၄ နှစ်မျှကြာပြီး ဝင်ရိုးပေါ်တွင် တစ်ပတ်ပတ်ရန် ၁၇ နာရီ ၁၄ မိနစ်မျှသာ ကြာသည်။ ထို့ကြောင့် ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ တစ်နှစ်တွင် ၄၂၀၀၀ ရက်မျှရှိသည်ဟု တွက်ချက်ရနိုင်သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်နှင့် [[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]]တို့ကြားရှိ အကွာအဝေးမှာ ၁.၆ [[ဘီလီယံ]] [[ကီလိုမီတာ]]ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်ကို ၁၇၈၁ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်တွင် ခါးပတ် (ring) ပေါင်း ၁၁ ခုရှိသော်လည်း ကမ္ဘာမှမြင်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်။ == ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ် == ယူရေးနပ်စ်သည် ကျွန်ုပ်တို့ [[နေစကြဝဠာ]]အတွင်းရှိ ဂြိုဟ်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ နေမှစ၍ အစဉ် လိုက်ရေတွက်လျှင် ထိုဂြိုဟ်သည် ခုနစ်ခုမြောက်ဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ထိုဂြိုဟ်ကို ဂျာမန်-အင်္ဂလိပ် သွေးစပ်သည့် [[ဝီလီယံ ဟာရှယ်]]ဆိုသူ ထင်ရှားသော [[နက္ခတ္တဗေဒ]] ပညာရှင်တစ်ဦးက စတင်တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် သူ၏ နက္ခတ်ကြည့် ကရိယာများကို မကျေနပ်သဖြင့် တစ်ကြိမ်ထက်တစ်ကြိမ် ပို၍ ကြီးမား အားကောင်းသော နက္ခတ်ကြည့်မှန်ပြောင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်လာခဲ့ရာ ထိုခေတ်ရှိ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းများအနက် အကောင်းဆုံးကို ပြုလုပ်ပြီးသော ၁၇၈၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ယူရေးနပ်စ်ကို ပထမဆုံး စတင်တွေ့ ခဲ့သည်။ စ၍ တွေ့စဉ်က ထိုဂြိုဟ်ကို ကြယ်တံခွန်တစ်ခုမျှ သာဖြစ်သည်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့လေသည်။ [[File:William Herschel01.jpg|thumb|left|upright|ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဝီလျံဟာရှယ်]] ထိုနောက် ညဉ့်တိုင်းဆက်၍ ထိုကြယ်တံခွန်ဟု ထင်ရသည့် အရာကို ကြည့်သောအခါတွင် ထိုအရာသည် ကြယ်များအကြား၌ နေရာရွှေ့လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ မြင်ရ သည့်တိုင်အောင် သူမြင်ရသည့် အရာသည် ဂြိုဟ်တစ်လုံး ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မထင်မိခဲ့ချေ။ ထိုသို့ မထင်မိခဲ့သဖြင့် သူ့အား အပြစ် မတင်ထိုက်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုအခါက အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းများကို တီထွင်လာနိုင်ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်း တစ်ရာငါးဆယ်ကျော်လာပြီဖြစ်၍ ထိုအဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းများဖြင့် ကောင်းကင်ပြင်ကို ရှာဖွေခဲ့ကြရာ [[ဂြိုဟ်]] အတော်များများကို တွေ့ရှိထားပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကြောင့် သူသည် [[ကြယ်တံခွန်]]တစ်ခုကို တွေ့ရှိထားသည့်အကြောင်း ရေးသားကာ ထုတ်ဝေလိုက်လေသည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ အဓိက နက္ခတ်မျှော်စင်ကြီးများမှ ထိုကြယ်တံခွန်ဟု ထင်ရသောအရာကို ဂရုတစိုက်နှင့်ကြည့်ကြရာတွင် ကြယ်တံခွန်တစ်ခုက ပြုမူထိုက်သည်တို့ကို မပြုမူဘဲနေသည်ကို တွေ့ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုနောက် နေ့စဉ်ရက်ဆက် ဇွဲဖြင့် ကြည့်ရှုသောအခါတွင် ထိုကြယ်တံခွန်ဟု ထင်ရသော အရာသည် လမ်းတစ်ခုတွင် သွားလျက်ရှိသည်ကို တွေ့ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုကြောင့် ဟာရှယ်အား ထိုဂြိုဟ်ကို စတင်၍ တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ ထိုအခါ ဟာရှယ်က ပထမတွင် သူ့အား စောင့်ရှောက်ထားသည့် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဘုရင်ကို အမွှမ်းတင်လိုသဖြင့် သူတွေ့ရှိခဲ့သည့် ထိုဂြိုဟ်ကို ဂျော်ဂျီ ယန်ဆိဒပ်ဟု အမည်ပေးလိုက်လေသည်။ ထိုအမည်ကို နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်များက သဘောမကျကြချေ။ ထိုကြောင့် နာမည်အမျိုးမျိုးကို ပေးခဲ့ကြရာ နောက်ဆုံးတွင် ဂျာမန်လူမျိုး နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးက ယူရေးနပ်စ်ဟူသော အမည်ကို အကြံပေး လိုက်လေသည်။ ထိုသို့ အကြံပေးရာတွင် ရှေးယခင်ဂြိုဟ်များအား အမည်ပေးရာတွင် အသုံးပြုသည့်နည်းကို အသုံးပြုထားသဖြင့် နက္ခတ္တေဒေ ပညာရှင်များက သဘောတူ လက်ခံလိုက်ကြလေသည်။ ရှေးပညာရှင်များကမူ အထူးသဖြင့် ဂရိလူမျိုးတို့က ယူရေးနပ်စ်မှာ ရှေးအကျဆုံးနတ်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထိုအမည်အရ ကောင်းကင်ပြင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရနေလေသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့၏ ယုံကြည်ချက်အရ ထိုနတ်ကြီးက ကမ္ဘာမြေကြီးသို့ အပူ၊ အလင်းနှင့် မိုးများကို ပေးခဲ့သည်။ ယူရေးနပ်စ်သည် ဂျီယာအမည်ရှိသော ကမ္ဘာမြေကြီး နတ်သမီး၏ လင်ယောက်ျား ဖြစ်သည်။ သူသည် ဆိုင်းကလုပ်၊ တိုင်တန်နှင့် ရီးအ ဆိုသည့် လက်ပေါင်းတစ်ရာစီရှိသော ဘီလူးတို့၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် သူ၏ သားအငယ်ဆုံး ဆက်တန် (စနေဂြိုဟ်) က သူ၏ နန်းကို သိမ်းပိုက်ကာ သူ့အား သတ်ပစ်လိုက်သည်။ ဖျူရီးခေါ် ဒေါသတရားသည် ယူရေးနပ်စ်၏ သွေးမှ ဖြစ်ပေါ် လာခဲ့သည်။ [[File:Uranus, Earth size comparison 2.jpg|thumb|left|ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်နှင့် ကမ္ဘာဂြိုဟ်အား နှိုင်းယှဉ်ပြထားပုံ]] ထိုဂြိုဟ်၏ လမ်းကြောင်း နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ပြည့်စုံစွာ တွက်ချက်ပြီးသောအခါတွင် ထိုယူရေးနပ်ဂြိုဟ်ကို ယခင်ကလည်း အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ခဲ့ကြဘူးကြောင်း သိလာကြလေသည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က ထို ဂြိုဟ်ကို တည်မြဲကြယ် တစ်လုံးမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြလေသည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်သည် နေနှင့်မိုင်ပေါင်း ၁၇၈၂ဝဝဝဝဝဝ မျှ ဝေးကွာပြီးလျှင် ကိုယ်ပိုင်ဝင်ရိုးပေါ်၌ ၁ဝ နာရီနှင့် မိနစ် ၅ဝ မျှအကြာတွင် တစ်ပတ်ပြည့်အောင် လည်လျက်ရှိလေသည်။ ထို့ပြင် နေကို ပတ်သွား ရာတွင်တစ်ပတ်ပတ်မိစေရန် ၈၄ နှစ် နှင့် ၈ ရက်ကြာလေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာသည် ယူရေးနပ်စ်နှင့် နေ၏အကြားသို့ ၃၆၉ ရက်နှင့် ၉ နာရီ အကြာတွင် တစ်ကြိမ်ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ယူရေး နပ်ဂြိုဟ်၏ လမ်းတွင် ထူခြားချက်ကို တွေ့ရှိကြရာမှ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်ကို တွေ့ရှိလာကြလေသည်။ ထို[[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]]၏ ပြုပြင်ပေးမှုကြောင့် ယူရေးနပ်၏ လမ်းတွင် ထူးခြားချက် ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ အချင်းမှာ မိုင်ပေါင်း ၃၂ဝဝဝ မျှ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။ တစ်နည်းဆိုလျှင် ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာ၏ အချင်းထက် လေးဆမျှပို၍ ကြီးလေသည်။ အချို့ နက္ခတ်ပညာရှင်များ ကမူ ထိုဂြိုဟ်၏အချင်းသည် မိုင်ပေါင်း ၂၈၅ဝဝ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုဂြိုဟ်၏ ထုထည်သည် ကျွန်ုပ်တို့ ကမ္ဘာထက်အဆပေါင်း ၆၄ ဆမက ကြီးသည်။ ယင်း၏ ဒြဗ်ထုမှာ ကျွန်ုပ်တို့ ကမ္ဘာထက် ၁၄ ၁/၂ ဆမျှ ပို၍၊ သိပ်သည်းမှုတွင် ယင်းသည် ကမ္ဘာ၏ လေးချိုးတစ်ချိုးမျှသာ ရှိသည်။ ထိုဂြိုဟ်သည် ဓာတ်ငွေ့တစ်ဝက်တစ်ပျက်အခြေ၌သာ ရှိကောင်းရှိလိမ့်မည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ယူဆကြလေသည်။ [[File:Uranus_clouds.jpg|thumb|right|၂ဝဝ၅ ခုနှစ် ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်မှ ကွင်းများ၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းခြမ်းတွင် တိမ်များကို မြင်နိုင်သည်။]] ယူရေးနပ်စ်၌ လ၊ သို့မဟုတ် အရံဂြိုဟ် ၅ လုံးရှိသည်။ ထိုလများကို (၁) အေရီယမ်၊ (၂) အမ်ဗရီယယ်၊ (၃) တိုင်တန်းနီးယား၊ (၄) အိုဗရွန်နှင့် (၅) မီရန်ဒါဟု အမည် ပေးထားသည်။ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ခြောက်ခုမြောက် လတစ်လုံးပင် ရှိလိမ့်ဦးမည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုအရန်ဂြိုဟ်ကလေးများသည် သေးငယ်လှသဖြင့် လွန်စွာ မိန်ကြသည်။ ယင်းတို့၏ လမ်းများမှာလည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်လျက် တည်ရှိနေကြသည်၊ ထိုအရန်ဂြိုဟ်များ၏ ထူးခြားချက်မှာ ယင်းတို့၏ ပြင်ညီသည် ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်၏ ပြင်ညီတွင်၊ သို့မဟုတ် ပြင်ညီလောက်တွင် တည်ရှိမနေကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ယူရေးနပ်၏ ပြင်ညီတွင်မရှိဘဲ ထို့ပြင်ညီနှင့် မျဉ်းမတ်နီးနီးတွင် တည်ရှိနေကြသဖြင့် ထိုအရန်ဂြိုဟ်များသည် သွားလျက်ရှိသော ပြင်ညီများကို ကမ္ဘာမှ ကြည့်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံတွင်မူ ပြားလိုက် မြင်ရလေသည်။ ထိုအရန်ဂြိုဟ်များ၏ လမ်းများသည် ၉၈ ဒီဂရီ မျှတွင် တည်ရှိကြသဖြင့် မျဉ်းမတ်ထက်ပင် ကျော်လွန်နေလေသည်။ ထိုကြောင့် ယူရေးနပ်၏ အရန်ဂြိုဟ်များသည် ယင်းတို့၏ လမ်းများကို သွားကြရာတွင် ပြောင်းပြန် သွားလျက်ရှိကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ==အခြားကြည့်ရန်== *[[အင်္ဂါဂြိုဟ်]] *[[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]] == မှတ်စု == {{notes | notes = {{efn | name = atmospheric pressure | Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure. }} }} ==ကိုးကား== {{reflist|2 |refs= <ref name="OED"> {{cite encyclopedia | title = Uranus | encyclopedia = Oxford English Dictionary | edition = 2 | date = 1989 }}</ref> <ref name="BBCOUP"> The BBC Pronunciation Unit notes that {{IPA|/ˈjʊərənəs/}} "is the preferred usage of astronomers":{{cite book|last=Olausson|first=Lena|author2=Sangster, Catherine |title=The Oxford BBC Guide to Pronunciation|url=https://archive.org/details/oxfordbbcguideto0000olau|publisher=Oxford University Press|location=Oxford, England|date=2006|page=[https://archive.org/details/oxfordbbcguideto0000olau/page/404 404]|isbn=978-0-19-280710-6 }}</ref> <ref name=VSOP87>{{cite journal |title=Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets |url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1994-02-10_282_2/page/662 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=282 |issue=2 |pages=663&ndash;683 |date=February 1994 |last1=Simon |first1=J.L. |last2=Bretagnon |first2=P. |last3=Chapront |first3=J. |last4=Chapront-Touzé |first4=M. |last5=Francou |first5=G. |last6=Laskar |first6=J. |bibcode=1994A&A...282..663S}}</ref> <ref name="Lindal Lyons et al. 1987"> {{cite journal| doi = 10.1029/JA092iA13p14987| last1 = Lindal| first1 = G. F.| last2 = Lyons| first2 = J. R.| last3 = Sweetnam| first3 = D. N.| last4 = Eshleman| first4 = V. R.| last5 = Hinson| first5 = D. P.| last6 = Tyler| first6 = G. L.| date = December 30, 1987| title = The Atmosphere of Uranus: Results of Radio Occultation Measurements with Voyager 2| journal = Journal of Geophysical Research| issn = 0148-0227| publisher = American Geophysical Union| volume = 92| issue = A13| pages = 14,987–15,001| bibcode = 1987JGR....9214987L| ref = {{sfnRef|Lindal Lyons et al.|1987}}}}</ref> <ref name="Conrath Gautier et al. 1987"> {{cite journal| doi = 10.1029/JA092iA13p15003| last1 = Conrath| first1 = B.| last2 = Gautier| first2 = D.| last3 = Hanel| first3 = R.| last4 = Lindal| first4 = G.| last5 = Marten| first5 = A.| year = 1987| title = The Helium Abundance of Uranus from Voyager Measurements| journal = Journal of Geophysical Research| volume = 92| issue = A13| pages = 15003–15010| bibcode = 1987JGR....9215003C| ref = {{sfnRef|Conrath Gautier et al.|1987}}}}</ref> <ref name="meanplane">{{cite web | date=April 3, 2009 | title=The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter | url=http://home.surewest.net/kheider/astro/MeanPlane.gif | accessdate=April 10, 2009 | archivedate=14 May 2009 | archiveurl=https://www.webcitation.org/5glwILykY?url=http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif }} (produced with [http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220235836/http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ |date=20 December 2008 }} written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)</ref> <ref name="Jacobson Campbell et al. 1992"> {{cite journal| doi = 10.1086/116211| last1 = Jacobson| first1 = R. A.| last2 = Campbell| first2 = J. K.| last3 = Taylor| first3 = A. H.| last4 = Synnott| first4 = S. P.| date=June 1992 | title = The masses of Uranus and its major satellites from Voyager tracking data and earth-based Uranian satellite data| journal = The Astronomical Journal| volume = 103| issue = 6| pages = 2068–2078| bibcode = 1992AJ....103.2068J| ref = {{sfnRef|Jacobson Campbell et al.|1992}}}}</ref> <ref name="ephemeris"> {{cite web|title=Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006|author=Espenak, Fred |work=NASA|url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/TYPE.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070626153349/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/TYPE.html|archivedate=2007-06-26|date=2005|accessdate=June 14, 2007 }}</ref> <ref name="Lunine 1993"> {{cite journal| doi = 10.1146/annurev.aa.31.090193.001245| last = Lunine| first = Jonathan I.| date=September 1993 | title = The Atmospheres of Uranus and Neptune| journal = Annual Review of Astronomy and Astrophysics| volume = 31| pages = 217–263| bibcode = 1993ARA&A..31..217L| ref = harv}}</ref> <ref name="Podolak Weizman et al. 1995"> {{cite journal| doi = 10.1016/0032-0633(95)00061-5| last1 = Podolak| first1 = M.| last2 = Weizman| first2 = A.| last3 = Marley| first3 = M.| date=December 1995 | title = Comparative models of Uranus and Neptune| url = https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_1995-12_43_12/page/1517| journal = Planetary and Space Science| volume = 43| issue = 12| pages = 1517–1522| pmid = | pmc = | bibcode = 1995P&SS...43.1517P| ref = {{sfnRef|Podolak Weizman et al.|1995}}}}</ref> <ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"> {{cite journal| doi = 10.1007/s10569-007-9072-y| last1 = Seidelmann| first1 = P. Kenneth| last2 = Archinal| first2 = Brent A.| last3 = A'Hearn<!-- written A'hearn here, mostly A'Hearn elsewhere -->| first3 = Michael F.| display-authors = 3| last4 = Conrad| first4 = Albert R.| last5 = Consolmagno| first5 = Guy J.| last6 = Hestroffer| first6 = Daniel| last7 = Hilton| first7 = James L.| last8 = Krasinsky| first8 = Georgij A.| last9 = Neumann| first9 = Gregory A.| last10=Oberst | first10=Jürgen | last11=Stooke | first11=Philip J. | last12=Tedesco | first12=Edward F. | last13=Tholen | first13=David J. | last14=Thomas | first14=Peter C. | last15=Williams | first15=Iwan P. | year = 2007| title = Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006| url = https://archive.org/details/sim_celestial-mechanics-and-dynamical-astronomy_2007_98_3/page/155| journal = Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy| volume = 98| issue = 3| pages = 155–180| pmid = | pmc = | bibcode = 2007CeMDA..98..155S| ref = {{sfnRef|Seidelmann Archinal A'hearn et al.|2007}}}}</ref> <ref name="nasafact">{{cite web|url = http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Uranus&Display=Facts|title = NASA: Solar System Exploration: Planets: Uranus: Facts & Figures|publisher = NASA|last = Munsell|first = Kirk|accessdate = August 13, 2007|date = May 14, 2007|archivedate = 9 November 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151109231438/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Uranus}}</ref> <ref name="CSeligman"> {{cite web | last = Seligman | first = Courtney | title = Rotation Period and Day Length | url = http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm | accessdate = August 13, 2009 }}</ref> <ref name="fact">{{cite web|url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/uranusfact.html|title = Uranus Fact Sheet|publisher = NASA|last = Williams|first = Dr. David R.|accessdate = August 10, 2007|date = January 31, 2005|archive-date = 4 August 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110804224710/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/uranusfact.html}}</ref> }} {{Footer_SolarSystem}} [[Category:ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]] [[Category:နေအဖွဲ့အစည်း၏ ဂြိုဟ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရေခဲဂြိုဟ်ဘီလူးများ]] 9kf2ar1ld0qmn68gncd70erzbynayfo 1047899 1047887 2026-08-10T13:33:19Z Dr Lotus Black 31011 1047899 wikitext text/x-wiki {{For|ဤဆောင်းပါးသည် ဂြိုဟ်အကြောင်းဖြစ်သည်၊ ဂရိနတ်ဘုရား|ယူရေးနပ်စ်}} {{Infobox planet | name = ယူရေးနပ်စ် | symbol = [[File:Uranus symbol (bold).svg|24px|⛢]] | image = [[File:Uranus2.jpg|260px]] | caption = ၁၉၈၆ [[ဗွိုင်ယေဂျာ ၂]] မှ<br>ယူရေးနစ်ပ်အား ရိုက်ကူးထားပုံ | discovery = yes | discoverer = [[{{#property:P61}}]] | discovered = ၁၃ မတ် ၁၇၈၁ | orbit_ref = <ref name="VSOP87" />{{efn | These are the mean elements from VSOP87, together with derived quantities.}} | epoch = [[J2000]] | aphelion = {{val|20.11|ul=AU}}<br>({{nowrap|{{val|fmt=commas|3008|u=Gm}}}}) | perihelion = {{val|18.33|u=AU}}<br>({{nowrap|{{val|fmt=commas|2742|u=Gm}}}}) | semimajor = {{val|19.2184|u=AU}}<br>({{nowrap|{{val|fmt=commas|2875.04|u=Gm}}}}) | eccentricity = {{val|0.046381}} | period = {{plainlist | * {{val|84.0205|u=[[:en:julian year (astronomy)|yr]]}} * {{nowrap|{{val|fmt=commas|30688.5|u=days}}}}<ref name="nasafact" /> * {{nowrap|{{val|fmt=commas|42718}}}} Uranian [[solar day]]s<ref name="CSeligman" /> }} | synodic_period = 369.66&nbsp;days<ref name="fact" /> | avg_speed = 6.80&nbsp;km/s<ref name="fact" /> | inclination = {{val|0.773|u=°}} to ecliptic<br>6.48° နေ၏ အီကွေတာသို့<br>1.02° to invariable plane<ref name="meanplane" /> | asc_node = {{val|74.006|u=°}} | arg_peri = {{val|96.998857|u=°}} | mean_anomaly = {{val|142.238600|u=°}} | satellites = [[ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ|၂၇]] | physical_characteristics = yes | flattening = {{val|0.0229|0.0008}}{{efn | Calculated using data from Seidelmann, 2007.<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" /> }} | equatorial_radius = {{nowrap|{{val|fmt=commas|25559|4|u=km}}}}<br>4.007&nbsp;Earths<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | polar_radius = {{nowrap|{{val|fmt=commas|24973|20|u=km}}}}<br>3.929&nbsp;Earths<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | mean_radius = {{nowrap|{{val|fmt=commas|25362|7|u=km}}}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | circumference = {{nowrap|{{val|fmt=commas|159354.1|u=km}}}}<ref name="nasafact" /> | surface_area = {{val|8.1156|e=9|u=km2}}<ref name="nasafact" />{{efn|name=atmospheric pressure}} <br> 15.91&nbsp;Earths | volume = {{val|6.833|e=13|u=km3}}<ref name="fact" />{{efn|name=atmospheric pressure}} <br> 63.086&nbsp;Earths | mass = {{val|8.6810|0.0013|e=25|u=kg}} <br> 14.536&nbsp;Earths<ref name="Jacobson Campbell et al. 1992" /> <br> [[standard gravitational parameter|GM]]={{nowrap|{{val|fmt=commas|5793939|13|u=km³/s²}}}} | density = {{val|1.27|u=g/cm3}}<ref name="fact" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | surface_grav = {{val|8.69|ul=m/s2}}<ref name="fact" />{{efn|name=atmospheric pressure}}<br>0.886&nbsp;[[g-force|g]] | escape_velocity = 21.3&nbsp;km/s<ref name="fact" />{{efn|name=atmospheric pressure}} | sidereal_day = {{val|0.71833|u=day}}<br> {{nowrap|17 [[နာရီ|h]] 14 min 24 [[စက္ကန့်|s]]}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" /> | rot_velocity = 2.59&nbsp;km/s <br> 9,320&nbsp;km/h | axial_tilt = 97.77° (to orbit)<ref name="fact"/> | right_asc_north_pole = {{RA|17|9|15}}<br>257.311°<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" /> | declination = −15.175°<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" /> | albedo = 0.300 ([[:en:Bond albedo|Bond]])<br>0.51 ([[Geometric albedo|geom.]])<ref name="fact" /> | magnitude = 5.9<ref name="ephemeris" /> to 5.32<ref name="fact" /> | angular_size = 3.3″ to 4.1″<ref name="fact" /> | temperatures = yes | temp_name1 = 1&nbsp;[[:en:bar (unit)|bar]] level<ref name="Podolak Weizman et al. 1995" /> | min_temp_1 = | mean_temp_1 = {{Convert|76|K|C}} | max_temp_1 = | temp_name2 = 0.1&nbsp;bar<br>([[ထရိုပိုပေါ့စ်|tropopause]])<ref name="Lunine 1993" /> | min_temp_2 = 47&nbsp;K | mean_temp_2 = 53&nbsp;K | max_temp_2 = 57&nbsp;K | pronounced = {{IPAc-en|audio=uranus.ogg|ˈ|jʊər|ə|n|ə|s}} or {{IPAc-en|audio=en-us-Uranus.ogg|j|ʊ|ˈ|r|eɪ|n|ə|s}}<ref name="OED" /><ref name="BBCOUP" /> | adjectives = Uranian | atmosphere = yes | atmosphere_ref = <ref name="Lunine 1993" /><ref name="Lindal Lyons et al. 1987" /><ref name="Conrath Gautier et al. 1987" />{{efn | Calculation of He, H₂ and CH₄ molar fractions is based on a 2.3% mixing ratio of methane to hydrogen and the 15/85 He/H₂ proportions measured at the tropopause. }} | scale_height = 27.7&nbsp;km<ref name="fact" /> | atmosphere_composition = ''(Below 1.3 bar)''<br> '''Gases''': * 83&nbsp;±&nbsp;3% [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]] (H₂) * 15&nbsp;±&nbsp;3% [[ဟီလီယမ်]] (He) * 2.3% [[မီသိန်း]] (CH₄) * 0.009%&nbsp;(0.007–0.015%) [[hydrogen deuteride|ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဂျူတာရိုဒ်]] (HD) '''ရေခဲ''': * [[အမိုးနီးယား]] * [[ရေ]] * [[ammonium hydrosulfide|အမိုးနီးယမ် ဟိုက်ဒရိုဆာလဖိတ်]] * [[methane hydrate|မီသိန်း ဟိုက်ဒရိုဒ်]] }} '''ယူရေးနပ်စ်'''({{lang-en|Uranus}})သည် [[နေအဖွဲ့အစည်း]]အတွင်းတွင် နေမှစ၍ ၇ ခုမြောက် ဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်သည် ဧရာမဓာတ်ငွေ့အစိုင်အခဲ(gas giant) ကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းတွင် တတိယမြောက်အကြီးဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်သည် ရေခဲများ၊ ဓာတ်ငွေ့များ နှင့် သံရည်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လေထုထဲတွင် [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]]၊ [[ဟီလီယမ်]]နှင့် မီသိန်းဓာတ်ငွေ့တို့ပါဝင်သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်ပေါ်ရှိ အပူချိန်မှာ အနှုတ် ၁၉၇ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ် သို့ ၇၉ ကယ်လ်ဗင် ဖြစ်သည်။ [[ဂြိုဟ်ရံလ]]ပေါင်း ၂၇ စင်း ရှိပြီး<ref name="Sheppard Jewitt Kleyna 2006"> {{Cite journal | last1 = Sheppard | first1 = S. S. | last2 = Jewitt | first2 = D. | last3 = Kleyna | first3 = J. | title = An Ultradeep Survey for Irregular Satellites of Uranus: Limits to Completeness | doi = 10.1086/426329 | journal = The Astronomical Journal | volume = 129 | pages = 518 | year = 2005 | pmid = | pmc = |arxiv = astro-ph/0410059 |bibcode = 2005AJ....129..518S}}</ref> အကြီးဆုံးလ ၅ စင်းမှာ [[မီရန်ဒါ (ဂြိုဟ်ရံလ)|မီရန်ဒါ]] (Miranda)၊ [[အဲရီယယ် (ဂြိုဟ်ရံလ)|အေရီယယ်]] (Ariel)၊ [[အဲရီယယ် (ဂြိုဟ်ရံလ)|အမ်ဘရီယယ်]] (Umbriel)၊ [[တိုက်တေနီးယား (ဂြိုဟ်ရံလ)|တိုက်တေးနီးယား]] (Titania) နှင့် [[အိုဘရွန် (ဂြိုဟ်ရံလ)|အော်ဘီယွန်]] (Oberon) တို့ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်သည် သူ၏ ဝင်ရိုးပေါ်တွင် အလွန်ပင်တိမ်းစောင်းနေသဖြင့် ဒေါင်လိုက်လည်ပတ်နေသည့်ပမာပင် ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်သည် [[နေ]]ကိုတစ်ပတ်ပတ်နိုင်ရန်အတွက် [[ကမ္ဘာ]]၏နှစ်နှင့်တွက်လျှင် ၈၄ နှစ်မျှကြာပြီး ဝင်ရိုးပေါ်တွင် တစ်ပတ်ပတ်ရန် ၁၇ နာရီ ၁၄ မိနစ်မျှသာ ကြာသည်။ ထို့ကြောင့် ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ တစ်နှစ်တွင် ၄၂၀၀၀ ရက်မျှရှိသည်ဟု တွက်ချက်ရနိုင်သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်နှင့် [[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]]တို့ကြားရှိ အကွာအဝေးမှာ ၁.၆ [[ဘီလီယံ]] [[ကီလိုမီတာ]]ဖြစ်သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်ကို [[ဝီလီယံ ဟာရှယ်]]က ၁၇၈၁ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်တွင် ခါးပတ် (ring) ပေါင်း ၁၁ ခုရှိသော်လည်း ကမ္ဘာမှမြင်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်။ == ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ် == ယူရေးနပ်စ်သည် ကျွန်ုပ်တို့ [[နေစကြဝဠာ]]အတွင်းရှိ ဂြိုဟ်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ နေမှစ၍ အစဉ် လိုက်ရေတွက်လျှင် ထိုဂြိုဟ်သည် ခုနစ်ခုမြောက်ဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ထိုဂြိုဟ်ကို ဂျာမန်-အင်္ဂလိပ် သွေးစပ်သည့် [[ဝီလီယံ ဟာရှယ်]]ဆိုသူ ထင်ရှားသော [[နက္ခတ္တဗေဒ]] ပညာရှင်တစ်ဦးက စတင်တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် သူ၏ နက္ခတ်ကြည့် ကရိယာများကို မကျေနပ်သဖြင့် တစ်ကြိမ်ထက်တစ်ကြိမ် ပို၍ ကြီးမား အားကောင်းသော နက္ခတ်ကြည့်မှန်ပြောင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်လာခဲ့ရာ ထိုခေတ်ရှိ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းများအနက် အကောင်းဆုံးကို ပြုလုပ်ပြီးသော ၁၇၈၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ယူရေးနပ်စ်ကို ပထမဆုံး စတင်တွေ့ ခဲ့သည်။ စ၍ တွေ့စဉ်က ထိုဂြိုဟ်ကို ကြယ်တံခွန်တစ်ခုမျှ သာဖြစ်သည်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့လေသည်။ [[File:William Herschel01.jpg|thumb|left|upright|ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဝီလျံဟာရှယ်]] ထိုနောက် ညဉ့်တိုင်းဆက်၍ ထိုကြယ်တံခွန်ဟု ထင်ရသည့် အရာကို ကြည့်သောအခါတွင် ထိုအရာသည် ကြယ်များအကြား၌ နေရာရွှေ့လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ မြင်ရ သည့်တိုင်အောင် သူမြင်ရသည့် အရာသည် ဂြိုဟ်တစ်လုံး ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မထင်မိခဲ့ချေ။ ထိုသို့ မထင်မိခဲ့သဖြင့် သူ့အား အပြစ် မတင်ထိုက်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုအခါက အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းများကို တီထွင်လာနိုင်ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်း တစ်ရာငါးဆယ်ကျော်လာပြီဖြစ်၍ ထိုအဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းများဖြင့် ကောင်းကင်ပြင်ကို ရှာဖွေခဲ့ကြရာ [[ဂြိုဟ်]] အတော်များများကို တွေ့ရှိထားပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကြောင့် သူသည် [[ကြယ်တံခွန်]]တစ်ခုကို တွေ့ရှိထားသည့်အကြောင်း ရေးသားကာ ထုတ်ဝေလိုက်လေသည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ အဓိက နက္ခတ်မျှော်စင်ကြီးများမှ ထိုကြယ်တံခွန်ဟု ထင်ရသောအရာကို ဂရုတစိုက်နှင့်ကြည့်ကြရာတွင် ကြယ်တံခွန်တစ်ခုက ပြုမူထိုက်သည်တို့ကို မပြုမူဘဲနေသည်ကို တွေ့ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုနောက် နေ့စဉ်ရက်ဆက် ဇွဲဖြင့် ကြည့်ရှုသောအခါတွင် ထိုကြယ်တံခွန်ဟု ထင်ရသော အရာသည် လမ်းတစ်ခုတွင် သွားလျက်ရှိသည်ကို တွေ့ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုကြောင့် ဟာရှယ်အား ထိုဂြိုဟ်ကို စတင်၍ တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ ထိုအခါ ဟာရှယ်က ပထမတွင် သူ့အား စောင့်ရှောက်ထားသည့် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဘုရင်ကို အမွှမ်းတင်လိုသဖြင့် သူတွေ့ရှိခဲ့သည့် ထိုဂြိုဟ်ကို ဂျော်ဂျီ ယန်ဆိဒပ်ဟု အမည်ပေးလိုက်လေသည်။ ထိုအမည်ကို နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်များက သဘောမကျကြချေ။ ထိုကြောင့် နာမည်အမျိုးမျိုးကို ပေးခဲ့ကြရာ နောက်ဆုံးတွင် ဂျာမန်လူမျိုး နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးက ယူရေးနပ်စ်ဟူသော အမည်ကို အကြံပေး လိုက်လေသည်။ ထိုသို့ အကြံပေးရာတွင် ရှေးယခင်ဂြိုဟ်များအား အမည်ပေးရာတွင် အသုံးပြုသည့်နည်းကို အသုံးပြုထားသဖြင့် နက္ခတ္တေဒေ ပညာရှင်များက သဘောတူ လက်ခံလိုက်ကြလေသည်။ ရှေးပညာရှင်များကမူ အထူးသဖြင့် ဂရိလူမျိုးတို့က ယူရေးနပ်စ်မှာ ရှေးအကျဆုံးနတ်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထိုအမည်အရ ကောင်းကင်ပြင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရနေလေသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့၏ ယုံကြည်ချက်အရ ထိုနတ်ကြီးက ကမ္ဘာမြေကြီးသို့ အပူ၊ အလင်းနှင့် မိုးများကို ပေးခဲ့သည်။ ယူရေးနပ်စ်သည် ဂျီယာအမည်ရှိသော ကမ္ဘာမြေကြီး နတ်သမီး၏ လင်ယောက်ျား ဖြစ်သည်။ သူသည် ဆိုင်းကလုပ်၊ တိုင်တန်နှင့် ရီးအ ဆိုသည့် လက်ပေါင်းတစ်ရာစီရှိသော ဘီလူးတို့၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် သူ၏ သားအငယ်ဆုံး ဆက်တန် (စနေဂြိုဟ်) က သူ၏ နန်းကို သိမ်းပိုက်ကာ သူ့အား သတ်ပစ်လိုက်သည်။ ဖျူရီးခေါ် ဒေါသတရားသည် ယူရေးနပ်စ်၏ သွေးမှ ဖြစ်ပေါ် လာခဲ့သည်။ [[File:Uranus, Earth size comparison 2.jpg|thumb|left|ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်နှင့် ကမ္ဘာဂြိုဟ်အား နှိုင်းယှဉ်ပြထားပုံ]] ထိုဂြိုဟ်၏ လမ်းကြောင်း နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ပြည့်စုံစွာ တွက်ချက်ပြီးသောအခါတွင် ထိုယူရေးနပ်ဂြိုဟ်ကို ယခင်ကလည်း အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ခဲ့ကြဘူးကြောင်း သိလာကြလေသည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က ထို ဂြိုဟ်ကို တည်မြဲကြယ် တစ်လုံးမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြလေသည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်သည် နေနှင့်မိုင်ပေါင်း ၁၇၈၂ဝဝဝဝဝဝ မျှ ဝေးကွာပြီးလျှင် ကိုယ်ပိုင်ဝင်ရိုးပေါ်၌ ၁ဝ နာရီနှင့် မိနစ် ၅ဝ မျှအကြာတွင် တစ်ပတ်ပြည့်အောင် လည်လျက်ရှိလေသည်။ ထို့ပြင် နေကို ပတ်သွား ရာတွင်တစ်ပတ်ပတ်မိစေရန် ၈၄ နှစ် နှင့် ၈ ရက်ကြာလေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာသည် ယူရေးနပ်စ်နှင့် နေ၏အကြားသို့ ၃၆၉ ရက်နှင့် ၉ နာရီ အကြာတွင် တစ်ကြိမ်ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ယူရေး နပ်ဂြိုဟ်၏ လမ်းတွင် ထူခြားချက်ကို တွေ့ရှိကြရာမှ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်ကို တွေ့ရှိလာကြလေသည်။ ထို[[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]]၏ ပြုပြင်ပေးမှုကြောင့် ယူရေးနပ်၏ လမ်းတွင် ထူးခြားချက် ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ အချင်းမှာ မိုင်ပေါင်း ၃၂ဝဝဝ မျှ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။ တစ်နည်းဆိုလျှင် ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာ၏ အချင်းထက် လေးဆမျှပို၍ ကြီးလေသည်။ အချို့ နက္ခတ်ပညာရှင်များ ကမူ ထိုဂြိုဟ်၏အချင်းသည် မိုင်ပေါင်း ၂၈၅ဝဝ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုဂြိုဟ်၏ ထုထည်သည် ကျွန်ုပ်တို့ ကမ္ဘာထက်အဆပေါင်း ၆၄ ဆမက ကြီးသည်။ ယင်း၏ ဒြဗ်ထုမှာ ကျွန်ုပ်တို့ ကမ္ဘာထက် ၁၄ ၁/၂ ဆမျှ ပို၍၊ သိပ်သည်းမှုတွင် ယင်းသည် ကမ္ဘာ၏ လေးချိုးတစ်ချိုးမျှသာ ရှိသည်။ ထိုဂြိုဟ်သည် ဓာတ်ငွေ့တစ်ဝက်တစ်ပျက်အခြေ၌သာ ရှိကောင်းရှိလိမ့်မည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ယူဆကြလေသည်။ [[File:Uranus_clouds.jpg|thumb|right|၂ဝဝ၅ ခုနှစ် ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်မှ ကွင်းများ၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းခြမ်းတွင် တိမ်များကို မြင်နိုင်သည်။]] ယူရေးနပ်စ်၌ လ၊ သို့မဟုတ် အရံဂြိုဟ် ၅ လုံးရှိသည်။ ထိုလများကို (၁) အေရီယမ်၊ (၂) အမ်ဗရီယယ်၊ (၃) တိုင်တန်းနီးယား၊ (၄) အိုဗရွန်နှင့် (၅) မီရန်ဒါဟု အမည် ပေးထားသည်။ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ခြောက်ခုမြောက် လတစ်လုံးပင် ရှိလိမ့်ဦးမည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုအရန်ဂြိုဟ်ကလေးများသည် သေးငယ်လှသဖြင့် လွန်စွာ မိန်ကြသည်။ ယင်းတို့၏ လမ်းများမှာလည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နီးကပ်လျက် တည်ရှိနေကြသည်၊ ထိုအရန်ဂြိုဟ်များ၏ ထူးခြားချက်မှာ ယင်းတို့၏ ပြင်ညီသည် ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်၏ ပြင်ညီတွင်၊ သို့မဟုတ် ပြင်ညီလောက်တွင် တည်ရှိမနေကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ယူရေးနပ်၏ ပြင်ညီတွင်မရှိဘဲ ထို့ပြင်ညီနှင့် မျဉ်းမတ်နီးနီးတွင် တည်ရှိနေကြသဖြင့် ထိုအရန်ဂြိုဟ်များသည် သွားလျက်ရှိသော ပြင်ညီများကို ကမ္ဘာမှ ကြည့်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံတွင်မူ ပြားလိုက် မြင်ရလေသည်။ ထိုအရန်ဂြိုဟ်များ၏ လမ်းများသည် ၉၈ ဒီဂရီ မျှတွင် တည်ရှိကြသဖြင့် မျဉ်းမတ်ထက်ပင် ကျော်လွန်နေလေသည်။ ထိုကြောင့် ယူရေးနပ်၏ အရန်ဂြိုဟ်များသည် ယင်းတို့၏ လမ်းများကို သွားကြရာတွင် ပြောင်းပြန် သွားလျက်ရှိကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ==အခြားကြည့်ရန်== *[[အင်္ဂါဂြိုဟ်]] *[[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]] == မှတ်စု == {{notes | notes = {{efn | name = atmospheric pressure | Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure. }} }} ==ကိုးကား== {{reflist|2 |refs= <ref name="OED"> {{cite encyclopedia | title = Uranus | encyclopedia = Oxford English Dictionary | edition = 2 | date = 1989 }}</ref> <ref name="BBCOUP"> The BBC Pronunciation Unit notes that {{IPA|/ˈjʊərənəs/}} "is the preferred usage of astronomers":{{cite book|last=Olausson|first=Lena|author2=Sangster, Catherine |title=The Oxford BBC Guide to Pronunciation|url=https://archive.org/details/oxfordbbcguideto0000olau|publisher=Oxford University Press|location=Oxford, England|date=2006|page=[https://archive.org/details/oxfordbbcguideto0000olau/page/404 404]|isbn=978-0-19-280710-6 }}</ref> <ref name=VSOP87>{{cite journal |title=Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets |url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1994-02-10_282_2/page/662 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=282 |issue=2 |pages=663&ndash;683 |date=February 1994 |last1=Simon |first1=J.L. |last2=Bretagnon |first2=P. |last3=Chapront |first3=J. |last4=Chapront-Touzé |first4=M. |last5=Francou |first5=G. |last6=Laskar |first6=J. |bibcode=1994A&A...282..663S}}</ref> <ref name="Lindal Lyons et al. 1987"> {{cite journal| doi = 10.1029/JA092iA13p14987| last1 = Lindal| first1 = G. F.| last2 = Lyons| first2 = J. R.| last3 = Sweetnam| first3 = D. N.| last4 = Eshleman| first4 = V. R.| last5 = Hinson| first5 = D. P.| last6 = Tyler| first6 = G. L.| date = December 30, 1987| title = The Atmosphere of Uranus: Results of Radio Occultation Measurements with Voyager 2| journal = Journal of Geophysical Research| issn = 0148-0227| publisher = American Geophysical Union| volume = 92| issue = A13| pages = 14,987–15,001| bibcode = 1987JGR....9214987L| ref = {{sfnRef|Lindal Lyons et al.|1987}}}}</ref> <ref name="Conrath Gautier et al. 1987"> {{cite journal| doi = 10.1029/JA092iA13p15003| last1 = Conrath| first1 = B.| last2 = Gautier| first2 = D.| last3 = Hanel| first3 = R.| last4 = Lindal| first4 = G.| last5 = Marten| first5 = A.| year = 1987| title = The Helium Abundance of Uranus from Voyager Measurements| journal = Journal of Geophysical Research| volume = 92| issue = A13| pages = 15003–15010| bibcode = 1987JGR....9215003C| ref = {{sfnRef|Conrath Gautier et al.|1987}}}}</ref> <ref name="meanplane">{{cite web | date=April 3, 2009 | title=The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter | url=http://home.surewest.net/kheider/astro/MeanPlane.gif | accessdate=April 10, 2009 | archivedate=14 May 2009 | archiveurl=https://www.webcitation.org/5glwILykY?url=http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif }} (produced with [http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220235836/http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ |date=20 December 2008 }} written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)</ref> <ref name="Jacobson Campbell et al. 1992"> {{cite journal| doi = 10.1086/116211| last1 = Jacobson| first1 = R. A.| last2 = Campbell| first2 = J. K.| last3 = Taylor| first3 = A. H.| last4 = Synnott| first4 = S. P.| date=June 1992 | title = The masses of Uranus and its major satellites from Voyager tracking data and earth-based Uranian satellite data| journal = The Astronomical Journal| volume = 103| issue = 6| pages = 2068–2078| bibcode = 1992AJ....103.2068J| ref = {{sfnRef|Jacobson Campbell et al.|1992}}}}</ref> <ref name="ephemeris"> {{cite web|title=Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006|author=Espenak, Fred |work=NASA|url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/TYPE.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070626153349/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TYPE/TYPE.html|archivedate=2007-06-26|date=2005|accessdate=June 14, 2007 }}</ref> <ref name="Lunine 1993"> {{cite journal| doi = 10.1146/annurev.aa.31.090193.001245| last = Lunine| first = Jonathan I.| date=September 1993 | title = The Atmospheres of Uranus and Neptune| journal = Annual Review of Astronomy and Astrophysics| volume = 31| pages = 217–263| bibcode = 1993ARA&A..31..217L| ref = harv}}</ref> <ref name="Podolak Weizman et al. 1995"> {{cite journal| doi = 10.1016/0032-0633(95)00061-5| last1 = Podolak| first1 = M.| last2 = Weizman| first2 = A.| last3 = Marley| first3 = M.| date=December 1995 | title = Comparative models of Uranus and Neptune| url = https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_1995-12_43_12/page/1517| journal = Planetary and Space Science| volume = 43| issue = 12| pages = 1517–1522| pmid = | pmc = | bibcode = 1995P&SS...43.1517P| ref = {{sfnRef|Podolak Weizman et al.|1995}}}}</ref> <ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"> {{cite journal| doi = 10.1007/s10569-007-9072-y| last1 = Seidelmann| first1 = P. Kenneth| last2 = Archinal| first2 = Brent A.| last3 = A'Hearn<!-- written A'hearn here, mostly A'Hearn elsewhere -->| first3 = Michael F.| display-authors = 3| last4 = Conrad| first4 = Albert R.| last5 = Consolmagno| first5 = Guy J.| last6 = Hestroffer| first6 = Daniel| last7 = Hilton| first7 = James L.| last8 = Krasinsky| first8 = Georgij A.| last9 = Neumann| first9 = Gregory A.| last10=Oberst | first10=Jürgen | last11=Stooke | first11=Philip J. | last12=Tedesco | first12=Edward F. | last13=Tholen | first13=David J. | last14=Thomas | first14=Peter C. | last15=Williams | first15=Iwan P. | year = 2007| title = Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006| url = https://archive.org/details/sim_celestial-mechanics-and-dynamical-astronomy_2007_98_3/page/155| journal = Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy| volume = 98| issue = 3| pages = 155–180| pmid = | pmc = | bibcode = 2007CeMDA..98..155S| ref = {{sfnRef|Seidelmann Archinal A'hearn et al.|2007}}}}</ref> <ref name="nasafact">{{cite web|url = http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Uranus&Display=Facts|title = NASA: Solar System Exploration: Planets: Uranus: Facts & Figures|publisher = NASA|last = Munsell|first = Kirk|accessdate = August 13, 2007|date = May 14, 2007|archivedate = 9 November 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151109231438/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Uranus}}</ref> <ref name="CSeligman"> {{cite web | last = Seligman | first = Courtney | title = Rotation Period and Day Length | url = http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm | accessdate = August 13, 2009 }}</ref> <ref name="fact">{{cite web|url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/uranusfact.html|title = Uranus Fact Sheet|publisher = NASA|last = Williams|first = Dr. David R.|accessdate = August 10, 2007|date = January 31, 2005|archive-date = 4 August 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110804224710/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/uranusfact.html}}</ref> }} {{Footer_SolarSystem}} [[Category:ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်]] [[Category:နေအဖွဲ့အစည်း၏ ဂြိုဟ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရေခဲဂြိုဟ်ဘီလူးများ]] apdmtkgni82930fs8hr7c5grx8t4onf 10 5133 1047922 1018809 2026-08-10T15:24:19Z Mgkaungmyatlwin 128048 1047922 wikitext text/x-wiki {{sidebar | name = မြန်မာ့သမိုင်း | bodystyle = border-collapse: collapse; | title = [[မြန်မာ့သမိုင်း]] | image = [[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|center|50px]][[File:EB9 Burmah - sketch-map.jpg|250px|မြန်မာပြည်မြေပုံ၊ ၁၈၇၈ ခုနှစ်]] | contentstyle = color: #54595d; text-align: left; border: 1px solid #aaa; padding: 0.3em; | navbarstyle = padding:0.3em; | content1 = * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းမတင်မီခေတ်|သမိုင်းမတင်မီခေတ်]] ဘီစီ ၁၁,၀၀၀–၂၀၀ * [[ဓညဝတီမြို့ဟောင်း|ဓညဝတီ]] ဘီစီ ၂၆၆၆ - ၇၈၈ * [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] ဘီစီ ၂၀၀ – အေဒီ ၁၀၅၀ :{{small|([[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[တကောင်းခေတ်]])}} * [[မွန်မင်းဆက်]] ၈၂၅?–၁၀၅၇ :({{small|[[သထုံပြည်]]}}) * [[ရခိုင်မင်းဆက်]] ၇၈၈?–၁၄၀၆ | content2 = * [[ပုဂံခေတ်]] ၈၄၉–၁၂၉၇ ** [[ခေတ်ဦးပုဂံပြည်]] ၁၀၇–၈၄၉ * [[မြန်မာ့သမိုင်း|ပဒေသရာဇ်ခေတ်ပြိုင်ကာလ]] ** [[အထက်မြန်မာပြည်]] ၁၂၉၇–၁၅၅၅ *** [[မြင်စိုင်းခေတ်]] နှင့် [[ပင်းယခေတ်]] ၁၂၉၇–၁၃၆၄ *** [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] ၁၃၁၅–၁၃၆၄ *** [[အင်းဝမင်းဆက်|အင်းဝခေတ်]] ၁၃၆၄–၁၅၅၅ *** [[ဒုတိယ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်|ဒုတိယသရေခေတ္တရာခေတ်]] ၁၄၈၂–၁၅၄၂ ** [[ဟံသာဝတီ|ဟံသာဝတီခေတ်]] ၁၂၈၇–၁၅၃၉၊ ၁၅၅၀–၁၅၅၂ ** [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ]] ၁၂၁၅–၁၅၆၃ ** [[မြောက်ဦးနေပြည်တော်]] ၁၄၂၉–၁၇၈၅ * [[တောင်ငူခေတ်]] ၁၅၁၀–၁၇၅၂ ** [[ပထမတောင်ငူအင်ပါယာ]] ၁၅၁၀–၁၅၉၉ ** [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] ၁၅၉၉–၁၇၅၂ * [[ဟံသာဝတီနေပြည်တော်သစ်]] ၁၇၄၀–၁၇၅၇ * [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] ၁၇၅၂–၁၈၈၅ | content3= * [[ကိုလိုနီခေတ်]] ၁၈၂၄–၁၉၄၈ ** [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ]] ၁၈၂၄–၁၈၈၅ ** [[မြန်မာနိုင်ငံ လက်နက်စွဲကိုင်တော်လှန်မှုများ (၁၈၈၅–၁၈၉၅)|လက်နက်စွဲကိုင်တော်လှန်မှုများ]] ၁၈၈၅–၁၈၉၅ ** [[ကိုလိုနီခေတ်#နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ|အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများ]] ၁၉၀၀–၁၉၄၈ * [[ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်]] ၁၉၄၂–၁၉၄၅ ** [[ဗမာနိုင်ငံတော်]] ၁၉၄၃–၁၉၄၅ | content4= * [[မြန်မာ့သမိုင်း|ယနေ့ခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ]] ၁၉၄၈–ယနေ့ထိ ** [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]] ၁၉၄၈–၁၉၆၂ ** [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မဆလခေတ်]] ၁၉၆၂–၁၉၈၈ ** [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတ]]/ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နယက]] ခေတ် ၁၉၈၈–၂၀၁၀ ** [[၂၀၁၁–၂၀၂၀ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ|နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ]] ၂၀၁၁–၂၀၂၀ ** [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၂၀၂၁–၂၀၂၅ **[[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ၂၀၂၅– ၂၀၂၆ **[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]၂၀၂၆–ယနေ့ထိ ** [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] ၂၀၂၁–ယနေ့ထိ | content5= * [[မြန်မာ့သမိုင်း အချိန်ဇယား|သမိုင်းအချိန်ဇယား]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်များ စာရင်း|မြို့တော်များ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း|အုပ်ချုပ်သူများ]] * [[မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ|ရာဇဝင်ကျမ်းများ]] * [[မြန်မာ့တပ်မတော် သမိုင်းကြောင်း|တပ်မတော်သမိုင်း]] |below={{portal-inline|မြန်မာနိုင်ငံ}} }}<noinclude> {{clear}} <noinclude> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] </noinclude> qu3c934oswebss89rd1rjp7n6mhg0di 0 5574 1047959 769929 2026-08-10T16:06:13Z Cepyita 93402 /* */ 1047959 wikitext text/x-wiki [[File:Greek trinity.png|thumb|300px|ဂရိသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူနှင့်ကမ္ဘာမြေသုံးနိုင်ငံဖြန့်ဖြူးသော Zeus God (Heaven)၊ Poseidon (ပင်လယ်နှင့်သမုဒ္ဒရာ) နှင့်ဟေးဒီးစ် (Underworld)။ Theos (အသေးအဖွဲဘုရား) သည်ဤသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူ၏သားသမီးများဖြစ်သည်။]] [[File:Meeting Gods In The Clouds by Cornelis van Poelenburch.jpg|thumb|ဂရိနတ်ဘုရားများ စည်းဝေးနေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] ဂရိလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သည့်နတ်များ နတ်ကိုးကွယ်မှုသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ မထွန်းကားမီ ကမ္ဘာဦး ခေတ်မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[ကုပီဒေါ|ကျူးပစ်]]]၊ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဗီးနတ်စ်]] စသည်တို့မှာ ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လူသိများသည်။ ရောမ အမည်မှည့်ထားလင့်ကစား စင်စစ်မှာမူ ဂရိနတ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂရိနတ်များကို ရောမတို့ လက်ခံကိုးကွယ်သည့် အကြောင်းကို သမိုင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖော်ပြထားသည်။ လောကဓာတ်ပညာ မထွန်းကားသေးသော ရှေးခေတ်တွင် ဂရိသူဟောင်းများသည် အဘယ်ကြောင့် မိုးရွာသည်၊ အဘယ်ကြောင့် နေပူသည် စသည်တို့ကို အကြောင်းမပြနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် နေပူခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း စသည့် ကမ္ဘာ့နိယာမတရား တို့သည် လူသားတို့ထက် တန်ခိုးကြီးလှသော နတ်မင်းများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မိမိတို့က ထိုရေ၊ မြေ၊ လေ စသည်တို့ကို အစိုးရသော နတ်မင်းများအား ပူဇော်ပသကြလျှင် မိမိတို့အား ကူညီ စောင့်ရှောက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်၍ နတ်တို့ကို ပူဇော် ပသကြလေသည်။ ရှေးဂရိသူဟောင်းတို့သည် စိတ်ကူးဉာဏ် အလွန်ကွန့်မြူး တတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် တန်ခိုးရှင် နတ်များရှိသည်ဟူသော အယူအဆအတိုင်း ထိုနတ်များ၏ သဘာဝတို့ကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆကာ ပုံပြင်များပြု၍ သားစဉ်မြေးဆက် ပြောပြခဲ့ကြလေ သည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်လျားလတ်သော် ထိုပုံပြင်များမှာ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု မည်သူကမျှ သတိမရကြတော့ချေ။ တန်ခိုးရှင်နတ်များ အကယ်ပင် ရှိသည် ဟု ထင်မြင်ယုံကြည်လာကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကာလမြင့် လာခဲ့ သော်ငြားလည်း ထိုပုံပြင်များမှာ တိမ်ကော၍ မသွားသည့်အပြင် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေခံသော ဂရိစာပေထွန်းကားမှုကို အထောက်အပံ့ ပြုခဲ့လေသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ ထွန်းကားလာသောအခါ တန်ခိုးရှင်နတ်များ ရှိသည်ဟု ဆက်လက် ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်၍ ဂရိနတ်များကိုပင် ရောမအမည်များ တပ်ကာ ကိုးကွယ်ပူဇော်သမှု ပြုခဲ့ကြပြန်လေ သည်။ ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်လာ တန်ခိုးကြီးနတ်များ၏ အကြောင်းကို ရောမအမည်နှင့်ယှဉ်၍ အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြသွား ပါအံ့။ ကွင်းပိတ်အတွင်းမှ အမည်သည် ရောမအမည် ဖြစ်၏။ == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး ([[ဂျူပီတာ]]) == {{main|ဇုစ်နတ်မင်းကြီး}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် နတ်အပေါင်းတို့၌ စွမ်းအားအကြီးဆုံး နတ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်တွင်း၌ မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူ့ဖခင်ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းနှင့် အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ကောင်းကင်နတ်၊ မိုးလေဝသကို စောင့်ရှောက်သောနတ် ဖြစ်ရုံသာမက ဥပဒေ၊ တိုင်းပြည်၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ မြို့တော်၊ မိသားစု စသည်တို့ကိုပါ စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဂရိများက ယုံကြည်ကြသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်ခြားတွင် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးလွှမ်းကာ လူသူနှင့် ကင်းဝေးလှသော အိုလမ်ပတ်စ်တောင်ကြီး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်ကြီး၏တောင် ထွတ်တွင် နတ်တကာတို့၏ ဘုရင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး စံပျော်တော်မူ၏။ ခမည်းတော် ကရိုးနပ် (ဆက်တန်) နတ်မင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးပါးက မိမိ၏ စည်းစိမ်ကို လုမည်ဟူ၍ အဟောတွက်ချက် ရှိခဲ့သဖြင့် သားတော်ဖွားတိုင်း အကောင်လိုက် ဝါးမျိုပစ်လေ့ရှိရာ ဇုစ်မှာ မယ်တော်ရီအာ နတ်သမီး၏ ပရိယာယ်ကြောင့်သာ ခမည်းတော်၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရ၏။ ဇုစ်သည် အရွယ်ရောက်လာလျှင် ခမည်းတော်အား သူ ဝါးမျိုထားသော နောင်တော်များ ကို အန်ထုတ်စေပြီးနောက် ဇုစ်က ခေါင်းဆောင်၍ ခမည်းတော်အား နန်းချကာ ရိုက်ရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူ့အား ကူညီခဲ့သော နောင်တော်များအားလည်း နယ်ပယ်များ ခွဲဝေပေး၏။ ဤသို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ပြီးသော် လောကတစ်ခုလုံးကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့၍ နတ်တကာ့ဘုရင် ဇုစ်နတ်ရှင်ဖြစ်လေသည်။ ဇုစ် ခေါ် ဂျူပီတာတွင် နတ်မိဖုရား၊ လူသား မိဖုရား များစွာရှိသဖြင့် သားသမီးလည်း များပြားလှသည်။ သူ၏ များစွာသော သားသမီးတို့တွင် ဒဏ္ဍာရီများ၌ ထင်ရှား သော နေနတ်သား အပိုလို၊ လနတ်သမီး အားတိမစ် (ဒိုင်ယာ နာ)၊ ဟားမီးစ် (မာကျူရီ)၊ အေးရီးစ် (မားစ်)၊ ဟီးဗီး စသည်တို့ အပြင် အတတ်အပညာ အမျိုးမျိုးကိုစောင့်သောနတ်သား၊ နတ်သမီးများလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ဇုစ်ကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြရုံမက တန်ခိုးအမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရာသီဥတုတို့ကိုလည်းကောင်း ဇုစ်က ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်၍ တိုင်းပြည်နိုင်ငံတို့၏ ကောင်းကျိုးများကိုလည်း စောင့်ရှောက်တတ်သည်ဟု အယူ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇုစ်ကို အမြင့် ဆုံးတောင်ထိပ်များ၌ တည်ဆောက်အပ်သော ဗိမာန်ကြီးများ၌ ပူဇော်ပသခြင်းအမှုကို ပြုခဲ့ကြ၏။ တရားသူကြီးများ၊ အုပ်ချုပ် သူများနှင် စစ်ဘုရင်ကြီးများသည် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇုစ်ကို တိုင်တည်၍ သစ္စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နတ်ကွန်းသည် Dodona အရပ်၌ ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်း၌ မိမိ၏အနာဂတ်ကို ဝက်သစ်ချပင်များကို ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေများမှတစ်ဆင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ပြောပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်သည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ သင်္ကေတ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အိုလံပီယာတောင် ပေါ်တွင်လည်း နတ်ကွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်းကြီးမှာ [[ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ|ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်များ]] ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိန်းငှက်များသည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်သူများအတွက် အလေးအမြတ်ထားစရာဖြစ်သည်။ သိန်းငှက်သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးထံသို့ အရောက်သွားပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်အတွက် သတင်းစကားများကို ယူဆောင် လာမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ ဇုစ် ဆိုသောအမည်မှာ သင်္ကတ ဘာသာမှဆင်းသက်လာပြီး ကောင်းကင်ဘုံ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရှိမည် ဟုယူဆကြသည်။ == ဟီရာ([[ဂျူနို]]) == {{main | ဟီရာ}} ကရိုးနပ်နှင့် ရီအာတို့၏ သမီးဖြစ်၍ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်၏။ အဆင်းသဏ္ဌာန် လှပတင့်တယ်၍ မာန် မာန ထောင်လွှားသော နတ်သမီး ဖြစ်၏။ နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည့်အတိုင်းလည်း တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမား၏။ စိတ်မာန်အလွန်ခက်ထန်သဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြရသည်။ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲမည်ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း စသည့် အခြင်းအရာများကို ဟီရာနတ်သမီးက ဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာတို့၏ သားတော်များအနက် တစ်ပါးမှာ စစ်ကိုအစိုးရသော အေးရီးစ် (မားစ်)ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ပါးမှာ မီးကို အစိုးရသော ဟီဖက်စတပ် (ဗာလကန်)ဖြစ်၏။ ဟီဖက်စတပ်ကို ပန်းပဲဆရာတို့ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြ၏။ ဟီရာနတ်သမီးသည် မိန်းမများအား အထူးကူညီစောင့်မ ကြည့်ရှုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိန်းမများ သားသမီးရလို လျှင် ဟီရာအား ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ထပ်ပွဲကိုစောင့်ရှောက်သော နတ်သမီးဖြစ်သည်ဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုကာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တိုင်း ထိုနတ်သမီးကို ပူဇော် ပသသောပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ လဆန်းစတွင် ဟီရာ နတ်သမီးကို ရည်စူး၍ ပူဇော်ပသလေ့ရှိ၏။ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများတွင် ဟီရာ (ဂျူနို)နတ်ကွန်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အင်္ဂလိပ်လ အမည်များအနက် ဇွန်လမှာ ဂျူနိုနတ်သမီးကိုစွဲ၍ သမုတ်ထားသောအမည် ဖြစ်သည်။ == အေသီနာ(မီနားဗား) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အစုံအလင်ဝတ်ဆင်ကာ လက်နက်စွဲကိုင်လျက် စစ်သံကြွေး၍ မွေးဖွားခဲ့သော သမီးတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင် စောင့်ရှောက်ပေး၏။ သို့သော် လူ့ပြည်မှ မြို့တော်ကြီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုမြို့တော်ကြီးများကို ကာကွယ်ရန်သာ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ ထိုနတ်သမီး ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော အေသင်မြို့တော်ကိုကား အထူး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။ စစ်မက်လိုလားသလောက် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်လှသော ပညာရှိ နတ်သမီးလည်း ဖြစ် သည်။ မိန်းကလေးများအား ဗိုင်းငင်၊ ရက်ကန်းစသည့် လက်မှုပညာများကို တတ်မြောက်စေရန်လည်းကောင်း၊ယောက်ျားများအား စာပေပညာ ဆည်းပူးကြစေရန်လည်းကောင်း အားပေးစောင့်ရှောက်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်၍ အပျိုစင် နတ်သမီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ စာပေများ၌ လေနတ်သမီး Athena သည် မိဘတစ်ဦးတည်းရှိသူ ဟုဖော်ပြသည်။ သူသည် ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးခေါင်းမှ ဖွားမြင်သည်ဟု ဆိုသည်။ သူ့ကို များသောအားဖြင့် Pallas Athena သို့မဟုတ် Parthenos ဟုခေါ်သည်။ အပျိုစင် နတ်ဘုရားမ ဟူ၍ဖြစ်သည်။ အေသင်မြို့၊ ပါသီနွန်ဘုရားကျောင်း တို့သည် လေနတ်သမီး Athena အတွက် ရည်စူး၍ ထိုအမည်များ မှည့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီလူမျိုးများ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ပြီးသည့် အချိန်တွင် ထိုပါသီနွန် ဘုရားကျောင်းမှာ မယ်တော်မာရီ၏ church ကျောင်းဖြစ်လာသည်။ Athena ကို အေသင်မြို့၏ မျိုးချစ်နတ်ဘုရားမ ဟုတင်စားသည်။ အကြောင်းမှာ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုသည့် ပိုဆိုက်ဒန် (Poseidon) ကို အနိုင်တိုက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်က အေသင်မြို့သားများကို ရေတွင်းတစ်တွင်းလက်ဆောင်ပေးသည်။ သို့သော် ပင်လယ်နှင့်ဆက်နေသောရေတွင်းဖြစ်နေသောကြောင့် အသုံးမဝင်ပေ။ ထို့နောက် Athena က ပထမဆုံးသော သံလွင်ပင်ကို လက်ဆောင်ပေးသည်။ သံလွင်ပင်သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုဆိုက်ဒန်ကို နိုင်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ စစ်ပွဲ၏နတ်သမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၏နတ်သမီး၊ စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရက်ကန်း စသည့် အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ အပေါင်းတို့၏ နတ်သမီးဟု ဆိုကြသည်။ ဇီးကွက် မှာ သူ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ == အပိုလို (ဝါ) ဖီးဗပ် (ဝါ) ဟီလီအော့ == ရှေးဂရိတို့၏ တန်ခိုးကြီးနတ် ၁၂ ပါးအနက် လူအများ ဆုံး၏ ကိုးကွယ်ခြင်းခံရသော နတ်မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နတ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော လီတို၏ သားတော်ဖြစ်၍ အားတိမစ်နတ်သမီးနှင့် အမြွှာမွေးဖက် ဖြစ်၏။ အပိုလိုသည် လူသတ္တဝါတို့အပေါ် အကြင်နာတရား ကြီးမား လှ၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကောင်းကင်ဝယ် နေစကြာယာဉ်ရထား ကို စီးနင်းမောင်းနှင်ကာ လူအပေါင်းအား အလင်းရောင်နှင့် အပူဓာတ်ကို ပေးလေသည်။ သူ့ကို အလင်းရောင်နတ်မင်းဟု ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့အဖို့ အပိုလိုမှာ လှပချောမွေ့ခြင်း၊ သစ္စာ ရှိခြင်း၊ စိတ်သဘောဖြူစင်ခြင်း၊ ဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသည့် အရည်အချင်းများ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ့အား ဂီတ နှင့်ကဗျာ၊ ကျန်းမာမှု၊ အနာဂတ် ကြိုတင်ဟောပြောနိုင်မှုနှင့် လေးမြားအတတ်ဆိုင်ရာ နတ်မင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဆက်သွယ်နေသော နတ်မင်းဟုလည်း ယုံကြည်ကြလေသည်။ အပိုလိုမှာ ခန့်ညားလှပသည်တွင် စံပြဖြစ်သည်။ နေနတ်ဘုရား (apollo) သည် ရွှေရောင်ဆံပင် ကောက်ကောက်နှင့် လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သင်္ကေတများမှာ နေ၊ ကိုင်ထားသော ဗျပ်စောင်း၊ လေး နှင့် နေ့စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားလာရာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ရထား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို delo ကျွန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသည် ဟုဆိုသည်။ ဖခင်မှာ ဇုနတ်မင်းကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ leto ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး များစွာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သော်လည်း အိမ်ထောင်မရှိပေ။ သို့သော် calliope နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ အမည်မှာ orpheus ဖြစ်သည်။ Apollo ၏ နတ်ကွန်းမှာ Delphi တောင်ပေါ်တွင်ရှိသည်။ ပုရောဟိတ်အတက်၊ မန်းမှူတ်ခြင်းအတက်၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ ကဗျာ၊ လေးပစ်အတက် စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူငယ်များကို စောင့်ရှောက်သည် ဟုဆိုသည်။ အပိုလိုသည် delphi တောင်တန်း ပေါ်ရှိ python စပါးကြီးမြွေကြီး အားသူ၏ လေးနှင့်မြားကိုသုံးကာ နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို၏ မြားသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ဂရိပြည်တွင် ကပ်ရောဂါကျရောက်စဉ်က အပိုလို၏မြားများကို လူများသို့ပစ်လွှတ်ရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါများပျောက်ကင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နာမကျန်း ဖြစ်သူများ apollo ကိုဆုတောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် apollo ကိုအကြောင်းပြု၍ မြွေသည် ဆေးပညာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်လာသည်။ == အားတိမစ်(ဒိုင်ယာနာ) == လနတ်သမီးဖြစ်၍ အပိုလိုနှင့် အမြွှာမွေးဖက် နှမတော်ဖြစ် သည်။ နောင်တော်ကဲ့သို့ကား မထင်ရှားလှပေ။ အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သည်။ အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် မီးဖွားနေသော မိန်းမသားတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်၏။ ယင်းအားတိမစ်နတ်သမီးသည် အပျိုစင် နတ်သမီးဖြစ်၏။ နောင်တော် အပိုလိုနတ်မင်းကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား သနားကရုဏာ ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်။ == အေးရီးစ် (မားစ်) == စစ်မက်နှင့်ဆိုင်သော နတ်ဖြစ်၍ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လိုလားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ထို နတ်မင်းကား ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာမိဖုရားကြီးတို့၏ သားတော် ဖြစ်၏။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ်နတ် တစ်နည်း အေးရီးစ်နတ်အား ရောမမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ ရိုမျူလပ်၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟုယူဆသဖြင့် ဇုနတ်မင်း ကြီး(ဂျူပီတာ) မှလွဲလျှင် ဒုတိယနေရာထားကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ == အက်ဖရိုဒိုက် == {{main | အက်ဖရိုဒိုက်}} ဤနတ်သမီးမှာ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုး၏ ရေမြှုပ်မှဖွား၍ ရေနန်းသူဇာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အက်ဖရိုဒိုက်ဟူသောအမည်ကို ရသည်။ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံး သမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ နတ်သမီးတည်း။ ကြော့ရှင်းလှပသော ရုပ်ဆင်း ရူပကာကြောင့် လူနှင့်နတ်တို့ ယောက်ျားသားမှန်သမျှမှာ ထိုနတ်သမီးအား အလွန်စွဲလန်းကြသည်။ ပင်လယ်ထဲမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆိုင်ရာ ရေသတ္တဝါ အပေါင်းကို စောင့်ရှောက်သည်။ အဆင်းမာန်တက်ကာ မာနထောင်လွှားသဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက မိဖုရားကြီး ဟီရာမှ မွေးဖွားသော ခြေမသန်သည့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နှင့် သူ့အား လက်ဆက်ပေးခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရေး၌ အကူအညီပေး၍ သားဖွားကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတို့၌ စောင်မကြည့်ရှု သူဟု အယူရှိကြ၏။ အချစ်နတ်သမီးဖြစ်သည့်အလျောက် ယောက်ျားတို့၏ စိတ်ကို စိုးပိုင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂရိလူမျိုးတို့ ယုံကြည်ကြလေသည်။ == ဟီဖက်စတပ်(ဗာလကန်) == မီးနတ်ဖြစ်သည့်ပြင် အိုလမ်ပတ်စ်နတ်ဘုံမှ ပန်းပဲနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီး ဟီရာတို့၏ ရင်သွေးတော်ဖြစ်၍ ခြေမသန်ရှာပေ။ နတ်အပေါင်းတို့ စွဲကိုင်သည့် လက်နက်များ၊ လှပဆန်းကြယ်သည့် နတ်ဘုံနတ်နန်းများမှာ ထိုနတ်မင်း၏ ဖန်တီး လုပ်ကိုင်ပေးမှုများ ဖြစ်၏။ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်၏။ ပန်းပဲသမားများ ကို စောင့်ရှောက်သောနတ်လည်း ဖြစ်၏။ အေသီနာ နတ်သမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ဟီဖက်စတပ် နတ်မင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် ဖွားနိုင် ခဲ့သည်။ တစ်ခါသော် နတ်မင်းကြီးမှာ ခေါင်းခဲဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နတ်အား မိမိ၏ဦးခေါင်းကို တူနှင့် ရိုက်ခွဲစေရန် အမိန့်ပေး၏။ ဟီဖက်စတပ်မှာ ခမည်းတော်အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်ခွဲရပေသည်။ ခမည်းတော်၏ ဦးနှောက်အတွင်းမှ အေသီနာ နတ်သမီးသည် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်၍ လက်နက် အစုံစွဲကိုင်ကာ တစ်ခဲနက်သောအသံကို မြည်ဟီးစေလျက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။ == ပိုဆိုက်ဒွန်(နက်ပ်ကျွန်း) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ခမည်းတော် ကရိုးနပ်မင်းကြီး၏ ရိုက်ရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိအား ကူညီခဲ့သူ နောင်တော်တို့အား နယ်ပယ်များကို ခွဲဝေပေးသည်။ ဤသို့ပေးရာတွင် နောင်တော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ ပိုဆိုက်ဒွန်နတ်မင်းအား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဟူသမျှကို စိုးပိုင်ခွင့်ပေး၍ ရေပြင်အောက်တွင် စံမြန်းရန် ခမ်းနားကြီးကျယ် တင့်တယ်လှပသော နတ်နန်း ဗိမာန်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း ပေးအပ်၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုဆိုက်ဒွန်မှာ ရေပြင်အပေါင်းကို စိုးမိုးစောင့်ရှောက်ရသော နတ်မင်း ဖြစ်လာ၍ ရေကြောင်းခရီးသွားများသည် သူ့အား ကိုးကွယ်ပသ လေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်မင်းသည် အသွား ၃ ခွရှိ လက်သုံးတော် ခက်ရင်းလှံတံကိုဝင့်လိုက်လျှင် ကျောက်ဆောင်များကို ပြိုကွဲစေနိုင်၏။ လှိုင်းတံပိုး ထစေနိုင်၏။ မြေငလျင် တုန်လှုပ်စေ နိုင်၏။ မုန်တိုင်းကျစေနိုင်၏။ ထိုမျှ တန်ခိုးရှိသော နတ်မင်း ပေတည်း။ မြင်းဟူသည့် သတ္တဝါကို ထိုနတ်မင်းက ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့၍ မြင်းများကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည့်နတ် ဖြစ်၏။ == ဟားမီးစ်(မာကျူရီ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် တောင်စောင့်နတ်သမီး မေယာတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ထိုနတ်ကား စေတမန်နတ်သားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟားမီးစ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ခေါင်း၊ ခြေထောက်တို့ကို အတောင်များတပ်ကာ ထုလုပ်လေ၏။ ထိုနတ်သားသည် သေသူ များ၏ ဝိညာဉ်များကို ငရဲနှင့် တန်သူကို ငရဲကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့် တန်သူကို နတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ပေးတတ်သည်။ ထိုနတ်မင်းသည် ခရီးလမ်းပန်းများနှင့် ခရီးသည်များကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ စကားအရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ၍ စကားပြောမှုနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ ကိုးကွယ်ပသခြင်း ခံရသောနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေး ကစားခုန်စားပွဲ များကို နှစ်သက်၍ အားပေးကူညီတတ်၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်ဟူ၍လည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့ ပုံပြင်များတွင် ဟားမီးစ်နတ်သည် သူခိုးဓားပြတို့ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးသူ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ == ဟေးဒိစ် (ပလူတို) == {{main|ဟေးဒီးစ်}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နောင်တော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သုန်မှုန်သော မျက်နှာထားအမူအရာရှိ၏။ ခမည်းတော်အား နန်းချပြီးသည့် နောက်တွင် ဇုနတ်မင်းက ဟေးဒိစ်အား မြေအောက်ကမ္ဘာ တစ်ခွင်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော ငရဲမင်းအဖြစ် ခံယူစေသည်။ ထိုဟေးဒိစ်နတ်မင်းကြီး၏ ရုပ်သွင်သည် ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် တူသော်လည်း ပို၍ ဣန္ဒြေကြီးပြီးလျှင် ခက်ထန်သည်။ ဟေးဒိစ် နတ်မင်းသည် မြေဩဇာကောင်းအောင် ကူညီမှိုင်းမ ပေးနိုင်သဖြင့် လယ်သမားတို့က ကိုးကွယ်ပသကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ ရံရွေတော်ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သော ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီး ကို ဟေးဒိစ်သည် မြင်း ၄ ကောင်ကသော ရထားထက်သို့ ရုတ်တရက် အတင်းပွေ့တင်ကာ မိမိစံရာ ငရဲပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသော် မိဖုရား မြှောက်လေသည်။ ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီးကား ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတည်း။ == ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်(ဘက်ကပ်စ်) == {{main|ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်}} ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် လူသားမင်းသမီးတစ်ပါးတို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်၍ ဝိုင်အရက်ချိုနှင့် အသီးအနှံပင်ကလေးများကို စောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အမြဲ စိတ်လက်ကြည်သာ ရွှင်လန်းစွာနေတတ်၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို လိုလားသော နတ်သားဖြစ်၏။ ထိုနတ်သား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် မင်းသမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဟီးရ၏ပရိယာယ်ကြောင့် မိုးကြိုးခ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ထိုသားတော်ကလေးကိုသာ ခမည်း တော်က သူ၏တန်ခိုးဖြင့် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် ချမ်းသာရာ ရခဲ့လေသည်။ == ဒီမီးတာ(ဆီးရီး) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်ဖြစ်၍ ဂရိနတ်တို့တွင် တန်ခိုးအကြီးဆုံး နတ်သမီးတစ်ပါးဖြစ်၏။ ထိုနတ်သမီးကြီးသည် ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး သာယာဝပြောစေရန် ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ကို ဖန်တီး စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုနတ်သမီးအား လယ်တော် နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေဆီဩဇာ နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ စည်ပင် သာယာဝပြောရေးအပေါ်၌ တည်ပေရာ ဒီမီတာနတ်သမီးအား ဥစ္စာစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။ ဒီမီတာတွင် ပါဆက်ဖိုနီ အမည်ရှိ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါး ရှိ၏။ လောကဓာတ်တစ်ခုလုံးတွင် စည်ပင်သာယာ ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ဒီမီတာမှာ အလွန်အလုပ်များလှ ပေရာ သမီးတော်ကလေးအား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မပြုနိုင်ရှာဘဲ အပျိုဖော်တစ်သင်းနှင့် သမီးတော် အား နေစေ၏။ တစ်နေ့သော် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သည့် ပါဆက် ဖိုနီအား အပျိုဖော်များအလစ်တွင် မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်က ရထား နှင့်တင်၍ ငရဲပြည်သို့ ခိုးပြေးလေရာ ဒီမီတာလည်း သမီးတော် အတွက် ရတက်ပွေကာ လောကဓာတ်ကြီးကို သာယာအောင် မပြုစုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြာင့် လောကအလုံးမှာ အဖူးအပွင့် အသီးတို့ကင်းကာ ဆိတ်သုဉ်းခြောက်သွေ့နေခဲ့၏။ ထို့နောက် သမီးတော်ကလေးအား စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အထပ်ထပ်လိုက်ရှာသော် ငရဲပြည် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤတွင် သမီးတော်အား နတ်ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်နိုင်ရန် ကြိုးစားရှာ၏။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် ၆ လမျှသာ နတ် ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်ရန် ဟေးဒိစ်က ခွင့်ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမီတာသည် သမီးတော်ကလေး နတ်ပြည်သို့ ပြန်လာသည့် ၆ လတွင်သာ လောကကြီးကို စိမ်းလန်းသာယာအောင်ပြု၍ သမီးတော်နှင့် ကင်းကွာနေရသည့် ၆ လတွင် သာယာစည်ပင်မှု ကို မပြုစုနိုင်သဖြင့် တစ်နှစ်ရာသီတွင် ၆ လမှာ ထိုင်းမှိုင်း မှုန်ပြာဝေနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဂရိတို့က အယူရှိကြ၏။ == [[ပဲဆဲဖိုနီ]](ပရိုဆဲပီနာ) == ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မယ်တော် အလုပ်များနေခိုက် ရံရွေတော်အပျို ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ရာမှ တစ်ဦးတည်း အဖော်ကွဲနေခဲ့စဉ် ဟေးဒိစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ငရဲပြည်သို့ ရထားနှင့် တင်ဆောင်သွားကာ မိဖုရား မြှောက်ထား၏။ မယ်တော်မှာ သမီးတော်အတွက် ပရိဒေဝမီးတောက်လောင်ကာ လောကကြီး ကို သာယာတင့်တယ်အောင် မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ဟေးဒိစ်အား ပါဆက်ဖိုနီကို သူ့မယ်တော်ထံသို့ တစ်နှစ်တွင် ၆ လမျှ ပြန်စေခွင့်ပြုရန် အမိန့်ပေးသည်။ မယ်တော်သည် သမီးတော်ပြန်လာချိန်တွင် လောကအလုံးကို သာယာစိုပြည်အောင် ပြုတတ်သည်။ ပါဆက်ဖိုနီမယ်တော်ထံ ပြန်နေချိန်ဖြစ်သည့် နွေဦးရာသီမှာ စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ အလွန်သာယာသည်။ == ဟက်စရှာ(ဗက်စတာ) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အပျိုစင်နတ် သမီးဖြစ်၍ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နတ်နန်းတွင် အတူစံရ၏။ ထို နတ်သမီးကို အိုးအိမ်စောင့်သူ နတ်သမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ သည်။ ဟက်စရှာ၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အချမ်းပြေမီးလှုံသည့် မီးဖိုများ မည်သည့်အခါမျှ မီးမငြိမ်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေး ရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုမီးဖိုမီးငြိမ်းပါက အိုးအိမ်နှင့်မတူ၊ အိုးအိမ် မပီမသ ဖြစ်ရ၏။ ထိုနတ်သမီး၏ နတ်ကွန်းများတွင် သူ့အား ပူဇော်သည့် ဆီမီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ငြိမ်းမသွားစေရချေ။ ဆီမီးမပြတ် ပူဇော်ပေးရသူများမှာ အပျိုစင်များသာ ဖြစ်ရ သည်။ == အီးရော့(ကျူးပစ်) == သတ္တဘာဂ ဖူးစာနတ်ဟု ခေါ်ကြသော ထိုနတ်ကလေးမှာ အချစ်နတ်သမီး ဗီးနပ်၏သားတော် ဖြစ်၍ လေးနှင့်မြားကို စွဲကိုင်ကာ မယ်တော်၏ နောက်တော်ပါးမှ ဖဝါးထက်ကြပ် လိုက်ပါနေတတ်သည်။ အီးရော့သည် သူ၏မြားကို စိတ်ကူး တည့်ရာသို့ လွှတ်တတ်သည်။ သူ့မြားချက်ထိသူမှာ သေလောက် သောဝေဒနာကို မခံစားရစေကာမူ ထိုမြားချက်ဒဏ်ရာ ကုသ၍ ပျောက်ခဲလှသည်။ လူနတ်မဟူ မြားချက်ထိသူတို့တွင် ချစ် မေတ္တာစိတ်များ ဝင်စားလာတတ်သည်။ မြားနတ်မောင် အီးရော့ သည် သူ့မြားကို စူးစူးစမ်းစမ်းပြုပြီးမှ ပစ်ခတ်ခြင်း မပြုဘဲ သူပစ်ချင်သလို ပစ်တတ်သဖြင့် အဆင်မပြေသော အချစ်ကိစ္စ များ ပေါ်ပေါက်ရသည်ဟုဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြားနတ်မောင် ၌ မျက်စိမရှိသဖြင့် အချစ်၌လည်း မျက်စိမရှိဟု အချို့က ဆို စမှတ်ပြုကြ၏။ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ဒုက္ခ အနည်းနှင့်အများ ပေးတတ်သူ အီးရော့မှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ တစ်ခါ သော် မယ်တော် အချစ်နတ်သမီးက ဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးမှာ ချောမွေ့လှပသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ ထိုမင်းသမီး၏ အချစ်ကိစ္စတွင် မဖွယ်မရာ ဖြစ်အောင်ပြုချေဟု သူ့အားစေခိုင်းလိုက်၏။ သို့သော် သူ့ကိုယ်တိုင် မင်းသမီး ကလေးအား မေတ္တာသက်ဝင်ခဲ့၍ သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ် သည်ကို သိအောင်မပြုရဟုပြောကာ ဇနီးပြုခဲ့၏။ ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးမှာ သူ့အားမနာလိုနေသော အစ်မတော်များ၏ စကားကို နားယောင်ကာ ညအချိန် အီးရော့အိပ်နေခိုက်တွင် သူမည်သူဖြစ်သည်ဟု စူးစမ်းလေသည်။ ထိုအခါ အီးရော့က မျက်မာန်တော်ရှကာ သူ့အား စွန့်ခွာထွက်သွားလေသည်။ ဆိုက်ကီးမင်းသမီးလေးမှာ ကြင်ယာတော်၏ အထင်မှားချက် ပြေပျောက်ပါရန် သာမန်လူသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရှာ၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အီးရော့မှာ ကြင်ယာတော်ကလေး၏ဖြစ်ပုံကို သနားကရုဏာစိတ်ဝင်လာ သောကြောင့် ချစ်သူနှစ်ဦးမှာ ပြန်လည် ပေါင်းဖက်မိကြ၏။ == အီးအော့(ဩရိုရာ) == အရုဏ်နတ်သမီးဖြစ်၏။ နံနက်အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီး သည့်အချိန်တွင် တောက်ပသော နနွင်းရောင် ဝတ်စားတန်ဆာ တို့ကို ဆင်ယင်ကာ နှင်းဆီသွေးရှိသော လက်များကို ဆန့်တန်းလျက် ညဉ့်လွှာရုံကိုပင် တင်လေ့ ရှိသည် ဆိုလေ သည်။ သူ့၌ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော စိတ်နေသဘောထားရှိ သော်လည်း သူ၏သားတော်များမှာ အလွန် ထိန်းသိမ်းရခက် သည်။ သားတော်များကား ဇက်ဖာခေါ် နောက်လေနတ်သား၊ ဗိုရီယတ်ခေါ် မြောက်လေနတ်သား၊ ဩစတာခေါ် တောင်လေ နတ်သားနှင့် ယူးရပ်ခေါ် အရှေ့လေနတ်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အီးအော့သည်လည်း အဆင်မပြေသော ချစ်ကိစ္စနှင့် ကြုံခဲ့ရ ၏။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် တောစောင့်နတ်သမီး ပရော့ကရစ် ၏ ကြင်ယာ၊ ဆက်ဖလပ်အမည်ရှိ မုဆိုးကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းမိ၍ ထိုမုဆိုးကလည်း အမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ အီးအော့အား ခင်မင်နှစ်သက်မိ၏။ မုဆိုးတောလိုက်ပြီး၍ အပန်းဖြေသည့်အခါ အီးအော့သည် မုဆိုးအား ချစ်ခင်ယုယစွာ ပြုစုပြီး ချစ်တင်းဆို လေ့ရှိသည်။ ပရော့ကရစ်သည် မိမိ၏ကြင်ယာ၏ အပြုအမူ ကို သင်္ကာမကင်းရှိ၍ တစ်နေ့တွင် လိုက်၍ ချောင်းသော် မုဆိုး နှင့် အရုဏ်နတ်သမီးတို့၏အဖြစ်ကို မြင်တွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ စိတ်မချုပ်တည်းနိုင်၍ ပုန်းကွယ်နေရာမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပရော့ ကရစ်ချုံပုတ်ထဲမှ ပြေးထွက်သံကို သမင်ထင်သော မုဆိုးသည် အမှတ်မဲ့ သူ၏လှံတံနှင့် ပစ်လိုက်လေရာ ပရော့ကရစ်အား ထိမှန်သဖြင့် အသက်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါ မုဆိုးသည် မိမိသတ်မိသည်ကို နောင်တရကာ နောက်နောင် အသက်ရှည် သမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သူ တစ်ယောက်အားမျှ ချစ်ခြင်း မေတ္တာပေးအပ်တော့မည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကြင်ယာအပေါ် ထားရှိသောသစ္စာကို စောင့်စည်းပါတော့မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်၏။ ထို့ကြောင့် အရုဏ်နတ်သမီးမှာ မိမိချစ်သူ ဆက် ဖလပ်၏မေတ္တာကို နောက်ထပ် မခံယူရရှာတော့ဘဲ အသည်းကွဲ မတတ် ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရရှာသည်။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် အပိုလိုနတ်မင်း၏ အစေအပါး တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား အလင်း ဓာတ်ပေးရန် အပေါ်လို နတ်မင်းက နေစကြာရထားဖြင့် အသင့် ရှိသောအခါ အရုဏ်နတ်သမီးက ညဉ့်လွှာရုံတည်းဟူသော ကန့်လန့်ကာကို မ တင်ကာ နေစကြာ ရထားကို လွှတ်သူ ဖြစ်သည်။ == ပန်(ဖောနပ်) == သိုးကျောင်းသူ၊ ဆိတ်ကျောင်းသူများကို စောင့်ရှောက်သော နတ် ဖြစ်သည်။ ဟားမီး(မာကျူရီ)နတ်မင်းနှင့် သစ်ပင်စောင့် နတ်သမီး တစ်ပါးတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်ရူပ ကာ မလှရှာချေ။ ထို့ပြင် ပလွေမှုတ် အလွန်တော်သော်လည်း မည်သည့် တောစောင့်နတ်သား နတ်သမီးကမှ သူ့ပလွေသံကို နားမဆင်လိုကြချေ။ သို့သော် သိုးကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်း သားကလေးများကမူ သူ့ပလွေသံကို နှစ်ခြိုက်မြတ်နိုးကြ၍ သူတို့ ၏ ဆိတ်ကလေး၊ သိုးကလေးများ ပျောက်ဆုံးသည့်အခါ ပန်းနတ်ကိုသာ ကူညီမှိုင်းမရန် တိုင်တည်ပသကြ၏။ == ကရိုးနပ်(ဆက်တန်) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်၍ တိုင်တန်နတ်မျိုးနွယ် ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှူ === ဂရိတို့သည် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ကြသည်။ ကောင်းကင်နတ် (Zeus)၊ နေနတ် (Apollo)၊ လေနတ် (Athena) စသည့် တန်ခိုးကြီးနတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ယုံကြည်ချက် ထားရှိသည်။ မိမိတို့ အသက်ရှင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမွေ၊ ဆိုးမွေ အလျောက် နောင်တမလွန်တွင် ရောက်ရှိရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *[http://www.in2greece.com www.in2greece.com] *[http://www.wordsources.info www.wordsources.info] *[http://www.pantheon.org www.pantheon.org] [[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] tf5e5hadnwpptcdvmw18owbx0w9r4ut 1047961 1047959 2026-08-10T16:09:05Z Cepyita 93402 /* */ 1047961 wikitext text/x-wiki [[File:Greek trinity.png|thumb|300px|ဂရိသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူနှင့်ကမ္ဘာမြေသုံးနိုင်ငံဖြန့်ဖြူးသော Zeus God (Heaven)၊ Poseidon (ပင်လယ်နှင့်သမုဒ္ဒရာ) နှင့်ဟေးဒီးစ် (Underworld)။ Theos (အသေးအဖွဲဘုရား) သည်ဤသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူ၏သားသမီးများဖြစ်သည်။]] [[File:Meeting Gods In The Clouds by Cornelis van Poelenburch.jpg|thumb|ဂရိနတ်ဘုရားများ စည်းဝေးနေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] ဂရိလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သည့်နတ်များ နတ်ကိုးကွယ်မှုသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ မထွန်းကားမီ ကမ္ဘာဦး ခေတ်မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[ကျူးပစ်]]၊ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဗီးနတ်စ်]] စသည်တို့မှာ ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လူသိများသည်။ ရောမ အမည်မှည့်ထားလင့်ကစား စင်စစ်မှာမူ ဂရိနတ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂရိနတ်များကို ရောမတို့ လက်ခံကိုးကွယ်သည့် အကြောင်းကို သမိုင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖော်ပြထားသည်။ လောကဓာတ်ပညာ မထွန်းကားသေးသော ရှေးခေတ်တွင် ဂရိသူဟောင်းများသည် အဘယ်ကြောင့် မိုးရွာသည်၊ အဘယ်ကြောင့် နေပူသည် စသည်တို့ကို အကြောင်းမပြနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် နေပူခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း စသည့် ကမ္ဘာ့နိယာမတရား တို့သည် လူသားတို့ထက် တန်ခိုးကြီးလှသော နတ်မင်းများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မိမိတို့က ထိုရေ၊ မြေ၊ လေ စသည်တို့ကို အစိုးရသော နတ်မင်းများအား ပူဇော်ပသကြလျှင် မိမိတို့အား ကူညီ စောင့်ရှောက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်၍ နတ်တို့ကို ပူဇော် ပသကြလေသည်။ ရှေးဂရိသူဟောင်းတို့သည် စိတ်ကူးဉာဏ် အလွန်ကွန့်မြူး တတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် တန်ခိုးရှင် နတ်များရှိသည်ဟူသော အယူအဆအတိုင်း ထိုနတ်များ၏ သဘာဝတို့ကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆကာ ပုံပြင်များပြု၍ သားစဉ်မြေးဆက် ပြောပြခဲ့ကြလေ သည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်လျားလတ်သော် ထိုပုံပြင်များမှာ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု မည်သူကမျှ သတိမရကြတော့ချေ။ တန်ခိုးရှင်နတ်များ အကယ်ပင် ရှိသည် ဟု ထင်မြင်ယုံကြည်လာကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကာလမြင့် လာခဲ့ သော်ငြားလည်း ထိုပုံပြင်များမှာ တိမ်ကော၍ မသွားသည့်အပြင် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေခံသော ဂရိစာပေထွန်းကားမှုကို အထောက်အပံ့ ပြုခဲ့လေသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ ထွန်းကားလာသောအခါ တန်ခိုးရှင်နတ်များ ရှိသည်ဟု ဆက်လက် ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်၍ ဂရိနတ်များကိုပင် ရောမအမည်များ တပ်ကာ ကိုးကွယ်ပူဇော်သမှု ပြုခဲ့ကြပြန်လေ သည်။ ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်လာ တန်ခိုးကြီးနတ်များ၏ အကြောင်းကို ရောမအမည်နှင့်ယှဉ်၍ အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြသွား ပါအံ့။ ကွင်းပိတ်အတွင်းမှ အမည်သည် ရောမအမည် ဖြစ်၏။ == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး ([[ဂျူပီတာ]]) == {{main|ဇုစ်နတ်မင်းကြီး}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် နတ်အပေါင်းတို့၌ စွမ်းအားအကြီးဆုံး နတ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်တွင်း၌ မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူ့ဖခင်ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းနှင့် အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ကောင်းကင်နတ်၊ မိုးလေဝသကို စောင့်ရှောက်သောနတ် ဖြစ်ရုံသာမက ဥပဒေ၊ တိုင်းပြည်၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ မြို့တော်၊ မိသားစု စသည်တို့ကိုပါ စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဂရိများက ယုံကြည်ကြသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်ခြားတွင် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးလွှမ်းကာ လူသူနှင့် ကင်းဝေးလှသော အိုလမ်ပတ်စ်တောင်ကြီး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်ကြီး၏တောင် ထွတ်တွင် နတ်တကာတို့၏ ဘုရင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး စံပျော်တော်မူ၏။ ခမည်းတော် ကရိုးနပ် (ဆက်တန်) နတ်မင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးပါးက မိမိ၏ စည်းစိမ်ကို လုမည်ဟူ၍ အဟောတွက်ချက် ရှိခဲ့သဖြင့် သားတော်ဖွားတိုင်း အကောင်လိုက် ဝါးမျိုပစ်လေ့ရှိရာ ဇုစ်မှာ မယ်တော်ရီအာ နတ်သမီး၏ ပရိယာယ်ကြောင့်သာ ခမည်းတော်၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရ၏။ ဇုစ်သည် အရွယ်ရောက်လာလျှင် ခမည်းတော်အား သူ ဝါးမျိုထားသော နောင်တော်များ ကို အန်ထုတ်စေပြီးနောက် ဇုစ်က ခေါင်းဆောင်၍ ခမည်းတော်အား နန်းချကာ ရိုက်ရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူ့အား ကူညီခဲ့သော နောင်တော်များအားလည်း နယ်ပယ်များ ခွဲဝေပေး၏။ ဤသို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ပြီးသော် လောကတစ်ခုလုံးကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့၍ နတ်တကာ့ဘုရင် ဇုစ်နတ်ရှင်ဖြစ်လေသည်။ ဇုစ် ခေါ် ဂျူပီတာတွင် နတ်မိဖုရား၊ လူသား မိဖုရား များစွာရှိသဖြင့် သားသမီးလည်း များပြားလှသည်။ သူ၏ များစွာသော သားသမီးတို့တွင် ဒဏ္ဍာရီများ၌ ထင်ရှား သော နေနတ်သား အပိုလို၊ လနတ်သမီး အားတိမစ် (ဒိုင်ယာ နာ)၊ ဟားမီးစ် (မာကျူရီ)၊ အေးရီးစ် (မားစ်)၊ ဟီးဗီး စသည်တို့ အပြင် အတတ်အပညာ အမျိုးမျိုးကိုစောင့်သောနတ်သား၊ နတ်သမီးများလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ဇုစ်ကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြရုံမက တန်ခိုးအမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရာသီဥတုတို့ကိုလည်းကောင်း ဇုစ်က ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်၍ တိုင်းပြည်နိုင်ငံတို့၏ ကောင်းကျိုးများကိုလည်း စောင့်ရှောက်တတ်သည်ဟု အယူ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇုစ်ကို အမြင့် ဆုံးတောင်ထိပ်များ၌ တည်ဆောက်အပ်သော ဗိမာန်ကြီးများ၌ ပူဇော်ပသခြင်းအမှုကို ပြုခဲ့ကြ၏။ တရားသူကြီးများ၊ အုပ်ချုပ် သူများနှင် စစ်ဘုရင်ကြီးများသည် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇုစ်ကို တိုင်တည်၍ သစ္စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နတ်ကွန်းသည် Dodona အရပ်၌ ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်း၌ မိမိ၏အနာဂတ်ကို ဝက်သစ်ချပင်များကို ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေများမှတစ်ဆင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ပြောပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်သည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ သင်္ကေတ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အိုလံပီယာတောင် ပေါ်တွင်လည်း နတ်ကွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်းကြီးမှာ [[ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ|ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်များ]] ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိန်းငှက်များသည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်သူများအတွက် အလေးအမြတ်ထားစရာဖြစ်သည်။ သိန်းငှက်သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးထံသို့ အရောက်သွားပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်အတွက် သတင်းစကားများကို ယူဆောင် လာမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ ဇုစ် ဆိုသောအမည်မှာ သင်္ကတ ဘာသာမှဆင်းသက်လာပြီး ကောင်းကင်ဘုံ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရှိမည် ဟုယူဆကြသည်။ == ဟီရာ([[ဂျူနို]]) == {{main | ဟီရာ}} ကရိုးနပ်နှင့် ရီအာတို့၏ သမီးဖြစ်၍ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်၏။ အဆင်းသဏ္ဌာန် လှပတင့်တယ်၍ မာန် မာန ထောင်လွှားသော နတ်သမီး ဖြစ်၏။ နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည့်အတိုင်းလည်း တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမား၏။ စိတ်မာန်အလွန်ခက်ထန်သဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြရသည်။ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲမည်ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း စသည့် အခြင်းအရာများကို ဟီရာနတ်သမီးက ဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာတို့၏ သားတော်များအနက် တစ်ပါးမှာ စစ်ကိုအစိုးရသော အေးရီးစ် (မားစ်)ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ပါးမှာ မီးကို အစိုးရသော ဟီဖက်စတပ် (ဗာလကန်)ဖြစ်၏။ ဟီဖက်စတပ်ကို ပန်းပဲဆရာတို့ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြ၏။ ဟီရာနတ်သမီးသည် မိန်းမများအား အထူးကူညီစောင့်မ ကြည့်ရှုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိန်းမများ သားသမီးရလို လျှင် ဟီရာအား ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ထပ်ပွဲကိုစောင့်ရှောက်သော နတ်သမီးဖြစ်သည်ဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုကာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တိုင်း ထိုနတ်သမီးကို ပူဇော် ပသသောပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ လဆန်းစတွင် ဟီရာ နတ်သမီးကို ရည်စူး၍ ပူဇော်ပသလေ့ရှိ၏။ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများတွင် ဟီရာ (ဂျူနို)နတ်ကွန်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အင်္ဂလိပ်လ အမည်များအနက် ဇွန်လမှာ ဂျူနိုနတ်သမီးကိုစွဲ၍ သမုတ်ထားသောအမည် ဖြစ်သည်။ == အေသီနာ(မီနားဗား) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အစုံအလင်ဝတ်ဆင်ကာ လက်နက်စွဲကိုင်လျက် စစ်သံကြွေး၍ မွေးဖွားခဲ့သော သမီးတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင် စောင့်ရှောက်ပေး၏။ သို့သော် လူ့ပြည်မှ မြို့တော်ကြီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုမြို့တော်ကြီးများကို ကာကွယ်ရန်သာ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ ထိုနတ်သမီး ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော အေသင်မြို့တော်ကိုကား အထူး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။ စစ်မက်လိုလားသလောက် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်လှသော ပညာရှိ နတ်သမီးလည်း ဖြစ် သည်။ မိန်းကလေးများအား ဗိုင်းငင်၊ ရက်ကန်းစသည့် လက်မှုပညာများကို တတ်မြောက်စေရန်လည်းကောင်း၊ယောက်ျားများအား စာပေပညာ ဆည်းပူးကြစေရန်လည်းကောင်း အားပေးစောင့်ရှောက်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်၍ အပျိုစင် နတ်သမီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ စာပေများ၌ လေနတ်သမီး Athena သည် မိဘတစ်ဦးတည်းရှိသူ ဟုဖော်ပြသည်။ သူသည် ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးခေါင်းမှ ဖွားမြင်သည်ဟု ဆိုသည်။ သူ့ကို များသောအားဖြင့် Pallas Athena သို့မဟုတ် Parthenos ဟုခေါ်သည်။ အပျိုစင် နတ်ဘုရားမ ဟူ၍ဖြစ်သည်။ အေသင်မြို့၊ ပါသီနွန်ဘုရားကျောင်း တို့သည် လေနတ်သမီး Athena အတွက် ရည်စူး၍ ထိုအမည်များ မှည့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီလူမျိုးများ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ပြီးသည့် အချိန်တွင် ထိုပါသီနွန် ဘုရားကျောင်းမှာ မယ်တော်မာရီ၏ church ကျောင်းဖြစ်လာသည်။ Athena ကို အေသင်မြို့၏ မျိုးချစ်နတ်ဘုရားမ ဟုတင်စားသည်။ အကြောင်းမှာ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုသည့် ပိုဆိုက်ဒန် (Poseidon) ကို အနိုင်တိုက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်က အေသင်မြို့သားများကို ရေတွင်းတစ်တွင်းလက်ဆောင်ပေးသည်။ သို့သော် ပင်လယ်နှင့်ဆက်နေသောရေတွင်းဖြစ်နေသောကြောင့် အသုံးမဝင်ပေ။ ထို့နောက် Athena က ပထမဆုံးသော သံလွင်ပင်ကို လက်ဆောင်ပေးသည်။ သံလွင်ပင်သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုဆိုက်ဒန်ကို နိုင်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ စစ်ပွဲ၏နတ်သမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၏နတ်သမီး၊ စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရက်ကန်း စသည့် အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ အပေါင်းတို့၏ နတ်သမီးဟု ဆိုကြသည်။ ဇီးကွက် မှာ သူ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ == အပိုလို (ဝါ) ဖီးဗပ် (ဝါ) ဟီလီအော့ == ရှေးဂရိတို့၏ တန်ခိုးကြီးနတ် ၁၂ ပါးအနက် လူအများ ဆုံး၏ ကိုးကွယ်ခြင်းခံရသော နတ်မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နတ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော လီတို၏ သားတော်ဖြစ်၍ အားတိမစ်နတ်သမီးနှင့် အမြွှာမွေးဖက် ဖြစ်၏။ အပိုလိုသည် လူသတ္တဝါတို့အပေါ် အကြင်နာတရား ကြီးမား လှ၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကောင်းကင်ဝယ် နေစကြာယာဉ်ရထား ကို စီးနင်းမောင်းနှင်ကာ လူအပေါင်းအား အလင်းရောင်နှင့် အပူဓာတ်ကို ပေးလေသည်။ သူ့ကို အလင်းရောင်နတ်မင်းဟု ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့အဖို့ အပိုလိုမှာ လှပချောမွေ့ခြင်း၊ သစ္စာ ရှိခြင်း၊ စိတ်သဘောဖြူစင်ခြင်း၊ ဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသည့် အရည်အချင်းများ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ့အား ဂီတ နှင့်ကဗျာ၊ ကျန်းမာမှု၊ အနာဂတ် ကြိုတင်ဟောပြောနိုင်မှုနှင့် လေးမြားအတတ်ဆိုင်ရာ နတ်မင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဆက်သွယ်နေသော နတ်မင်းဟုလည်း ယုံကြည်ကြလေသည်။ အပိုလိုမှာ ခန့်ညားလှပသည်တွင် စံပြဖြစ်သည်။ နေနတ်ဘုရား (apollo) သည် ရွှေရောင်ဆံပင် ကောက်ကောက်နှင့် လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သင်္ကေတများမှာ နေ၊ ကိုင်ထားသော ဗျပ်စောင်း၊ လေး နှင့် နေ့စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားလာရာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ရထား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို delo ကျွန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသည် ဟုဆိုသည်။ ဖခင်မှာ ဇုနတ်မင်းကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ leto ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး များစွာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သော်လည်း အိမ်ထောင်မရှိပေ။ သို့သော် calliope နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ အမည်မှာ orpheus ဖြစ်သည်။ Apollo ၏ နတ်ကွန်းမှာ Delphi တောင်ပေါ်တွင်ရှိသည်။ ပုရောဟိတ်အတက်၊ မန်းမှူတ်ခြင်းအတက်၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ ကဗျာ၊ လေးပစ်အတက် စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူငယ်များကို စောင့်ရှောက်သည် ဟုဆိုသည်။ အပိုလိုသည် delphi တောင်တန်း ပေါ်ရှိ python စပါးကြီးမြွေကြီး အားသူ၏ လေးနှင့်မြားကိုသုံးကာ နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို၏ မြားသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ဂရိပြည်တွင် ကပ်ရောဂါကျရောက်စဉ်က အပိုလို၏မြားများကို လူများသို့ပစ်လွှတ်ရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါများပျောက်ကင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နာမကျန်း ဖြစ်သူများ apollo ကိုဆုတောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် apollo ကိုအကြောင်းပြု၍ မြွေသည် ဆေးပညာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်လာသည်။ == အားတိမစ်(ဒိုင်ယာနာ) == လနတ်သမီးဖြစ်၍ အပိုလိုနှင့် အမြွှာမွေးဖက် နှမတော်ဖြစ် သည်။ နောင်တော်ကဲ့သို့ကား မထင်ရှားလှပေ။ အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သည်။ အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် မီးဖွားနေသော မိန်းမသားတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်၏။ ယင်းအားတိမစ်နတ်သမီးသည် အပျိုစင် နတ်သမီးဖြစ်၏။ နောင်တော် အပိုလိုနတ်မင်းကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား သနားကရုဏာ ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်။ == အေးရီးစ် (မားစ်) == စစ်မက်နှင့်ဆိုင်သော နတ်ဖြစ်၍ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လိုလားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ထို နတ်မင်းကား ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာမိဖုရားကြီးတို့၏ သားတော် ဖြစ်၏။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ်နတ် တစ်နည်း အေးရီးစ်နတ်အား ရောမမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ ရိုမျူလပ်၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟုယူဆသဖြင့် ဇုနတ်မင်း ကြီး(ဂျူပီတာ) မှလွဲလျှင် ဒုတိယနေရာထားကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ == အက်ဖရိုဒိုက် == {{main | အက်ဖရိုဒိုက်}} ဤနတ်သမီးမှာ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုး၏ ရေမြှုပ်မှဖွား၍ ရေနန်းသူဇာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အက်ဖရိုဒိုက်ဟူသောအမည်ကို ရသည်။ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံး သမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ နတ်သမီးတည်း။ ကြော့ရှင်းလှပသော ရုပ်ဆင်း ရူပကာကြောင့် လူနှင့်နတ်တို့ ယောက်ျားသားမှန်သမျှမှာ ထိုနတ်သမီးအား အလွန်စွဲလန်းကြသည်။ ပင်လယ်ထဲမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆိုင်ရာ ရေသတ္တဝါ အပေါင်းကို စောင့်ရှောက်သည်။ အဆင်းမာန်တက်ကာ မာနထောင်လွှားသဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက မိဖုရားကြီး ဟီရာမှ မွေးဖွားသော ခြေမသန်သည့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နှင့် သူ့အား လက်ဆက်ပေးခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရေး၌ အကူအညီပေး၍ သားဖွားကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတို့၌ စောင်မကြည့်ရှု သူဟု အယူရှိကြ၏။ အချစ်နတ်သမီးဖြစ်သည့်အလျောက် ယောက်ျားတို့၏ စိတ်ကို စိုးပိုင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂရိလူမျိုးတို့ ယုံကြည်ကြလေသည်။ == ဟီဖက်စတပ်(ဗာလကန်) == မီးနတ်ဖြစ်သည့်ပြင် အိုလမ်ပတ်စ်နတ်ဘုံမှ ပန်းပဲနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီး ဟီရာတို့၏ ရင်သွေးတော်ဖြစ်၍ ခြေမသန်ရှာပေ။ နတ်အပေါင်းတို့ စွဲကိုင်သည့် လက်နက်များ၊ လှပဆန်းကြယ်သည့် နတ်ဘုံနတ်နန်းများမှာ ထိုနတ်မင်း၏ ဖန်တီး လုပ်ကိုင်ပေးမှုများ ဖြစ်၏။ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်၏။ ပန်းပဲသမားများ ကို စောင့်ရှောက်သောနတ်လည်း ဖြစ်၏။ အေသီနာ နတ်သမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ဟီဖက်စတပ် နတ်မင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် ဖွားနိုင် ခဲ့သည်။ တစ်ခါသော် နတ်မင်းကြီးမှာ ခေါင်းခဲဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နတ်အား မိမိ၏ဦးခေါင်းကို တူနှင့် ရိုက်ခွဲစေရန် အမိန့်ပေး၏။ ဟီဖက်စတပ်မှာ ခမည်းတော်အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်ခွဲရပေသည်။ ခမည်းတော်၏ ဦးနှောက်အတွင်းမှ အေသီနာ နတ်သမီးသည် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်၍ လက်နက် အစုံစွဲကိုင်ကာ တစ်ခဲနက်သောအသံကို မြည်ဟီးစေလျက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။ == ပိုဆိုက်ဒွန်(နက်ပ်ကျွန်း) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ခမည်းတော် ကရိုးနပ်မင်းကြီး၏ ရိုက်ရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိအား ကူညီခဲ့သူ နောင်တော်တို့အား နယ်ပယ်များကို ခွဲဝေပေးသည်။ ဤသို့ပေးရာတွင် နောင်တော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ ပိုဆိုက်ဒွန်နတ်မင်းအား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဟူသမျှကို စိုးပိုင်ခွင့်ပေး၍ ရေပြင်အောက်တွင် စံမြန်းရန် ခမ်းနားကြီးကျယ် တင့်တယ်လှပသော နတ်နန်း ဗိမာန်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း ပေးအပ်၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုဆိုက်ဒွန်မှာ ရေပြင်အပေါင်းကို စိုးမိုးစောင့်ရှောက်ရသော နတ်မင်း ဖြစ်လာ၍ ရေကြောင်းခရီးသွားများသည် သူ့အား ကိုးကွယ်ပသ လေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်မင်းသည် အသွား ၃ ခွရှိ လက်သုံးတော် ခက်ရင်းလှံတံကိုဝင့်လိုက်လျှင် ကျောက်ဆောင်များကို ပြိုကွဲစေနိုင်၏။ လှိုင်းတံပိုး ထစေနိုင်၏။ မြေငလျင် တုန်လှုပ်စေ နိုင်၏။ မုန်တိုင်းကျစေနိုင်၏။ ထိုမျှ တန်ခိုးရှိသော နတ်မင်း ပေတည်း။ မြင်းဟူသည့် သတ္တဝါကို ထိုနတ်မင်းက ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့၍ မြင်းများကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည့်နတ် ဖြစ်၏။ == ဟားမီးစ်(မာကျူရီ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် တောင်စောင့်နတ်သမီး မေယာတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ထိုနတ်ကား စေတမန်နတ်သားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟားမီးစ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ခေါင်း၊ ခြေထောက်တို့ကို အတောင်များတပ်ကာ ထုလုပ်လေ၏။ ထိုနတ်သားသည် သေသူ များ၏ ဝိညာဉ်များကို ငရဲနှင့် တန်သူကို ငရဲကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့် တန်သူကို နတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ပေးတတ်သည်။ ထိုနတ်မင်းသည် ခရီးလမ်းပန်းများနှင့် ခရီးသည်များကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ စကားအရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ၍ စကားပြောမှုနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ ကိုးကွယ်ပသခြင်း ခံရသောနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေး ကစားခုန်စားပွဲ များကို နှစ်သက်၍ အားပေးကူညီတတ်၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်ဟူ၍လည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့ ပုံပြင်များတွင် ဟားမီးစ်နတ်သည် သူခိုးဓားပြတို့ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးသူ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ == ဟေးဒိစ် (ပလူတို) == {{main|ဟေးဒီးစ်}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နောင်တော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သုန်မှုန်သော မျက်နှာထားအမူအရာရှိ၏။ ခမည်းတော်အား နန်းချပြီးသည့် နောက်တွင် ဇုနတ်မင်းက ဟေးဒိစ်အား မြေအောက်ကမ္ဘာ တစ်ခွင်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော ငရဲမင်းအဖြစ် ခံယူစေသည်။ ထိုဟေးဒိစ်နတ်မင်းကြီး၏ ရုပ်သွင်သည် ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် တူသော်လည်း ပို၍ ဣန္ဒြေကြီးပြီးလျှင် ခက်ထန်သည်။ ဟေးဒိစ် နတ်မင်းသည် မြေဩဇာကောင်းအောင် ကူညီမှိုင်းမ ပေးနိုင်သဖြင့် လယ်သမားတို့က ကိုးကွယ်ပသကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ ရံရွေတော်ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သော ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီး ကို ဟေးဒိစ်သည် မြင်း ၄ ကောင်ကသော ရထားထက်သို့ ရုတ်တရက် အတင်းပွေ့တင်ကာ မိမိစံရာ ငရဲပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသော် မိဖုရား မြှောက်လေသည်။ ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီးကား ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတည်း။ == ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်(ဘက်ကပ်စ်) == {{main|ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်}} ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် လူသားမင်းသမီးတစ်ပါးတို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်၍ ဝိုင်အရက်ချိုနှင့် အသီးအနှံပင်ကလေးများကို စောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အမြဲ စိတ်လက်ကြည်သာ ရွှင်လန်းစွာနေတတ်၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို လိုလားသော နတ်သားဖြစ်၏။ ထိုနတ်သား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် မင်းသမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဟီးရ၏ပရိယာယ်ကြောင့် မိုးကြိုးခ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ထိုသားတော်ကလေးကိုသာ ခမည်း တော်က သူ၏တန်ခိုးဖြင့် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် ချမ်းသာရာ ရခဲ့လေသည်။ == ဒီမီးတာ(ဆီးရီး) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်ဖြစ်၍ ဂရိနတ်တို့တွင် တန်ခိုးအကြီးဆုံး နတ်သမီးတစ်ပါးဖြစ်၏။ ထိုနတ်သမီးကြီးသည် ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး သာယာဝပြောစေရန် ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ကို ဖန်တီး စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုနတ်သမီးအား လယ်တော် နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေဆီဩဇာ နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ စည်ပင် သာယာဝပြောရေးအပေါ်၌ တည်ပေရာ ဒီမီတာနတ်သမီးအား ဥစ္စာစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။ ဒီမီတာတွင် ပါဆက်ဖိုနီ အမည်ရှိ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါး ရှိ၏။ လောကဓာတ်တစ်ခုလုံးတွင် စည်ပင်သာယာ ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ဒီမီတာမှာ အလွန်အလုပ်များလှ ပေရာ သမီးတော်ကလေးအား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မပြုနိုင်ရှာဘဲ အပျိုဖော်တစ်သင်းနှင့် သမီးတော် အား နေစေ၏။ တစ်နေ့သော် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သည့် ပါဆက် ဖိုနီအား အပျိုဖော်များအလစ်တွင် မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်က ရထား နှင့်တင်၍ ငရဲပြည်သို့ ခိုးပြေးလေရာ ဒီမီတာလည်း သမီးတော် အတွက် ရတက်ပွေကာ လောကဓာတ်ကြီးကို သာယာအောင် မပြုစုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြာင့် လောကအလုံးမှာ အဖူးအပွင့် အသီးတို့ကင်းကာ ဆိတ်သုဉ်းခြောက်သွေ့နေခဲ့၏။ ထို့နောက် သမီးတော်ကလေးအား စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အထပ်ထပ်လိုက်ရှာသော် ငရဲပြည် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤတွင် သမီးတော်အား နတ်ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်နိုင်ရန် ကြိုးစားရှာ၏။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် ၆ လမျှသာ နတ် ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်ရန် ဟေးဒိစ်က ခွင့်ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမီတာသည် သမီးတော်ကလေး နတ်ပြည်သို့ ပြန်လာသည့် ၆ လတွင်သာ လောကကြီးကို စိမ်းလန်းသာယာအောင်ပြု၍ သမီးတော်နှင့် ကင်းကွာနေရသည့် ၆ လတွင် သာယာစည်ပင်မှု ကို မပြုစုနိုင်သဖြင့် တစ်နှစ်ရာသီတွင် ၆ လမှာ ထိုင်းမှိုင်း မှုန်ပြာဝေနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဂရိတို့က အယူရှိကြ၏။ == [[ပဲဆဲဖိုနီ]](ပရိုဆဲပီနာ) == ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မယ်တော် အလုပ်များနေခိုက် ရံရွေတော်အပျို ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ရာမှ တစ်ဦးတည်း အဖော်ကွဲနေခဲ့စဉ် ဟေးဒိစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ငရဲပြည်သို့ ရထားနှင့် တင်ဆောင်သွားကာ မိဖုရား မြှောက်ထား၏။ မယ်တော်မှာ သမီးတော်အတွက် ပရိဒေဝမီးတောက်လောင်ကာ လောကကြီး ကို သာယာတင့်တယ်အောင် မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ဟေးဒိစ်အား ပါဆက်ဖိုနီကို သူ့မယ်တော်ထံသို့ တစ်နှစ်တွင် ၆ လမျှ ပြန်စေခွင့်ပြုရန် အမိန့်ပေးသည်။ မယ်တော်သည် သမီးတော်ပြန်လာချိန်တွင် လောကအလုံးကို သာယာစိုပြည်အောင် ပြုတတ်သည်။ ပါဆက်ဖိုနီမယ်တော်ထံ ပြန်နေချိန်ဖြစ်သည့် နွေဦးရာသီမှာ စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ အလွန်သာယာသည်။ == ဟက်စရှာ(ဗက်စတာ) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အပျိုစင်နတ် သမီးဖြစ်၍ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နတ်နန်းတွင် အတူစံရ၏။ ထို နတ်သမီးကို အိုးအိမ်စောင့်သူ နတ်သမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ သည်။ ဟက်စရှာ၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အချမ်းပြေမီးလှုံသည့် မီးဖိုများ မည်သည့်အခါမျှ မီးမငြိမ်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေး ရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုမီးဖိုမီးငြိမ်းပါက အိုးအိမ်နှင့်မတူ၊ အိုးအိမ် မပီမသ ဖြစ်ရ၏။ ထိုနတ်သမီး၏ နတ်ကွန်းများတွင် သူ့အား ပူဇော်သည့် ဆီမီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ငြိမ်းမသွားစေရချေ။ ဆီမီးမပြတ် ပူဇော်ပေးရသူများမှာ အပျိုစင်များသာ ဖြစ်ရ သည်။ == အီးရော့(ကျူးပစ်) == သတ္တဘာဂ ဖူးစာနတ်ဟု ခေါ်ကြသော ထိုနတ်ကလေးမှာ အချစ်နတ်သမီး ဗီးနပ်၏သားတော် ဖြစ်၍ လေးနှင့်မြားကို စွဲကိုင်ကာ မယ်တော်၏ နောက်တော်ပါးမှ ဖဝါးထက်ကြပ် လိုက်ပါနေတတ်သည်။ အီးရော့သည် သူ၏မြားကို စိတ်ကူး တည့်ရာသို့ လွှတ်တတ်သည်။ သူ့မြားချက်ထိသူမှာ သေလောက် သောဝေဒနာကို မခံစားရစေကာမူ ထိုမြားချက်ဒဏ်ရာ ကုသ၍ ပျောက်ခဲလှသည်။ လူနတ်မဟူ မြားချက်ထိသူတို့တွင် ချစ် မေတ္တာစိတ်များ ဝင်စားလာတတ်သည်။ မြားနတ်မောင် အီးရော့ သည် သူ့မြားကို စူးစူးစမ်းစမ်းပြုပြီးမှ ပစ်ခတ်ခြင်း မပြုဘဲ သူပစ်ချင်သလို ပစ်တတ်သဖြင့် အဆင်မပြေသော အချစ်ကိစ္စ များ ပေါ်ပေါက်ရသည်ဟုဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြားနတ်မောင် ၌ မျက်စိမရှိသဖြင့် အချစ်၌လည်း မျက်စိမရှိဟု အချို့က ဆို စမှတ်ပြုကြ၏။ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ဒုက္ခ အနည်းနှင့်အများ ပေးတတ်သူ အီးရော့မှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ တစ်ခါ သော် မယ်တော် အချစ်နတ်သမီးက ဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးမှာ ချောမွေ့လှပသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ ထိုမင်းသမီး၏ အချစ်ကိစ္စတွင် မဖွယ်မရာ ဖြစ်အောင်ပြုချေဟု သူ့အားစေခိုင်းလိုက်၏။ သို့သော် သူ့ကိုယ်တိုင် မင်းသမီး ကလေးအား မေတ္တာသက်ဝင်ခဲ့၍ သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ် သည်ကို သိအောင်မပြုရဟုပြောကာ ဇနီးပြုခဲ့၏။ ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးမှာ သူ့အားမနာလိုနေသော အစ်မတော်များ၏ စကားကို နားယောင်ကာ ညအချိန် အီးရော့အိပ်နေခိုက်တွင် သူမည်သူဖြစ်သည်ဟု စူးစမ်းလေသည်။ ထိုအခါ အီးရော့က မျက်မာန်တော်ရှကာ သူ့အား စွန့်ခွာထွက်သွားလေသည်။ ဆိုက်ကီးမင်းသမီးလေးမှာ ကြင်ယာတော်၏ အထင်မှားချက် ပြေပျောက်ပါရန် သာမန်လူသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရှာ၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အီးရော့မှာ ကြင်ယာတော်ကလေး၏ဖြစ်ပုံကို သနားကရုဏာစိတ်ဝင်လာ သောကြောင့် ချစ်သူနှစ်ဦးမှာ ပြန်လည် ပေါင်းဖက်မိကြ၏။ == အီးအော့(ဩရိုရာ) == အရုဏ်နတ်သမီးဖြစ်၏။ နံနက်အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီး သည့်အချိန်တွင် တောက်ပသော နနွင်းရောင် ဝတ်စားတန်ဆာ တို့ကို ဆင်ယင်ကာ နှင်းဆီသွေးရှိသော လက်များကို ဆန့်တန်းလျက် ညဉ့်လွှာရုံကိုပင် တင်လေ့ ရှိသည် ဆိုလေ သည်။ သူ့၌ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော စိတ်နေသဘောထားရှိ သော်လည်း သူ၏သားတော်များမှာ အလွန် ထိန်းသိမ်းရခက် သည်။ သားတော်များကား ဇက်ဖာခေါ် နောက်လေနတ်သား၊ ဗိုရီယတ်ခေါ် မြောက်လေနတ်သား၊ ဩစတာခေါ် တောင်လေ နတ်သားနှင့် ယူးရပ်ခေါ် အရှေ့လေနတ်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အီးအော့သည်လည်း အဆင်မပြေသော ချစ်ကိစ္စနှင့် ကြုံခဲ့ရ ၏။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် တောစောင့်နတ်သမီး ပရော့ကရစ် ၏ ကြင်ယာ၊ ဆက်ဖလပ်အမည်ရှိ မုဆိုးကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းမိ၍ ထိုမုဆိုးကလည်း အမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ အီးအော့အား ခင်မင်နှစ်သက်မိ၏။ မုဆိုးတောလိုက်ပြီး၍ အပန်းဖြေသည့်အခါ အီးအော့သည် မုဆိုးအား ချစ်ခင်ယုယစွာ ပြုစုပြီး ချစ်တင်းဆို လေ့ရှိသည်။ ပရော့ကရစ်သည် မိမိ၏ကြင်ယာ၏ အပြုအမူ ကို သင်္ကာမကင်းရှိ၍ တစ်နေ့တွင် လိုက်၍ ချောင်းသော် မုဆိုး နှင့် အရုဏ်နတ်သမီးတို့၏အဖြစ်ကို မြင်တွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ စိတ်မချုပ်တည်းနိုင်၍ ပုန်းကွယ်နေရာမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပရော့ ကရစ်ချုံပုတ်ထဲမှ ပြေးထွက်သံကို သမင်ထင်သော မုဆိုးသည် အမှတ်မဲ့ သူ၏လှံတံနှင့် ပစ်လိုက်လေရာ ပရော့ကရစ်အား ထိမှန်သဖြင့် အသက်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါ မုဆိုးသည် မိမိသတ်မိသည်ကို နောင်တရကာ နောက်နောင် အသက်ရှည် သမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သူ တစ်ယောက်အားမျှ ချစ်ခြင်း မေတ္တာပေးအပ်တော့မည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကြင်ယာအပေါ် ထားရှိသောသစ္စာကို စောင့်စည်းပါတော့မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်၏။ ထို့ကြောင့် အရုဏ်နတ်သမီးမှာ မိမိချစ်သူ ဆက် ဖလပ်၏မေတ္တာကို နောက်ထပ် မခံယူရရှာတော့ဘဲ အသည်းကွဲ မတတ် ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရရှာသည်။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် အပိုလိုနတ်မင်း၏ အစေအပါး တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား အလင်း ဓာတ်ပေးရန် အပေါ်လို နတ်မင်းက နေစကြာရထားဖြင့် အသင့် ရှိသောအခါ အရုဏ်နတ်သမီးက ညဉ့်လွှာရုံတည်းဟူသော ကန့်လန့်ကာကို မ တင်ကာ နေစကြာ ရထားကို လွှတ်သူ ဖြစ်သည်။ == ပန်(ဖောနပ်) == သိုးကျောင်းသူ၊ ဆိတ်ကျောင်းသူများကို စောင့်ရှောက်သော နတ် ဖြစ်သည်။ ဟားမီး(မာကျူရီ)နတ်မင်းနှင့် သစ်ပင်စောင့် နတ်သမီး တစ်ပါးတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်ရူပ ကာ မလှရှာချေ။ ထို့ပြင် ပလွေမှုတ် အလွန်တော်သော်လည်း မည်သည့် တောစောင့်နတ်သား နတ်သမီးကမှ သူ့ပလွေသံကို နားမဆင်လိုကြချေ။ သို့သော် သိုးကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်း သားကလေးများကမူ သူ့ပလွေသံကို နှစ်ခြိုက်မြတ်နိုးကြ၍ သူတို့ ၏ ဆိတ်ကလေး၊ သိုးကလေးများ ပျောက်ဆုံးသည့်အခါ ပန်းနတ်ကိုသာ ကူညီမှိုင်းမရန် တိုင်တည်ပသကြ၏။ == ကရိုးနပ်(ဆက်တန်) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်၍ တိုင်တန်နတ်မျိုးနွယ် ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှူ === ဂရိတို့သည် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ကြသည်။ ကောင်းကင်နတ် (Zeus)၊ နေနတ် (Apollo)၊ လေနတ် (Athena) စသည့် တန်ခိုးကြီးနတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ယုံကြည်ချက် ထားရှိသည်။ မိမိတို့ အသက်ရှင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမွေ၊ ဆိုးမွေ အလျောက် နောင်တမလွန်တွင် ရောက်ရှိရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *[http://www.in2greece.com www.in2greece.com] *[http://www.wordsources.info www.wordsources.info] *[http://www.pantheon.org www.pantheon.org] [[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] fbnu8j8gkhe65o0qgmvu6xbh4vlqzs3 1047962 1047961 2026-08-10T16:16:49Z Cepyita 93402 /* ဇုစ်နတ်မင်းကြီး (ယူးပီတဲရ်) */ Add greek 1047962 wikitext text/x-wiki [[File:Greek trinity.png|thumb|300px|ဂရိသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူနှင့်ကမ္ဘာမြေသုံးနိုင်ငံဖြန့်ဖြူးသော Zeus God (Heaven)၊ Poseidon (ပင်လယ်နှင့်သမုဒ္ဒရာ) နှင့်ဟေးဒီးစ် (Underworld)။ Theos (အသေးအဖွဲဘုရား) သည်ဤသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူ၏သားသမီးများဖြစ်သည်။]] [[File:Meeting Gods In The Clouds by Cornelis van Poelenburch.jpg|thumb|ဂရိနတ်ဘုရားများ စည်းဝေးနေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] ဂရိလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သည့်နတ်များ နတ်ကိုးကွယ်မှုသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ မထွန်းကားမီ ကမ္ဘာဦး ခေတ်မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[ကျူးပစ်]]၊ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဗီးနတ်စ်]] စသည်တို့မှာ ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လူသိများသည်။ ရောမ အမည်မှည့်ထားလင့်ကစား စင်စစ်မှာမူ ဂရိနတ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂရိနတ်များကို ရောမတို့ လက်ခံကိုးကွယ်သည့် အကြောင်းကို သမိုင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖော်ပြထားသည်။ လောကဓာတ်ပညာ မထွန်းကားသေးသော ရှေးခေတ်တွင် ဂရိသူဟောင်းများသည် အဘယ်ကြောင့် မိုးရွာသည်၊ အဘယ်ကြောင့် နေပူသည် စသည်တို့ကို အကြောင်းမပြနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် နေပူခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း စသည့် ကမ္ဘာ့နိယာမတရား တို့သည် လူသားတို့ထက် တန်ခိုးကြီးလှသော နတ်မင်းများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မိမိတို့က ထိုရေ၊ မြေ၊ လေ စသည်တို့ကို အစိုးရသော နတ်မင်းများအား ပူဇော်ပသကြလျှင် မိမိတို့အား ကူညီ စောင့်ရှောက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်၍ နတ်တို့ကို ပူဇော် ပသကြလေသည်။ ရှေးဂရိသူဟောင်းတို့သည် စိတ်ကူးဉာဏ် အလွန်ကွန့်မြူး တတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် တန်ခိုးရှင် နတ်များရှိသည်ဟူသော အယူအဆအတိုင်း ထိုနတ်များ၏ သဘာဝတို့ကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆကာ ပုံပြင်များပြု၍ သားစဉ်မြေးဆက် ပြောပြခဲ့ကြလေ သည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်လျားလတ်သော် ထိုပုံပြင်များမှာ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု မည်သူကမျှ သတိမရကြတော့ချေ။ တန်ခိုးရှင်နတ်များ အကယ်ပင် ရှိသည် ဟု ထင်မြင်ယုံကြည်လာကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကာလမြင့် လာခဲ့ သော်ငြားလည်း ထိုပုံပြင်များမှာ တိမ်ကော၍ မသွားသည့်အပြင် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေခံသော ဂရိစာပေထွန်းကားမှုကို အထောက်အပံ့ ပြုခဲ့လေသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ ထွန်းကားလာသောအခါ တန်ခိုးရှင်နတ်များ ရှိသည်ဟု ဆက်လက် ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်၍ ဂရိနတ်များကိုပင် ရောမအမည်များ တပ်ကာ ကိုးကွယ်ပူဇော်သမှု ပြုခဲ့ကြပြန်လေ သည်။ ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်လာ တန်ခိုးကြီးနတ်များ၏ အကြောင်းကို ရောမအမည်နှင့်ယှဉ်၍ အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြသွား ပါအံ့။ ကွင်းပိတ်အတွင်းမှ အမည်သည် ရောမအမည် ဖြစ်၏။ == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး ([[ဂျူပီတာ|ယူးပီတဲရ်]]) == {{main|ဇုစ်နတ်မင်းကြီး}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး (Ζεύς, /ဇေးဝု'စ်/) သည် နတ်အပေါင်းတို့၌ စွမ်းအားအကြီးဆုံး နတ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်တွင်း၌ ဝရဇိန် မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူ့ဖခင်ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းနှင့် အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ကောင်းကင်နတ်၊ မိုးလေဝသကို စောင့်ရှောက်သောနတ် ဖြစ်ရုံသာမက ဥပဒေ၊ တိုင်းပြည်၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ မြို့တော်၊ မိသားစု စသည်တို့ကိုပါ စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဂရိများက ယုံကြည်ကြသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်ခြားတွင် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးလွှမ်းကာ လူသူနှင့် ကင်းဝေးလှသော အိုလမ်ပတ်စ်တောင်ကြီး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်ကြီး၏တောင် ထွတ်တွင် နတ်တကာတို့၏ ဘုရင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး စံပျော်တော်မူ၏။ ခမည်းတော် ကရိုးနပ် (ဆက်တန်) နတ်မင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးပါးက မိမိ၏ စည်းစိမ်ကို လုမည်ဟူ၍ အဟောတွက်ချက် ရှိခဲ့သဖြင့် သားတော်ဖွားတိုင်း အကောင်လိုက် ဝါးမျိုပစ်လေ့ရှိရာ ဇုစ်မှာ မယ်တော်ရီအာ နတ်သမီး၏ ပရိယာယ်ကြောင့်သာ ခမည်းတော်၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရ၏။ ဇုစ်သည် အရွယ်ရောက်လာလျှင် ခမည်းတော်အား သူ ဝါးမျိုထားသော နောင်တော်များ ကို အန်ထုတ်စေပြီးနောက် ဇုစ်က ခေါင်းဆောင်၍ ခမည်းတော်အား နန်းချကာ ရိုက်ရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူ့အား ကူညီခဲ့သော နောင်တော်များအားလည်း နယ်ပယ်များ ခွဲဝေပေး၏။ ဤသို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ပြီးသော် လောကတစ်ခုလုံးကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့၍ နတ်တကာ့ဘုရင် ဇုစ်နတ်ရှင်ဖြစ်လေသည်။ ဇုစ် တွင် နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟဲရာ]]အပြငိ လူသား ကြင်ဖော်လည်း များစွာရှိသဖြင့် သားသမီးလည်း များပြားလှသည်။ သူ၏ များစွာသော သားသမီးတို့တွင် ဒဏ္ဍာရီများ၌ ထင်ရှား သော နေနတ်သား [[အပိုလို]]၊ လနတ်သမီး အားတိမစ် (ဒိုင်ယာ နာ)၊ ဟားမီးစ် (မာကျူရီ)၊ အေးရီးစ် (မားစ်)၊ ဟီးဗီး စသည်တို့ အပြင် အတတ်အပညာ အမျိုးမျိုးကိုစောင့်သောနတ်သား၊ နတ်သမီးများလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ဇုစ်ကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြရုံမက တန်ခိုးအမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရာသီဥတုတို့ကိုလည်းကောင်း ဇုစ်က ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်၍ တိုင်းပြည်နိုင်ငံတို့၏ ကောင်းကျိုးများကိုလည်း စောင့်ရှောက်တတ်သည်ဟု အယူ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇုစ်ကို အမြင့် ဆုံးတောင်ထိပ်များ၌ တည်ဆောက်အပ်သော ဗိမာန်ကြီးများ၌ ပူဇော်ပသခြင်းအမှုကို ပြုခဲ့ကြ၏။ တရားသူကြီးများ၊ အုပ်ချုပ် သူများနှင် စစ်ဘုရင်ကြီးများသည် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇုစ်ကို တိုင်တည်၍ သစ္စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နတ်ကွန်းသည် Dodona အရပ်၌ ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်း၌ မိမိ၏အနာဂတ်ကို ဝက်သစ်ချပင်များကို ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေများမှတစ်ဆင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ပြောပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်သည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ သင်္ကေတ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အိုလံပီယာတောင် ပေါ်တွင်လည်း နတ်ကွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်းကြီးမှာ [[ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ|ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်များ]] ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိန်းငှက်များသည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်သူများအတွက် အလေးအမြတ်ထားစရာဖြစ်သည်။ သိန်းငှက်သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးထံသို့ အရောက်သွားပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်အတွက် သတင်းစကားများကို ယူဆောင် လာမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ ဇုစ် ဆိုသောအမည်မှာ သင်္ကတ ဘာသာမှဆင်းသက်လာပြီး ကောင်းကင်ဘုံ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရှိမည် ဟုယူဆကြသည်။ == ဟီရာ([[ဂျူနို]]) == {{main | ဟီရာ}} ကရိုးနပ်နှင့် ရီအာတို့၏ သမီးဖြစ်၍ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်၏။ အဆင်းသဏ္ဌာန် လှပတင့်တယ်၍ မာန် မာန ထောင်လွှားသော နတ်သမီး ဖြစ်၏။ နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည့်အတိုင်းလည်း တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမား၏။ စိတ်မာန်အလွန်ခက်ထန်သဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြရသည်။ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲမည်ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း စသည့် အခြင်းအရာများကို ဟီရာနတ်သမီးက ဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာတို့၏ သားတော်များအနက် တစ်ပါးမှာ စစ်ကိုအစိုးရသော အေးရီးစ် (မားစ်)ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ပါးမှာ မီးကို အစိုးရသော ဟီဖက်စတပ် (ဗာလကန်)ဖြစ်၏။ ဟီဖက်စတပ်ကို ပန်းပဲဆရာတို့ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြ၏။ ဟီရာနတ်သမီးသည် မိန်းမများအား အထူးကူညီစောင့်မ ကြည့်ရှုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိန်းမများ သားသမီးရလို လျှင် ဟီရာအား ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ထပ်ပွဲကိုစောင့်ရှောက်သော နတ်သမီးဖြစ်သည်ဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုကာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တိုင်း ထိုနတ်သမီးကို ပူဇော် ပသသောပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ လဆန်းစတွင် ဟီရာ နတ်သမီးကို ရည်စူး၍ ပူဇော်ပသလေ့ရှိ၏။ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများတွင် ဟီရာ (ဂျူနို)နတ်ကွန်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အင်္ဂလိပ်လ အမည်များအနက် ဇွန်လမှာ ဂျူနိုနတ်သမီးကိုစွဲ၍ သမုတ်ထားသောအမည် ဖြစ်သည်။ == အေသီနာ(မီနားဗား) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အစုံအလင်ဝတ်ဆင်ကာ လက်နက်စွဲကိုင်လျက် စစ်သံကြွေး၍ မွေးဖွားခဲ့သော သမီးတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင် စောင့်ရှောက်ပေး၏။ သို့သော် လူ့ပြည်မှ မြို့တော်ကြီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုမြို့တော်ကြီးများကို ကာကွယ်ရန်သာ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ ထိုနတ်သမီး ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော အေသင်မြို့တော်ကိုကား အထူး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။ စစ်မက်လိုလားသလောက် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်လှသော ပညာရှိ နတ်သမီးလည်း ဖြစ် သည်။ မိန်းကလေးများအား ဗိုင်းငင်၊ ရက်ကန်းစသည့် လက်မှုပညာများကို တတ်မြောက်စေရန်လည်းကောင်း၊ယောက်ျားများအား စာပေပညာ ဆည်းပူးကြစေရန်လည်းကောင်း အားပေးစောင့်ရှောက်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်၍ အပျိုစင် နတ်သမီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ စာပေများ၌ လေနတ်သမီး Athena သည် မိဘတစ်ဦးတည်းရှိသူ ဟုဖော်ပြသည်။ သူသည် ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးခေါင်းမှ ဖွားမြင်သည်ဟု ဆိုသည်။ သူ့ကို များသောအားဖြင့် Pallas Athena သို့မဟုတ် Parthenos ဟုခေါ်သည်။ အပျိုစင် နတ်ဘုရားမ ဟူ၍ဖြစ်သည်။ အေသင်မြို့၊ ပါသီနွန်ဘုရားကျောင်း တို့သည် လေနတ်သမီး Athena အတွက် ရည်စူး၍ ထိုအမည်များ မှည့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီလူမျိုးများ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ပြီးသည့် အချိန်တွင် ထိုပါသီနွန် ဘုရားကျောင်းမှာ မယ်တော်မာရီ၏ church ကျောင်းဖြစ်လာသည်။ Athena ကို အေသင်မြို့၏ မျိုးချစ်နတ်ဘုရားမ ဟုတင်စားသည်။ အကြောင်းမှာ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုသည့် ပိုဆိုက်ဒန် (Poseidon) ကို အနိုင်တိုက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်က အေသင်မြို့သားများကို ရေတွင်းတစ်တွင်းလက်ဆောင်ပေးသည်။ သို့သော် ပင်လယ်နှင့်ဆက်နေသောရေတွင်းဖြစ်နေသောကြောင့် အသုံးမဝင်ပေ။ ထို့နောက် Athena က ပထမဆုံးသော သံလွင်ပင်ကို လက်ဆောင်ပေးသည်။ သံလွင်ပင်သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုဆိုက်ဒန်ကို နိုင်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ စစ်ပွဲ၏နတ်သမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၏နတ်သမီး၊ စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရက်ကန်း စသည့် အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ အပေါင်းတို့၏ နတ်သမီးဟု ဆိုကြသည်။ ဇီးကွက် မှာ သူ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ == အပိုလို (ဝါ) ဖီးဗပ် (ဝါ) ဟီလီအော့ == ရှေးဂရိတို့၏ တန်ခိုးကြီးနတ် ၁၂ ပါးအနက် လူအများ ဆုံး၏ ကိုးကွယ်ခြင်းခံရသော နတ်မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နတ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော လီတို၏ သားတော်ဖြစ်၍ အားတိမစ်နတ်သမီးနှင့် အမြွှာမွေးဖက် ဖြစ်၏။ အပိုလိုသည် လူသတ္တဝါတို့အပေါ် အကြင်နာတရား ကြီးမား လှ၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကောင်းကင်ဝယ် နေစကြာယာဉ်ရထား ကို စီးနင်းမောင်းနှင်ကာ လူအပေါင်းအား အလင်းရောင်နှင့် အပူဓာတ်ကို ပေးလေသည်။ သူ့ကို အလင်းရောင်နတ်မင်းဟု ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့အဖို့ အပိုလိုမှာ လှပချောမွေ့ခြင်း၊ သစ္စာ ရှိခြင်း၊ စိတ်သဘောဖြူစင်ခြင်း၊ ဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသည့် အရည်အချင်းများ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ့အား ဂီတ နှင့်ကဗျာ၊ ကျန်းမာမှု၊ အနာဂတ် ကြိုတင်ဟောပြောနိုင်မှုနှင့် လေးမြားအတတ်ဆိုင်ရာ နတ်မင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဆက်သွယ်နေသော နတ်မင်းဟုလည်း ယုံကြည်ကြလေသည်။ အပိုလိုမှာ ခန့်ညားလှပသည်တွင် စံပြဖြစ်သည်။ နေနတ်ဘုရား (apollo) သည် ရွှေရောင်ဆံပင် ကောက်ကောက်နှင့် လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သင်္ကေတများမှာ နေ၊ ကိုင်ထားသော ဗျပ်စောင်း၊ လေး နှင့် နေ့စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားလာရာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ရထား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို delo ကျွန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသည် ဟုဆိုသည်။ ဖခင်မှာ ဇုနတ်မင်းကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ leto ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး များစွာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သော်လည်း အိမ်ထောင်မရှိပေ။ သို့သော် calliope နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ အမည်မှာ orpheus ဖြစ်သည်။ Apollo ၏ နတ်ကွန်းမှာ Delphi တောင်ပေါ်တွင်ရှိသည်။ ပုရောဟိတ်အတက်၊ မန်းမှူတ်ခြင်းအတက်၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ ကဗျာ၊ လေးပစ်အတက် စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူငယ်များကို စောင့်ရှောက်သည် ဟုဆိုသည်။ အပိုလိုသည် delphi တောင်တန်း ပေါ်ရှိ python စပါးကြီးမြွေကြီး အားသူ၏ လေးနှင့်မြားကိုသုံးကာ နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို၏ မြားသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ဂရိပြည်တွင် ကပ်ရောဂါကျရောက်စဉ်က အပိုလို၏မြားများကို လူများသို့ပစ်လွှတ်ရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါများပျောက်ကင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နာမကျန်း ဖြစ်သူများ apollo ကိုဆုတောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် apollo ကိုအကြောင်းပြု၍ မြွေသည် ဆေးပညာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်လာသည်။ == အားတိမစ်(ဒိုင်ယာနာ) == လနတ်သမီးဖြစ်၍ အပိုလိုနှင့် အမြွှာမွေးဖက် နှမတော်ဖြစ် သည်။ နောင်တော်ကဲ့သို့ကား မထင်ရှားလှပေ။ အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သည်။ အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် မီးဖွားနေသော မိန်းမသားတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်၏။ ယင်းအားတိမစ်နတ်သမီးသည် အပျိုစင် နတ်သမီးဖြစ်၏။ နောင်တော် အပိုလိုနတ်မင်းကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား သနားကရုဏာ ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်။ == အေးရီးစ် (မားစ်) == စစ်မက်နှင့်ဆိုင်သော နတ်ဖြစ်၍ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လိုလားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ထို နတ်မင်းကား ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာမိဖုရားကြီးတို့၏ သားတော် ဖြစ်၏။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ်နတ် တစ်နည်း အေးရီးစ်နတ်အား ရောမမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ ရိုမျူလပ်၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟုယူဆသဖြင့် ဇုနတ်မင်း ကြီး(ဂျူပီတာ) မှလွဲလျှင် ဒုတိယနေရာထားကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ == အက်ဖရိုဒိုက် == {{main | အက်ဖရိုဒိုက်}} ဤနတ်သမီးမှာ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုး၏ ရေမြှုပ်မှဖွား၍ ရေနန်းသူဇာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အက်ဖရိုဒိုက်ဟူသောအမည်ကို ရသည်။ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံး သမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ နတ်သမီးတည်း။ ကြော့ရှင်းလှပသော ရုပ်ဆင်း ရူပကာကြောင့် လူနှင့်နတ်တို့ ယောက်ျားသားမှန်သမျှမှာ ထိုနတ်သမီးအား အလွန်စွဲလန်းကြသည်။ ပင်လယ်ထဲမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆိုင်ရာ ရေသတ္တဝါ အပေါင်းကို စောင့်ရှောက်သည်။ အဆင်းမာန်တက်ကာ မာနထောင်လွှားသဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက မိဖုရားကြီး ဟီရာမှ မွေးဖွားသော ခြေမသန်သည့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နှင့် သူ့အား လက်ဆက်ပေးခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရေး၌ အကူအညီပေး၍ သားဖွားကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတို့၌ စောင်မကြည့်ရှု သူဟု အယူရှိကြ၏။ အချစ်နတ်သမီးဖြစ်သည့်အလျောက် ယောက်ျားတို့၏ စိတ်ကို စိုးပိုင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂရိလူမျိုးတို့ ယုံကြည်ကြလေသည်။ == ဟီဖက်စတပ်(ဗာလကန်) == မီးနတ်ဖြစ်သည့်ပြင် အိုလမ်ပတ်စ်နတ်ဘုံမှ ပန်းပဲနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီး ဟီရာတို့၏ ရင်သွေးတော်ဖြစ်၍ ခြေမသန်ရှာပေ။ နတ်အပေါင်းတို့ စွဲကိုင်သည့် လက်နက်များ၊ လှပဆန်းကြယ်သည့် နတ်ဘုံနတ်နန်းများမှာ ထိုနတ်မင်း၏ ဖန်တီး လုပ်ကိုင်ပေးမှုများ ဖြစ်၏။ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်၏။ ပန်းပဲသမားများ ကို စောင့်ရှောက်သောနတ်လည်း ဖြစ်၏။ အေသီနာ နတ်သမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ဟီဖက်စတပ် နတ်မင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် ဖွားနိုင် ခဲ့သည်။ တစ်ခါသော် နတ်မင်းကြီးမှာ ခေါင်းခဲဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နတ်အား မိမိ၏ဦးခေါင်းကို တူနှင့် ရိုက်ခွဲစေရန် အမိန့်ပေး၏။ ဟီဖက်စတပ်မှာ ခမည်းတော်အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်ခွဲရပေသည်။ ခမည်းတော်၏ ဦးနှောက်အတွင်းမှ အေသီနာ နတ်သမီးသည် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်၍ လက်နက် အစုံစွဲကိုင်ကာ တစ်ခဲနက်သောအသံကို မြည်ဟီးစေလျက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။ == ပိုဆိုက်ဒွန်(နက်ပ်ကျွန်း) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ခမည်းတော် ကရိုးနပ်မင်းကြီး၏ ရိုက်ရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိအား ကူညီခဲ့သူ နောင်တော်တို့အား နယ်ပယ်များကို ခွဲဝေပေးသည်။ ဤသို့ပေးရာတွင် နောင်တော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ ပိုဆိုက်ဒွန်နတ်မင်းအား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဟူသမျှကို စိုးပိုင်ခွင့်ပေး၍ ရေပြင်အောက်တွင် စံမြန်းရန် ခမ်းနားကြီးကျယ် တင့်တယ်လှပသော နတ်နန်း ဗိမာန်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း ပေးအပ်၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုဆိုက်ဒွန်မှာ ရေပြင်အပေါင်းကို စိုးမိုးစောင့်ရှောက်ရသော နတ်မင်း ဖြစ်လာ၍ ရေကြောင်းခရီးသွားများသည် သူ့အား ကိုးကွယ်ပသ လေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်မင်းသည် အသွား ၃ ခွရှိ လက်သုံးတော် ခက်ရင်းလှံတံကိုဝင့်လိုက်လျှင် ကျောက်ဆောင်များကို ပြိုကွဲစေနိုင်၏။ လှိုင်းတံပိုး ထစေနိုင်၏။ မြေငလျင် တုန်လှုပ်စေ နိုင်၏။ မုန်တိုင်းကျစေနိုင်၏။ ထိုမျှ တန်ခိုးရှိသော နတ်မင်း ပေတည်း။ မြင်းဟူသည့် သတ္တဝါကို ထိုနတ်မင်းက ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့၍ မြင်းများကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည့်နတ် ဖြစ်၏။ == ဟားမီးစ်(မာကျူရီ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် တောင်စောင့်နတ်သမီး မေယာတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ထိုနတ်ကား စေတမန်နတ်သားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟားမီးစ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ခေါင်း၊ ခြေထောက်တို့ကို အတောင်များတပ်ကာ ထုလုပ်လေ၏။ ထိုနတ်သားသည် သေသူ များ၏ ဝိညာဉ်များကို ငရဲနှင့် တန်သူကို ငရဲကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့် တန်သူကို နတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ပေးတတ်သည်။ ထိုနတ်မင်းသည် ခရီးလမ်းပန်းများနှင့် ခရီးသည်များကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ စကားအရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ၍ စကားပြောမှုနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ ကိုးကွယ်ပသခြင်း ခံရသောနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေး ကစားခုန်စားပွဲ များကို နှစ်သက်၍ အားပေးကူညီတတ်၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်ဟူ၍လည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့ ပုံပြင်များတွင် ဟားမီးစ်နတ်သည် သူခိုးဓားပြတို့ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးသူ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ == ဟေးဒိစ် (ပလူတို) == {{main|ဟေးဒီးစ်}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နောင်တော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သုန်မှုန်သော မျက်နှာထားအမူအရာရှိ၏။ ခမည်းတော်အား နန်းချပြီးသည့် နောက်တွင် ဇုနတ်မင်းက ဟေးဒိစ်အား မြေအောက်ကမ္ဘာ တစ်ခွင်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော ငရဲမင်းအဖြစ် ခံယူစေသည်။ ထိုဟေးဒိစ်နတ်မင်းကြီး၏ ရုပ်သွင်သည် ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် တူသော်လည်း ပို၍ ဣန္ဒြေကြီးပြီးလျှင် ခက်ထန်သည်။ ဟေးဒိစ် နတ်မင်းသည် မြေဩဇာကောင်းအောင် ကူညီမှိုင်းမ ပေးနိုင်သဖြင့် လယ်သမားတို့က ကိုးကွယ်ပသကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ ရံရွေတော်ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သော ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီး ကို ဟေးဒိစ်သည် မြင်း ၄ ကောင်ကသော ရထားထက်သို့ ရုတ်တရက် အတင်းပွေ့တင်ကာ မိမိစံရာ ငရဲပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသော် မိဖုရား မြှောက်လေသည်။ ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီးကား ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတည်း။ == ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်(ဘက်ကပ်စ်) == {{main|ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်}} ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် လူသားမင်းသမီးတစ်ပါးတို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်၍ ဝိုင်အရက်ချိုနှင့် အသီးအနှံပင်ကလေးများကို စောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အမြဲ စိတ်လက်ကြည်သာ ရွှင်လန်းစွာနေတတ်၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို လိုလားသော နတ်သားဖြစ်၏။ ထိုနတ်သား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် မင်းသမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဟီးရ၏ပရိယာယ်ကြောင့် မိုးကြိုးခ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ထိုသားတော်ကလေးကိုသာ ခမည်း တော်က သူ၏တန်ခိုးဖြင့် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် ချမ်းသာရာ ရခဲ့လေသည်။ == ဒီမီးတာ(ဆီးရီး) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်ဖြစ်၍ ဂရိနတ်တို့တွင် တန်ခိုးအကြီးဆုံး နတ်သမီးတစ်ပါးဖြစ်၏။ ထိုနတ်သမီးကြီးသည် ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး သာယာဝပြောစေရန် ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ကို ဖန်တီး စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုနတ်သမီးအား လယ်တော် နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေဆီဩဇာ နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ စည်ပင် သာယာဝပြောရေးအပေါ်၌ တည်ပေရာ ဒီမီတာနတ်သမီးအား ဥစ္စာစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။ ဒီမီတာတွင် ပါဆက်ဖိုနီ အမည်ရှိ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါး ရှိ၏။ လောကဓာတ်တစ်ခုလုံးတွင် စည်ပင်သာယာ ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ဒီမီတာမှာ အလွန်အလုပ်များလှ ပေရာ သမီးတော်ကလေးအား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မပြုနိုင်ရှာဘဲ အပျိုဖော်တစ်သင်းနှင့် သမီးတော် အား နေစေ၏။ တစ်နေ့သော် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သည့် ပါဆက် ဖိုနီအား အပျိုဖော်များအလစ်တွင် မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်က ရထား နှင့်တင်၍ ငရဲပြည်သို့ ခိုးပြေးလေရာ ဒီမီတာလည်း သမီးတော် အတွက် ရတက်ပွေကာ လောကဓာတ်ကြီးကို သာယာအောင် မပြုစုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြာင့် လောကအလုံးမှာ အဖူးအပွင့် အသီးတို့ကင်းကာ ဆိတ်သုဉ်းခြောက်သွေ့နေခဲ့၏။ ထို့နောက် သမီးတော်ကလေးအား စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အထပ်ထပ်လိုက်ရှာသော် ငရဲပြည် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤတွင် သမီးတော်အား နတ်ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်နိုင်ရန် ကြိုးစားရှာ၏။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် ၆ လမျှသာ နတ် ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်ရန် ဟေးဒိစ်က ခွင့်ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမီတာသည် သမီးတော်ကလေး နတ်ပြည်သို့ ပြန်လာသည့် ၆ လတွင်သာ လောကကြီးကို စိမ်းလန်းသာယာအောင်ပြု၍ သမီးတော်နှင့် ကင်းကွာနေရသည့် ၆ လတွင် သာယာစည်ပင်မှု ကို မပြုစုနိုင်သဖြင့် တစ်နှစ်ရာသီတွင် ၆ လမှာ ထိုင်းမှိုင်း မှုန်ပြာဝေနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဂရိတို့က အယူရှိကြ၏။ == [[ပဲဆဲဖိုနီ]](ပရိုဆဲပီနာ) == ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မယ်တော် အလုပ်များနေခိုက် ရံရွေတော်အပျို ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ရာမှ တစ်ဦးတည်း အဖော်ကွဲနေခဲ့စဉ် ဟေးဒိစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ငရဲပြည်သို့ ရထားနှင့် တင်ဆောင်သွားကာ မိဖုရား မြှောက်ထား၏။ မယ်တော်မှာ သမီးတော်အတွက် ပရိဒေဝမီးတောက်လောင်ကာ လောကကြီး ကို သာယာတင့်တယ်အောင် မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ဟေးဒိစ်အား ပါဆက်ဖိုနီကို သူ့မယ်တော်ထံသို့ တစ်နှစ်တွင် ၆ လမျှ ပြန်စေခွင့်ပြုရန် အမိန့်ပေးသည်။ မယ်တော်သည် သမီးတော်ပြန်လာချိန်တွင် လောကအလုံးကို သာယာစိုပြည်အောင် ပြုတတ်သည်။ ပါဆက်ဖိုနီမယ်တော်ထံ ပြန်နေချိန်ဖြစ်သည့် နွေဦးရာသီမှာ စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ အလွန်သာယာသည်။ == ဟက်စရှာ(ဗက်စတာ) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အပျိုစင်နတ် သမီးဖြစ်၍ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နတ်နန်းတွင် အတူစံရ၏။ ထို နတ်သမီးကို အိုးအိမ်စောင့်သူ နတ်သမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ သည်။ ဟက်စရှာ၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အချမ်းပြေမီးလှုံသည့် မီးဖိုများ မည်သည့်အခါမျှ မီးမငြိမ်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေး ရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုမီးဖိုမီးငြိမ်းပါက အိုးအိမ်နှင့်မတူ၊ အိုးအိမ် မပီမသ ဖြစ်ရ၏။ ထိုနတ်သမီး၏ နတ်ကွန်းများတွင် သူ့အား ပူဇော်သည့် ဆီမီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ငြိမ်းမသွားစေရချေ။ ဆီမီးမပြတ် ပူဇော်ပေးရသူများမှာ အပျိုစင်များသာ ဖြစ်ရ သည်။ == အီးရော့(ကျူးပစ်) == သတ္တဘာဂ ဖူးစာနတ်ဟု ခေါ်ကြသော ထိုနတ်ကလေးမှာ အချစ်နတ်သမီး ဗီးနပ်၏သားတော် ဖြစ်၍ လေးနှင့်မြားကို စွဲကိုင်ကာ မယ်တော်၏ နောက်တော်ပါးမှ ဖဝါးထက်ကြပ် လိုက်ပါနေတတ်သည်။ အီးရော့သည် သူ၏မြားကို စိတ်ကူး တည့်ရာသို့ လွှတ်တတ်သည်။ သူ့မြားချက်ထိသူမှာ သေလောက် သောဝေဒနာကို မခံစားရစေကာမူ ထိုမြားချက်ဒဏ်ရာ ကုသ၍ ပျောက်ခဲလှသည်။ လူနတ်မဟူ မြားချက်ထိသူတို့တွင် ချစ် မေတ္တာစိတ်များ ဝင်စားလာတတ်သည်။ မြားနတ်မောင် အီးရော့ သည် သူ့မြားကို စူးစူးစမ်းစမ်းပြုပြီးမှ ပစ်ခတ်ခြင်း မပြုဘဲ သူပစ်ချင်သလို ပစ်တတ်သဖြင့် အဆင်မပြေသော အချစ်ကိစ္စ များ ပေါ်ပေါက်ရသည်ဟုဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြားနတ်မောင် ၌ မျက်စိမရှိသဖြင့် အချစ်၌လည်း မျက်စိမရှိဟု အချို့က ဆို စမှတ်ပြုကြ၏။ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ဒုက္ခ အနည်းနှင့်အများ ပေးတတ်သူ အီးရော့မှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ တစ်ခါ သော် မယ်တော် အချစ်နတ်သမီးက ဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးမှာ ချောမွေ့လှပသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ ထိုမင်းသမီး၏ အချစ်ကိစ္စတွင် မဖွယ်မရာ ဖြစ်အောင်ပြုချေဟု သူ့အားစေခိုင်းလိုက်၏။ သို့သော် သူ့ကိုယ်တိုင် မင်းသမီး ကလေးအား မေတ္တာသက်ဝင်ခဲ့၍ သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ် သည်ကို သိအောင်မပြုရဟုပြောကာ ဇနီးပြုခဲ့၏။ ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးမှာ သူ့အားမနာလိုနေသော အစ်မတော်များ၏ စကားကို နားယောင်ကာ ညအချိန် အီးရော့အိပ်နေခိုက်တွင် သူမည်သူဖြစ်သည်ဟု စူးစမ်းလေသည်။ ထိုအခါ အီးရော့က မျက်မာန်တော်ရှကာ သူ့အား စွန့်ခွာထွက်သွားလေသည်။ ဆိုက်ကီးမင်းသမီးလေးမှာ ကြင်ယာတော်၏ အထင်မှားချက် ပြေပျောက်ပါရန် သာမန်လူသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရှာ၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အီးရော့မှာ ကြင်ယာတော်ကလေး၏ဖြစ်ပုံကို သနားကရုဏာစိတ်ဝင်လာ သောကြောင့် ချစ်သူနှစ်ဦးမှာ ပြန်လည် ပေါင်းဖက်မိကြ၏။ == အီးအော့(ဩရိုရာ) == အရုဏ်နတ်သမီးဖြစ်၏။ နံနက်အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီး သည့်အချိန်တွင် တောက်ပသော နနွင်းရောင် ဝတ်စားတန်ဆာ တို့ကို ဆင်ယင်ကာ နှင်းဆီသွေးရှိသော လက်များကို ဆန့်တန်းလျက် ညဉ့်လွှာရုံကိုပင် တင်လေ့ ရှိသည် ဆိုလေ သည်။ သူ့၌ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော စိတ်နေသဘောထားရှိ သော်လည်း သူ၏သားတော်များမှာ အလွန် ထိန်းသိမ်းရခက် သည်။ သားတော်များကား ဇက်ဖာခေါ် နောက်လေနတ်သား၊ ဗိုရီယတ်ခေါ် မြောက်လေနတ်သား၊ ဩစတာခေါ် တောင်လေ နတ်သားနှင့် ယူးရပ်ခေါ် အရှေ့လေနတ်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အီးအော့သည်လည်း အဆင်မပြေသော ချစ်ကိစ္စနှင့် ကြုံခဲ့ရ ၏။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် တောစောင့်နတ်သမီး ပရော့ကရစ် ၏ ကြင်ယာ၊ ဆက်ဖလပ်အမည်ရှိ မုဆိုးကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းမိ၍ ထိုမုဆိုးကလည်း အမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ အီးအော့အား ခင်မင်နှစ်သက်မိ၏။ မုဆိုးတောလိုက်ပြီး၍ အပန်းဖြေသည့်အခါ အီးအော့သည် မုဆိုးအား ချစ်ခင်ယုယစွာ ပြုစုပြီး ချစ်တင်းဆို လေ့ရှိသည်။ ပရော့ကရစ်သည် မိမိ၏ကြင်ယာ၏ အပြုအမူ ကို သင်္ကာမကင်းရှိ၍ တစ်နေ့တွင် လိုက်၍ ချောင်းသော် မုဆိုး နှင့် အရုဏ်နတ်သမီးတို့၏အဖြစ်ကို မြင်တွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ စိတ်မချုပ်တည်းနိုင်၍ ပုန်းကွယ်နေရာမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပရော့ ကရစ်ချုံပုတ်ထဲမှ ပြေးထွက်သံကို သမင်ထင်သော မုဆိုးသည် အမှတ်မဲ့ သူ၏လှံတံနှင့် ပစ်လိုက်လေရာ ပရော့ကရစ်အား ထိမှန်သဖြင့် အသက်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါ မုဆိုးသည် မိမိသတ်မိသည်ကို နောင်တရကာ နောက်နောင် အသက်ရှည် သမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သူ တစ်ယောက်အားမျှ ချစ်ခြင်း မေတ္တာပေးအပ်တော့မည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကြင်ယာအပေါ် ထားရှိသောသစ္စာကို စောင့်စည်းပါတော့မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်၏။ ထို့ကြောင့် အရုဏ်နတ်သမီးမှာ မိမိချစ်သူ ဆက် ဖလပ်၏မေတ္တာကို နောက်ထပ် မခံယူရရှာတော့ဘဲ အသည်းကွဲ မတတ် ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရရှာသည်။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် အပိုလိုနတ်မင်း၏ အစေအပါး တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား အလင်း ဓာတ်ပေးရန် အပေါ်လို နတ်မင်းက နေစကြာရထားဖြင့် အသင့် ရှိသောအခါ အရုဏ်နတ်သမီးက ညဉ့်လွှာရုံတည်းဟူသော ကန့်လန့်ကာကို မ တင်ကာ နေစကြာ ရထားကို လွှတ်သူ ဖြစ်သည်။ == ပန်(ဖောနပ်) == သိုးကျောင်းသူ၊ ဆိတ်ကျောင်းသူများကို စောင့်ရှောက်သော နတ် ဖြစ်သည်။ ဟားမီး(မာကျူရီ)နတ်မင်းနှင့် သစ်ပင်စောင့် နတ်သမီး တစ်ပါးတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်ရူပ ကာ မလှရှာချေ။ ထို့ပြင် ပလွေမှုတ် အလွန်တော်သော်လည်း မည်သည့် တောစောင့်နတ်သား နတ်သမီးကမှ သူ့ပလွေသံကို နားမဆင်လိုကြချေ။ သို့သော် သိုးကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်း သားကလေးများကမူ သူ့ပလွေသံကို နှစ်ခြိုက်မြတ်နိုးကြ၍ သူတို့ ၏ ဆိတ်ကလေး၊ သိုးကလေးများ ပျောက်ဆုံးသည့်အခါ ပန်းနတ်ကိုသာ ကူညီမှိုင်းမရန် တိုင်တည်ပသကြ၏။ == ကရိုးနပ်(ဆက်တန်) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်၍ တိုင်တန်နတ်မျိုးနွယ် ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှူ === ဂရိတို့သည် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ကြသည်။ ကောင်းကင်နတ် (Zeus)၊ နေနတ် (Apollo)၊ လေနတ် (Athena) စသည့် တန်ခိုးကြီးနတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ယုံကြည်ချက် ထားရှိသည်။ မိမိတို့ အသက်ရှင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမွေ၊ ဆိုးမွေ အလျောက် နောင်တမလွန်တွင် ရောက်ရှိရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *[http://www.in2greece.com www.in2greece.com] *[http://www.wordsources.info www.wordsources.info] *[http://www.pantheon.org www.pantheon.org] [[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] gvxvrokm5xpxw8udmrydhrmg9unae9x 1047968 1047962 2026-08-10T16:51:21Z Cepyita 93402 Add links 1047968 wikitext text/x-wiki [[File:Greek trinity.png|thumb|300px|ဂရိသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူနှင့်ကမ္ဘာမြေသုံးနိုင်ငံဖြန့်ဖြူးသော Zeus God (Heaven)၊ Poseidon (ပင်လယ်နှင့်သမုဒ္ဒရာ) နှင့်ဟေးဒီးစ် (Underworld)။ Theos (အသေးအဖွဲဘုရား) သည်ဤသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူ၏သားသမီးများဖြစ်သည်။]] [[File:Meeting Gods In The Clouds by Cornelis van Poelenburch.jpg|thumb|ဂရိနတ်ဘုရားများ စည်းဝေးနေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] ဂရိလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သည့်နတ်များ နတ်ကိုးကွယ်မှုသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ မထွန်းကားမီ ကမ္ဘာဦး ခေတ်မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[ကျူးပစ်]]၊ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဗီးနတ်စ်]] စသည်တို့မှာ ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လူသိများသည်။ ရောမ အမည်မှည့်ထားလင့်ကစား စင်စစ်မှာမူ ဂရိနတ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂရိနတ်များကို ရောမတို့ လက်ခံကိုးကွယ်သည့် အကြောင်းကို သမိုင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖော်ပြထားသည်။ လောကဓာတ်ပညာ မထွန်းကားသေးသော ရှေးခေတ်တွင် ဂရိသူဟောင်းများသည် အဘယ်ကြောင့် မိုးရွာသည်၊ အဘယ်ကြောင့် နေပူသည် စသည်တို့ကို အကြောင်းမပြနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် နေပူခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း စသည့် ကမ္ဘာ့နိယာမတရား တို့သည် လူသားတို့ထက် တန်ခိုးကြီးလှသော နတ်မင်းများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မိမိတို့က ထိုရေ၊ မြေ၊ လေ စသည်တို့ကို အစိုးရသော နတ်မင်းများအား ပူဇော်ပသကြလျှင် မိမိတို့အား ကူညီ စောင့်ရှောက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်၍ နတ်တို့ကို ပူဇော် ပသကြလေသည်။ ရှေးဂရိသူဟောင်းတို့သည် စိတ်ကူးဉာဏ် အလွန်ကွန့်မြူး တတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် တန်ခိုးရှင် နတ်များရှိသည်ဟူသော အယူအဆအတိုင်း ထိုနတ်များ၏ သဘာဝတို့ကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆကာ ပုံပြင်များပြု၍ သားစဉ်မြေးဆက် ပြောပြခဲ့ကြလေ သည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်လျားလတ်သော် ထိုပုံပြင်များမှာ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု မည်သူကမျှ သတိမရကြတော့ချေ။ တန်ခိုးရှင်နတ်များ အကယ်ပင် ရှိသည် ဟု ထင်မြင်ယုံကြည်လာကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကာလမြင့် လာခဲ့ သော်ငြားလည်း ထိုပုံပြင်များမှာ တိမ်ကော၍ မသွားသည့်အပြင် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေခံသော ဂရိစာပေထွန်းကားမှုကို အထောက်အပံ့ ပြုခဲ့လေသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ ထွန်းကားလာသောအခါ တန်ခိုးရှင်နတ်များ ရှိသည်ဟု ဆက်လက် ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်၍ ဂရိနတ်များကိုပင် ရောမအမည်များ တပ်ကာ ကိုးကွယ်ပူဇော်သမှု ပြုခဲ့ကြပြန်လေ သည်။ ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်လာ တန်ခိုးကြီးနတ်များ၏ အကြောင်းကို ရောမအမည်နှင့်ယှဉ်၍ အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြသွား ပါအံ့။ ကွင်းပိတ်အတွင်းမှ အမည်သည် ရောမအမည် ဖြစ်၏။ == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး ([[ဂျူပီတာ|ယူးပီတဲရ်]]) == {{main|ဇုစ်နတ်မင်းကြီး}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး (Ζεύς, /ဇေးဝု'စ်/) သည် နတ်အပေါင်းတို့၌ စွမ်းအားအကြီးဆုံး နတ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်တွင်း၌ ဝရဇိန် မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူ့ဖခင်ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းနှင့် အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ကောင်းကင်နတ်၊ မိုးလေဝသကို စောင့်ရှောက်သောနတ် ဖြစ်ရုံသာမက ဥပဒေ၊ တိုင်းပြည်၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ မြို့တော်၊ မိသားစု စသည်တို့ကိုပါ စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဂရိများက ယုံကြည်ကြသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်ခြားတွင် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးလွှမ်းကာ လူသူနှင့် ကင်းဝေးလှသော အိုလမ်ပတ်စ်တောင်ကြီး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်ကြီး၏တောင် ထွတ်တွင် နတ်တကာတို့၏ ဘုရင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး စံပျော်တော်မူ၏။ ခမည်းတော် ကရိုးနို့စ် ( နတ်မင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးပါးက မိမိ၏ စည်းစိမ်ကို လုမည်ဟူ၍ အဟောတွက်ချက် ရှိခဲ့သဖြင့် သားတော်ဖွားတိုင်း အကောင်လိုက် ဝါးမျိုပစ်လေ့ရှိရာ ဇုစ်မှာ မယ်တော်ရီအာ နတ်သမီး၏ ပရိယာယ်ကြောင့်သာ ခမည်းတော်၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရ၏။ ဇုစ်သည် အရွယ်ရောက်လာလျှင် ခမည်းတော်အား သူ ဝါးမျိုထားသော နောင်တော်များ ကို အန်ထုတ်စေပြီးနောက် ဇုစ်က ခေါင်းဆောင်၍ ခမည်းတော်အား နန်းချကာ ရိုက်ရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူ့အား ကူညီခဲ့သော နောင်တော်များအားလည်း နယ်ပယ်များ ခွဲဝေပေး၏။ ဤသို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ပြီးသော် လောကတစ်ခုလုံးကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့၍ နတ်တကာ့ဘုရင် ဇုစ်နတ်ရှင်ဖြစ်လေသည်။ ဇုစ် တွင် နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟဲရာ]]အပြငိ လူသား ကြင်ဖော်လည်း များစွာရှိသဖြင့် သားသမီးလည်း များပြားလှသည်။ သူ၏ များစွာသော သားသမီးတို့တွင် ဒဏ္ဍာရီများ၌ ထင်ရှား သော နေနတ်သား [[အပိုလို]]၊ လနတ်သမီး အားတိမစ် (ဒိုင်ယာ နာ)၊ ဟားမီးစ် (မာကျူရီ)၊ အေးရီးစ် (မားစ်)၊ ဟီးဗီး စသည်တို့ အပြင် အတတ်အပညာ အမျိုးမျိုးကိုစောင့်သောနတ်သား၊ နတ်သမီးများလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ဇုစ်ကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြရုံမက တန်ခိုးအမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရာသီဥတုတို့ကိုလည်းကောင်း ဇုစ်က ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်၍ တိုင်းပြည်နိုင်ငံတို့၏ ကောင်းကျိုးများကိုလည်း စောင့်ရှောက်တတ်သည်ဟု အယူ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇုစ်ကို အမြင့် ဆုံးတောင်ထိပ်များ၌ တည်ဆောက်အပ်သော ဗိမာန်ကြီးများ၌ ပူဇော်ပသခြင်းအမှုကို ပြုခဲ့ကြ၏။ တရားသူကြီးများ၊ အုပ်ချုပ် သူများနှင် စစ်ဘုရင်ကြီးများသည် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇုစ်ကို တိုင်တည်၍ သစ္စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နတ်ကွန်းသည် Dodona အရပ်၌ ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်း၌ မိမိ၏အနာဂတ်ကို ဝက်သစ်ချပင်များကို ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေများမှတစ်ဆင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ပြောပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်သည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ သင်္ကေတ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အိုလံပီယာတောင် ပေါ်တွင်လည်း နတ်ကွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်းကြီးမှာ [[ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ|ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်များ]] ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်များသည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်သူများအတွက် အလေးအမြတ်ထားစရာဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးထံသို့ အရောက်သွားပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်အတွက် သတင်းစကားများကို ယူဆောင် လာမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ == ဟဲရာ([[ဂျူနို|ယူးနော်]]) == {{main | ဟဲရာ}} ကရိုးနို့စ် (Kronos) နှင့် ရေးအာ (Ῥέα) တို့၏ သမီးဖြစ်၍ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ တရားဝင်မိဖုရားဖြစ်၏။ အဆင်းသဏ္ဌာန် လှပတင့်တယ်၍ မာန် မာန ထောင်လွှားသော နတ်သမီး ဖြစ်၏။ နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည့်အတိုင်းလည်း တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမား၏။ စိတ်မာန်အလွန်ခက်ထန်သဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြရသည်။ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲမည်ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း စသည့် အခြင်းအရာများကို ဟီရာနတ်သမီးက ဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာတို့၏ သားတော်များအနက် တစ်ပါးမှာ စစ်ကိုအစိုးရသော အားရဲ့စ် (မားစ်)ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ပါးမှာ ပန်းပဲမီးကို အစိုးရသော [[ဟေဖိုက်စတို့စ်]] (ဝုလ်ကားနု'စ်)ဖြစ်၏။ ဟဲရာနတ်သမီးသည် မိန်းမများအား အထူးကူညီစောင့်မ ကြည့်ရှုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိန်းမများ သားသမီးရလို လျှင် ဟဲရာအား ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ထပ်ပွဲကိုစောင့်ရှောက်သော နတ်သမီးဖြစ်သည်ဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုကာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တိုင်း ထိုနတ်သမီးကို ပူဇော် ပသသောပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ လဆန်းစတွင် ဟဲရာ နတ်သမီးကို ရည်စူး၍ ပူဇော်ပသလေ့ရှိ၏။ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများတွင် ဟဲရာ(ယူးနော်)၏ နတ်ကွန်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အင်္ဂလိပ်လ အမည်များအနက် ဇွန်လ (ဝါ) ဂျွန်လ (June) မှာ ယူးနော်နတ်သမီး (Jūnō) ကိုစွဲ၍ ရောမတို့ သမုတ်ထားသောအမည် ဖြစ်သည်။ == [[အသီးနာ|အာထဲနား]](မီနဲရ်ဝ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အစုံအလင်ဝတ်ဆင်ကာ လက်နက်စွဲကိုင်လျက် စစ်သံကြွေး၍ မွေးဖွားခဲ့သော သမီးတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင် စောင့်ရှောက်ပေး၏။ သို့သော် လူ့ပြည်မှ မြို့တော်ကြီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုမြို့တော်ကြီးများကို ကာကွယ်ရန်သာ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ ထိုနတ်သမီး ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော "အာထဲနိုင်" (Athens, အေသင်)မြို့တော်ကိုကား အထူး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။ စစ်မက်လိုလားသလောက် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်လှသော ပညာရှိ နတ်သမီးလည်း ဖြစ် သည်။ မိန်းကလေးများအား ဗိုင်းငင်၊ ရက်ကန်းစသည့် လက်မှုပညာများကို တတ်မြောက်စေရန်လည်းကောင်း၊ယောက်ျားများအား စာပေပညာ ဆည်းပူးကြစေရန်လည်းကောင်း အားပေးစောင့်ရှောက်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်၍ အပျိုစင် နတ်သမီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ သူ့ကို များသောအားဖြင့် ပါးလာ့စ် (Pallas, လှံဝှေ့) သို့မဟုတ် ပါရ်ထေးနို့စ် (Parthenos, အပျိုစင်) ဟုခေါ်သည်။ အေသင်မြို့၊ ပါသီနွန်ဘုရားကျောင်း တို့သည် Athena အတွက် ရည်စူး၍ ထိုအမည်များ မှည့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီလူမျိုးများ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ပြီးသည့် အချိန်တွင် ထိုပါသီနွန် ဘုရားကျောင်းမှာ မယ်တော်မာရိ၏ church ကျောင်းဖြစ်လာသည်။ Athena ကို အေသင်မြို့၏ မျိုးချစ်နတ်ဘုရားမ ဟုတင်စားသည်။ အကြောင်းမှာ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုသည့် ပိုစေဒေါးန် (Poseidon) ကို အနိုင်တိုက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်က အေသင်မြို့သားများကို ရေတွင်းတစ်တွင်းလက်ဆောင်ပေးသည်။ သို့သော် ပင်လယ်နှင့်ဆက်နေသောရေတွင်းဖြစ်နေသောကြောင့် အသုံးမဝင်ပေ။ ထို့နောက် Athena က ပထမဆုံးသော သံလွင်ပင်ကို လက်ဆောင်ပေးသည်။ သံလွင်ပင်သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုဆိုက်ဒန်ကို နိုင်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ စစ်ပွဲ၏နတ်သမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၏နတ်သမီး၊ စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရက်ကန်း စသည့် အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ အပေါင်းတို့၏ နတ်သမီးဟု ဆိုကြသည်။ ဇီးကွက် မှာ သူ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ == အပိုလို (ဝါ) ဖီးဗပ် (ဝါ) ဟီလီအော့ == ရှေးဂရိတို့၏ တန်ခိုးကြီးနတ် ၁၂ ပါးအနက် လူအများ ဆုံး၏ ကိုးကွယ်ခြင်းခံရသော နတ်မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နတ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော လီတို၏ သားတော်ဖြစ်၍ အားတိမစ်နတ်သမီးနှင့် အမြွှာမွေးဖက် ဖြစ်၏။ အပိုလိုသည် လူသတ္တဝါတို့အပေါ် အကြင်နာတရား ကြီးမား လှ၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကောင်းကင်ဝယ် နေစကြာယာဉ်ရထား ကို စီးနင်းမောင်းနှင်ကာ လူအပေါင်းအား အလင်းရောင်နှင့် အပူဓာတ်ကို ပေးလေသည်။ သူ့ကို အလင်းရောင်နတ်မင်းဟု ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့အဖို့ အပိုလိုမှာ လှပချောမွေ့ခြင်း၊ သစ္စာ ရှိခြင်း၊ စိတ်သဘောဖြူစင်ခြင်း၊ ဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသည့် အရည်အချင်းများ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ့အား ဂီတ နှင့်ကဗျာ၊ ကျန်းမာမှု၊ အနာဂတ် ကြိုတင်ဟောပြောနိုင်မှုနှင့် လေးမြားအတတ်ဆိုင်ရာ နတ်မင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဆက်သွယ်နေသော နတ်မင်းဟုလည်း ယုံကြည်ကြလေသည်။ အပိုလိုမှာ ခန့်ညားလှပသည်တွင် စံပြဖြစ်သည်။ နေနတ်ဘုရား (apollo) သည် ရွှေရောင်ဆံပင် ကောက်ကောက်နှင့် လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သင်္ကေတများမှာ နေ၊ ကိုင်ထားသော ဗျပ်စောင်း၊ လေး နှင့် နေ့စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားလာရာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ရထား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို delo ကျွန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသည် ဟုဆိုသည်။ ဖခင်မှာ ဇုနတ်မင်းကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ leto ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး များစွာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သော်လည်း အိမ်ထောင်မရှိပေ။ သို့သော် calliope နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ အမည်မှာ orpheus ဖြစ်သည်။ Apollo ၏ နတ်ကွန်းမှာ Delphi တောင်ပေါ်တွင်ရှိသည်။ ပုရောဟိတ်အတက်၊ မန်းမှူတ်ခြင်းအတက်၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ ကဗျာ၊ လေးပစ်အတက် စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူငယ်များကို စောင့်ရှောက်သည် ဟုဆိုသည်။ အပိုလိုသည် delphi တောင်တန်း ပေါ်ရှိ python စပါးကြီးမြွေကြီး အားသူ၏ လေးနှင့်မြားကိုသုံးကာ နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို၏ မြားသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ဂရိပြည်တွင် ကပ်ရောဂါကျရောက်စဉ်က အပိုလို၏မြားများကို လူများသို့ပစ်လွှတ်ရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါများပျောက်ကင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နာမကျန်း ဖြစ်သူများ apollo ကိုဆုတောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် apollo ကိုအကြောင်းပြု၍ မြွေသည် ဆေးပညာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်လာသည်။ == အားတိမစ်(ဒိုင်ယာနာ) == လနတ်သမီးဖြစ်၍ အပိုလိုနှင့် အမြွှာမွေးဖက် နှမတော်ဖြစ် သည်။ နောင်တော်ကဲ့သို့ကား မထင်ရှားလှပေ။ အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သည်။ အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် မီးဖွားနေသော မိန်းမသားတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်၏။ ယင်းအားတိမစ်နတ်သမီးသည် အပျိုစင် နတ်သမီးဖြစ်၏။ နောင်တော် အပိုလိုနတ်မင်းကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား သနားကရုဏာ ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်။ == အေးရီးစ် (မားစ်) == စစ်မက်နှင့်ဆိုင်သော နတ်ဖြစ်၍ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လိုလားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ထို နတ်မင်းကား ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာမိဖုရားကြီးတို့၏ သားတော် ဖြစ်၏။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ်နတ် တစ်နည်း အေးရီးစ်နတ်အား ရောမမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ ရိုမျူလပ်၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟုယူဆသဖြင့် ဇုနတ်မင်း ကြီး(ဂျူပီတာ) မှလွဲလျှင် ဒုတိယနေရာထားကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ == အက်ဖရိုဒိုက် == {{main | အက်ဖရိုဒိုက်}} ဤနတ်သမီးမှာ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုး၏ ရေမြှုပ်မှဖွား၍ ရေနန်းသူဇာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အက်ဖရိုဒိုက်ဟူသောအမည်ကို ရသည်။ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံး သမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ နတ်သမီးတည်း။ ကြော့ရှင်းလှပသော ရုပ်ဆင်း ရူပကာကြောင့် လူနှင့်နတ်တို့ ယောက်ျားသားမှန်သမျှမှာ ထိုနတ်သမီးအား အလွန်စွဲလန်းကြသည်။ ပင်လယ်ထဲမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆိုင်ရာ ရေသတ္တဝါ အပေါင်းကို စောင့်ရှောက်သည်။ အဆင်းမာန်တက်ကာ မာနထောင်လွှားသဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက မိဖုရားကြီး ဟီရာမှ မွေးဖွားသော ခြေမသန်သည့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နှင့် သူ့အား လက်ဆက်ပေးခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရေး၌ အကူအညီပေး၍ သားဖွားကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတို့၌ စောင်မကြည့်ရှု သူဟု အယူရှိကြ၏။ အချစ်နတ်သမီးဖြစ်သည့်အလျောက် ယောက်ျားတို့၏ စိတ်ကို စိုးပိုင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂရိလူမျိုးတို့ ယုံကြည်ကြလေသည်။ == ဟီဖက်စတပ်(ဗာလကန်) == မီးနတ်ဖြစ်သည့်ပြင် အိုလမ်ပတ်စ်နတ်ဘုံမှ ပန်းပဲနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီး ဟီရာတို့၏ ရင်သွေးတော်ဖြစ်၍ ခြေမသန်ရှာပေ။ နတ်အပေါင်းတို့ စွဲကိုင်သည့် လက်နက်များ၊ လှပဆန်းကြယ်သည့် နတ်ဘုံနတ်နန်းများမှာ ထိုနတ်မင်း၏ ဖန်တီး လုပ်ကိုင်ပေးမှုများ ဖြစ်၏။ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်၏။ ပန်းပဲသမားများ ကို စောင့်ရှောက်သောနတ်လည်း ဖြစ်၏။ အေသီနာ နတ်သမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ဟီဖက်စတပ် နတ်မင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် ဖွားနိုင် ခဲ့သည်။ တစ်ခါသော် နတ်မင်းကြီးမှာ ခေါင်းခဲဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နတ်အား မိမိ၏ဦးခေါင်းကို တူနှင့် ရိုက်ခွဲစေရန် အမိန့်ပေး၏။ ဟီဖက်စတပ်မှာ ခမည်းတော်အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်ခွဲရပေသည်။ ခမည်းတော်၏ ဦးနှောက်အတွင်းမှ အေသီနာ နတ်သမီးသည် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်၍ လက်နက် အစုံစွဲကိုင်ကာ တစ်ခဲနက်သောအသံကို မြည်ဟီးစေလျက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။ == ပိုဆိုက်ဒွန်(နက်ပ်ကျွန်း) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ခမည်းတော် ကရိုးနပ်မင်းကြီး၏ ရိုက်ရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိအား ကူညီခဲ့သူ နောင်တော်တို့အား နယ်ပယ်များကို ခွဲဝေပေးသည်။ ဤသို့ပေးရာတွင် နောင်တော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ ပိုဆိုက်ဒွန်နတ်မင်းအား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဟူသမျှကို စိုးပိုင်ခွင့်ပေး၍ ရေပြင်အောက်တွင် စံမြန်းရန် ခမ်းနားကြီးကျယ် တင့်တယ်လှပသော နတ်နန်း ဗိမာန်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း ပေးအပ်၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုဆိုက်ဒွန်မှာ ရေပြင်အပေါင်းကို စိုးမိုးစောင့်ရှောက်ရသော နတ်မင်း ဖြစ်လာ၍ ရေကြောင်းခရီးသွားများသည် သူ့အား ကိုးကွယ်ပသ လေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်မင်းသည် အသွား ၃ ခွရှိ လက်သုံးတော် ခက်ရင်းလှံတံကိုဝင့်လိုက်လျှင် ကျောက်ဆောင်များကို ပြိုကွဲစေနိုင်၏။ လှိုင်းတံပိုး ထစေနိုင်၏။ မြေငလျင် တုန်လှုပ်စေ နိုင်၏။ မုန်တိုင်းကျစေနိုင်၏။ ထိုမျှ တန်ခိုးရှိသော နတ်မင်း ပေတည်း။ မြင်းဟူသည့် သတ္တဝါကို ထိုနတ်မင်းက ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့၍ မြင်းများကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည့်နတ် ဖြစ်၏။ == ဟားမီးစ်(မာကျူရီ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် တောင်စောင့်နတ်သမီး မေယာတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ထိုနတ်ကား စေတမန်နတ်သားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟားမီးစ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ခေါင်း၊ ခြေထောက်တို့ကို အတောင်များတပ်ကာ ထုလုပ်လေ၏။ ထိုနတ်သားသည် သေသူ များ၏ ဝိညာဉ်များကို ငရဲနှင့် တန်သူကို ငရဲကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့် တန်သူကို နတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ပေးတတ်သည်။ ထိုနတ်မင်းသည် ခရီးလမ်းပန်းများနှင့် ခရီးသည်များကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ စကားအရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ၍ စကားပြောမှုနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ ကိုးကွယ်ပသခြင်း ခံရသောနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေး ကစားခုန်စားပွဲ များကို နှစ်သက်၍ အားပေးကူညီတတ်၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်ဟူ၍လည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့ ပုံပြင်များတွင် ဟားမီးစ်နတ်သည် သူခိုးဓားပြတို့ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးသူ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ == ဟေးဒိစ် (ပလူတို) == {{main|ဟေးဒီးစ်}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နောင်တော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သုန်မှုန်သော မျက်နှာထားအမူအရာရှိ၏။ ခမည်းတော်အား နန်းချပြီးသည့် နောက်တွင် ဇုနတ်မင်းက ဟေးဒိစ်အား မြေအောက်ကမ္ဘာ တစ်ခွင်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော ငရဲမင်းအဖြစ် ခံယူစေသည်။ ထိုဟေးဒိစ်နတ်မင်းကြီး၏ ရုပ်သွင်သည် ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် တူသော်လည်း ပို၍ ဣန္ဒြေကြီးပြီးလျှင် ခက်ထန်သည်။ ဟေးဒိစ် နတ်မင်းသည် မြေဩဇာကောင်းအောင် ကူညီမှိုင်းမ ပေးနိုင်သဖြင့် လယ်သမားတို့က ကိုးကွယ်ပသကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ ရံရွေတော်ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သော ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီး ကို ဟေးဒိစ်သည် မြင်း ၄ ကောင်ကသော ရထားထက်သို့ ရုတ်တရက် အတင်းပွေ့တင်ကာ မိမိစံရာ ငရဲပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသော် မိဖုရား မြှောက်လေသည်။ ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီးကား ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတည်း။ == ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်(ဘက်ကပ်စ်) == {{main|ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်}} ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် လူသားမင်းသမီးတစ်ပါးတို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်၍ ဝိုင်အရက်ချိုနှင့် အသီးအနှံပင်ကလေးများကို စောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အမြဲ စိတ်လက်ကြည်သာ ရွှင်လန်းစွာနေတတ်၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို လိုလားသော နတ်သားဖြစ်၏။ ထိုနတ်သား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် မင်းသမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဟီးရ၏ပရိယာယ်ကြောင့် မိုးကြိုးခ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ထိုသားတော်ကလေးကိုသာ ခမည်း တော်က သူ၏တန်ခိုးဖြင့် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် ချမ်းသာရာ ရခဲ့လေသည်။ == ဒီမီးတာ(ဆီးရီး) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်ဖြစ်၍ ဂရိနတ်တို့တွင် တန်ခိုးအကြီးဆုံး နတ်သမီးတစ်ပါးဖြစ်၏။ ထိုနတ်သမီးကြီးသည် ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး သာယာဝပြောစေရန် ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ကို ဖန်တီး စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုနတ်သမီးအား လယ်တော် နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေဆီဩဇာ နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ စည်ပင် သာယာဝပြောရေးအပေါ်၌ တည်ပေရာ ဒီမီတာနတ်သမီးအား ဥစ္စာစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။ ဒီမီတာတွင် ပါဆက်ဖိုနီ အမည်ရှိ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါး ရှိ၏။ လောကဓာတ်တစ်ခုလုံးတွင် စည်ပင်သာယာ ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ဒီမီတာမှာ အလွန်အလုပ်များလှ ပေရာ သမီးတော်ကလေးအား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မပြုနိုင်ရှာဘဲ အပျိုဖော်တစ်သင်းနှင့် သမီးတော် အား နေစေ၏။ တစ်နေ့သော် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သည့် ပါဆက် ဖိုနီအား အပျိုဖော်များအလစ်တွင် မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်က ရထား နှင့်တင်၍ ငရဲပြည်သို့ ခိုးပြေးလေရာ ဒီမီတာလည်း သမီးတော် အတွက် ရတက်ပွေကာ လောကဓာတ်ကြီးကို သာယာအောင် မပြုစုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြာင့် လောကအလုံးမှာ အဖူးအပွင့် အသီးတို့ကင်းကာ ဆိတ်သုဉ်းခြောက်သွေ့နေခဲ့၏။ ထို့နောက် သမီးတော်ကလေးအား စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အထပ်ထပ်လိုက်ရှာသော် ငရဲပြည် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤတွင် သမီးတော်အား နတ်ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်နိုင်ရန် ကြိုးစားရှာ၏။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် ၆ လမျှသာ နတ် ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်ရန် ဟေးဒိစ်က ခွင့်ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမီတာသည် သမီးတော်ကလေး နတ်ပြည်သို့ ပြန်လာသည့် ၆ လတွင်သာ လောကကြီးကို စိမ်းလန်းသာယာအောင်ပြု၍ သမီးတော်နှင့် ကင်းကွာနေရသည့် ၆ လတွင် သာယာစည်ပင်မှု ကို မပြုစုနိုင်သဖြင့် တစ်နှစ်ရာသီတွင် ၆ လမှာ ထိုင်းမှိုင်း မှုန်ပြာဝေနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဂရိတို့က အယူရှိကြ၏။ == [[ပဲဆဲဖိုနီ]](ပရိုဆဲပီနာ) == ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မယ်တော် အလုပ်များနေခိုက် ရံရွေတော်အပျို ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ရာမှ တစ်ဦးတည်း အဖော်ကွဲနေခဲ့စဉ် ဟေးဒိစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ငရဲပြည်သို့ ရထားနှင့် တင်ဆောင်သွားကာ မိဖုရား မြှောက်ထား၏။ မယ်တော်မှာ သမီးတော်အတွက် ပရိဒေဝမီးတောက်လောင်ကာ လောကကြီး ကို သာယာတင့်တယ်အောင် မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ဟေးဒိစ်အား ပါဆက်ဖိုနီကို သူ့မယ်တော်ထံသို့ တစ်နှစ်တွင် ၆ လမျှ ပြန်စေခွင့်ပြုရန် အမိန့်ပေးသည်။ မယ်တော်သည် သမီးတော်ပြန်လာချိန်တွင် လောကအလုံးကို သာယာစိုပြည်အောင် ပြုတတ်သည်။ ပါဆက်ဖိုနီမယ်တော်ထံ ပြန်နေချိန်ဖြစ်သည့် နွေဦးရာသီမှာ စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ အလွန်သာယာသည်။ == ဟက်စရှာ(ဗက်စတာ) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အပျိုစင်နတ် သမီးဖြစ်၍ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နတ်နန်းတွင် အတူစံရ၏။ ထို နတ်သမီးကို အိုးအိမ်စောင့်သူ နတ်သမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ သည်။ ဟက်စရှာ၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အချမ်းပြေမီးလှုံသည့် မီးဖိုများ မည်သည့်အခါမျှ မီးမငြိမ်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေး ရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုမီးဖိုမီးငြိမ်းပါက အိုးအိမ်နှင့်မတူ၊ အိုးအိမ် မပီမသ ဖြစ်ရ၏။ ထိုနတ်သမီး၏ နတ်ကွန်းများတွင် သူ့အား ပူဇော်သည့် ဆီမီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ငြိမ်းမသွားစေရချေ။ ဆီမီးမပြတ် ပူဇော်ပေးရသူများမှာ အပျိုစင်များသာ ဖြစ်ရ သည်။ == အီးရော့(ကျူးပစ်) == သတ္တဘာဂ ဖူးစာနတ်ဟု ခေါ်ကြသော ထိုနတ်ကလေးမှာ အချစ်နတ်သမီး ဗီးနပ်၏သားတော် ဖြစ်၍ လေးနှင့်မြားကို စွဲကိုင်ကာ မယ်တော်၏ နောက်တော်ပါးမှ ဖဝါးထက်ကြပ် လိုက်ပါနေတတ်သည်။ အီးရော့သည် သူ၏မြားကို စိတ်ကူး တည့်ရာသို့ လွှတ်တတ်သည်။ သူ့မြားချက်ထိသူမှာ သေလောက် သောဝေဒနာကို မခံစားရစေကာမူ ထိုမြားချက်ဒဏ်ရာ ကုသ၍ ပျောက်ခဲလှသည်။ လူနတ်မဟူ မြားချက်ထိသူတို့တွင် ချစ် မေတ္တာစိတ်များ ဝင်စားလာတတ်သည်။ မြားနတ်မောင် အီးရော့ သည် သူ့မြားကို စူးစူးစမ်းစမ်းပြုပြီးမှ ပစ်ခတ်ခြင်း မပြုဘဲ သူပစ်ချင်သလို ပစ်တတ်သဖြင့် အဆင်မပြေသော အချစ်ကိစ္စ များ ပေါ်ပေါက်ရသည်ဟုဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြားနတ်မောင် ၌ မျက်စိမရှိသဖြင့် အချစ်၌လည်း မျက်စိမရှိဟု အချို့က ဆို စမှတ်ပြုကြ၏။ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ဒုက္ခ အနည်းနှင့်အများ ပေးတတ်သူ အီးရော့မှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ တစ်ခါ သော် မယ်တော် အချစ်နတ်သမီးက ဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးမှာ ချောမွေ့လှပသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ ထိုမင်းသမီး၏ အချစ်ကိစ္စတွင် မဖွယ်မရာ ဖြစ်အောင်ပြုချေဟု သူ့အားစေခိုင်းလိုက်၏။ သို့သော် သူ့ကိုယ်တိုင် မင်းသမီး ကလေးအား မေတ္တာသက်ဝင်ခဲ့၍ သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ် သည်ကို သိအောင်မပြုရဟုပြောကာ ဇနီးပြုခဲ့၏။ ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးမှာ သူ့အားမနာလိုနေသော အစ်မတော်များ၏ စကားကို နားယောင်ကာ ညအချိန် အီးရော့အိပ်နေခိုက်တွင် သူမည်သူဖြစ်သည်ဟု စူးစမ်းလေသည်။ ထိုအခါ အီးရော့က မျက်မာန်တော်ရှကာ သူ့အား စွန့်ခွာထွက်သွားလေသည်။ ဆိုက်ကီးမင်းသမီးလေးမှာ ကြင်ယာတော်၏ အထင်မှားချက် ပြေပျောက်ပါရန် သာမန်လူသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရှာ၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အီးရော့မှာ ကြင်ယာတော်ကလေး၏ဖြစ်ပုံကို သနားကရုဏာစိတ်ဝင်လာ သောကြောင့် ချစ်သူနှစ်ဦးမှာ ပြန်လည် ပေါင်းဖက်မိကြ၏။ == အီးအော့(ဩရိုရာ) == အရုဏ်နတ်သမီးဖြစ်၏။ နံနက်အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီး သည့်အချိန်တွင် တောက်ပသော နနွင်းရောင် ဝတ်စားတန်ဆာ တို့ကို ဆင်ယင်ကာ နှင်းဆီသွေးရှိသော လက်များကို ဆန့်တန်းလျက် ညဉ့်လွှာရုံကိုပင် တင်လေ့ ရှိသည် ဆိုလေ သည်။ သူ့၌ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော စိတ်နေသဘောထားရှိ သော်လည်း သူ၏သားတော်များမှာ အလွန် ထိန်းသိမ်းရခက် သည်။ သားတော်များကား ဇက်ဖာခေါ် နောက်လေနတ်သား၊ ဗိုရီယတ်ခေါ် မြောက်လေနတ်သား၊ ဩစတာခေါ် တောင်လေ နတ်သားနှင့် ယူးရပ်ခေါ် အရှေ့လေနတ်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အီးအော့သည်လည်း အဆင်မပြေသော ချစ်ကိစ္စနှင့် ကြုံခဲ့ရ ၏။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် တောစောင့်နတ်သမီး ပရော့ကရစ် ၏ ကြင်ယာ၊ ဆက်ဖလပ်အမည်ရှိ မုဆိုးကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းမိ၍ ထိုမုဆိုးကလည်း အမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ အီးအော့အား ခင်မင်နှစ်သက်မိ၏။ မုဆိုးတောလိုက်ပြီး၍ အပန်းဖြေသည့်အခါ အီးအော့သည် မုဆိုးအား ချစ်ခင်ယုယစွာ ပြုစုပြီး ချစ်တင်းဆို လေ့ရှိသည်။ ပရော့ကရစ်သည် မိမိ၏ကြင်ယာ၏ အပြုအမူ ကို သင်္ကာမကင်းရှိ၍ တစ်နေ့တွင် လိုက်၍ ချောင်းသော် မုဆိုး နှင့် အရုဏ်နတ်သမီးတို့၏အဖြစ်ကို မြင်တွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ စိတ်မချုပ်တည်းနိုင်၍ ပုန်းကွယ်နေရာမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပရော့ ကရစ်ချုံပုတ်ထဲမှ ပြေးထွက်သံကို သမင်ထင်သော မုဆိုးသည် အမှတ်မဲ့ သူ၏လှံတံနှင့် ပစ်လိုက်လေရာ ပရော့ကရစ်အား ထိမှန်သဖြင့် အသက်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါ မုဆိုးသည် မိမိသတ်မိသည်ကို နောင်တရကာ နောက်နောင် အသက်ရှည် သမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သူ တစ်ယောက်အားမျှ ချစ်ခြင်း မေတ္တာပေးအပ်တော့မည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကြင်ယာအပေါ် ထားရှိသောသစ္စာကို စောင့်စည်းပါတော့မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်၏။ ထို့ကြောင့် အရုဏ်နတ်သမီးမှာ မိမိချစ်သူ ဆက် ဖလပ်၏မေတ္တာကို နောက်ထပ် မခံယူရရှာတော့ဘဲ အသည်းကွဲ မတတ် ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရရှာသည်။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် အပိုလိုနတ်မင်း၏ အစေအပါး တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား အလင်း ဓာတ်ပေးရန် အပေါ်လို နတ်မင်းက နေစကြာရထားဖြင့် အသင့် ရှိသောအခါ အရုဏ်နတ်သမီးက ညဉ့်လွှာရုံတည်းဟူသော ကန့်လန့်ကာကို မ တင်ကာ နေစကြာ ရထားကို လွှတ်သူ ဖြစ်သည်။ == ပန်(ဖောနပ်) == သိုးကျောင်းသူ၊ ဆိတ်ကျောင်းသူများကို စောင့်ရှောက်သော နတ် ဖြစ်သည်။ ဟားမီး(မာကျူရီ)နတ်မင်းနှင့် သစ်ပင်စောင့် နတ်သမီး တစ်ပါးတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်ရူပ ကာ မလှရှာချေ။ ထို့ပြင် ပလွေမှုတ် အလွန်တော်သော်လည်း မည်သည့် တောစောင့်နတ်သား နတ်သမီးကမှ သူ့ပလွေသံကို နားမဆင်လိုကြချေ။ သို့သော် သိုးကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်း သားကလေးများကမူ သူ့ပလွေသံကို နှစ်ခြိုက်မြတ်နိုးကြ၍ သူတို့ ၏ ဆိတ်ကလေး၊ သိုးကလေးများ ပျောက်ဆုံးသည့်အခါ ပန်းနတ်ကိုသာ ကူညီမှိုင်းမရန် တိုင်တည်ပသကြ၏။ == ကရိုးနပ်(ဆက်တန်) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်၍ တိုင်တန်နတ်မျိုးနွယ် ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှူ === ဂရိတို့သည် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ကြသည်။ ကောင်းကင်နတ် (Zeus)၊ နေနတ် (Apollo)၊ လေနတ် (Athena) စသည့် တန်ခိုးကြီးနတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ယုံကြည်ချက် ထားရှိသည်။ မိမိတို့ အသက်ရှင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမွေ၊ ဆိုးမွေ အလျောက် နောင်တမလွန်တွင် ရောက်ရှိရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *[http://www.in2greece.com www.in2greece.com] *[http://www.wordsources.info www.wordsources.info] *[http://www.pantheon.org www.pantheon.org] [[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] hxcg7fuqdm93p8f4bq3s6py570b6fuu 1047974 1047968 2026-08-10T17:44:09Z Cepyita 93402 1047974 wikitext text/x-wiki [[File:Greek trinity.png|thumb|300px|ဂရိသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူနှင့်ကမ္ဘာမြေသုံးနိုင်ငံဖြန့်ဖြူးသော Zeus God (Heaven)၊ Poseidon (ပင်လယ်နှင့်သမုဒ္ဒရာ) နှင့်ဟေးဒီးစ် (Underworld)။ Theos (အသေးအဖွဲဘုရား) သည်ဤသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူ၏သားသမီးများဖြစ်သည်။]] [[File:Meeting Gods In The Clouds by Cornelis van Poelenburch.jpg|thumb|ဂရိနတ်ဘုရားများ စည်းဝေးနေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] ဂရိလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သည့်နတ်များ နတ်ကိုးကွယ်မှုသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ မထွန်းကားမီ ကမ္ဘာဦး ခေတ်မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[ကျူးပစ်]]၊ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဗီးနတ်စ်]] စသည်တို့မှာ ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လူသိများသည်။ ရောမ အမည်မှည့်ထားလင့်ကစား စင်စစ်မှာမူ ဂရိနတ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂရိနတ်များကို ရောမတို့ လက်ခံကိုးကွယ်သည့် အကြောင်းကို သမိုင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖော်ပြထားသည်။ လောကဓာတ်ပညာ မထွန်းကားသေးသော ရှေးခေတ်တွင် ဂရိသူဟောင်းများသည် အဘယ်ကြောင့် မိုးရွာသည်၊ အဘယ်ကြောင့် နေပူသည် စသည်တို့ကို အကြောင်းမပြနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် နေပူခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း စသည့် ကမ္ဘာ့နိယာမတရား တို့သည် လူသားတို့ထက် တန်ခိုးကြီးလှသော နတ်မင်းများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မိမိတို့က ထိုရေ၊ မြေ၊ လေ စသည်တို့ကို အစိုးရသော နတ်မင်းများအား ပူဇော်ပသကြလျှင် မိမိတို့အား ကူညီ စောင့်ရှောက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်၍ နတ်တို့ကို ပူဇော် ပသကြလေသည်။ ရှေးဂရိသူဟောင်းတို့သည် စိတ်ကူးဉာဏ် အလွန်ကွန့်မြူး တတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် တန်ခိုးရှင် နတ်များရှိသည်ဟူသော အယူအဆအတိုင်း ထိုနတ်များ၏ သဘာဝတို့ကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆကာ ပုံပြင်များပြု၍ သားစဉ်မြေးဆက် ပြောပြခဲ့ကြလေ သည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်လျားလတ်သော် ထိုပုံပြင်များမှာ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု မည်သူကမျှ သတိမရကြတော့ချေ။ တန်ခိုးရှင်နတ်များ အကယ်ပင် ရှိသည် ဟု ထင်မြင်ယုံကြည်လာကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကာလမြင့် လာခဲ့ သော်ငြားလည်း ထိုပုံပြင်များမှာ တိမ်ကော၍ မသွားသည့်အပြင် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေခံသော ဂရိစာပေထွန်းကားမှုကို အထောက်အပံ့ ပြုခဲ့လေသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ ထွန်းကားလာသောအခါ တန်ခိုးရှင်နတ်များ ရှိသည်ဟု ဆက်လက် ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်၍ ဂရိနတ်များကိုပင် ရောမအမည်များ တပ်ကာ ကိုးကွယ်ပူဇော်သမှု ပြုခဲ့ကြပြန်လေ သည်။ ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်လာ တန်ခိုးကြီးနတ်များ၏ အကြောင်းကို ရောမအမည်နှင့်ယှဉ်၍ အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြသွား ပါအံ့။ ကွင်းပိတ်အတွင်းမှ အမည်သည် ရောမအမည် ဖြစ်၏။ == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး ([[ဂျူပီတာ|ယူးပီတဲရ်]]) == {{main|ဇုစ်နတ်မင်းကြီး}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး (Ζεύς, /ဇေးဝု'စ်/) သည် နတ်အပေါင်းတို့၌ စွမ်းအားအကြီးဆုံး နတ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်တွင်း၌ ဝရဇိန် မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူ့ဖခင်ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းနှင့် အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ကောင်းကင်နတ်၊ မိုးလေဝသကို စောင့်ရှောက်သောနတ် ဖြစ်ရုံသာမက ဥပဒေ၊ တိုင်းပြည်၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ မြို့တော်၊ မိသားစု စသည်တို့ကိုပါ စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဂရိများက ယုံကြည်ကြသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်ခြားတွင် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးလွှမ်းကာ လူသူနှင့် ကင်းဝေးလှသော အိုလမ်ပတ်စ်တောင်ကြီး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်ကြီး၏တောင် ထွတ်တွင် နတ်တကာတို့၏ ဘုရင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး စံပျော်တော်မူ၏။ ခမည်းတော် ကရိုးနို့စ် ( နတ်မင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးပါးက မိမိ၏ စည်းစိမ်ကို လုမည်ဟူ၍ အဟောတွက်ချက် ရှိခဲ့သဖြင့် သားတော်ဖွားတိုင်း အကောင်လိုက် ဝါးမျိုပစ်လေ့ရှိရာ ဇုစ်မှာ မယ်တော်ရီအာ နတ်သမီး၏ ပရိယာယ်ကြောင့်သာ ခမည်းတော်၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရ၏။ ဇုစ်သည် အရွယ်ရောက်လာလျှင် ခမည်းတော်အား သူ ဝါးမျိုထားသော နောင်တော်များ ကို အန်ထုတ်စေပြီးနောက် ဇုစ်က ခေါင်းဆောင်၍ ခမည်းတော်အား နန်းချကာ ရိုက်ရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူ့အား ကူညီခဲ့သော နောင်တော်များအားလည်း နယ်ပယ်များ ခွဲဝေပေး၏။ ဤသို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ပြီးသော် လောကတစ်ခုလုံးကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့၍ နတ်တကာ့ဘုရင် ဇုစ်နတ်ရှင်ဖြစ်လေသည်။ ဇုစ် တွင် နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟဲရာ]]အပြငိ လူသား ကြင်ဖော်လည်း များစွာရှိသဖြင့် သားသမီးလည်း များပြားလှသည်။ သူ၏ များစွာသော သားသမီးတို့တွင် ဒဏ္ဍာရီများ၌ ထင်ရှား သော နေနတ်သား [[အပိုလို]]၊ လနတ်သမီး အားတိမစ် (ဒိုင်ယာ နာ)၊ ဟားမီးစ် (မာကျူရီ)၊ အေးရီးစ် (မားစ်)၊ ဟီးဗီး စသည်တို့ အပြင် အတတ်အပညာ အမျိုးမျိုးကိုစောင့်သောနတ်သား၊ နတ်သမီးများလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ဇုစ်ကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြရုံမက တန်ခိုးအမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရာသီဥတုတို့ကိုလည်းကောင်း ဇုစ်က ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်၍ တိုင်းပြည်နိုင်ငံတို့၏ ကောင်းကျိုးများကိုလည်း စောင့်ရှောက်တတ်သည်ဟု အယူ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇုစ်ကို အမြင့် ဆုံးတောင်ထိပ်များ၌ တည်ဆောက်အပ်သော ဗိမာန်ကြီးများ၌ ပူဇော်ပသခြင်းအမှုကို ပြုခဲ့ကြ၏။ တရားသူကြီးများ၊ အုပ်ချုပ် သူများနှင် စစ်ဘုရင်ကြီးများသည် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇုစ်ကို တိုင်တည်၍ သစ္စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နတ်ကွန်းသည် Dodona အရပ်၌ ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်း၌ မိမိ၏အနာဂတ်ကို ဝက်သစ်ချပင်များကို ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေများမှတစ်ဆင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ပြောပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်သည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ သင်္ကေတ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အိုလံပီယာတောင် ပေါ်တွင်လည်း နတ်ကွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်းကြီးမှာ [[ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ|ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်များ]] ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်များသည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်သူများအတွက် အလေးအမြတ်ထားစရာဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးထံသို့ အရောက်သွားပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်အတွက် သတင်းစကားများကို ယူဆောင် လာမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ == ဟဲရာ([[ဂျူနို|ယူးနော်]]) == {{main | ဟဲရာ}} ကရိုးနို့စ် (Kronos) နှင့် ရေးအာ (Ῥέα) တို့၏ သမီးဖြစ်၍ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ တရားဝင်မိဖုရားဖြစ်၏။ အဆင်းသဏ္ဌာန် လှပတင့်တယ်၍ မာန် မာန ထောင်လွှားသော နတ်သမီး ဖြစ်၏။ နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည့်အတိုင်းလည်း တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမား၏။ စိတ်မာန်အလွန်ခက်ထန်သဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြရသည်။ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲမည်ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း စသည့် အခြင်းအရာများကို ဟီရာနတ်သမီးက ဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာတို့၏ သားတော်များအနက် တစ်ပါးမှာ စစ်ကိုအစိုးရသော အားရဲ့စ် (မားစ်)ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ပါးမှာ ပန်းပဲမီးကို အစိုးရသော [[ဟေဖိုက်စတို့စ်]] (ဝုလ်ကားနု'စ်)ဖြစ်၏။ ဟဲရာနတ်သမီးသည် မိန်းမများအား အထူးကူညီစောင့်မ ကြည့်ရှုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိန်းမများ သားသမီးရလို လျှင် ဟဲရာအား ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ထပ်ပွဲကိုစောင့်ရှောက်သော နတ်သမီးဖြစ်သည်ဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုကာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တိုင်း ထိုနတ်သမီးကို ပူဇော် ပသသောပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ လဆန်းစတွင် ဟဲရာ နတ်သမီးကို ရည်စူး၍ ပူဇော်ပသလေ့ရှိ၏။ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများတွင် ဟဲရာ(ယူးနော်)၏ နတ်ကွန်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အင်္ဂလိပ်လ အမည်များအနက် ဇွန်လ (ဝါ) ဂျွန်လ (June) မှာ ယူးနော်နတ်သမီး (Jūnō) ကိုစွဲ၍ ရောမတို့ သမုတ်ထားသောအမည် ဖြစ်သည်။ == [[အသီးနာ|အာထဲနား]](မီနဲရ်ဝ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အစုံအလင်ဝတ်ဆင်ကာ လက်နက်စွဲကိုင်လျက် စစ်သံကြွေး၍ မွေးဖွားခဲ့သော သမီးတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင် စောင့်ရှောက်ပေး၏။ သို့သော် လူ့ပြည်မှ မြို့တော်ကြီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုမြို့တော်ကြီးများကို ကာကွယ်ရန်သာ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ ထိုနတ်သမီး ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော "အာထဲနိုင်" (Athens, အေသင်)မြို့တော်ကိုကား အထူး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။ စစ်မက်လိုလားသလောက် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်လှသော ပညာရှိ နတ်သမီးလည်း ဖြစ် သည်။ မိန်းကလေးများအား ဗိုင်းငင်၊ ရက်ကန်းစသည့် လက်မှုပညာများကို တတ်မြောက်စေရန်လည်းကောင်း၊ယောက်ျားများအား စာပေပညာ ဆည်းပူးကြစေရန်လည်းကောင်း အားပေးစောင့်ရှောက်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်၍ အပျိုစင် နတ်သမီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ သူ့ကို များသောအားဖြင့် ပါးလာ့စ် (Pallas, လှံဝှေ့) သို့မဟုတ် ပါရ်ထေးနို့စ် (Parthenos, အပျိုစင်) ဟုခေါ်သည်။ အေသင်မြို့၊ ပါသီနွန်ဘုရားကျောင်း တို့သည် Athena အတွက် ရည်စူး၍ ထိုအမည်များ မှည့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီလူမျိုးများ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ပြီးသည့် အချိန်တွင် ထိုပါသီနွန် ဘုရားကျောင်းမှာ မယ်တော်မာရိ၏ church ကျောင်းဖြစ်လာသည်။ Athena ကို အေသင်မြို့၏ မျိုးချစ်နတ်ဘုရားမ ဟုတင်စားသည်။ အကြောင်းမှာ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုသည့် ပိုစေဒေါးန် (Poseidon) ကို အနိုင်တိုက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်က အေသင်မြို့သားများကို ရေတွင်းတစ်တွင်းလက်ဆောင်ပေးသည်။ သို့သော် ပင်လယ်နှင့်ဆက်နေသောရေတွင်းဖြစ်နေသောကြောင့် အသုံးမဝင်ပေ။ ထို့နောက် Athena က ပထမဆုံးသော သံလွင်ပင်ကို လက်ဆောင်ပေးသည်။ သံလွင်ပင်သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုဆိုက်ဒန်ကို နိုင်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ စစ်ပွဲ၏နတ်သမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၏နတ်သမီး၊ စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရက်ကန်း စသည့် အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ အပေါင်းတို့၏ နတ်သမီးဟု ဆိုကြသည်။ ဇီးကွက် မှာ သူ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ == အပိုလို (ဝါ) ဖီးဗပ် (ဝါ) ဟီလီအော့ == ရှေးဂရိတို့၏ တန်ခိုးကြီးနတ် ၁၂ ပါးအနက် လူအများ ဆုံး၏ ကိုးကွယ်ခြင်းခံရသော နတ်မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နတ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော လီတို၏ သားတော်ဖြစ်၍ အားတိမစ်နတ်သမီးနှင့် အမြွှာမွေးဖက် ဖြစ်၏။ အပိုလိုသည် လူသတ္တဝါတို့အပေါ် အကြင်နာတရား ကြီးမား လှ၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကောင်းကင်ဝယ် နေစကြာယာဉ်ရထား ကို စီးနင်းမောင်းနှင်ကာ လူအပေါင်းအား အလင်းရောင်နှင့် အပူဓာတ်ကို ပေးလေသည်။ သူ့ကို အလင်းရောင်နတ်မင်းဟု ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့အဖို့ အပိုလိုမှာ လှပချောမွေ့ခြင်း၊ သစ္စာ ရှိခြင်း၊ စိတ်သဘောဖြူစင်ခြင်း၊ ဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသည့် အရည်အချင်းများ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ့အား ဂီတ နှင့်ကဗျာ၊ ကျန်းမာမှု၊ အနာဂတ် ကြိုတင်ဟောပြောနိုင်မှုနှင့် လေးမြားအတတ်ဆိုင်ရာ နတ်မင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဆက်သွယ်နေသော နတ်မင်းဟုလည်း ယုံကြည်ကြလေသည်။ အပိုလိုမှာ ခန့်ညားလှပသည်တွင် စံပြဖြစ်သည်။ နေနတ်ဘုရား (apollo) သည် ရွှေရောင်ဆံပင် ကောက်ကောက်နှင့် လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သင်္ကေတများမှာ နေ၊ ကိုင်ထားသော ဗျပ်စောင်း၊ လေး နှင့် နေ့စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားလာရာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ရထား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို delo ကျွန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသည် ဟုဆိုသည်။ ဖခင်မှာ ဇုနတ်မင်းကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ leto ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး များစွာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သော်လည်း အိမ်ထောင်မရှိပေ။ သို့သော် calliope နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ အမည်မှာ orpheus ဖြစ်သည်။ Apollo ၏ နတ်ကွန်းမှာ Delphi တောင်ပေါ်တွင်ရှိသည်။ ပုရောဟိတ်အတက်၊ မန်းမှူတ်ခြင်းအတက်၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ ကဗျာ၊ လေးပစ်အတက် စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူငယ်များကို စောင့်ရှောက်သည် ဟုဆိုသည်။ အပိုလိုသည် delphi တောင်တန်း ပေါ်ရှိ python စပါးကြီးမြွေကြီး အားသူ၏ လေးနှင့်မြားကိုသုံးကာ နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို၏ မြားသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ဂရိပြည်တွင် ကပ်ရောဂါကျရောက်စဉ်က အပိုလို၏မြားများကို လူများသို့ပစ်လွှတ်ရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါများပျောက်ကင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နာမကျန်း ဖြစ်သူများ apollo ကိုဆုတောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် apollo ကိုအကြောင်းပြု၍ မြွေသည် ဆေးပညာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်လာသည်။ == အားတိမစ်(ဒိုင်ယာနာ) == လနတ်သမီးဖြစ်၍ အပိုလိုနှင့် အမြွှာမွေးဖက် နှမတော်ဖြစ် သည်။ နောင်တော်ကဲ့သို့ကား မထင်ရှားလှပေ။ အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သည်။ အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် မီးဖွားနေသော မိန်းမသားတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်၏။ ယင်းအားတိမစ်နတ်သမီးသည် အပျိုစင် နတ်သမီးဖြစ်၏။ နောင်တော် အပိုလိုနတ်မင်းကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား သနားကရုဏာ ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်။ == အေးရီးစ် (မားစ်) == စစ်မက်နှင့်ဆိုင်သော နတ်ဖြစ်၍ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လိုလားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ထို နတ်မင်းကား ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာမိဖုရားကြီးတို့၏ သားတော် ဖြစ်၏။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ်နတ် တစ်နည်း အေးရီးစ်နတ်အား ရောမမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ ရိုမျူလပ်၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟုယူဆသဖြင့် ဇုနတ်မင်း ကြီး(ဂျူပီတာ) မှလွဲလျှင် ဒုတိယနေရာထားကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ == အက်ဖရိုဒိုက် == {{main | အက်ဖရိုဒိုက်}} ဤနတ်သမီးမှာ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုး၏ ရေမြှုပ်မှဖွား၍ ရေနန်းသူဇာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အက်ဖရိုဒိုက်ဟူသောအမည်ကို ရသည်။ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံး သမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ နတ်သမီးတည်း။ ကြော့ရှင်းလှပသော ရုပ်ဆင်း ရူပကာကြောင့် လူနှင့်နတ်တို့ ယောက်ျားသားမှန်သမျှမှာ ထိုနတ်သမီးအား အလွန်စွဲလန်းကြသည်။ ပင်လယ်ထဲမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆိုင်ရာ ရေသတ္တဝါ အပေါင်းကို စောင့်ရှောက်သည်။ အဆင်းမာန်တက်ကာ မာနထောင်လွှားသဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက မိဖုရားကြီး ဟီရာမှ မွေးဖွားသော ခြေမသန်သည့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နှင့် သူ့အား လက်ဆက်ပေးခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရေး၌ အကူအညီပေး၍ သားဖွားကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတို့၌ စောင်မကြည့်ရှု သူဟု အယူရှိကြ၏။ အချစ်နတ်သမီးဖြစ်သည့်အလျောက် ယောက်ျားတို့၏ စိတ်ကို စိုးပိုင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂရိလူမျိုးတို့ ယုံကြည်ကြလေသည်။ == ဟီဖက်စတပ်(ဗာလကန်) == မီးနတ်ဖြစ်သည့်ပြင် အိုလမ်ပတ်စ်နတ်ဘုံမှ ပန်းပဲနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီး ဟီရာတို့၏ ရင်သွေးတော်ဖြစ်၍ ခြေမသန်ရှာပေ။ နတ်အပေါင်းတို့ စွဲကိုင်သည့် လက်နက်များ၊ လှပဆန်းကြယ်သည့် နတ်ဘုံနတ်နန်းများမှာ ထိုနတ်မင်း၏ ဖန်တီး လုပ်ကိုင်ပေးမှုများ ဖြစ်၏။ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်၏။ ပန်းပဲသမားများ ကို စောင့်ရှောက်သောနတ်လည်း ဖြစ်၏။ အေသီနာ နတ်သမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ဟီဖက်စတပ် နတ်မင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် ဖွားနိုင် ခဲ့သည်။ တစ်ခါသော် နတ်မင်းကြီးမှာ ခေါင်းခဲဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နတ်အား မိမိ၏ဦးခေါင်းကို တူနှင့် ရိုက်ခွဲစေရန် အမိန့်ပေး၏။ ဟီဖက်စတပ်မှာ ခမည်းတော်အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်ခွဲရပေသည်။ ခမည်းတော်၏ ဦးနှောက်အတွင်းမှ အေသီနာ နတ်သမီးသည် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်၍ လက်နက် အစုံစွဲကိုင်ကာ တစ်ခဲနက်သောအသံကို မြည်ဟီးစေလျက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။ == ပိုဆိုက်ဒွန်(နက်ပ်ကျွန်း) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ခမည်းတော် ကရိုးနပ်မင်းကြီး၏ ရိုက်ရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိအား ကူညီခဲ့သူ နောင်တော်တို့အား နယ်ပယ်များကို ခွဲဝေပေးသည်။ ဤသို့ပေးရာတွင် နောင်တော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ ပိုဆိုက်ဒွန်နတ်မင်းအား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဟူသမျှကို စိုးပိုင်ခွင့်ပေး၍ ရေပြင်အောက်တွင် စံမြန်းရန် ခမ်းနားကြီးကျယ် တင့်တယ်လှပသော နတ်နန်း ဗိမာန်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း ပေးအပ်၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုဆိုက်ဒွန်မှာ ရေပြင်အပေါင်းကို စိုးမိုးစောင့်ရှောက်ရသော နတ်မင်း ဖြစ်လာ၍ ရေကြောင်းခရီးသွားများသည် သူ့အား ကိုးကွယ်ပသ လေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်မင်းသည် အသွား ၃ ခွရှိ လက်သုံးတော် ခက်ရင်းလှံတံကိုဝင့်လိုက်လျှင် ကျောက်ဆောင်များကို ပြိုကွဲစေနိုင်၏။ လှိုင်းတံပိုး ထစေနိုင်၏။ မြေငလျင် တုန်လှုပ်စေ နိုင်၏။ မုန်တိုင်းကျစေနိုင်၏။ ထိုမျှ တန်ခိုးရှိသော နတ်မင်း ပေတည်း။ မြင်းဟူသည့် သတ္တဝါကို ထိုနတ်မင်းက ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့၍ မြင်းများကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည့်နတ် ဖြစ်၏။ == ဟားမီးစ်(မာကျူရီ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် တောင်စောင့်နတ်သမီး မေယာတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ထိုနတ်ကား စေတမန်နတ်သားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟားမီးစ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ခေါင်း၊ ခြေထောက်တို့ကို အတောင်များတပ်ကာ ထုလုပ်လေ၏။ ထိုနတ်သားသည် သေသူ များ၏ ဝိညာဉ်များကို ငရဲနှင့် တန်သူကို ငရဲကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့် တန်သူကို နတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ပေးတတ်သည်။ ထိုနတ်မင်းသည် ခရီးလမ်းပန်းများနှင့် ခရီးသည်များကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ စကားအရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ၍ စကားပြောမှုနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ ကိုးကွယ်ပသခြင်း ခံရသောနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေး ကစားခုန်စားပွဲ များကို နှစ်သက်၍ အားပေးကူညီတတ်၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်ဟူ၍လည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့ ပုံပြင်များတွင် ဟားမီးစ်နတ်သည် သူခိုးဓားပြတို့ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးသူ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ == ဟေးဒိစ် (ပလူတို) == {{main|ဟေးဒီးစ်}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နောင်တော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သုန်မှုန်သော မျက်နှာထားအမူအရာရှိ၏။ ခမည်းတော်အား နန်းချပြီးသည့် နောက်တွင် ဇုနတ်မင်းက ဟေးဒိစ်အား မြေအောက်ကမ္ဘာ တစ်ခွင်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော ငရဲမင်းအဖြစ် ခံယူစေသည်။ ထိုဟေးဒိစ်နတ်မင်းကြီး၏ ရုပ်သွင်သည် ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် တူသော်လည်း ပို၍ ဣန္ဒြေကြီးပြီးလျှင် ခက်ထန်သည်။ ဟေးဒိစ် နတ်မင်းသည် မြေဩဇာကောင်းအောင် ကူညီမှိုင်းမ ပေးနိုင်သဖြင့် လယ်သမားတို့က ကိုးကွယ်ပသကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ ရံရွေတော်ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သော ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီး ကို ဟေးဒိစ်သည် မြင်း ၄ ကောင်ကသော ရထားထက်သို့ ရုတ်တရက် အတင်းပွေ့တင်ကာ မိမိစံရာ ငရဲပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသော် မိဖုရား မြှောက်လေသည်။ ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီးကား ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတည်း။ == ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်(ဘက်ကပ်စ်) == {{main|ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်}} ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် လူသားမင်းသမီးတစ်ပါးတို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်၍ ဝိုင်အရက်ချိုနှင့် အသီးအနှံပင်ကလေးများကို စောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အမြဲ စိတ်လက်ကြည်သာ ရွှင်လန်းစွာနေတတ်၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို လိုလားသော နတ်သားဖြစ်၏။ ထိုနတ်သား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် မင်းသမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဟီးရ၏ပရိယာယ်ကြောင့် မိုးကြိုးခ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ထိုသားတော်ကလေးကိုသာ ခမည်း တော်က သူ၏တန်ခိုးဖြင့် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် ချမ်းသာရာ ရခဲ့လေသည်။ == [[ဒီမီးတာ|ဒယ်မဲတြာ]](ကဲရဲ့စ်) == ဒယ်မဲတြာ(Δημήτρᾱ)သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်ဖြစ်သည်။ ထိုနတ်သမီးကြီးသည် ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး သာယာဝပြောစေရန် ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ကို ဖန်တီး စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုနတ်သမီးအား လယ်တော် နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေဆီဩဇာ နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ စည်ပင် သာယာဝပြောရေးအပေါ်၌ တည်ပေရာ ဒီမီတာနတ်သမီးအား ဥစ္စာစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။ ဒီမီတာတွင် ပါဆက်ဖိုနီ အမည်ရှိ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါး ရှိ၏။ လောကဓာတ်တစ်ခုလုံးတွင် စည်ပင်သာယာ ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ဒီမီတာမှာ အလွန်အလုပ်များလှ ပေရာ သမီးတော်ကလေးအား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မပြုနိုင်ရှာဘဲ အပျိုဖော်တစ်သင်းနှင့် သမီးတော် အား နေစေ၏။ တစ်နေ့သော် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သည့် ပါဆက် ဖိုနီအား အပျိုဖော်များအလစ်တွင် မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်က ရထား နှင့်တင်၍ ငရဲပြည်သို့ ခိုးပြေးလေရာ ဒီမီတာလည်း သမီးတော် အတွက် ရတက်ပွေကာ လောကဓာတ်ကြီးကို သာယာအောင် မပြုစုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြာင့် လောကအလုံးမှာ အဖူးအပွင့် အသီးတို့ကင်းကာ ဆိတ်သုဉ်းခြောက်သွေ့နေခဲ့၏။ ထို့နောက် သမီးတော်ကလေးအား စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အထပ်ထပ်လိုက်ရှာသော် ငရဲပြည် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤတွင် သမီးတော်အား နတ်ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်နိုင်ရန် ကြိုးစားရှာ၏။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် ၆ လမျှသာ နတ် ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်ရန် ဟေးဒိစ်က ခွင့်ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမီတာသည် သမီးတော်ကလေး နတ်ပြည်သို့ ပြန်လာသည့် ၆ လတွင်သာ လောကကြီးကို စိမ်းလန်းသာယာအောင်ပြု၍ သမီးတော်နှင့် ကင်းကွာနေရသည့် ၆ လတွင် သာယာစည်ပင်မှု ကို မပြုစုနိုင်သဖြင့် တစ်နှစ်ရာသီတွင် ၆ လမှာ ထိုင်းမှိုင်း မှုန်ပြာဝေနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဂရိတို့က အယူရှိကြ၏။ == [[ပဲဆဲဖိုနီ]](ပရိုဆဲပီနာ) == ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မယ်တော် အလုပ်များနေခိုက် ရံရွေတော်အပျို ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ရာမှ တစ်ဦးတည်း အဖော်ကွဲနေခဲ့စဉ် ဟေးဒိစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ငရဲပြည်သို့ ရထားနှင့် တင်ဆောင်သွားကာ မိဖုရား မြှောက်ထား၏။ မယ်တော်မှာ သမီးတော်အတွက် ပရိဒေဝမီးတောက်လောင်ကာ လောကကြီး ကို သာယာတင့်တယ်အောင် မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ဟေးဒိစ်အား ပါဆက်ဖိုနီကို သူ့မယ်တော်ထံသို့ တစ်နှစ်တွင် ၆ လမျှ ပြန်စေခွင့်ပြုရန် အမိန့်ပေးသည်။ မယ်တော်သည် သမီးတော်ပြန်လာချိန်တွင် လောကအလုံးကို သာယာစိုပြည်အောင် ပြုတတ်သည်။ ပါဆက်ဖိုနီမယ်တော်ထံ ပြန်နေချိန်ဖြစ်သည့် နွေဦးရာသီမှာ စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ အလွန်သာယာသည်။ == ဟက်စရှာ(ဗက်စတာ) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အပျိုစင်နတ် သမီးဖြစ်၍ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နတ်နန်းတွင် အတူစံရ၏။ ထို နတ်သမီးကို အိုးအိမ်စောင့်သူ နတ်သမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ သည်။ ဟက်စရှာ၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အချမ်းပြေမီးလှုံသည့် မီးဖိုများ မည်သည့်အခါမျှ မီးမငြိမ်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေး ရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုမီးဖိုမီးငြိမ်းပါက အိုးအိမ်နှင့်မတူ၊ အိုးအိမ် မပီမသ ဖြစ်ရ၏။ ထိုနတ်သမီး၏ နတ်ကွန်းများတွင် သူ့အား ပူဇော်သည့် ဆီမီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ငြိမ်းမသွားစေရချေ။ ဆီမီးမပြတ် ပူဇော်ပေးရသူများမှာ အပျိုစင်များသာ ဖြစ်ရ သည်။ == အီးရော့(ကျူးပစ်) == သတ္တဘာဂ ဖူးစာနတ်ဟု ခေါ်ကြသော ထိုနတ်ကလေးမှာ အချစ်နတ်သမီး ဗီးနပ်၏သားတော် ဖြစ်၍ လေးနှင့်မြားကို စွဲကိုင်ကာ မယ်တော်၏ နောက်တော်ပါးမှ ဖဝါးထက်ကြပ် လိုက်ပါနေတတ်သည်။ အီးရော့သည် သူ၏မြားကို စိတ်ကူး တည့်ရာသို့ လွှတ်တတ်သည်။ သူ့မြားချက်ထိသူမှာ သေလောက် သောဝေဒနာကို မခံစားရစေကာမူ ထိုမြားချက်ဒဏ်ရာ ကုသ၍ ပျောက်ခဲလှသည်။ လူနတ်မဟူ မြားချက်ထိသူတို့တွင် ချစ် မေတ္တာစိတ်များ ဝင်စားလာတတ်သည်။ မြားနတ်မောင် အီးရော့ သည် သူ့မြားကို စူးစူးစမ်းစမ်းပြုပြီးမှ ပစ်ခတ်ခြင်း မပြုဘဲ သူပစ်ချင်သလို ပစ်တတ်သဖြင့် အဆင်မပြေသော အချစ်ကိစ္စ များ ပေါ်ပေါက်ရသည်ဟုဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြားနတ်မောင် ၌ မျက်စိမရှိသဖြင့် အချစ်၌လည်း မျက်စိမရှိဟု အချို့က ဆို စမှတ်ပြုကြ၏။ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ဒုက္ခ အနည်းနှင့်အများ ပေးတတ်သူ အီးရော့မှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ တစ်ခါ သော် မယ်တော် အချစ်နတ်သမီးက ဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးမှာ ချောမွေ့လှပသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ ထိုမင်းသမီး၏ အချစ်ကိစ္စတွင် မဖွယ်မရာ ဖြစ်အောင်ပြုချေဟု သူ့အားစေခိုင်းလိုက်၏။ သို့သော် သူ့ကိုယ်တိုင် မင်းသမီး ကလေးအား မေတ္တာသက်ဝင်ခဲ့၍ သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ် သည်ကို သိအောင်မပြုရဟုပြောကာ ဇနီးပြုခဲ့၏။ ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးမှာ သူ့အားမနာလိုနေသော အစ်မတော်များ၏ စကားကို နားယောင်ကာ ညအချိန် အီးရော့အိပ်နေခိုက်တွင် သူမည်သူဖြစ်သည်ဟု စူးစမ်းလေသည်။ ထိုအခါ အီးရော့က မျက်မာန်တော်ရှကာ သူ့အား စွန့်ခွာထွက်သွားလေသည်။ ဆိုက်ကီးမင်းသမီးလေးမှာ ကြင်ယာတော်၏ အထင်မှားချက် ပြေပျောက်ပါရန် သာမန်လူသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရှာ၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အီးရော့မှာ ကြင်ယာတော်ကလေး၏ဖြစ်ပုံကို သနားကရုဏာစိတ်ဝင်လာ သောကြောင့် ချစ်သူနှစ်ဦးမှာ ပြန်လည် ပေါင်းဖက်မိကြ၏။ == အီးအော့(ဩရိုရာ) == အရုဏ်နတ်သမီးဖြစ်၏။ နံနက်အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီး သည့်အချိန်တွင် တောက်ပသော နနွင်းရောင် ဝတ်စားတန်ဆာ တို့ကို ဆင်ယင်ကာ နှင်းဆီသွေးရှိသော လက်များကို ဆန့်တန်းလျက် ညဉ့်လွှာရုံကိုပင် တင်လေ့ ရှိသည် ဆိုလေ သည်။ သူ့၌ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော စိတ်နေသဘောထားရှိ သော်လည်း သူ၏သားတော်များမှာ အလွန် ထိန်းသိမ်းရခက် သည်။ သားတော်များကား ဇက်ဖာခေါ် နောက်လေနတ်သား၊ ဗိုရီယတ်ခေါ် မြောက်လေနတ်သား၊ ဩစတာခေါ် တောင်လေ နတ်သားနှင့် ယူးရပ်ခေါ် အရှေ့လေနတ်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အီးအော့သည်လည်း အဆင်မပြေသော ချစ်ကိစ္စနှင့် ကြုံခဲ့ရ ၏။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် တောစောင့်နတ်သမီး ပရော့ကရစ် ၏ ကြင်ယာ၊ ဆက်ဖလပ်အမည်ရှိ မုဆိုးကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းမိ၍ ထိုမုဆိုးကလည်း အမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ အီးအော့အား ခင်မင်နှစ်သက်မိ၏။ မုဆိုးတောလိုက်ပြီး၍ အပန်းဖြေသည့်အခါ အီးအော့သည် မုဆိုးအား ချစ်ခင်ယုယစွာ ပြုစုပြီး ချစ်တင်းဆို လေ့ရှိသည်။ ပရော့ကရစ်သည် မိမိ၏ကြင်ယာ၏ အပြုအမူ ကို သင်္ကာမကင်းရှိ၍ တစ်နေ့တွင် လိုက်၍ ချောင်းသော် မုဆိုး နှင့် အရုဏ်နတ်သမီးတို့၏အဖြစ်ကို မြင်တွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ စိတ်မချုပ်တည်းနိုင်၍ ပုန်းကွယ်နေရာမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပရော့ ကရစ်ချုံပုတ်ထဲမှ ပြေးထွက်သံကို သမင်ထင်သော မုဆိုးသည် အမှတ်မဲ့ သူ၏လှံတံနှင့် ပစ်လိုက်လေရာ ပရော့ကရစ်အား ထိမှန်သဖြင့် အသက်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါ မုဆိုးသည် မိမိသတ်မိသည်ကို နောင်တရကာ နောက်နောင် အသက်ရှည် သမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သူ တစ်ယောက်အားမျှ ချစ်ခြင်း မေတ္တာပေးအပ်တော့မည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကြင်ယာအပေါ် ထားရှိသောသစ္စာကို စောင့်စည်းပါတော့မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်၏။ ထို့ကြောင့် အရုဏ်နတ်သမီးမှာ မိမိချစ်သူ ဆက် ဖလပ်၏မေတ္တာကို နောက်ထပ် မခံယူရရှာတော့ဘဲ အသည်းကွဲ မတတ် ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရရှာသည်။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် အပိုလိုနတ်မင်း၏ အစေအပါး တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား အလင်း ဓာတ်ပေးရန် အပေါ်လို နတ်မင်းက နေစကြာရထားဖြင့် အသင့် ရှိသောအခါ အရုဏ်နတ်သမီးက ညဉ့်လွှာရုံတည်းဟူသော ကန့်လန့်ကာကို မ တင်ကာ နေစကြာ ရထားကို လွှတ်သူ ဖြစ်သည်။ == ပန်(ဖောနပ်) == သိုးကျောင်းသူ၊ ဆိတ်ကျောင်းသူများကို စောင့်ရှောက်သော နတ် ဖြစ်သည်။ ဟားမီး(မာကျူရီ)နတ်မင်းနှင့် သစ်ပင်စောင့် နတ်သမီး တစ်ပါးတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်ရူပ ကာ မလှရှာချေ။ ထို့ပြင် ပလွေမှုတ် အလွန်တော်သော်လည်း မည်သည့် တောစောင့်နတ်သား နတ်သမီးကမှ သူ့ပလွေသံကို နားမဆင်လိုကြချေ။ သို့သော် သိုးကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်း သားကလေးများကမူ သူ့ပလွေသံကို နှစ်ခြိုက်မြတ်နိုးကြ၍ သူတို့ ၏ ဆိတ်ကလေး၊ သိုးကလေးများ ပျောက်ဆုံးသည့်အခါ ပန်းနတ်ကိုသာ ကူညီမှိုင်းမရန် တိုင်တည်ပသကြ၏။ == ကရိုးနပ်(ဆက်တန်) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်၍ တိုင်တန်နတ်မျိုးနွယ် ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှူ === ဂရိတို့သည် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ကြသည်။ ကောင်းကင်နတ် (Zeus)၊ နေနတ် (Apollo)၊ လေနတ် (Athena) စသည့် တန်ခိုးကြီးနတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ယုံကြည်ချက် ထားရှိသည်။ မိမိတို့ အသက်ရှင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမွေ၊ ဆိုးမွေ အလျောက် နောင်တမလွန်တွင် ရောက်ရှိရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *[http://www.in2greece.com www.in2greece.com] *[http://www.wordsources.info www.wordsources.info] *[http://www.pantheon.org www.pantheon.org] [[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] 9h9swr2os1rhw920e9hli53t6zquv5m 1047975 1047974 2026-08-10T17:44:44Z Cepyita 93402 /* ဒယ်မဲတြာ(ကဲရဲ့စ်) */ 1047975 wikitext text/x-wiki [[File:Greek trinity.png|thumb|300px|ဂရိသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူနှင့်ကမ္ဘာမြေသုံးနိုင်ငံဖြန့်ဖြူးသော Zeus God (Heaven)၊ Poseidon (ပင်လယ်နှင့်သမုဒ္ဒရာ) နှင့်ဟေးဒီးစ် (Underworld)။ Theos (အသေးအဖွဲဘုရား) သည်ဤသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူ၏သားသမီးများဖြစ်သည်။]] [[File:Meeting Gods In The Clouds by Cornelis van Poelenburch.jpg|thumb|ဂရိနတ်ဘုရားများ စည်းဝေးနေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] ဂရိလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သည့်နတ်များ နတ်ကိုးကွယ်မှုသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ မထွန်းကားမီ ကမ္ဘာဦး ခေတ်မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[ကျူးပစ်]]၊ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဗီးနတ်စ်]] စသည်တို့မှာ ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လူသိများသည်။ ရောမ အမည်မှည့်ထားလင့်ကစား စင်စစ်မှာမူ ဂရိနတ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂရိနတ်များကို ရောမတို့ လက်ခံကိုးကွယ်သည့် အကြောင်းကို သမိုင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖော်ပြထားသည်။ လောကဓာတ်ပညာ မထွန်းကားသေးသော ရှေးခေတ်တွင် ဂရိသူဟောင်းများသည် အဘယ်ကြောင့် မိုးရွာသည်၊ အဘယ်ကြောင့် နေပူသည် စသည်တို့ကို အကြောင်းမပြနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် နေပူခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း စသည့် ကမ္ဘာ့နိယာမတရား တို့သည် လူသားတို့ထက် တန်ခိုးကြီးလှသော နတ်မင်းများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မိမိတို့က ထိုရေ၊ မြေ၊ လေ စသည်တို့ကို အစိုးရသော နတ်မင်းများအား ပူဇော်ပသကြလျှင် မိမိတို့အား ကူညီ စောင့်ရှောက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်၍ နတ်တို့ကို ပူဇော် ပသကြလေသည်။ ရှေးဂရိသူဟောင်းတို့သည် စိတ်ကူးဉာဏ် အလွန်ကွန့်မြူး တတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် တန်ခိုးရှင် နတ်များရှိသည်ဟူသော အယူအဆအတိုင်း ထိုနတ်များ၏ သဘာဝတို့ကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆကာ ပုံပြင်များပြု၍ သားစဉ်မြေးဆက် ပြောပြခဲ့ကြလေ သည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်လျားလတ်သော် ထိုပုံပြင်များမှာ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု မည်သူကမျှ သတိမရကြတော့ချေ။ တန်ခိုးရှင်နတ်များ အကယ်ပင် ရှိသည် ဟု ထင်မြင်ယုံကြည်လာကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကာလမြင့် လာခဲ့ သော်ငြားလည်း ထိုပုံပြင်များမှာ တိမ်ကော၍ မသွားသည့်အပြင် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေခံသော ဂရိစာပေထွန်းကားမှုကို အထောက်အပံ့ ပြုခဲ့လေသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ ထွန်းကားလာသောအခါ တန်ခိုးရှင်နတ်များ ရှိသည်ဟု ဆက်လက် ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်၍ ဂရိနတ်များကိုပင် ရောမအမည်များ တပ်ကာ ကိုးကွယ်ပူဇော်သမှု ပြုခဲ့ကြပြန်လေ သည်။ ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်လာ တန်ခိုးကြီးနတ်များ၏ အကြောင်းကို ရောမအမည်နှင့်ယှဉ်၍ အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြသွား ပါအံ့။ ကွင်းပိတ်အတွင်းမှ အမည်သည် ရောမအမည် ဖြစ်၏။ == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး ([[ဂျူပီတာ|ယူးပီတဲရ်]]) == {{main|ဇုစ်နတ်မင်းကြီး}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး (Ζεύς, /ဇေးဝု'စ်/) သည် နတ်အပေါင်းတို့၌ စွမ်းအားအကြီးဆုံး နတ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်တွင်း၌ ဝရဇိန် မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူ့ဖခင်ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းနှင့် အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ကောင်းကင်နတ်၊ မိုးလေဝသကို စောင့်ရှောက်သောနတ် ဖြစ်ရုံသာမက ဥပဒေ၊ တိုင်းပြည်၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ မြို့တော်၊ မိသားစု စသည်တို့ကိုပါ စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဂရိများက ယုံကြည်ကြသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်ခြားတွင် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးလွှမ်းကာ လူသူနှင့် ကင်းဝေးလှသော အိုလမ်ပတ်စ်တောင်ကြီး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်ကြီး၏တောင် ထွတ်တွင် နတ်တကာတို့၏ ဘုရင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး စံပျော်တော်မူ၏။ ခမည်းတော် ကရိုးနို့စ် ( နတ်မင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးပါးက မိမိ၏ စည်းစိမ်ကို လုမည်ဟူ၍ အဟောတွက်ချက် ရှိခဲ့သဖြင့် သားတော်ဖွားတိုင်း အကောင်လိုက် ဝါးမျိုပစ်လေ့ရှိရာ ဇုစ်မှာ မယ်တော်ရီအာ နတ်သမီး၏ ပရိယာယ်ကြောင့်သာ ခမည်းတော်၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရ၏။ ဇုစ်သည် အရွယ်ရောက်လာလျှင် ခမည်းတော်အား သူ ဝါးမျိုထားသော နောင်တော်များ ကို အန်ထုတ်စေပြီးနောက် ဇုစ်က ခေါင်းဆောင်၍ ခမည်းတော်အား နန်းချကာ ရိုက်ရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူ့အား ကူညီခဲ့သော နောင်တော်များအားလည်း နယ်ပယ်များ ခွဲဝေပေး၏။ ဤသို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ပြီးသော် လောကတစ်ခုလုံးကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့၍ နတ်တကာ့ဘုရင် ဇုစ်နတ်ရှင်ဖြစ်လေသည်။ ဇုစ် တွင် နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟဲရာ]]အပြငိ လူသား ကြင်ဖော်လည်း များစွာရှိသဖြင့် သားသမီးလည်း များပြားလှသည်။ သူ၏ များစွာသော သားသမီးတို့တွင် ဒဏ္ဍာရီများ၌ ထင်ရှား သော နေနတ်သား [[အပိုလို]]၊ လနတ်သမီး အားတိမစ် (ဒိုင်ယာ နာ)၊ ဟားမီးစ် (မာကျူရီ)၊ အေးရီးစ် (မားစ်)၊ ဟီးဗီး စသည်တို့ အပြင် အတတ်အပညာ အမျိုးမျိုးကိုစောင့်သောနတ်သား၊ နတ်သမီးများလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ဇုစ်ကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြရုံမက တန်ခိုးအမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရာသီဥတုတို့ကိုလည်းကောင်း ဇုစ်က ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်၍ တိုင်းပြည်နိုင်ငံတို့၏ ကောင်းကျိုးများကိုလည်း စောင့်ရှောက်တတ်သည်ဟု အယူ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇုစ်ကို အမြင့် ဆုံးတောင်ထိပ်များ၌ တည်ဆောက်အပ်သော ဗိမာန်ကြီးများ၌ ပူဇော်ပသခြင်းအမှုကို ပြုခဲ့ကြ၏။ တရားသူကြီးများ၊ အုပ်ချုပ် သူများနှင် စစ်ဘုရင်ကြီးများသည် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇုစ်ကို တိုင်တည်၍ သစ္စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နတ်ကွန်းသည် Dodona အရပ်၌ ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်း၌ မိမိ၏အနာဂတ်ကို ဝက်သစ်ချပင်များကို ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေများမှတစ်ဆင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ပြောပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်သည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ သင်္ကေတ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အိုလံပီယာတောင် ပေါ်တွင်လည်း နတ်ကွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်းကြီးမှာ [[ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ|ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်များ]] ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်များသည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်သူများအတွက် အလေးအမြတ်ထားစရာဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးထံသို့ အရောက်သွားပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်အတွက် သတင်းစကားများကို ယူဆောင် လာမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ == ဟဲရာ([[ဂျူနို|ယူးနော်]]) == {{main | ဟဲရာ}} ကရိုးနို့စ် (Kronos) နှင့် ရေးအာ (Ῥέα) တို့၏ သမီးဖြစ်၍ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ တရားဝင်မိဖုရားဖြစ်၏။ အဆင်းသဏ္ဌာန် လှပတင့်တယ်၍ မာန် မာန ထောင်လွှားသော နတ်သမီး ဖြစ်၏။ နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည့်အတိုင်းလည်း တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမား၏။ စိတ်မာန်အလွန်ခက်ထန်သဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြရသည်။ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲမည်ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း စသည့် အခြင်းအရာများကို ဟီရာနတ်သမီးက ဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာတို့၏ သားတော်များအနက် တစ်ပါးမှာ စစ်ကိုအစိုးရသော အားရဲ့စ် (မားစ်)ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ပါးမှာ ပန်းပဲမီးကို အစိုးရသော [[ဟေဖိုက်စတို့စ်]] (ဝုလ်ကားနု'စ်)ဖြစ်၏။ ဟဲရာနတ်သမီးသည် မိန်းမများအား အထူးကူညီစောင့်မ ကြည့်ရှုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိန်းမများ သားသမီးရလို လျှင် ဟဲရာအား ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ထပ်ပွဲကိုစောင့်ရှောက်သော နတ်သမီးဖြစ်သည်ဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုကာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တိုင်း ထိုနတ်သမီးကို ပူဇော် ပသသောပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ လဆန်းစတွင် ဟဲရာ နတ်သမီးကို ရည်စူး၍ ပူဇော်ပသလေ့ရှိ၏။ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများတွင် ဟဲရာ(ယူးနော်)၏ နတ်ကွန်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အင်္ဂလိပ်လ အမည်များအနက် ဇွန်လ (ဝါ) ဂျွန်လ (June) မှာ ယူးနော်နတ်သမီး (Jūnō) ကိုစွဲ၍ ရောမတို့ သမုတ်ထားသောအမည် ဖြစ်သည်။ == [[အသီးနာ|အာထဲနား]](မီနဲရ်ဝ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အစုံအလင်ဝတ်ဆင်ကာ လက်နက်စွဲကိုင်လျက် စစ်သံကြွေး၍ မွေးဖွားခဲ့သော သမီးတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင် စောင့်ရှောက်ပေး၏။ သို့သော် လူ့ပြည်မှ မြို့တော်ကြီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုမြို့တော်ကြီးများကို ကာကွယ်ရန်သာ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ ထိုနတ်သမီး ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော "အာထဲနိုင်" (Athens, အေသင်)မြို့တော်ကိုကား အထူး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။ စစ်မက်လိုလားသလောက် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်လှသော ပညာရှိ နတ်သမီးလည်း ဖြစ် သည်။ မိန်းကလေးများအား ဗိုင်းငင်၊ ရက်ကန်းစသည့် လက်မှုပညာများကို တတ်မြောက်စေရန်လည်းကောင်း၊ယောက်ျားများအား စာပေပညာ ဆည်းပူးကြစေရန်လည်းကောင်း အားပေးစောင့်ရှောက်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်၍ အပျိုစင် နတ်သမီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ သူ့ကို များသောအားဖြင့် ပါးလာ့စ် (Pallas, လှံဝှေ့) သို့မဟုတ် ပါရ်ထေးနို့စ် (Parthenos, အပျိုစင်) ဟုခေါ်သည်။ အေသင်မြို့၊ ပါသီနွန်ဘုရားကျောင်း တို့သည် Athena အတွက် ရည်စူး၍ ထိုအမည်များ မှည့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီလူမျိုးများ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ပြီးသည့် အချိန်တွင် ထိုပါသီနွန် ဘုရားကျောင်းမှာ မယ်တော်မာရိ၏ church ကျောင်းဖြစ်လာသည်။ Athena ကို အေသင်မြို့၏ မျိုးချစ်နတ်ဘုရားမ ဟုတင်စားသည်။ အကြောင်းမှာ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုသည့် ပိုစေဒေါးန် (Poseidon) ကို အနိုင်တိုက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်က အေသင်မြို့သားများကို ရေတွင်းတစ်တွင်းလက်ဆောင်ပေးသည်။ သို့သော် ပင်လယ်နှင့်ဆက်နေသောရေတွင်းဖြစ်နေသောကြောင့် အသုံးမဝင်ပေ။ ထို့နောက် Athena က ပထမဆုံးသော သံလွင်ပင်ကို လက်ဆောင်ပေးသည်။ သံလွင်ပင်သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုဆိုက်ဒန်ကို နိုင်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ စစ်ပွဲ၏နတ်သမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၏နတ်သမီး၊ စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရက်ကန်း စသည့် အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ အပေါင်းတို့၏ နတ်သမီးဟု ဆိုကြသည်။ ဇီးကွက် မှာ သူ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ == အပိုလို (ဝါ) ဖီးဗပ် (ဝါ) ဟီလီအော့ == ရှေးဂရိတို့၏ တန်ခိုးကြီးနတ် ၁၂ ပါးအနက် လူအများ ဆုံး၏ ကိုးကွယ်ခြင်းခံရသော နတ်မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နတ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော လီတို၏ သားတော်ဖြစ်၍ အားတိမစ်နတ်သမီးနှင့် အမြွှာမွေးဖက် ဖြစ်၏။ အပိုလိုသည် လူသတ္တဝါတို့အပေါ် အကြင်နာတရား ကြီးမား လှ၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကောင်းကင်ဝယ် နေစကြာယာဉ်ရထား ကို စီးနင်းမောင်းနှင်ကာ လူအပေါင်းအား အလင်းရောင်နှင့် အပူဓာတ်ကို ပေးလေသည်။ သူ့ကို အလင်းရောင်နတ်မင်းဟု ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့အဖို့ အပိုလိုမှာ လှပချောမွေ့ခြင်း၊ သစ္စာ ရှိခြင်း၊ စိတ်သဘောဖြူစင်ခြင်း၊ ဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသည့် အရည်အချင်းများ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ့အား ဂီတ နှင့်ကဗျာ၊ ကျန်းမာမှု၊ အနာဂတ် ကြိုတင်ဟောပြောနိုင်မှုနှင့် လေးမြားအတတ်ဆိုင်ရာ နတ်မင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဆက်သွယ်နေသော နတ်မင်းဟုလည်း ယုံကြည်ကြလေသည်။ အပိုလိုမှာ ခန့်ညားလှပသည်တွင် စံပြဖြစ်သည်။ နေနတ်ဘုရား (apollo) သည် ရွှေရောင်ဆံပင် ကောက်ကောက်နှင့် လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သင်္ကေတများမှာ နေ၊ ကိုင်ထားသော ဗျပ်စောင်း၊ လေး နှင့် နေ့စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားလာရာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ရထား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို delo ကျွန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသည် ဟုဆိုသည်။ ဖခင်မှာ ဇုနတ်မင်းကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ leto ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး များစွာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သော်လည်း အိမ်ထောင်မရှိပေ။ သို့သော် calliope နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ အမည်မှာ orpheus ဖြစ်သည်။ Apollo ၏ နတ်ကွန်းမှာ Delphi တောင်ပေါ်တွင်ရှိသည်။ ပုရောဟိတ်အတက်၊ မန်းမှူတ်ခြင်းအတက်၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ ကဗျာ၊ လေးပစ်အတက် စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူငယ်များကို စောင့်ရှောက်သည် ဟုဆိုသည်။ အပိုလိုသည် delphi တောင်တန်း ပေါ်ရှိ python စပါးကြီးမြွေကြီး အားသူ၏ လေးနှင့်မြားကိုသုံးကာ နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို၏ မြားသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ဂရိပြည်တွင် ကပ်ရောဂါကျရောက်စဉ်က အပိုလို၏မြားများကို လူများသို့ပစ်လွှတ်ရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါများပျောက်ကင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နာမကျန်း ဖြစ်သူများ apollo ကိုဆုတောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် apollo ကိုအကြောင်းပြု၍ မြွေသည် ဆေးပညာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်လာသည်။ == အားတိမစ်(ဒိုင်ယာနာ) == လနတ်သမီးဖြစ်၍ အပိုလိုနှင့် အမြွှာမွေးဖက် နှမတော်ဖြစ် သည်။ နောင်တော်ကဲ့သို့ကား မထင်ရှားလှပေ။ အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သည်။ အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် မီးဖွားနေသော မိန်းမသားတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်၏။ ယင်းအားတိမစ်နတ်သမီးသည် အပျိုစင် နတ်သမီးဖြစ်၏။ နောင်တော် အပိုလိုနတ်မင်းကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား သနားကရုဏာ ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်။ == အေးရီးစ် (မားစ်) == စစ်မက်နှင့်ဆိုင်သော နတ်ဖြစ်၍ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လိုလားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ထို နတ်မင်းကား ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာမိဖုရားကြီးတို့၏ သားတော် ဖြစ်၏။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ်နတ် တစ်နည်း အေးရီးစ်နတ်အား ရောမမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ ရိုမျူလပ်၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟုယူဆသဖြင့် ဇုနတ်မင်း ကြီး(ဂျူပီတာ) မှလွဲလျှင် ဒုတိယနေရာထားကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ == အက်ဖရိုဒိုက် == {{main | အက်ဖရိုဒိုက်}} ဤနတ်သမီးမှာ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုး၏ ရေမြှုပ်မှဖွား၍ ရေနန်းသူဇာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အက်ဖရိုဒိုက်ဟူသောအမည်ကို ရသည်။ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံး သမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ နတ်သမီးတည်း။ ကြော့ရှင်းလှပသော ရုပ်ဆင်း ရူပကာကြောင့် လူနှင့်နတ်တို့ ယောက်ျားသားမှန်သမျှမှာ ထိုနတ်သမီးအား အလွန်စွဲလန်းကြသည်။ ပင်လယ်ထဲမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆိုင်ရာ ရေသတ္တဝါ အပေါင်းကို စောင့်ရှောက်သည်။ အဆင်းမာန်တက်ကာ မာနထောင်လွှားသဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက မိဖုရားကြီး ဟီရာမှ မွေးဖွားသော ခြေမသန်သည့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နှင့် သူ့အား လက်ဆက်ပေးခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရေး၌ အကူအညီပေး၍ သားဖွားကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတို့၌ စောင်မကြည့်ရှု သူဟု အယူရှိကြ၏။ အချစ်နတ်သမီးဖြစ်သည့်အလျောက် ယောက်ျားတို့၏ စိတ်ကို စိုးပိုင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂရိလူမျိုးတို့ ယုံကြည်ကြလေသည်။ == ဟီဖက်စတပ်(ဗာလကန်) == မီးနတ်ဖြစ်သည့်ပြင် အိုလမ်ပတ်စ်နတ်ဘုံမှ ပန်းပဲနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီး ဟီရာတို့၏ ရင်သွေးတော်ဖြစ်၍ ခြေမသန်ရှာပေ။ နတ်အပေါင်းတို့ စွဲကိုင်သည့် လက်နက်များ၊ လှပဆန်းကြယ်သည့် နတ်ဘုံနတ်နန်းများမှာ ထိုနတ်မင်း၏ ဖန်တီး လုပ်ကိုင်ပေးမှုများ ဖြစ်၏။ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်၏။ ပန်းပဲသမားများ ကို စောင့်ရှောက်သောနတ်လည်း ဖြစ်၏။ အေသီနာ နတ်သမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ဟီဖက်စတပ် နတ်မင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် ဖွားနိုင် ခဲ့သည်။ တစ်ခါသော် နတ်မင်းကြီးမှာ ခေါင်းခဲဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နတ်အား မိမိ၏ဦးခေါင်းကို တူနှင့် ရိုက်ခွဲစေရန် အမိန့်ပေး၏။ ဟီဖက်စတပ်မှာ ခမည်းတော်အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်ခွဲရပေသည်။ ခမည်းတော်၏ ဦးနှောက်အတွင်းမှ အေသီနာ နတ်သမီးသည် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်၍ လက်နက် အစုံစွဲကိုင်ကာ တစ်ခဲနက်သောအသံကို မြည်ဟီးစေလျက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။ == ပိုဆိုက်ဒွန်(နက်ပ်ကျွန်း) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ခမည်းတော် ကရိုးနပ်မင်းကြီး၏ ရိုက်ရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိအား ကူညီခဲ့သူ နောင်တော်တို့အား နယ်ပယ်များကို ခွဲဝေပေးသည်။ ဤသို့ပေးရာတွင် နောင်တော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ ပိုဆိုက်ဒွန်နတ်မင်းအား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဟူသမျှကို စိုးပိုင်ခွင့်ပေး၍ ရေပြင်အောက်တွင် စံမြန်းရန် ခမ်းနားကြီးကျယ် တင့်တယ်လှပသော နတ်နန်း ဗိမာန်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း ပေးအပ်၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုဆိုက်ဒွန်မှာ ရေပြင်အပေါင်းကို စိုးမိုးစောင့်ရှောက်ရသော နတ်မင်း ဖြစ်လာ၍ ရေကြောင်းခရီးသွားများသည် သူ့အား ကိုးကွယ်ပသ လေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်မင်းသည် အသွား ၃ ခွရှိ လက်သုံးတော် ခက်ရင်းလှံတံကိုဝင့်လိုက်လျှင် ကျောက်ဆောင်များကို ပြိုကွဲစေနိုင်၏။ လှိုင်းတံပိုး ထစေနိုင်၏။ မြေငလျင် တုန်လှုပ်စေ နိုင်၏။ မုန်တိုင်းကျစေနိုင်၏။ ထိုမျှ တန်ခိုးရှိသော နတ်မင်း ပေတည်း။ မြင်းဟူသည့် သတ္တဝါကို ထိုနတ်မင်းက ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့၍ မြင်းများကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည့်နတ် ဖြစ်၏။ == ဟားမီးစ်(မာကျူရီ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် တောင်စောင့်နတ်သမီး မေယာတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ထိုနတ်ကား စေတမန်နတ်သားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟားမီးစ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ခေါင်း၊ ခြေထောက်တို့ကို အတောင်များတပ်ကာ ထုလုပ်လေ၏။ ထိုနတ်သားသည် သေသူ များ၏ ဝိညာဉ်များကို ငရဲနှင့် တန်သူကို ငရဲကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့် တန်သူကို နတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ပေးတတ်သည်။ ထိုနတ်မင်းသည် ခရီးလမ်းပန်းများနှင့် ခရီးသည်များကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ စကားအရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ၍ စကားပြောမှုနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ ကိုးကွယ်ပသခြင်း ခံရသောနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေး ကစားခုန်စားပွဲ များကို နှစ်သက်၍ အားပေးကူညီတတ်၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်ဟူ၍လည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့ ပုံပြင်များတွင် ဟားမီးစ်နတ်သည် သူခိုးဓားပြတို့ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးသူ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ == ဟေးဒိစ် (ပလူတို) == {{main|ဟေးဒီးစ်}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နောင်တော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သုန်မှုန်သော မျက်နှာထားအမူအရာရှိ၏။ ခမည်းတော်အား နန်းချပြီးသည့် နောက်တွင် ဇုနတ်မင်းက ဟေးဒိစ်အား မြေအောက်ကမ္ဘာ တစ်ခွင်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော ငရဲမင်းအဖြစ် ခံယူစေသည်။ ထိုဟေးဒိစ်နတ်မင်းကြီး၏ ရုပ်သွင်သည် ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် တူသော်လည်း ပို၍ ဣန္ဒြေကြီးပြီးလျှင် ခက်ထန်သည်။ ဟေးဒိစ် နတ်မင်းသည် မြေဩဇာကောင်းအောင် ကူညီမှိုင်းမ ပေးနိုင်သဖြင့် လယ်သမားတို့က ကိုးကွယ်ပသကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ ရံရွေတော်ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သော ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီး ကို ဟေးဒိစ်သည် မြင်း ၄ ကောင်ကသော ရထားထက်သို့ ရုတ်တရက် အတင်းပွေ့တင်ကာ မိမိစံရာ ငရဲပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသော် မိဖုရား မြှောက်လေသည်။ ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီးကား ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတည်း။ == ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်(ဘက်ကပ်စ်) == {{main|ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်}} ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် လူသားမင်းသမီးတစ်ပါးတို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်၍ ဝိုင်အရက်ချိုနှင့် အသီးအနှံပင်ကလေးများကို စောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အမြဲ စိတ်လက်ကြည်သာ ရွှင်လန်းစွာနေတတ်၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို လိုလားသော နတ်သားဖြစ်၏။ ထိုနတ်သား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် မင်းသမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဟီးရ၏ပရိယာယ်ကြောင့် မိုးကြိုးခ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ထိုသားတော်ကလေးကိုသာ ခမည်း တော်က သူ၏တန်ခိုးဖြင့် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် ချမ်းသာရာ ရခဲ့လေသည်။ == [[ဒစ်မီးတား|ဒယ်မဲတြာ]](ကဲရဲ့စ်) == ဒယ်မဲတြာ(Δημήτρᾱ)သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်ဖြစ်သည်။ ထိုနတ်သမီးကြီးသည် ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး သာယာဝပြောစေရန် ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ကို ဖန်တီး စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုနတ်သမီးအား လယ်တော် နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေဆီဩဇာ နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ စည်ပင် သာယာဝပြောရေးအပေါ်၌ တည်ပေရာ ဒီမီတာနတ်သမီးအား ဥစ္စာစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။ ဒီမီတာတွင် ပါဆက်ဖိုနီ အမည်ရှိ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါး ရှိ၏။ လောကဓာတ်တစ်ခုလုံးတွင် စည်ပင်သာယာ ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ဒီမီတာမှာ အလွန်အလုပ်များလှ ပေရာ သမီးတော်ကလေးအား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မပြုနိုင်ရှာဘဲ အပျိုဖော်တစ်သင်းနှင့် သမီးတော် အား နေစေ၏။ တစ်နေ့သော် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သည့် ပါဆက် ဖိုနီအား အပျိုဖော်များအလစ်တွင် မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်က ရထား နှင့်တင်၍ ငရဲပြည်သို့ ခိုးပြေးလေရာ ဒီမီတာလည်း သမီးတော် အတွက် ရတက်ပွေကာ လောကဓာတ်ကြီးကို သာယာအောင် မပြုစုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြာင့် လောကအလုံးမှာ အဖူးအပွင့် အသီးတို့ကင်းကာ ဆိတ်သုဉ်းခြောက်သွေ့နေခဲ့၏။ ထို့နောက် သမီးတော်ကလေးအား စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အထပ်ထပ်လိုက်ရှာသော် ငရဲပြည် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤတွင် သမီးတော်အား နတ်ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်နိုင်ရန် ကြိုးစားရှာ၏။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် ၆ လမျှသာ နတ် ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်ရန် ဟေးဒိစ်က ခွင့်ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမီတာသည် သမီးတော်ကလေး နတ်ပြည်သို့ ပြန်လာသည့် ၆ လတွင်သာ လောကကြီးကို စိမ်းလန်းသာယာအောင်ပြု၍ သမီးတော်နှင့် ကင်းကွာနေရသည့် ၆ လတွင် သာယာစည်ပင်မှု ကို မပြုစုနိုင်သဖြင့် တစ်နှစ်ရာသီတွင် ၆ လမှာ ထိုင်းမှိုင်း မှုန်ပြာဝေနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဂရိတို့က အယူရှိကြ၏။ == [[ပဲဆဲဖိုနီ]](ပရိုဆဲပီနာ) == ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မယ်တော် အလုပ်များနေခိုက် ရံရွေတော်အပျို ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ရာမှ တစ်ဦးတည်း အဖော်ကွဲနေခဲ့စဉ် ဟေးဒိစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ငရဲပြည်သို့ ရထားနှင့် တင်ဆောင်သွားကာ မိဖုရား မြှောက်ထား၏။ မယ်တော်မှာ သမီးတော်အတွက် ပရိဒေဝမီးတောက်လောင်ကာ လောကကြီး ကို သာယာတင့်တယ်အောင် မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ဟေးဒိစ်အား ပါဆက်ဖိုနီကို သူ့မယ်တော်ထံသို့ တစ်နှစ်တွင် ၆ လမျှ ပြန်စေခွင့်ပြုရန် အမိန့်ပေးသည်။ မယ်တော်သည် သမီးတော်ပြန်လာချိန်တွင် လောကအလုံးကို သာယာစိုပြည်အောင် ပြုတတ်သည်။ ပါဆက်ဖိုနီမယ်တော်ထံ ပြန်နေချိန်ဖြစ်သည့် နွေဦးရာသီမှာ စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ အလွန်သာယာသည်။ == ဟက်စရှာ(ဗက်စတာ) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အပျိုစင်နတ် သမီးဖြစ်၍ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နတ်နန်းတွင် အတူစံရ၏။ ထို နတ်သမီးကို အိုးအိမ်စောင့်သူ နတ်သမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ သည်။ ဟက်စရှာ၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အချမ်းပြေမီးလှုံသည့် မီးဖိုများ မည်သည့်အခါမျှ မီးမငြိမ်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေး ရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုမီးဖိုမီးငြိမ်းပါက အိုးအိမ်နှင့်မတူ၊ အိုးအိမ် မပီမသ ဖြစ်ရ၏။ ထိုနတ်သမီး၏ နတ်ကွန်းများတွင် သူ့အား ပူဇော်သည့် ဆီမီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ငြိမ်းမသွားစေရချေ။ ဆီမီးမပြတ် ပူဇော်ပေးရသူများမှာ အပျိုစင်များသာ ဖြစ်ရ သည်။ == အီးရော့(ကျူးပစ်) == သတ္တဘာဂ ဖူးစာနတ်ဟု ခေါ်ကြသော ထိုနတ်ကလေးမှာ အချစ်နတ်သမီး ဗီးနပ်၏သားတော် ဖြစ်၍ လေးနှင့်မြားကို စွဲကိုင်ကာ မယ်တော်၏ နောက်တော်ပါးမှ ဖဝါးထက်ကြပ် လိုက်ပါနေတတ်သည်။ အီးရော့သည် သူ၏မြားကို စိတ်ကူး တည့်ရာသို့ လွှတ်တတ်သည်။ သူ့မြားချက်ထိသူမှာ သေလောက် သောဝေဒနာကို မခံစားရစေကာမူ ထိုမြားချက်ဒဏ်ရာ ကုသ၍ ပျောက်ခဲလှသည်။ လူနတ်မဟူ မြားချက်ထိသူတို့တွင် ချစ် မေတ္တာစိတ်များ ဝင်စားလာတတ်သည်။ မြားနတ်မောင် အီးရော့ သည် သူ့မြားကို စူးစူးစမ်းစမ်းပြုပြီးမှ ပစ်ခတ်ခြင်း မပြုဘဲ သူပစ်ချင်သလို ပစ်တတ်သဖြင့် အဆင်မပြေသော အချစ်ကိစ္စ များ ပေါ်ပေါက်ရသည်ဟုဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြားနတ်မောင် ၌ မျက်စိမရှိသဖြင့် အချစ်၌လည်း မျက်စိမရှိဟု အချို့က ဆို စမှတ်ပြုကြ၏။ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ဒုက္ခ အနည်းနှင့်အများ ပေးတတ်သူ အီးရော့မှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ တစ်ခါ သော် မယ်တော် အချစ်နတ်သမီးက ဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးမှာ ချောမွေ့လှပသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ ထိုမင်းသမီး၏ အချစ်ကိစ္စတွင် မဖွယ်မရာ ဖြစ်အောင်ပြုချေဟု သူ့အားစေခိုင်းလိုက်၏။ သို့သော် သူ့ကိုယ်တိုင် မင်းသမီး ကလေးအား မေတ္တာသက်ဝင်ခဲ့၍ သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ် သည်ကို သိအောင်မပြုရဟုပြောကာ ဇနီးပြုခဲ့၏။ ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးမှာ သူ့အားမနာလိုနေသော အစ်မတော်များ၏ စကားကို နားယောင်ကာ ညအချိန် အီးရော့အိပ်နေခိုက်တွင် သူမည်သူဖြစ်သည်ဟု စူးစမ်းလေသည်။ ထိုအခါ အီးရော့က မျက်မာန်တော်ရှကာ သူ့အား စွန့်ခွာထွက်သွားလေသည်။ ဆိုက်ကီးမင်းသမီးလေးမှာ ကြင်ယာတော်၏ အထင်မှားချက် ပြေပျောက်ပါရန် သာမန်လူသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရှာ၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အီးရော့မှာ ကြင်ယာတော်ကလေး၏ဖြစ်ပုံကို သနားကရုဏာစိတ်ဝင်လာ သောကြောင့် ချစ်သူနှစ်ဦးမှာ ပြန်လည် ပေါင်းဖက်မိကြ၏။ == အီးအော့(ဩရိုရာ) == အရုဏ်နတ်သမီးဖြစ်၏။ နံနက်အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီး သည့်အချိန်တွင် တောက်ပသော နနွင်းရောင် ဝတ်စားတန်ဆာ တို့ကို ဆင်ယင်ကာ နှင်းဆီသွေးရှိသော လက်များကို ဆန့်တန်းလျက် ညဉ့်လွှာရုံကိုပင် တင်လေ့ ရှိသည် ဆိုလေ သည်။ သူ့၌ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော စိတ်နေသဘောထားရှိ သော်လည်း သူ၏သားတော်များမှာ အလွန် ထိန်းသိမ်းရခက် သည်။ သားတော်များကား ဇက်ဖာခေါ် နောက်လေနတ်သား၊ ဗိုရီယတ်ခေါ် မြောက်လေနတ်သား၊ ဩစတာခေါ် တောင်လေ နတ်သားနှင့် ယူးရပ်ခေါ် အရှေ့လေနတ်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အီးအော့သည်လည်း အဆင်မပြေသော ချစ်ကိစ္စနှင့် ကြုံခဲ့ရ ၏။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် တောစောင့်နတ်သမီး ပရော့ကရစ် ၏ ကြင်ယာ၊ ဆက်ဖလပ်အမည်ရှိ မုဆိုးကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းမိ၍ ထိုမုဆိုးကလည်း အမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ အီးအော့အား ခင်မင်နှစ်သက်မိ၏။ မုဆိုးတောလိုက်ပြီး၍ အပန်းဖြေသည့်အခါ အီးအော့သည် မုဆိုးအား ချစ်ခင်ယုယစွာ ပြုစုပြီး ချစ်တင်းဆို လေ့ရှိသည်။ ပရော့ကရစ်သည် မိမိ၏ကြင်ယာ၏ အပြုအမူ ကို သင်္ကာမကင်းရှိ၍ တစ်နေ့တွင် လိုက်၍ ချောင်းသော် မုဆိုး နှင့် အရုဏ်နတ်သမီးတို့၏အဖြစ်ကို မြင်တွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ စိတ်မချုပ်တည်းနိုင်၍ ပုန်းကွယ်နေရာမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပရော့ ကရစ်ချုံပုတ်ထဲမှ ပြေးထွက်သံကို သမင်ထင်သော မုဆိုးသည် အမှတ်မဲ့ သူ၏လှံတံနှင့် ပစ်လိုက်လေရာ ပရော့ကရစ်အား ထိမှန်သဖြင့် အသက်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါ မုဆိုးသည် မိမိသတ်မိသည်ကို နောင်တရကာ နောက်နောင် အသက်ရှည် သမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သူ တစ်ယောက်အားမျှ ချစ်ခြင်း မေတ္တာပေးအပ်တော့မည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကြင်ယာအပေါ် ထားရှိသောသစ္စာကို စောင့်စည်းပါတော့မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်၏။ ထို့ကြောင့် အရုဏ်နတ်သမီးမှာ မိမိချစ်သူ ဆက် ဖလပ်၏မေတ္တာကို နောက်ထပ် မခံယူရရှာတော့ဘဲ အသည်းကွဲ မတတ် ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရရှာသည်။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် အပိုလိုနတ်မင်း၏ အစေအပါး တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား အလင်း ဓာတ်ပေးရန် အပေါ်လို နတ်မင်းက နေစကြာရထားဖြင့် အသင့် ရှိသောအခါ အရုဏ်နတ်သမီးက ညဉ့်လွှာရုံတည်းဟူသော ကန့်လန့်ကာကို မ တင်ကာ နေစကြာ ရထားကို လွှတ်သူ ဖြစ်သည်။ == ပန်(ဖောနပ်) == သိုးကျောင်းသူ၊ ဆိတ်ကျောင်းသူများကို စောင့်ရှောက်သော နတ် ဖြစ်သည်။ ဟားမီး(မာကျူရီ)နတ်မင်းနှင့် သစ်ပင်စောင့် နတ်သမီး တစ်ပါးတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်ရူပ ကာ မလှရှာချေ။ ထို့ပြင် ပလွေမှုတ် အလွန်တော်သော်လည်း မည်သည့် တောစောင့်နတ်သား နတ်သမီးကမှ သူ့ပလွေသံကို နားမဆင်လိုကြချေ။ သို့သော် သိုးကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်း သားကလေးများကမူ သူ့ပလွေသံကို နှစ်ခြိုက်မြတ်နိုးကြ၍ သူတို့ ၏ ဆိတ်ကလေး၊ သိုးကလေးများ ပျောက်ဆုံးသည့်အခါ ပန်းနတ်ကိုသာ ကူညီမှိုင်းမရန် တိုင်တည်ပသကြ၏။ == ကရိုးနပ်(ဆက်တန်) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်၍ တိုင်တန်နတ်မျိုးနွယ် ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှူ === ဂရိတို့သည် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ကြသည်။ ကောင်းကင်နတ် (Zeus)၊ နေနတ် (Apollo)၊ လေနတ် (Athena) စသည့် တန်ခိုးကြီးနတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ယုံကြည်ချက် ထားရှိသည်။ မိမိတို့ အသက်ရှင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမွေ၊ ဆိုးမွေ အလျောက် နောင်တမလွန်တွင် ရောက်ရှိရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *[http://www.in2greece.com www.in2greece.com] *[http://www.wordsources.info www.wordsources.info] *[http://www.pantheon.org www.pantheon.org] [[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] s39j5pmps5lg6ui6o9wyvmqs6ujduk8 1047978 1047975 2026-08-10T17:56:15Z Cepyita 93402 1047978 wikitext text/x-wiki [[File:Greek trinity.png|thumb|300px|ဂရိသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူနှင့်ကမ္ဘာမြေသုံးနိုင်ငံဖြန့်ဖြူးသော Zeus God (Heaven)၊ Poseidon (ပင်လယ်နှင့်သမုဒ္ဒရာ) နှင့်ဟေးဒီးစ် (Underworld)။ Theos (အသေးအဖွဲဘုရား) သည်ဤသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူ၏သားသမီးများဖြစ်သည်။]] [[File:Meeting Gods In The Clouds by Cornelis van Poelenburch.jpg|thumb|ဂရိနတ်ဘုရားများ စည်းဝေးနေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] ဂရိလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သည့်နတ်များ နတ်ကိုးကွယ်မှုသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ မထွန်းကားမီ ကမ္ဘာဦး ခေတ်မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[ကျူးပစ်]]၊ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဗီးနတ်စ်]] စသည်တို့မှာ ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လူသိများသည်။ ရောမ အမည်မှည့်ထားလင့်ကစား စင်စစ်မှာမူ ဂရိနတ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂရိနတ်များကို ရောမတို့ လက်ခံကိုးကွယ်သည့် အကြောင်းကို သမိုင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖော်ပြထားသည်။ လောကဓာတ်ပညာ မထွန်းကားသေးသော ရှေးခေတ်တွင် ဂရိသူဟောင်းများသည် အဘယ်ကြောင့် မိုးရွာသည်၊ အဘယ်ကြောင့် နေပူသည် စသည်တို့ကို အကြောင်းမပြနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် နေပူခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း စသည့် ကမ္ဘာ့နိယာမတရား တို့သည် လူသားတို့ထက် တန်ခိုးကြီးလှသော နတ်မင်းများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မိမိတို့က ထိုရေ၊ မြေ၊ လေ စသည်တို့ကို အစိုးရသော နတ်မင်းများအား ပူဇော်ပသကြလျှင် မိမိတို့အား ကူညီ စောင့်ရှောက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်၍ နတ်တို့ကို ပူဇော် ပသကြလေသည်။ ရှေးဂရိသူဟောင်းတို့သည် စိတ်ကူးဉာဏ် အလွန်ကွန့်မြူး တတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် တန်ခိုးရှင် နတ်များရှိသည်ဟူသော အယူအဆအတိုင်း ထိုနတ်များ၏ သဘာဝတို့ကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆကာ ပုံပြင်များပြု၍ သားစဉ်မြေးဆက် ပြောပြခဲ့ကြလေ သည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်လျားလတ်သော် ထိုပုံပြင်များမှာ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု မည်သူကမျှ သတိမရကြတော့ချေ။ တန်ခိုးရှင်နတ်များ အကယ်ပင် ရှိသည် ဟု ထင်မြင်ယုံကြည်လာကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကာလမြင့် လာခဲ့ သော်ငြားလည်း ထိုပုံပြင်များမှာ တိမ်ကော၍ မသွားသည့်အပြင် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေခံသော ဂရိစာပေထွန်းကားမှုကို အထောက်အပံ့ ပြုခဲ့လေသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ ထွန်းကားလာသောအခါ တန်ခိုးရှင်နတ်များ ရှိသည်ဟု ဆက်လက် ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်၍ ဂရိနတ်များကိုပင် ရောမအမည်များ တပ်ကာ ကိုးကွယ်ပူဇော်သမှု ပြုခဲ့ကြပြန်လေ သည်။ ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်လာ တန်ခိုးကြီးနတ်များ၏ အကြောင်းကို ရောမအမည်နှင့်ယှဉ်၍ အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြသွား ပါအံ့။ ကွင်းပိတ်အတွင်းမှ အမည်သည် ရောမအမည် ဖြစ်၏။ == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး ([[ဂျူပီတာ|ယူးပီတဲရ်]]) == {{main|ဇုစ်နတ်မင်းကြီး}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး (Ζεύς, /ဇေးဝု'စ်/) သည် နတ်အပေါင်းတို့၌ စွမ်းအားအကြီးဆုံး နတ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်တွင်း၌ ဝရဇိန် မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူ့ဖခင်ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းနှင့် အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ကောင်းကင်နတ်၊ မိုးလေဝသကို စောင့်ရှောက်သောနတ် ဖြစ်ရုံသာမက ဥပဒေ၊ တိုင်းပြည်၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ မြို့တော်၊ မိသားစု စသည်တို့ကိုပါ စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဂရိများက ယုံကြည်ကြသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်ခြားတွင် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးလွှမ်းကာ လူသူနှင့် ကင်းဝေးလှသော အိုလမ်ပတ်စ်တောင်ကြီး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်ကြီး၏တောင် ထွတ်တွင် နတ်တကာတို့၏ ဘုရင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး စံပျော်တော်မူ၏။ ခမည်းတော် ကရိုးနို့စ် ( နတ်မင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးပါးက မိမိ၏ စည်းစိမ်ကို လုမည်ဟူ၍ အဟောတွက်ချက် ရှိခဲ့သဖြင့် သားတော်ဖွားတိုင်း အကောင်လိုက် ဝါးမျိုပစ်လေ့ရှိရာ ဇုစ်မှာ မယ်တော်ရီအာ နတ်သမီး၏ ပရိယာယ်ကြောင့်သာ ခမည်းတော်၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရ၏။ ဇုစ်သည် အရွယ်ရောက်လာလျှင် ခမည်းတော်အား သူ ဝါးမျိုထားသော နောင်တော်များ ကို အန်ထုတ်စေပြီးနောက် ဇုစ်က ခေါင်းဆောင်၍ ခမည်းတော်အား နန်းချကာ ရိုက်ရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူ့အား ကူညီခဲ့သော နောင်တော်များအားလည်း နယ်ပယ်များ ခွဲဝေပေး၏။ ဤသို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ပြီးသော် လောကတစ်ခုလုံးကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့၍ နတ်တကာ့ဘုရင် ဇုစ်နတ်ရှင်ဖြစ်လေသည်။ ဇုစ် တွင် နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟဲရာ]]အပြငိ လူသား ကြင်ဖော်လည်း များစွာရှိသဖြင့် သားသမီးလည်း များပြားလှသည်။ သူ၏ များစွာသော သားသမီးတို့တွင် ဒဏ္ဍာရီများ၌ ထင်ရှား သော နေနတ်သား [[အပိုလို]]၊ လနတ်သမီး အားတိမစ် (ဒိုင်ယာ နာ)၊ ဟားမီးစ် (မာကျူရီ)၊ အေးရီးစ် (မားစ်)၊ ဟီးဗီး စသည်တို့ အပြင် အတတ်အပညာ အမျိုးမျိုးကိုစောင့်သောနတ်သား၊ နတ်သမီးများလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ဇုစ်ကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြရုံမက တန်ခိုးအမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရာသီဥတုတို့ကိုလည်းကောင်း ဇုစ်က ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်၍ တိုင်းပြည်နိုင်ငံတို့၏ ကောင်းကျိုးများကိုလည်း စောင့်ရှောက်တတ်သည်ဟု အယူ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇုစ်ကို အမြင့် ဆုံးတောင်ထိပ်များ၌ တည်ဆောက်အပ်သော ဗိမာန်ကြီးများ၌ ပူဇော်ပသခြင်းအမှုကို ပြုခဲ့ကြ၏။ တရားသူကြီးများ၊ အုပ်ချုပ် သူများနှင် စစ်ဘုရင်ကြီးများသည် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇုစ်ကို တိုင်တည်၍ သစ္စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နတ်ကွန်းသည် Dodona အရပ်၌ ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်း၌ မိမိ၏အနာဂတ်ကို ဝက်သစ်ချပင်များကို ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေများမှတစ်ဆင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ပြောပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်သည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ သင်္ကေတ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အိုလံပီယာတောင် ပေါ်တွင်လည်း နတ်ကွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်းကြီးမှာ [[ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ|ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်များ]] ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်များသည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်သူများအတွက် အလေးအမြတ်ထားစရာဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးထံသို့ အရောက်သွားပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်အတွက် သတင်းစကားများကို ယူဆောင် လာမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ == ဟဲရာ([[ဂျူနို|ယူးနော်]]) == {{main | ဟဲရာ}} ကရိုးနို့စ် (Kronos) နှင့် ရေးအာ (Ῥέα) တို့၏ သမီးဖြစ်၍ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ တရားဝင်မိဖုရားဖြစ်၏။ အဆင်းသဏ္ဌာန် လှပတင့်တယ်၍ မာန် မာန ထောင်လွှားသော နတ်သမီး ဖြစ်၏။ နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည့်အတိုင်းလည်း တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမား၏။ စိတ်မာန်အလွန်ခက်ထန်သဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြရသည်။ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲမည်ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း စသည့် အခြင်းအရာများကို ဟီရာနတ်သမီးက ဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာတို့၏ သားတော်များအနက် တစ်ပါးမှာ စစ်ကိုအစိုးရသော အားရဲ့စ် (မားစ်)ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ပါးမှာ ပန်းပဲမီးကို အစိုးရသော [[ဟေဖိုက်စတို့စ်]] (ဝုလ်ကားနု'စ်)ဖြစ်၏။ ဟဲရာနတ်သမီးသည် မိန်းမများအား အထူးကူညီစောင့်မ ကြည့်ရှုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိန်းမများ သားသမီးရလို လျှင် ဟဲရာအား ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ထပ်ပွဲကိုစောင့်ရှောက်သော နတ်သမီးဖြစ်သည်ဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုကာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တိုင်း ထိုနတ်သမီးကို ပူဇော် ပသသောပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ လဆန်းစတွင် ဟဲရာ နတ်သမီးကို ရည်စူး၍ ပူဇော်ပသလေ့ရှိ၏။ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများတွင် ဟဲရာ(ယူးနော်)၏ နတ်ကွန်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အင်္ဂလိပ်လ အမည်များအနက် ဇွန်လ (ဝါ) ဂျွန်လ (June) မှာ ယူးနော်နတ်သမီး (Jūnō) ကိုစွဲ၍ ရောမတို့ သမုတ်ထားသောအမည် ဖြစ်သည်။ == [[အသီးနာ|အာထဲနား]](မီနဲရ်ဝ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အစုံအလင်ဝတ်ဆင်ကာ လက်နက်စွဲကိုင်လျက် စစ်သံကြွေး၍ မွေးဖွားခဲ့သော သမီးတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင် စောင့်ရှောက်ပေး၏။ သို့သော် လူ့ပြည်မှ မြို့တော်ကြီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုမြို့တော်ကြီးများကို ကာကွယ်ရန်သာ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ ထိုနတ်သမီး ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော "အာထဲနိုင်" (Athens, အေသင်)မြို့တော်ကိုကား အထူး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။ စစ်မက်လိုလားသလောက် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်လှသော ပညာရှိ နတ်သမီးလည်း ဖြစ် သည်။ မိန်းကလေးများအား ဗိုင်းငင်၊ ရက်ကန်းစသည့် လက်မှုပညာများကို တတ်မြောက်စေရန်လည်းကောင်း၊ယောက်ျားများအား စာပေပညာ ဆည်းပူးကြစေရန်လည်းကောင်း အားပေးစောင့်ရှောက်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်၍ အပျိုစင် နတ်သမီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ သူ့ကို များသောအားဖြင့် ပါးလာ့စ် (Pallas, လှံဝှေ့) သို့မဟုတ် ပါရ်ထေးနို့စ် (Parthenos, အပျိုစင်) ဟုခေါ်သည်။ အေသင်မြို့၊ ပါသီနွန်ဘုရားကျောင်း တို့သည် Athena အတွက် ရည်စူး၍ ထိုအမည်များ မှည့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီလူမျိုးများ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ပြီးသည့် အချိန်တွင် ထိုပါသီနွန် ဘုရားကျောင်းမှာ မယ်တော်မာရိ၏ church ကျောင်းဖြစ်လာသည်။ Athena ကို အေသင်မြို့၏ မျိုးချစ်နတ်ဘုရားမ ဟုတင်စားသည်။ အကြောင်းမှာ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုသည့် ပိုစေဒေါးန် (Poseidon) ကို အနိုင်တိုက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်က အေသင်မြို့သားများကို ရေတွင်းတစ်တွင်းလက်ဆောင်ပေးသည်။ သို့သော် ပင်လယ်နှင့်ဆက်နေသောရေတွင်းဖြစ်နေသောကြောင့် အသုံးမဝင်ပေ။ ထို့နောက် Athena က ပထမဆုံးသော သံလွင်ပင်ကို လက်ဆောင်ပေးသည်။ သံလွင်ပင်သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုဆိုက်ဒန်ကို နိုင်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ စစ်ပွဲ၏နတ်သမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၏နတ်သမီး၊ စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရက်ကန်း စသည့် အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ အပေါင်းတို့၏ နတ်သမီးဟု ဆိုကြသည်။ ဇီးကွက် မှာ သူ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ == အပိုလို (ဝါ) ဖွေးဗုစ် == ရှေးဂရိတို့၏ တန်ခိုးကြီးနတ် ၁၂ ပါးအနက် လူအများ ဆုံး၏ ကိုးကွယ်ခြင်းခံရသော နတ်မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နတ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော လီတို၏ သားတော်ဖြစ်၍ အားတိမစ်နတ်သမီးနှင့် အမြွှာမွေးဖက် ဖြစ်၏။ အပိုလိုသည် လူသတ္တဝါတို့အပေါ် အကြင်နာတရား ကြီးမား လှ၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကောင်းကင်ဝယ် နေစကြာယာဉ်ရထား ကို စီးနင်းမောင်းနှင်ကာ လူအပေါင်းအား အလင်းရောင်နှင့် အပူဓာတ်ကို ပေးလေသည်။ သူ့ကို အလင်းရောင်နတ်မင်းဟု ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့အဖို့ အပိုလိုမှာ လှပချောမွေ့ခြင်း၊ သစ္စာ ရှိခြင်း၊ စိတ်သဘောဖြူစင်ခြင်း၊ ဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသည့် အရည်အချင်းများ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ့အား ဂီတ နှင့်ကဗျာ၊ ကျန်းမာမှု၊ အနာဂတ် ကြိုတင်ဟောပြောနိုင်မှုနှင့် လေးမြားအတတ်ဆိုင်ရာ နတ်မင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဆက်သွယ်နေသော နတ်မင်းဟုလည်း ယုံကြည်ကြလေသည်။ အပိုလိုမှာ ခန့်ညားလှပသည်တွင် စံပြဖြစ်သည်။ နေနတ်ဘုရား (apollo) သည် ရွှေရောင်ဆံပင် ကောက်ကောက်နှင့် လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သင်္ကေတများမှာ နေ၊ ကိုင်ထားသော ဗျပ်စောင်း၊ လေး နှင့် နေ့စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားလာရာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ရထား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို delo ကျွန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသည် ဟုဆိုသည်။ ဖခင်မှာ ဇုနတ်မင်းကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ leto ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး များစွာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သော်လည်း အိမ်ထောင်မရှိပေ။ သို့သော် calliope နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ အမည်မှာ orpheus ဖြစ်သည်။ Apollo ၏ နတ်ကွန်းမှာ Delphi တောင်ပေါ်တွင်ရှိသည်။ ပုရောဟိတ်အတက်၊ မန်းမှူတ်ခြင်းအတက်၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ ကဗျာ၊ လေးပစ်အတက် စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူငယ်များကို စောင့်ရှောက်သည် ဟုဆိုသည်။ အပိုလိုသည် delphi တောင်တန်း ပေါ်ရှိ python စပါးကြီးမြွေကြီး အားသူ၏ လေးနှင့်မြားကိုသုံးကာ နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို၏ မြားသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ဂရိပြည်တွင် ကပ်ရောဂါကျရောက်စဉ်က အပိုလို၏မြားများကို လူများသို့ပစ်လွှတ်ရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါများပျောက်ကင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နာမကျန်း ဖြစ်သူများ apollo ကိုဆုတောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် apollo ကိုအကြောင်းပြု၍ မြွေသည် ဆေးပညာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်လာသည်။ == အာ့ရ်တေမိစ် (ဒီယားနာ) == လနတ်သမီးဖြစ်၍ အပိုလိုနှင့် အမြွှာမွေးဖက် နှမတော်ဖြစ် သည်။ နောင်တော်ကဲ့သို့ကား မထင်ရှားလှပေ။ အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သည်။ အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် မီးဖွားနေသော မိန်းမသားတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်၏။ ယင်းအားတိမစ်နတ်သမီးသည် အပျိုစင် နတ်သမီးဖြစ်၏။ နောင်တော် အပိုလိုနတ်မင်းကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား သနားကရုဏာ ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်။ == အားရဲ့စ် (မားစ်) == စစ်မက်နှင့်ဆိုင်သော နတ်ဖြစ်၍ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လိုလားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ထို နတ်မင်းကား ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟဲရာမိဖုရားကြီးတို့၏ သားတော် ဖြစ်၏။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ် နတ်မင်းအား ရောမမြို့တည်နန်းတည် ရောမုလု'စ် မင်း၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် ဇုစ်(ယူးပီတယ်ရ်)မှလွဲလျှင် ဒုတိယနေရာထားကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ == [[အာဖရိုဒိုက်တီး|အာဖရိုဒီးတယ်]] ([[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နု'စ်]])== {{main | အက်ဖရိုဒိုက်}} ဤနတ်သမီးမှာ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုး၏ ရေမြှုပ်မှဖွား၍ ရေနန်းသူဇာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အက်ဖရိုဒိုက်ဟူသောအမည်ကို ရသည်။ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံး သမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ နတ်သမီးတည်း။ ကြော့ရှင်းလှပသော ရုပ်ဆင်း ရူပကာကြောင့် လူနှင့်နတ်တို့ ယောက်ျားသားမှန်သမျှမှာ ထိုနတ်သမီးအား အလွန်စွဲလန်းကြသည်။ ပင်လယ်ထဲမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆိုင်ရာ ရေသတ္တဝါ အပေါင်းကို စောင့်ရှောက်သည်။ အဆင်းမာန်တက်ကာ မာနထောင်လွှားသဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက မိဖုရားကြီး ဟီရာမှ မွေးဖွားသော ခြေမသန်သည့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နှင့် သူ့အား လက်ဆက်ပေးခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရေး၌ အကူအညီပေး၍ သားဖွားကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတို့၌ စောင်မကြည့်ရှု သူဟု အယူရှိကြ၏။ အချစ်နတ်သမီးဖြစ်သည့်အလျောက် ယောက်ျားတို့၏ စိတ်ကို စိုးပိုင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂရိလူမျိုးတို့ ယုံကြည်ကြလေသည်။ == [[ဟေဖိုက်စတို့စ်]](ဝုလ်ကားနု'စ်) == မီးနတ်ဖြစ်သည့်ပြင် အိုလမ်ပတ်စ်နတ်ဘုံမှ ပန်းပဲနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီး ဟဲရာတို့၏ ရင်သွေးတော်ဖြစ်၍ ခြေမသန်ရှာပေ။ နတ်အပေါင်းတို့ စွဲကိုင်သည့် လက်နက်များ၊ လှပဆန်းကြယ်သည့် နတ်ဘုံနတ်နန်းများမှာ ထိုနတ်မင်း၏ ဖန်တီး လုပ်ကိုင်ပေးမှုများ ဖြစ်၏။ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်၏။ ပန်းပဲသမားများ ကို စောင့်ရှောက်သောနတ်လည်း ဖြစ်၏။ အေသီနာ နတ်သမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ဟီဖက်စတပ် နတ်မင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် ဖွားနိုင် ခဲ့သည်။ တစ်ခါသော် နတ်မင်းကြီးမှာ ခေါင်းခဲဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နတ်အား မိမိ၏ဦးခေါင်းကို တူနှင့် ရိုက်ခွဲစေရန် အမိန့်ပေး၏။ ဟီဖက်စတပ်မှာ ခမည်းတော်အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်ခွဲရပေသည်။ ခမည်းတော်၏ ဦးနှောက်အတွင်းမှ အေသီနာ နတ်သမီးသည် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်၍ လက်နက် အစုံစွဲကိုင်ကာ တစ်ခဲနက်သောအသံကို မြည်ဟီးစေလျက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။ == ပိုစေဒေါးန်(နဲ့ပ်တူးနု'စ်) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ခမည်းတော် ကရိုးနပ်မင်းကြီး၏ ရိုက်ရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိအား ကူညီခဲ့သူ နောင်တော်တို့အား နယ်ပယ်များကို ခွဲဝေပေးသည်။ ဤသို့ပေးရာတွင် နောင်တော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ ပိုဆိုက်ဒွန်နတ်မင်းအား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဟူသမျှကို စိုးပိုင်ခွင့်ပေး၍ ရေပြင်အောက်တွင် စံမြန်းရန် ခမ်းနားကြီးကျယ် တင့်တယ်လှပသော နတ်နန်း ဗိမာန်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း ပေးအပ်၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုဆိုက်ဒွန်မှာ ရေပြင်အပေါင်းကို စိုးမိုးစောင့်ရှောက်ရသော နတ်မင်း ဖြစ်လာ၍ ရေကြောင်းခရီးသွားများသည် သူ့အား ကိုးကွယ်ပသ လေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်မင်းသည် အသွား ၃ ခွရှိ လက်သုံးတော် ခက်ရင်းလှံတံကိုဝင့်လိုက်လျှင် ကျောက်ဆောင်များကို ပြိုကွဲစေနိုင်၏။ လှိုင်းတံပိုး ထစေနိုင်၏။ မြေငလျင် တုန်လှုပ်စေ နိုင်၏။ မုန်တိုင်းကျစေနိုင်၏။ ထိုမျှ တန်ခိုးရှိသော နတ်မင်း ပေတည်း။ မြင်းဟူသည့် သတ္တဝါကို ထိုနတ်မင်းက ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့၍ မြင်းများကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည့်နတ် ဖြစ်၏။ == ဟေရ်မဲးစ်(မယ်ရ်ကူးရီယုစ်) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် တောင်စောင့်နတ်သမီး မေယာတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ထိုနတ်ကား စေတမန်နတ်သားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟားမီးစ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ခေါင်း၊ ခြေထောက်တို့ကို အတောင်များတပ်ကာ ထုလုပ်လေ၏။ ထိုနတ်သားသည် သေသူ များ၏ ဝိညာဉ်များကို ငရဲနှင့် တန်သူကို ငရဲကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့် တန်သူကို နတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ပေးတတ်သည်။ ထိုနတ်မင်းသည် ခရီးလမ်းပန်းများနှင့် ခရီးသည်များကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ စကားအရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ၍ စကားပြောမှုနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ ကိုးကွယ်ပသခြင်း ခံရသောနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေး ကစားခုန်စားပွဲ များကို နှစ်သက်၍ အားပေးကူညီတတ်၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်ဟူ၍လည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့ ပုံပြင်များတွင် ဟားမီးစ်နတ်သည် သူခိုးဓားပြတို့ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးသူ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ == ဟားယိဒဲ့စ် (ပလူတို) == {{main|ဟေးဒီးစ်}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နောင်တော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သုန်မှုန်သော မျက်နှာထားအမူအရာရှိ၏။ ခမည်းတော်အား နန်းချပြီးသည့် နောက်တွင် ဇုနတ်မင်းက ဟေးဒိစ်အား မြေအောက်ကမ္ဘာ တစ်ခွင်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော ငရဲမင်းအဖြစ် ခံယူစေသည်။ ထိုဟေးဒိစ်နတ်မင်းကြီး၏ ရုပ်သွင်သည် ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် တူသော်လည်း ပို၍ ဣန္ဒြေကြီးပြီးလျှင် ခက်ထန်သည်။ ဟေးဒိစ် နတ်မင်းသည် မြေဩဇာကောင်းအောင် ကူညီမှိုင်းမ ပေးနိုင်သဖြင့် လယ်သမားတို့က ကိုးကွယ်ပသကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ ရံရွေတော်ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သော ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီး ကို ဟေးဒိစ်သည် မြင်း ၄ ကောင်ကသော ရထားထက်သို့ ရုတ်တရက် အတင်းပွေ့တင်ကာ မိမိစံရာ ငရဲပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသော် မိဖုရား မြှောက်လေသည်။ ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီးကား ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတည်း။ == ဒီဝိုးနွီစို့စ်(ဘက္ခုစ်) == {{main|ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်}} ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် လူသားမင်းသမီးတစ်ပါးတို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်၍ ဝိုင်အရက်ချိုနှင့် အသီးအနှံပင်ကလေးများကို စောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အမြဲ စိတ်လက်ကြည်သာ ရွှင်လန်းစွာနေတတ်၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို လိုလားသော နတ်သားဖြစ်၏။ ထိုနတ်သား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် မင်းသမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဟီးရ၏ပရိယာယ်ကြောင့် မိုးကြိုးခ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ထိုသားတော်ကလေးကိုသာ ခမည်း တော်က သူ၏တန်ခိုးဖြင့် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် ချမ်းသာရာ ရခဲ့လေသည်။ == [[ဒစ်မီးတား|ဒယ်မဲတြာ]](ကဲရဲ့စ်) == ဒယ်မဲတြာ(Δημήτρᾱ)သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်ဖြစ်သည်။ ထိုနတ်သမီးကြီးသည် ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး သာယာဝပြောစေရန် ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ကို ဖန်တီး စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုနတ်သမီးအား လယ်တော် နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေဆီဩဇာ နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ စည်ပင် သာယာဝပြောရေးအပေါ်၌ တည်ပေရာ ဒီမီတာနတ်သမီးအား ဥစ္စာစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။ ဒီမီတာတွင် ပါဆက်ဖိုနီ အမည်ရှိ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါး ရှိ၏။ လောကဓာတ်တစ်ခုလုံးတွင် စည်ပင်သာယာ ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ဒီမီတာမှာ အလွန်အလုပ်များလှ ပေရာ သမီးတော်ကလေးအား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မပြုနိုင်ရှာဘဲ အပျိုဖော်တစ်သင်းနှင့် သမီးတော် အား နေစေ၏။ တစ်နေ့သော် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သည့် ပါဆက် ဖိုနီအား အပျိုဖော်များအလစ်တွင် မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်က ရထား နှင့်တင်၍ ငရဲပြည်သို့ ခိုးပြေးလေရာ ဒီမီတာလည်း သမီးတော် အတွက် ရတက်ပွေကာ လောကဓာတ်ကြီးကို သာယာအောင် မပြုစုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြာင့် လောကအလုံးမှာ အဖူးအပွင့် အသီးတို့ကင်းကာ ဆိတ်သုဉ်းခြောက်သွေ့နေခဲ့၏။ ထို့နောက် သမီးတော်ကလေးအား စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အထပ်ထပ်လိုက်ရှာသော် ငရဲပြည် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤတွင် သမီးတော်အား နတ်ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်နိုင်ရန် ကြိုးစားရှာ၏။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် ၆ လမျှသာ နတ် ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်ရန် ဟေးဒိစ်က ခွင့်ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမီတာသည် သမီးတော်ကလေး နတ်ပြည်သို့ ပြန်လာသည့် ၆ လတွင်သာ လောကကြီးကို စိမ်းလန်းသာယာအောင်ပြု၍ သမီးတော်နှင့် ကင်းကွာနေရသည့် ၆ လတွင် သာယာစည်ပင်မှု ကို မပြုစုနိုင်သဖြင့် တစ်နှစ်ရာသီတွင် ၆ လမှာ ထိုင်းမှိုင်း မှုန်ပြာဝေနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဂရိတို့က အယူရှိကြ၏။ == [[ပဲဆဲဖိုနီ|ပေရ်စေဖိုးနယ်]](ပရိုစေရ်ပီနာ) == ဒယ်မဲတြာနတ်သမီး၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မယ်တော် အလုပ်များနေခိုက် ရံရွေတော်အပျို ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ရာမှ တစ်ဦးတည်း အဖော်ကွဲနေခဲ့စဉ် ဟေးဒိစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ငရဲပြည်သို့ ရထားနှင့် တင်ဆောင်သွားကာ မိဖုရား မြှောက်ထား၏။ မယ်တော်မှာ သမီးတော်အတွက် ပရိဒေဝမီးတောက်လောင်ကာ လောကကြီး ကို သာယာတင့်တယ်အောင် မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ဟေးဒိစ်အား ပါဆက်ဖိုနီကို သူ့မယ်တော်ထံသို့ တစ်နှစ်တွင် ၆ လမျှ ပြန်စေခွင့်ပြုရန် အမိန့်ပေးသည်။ မယ်တော်သည် သမီးတော်ပြန်လာချိန်တွင် လောကအလုံးကို သာယာစိုပြည်အောင် ပြုတတ်သည်။ ပါဆက်ဖိုနီမယ်တော်ထံ ပြန်နေချိန်ဖြစ်သည့် နွေဦးရာသီမှာ စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ အလွန်သာယာသည်။ == ဟေစ်တိယာ (ဝဲ့စ်တာ) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အပျိုစင်နတ် သမီးဖြစ်၍ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နတ်နန်းတွင် အတူစံရ၏။ ထို နတ်သမီးကို အိုးအိမ်စောင့်သူ နတ်သမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ သည်။ ဟေစ်တိယာ၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အချမ်းပြေမီးလှုံသည့် မီးဖိုများ မည်သည့်အခါမျှ မီးမငြိမ်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေး ရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုမီးဖိုမီးငြိမ်းပါက အိုးအိမ်နှင့်မတူ၊ အိုးအိမ် မပီမသ ဖြစ်ရ၏။ ထိုနတ်သမီး၏ နတ်ကွန်းများတွင် သူ့အား ပူဇော်သည့် ဆီမီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ငြိမ်းမသွားစေရချေ။ ဆီမီးမပြတ် ပူဇော်ပေးရသူများမှာ အပျိုစင်များသာ ဖြစ်ရ သည်။ == ဧရော့စ်([[ကျူးပစ်|ကုပီဒေါ]]) == သတ္တဘာဂ ဖူးစာနတ်ဟု ခေါ်ကြသော ထိုနတ်ကလေးမှာ အချစ်နတ်သမီး အာဖရိုဒီးတယ်၏သားတော် ဖြစ်၍ လေးနှင့်မြားကို စွဲကိုင်ကာ မယ်တော်၏ နောက်တော်ပါးမှ ဖဝါးထက်ကြပ် လိုက်ပါနေတတ်သည်။ အီးရော့သည် သူ၏မြားကို စိတ်ကူး တည့်ရာသို့ လွှတ်တတ်သည်။ သူ့မြားချက်ထိသူမှာ သေလောက် သောဝေဒနာကို မခံစားရစေကာမူ ထိုမြားချက်ဒဏ်ရာ ကုသ၍ ပျောက်ခဲလှသည်။ လူနတ်မဟူ မြားချက်ထိသူတို့တွင် ချစ် မေတ္တာစိတ်များ ဝင်စားလာတတ်သည်။ မြားနတ်မောင် အီးရော့ သည် သူ့မြားကို စူးစူးစမ်းစမ်းပြုပြီးမှ ပစ်ခတ်ခြင်း မပြုဘဲ သူပစ်ချင်သလို ပစ်တတ်သဖြင့် အဆင်မပြေသော အချစ်ကိစ္စ များ ပေါ်ပေါက်ရသည်ဟုဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြားနတ်မောင် ၌ မျက်စိမရှိသဖြင့် အချစ်၌လည်း မျက်စိမရှိဟု အချို့က ဆို စမှတ်ပြုကြ၏။ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ဒုက္ခ အနည်းနှင့်အများ ပေးတတ်သူ အီးရော့မှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ တစ်ခါ သော် မယ်တော် အချစ်နတ်သမီးက ဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးမှာ ချောမွေ့လှပသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ ထိုမင်းသမီး၏ အချစ်ကိစ္စတွင် မဖွယ်မရာ ဖြစ်အောင်ပြုချေဟု သူ့အားစေခိုင်းလိုက်၏။ သို့သော် သူ့ကိုယ်တိုင် မင်းသမီး ကလေးအား မေတ္တာသက်ဝင်ခဲ့၍ သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ် သည်ကို သိအောင်မပြုရဟုပြောကာ ဇနီးပြုခဲ့၏။ [[ပ္စူခါ|ပ္ဆီခဲ]] (အာ့နီမာ) မင်းသမီးကလေးမှာ သူ့အားမနာလိုနေသော အစ်မတော်များ၏ စကားကို နားယောင်ကာ ညအချိန် အီးရော့အိပ်နေခိုက်တွင် သူမည်သူဖြစ်သည်ဟု စူးစမ်းလေသည်။ ထိုအခါ အီးရော့က မျက်မာန်တော်ရှကာ သူ့အား စွန့်ခွာထွက်သွားလေသည်။ အာ့နီမာမင်းသမီးလေးမှာ ကြင်ယာတော်၏ အထင်မှားချက် ပြေပျောက်ပါရန် သာမန်လူသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရှာ၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အီးရော့မှာ ကြင်ယာတော်ကလေး၏ဖြစ်ပုံကို သနားကရုဏာစိတ်ဝင်လာ သောကြောင့် ချစ်သူနှစ်ဦးမှာ ပြန်လည် ပေါင်းဖက်မိကြ၏။ == အယ်ဝေါးစ် (ဩရိုရာ) == အရုဏ်နတ်သမီးဖြစ်၏။ နံနက်အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီး သည့်အချိန်တွင် တောက်ပသော နနွင်းရောင် ဝတ်စားတန်ဆာ တို့ကို ဆင်ယင်ကာ နှင်းဆီသွေးရှိသော လက်များကို ဆန့်တန်းလျက် ညဉ့်လွှာရုံကိုပင် တင်လေ့ ရှိသည် ဆိုလေ သည်။ သူ့၌ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော စိတ်နေသဘောထားရှိ သော်လည်း သူ၏သားတော်များမှာ အလွန် ထိန်းသိမ်းရခက် သည်။ သားတော်များကား ဇက်ဖာခေါ် နောက်လေနတ်သား၊ ဗိုရီယတ်ခေါ် မြောက်လေနတ်သား၊ ဩစတာခေါ် တောင်လေ နတ်သားနှင့် ယူးရပ်ခေါ် အရှေ့လေနတ်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အီးအော့သည်လည်း အဆင်မပြေသော ချစ်ကိစ္စနှင့် ကြုံခဲ့ရ ၏။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် တောစောင့်နတ်သမီး ပရော့ကရစ် ၏ ကြင်ယာ၊ ဆက်ဖလပ်အမည်ရှိ မုဆိုးကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းမိ၍ ထိုမုဆိုးကလည်း အမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ အီးအော့အား ခင်မင်နှစ်သက်မိ၏။ မုဆိုးတောလိုက်ပြီး၍ အပန်းဖြေသည့်အခါ အီးအော့သည် မုဆိုးအား ချစ်ခင်ယုယစွာ ပြုစုပြီး ချစ်တင်းဆို လေ့ရှိသည်။ ပရော့ကရစ်သည် မိမိ၏ကြင်ယာ၏ အပြုအမူ ကို သင်္ကာမကင်းရှိ၍ တစ်နေ့တွင် လိုက်၍ ချောင်းသော် မုဆိုး နှင့် အရုဏ်နတ်သမီးတို့၏အဖြစ်ကို မြင်တွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ စိတ်မချုပ်တည်းနိုင်၍ ပုန်းကွယ်နေရာမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပရော့ ကရစ်ချုံပုတ်ထဲမှ ပြေးထွက်သံကို သမင်ထင်သော မုဆိုးသည် အမှတ်မဲ့ သူ၏လှံတံနှင့် ပစ်လိုက်လေရာ ပရော့ကရစ်အား ထိမှန်သဖြင့် အသက်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါ မုဆိုးသည် မိမိသတ်မိသည်ကို နောင်တရကာ နောက်နောင် အသက်ရှည် သမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သူ တစ်ယောက်အားမျှ ချစ်ခြင်း မေတ္တာပေးအပ်တော့မည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကြင်ယာအပေါ် ထားရှိသောသစ္စာကို စောင့်စည်းပါတော့မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်၏။ ထို့ကြောင့် အရုဏ်နတ်သမီးမှာ မိမိချစ်သူ ဆက် ဖလပ်၏မေတ္တာကို နောက်ထပ် မခံယူရရှာတော့ဘဲ အသည်းကွဲ မတတ် ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရရှာသည်။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် အပိုလိုနတ်မင်း၏ အစေအပါး တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား အလင်း ဓာတ်ပေးရန် အပေါ်လို နတ်မင်းက နေစကြာရထားဖြင့် အသင့် ရှိသောအခါ အရုဏ်နတ်သမီးက ညဉ့်လွှာရုံတည်းဟူသော ကန့်လန့်ကာကို မ တင်ကာ နေစကြာ ရထားကို လွှတ်သူ ဖြစ်သည်။ == ပန်(ဖောင်နု'စ်) == သိုးကျောင်းသူ၊ ဆိတ်ကျောင်းသူများကို စောင့်ရှောက်သော နတ် ဖြစ်သည်။ ဟားမီး(မာကျူရီ)နတ်မင်းနှင့် သစ်ပင်စောင့် နတ်သမီး တစ်ပါးတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်ရူပ ကာ မလှရှာချေ။ ထို့ပြင် ပလွေမှုတ် အလွန်တော်သော်လည်း မည်သည့် တောစောင့်နတ်သား နတ်သမီးကမှ သူ့ပလွေသံကို နားမဆင်လိုကြချေ။ သို့သော် သိုးကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်း သားကလေးများကမူ သူ့ပလွေသံကို နှစ်ခြိုက်မြတ်နိုးကြ၍ သူတို့ ၏ ဆိတ်ကလေး၊ သိုးကလေးများ ပျောက်ဆုံးသည့်အခါ ပန်းနတ်ကိုသာ ကူညီမှိုင်းမရန် တိုင်တည်ပသကြ၏။ == ကရိုးနပ်(ဆက်တန်) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်၍ တိုင်တန်နတ်မျိုးနွယ် ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှူ === ဂရိတို့သည် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ကြသည်။ ကောင်းကင်နတ် (Zeus)၊ နေနတ် (Apollo)၊ လေနတ် (Athena) စသည့် တန်ခိုးကြီးနတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ယုံကြည်ချက် ထားရှိသည်။ မိမိတို့ အသက်ရှင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမွေ၊ ဆိုးမွေ အလျောက် နောင်တမလွန်တွင် ရောက်ရှိရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *[http://www.in2greece.com www.in2greece.com] *[http://www.wordsources.info www.wordsources.info] *[http://www.pantheon.org www.pantheon.org] [[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] bjg70vh6ew3lefbc1f4fsmt8z6gzng4 1047980 1047978 2026-08-10T18:03:28Z Cepyita 93402 1047980 wikitext text/x-wiki [[File:Greek trinity.png|thumb|300px|ဂရိသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူနှင့်ကမ္ဘာမြေသုံးနိုင်ငံဖြန့်ဖြူးသော Zeus God (Heaven)၊ Poseidon (ပင်လယ်နှင့်သမုဒ္ဒရာ) နှင့်ဟေးဒီးစ် (Underworld)။ Theos (အသေးအဖွဲဘုရား) သည်ဤသုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူ၏သားသမီးများဖြစ်သည်။]] [[File:Meeting Gods In The Clouds by Cornelis van Poelenburch.jpg|thumb|ဂရိနတ်ဘုရားများ စည်းဝေးနေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] ဂရိလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သည့်နတ်များ နတ်ကိုးကွယ်မှုသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ မထွန်းကားမီ ကမ္ဘာဦး ခေတ်မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[ကျူးပစ်]]၊ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဗီးနတ်စ်]] စသည်တို့မှာ ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လူသိများသည်။ ရောမ အမည်မှည့်ထားလင့်ကစား စင်စစ်မှာမူ ဂရိနတ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂရိနတ်များကို ရောမတို့ လက်ခံကိုးကွယ်သည့် အကြောင်းကို သမိုင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖော်ပြထားသည်။ လောကဓာတ်ပညာ မထွန်းကားသေးသော ရှေးခေတ်တွင် ဂရိသူဟောင်းများသည် အဘယ်ကြောင့် မိုးရွာသည်၊ အဘယ်ကြောင့် နေပူသည် စသည်တို့ကို အကြောင်းမပြနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် နေပူခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း စသည့် ကမ္ဘာ့နိယာမတရား တို့သည် လူသားတို့ထက် တန်ခိုးကြီးလှသော နတ်မင်းများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မိမိတို့က ထိုရေ၊ မြေ၊ လေ စသည်တို့ကို အစိုးရသော နတ်မင်းများအား ပူဇော်ပသကြလျှင် မိမိတို့အား ကူညီ စောင့်ရှောက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်၍ နတ်တို့ကို ပူဇော် ပသကြလေသည်။ ရှေးဂရိသူဟောင်းတို့သည် စိတ်ကူးဉာဏ် အလွန်ကွန့်မြူး တတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် တန်ခိုးရှင် နတ်များရှိသည်ဟူသော အယူအဆအတိုင်း ထိုနတ်များ၏ သဘာဝတို့ကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆကာ ပုံပြင်များပြု၍ သားစဉ်မြေးဆက် ပြောပြခဲ့ကြလေ သည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်လျားလတ်သော် ထိုပုံပြင်များမှာ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု မည်သူကမျှ သတိမရကြတော့ချေ။ တန်ခိုးရှင်နတ်များ အကယ်ပင် ရှိသည် ဟု ထင်မြင်ယုံကြည်လာကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကာလမြင့် လာခဲ့ သော်ငြားလည်း ထိုပုံပြင်များမှာ တိမ်ကော၍ မသွားသည့်အပြင် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေခံသော ဂရိစာပေထွန်းကားမှုကို အထောက်အပံ့ ပြုခဲ့လေသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ ထွန်းကားလာသောအခါ တန်ခိုးရှင်နတ်များ ရှိသည်ဟု ဆက်လက် ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်၍ ဂရိနတ်များကိုပင် ရောမအမည်များ တပ်ကာ ကိုးကွယ်ပူဇော်သမှု ပြုခဲ့ကြပြန်လေ သည်။ ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်လာ တန်ခိုးကြီးနတ်များ၏ အကြောင်းကို ရောမအမည်နှင့်ယှဉ်၍ အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြသွား ပါအံ့။ ကွင်းပိတ်အတွင်းမှ အမည်သည် ရောမအမည် ဖြစ်၏။ == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး ([[ဂျူပီတာ|ယူးပီတဲရ်]]) == {{main|ဇုစ်နတ်မင်းကြီး}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး (Ζεύς, /ဇေးဝု'စ်/) သည် နတ်အပေါင်းတို့၌ စွမ်းအားအကြီးဆုံး နတ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်တွင်း၌ ဝရဇိန် မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူ့ဖခင်ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းနှင့် အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ကောင်းကင်နတ်၊ မိုးလေဝသကို စောင့်ရှောက်သောနတ် ဖြစ်ရုံသာမက ဥပဒေ၊ တိုင်းပြည်၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ မြို့တော်၊ မိသားစု စသည်တို့ကိုပါ စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဂရိများက ယုံကြည်ကြသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်ခြားတွင် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးလွှမ်းကာ လူသူနှင့် ကင်းဝေးလှသော အိုလမ်ပတ်စ်တောင်ကြီး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်ကြီး၏တောင် ထွတ်တွင် နတ်တကာတို့၏ ဘုရင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး စံပျော်တော်မူ၏။ ခမည်းတော် ကရိုးနို့စ် ( နတ်မင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးပါးက မိမိ၏ စည်းစိမ်ကို လုမည်ဟူ၍ အဟောတွက်ချက် ရှိခဲ့သဖြင့် သားတော်ဖွားတိုင်း အကောင်လိုက် ဝါးမျိုပစ်လေ့ရှိရာ ဇုစ်မှာ မယ်တော်ရီအာ နတ်သမီး၏ ပရိယာယ်ကြောင့်သာ ခမည်းတော်၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရ၏။ ဇုစ်သည် အရွယ်ရောက်လာလျှင် ခမည်းတော်အား သူ ဝါးမျိုထားသော နောင်တော်များ ကို အန်ထုတ်စေပြီးနောက် ဇုစ်က ခေါင်းဆောင်၍ ခမည်းတော်အား နန်းချကာ ရိုက်ရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူ့အား ကူညီခဲ့သော နောင်တော်များအားလည်း နယ်ပယ်များ ခွဲဝေပေး၏။ ဤသို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ပြီးသော် လောကတစ်ခုလုံးကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့၍ နတ်တကာ့ဘုရင် ဇုစ်နတ်ရှင်ဖြစ်လေသည်။ ဇုစ် တွင် နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟဲရာ]]အပြငိ လူသား ကြင်ဖော်လည်း များစွာရှိသဖြင့် သားသမီးလည်း များပြားလှသည်။ သူ၏ များစွာသော သားသမီးတို့တွင် ဒဏ္ဍာရီများ၌ ထင်ရှား သော နေနတ်သား [[အပိုလို]]၊ လနတ်သမီး အားတိမစ် (ဒိုင်ယာ နာ)၊ ဟားမီးစ် (မာကျူရီ)၊ အေးရီးစ် (မားစ်)၊ ဟီးဗီး စသည်တို့ အပြင် အတတ်အပညာ အမျိုးမျိုးကိုစောင့်သောနတ်သား၊ နတ်သမီးများလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ဇုစ်ကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြရုံမက တန်ခိုးအမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရာသီဥတုတို့ကိုလည်းကောင်း ဇုစ်က ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်၍ တိုင်းပြည်နိုင်ငံတို့၏ ကောင်းကျိုးများကိုလည်း စောင့်ရှောက်တတ်သည်ဟု အယူ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇုစ်ကို အမြင့် ဆုံးတောင်ထိပ်များ၌ တည်ဆောက်အပ်သော ဗိမာန်ကြီးများ၌ ပူဇော်ပသခြင်းအမှုကို ပြုခဲ့ကြ၏။ တရားသူကြီးများ၊ အုပ်ချုပ် သူများနှင် စစ်ဘုရင်ကြီးများသည် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇုစ်ကို တိုင်တည်၍ သစ္စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နတ်ကွန်းသည် Dodona အရပ်၌ ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်း၌ မိမိ၏အနာဂတ်ကို ဝက်သစ်ချပင်များကို ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေများမှတစ်ဆင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ပြောပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်သည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ သင်္ကေတ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အိုလံပီယာတောင် ပေါ်တွင်လည်း နတ်ကွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်းကြီးမှာ [[ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ|ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်များ]] ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်များသည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်သူများအတွက် အလေးအမြတ်ထားစရာဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးထံသို့ အရောက်သွားပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်အတွက် သတင်းစကားများကို ယူဆောင် လာမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ == ဟဲရာ([[ဂျူနို|ယူးနော်]]) == {{main | ဟဲရာ}} ကရိုးနို့စ် (Kronos) နှင့် ရေးအာ (Ῥέα) တို့၏ သမီးဖြစ်၍ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ တရားဝင်မိဖုရားဖြစ်၏။ အဆင်းသဏ္ဌာန် လှပတင့်တယ်၍ မာန် မာန ထောင်လွှားသော နတ်သမီး ဖြစ်၏။ နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည့်အတိုင်းလည်း တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမား၏။ စိတ်မာန်အလွန်ခက်ထန်သဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြရသည်။ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲမည်ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း စသည့် အခြင်းအရာများကို ဟီရာနတ်သမီးက ဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာတို့၏ သားတော်များအနက် တစ်ပါးမှာ စစ်ကိုအစိုးရသော အားရဲ့စ် (မားစ်)ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ပါးမှာ ပန်းပဲမီးကို အစိုးရသော [[ဟဲဖိုက်စတို့စ်]] (ဝုလ်ကားနု'စ်)ဖြစ်၏။ ဟဲရာနတ်သမီးသည် မိန်းမများအား အထူးကူညီစောင့်မ ကြည့်ရှုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိန်းမများ သားသမီးရလို လျှင် ဟဲရာအား ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ထပ်ပွဲကိုစောင့်ရှောက်သော နတ်သမီးဖြစ်သည်ဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုကာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တိုင်း ထိုနတ်သမီးကို ပူဇော် ပသသောပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ လဆန်းစတွင် ဟဲရာ နတ်သမီးကို ရည်စူး၍ ပူဇော်ပသလေ့ရှိ၏။ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများတွင် ဟဲရာ(ယူးနော်)၏ နတ်ကွန်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အင်္ဂလိပ်လ အမည်များအနက် ဇွန်လ (ဝါ) ဂျွန်လ (June) မှာ ယူးနော်နတ်သမီး (Jūnō) ကိုစွဲ၍ ရောမတို့ သမုတ်ထားသောအမည် ဖြစ်သည်။ == [[အသီးနာ|အာထယ်နား]](မီနဲရ်ဝ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အစုံအလင်ဝတ်ဆင်ကာ လက်နက်စွဲကိုင်လျက် စစ်သံကြွေး၍ မွေးဖွားခဲ့သော သမီးတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင် စောင့်ရှောက်ပေး၏။ သို့သော် လူ့ပြည်မှ မြို့တော်ကြီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုမြို့တော်ကြီးများကို ကာကွယ်ရန်သာ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ ထိုနတ်သမီး ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော "အာထဲနိုင်" (Athens, အေသင်)မြို့တော်ကိုကား အထူး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။ စစ်မက်လိုလားသလောက် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်လှသော ပညာရှိ နတ်သမီးလည်း ဖြစ် သည်။ မိန်းကလေးများအား ဗိုင်းငင်၊ ရက်ကန်းစသည့် လက်မှုပညာများကို တတ်မြောက်စေရန်လည်းကောင်း၊ယောက်ျားများအား စာပေပညာ ဆည်းပူးကြစေရန်လည်းကောင်း အားပေးစောင့်ရှောက်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်၍ အပျိုစင် နတ်သမီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ သူ့ကို များသောအားဖြင့် ပါးလာ့စ် (Pallas, လှံဝှေ့) သို့မဟုတ် ပါရ်ထေးနို့စ် (Parthenos, အပျိုစင်) ဟုခေါ်သည်။ အေသင်မြို့၊ ပါသီနွန်ဘုရားကျောင်း တို့သည် Athena အတွက် ရည်စူး၍ ထိုအမည်များ မှည့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီလူမျိုးများ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ပြီးသည့် အချိန်တွင် ထိုပါသီနွန် ဘုရားကျောင်းမှာ မယ်တော်မာရိ၏ church ကျောင်းဖြစ်လာသည်။ Athena ကို အေသင်မြို့၏ မျိုးချစ်နတ်ဘုရားမ ဟုတင်စားသည်။ အကြောင်းမှာ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုသည့် ပိုစေဒေါးန် (Poseidon) ကို အနိုင်တိုက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်က အေသင်မြို့သားများကို ရေတွင်းတစ်တွင်းလက်ဆောင်ပေးသည်။ သို့သော် ပင်လယ်နှင့်ဆက်နေသောရေတွင်းဖြစ်နေသောကြောင့် အသုံးမဝင်ပေ။ ထို့နောက် Athena က ပထမဆုံးသော သံလွင်ပင်ကို လက်ဆောင်ပေးသည်။ သံလွင်ပင်သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုဆိုက်ဒန်ကို နိုင်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ စစ်ပွဲ၏နတ်သမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၏နတ်သမီး၊ စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရက်ကန်း စသည့် အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ အပေါင်းတို့၏ နတ်သမီးဟု ဆိုကြသည်။ ဇီးကွက် မှာ သူ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ == အပိုလို (ဝါ) ဖွေးဗုစ် == ရှေးဂရိတို့၏ တန်ခိုးကြီးနတ် ၁၂ ပါးအနက် လူအများ ဆုံး၏ ကိုးကွယ်ခြင်းခံရသော နတ်မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နတ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော လီတို၏ သားတော်ဖြစ်၍ အားတိမစ်နတ်သမီးနှင့် အမြွှာမွေးဖက် ဖြစ်၏။ အပိုလိုသည် လူသတ္တဝါတို့အပေါ် အကြင်နာတရား ကြီးမား လှ၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကောင်းကင်ဝယ် နေစကြာယာဉ်ရထား ကို စီးနင်းမောင်းနှင်ကာ လူအပေါင်းအား အလင်းရောင်နှင့် အပူဓာတ်ကို ပေးလေသည်။ သူ့ကို အလင်းရောင်နတ်မင်းဟု ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့အဖို့ အပိုလိုမှာ လှပချောမွေ့ခြင်း၊ သစ္စာ ရှိခြင်း၊ စိတ်သဘောဖြူစင်ခြင်း၊ ဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသည့် အရည်အချင်းများ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ့အား ဂီတ နှင့်ကဗျာ၊ ကျန်းမာမှု၊ အနာဂတ် ကြိုတင်ဟောပြောနိုင်မှုနှင့် လေးမြားအတတ်ဆိုင်ရာ နတ်မင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဆက်သွယ်နေသော နတ်မင်းဟုလည်း ယုံကြည်ကြလေသည်။ အပိုလိုမှာ ခန့်ညားလှပသည်တွင် စံပြဖြစ်သည်။ နေနတ်ဘုရား (apollo) သည် ရွှေရောင်ဆံပင် ကောက်ကောက်နှင့် လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သင်္ကေတများမှာ နေ၊ ကိုင်ထားသော ဗျပ်စောင်း၊ လေး နှင့် နေ့စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားလာရာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ရထား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို delo ကျွန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသည် ဟုဆိုသည်။ ဖခင်မှာ ဇုနတ်မင်းကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ leto ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး များစွာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သော်လည်း အိမ်ထောင်မရှိပေ။ သို့သော် calliope နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ အမည်မှာ orpheus ဖြစ်သည်။ Apollo ၏ နတ်ကွန်းမှာ Delphi တောင်ပေါ်တွင်ရှိသည်။ ပုရောဟိတ်အတက်၊ မန်းမှူတ်ခြင်းအတက်၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ ကဗျာ၊ လေးပစ်အတက် စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူငယ်များကို စောင့်ရှောက်သည် ဟုဆိုသည်။ အပိုလိုသည် delphi တောင်တန်း ပေါ်ရှိ python စပါးကြီးမြွေကြီး အားသူ၏ လေးနှင့်မြားကိုသုံးကာ နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို၏ မြားသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ဂရိပြည်တွင် ကပ်ရောဂါကျရောက်စဉ်က အပိုလို၏မြားများကို လူများသို့ပစ်လွှတ်ရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါများပျောက်ကင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နာမကျန်း ဖြစ်သူများ apollo ကိုဆုတောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် apollo ကိုအကြောင်းပြု၍ မြွေသည် ဆေးပညာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်လာသည်။ == အာ့ရ်တေမိစ် (ဒီယားနာ) == လနတ်သမီးဖြစ်၍ အပိုလိုနှင့် အမြွှာမွေးဖက် နှမတော်ဖြစ် သည်။ နောင်တော်ကဲ့သို့ကား မထင်ရှားလှပေ။ အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သည်။ အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် မီးဖွားနေသော မိန်းမသားတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်၏။ ယင်းအားတိမစ်နတ်သမီးသည် အပျိုစင် နတ်သမီးဖြစ်၏။ နောင်တော် အပိုလိုနတ်မင်းကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား သနားကရုဏာ ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်။ == အားရဲ့စ် (မားစ်) == စစ်မက်နှင့်ဆိုင်သော နတ်ဖြစ်၍ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လိုလားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ထို နတ်မင်းကား ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟဲရာမိဖုရားကြီးတို့၏ သားတော် ဖြစ်၏။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ် နတ်မင်းအား ရောမမြို့တည်နန်းတည် ရောမုလု'စ် မင်း၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် ဇုစ်(ယူးပီတယ်ရ်)မှလွဲလျှင် ဒုတိယနေရာထားကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ == [[အက်ဖ်ရိုဒိုက်တီး|အာဖရိုဒီးတယ်]] ([[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နု'စ်]])== {{main | အက်ဖရိုဒိုက်}} ဤနတ်သမီးမှာ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုး၏ ရေမြှုပ်မှဖွား၍ ရေနန်းသူဇာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အက်ဖရိုဒိုက်ဟူသောအမည်ကို ရသည်။ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံး သမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ နတ်သမီးတည်း။ ကြော့ရှင်းလှပသော ရုပ်ဆင်း ရူပကာကြောင့် လူနှင့်နတ်တို့ ယောက်ျားသားမှန်သမျှမှာ ထိုနတ်သမီးအား အလွန်စွဲလန်းကြသည်။ ပင်လယ်ထဲမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆိုင်ရာ ရေသတ္တဝါ အပေါင်းကို စောင့်ရှောက်သည်။ အဆင်းမာန်တက်ကာ မာနထောင်လွှားသဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက မိဖုရားကြီး ဟီရာမှ မွေးဖွားသော ခြေမသန်သည့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နှင့် သူ့အား လက်ဆက်ပေးခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရေး၌ အကူအညီပေး၍ သားဖွားကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတို့၌ စောင်မကြည့်ရှု သူဟု အယူရှိကြ၏။ အချစ်နတ်သမီးဖြစ်သည့်အလျောက် ယောက်ျားတို့၏ စိတ်ကို စိုးပိုင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂရိလူမျိုးတို့ ယုံကြည်ကြလေသည်။ == [[ဟဲဖိုက်စတို့စ်]](ဝုလ်ကားနု'စ်) == မီးနတ်ဖြစ်သည့်ပြင် အိုလမ်ပတ်စ်နတ်ဘုံမှ ပန်းပဲနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီး ဟဲရာတို့၏ ရင်သွေးတော်ဖြစ်၍ ခြေမသန်ရှာပေ။ နတ်အပေါင်းတို့ စွဲကိုင်သည့် လက်နက်များ၊ လှပဆန်းကြယ်သည့် နတ်ဘုံနတ်နန်းများမှာ ထိုနတ်မင်း၏ ဖန်တီး လုပ်ကိုင်ပေးမှုများ ဖြစ်၏။ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်၏။ ပန်းပဲသမားများ ကို စောင့်ရှောက်သောနတ်လည်း ဖြစ်၏။ အေသီနာ နတ်သမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ဟီဖက်စတပ် နတ်မင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် ဖွားနိုင် ခဲ့သည်။ တစ်ခါသော် နတ်မင်းကြီးမှာ ခေါင်းခဲဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နတ်အား မိမိ၏ဦးခေါင်းကို တူနှင့် ရိုက်ခွဲစေရန် အမိန့်ပေး၏။ ဟီဖက်စတပ်မှာ ခမည်းတော်အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်ခွဲရပေသည်။ ခမည်းတော်၏ ဦးနှောက်အတွင်းမှ အေသီနာ နတ်သမီးသည် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်၍ လက်နက် အစုံစွဲကိုင်ကာ တစ်ခဲနက်သောအသံကို မြည်ဟီးစေလျက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။ == ပိုစေဒေါးန်(နဲ့ပ်တူးနု'စ်) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ခမည်းတော် ကရိုးနပ်မင်းကြီး၏ ရိုက်ရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိအား ကူညီခဲ့သူ နောင်တော်တို့အား နယ်ပယ်များကို ခွဲဝေပေးသည်။ ဤသို့ပေးရာတွင် နောင်တော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ ပိုဆိုက်ဒွန်နတ်မင်းအား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဟူသမျှကို စိုးပိုင်ခွင့်ပေး၍ ရေပြင်အောက်တွင် စံမြန်းရန် ခမ်းနားကြီးကျယ် တင့်တယ်လှပသော နတ်နန်း ဗိမာန်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း ပေးအပ်၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုဆိုက်ဒွန်မှာ ရေပြင်အပေါင်းကို စိုးမိုးစောင့်ရှောက်ရသော နတ်မင်း ဖြစ်လာ၍ ရေကြောင်းခရီးသွားများသည် သူ့အား ကိုးကွယ်ပသ လေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်မင်းသည် အသွား ၃ ခွရှိ လက်သုံးတော် ခက်ရင်းလှံတံကိုဝင့်လိုက်လျှင် ကျောက်ဆောင်များကို ပြိုကွဲစေနိုင်၏။ လှိုင်းတံပိုး ထစေနိုင်၏။ မြေငလျင် တုန်လှုပ်စေ နိုင်၏။ မုန်တိုင်းကျစေနိုင်၏။ ထိုမျှ တန်ခိုးရှိသော နတ်မင်း ပေတည်း။ မြင်းဟူသည့် သတ္တဝါကို ထိုနတ်မင်းက ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့၍ မြင်းများကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည့်နတ် ဖြစ်၏။ == ဟေရ်မဲးစ်(မယ်ရ်ကူးရီယုစ်) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် တောင်စောင့်နတ်သမီး မေယာတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ထိုနတ်ကား စေတမန်နတ်သားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟားမီးစ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ခေါင်း၊ ခြေထောက်တို့ကို အတောင်များတပ်ကာ ထုလုပ်လေ၏။ ထိုနတ်သားသည် သေသူ များ၏ ဝိညာဉ်များကို ငရဲနှင့် တန်သူကို ငရဲကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့် တန်သူကို နတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ပေးတတ်သည်။ ထိုနတ်မင်းသည် ခရီးလမ်းပန်းများနှင့် ခရီးသည်များကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ စကားအရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ၍ စကားပြောမှုနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ ကိုးကွယ်ပသခြင်း ခံရသောနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေး ကစားခုန်စားပွဲ များကို နှစ်သက်၍ အားပေးကူညီတတ်၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်ဟူ၍လည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့ ပုံပြင်များတွင် ဟားမီးစ်နတ်သည် သူခိုးဓားပြတို့ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးသူ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ == ဟားယိဒဲ့စ် (ပလူတို) == {{main|ဟေးဒီးစ်}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နောင်တော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သုန်မှုန်သော မျက်နှာထားအမူအရာရှိ၏။ ခမည်းတော်အား နန်းချပြီးသည့် နောက်တွင် ဇုနတ်မင်းက ဟေးဒိစ်အား မြေအောက်ကမ္ဘာ တစ်ခွင်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော ငရဲမင်းအဖြစ် ခံယူစေသည်။ ထိုဟေးဒိစ်နတ်မင်းကြီး၏ ရုပ်သွင်သည် ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် တူသော်လည်း ပို၍ ဣန္ဒြေကြီးပြီးလျှင် ခက်ထန်သည်။ ဟေးဒိစ် နတ်မင်းသည် မြေဩဇာကောင်းအောင် ကူညီမှိုင်းမ ပေးနိုင်သဖြင့် လယ်သမားတို့က ကိုးကွယ်ပသကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ ရံရွေတော်ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သော ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီး ကို ဟေးဒိစ်သည် မြင်း ၄ ကောင်ကသော ရထားထက်သို့ ရုတ်တရက် အတင်းပွေ့တင်ကာ မိမိစံရာ ငရဲပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသော် မိဖုရား မြှောက်လေသည်။ ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီးကား ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတည်း။ == ဒီဝိုးနွီစို့စ်(ဘက္ခုစ်) == {{main|ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်}} ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် လူသားမင်းသမီးတစ်ပါးတို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်၍ ဝိုင်အရက်ချိုနှင့် အသီးအနှံပင်ကလေးများကို စောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အမြဲ စိတ်လက်ကြည်သာ ရွှင်လန်းစွာနေတတ်၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို လိုလားသော နတ်သားဖြစ်၏။ ထိုနတ်သား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် မင်းသမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဟီးရ၏ပရိယာယ်ကြောင့် မိုးကြိုးခ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ထိုသားတော်ကလေးကိုသာ ခမည်း တော်က သူ၏တန်ခိုးဖြင့် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် ချမ်းသာရာ ရခဲ့လေသည်။ == [[ဒစ်မီးတား|ဒယ်မဲတြာ]](ကဲရဲ့စ်) == ဒယ်မဲတြာ(Δημήτρᾱ)သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်ဖြစ်သည်။ ထိုနတ်သမီးကြီးသည် ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး သာယာဝပြောစေရန် ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ကို ဖန်တီး စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုနတ်သမီးအား လယ်တော် နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေဆီဩဇာ နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ စည်ပင် သာယာဝပြောရေးအပေါ်၌ တည်ပေရာ ဒီမီတာနတ်သမီးအား ဥစ္စာစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။ ဒီမီတာတွင် ပါဆက်ဖိုနီ အမည်ရှိ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါး ရှိ၏။ လောကဓာတ်တစ်ခုလုံးတွင် စည်ပင်သာယာ ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ဒီမီတာမှာ အလွန်အလုပ်များလှ ပေရာ သမီးတော်ကလေးအား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မပြုနိုင်ရှာဘဲ အပျိုဖော်တစ်သင်းနှင့် သမီးတော် အား နေစေ၏။ တစ်နေ့သော် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သည့် ပါဆက် ဖိုနီအား အပျိုဖော်များအလစ်တွင် မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်က ရထား နှင့်တင်၍ ငရဲပြည်သို့ ခိုးပြေးလေရာ ဒီမီတာလည်း သမီးတော် အတွက် ရတက်ပွေကာ လောကဓာတ်ကြီးကို သာယာအောင် မပြုစုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြာင့် လောကအလုံးမှာ အဖူးအပွင့် အသီးတို့ကင်းကာ ဆိတ်သုဉ်းခြောက်သွေ့နေခဲ့၏။ ထို့နောက် သမီးတော်ကလေးအား စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အထပ်ထပ်လိုက်ရှာသော် ငရဲပြည် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤတွင် သမီးတော်အား နတ်ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်နိုင်ရန် ကြိုးစားရှာ၏။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် ၆ လမျှသာ နတ် ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်ရန် ဟေးဒိစ်က ခွင့်ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမီတာသည် သမီးတော်ကလေး နတ်ပြည်သို့ ပြန်လာသည့် ၆ လတွင်သာ လောကကြီးကို စိမ်းလန်းသာယာအောင်ပြု၍ သမီးတော်နှင့် ကင်းကွာနေရသည့် ၆ လတွင် သာယာစည်ပင်မှု ကို မပြုစုနိုင်သဖြင့် တစ်နှစ်ရာသီတွင် ၆ လမှာ ထိုင်းမှိုင်း မှုန်ပြာဝေနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဂရိတို့က အယူရှိကြ၏။ == [[ပဲဆဲဖိုနီ|ပေရ်စေဖိုးနယ်]](ပရိုစေရ်ပီနာ) == ဒယ်မဲတြာနတ်သမီး၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မယ်တော် အလုပ်များနေခိုက် ရံရွေတော်အပျို ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ရာမှ တစ်ဦးတည်း အဖော်ကွဲနေခဲ့စဉ် ဟေးဒိစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ငရဲပြည်သို့ ရထားနှင့် တင်ဆောင်သွားကာ မိဖုရား မြှောက်ထား၏။ မယ်တော်မှာ သမီးတော်အတွက် ပရိဒေဝမီးတောက်လောင်ကာ လောကကြီး ကို သာယာတင့်တယ်အောင် မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ဟေးဒိစ်အား ပါဆက်ဖိုနီကို သူ့မယ်တော်ထံသို့ တစ်နှစ်တွင် ၆ လမျှ ပြန်စေခွင့်ပြုရန် အမိန့်ပေးသည်။ မယ်တော်သည် သမီးတော်ပြန်လာချိန်တွင် လောကအလုံးကို သာယာစိုပြည်အောင် ပြုတတ်သည်။ ပါဆက်ဖိုနီမယ်တော်ထံ ပြန်နေချိန်ဖြစ်သည့် နွေဦးရာသီမှာ စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ အလွန်သာယာသည်။ == ဟေစ်တိယာ (ဝဲ့စ်တာ) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အပျိုစင်နတ် သမီးဖြစ်၍ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နတ်နန်းတွင် အတူစံရ၏။ ထို နတ်သမီးကို အိုးအိမ်စောင့်သူ နတ်သမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ သည်။ ဟေစ်တိယာ၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အချမ်းပြေမီးလှုံသည့် မီးဖိုများ မည်သည့်အခါမျှ မီးမငြိမ်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေး ရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုမီးဖိုမီးငြိမ်းပါက အိုးအိမ်နှင့်မတူ၊ အိုးအိမ် မပီမသ ဖြစ်ရ၏။ ထိုနတ်သမီး၏ နတ်ကွန်းများတွင် သူ့အား ပူဇော်သည့် ဆီမီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ငြိမ်းမသွားစေရချေ။ ဆီမီးမပြတ် ပူဇော်ပေးရသူများမှာ အပျိုစင်များသာ ဖြစ်ရ သည်။ == ဧရော့စ်([[ကျူးပစ်|ကုပီဒေါ]]) == သတ္တဘာဂ ဖူးစာနတ်ဟု ခေါ်ကြသော ထိုနတ်ကလေးမှာ အချစ်နတ်သမီး အာဖရိုဒီးတယ်၏သားတော် ဖြစ်၍ လေးနှင့်မြားကို စွဲကိုင်ကာ မယ်တော်၏ နောက်တော်ပါးမှ ဖဝါးထက်ကြပ် လိုက်ပါနေတတ်သည်။ အီးရော့သည် သူ၏မြားကို စိတ်ကူး တည့်ရာသို့ လွှတ်တတ်သည်။ သူ့မြားချက်ထိသူမှာ သေလောက် သောဝေဒနာကို မခံစားရစေကာမူ ထိုမြားချက်ဒဏ်ရာ ကုသ၍ ပျောက်ခဲလှသည်။ လူနတ်မဟူ မြားချက်ထိသူတို့တွင် ချစ် မေတ္တာစိတ်များ ဝင်စားလာတတ်သည်။ မြားနတ်မောင် အီးရော့ သည် သူ့မြားကို စူးစူးစမ်းစမ်းပြုပြီးမှ ပစ်ခတ်ခြင်း မပြုဘဲ သူပစ်ချင်သလို ပစ်တတ်သဖြင့် အဆင်မပြေသော အချစ်ကိစ္စ များ ပေါ်ပေါက်ရသည်ဟုဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြားနတ်မောင် ၌ မျက်စိမရှိသဖြင့် အချစ်၌လည်း မျက်စိမရှိဟု အချို့က ဆို စမှတ်ပြုကြ၏။ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ဒုက္ခ အနည်းနှင့်အများ ပေးတတ်သူ အီးရော့မှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ တစ်ခါ သော် မယ်တော် အချစ်နတ်သမီးက ဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးမှာ ချောမွေ့လှပသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ ထိုမင်းသမီး၏ အချစ်ကိစ္စတွင် မဖွယ်မရာ ဖြစ်အောင်ပြုချေဟု သူ့အားစေခိုင်းလိုက်၏။ သို့သော် သူ့ကိုယ်တိုင် မင်းသမီး ကလေးအား မေတ္တာသက်ဝင်ခဲ့၍ သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ် သည်ကို သိအောင်မပြုရဟုပြောကာ ဇနီးပြုခဲ့၏။ [[ပ္စူခါ|ပ္ဆီခဲ]] (အာ့နီမာ) မင်းသမီးကလေးမှာ သူ့အားမနာလိုနေသော အစ်မတော်များ၏ စကားကို နားယောင်ကာ ညအချိန် အီးရော့အိပ်နေခိုက်တွင် သူမည်သူဖြစ်သည်ဟု စူးစမ်းလေသည်။ ထိုအခါ အီးရော့က မျက်မာန်တော်ရှကာ သူ့အား စွန့်ခွာထွက်သွားလေသည်။ အာ့နီမာမင်းသမီးလေးမှာ ကြင်ယာတော်၏ အထင်မှားချက် ပြေပျောက်ပါရန် သာမန်လူသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရှာ၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အီးရော့မှာ ကြင်ယာတော်ကလေး၏ဖြစ်ပုံကို သနားကရုဏာစိတ်ဝင်လာ သောကြောင့် ချစ်သူနှစ်ဦးမှာ ပြန်လည် ပေါင်းဖက်မိကြ၏။ == အယ်ဝေါးစ် (ဩရိုရာ) == အရုဏ်နတ်သမီးဖြစ်၏။ နံနက်အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီး သည့်အချိန်တွင် တောက်ပသော နနွင်းရောင် ဝတ်စားတန်ဆာ တို့ကို ဆင်ယင်ကာ နှင်းဆီသွေးရှိသော လက်များကို ဆန့်တန်းလျက် ညဉ့်လွှာရုံကိုပင် တင်လေ့ ရှိသည် ဆိုလေ သည်။ သူ့၌ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော စိတ်နေသဘောထားရှိ သော်လည်း သူ၏သားတော်များမှာ အလွန် ထိန်းသိမ်းရခက် သည်။ သားတော်များကား ဇက်ဖာခေါ် နောက်လေနတ်သား၊ ဗိုရီယတ်ခေါ် မြောက်လေနတ်သား၊ ဩစတာခေါ် တောင်လေ နတ်သားနှင့် ယူးရပ်ခေါ် အရှေ့လေနတ်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အီးအော့သည်လည်း အဆင်မပြေသော ချစ်ကိစ္စနှင့် ကြုံခဲ့ရ ၏။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် တောစောင့်နတ်သမီး ပရော့ကရစ် ၏ ကြင်ယာ၊ ဆက်ဖလပ်အမည်ရှိ မုဆိုးကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းမိ၍ ထိုမုဆိုးကလည်း အမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ အီးအော့အား ခင်မင်နှစ်သက်မိ၏။ မုဆိုးတောလိုက်ပြီး၍ အပန်းဖြေသည့်အခါ အီးအော့သည် မုဆိုးအား ချစ်ခင်ယုယစွာ ပြုစုပြီး ချစ်တင်းဆို လေ့ရှိသည်။ ပရော့ကရစ်သည် မိမိ၏ကြင်ယာ၏ အပြုအမူ ကို သင်္ကာမကင်းရှိ၍ တစ်နေ့တွင် လိုက်၍ ချောင်းသော် မုဆိုး နှင့် အရုဏ်နတ်သမီးတို့၏အဖြစ်ကို မြင်တွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ စိတ်မချုပ်တည်းနိုင်၍ ပုန်းကွယ်နေရာမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပရော့ ကရစ်ချုံပုတ်ထဲမှ ပြေးထွက်သံကို သမင်ထင်သော မုဆိုးသည် အမှတ်မဲ့ သူ၏လှံတံနှင့် ပစ်လိုက်လေရာ ပရော့ကရစ်အား ထိမှန်သဖြင့် အသက်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါ မုဆိုးသည် မိမိသတ်မိသည်ကို နောင်တရကာ နောက်နောင် အသက်ရှည် သမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သူ တစ်ယောက်အားမျှ ချစ်ခြင်း မေတ္တာပေးအပ်တော့မည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကြင်ယာအပေါ် ထားရှိသောသစ္စာကို စောင့်စည်းပါတော့မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်၏။ ထို့ကြောင့် အရုဏ်နတ်သမီးမှာ မိမိချစ်သူ ဆက် ဖလပ်၏မေတ္တာကို နောက်ထပ် မခံယူရရှာတော့ဘဲ အသည်းကွဲ မတတ် ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရရှာသည်။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် အပိုလိုနတ်မင်း၏ အစေအပါး တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား အလင်း ဓာတ်ပေးရန် အပေါ်လို နတ်မင်းက နေစကြာရထားဖြင့် အသင့် ရှိသောအခါ အရုဏ်နတ်သမီးက ညဉ့်လွှာရုံတည်းဟူသော ကန့်လန့်ကာကို မ တင်ကာ နေစကြာ ရထားကို လွှတ်သူ ဖြစ်သည်။ == ပန်(ဖောင်နု'စ်) == သိုးကျောင်းသူ၊ ဆိတ်ကျောင်းသူများကို စောင့်ရှောက်သော နတ် ဖြစ်သည်။ ဟားမီး(မာကျူရီ)နတ်မင်းနှင့် သစ်ပင်စောင့် နတ်သမီး တစ်ပါးတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်ရူပ ကာ မလှရှာချေ။ ထို့ပြင် ပလွေမှုတ် အလွန်တော်သော်လည်း မည်သည့် တောစောင့်နတ်သား နတ်သမီးကမှ သူ့ပလွေသံကို နားမဆင်လိုကြချေ။ သို့သော် သိုးကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်း သားကလေးများကမူ သူ့ပလွေသံကို နှစ်ခြိုက်မြတ်နိုးကြ၍ သူတို့ ၏ ဆိတ်ကလေး၊ သိုးကလေးများ ပျောက်ဆုံးသည့်အခါ ပန်းနတ်ကိုသာ ကူညီမှိုင်းမရန် တိုင်တည်ပသကြ၏။ == ကရိုးနို့စ်(စာတူးရ်နု'စ်) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်၍ တီတာန်နတ်တို့၏ ဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === ဂရိတို့သည် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ကြသည်။ ကောင်းကင်နတ် (Zeus)၊ နေနတ် (Apollo)၊ လနတ် (Artemis) စသည့် တန်ခိုးကြီးနတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ယုံကြည်ချက် ထားရှိသည်။ မိမိတို့ အသက်ရှင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမွေ၊ ဆိုးမွေ အလျောက် နောင်တမလွန်တွင် ရောက်ရှိရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *[http://www.in2greece.com www.in2greece.com] *[http://www.wordsources.info www.wordsources.info] *[http://www.pantheon.org www.pantheon.org] [[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] 6a2wpy5rcs6nanngcsg7sqrp85j8g32 1047981 1047980 2026-08-10T18:11:41Z Cepyita 93402 1047981 wikitext text/x-wiki [[File:Greek trinity.png|thumb|300px| သုံးလောကကို ခွဲဝေစိုးစံသော ဂရိနတ်မင်းကြီးသုံးပါး။ ဇေးဝု'စ် (ကောင်းကင်)၊ ပိုစေဒေါးန် (ပင်လယ်) နှင့် ဟားဒဲစ် (မြေအောက်)]] [[File:Meeting Gods In The Clouds by Cornelis van Poelenburch.jpg|thumb|ဂရိနတ်ဘုရားများ နတ်သဘင် စည်းဝေးနေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] ဟေလသ (ဝါ) ယောနက ခေါ် ဂရိလူမျိုးတို့ ကိုးကွယ်သည့်နတ်များ နတ်ကိုးကွယ်မှုသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ မထွန်းကားမီ ကမ္ဘာဦး ခေတ်မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[ကျူးပစ်]]၊ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဗီးနတ်စ်]] စသည်တို့မှာ ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လူသိများသည်။ ရောမ အမည်မှည့်ထားလင့်ကစား စင်စစ်မှာမူ ဂရိနတ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂရိနတ်များကို ရောမတို့ လက်ခံကိုးကွယ်သည့် အကြောင်းကို သမိုင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖော်ပြထားသည်။ လောကဓာတ်ပညာ မထွန်းကားသေးသော ရှေးခေတ်တွင် ဂရိသူဟောင်းများသည် အဘယ်ကြောင့် မိုးရွာသည်၊ အဘယ်ကြောင့် နေပူသည် စသည်တို့ကို အကြောင်းမပြနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် နေပူခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း စသည့် ကမ္ဘာ့နိယာမတရား တို့သည် လူသားတို့ထက် တန်ခိုးကြီးလှသော နတ်မင်းများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မိမိတို့က ထိုရေ၊ မြေ၊ လေ စသည်တို့ကို အစိုးရသော နတ်မင်းများအား ပူဇော်ပသကြလျှင် မိမိတို့အား ကူညီ စောင့်ရှောက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်၍ နတ်တို့ကို ပူဇော် ပသကြလေသည်။ ရှေးဂရိသူဟောင်းတို့သည် စိတ်ကူးဉာဏ် အလွန်ကွန့်မြူး တတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် တန်ခိုးရှင် နတ်များရှိသည်ဟူသော အယူအဆအတိုင်း ထိုနတ်များ၏ သဘာဝတို့ကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆကာ ပုံပြင်များပြု၍ သားစဉ်မြေးဆက် ပြောပြခဲ့ကြလေ သည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်လျားလတ်သော် ထိုပုံပြင်များမှာ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု မည်သူကမျှ သတိမရကြတော့ချေ။ တန်ခိုးရှင်နတ်များ အကယ်ပင် ရှိသည် ဟု ထင်မြင်ယုံကြည်လာကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကာလမြင့် လာခဲ့ သော်ငြားလည်း ထိုပုံပြင်များမှာ တိမ်ကော၍ မသွားသည့်အပြင် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အခြေခံသော ဂရိစာပေထွန်းကားမှုကို အထောက်အပံ့ ပြုခဲ့လေသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ ထွန်းကားလာသောအခါ တန်ခိုးရှင်နတ်များ ရှိသည်ဟု ဆက်လက် ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်၍ ဂရိနတ်များကိုပင် ရောမအမည်များ တပ်ကာ ကိုးကွယ်ပူဇော်သမှု ပြုခဲ့ကြပြန်လေ သည်။ ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်လာ တန်ခိုးကြီးနတ်များ၏ အကြောင်းကို ရောမအမည်နှင့်ယှဉ်၍ အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြသွား ပါအံ့။ ကွင်းပိတ်အတွင်းမှ အမည်သည် ရောမအမည် ဖြစ်၏။ == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး ([[ဂျူပီတာ|ယူးပီတဲရ်]]) == {{main|ဇုစ်နတ်မင်းကြီး}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး (Ζεύς, /ဇေးဝု'စ်/) သည် နတ်အပေါင်းတို့၌ စွမ်းအားအကြီးဆုံး နတ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်တွင်း၌ ဝရဇိန် မိုးကြိုးစက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သူ့ဖခင်ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းနှင့် အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ကောင်းကင်နတ်၊ မိုးလေဝသကို စောင့်ရှောက်သောနတ် ဖြစ်ရုံသာမက ဥပဒေ၊ တိုင်းပြည်၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ မြို့တော်၊ မိသားစု စသည်တို့ကိုပါ စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဂရိများက ယုံကြည်ကြသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်ခြားတွင် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးလွှမ်းကာ လူသူနှင့် ကင်းဝေးလှသော အိုလမ်ပတ်စ်တောင်ကြီး ရှိလေသည်။ ထိုတောင်ကြီး၏တောင် ထွတ်တွင် နတ်တကာတို့၏ ဘုရင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး စံပျော်တော်မူ၏။ ခမည်းတော် ကရိုးနို့စ် (စာတူးရ်နုစ်) နတ်မင်းကြီးမှာ သားတော်တစ်ပါးပါးက မိမိ၏ စည်းစိမ်ကို လုမည်ဟူ၍ အဟောတွက်ချက် ရှိခဲ့သဖြင့် သားတော်ဖွားတိုင်း အကောင်လိုက် ဝါးမျိုပစ်လေ့ရှိရာ ဇုစ်မှာ မယ်တော်ရီအာ နတ်သမီး၏ ပရိယာယ်ကြောင့်သာ ခမည်းတော်၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရ၏။ ဇုစ်သည် အရွယ်ရောက်လာလျှင် ခမည်းတော်အား သူ ဝါးမျိုထားသော နောင်တော်များ ကို အန်ထုတ်စေပြီးနောက် ဇုစ်က ခေါင်းဆောင်၍ ခမည်းတော်အား နန်းချကာ ရိုက်ရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူ့အား ကူညီခဲ့သော နောင်တော်များအားလည်း နယ်ပယ်များ ခွဲဝေပေး၏။ ဤသို့ဖြင့် ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်ပြီးသော် လောကတစ်ခုလုံးကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့၍ နတ်တကာ့ဘုရင် ဇုစ်နတ်ရှင်ဖြစ်လေသည်။ ဇုစ် တွင် နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟဲရာ]]အပြငိ လူသား ကြင်ဖော်လည်း များစွာရှိသဖြင့် သားသမီးလည်း များပြားလှသည်။ သူ၏ များစွာသော သားသမီးတို့တွင် ဒဏ္ဍာရီများ၌ ထင်ရှား သော နေနတ်သား [[အပိုလို]]၊ လနတ်သမီး အားတိမစ် (ဒိုင်ယာ နာ)၊ ဟားမီးစ် (မာကျူရီ)၊ အေးရီးစ် (မားစ်)၊ ဟီးဗီး စသည်တို့ အပြင် အတတ်အပညာ အမျိုးမျိုးကိုစောင့်သောနတ်သား၊ နတ်သမီးများလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ဇုစ်ကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြရုံမက တန်ခိုးအမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လျှပ်စစ်မိုးကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရာသီဥတုတို့ကိုလည်းကောင်း ဇုစ်က ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်၍ တိုင်းပြည်နိုင်ငံတို့၏ ကောင်းကျိုးများကိုလည်း စောင့်ရှောက်တတ်သည်ဟု အယူ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇုစ်ကို အမြင့် ဆုံးတောင်ထိပ်များ၌ တည်ဆောက်အပ်သော ဗိမာန်ကြီးများ၌ ပူဇော်ပသခြင်းအမှုကို ပြုခဲ့ကြ၏။ တရားသူကြီးများ၊ အုပ်ချုပ် သူများနှင် စစ်ဘုရင်ကြီးများသည် တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇုစ်ကို တိုင်တည်၍ သစ္စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နတ်ကွန်းသည် Dodona အရပ်၌ ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်း၌ မိမိ၏အနာဂတ်ကို ဝက်သစ်ချပင်များကို ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်လာသော လေပြေများမှတစ်ဆင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ပြောပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်သည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ သင်္ကေတ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ အိုလံပီယာတောင် ပေါ်တွင်လည်း နတ်ကွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုနတ်ကွန်းကြီးမှာ [[ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ|ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်များ]] ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်များသည်လည်း ဇုစ်နတ်မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်သူများအတွက် အလေးအမြတ်ထားစရာဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးထံသို့ အရောက်သွားပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်အတွက် သတင်းစကားများကို ယူဆောင် လာမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ == ဟဲရာ([[ဂျူနို|ယူးနော်]]) == {{main | ဟဲရာ}} ကရိုးနို့စ် (Kronos) နှင့် ရေးအာ (Ῥέα) တို့၏ သမီးဖြစ်၍ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ တရားဝင်မိဖုရားဖြစ်၏။ အဆင်းသဏ္ဌာန် လှပတင့်တယ်၍ မာန် မာန ထောင်လွှားသော နတ်သမီး ဖြစ်၏။ နတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည့်အတိုင်းလည်း တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမား၏။ စိတ်မာန်အလွန်ခက်ထန်သဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြရသည်။ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲမည်ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း စသည့် အခြင်းအရာများကို ဟီရာနတ်သမီးက ဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟီရာတို့၏ သားတော်များအနက် တစ်ပါးမှာ စစ်ကိုအစိုးရသော အားရဲ့စ် (မားစ်)ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ပါးမှာ ပန်းပဲမီးကို အစိုးရသော [[ဟဲဖိုက်စ်တို့စ်]] (ဝုလ်ကားနု'စ်)ဖြစ်၏။ ဟဲရာနတ်သမီးသည် မိန်းမများအား အထူးကူညီစောင့်မ ကြည့်ရှုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိန်းမများ သားသမီးရလို လျှင် ဟဲရာအား ပူဇော်ပသကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ထပ်ပွဲကိုစောင့်ရှောက်သော နတ်သမီးဖြစ်သည်ဟုလည်း အသိအမှတ်ပြုကာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တိုင်း ထိုနတ်သမီးကို ပူဇော် ပသသောပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ လဆန်းစတွင် ဟဲရာ နတ်သမီးကို ရည်စူး၍ ပူဇော်ပသလေ့ရှိ၏။ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများတွင် ဟဲရာ(ယူးနော်)၏ နတ်ကွန်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အင်္ဂလိပ်လ အမည်များအနက် ဇွန်လ (ဝါ) ဂျွန်လ (June) မှာ ယူးနော်နတ်သမီး (Jūnō) ကိုစွဲ၍ ရောမတို့ သမုတ်ထားသောအမည်မှ ဖြစ်သည်။ == [[အသီးနာ|အာထယ်နား]](မီနဲရ်ဝါ) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အစုံအလင်ဝတ်ဆင်ကာ လက်နက်စွဲကိုင်လျက် စစ်သံကြွေး၍ မွေးဖွားခဲ့သော သမီးတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင် စောင့်ရှောက်ပေး၏။ သို့သော် လူ့ပြည်မှ မြို့တော်ကြီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုမြို့တော်ကြီးများကို ကာကွယ်ရန်သာ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ ထိုနတ်သမီး ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော "အာထဲနိုင်" (Athens, အေသင်)မြို့တော်ကိုကား အထူး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။ စစ်မက်လိုလားသလောက် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်လှသော ပညာရှိ နတ်သမီးလည်း ဖြစ် သည်။ မိန်းကလေးများအား ဗိုင်းငင်၊ ရက်ကန်းစသည့် လက်မှုပညာများကို တတ်မြောက်စေရန်လည်းကောင်း၊ယောက်ျားများအား စာပေပညာ ဆည်းပူးကြစေရန်လည်းကောင်း အားပေးစောင့်ရှောက်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်၍ အပျိုစင် နတ်သမီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ သူ့ကို များသောအားဖြင့် ပါးလာ့စ် (Pallas, လှံဝှေ့) သို့မဟုတ် ပါရ်ထေးနို့စ် (Parthenos, အပျိုစင်) ဟုခေါ်သည်။ အေသင်မြို့၊ ပါသီနွန်ဘုရားကျောင်း တို့သည် Athena အတွက် ရည်စူး၍ ထိုအမည်များ မှည့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီလူမျိုးများ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ပြီးသည့် အချိန်တွင် ထိုပါသီနွန် ဘုရားကျောင်းမှာ မယ်တော်မာရိ၏ church ကျောင်းဖြစ်လာသည်။ Athena ကို အေသင်မြို့၏ မျိုးချစ်နတ်ဘုရားမ ဟုတင်စားသည်။ အကြောင်းမှာ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုသည့် ပိုစေဒေါးန် (Poseidon) ကို အနိုင်တိုက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်က အေသင်မြို့သားများကို ရေတွင်းတစ်တွင်းလက်ဆောင်ပေးသည်။ သို့သော် ပင်လယ်နှင့်ဆက်နေသောရေတွင်းဖြစ်နေသောကြောင့် အသုံးမဝင်ပေ။ ထို့နောက် Athena က ပထမဆုံးသော သံလွင်ပင်ကို လက်ဆောင်ပေးသည်။ သံလွင်ပင်သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုဆိုက်ဒန်ကို နိုင်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ စစ်ပွဲ၏နတ်သမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၏နတ်သမီး၊ စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရက်ကန်း စသည့် အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ အပေါင်းတို့၏ နတ်သမီးဟု ဆိုကြသည်။ ဇီးကွက် မှာ သူ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ == အပိုလို (ဝါ) ဖွေးဗုစ် == ရှေးဂရိတို့၏ တန်ခိုးကြီးနတ် ၁၂ ပါးအနက် လူအများ ဆုံး၏ ကိုးကွယ်ခြင်းခံရသော နတ်မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နတ်မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော လီတို၏ သားတော်ဖြစ်၍ အားတိမစ်နတ်သမီးနှင့် အမြွှာမွေးဖက် ဖြစ်၏။ အပိုလိုသည် လူသတ္တဝါတို့အပေါ် အကြင်နာတရား ကြီးမား လှ၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကောင်းကင်ဝယ် နေစကြာယာဉ်ရထား ကို စီးနင်းမောင်းနှင်ကာ လူအပေါင်းအား အလင်းရောင်နှင့် အပူဓာတ်ကို ပေးလေသည်။ သူ့ကို အလင်းရောင်နတ်မင်းဟု ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့အဖို့ အပိုလိုမှာ လှပချောမွေ့ခြင်း၊ သစ္စာ ရှိခြင်း၊ စိတ်သဘောဖြူစင်ခြင်း၊ ဉာဏ်ထက်မြက်ခြင်း စသည့် အရည်အချင်းများ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ့အား ဂီတ နှင့်ကဗျာ၊ ကျန်းမာမှု၊ အနာဂတ် ကြိုတင်ဟောပြောနိုင်မှုနှင့် လေးမြားအတတ်ဆိုင်ရာ နတ်မင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးမှုနှင့် ဆက်သွယ်နေသော နတ်မင်းဟုလည်း ယုံကြည်ကြလေသည်။ အပိုလိုမှာ ခန့်ညားလှပသည်တွင် စံပြဖြစ်သည်။ နေနတ်ဘုရား (apollo) သည် ရွှေရောင်ဆံပင် ကောက်ကောက်နှင့် လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သင်္ကေတများမှာ နေ၊ ကိုင်ထားသော ဗျပ်စောင်း၊ လေး နှင့် နေ့စဉ် ကောင်းကင်၌ သွားလာရာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ရထား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို delo ကျွန်းပေါ်၌ မွေးဖွားသည် ဟုဆိုသည်။ ဖခင်မှာ ဇုနတ်မင်းကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ leto ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး များစွာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သော်လည်း အိမ်ထောင်မရှိပေ။ သို့သော် calliope နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ အမည်မှာ orpheus ဖြစ်သည်။ Apollo ၏ နတ်ကွန်းမှာ Delphi တောင်ပေါ်တွင်ရှိသည်။ ပုရောဟိတ်အတက်၊ မန်းမှူတ်ခြင်းအတက်၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ ကဗျာ၊ လေးပစ်အတက် စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူငယ်များကို စောင့်ရှောက်သည် ဟုဆိုသည်။ အပိုလိုသည် delphi တောင်တန်း ပေါ်ရှိ python စပါးကြီးမြွေကြီး အားသူ၏ လေးနှင့်မြားကိုသုံးကာ နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို၏ မြားသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ဂရိပြည်တွင် ကပ်ရောဂါကျရောက်စဉ်က အပိုလို၏မြားများကို လူများသို့ပစ်လွှတ်ရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါများပျောက်ကင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နာမကျန်း ဖြစ်သူများ apollo ကိုဆုတောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် apollo ကိုအကြောင်းပြု၍ မြွေသည် ဆေးပညာ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်လာသည်။ == အာ့ရ်တေမိစ် (ဒီယားနာ) == လနတ်သမီးဖြစ်၍ အပိုလိုနှင့် အမြွှာမွေးဖက် နှမတော်ဖြစ် သည်။ နောင်တော်ကဲ့သို့ကား မထင်ရှားလှပေ။ အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သည်။ အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် မီးဖွားနေသော မိန်းမသားတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်၏။ ယင်းအားတိမစ်နတ်သမီးသည် အပျိုစင် နတ်သမီးဖြစ်၏။ နောင်တော် အပိုလိုနတ်မင်းကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား သနားကရုဏာ ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်။ == အားရဲ့စ် (မားစ်) == စစ်မက်နှင့်ဆိုင်သော နတ်ဖြစ်၍ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လိုလားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ထို နတ်မင်းကား ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် ဟဲရာမိဖုရားကြီးတို့၏ သားတော် ဖြစ်၏။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ် နတ်မင်းအား ရောမမြို့တည်နန်းတည် ရောမုလု'စ် မင်း၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် ဇုစ်(ယူးပီတယ်ရ်)မှလွဲလျှင် ဒုတိယနေရာထားကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ == [[အက်ဖ်ရိုဒိုက်တီ|အာဖရိုဒီးတယ်]] ([[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နု'စ်]])== {{main | အက်ဖရိုဒိုက်}} ဤနတ်သမီးမှာ ပင်လယ်လှိုင်းတံပိုး၏ ရေမြှုပ်မှဖွား၍ ရေနန်းသူဇာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အက်ဖရိုဒိုက်ဟူသောအမည်ကို ရသည်။ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ အမြတ်နိုးဆုံး သမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ နတ်သမီးတည်း။ ကြော့ရှင်းလှပသော ရုပ်ဆင်း ရူပကာကြောင့် လူနှင့်နတ်တို့ ယောက်ျားသားမှန်သမျှမှာ ထိုနတ်သမီးအား အလွန်စွဲလန်းကြသည်။ ပင်လယ်ထဲမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆိုင်ရာ ရေသတ္တဝါ အပေါင်းကို စောင့်ရှောက်သည်။ အဆင်းမာန်တက်ကာ မာနထောင်လွှားသဖြင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက မိဖုရားကြီး ဟီရာမှ မွေးဖွားသော ခြေမသန်သည့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နှင့် သူ့အား လက်ဆက်ပေးခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားရေး၌ အကူအညီပေး၍ သားဖွားကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စတို့၌ စောင်မကြည့်ရှု သူဟု အယူရှိကြ၏။ အချစ်နတ်သမီးဖြစ်သည့်အလျောက် ယောက်ျားတို့၏ စိတ်ကို စိုးပိုင်နိုင်သည်ဟုလည်း ဂရိလူမျိုးတို့ ယုံကြည်ကြလေသည်။ == [[ဟဲဖိုက်စ်တို့စ်]](ဝုလ်ကားနု'စ်) == မီးနတ်ဖြစ်သည့်ပြင် အိုလမ်ပတ်စ်နတ်ဘုံမှ ပန်းပဲနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီး ဟဲရာတို့၏ ရင်သွေးတော်ဖြစ်၍ ခြေမသန်ရှာပေ။ နတ်အပေါင်းတို့ စွဲကိုင်သည့် လက်နက်များ၊ လှပဆန်းကြယ်သည့် နတ်ဘုံနတ်နန်းများမှာ ထိုနတ်မင်း၏ ဖန်တီး လုပ်ကိုင်ပေးမှုများ ဖြစ်၏။ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်၏။ ပန်းပဲသမားများ ကို စောင့်ရှောက်သောနတ်လည်း ဖြစ်၏။ အေသီနာ နတ်သမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ဦးနှောက်တွင်းမှ ဟီဖက်စတပ် နတ်မင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် ဖွားနိုင် ခဲ့သည်။ တစ်ခါသော် နတ်မင်းကြီးမှာ ခေါင်းခဲဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်လာသဖြင့် သားတော် ဟီဖက်စတပ်နတ်အား မိမိ၏ဦးခေါင်းကို တူနှင့် ရိုက်ခွဲစေရန် အမိန့်ပေး၏။ ဟီဖက်စတပ်မှာ ခမည်းတော်အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် ခေါင်းကို ရိုက်ခွဲရပေသည်။ ခမည်းတော်၏ ဦးနှောက်အတွင်းမှ အေသီနာ နတ်သမီးသည် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်၍ လက်နက် အစုံစွဲကိုင်ကာ တစ်ခဲနက်သောအသံကို မြည်ဟီးစေလျက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့၏။ == ပိုစေဒေါးန်(နဲ့ပ်တူးနု'စ်) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးသည် ခမည်းတော် ကရိုးနပ်မင်းကြီး၏ ရိုက်ရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိအား ကူညီခဲ့သူ နောင်တော်တို့အား နယ်ပယ်များကို ခွဲဝေပေးသည်။ ဤသို့ပေးရာတွင် နောင်တော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ ပိုဆိုက်ဒွန်နတ်မင်းအား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဟူသမျှကို စိုးပိုင်ခွင့်ပေး၍ ရေပြင်အောက်တွင် စံမြန်းရန် ခမ်းနားကြီးကျယ် တင့်တယ်လှပသော နတ်နန်း ဗိမာန်ကြီးတစ်ဆောင်ကိုလည်း ပေးအပ်၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုဆိုက်ဒွန်မှာ ရေပြင်အပေါင်းကို စိုးမိုးစောင့်ရှောက်ရသော နတ်မင်း ဖြစ်လာ၍ ရေကြောင်းခရီးသွားများသည် သူ့အား ကိုးကွယ်ပသ လေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်မင်းသည် အသွား ၃ ခွရှိ လက်သုံးတော် ခက်ရင်းလှံတံကိုဝင့်လိုက်လျှင် ကျောက်ဆောင်များကို ပြိုကွဲစေနိုင်၏။ လှိုင်းတံပိုး ထစေနိုင်၏။ မြေငလျင် တုန်လှုပ်စေ နိုင်၏။ မုန်တိုင်းကျစေနိုင်၏။ ထိုမျှ တန်ခိုးရှိသော နတ်မင်း ပေတည်း။ မြင်းဟူသည့် သတ္တဝါကို ထိုနတ်မင်းက ပထမဆုံး ဖန်ဆင်းခဲ့၍ မြင်းများကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည့်နတ် ဖြစ်၏။ == ဟေရ်မဲးစ်(မယ်ရ်ကူးရီယုစ်) == ဇုစ်နတ်မင်းကြီးနှင့် တောင်စောင့်နတ်သမီး မေယာတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ထိုနတ်ကား စေတမန်နတ်သားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟားမီးစ်နတ်၏ ရုပ်တုများတွင် ခေါင်း၊ ခြေထောက်တို့ကို အတောင်များတပ်ကာ ထုလုပ်လေ၏။ ထိုနတ်သားသည် သေသူ များ၏ ဝိညာဉ်များကို ငရဲနှင့် တန်သူကို ငရဲကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့် တန်သူကို နတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ပေးတတ်သည်။ ထိုနတ်မင်းသည် ခရီးလမ်းပန်းများနှင့် ခရီးသည်များကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်။ စကားအရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ၍ စကားပြောမှုနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ ကိုးကွယ်ပသခြင်း ခံရသောနတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေး ကစားခုန်စားပွဲ များကို နှစ်သက်၍ အားပေးကူညီတတ်၏။ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်ဟူ၍လည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့ ပုံပြင်များတွင် ဟားမီးစ်နတ်သည် သူခိုးဓားပြတို့ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးသူ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ == ဟားယိဒဲ့စ် (ပလူတို) == {{main|ဟေးဒီးစ်}} ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နောင်တော်တစ်ပါးဖြစ်၍ သုန်မှုန်သော မျက်နှာထားအမူအရာရှိ၏။ ခမည်းတော်အား နန်းချပြီးသည့် နောက်တွင် ဇုနတ်မင်းက ဟေးဒိစ်အား မြေအောက်ကမ္ဘာ တစ်ခွင်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော ငရဲမင်းအဖြစ် ခံယူစေသည်။ ထိုဟေးဒိစ်နတ်မင်းကြီး၏ ရုပ်သွင်သည် ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် တူသော်လည်း ပို၍ ဣန္ဒြေကြီးပြီးလျှင် ခက်ထန်သည်။ ဟေးဒိစ် နတ်မင်းသည် မြေဩဇာကောင်းအောင် ကူညီမှိုင်းမ ပေးနိုင်သဖြင့် လယ်သမားတို့က ကိုးကွယ်ပသကြသည်။ အခါတစ်ပါး၌ ရံရွေတော်ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သော ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီး ကို ဟေးဒိစ်သည် မြင်း ၄ ကောင်ကသော ရထားထက်သို့ ရုတ်တရက် အတင်းပွေ့တင်ကာ မိမိစံရာ ငရဲပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသော် မိဖုရား မြှောက်လေသည်။ ပါဆက်ဖိုနီ နတ်သမီးကား ဒီမီတာနတ်သမီး၏ သမီးတည်း။ == ဒီဝိုးနွီစို့စ်(ဘက္ခုစ်) == {{main|ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်}} ဇုနတ်မင်းကြီးနှင့် လူသားမင်းသမီးတစ်ပါးတို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်၍ ဝိုင်အရက်ချိုနှင့် အသီးအနှံပင်ကလေးများကို စောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အမြဲ စိတ်လက်ကြည်သာ ရွှင်လန်းစွာနေတတ်၍ ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို လိုလားသော နတ်သားဖြစ်၏။ ထိုနတ်သား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် မင်းသမီးမှာ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဟီးရ၏ပရိယာယ်ကြောင့် မိုးကြိုးခ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ထိုသားတော်ကလေးကိုသာ ခမည်း တော်က သူ၏တန်ခိုးဖြင့် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် ချမ်းသာရာ ရခဲ့လေသည်။ == [[ဒစ်မီးတာ|ဒယ်မဲတြာ]](ကဲရဲ့စ်) == ဒယ်မဲတြာ(Δημήτρᾱ)သည် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်ဖြစ်သည်။ ထိုနတ်သမီးကြီးသည် ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး သာယာဝပြောစေရန် ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ကို ဖန်တီး စောင့်ရှောက်ပေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုနတ်သမီးအား လယ်တော် နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေဆီဩဇာ နတ်သမီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာ စည်ပင် သာယာဝပြောရေးအပေါ်၌ တည်ပေရာ ဒီမီတာနတ်သမီးအား ဥစ္စာစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပေးသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။ ဒီမီတာတွင် ပါဆက်ဖိုနီ အမည်ရှိ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါး ရှိ၏။ လောကဓာတ်တစ်ခုလုံးတွင် စည်ပင်သာယာ ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ဒီမီတာမှာ အလွန်အလုပ်များလှ ပေရာ သမီးတော်ကလေးအား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မပြုနိုင်ရှာဘဲ အပျိုဖော်တစ်သင်းနှင့် သမီးတော် အား နေစေ၏။ တစ်နေ့သော် ပန်းခူးထွက်ခဲ့သည့် ပါဆက် ဖိုနီအား အပျိုဖော်များအလစ်တွင် မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်က ရထား နှင့်တင်၍ ငရဲပြည်သို့ ခိုးပြေးလေရာ ဒီမီတာလည်း သမီးတော် အတွက် ရတက်ပွေကာ လောကဓာတ်ကြီးကို သာယာအောင် မပြုစုနိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြာင့် လောကအလုံးမှာ အဖူးအပွင့် အသီးတို့ကင်းကာ ဆိတ်သုဉ်းခြောက်သွေ့နေခဲ့၏။ ထို့နောက် သမီးတော်ကလေးအား စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အထပ်ထပ်လိုက်ရှာသော် ငရဲပြည် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဤတွင် သမီးတော်အား နတ်ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်နိုင်ရန် ကြိုးစားရှာ၏။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် ၆ လမျှသာ နတ် ပြည်သို့ ပြန်ခေါ်ရန် ဟေးဒိစ်က ခွင့်ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမီတာသည် သမီးတော်ကလေး နတ်ပြည်သို့ ပြန်လာသည့် ၆ လတွင်သာ လောကကြီးကို စိမ်းလန်းသာယာအောင်ပြု၍ သမီးတော်နှင့် ကင်းကွာနေရသည့် ၆ လတွင် သာယာစည်ပင်မှု ကို မပြုစုနိုင်သဖြင့် တစ်နှစ်ရာသီတွင် ၆ လမှာ ထိုင်းမှိုင်း မှုန်ပြာဝေနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဂရိတို့က အယူရှိကြ၏။ == [[ပဲဆဲဖိုနီ|ပေရ်စေဖိုးနယ်]](ပရိုစေရ်ပီနာ) == ဒယ်မဲတြာနတ်သမီး၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေအောက်ဘုရင် ဟေးဒိစ်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ မယ်တော် အလုပ်များနေခိုက် ရံရွေတော်အပျို ဖော်တစ်သင်းနှင့် ပန်းခူးထွက်ရာမှ တစ်ဦးတည်း အဖော်ကွဲနေခဲ့စဉ် ဟေးဒိစ် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ငရဲပြည်သို့ ရထားနှင့် တင်ဆောင်သွားကာ မိဖုရား မြှောက်ထား၏။ မယ်တော်မှာ သမီးတော်အတွက် ပရိဒေဝမီးတောက်လောင်ကာ လောကကြီး ကို သာယာတင့်တယ်အောင် မပြုနိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် ဇုစ်နတ်မင်းကြီးက ဟေးဒိစ်အား ပါဆက်ဖိုနီကို သူ့မယ်တော်ထံသို့ တစ်နှစ်တွင် ၆ လမျှ ပြန်စေခွင့်ပြုရန် အမိန့်ပေးသည်။ မယ်တော်သည် သမီးတော်ပြန်လာချိန်တွင် လောကအလုံးကို သာယာစိုပြည်အောင် ပြုတတ်သည်။ ပါဆက်ဖိုနီမယ်တော်ထံ ပြန်နေချိန်ဖြစ်သည့် နွေဦးရာသီမှာ စိမ်းလန်းစိုပြည်၍ အလွန်သာယာသည်။ == ဟေစ်တိယာ (ဝဲ့စ်တာ) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နှမတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အပျိုစင်နတ် သမီးဖြစ်၍ ဇုနတ်မင်းကြီး၏ နတ်နန်းတွင် အတူစံရ၏။ ထို နတ်သမီးကို အိုးအိမ်စောင့်သူ နတ်သမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ သည်။ ဟေစ်တိယာ၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အချမ်းပြေမီးလှုံသည့် မီးဖိုများ မည်သည့်အခါမျှ မီးမငြိမ်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေး ရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုမီးဖိုမီးငြိမ်းပါက အိုးအိမ်နှင့်မတူ၊ အိုးအိမ် မပီမသ ဖြစ်ရ၏။ ထိုနတ်သမီး၏ နတ်ကွန်းများတွင် သူ့အား ပူဇော်သည့် ဆီမီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ငြိမ်းမသွားစေရချေ။ ဆီမီးမပြတ် ပူဇော်ပေးရသူများမှာ အပျိုစင်များသာ ဖြစ်ရ သည်။ == ဧရော့စ်([[ကျူးပစ်|ကုပီဒေါ]]) == သတ္တဘာဂ ဖူးစာနတ်ဟု ခေါ်ကြသော ထိုနတ်ကလေးမှာ အချစ်နတ်သမီး အာဖရိုဒီးတယ်၏သားတော် ဖြစ်၍ လေးနှင့်မြားကို စွဲကိုင်ကာ မယ်တော်၏ နောက်တော်ပါးမှ ဖဝါးထက်ကြပ် လိုက်ပါနေတတ်သည်။ အီးရော့သည် သူ၏မြားကို စိတ်ကူး တည့်ရာသို့ လွှတ်တတ်သည်။ သူ့မြားချက်ထိသူမှာ သေလောက် သောဝေဒနာကို မခံစားရစေကာမူ ထိုမြားချက်ဒဏ်ရာ ကုသ၍ ပျောက်ခဲလှသည်။ လူနတ်မဟူ မြားချက်ထိသူတို့တွင် ချစ် မေတ္တာစိတ်များ ဝင်စားလာတတ်သည်။ မြားနတ်မောင် အီးရော့ သည် သူ့မြားကို စူးစူးစမ်းစမ်းပြုပြီးမှ ပစ်ခတ်ခြင်း မပြုဘဲ သူပစ်ချင်သလို ပစ်တတ်သဖြင့် အဆင်မပြေသော အချစ်ကိစ္စ များ ပေါ်ပေါက်ရသည်ဟုဆိုကြ၏။ ထို့ကြောင့် မြားနတ်မောင် ၌ မျက်စိမရှိသဖြင့် အချစ်၌လည်း မျက်စိမရှိဟု အချို့က ဆို စမှတ်ပြုကြ၏။ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ဒုက္ခ အနည်းနှင့်အများ ပေးတတ်သူ အီးရော့မှာ သူကိုယ်တိုင် အချစ်ဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရ၏။ တစ်ခါ သော် မယ်တော် အချစ်နတ်သမီးက ဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးမှာ ချောမွေ့လှပသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ ထိုမင်းသမီး၏ အချစ်ကိစ္စတွင် မဖွယ်မရာ ဖြစ်အောင်ပြုချေဟု သူ့အားစေခိုင်းလိုက်၏။ သို့သော် သူ့ကိုယ်တိုင် မင်းသမီး ကလေးအား မေတ္တာသက်ဝင်ခဲ့၍ သူသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ် သည်ကို သိအောင်မပြုရဟုပြောကာ ဇနီးပြုခဲ့၏။ [[ပ္စူခါ|ပ္ဆီခဲ]] (အာ့နီမာ) မင်းသမီးကလေးမှာ သူ့အားမနာလိုနေသော အစ်မတော်များ၏ စကားကို နားယောင်ကာ ညအချိန် အီးရော့အိပ်နေခိုက်တွင် သူမည်သူဖြစ်သည်ဟု စူးစမ်းလေသည်။ ထိုအခါ အီးရော့က မျက်မာန်တော်ရှကာ သူ့အား စွန့်ခွာထွက်သွားလေသည်။ အာ့နီမာမင်းသမီးလေးမှာ ကြင်ယာတော်၏ အထင်မှားချက် ပြေပျောက်ပါရန် သာမန်လူသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရှာ၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အီးရော့မှာ ကြင်ယာတော်ကလေး၏ဖြစ်ပုံကို သနားကရုဏာစိတ်ဝင်လာ သောကြောင့် ချစ်သူနှစ်ဦးမှာ ပြန်လည် ပေါင်းဖက်မိကြ၏။ == အယ်ဝေါးစ် (ဩရိုရာ) == အရုဏ်နတ်သမီးဖြစ်၏။ နံနက်အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီး သည့်အချိန်တွင် တောက်ပသော နနွင်းရောင် ဝတ်စားတန်ဆာ တို့ကို ဆင်ယင်ကာ နှင်းဆီသွေးရှိသော လက်များကို ဆန့်တန်းလျက် ညဉ့်လွှာရုံကိုပင် တင်လေ့ ရှိသည် ဆိုလေ သည်။ သူ့၌ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော စိတ်နေသဘောထားရှိ သော်လည်း သူ၏သားတော်များမှာ အလွန် ထိန်းသိမ်းရခက် သည်။ သားတော်များကား ဇက်ဖာခေါ် နောက်လေနတ်သား၊ ဗိုရီယတ်ခေါ် မြောက်လေနတ်သား၊ ဩစတာခေါ် တောင်လေ နတ်သားနှင့် ယူးရပ်ခေါ် အရှေ့လေနတ်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အီးအော့သည်လည်း အဆင်မပြေသော ချစ်ကိစ္စနှင့် ကြုံခဲ့ရ ၏။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် တောစောင့်နတ်သမီး ပရော့ကရစ် ၏ ကြင်ယာ၊ ဆက်ဖလပ်အမည်ရှိ မုဆိုးကို ချစ်ခင်စွဲလမ်းမိ၍ ထိုမုဆိုးကလည်း အမူအရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ အီးအော့အား ခင်မင်နှစ်သက်မိ၏။ မုဆိုးတောလိုက်ပြီး၍ အပန်းဖြေသည့်အခါ အီးအော့သည် မုဆိုးအား ချစ်ခင်ယုယစွာ ပြုစုပြီး ချစ်တင်းဆို လေ့ရှိသည်။ ပရော့ကရစ်သည် မိမိ၏ကြင်ယာ၏ အပြုအမူ ကို သင်္ကာမကင်းရှိ၍ တစ်နေ့တွင် လိုက်၍ ချောင်းသော် မုဆိုး နှင့် အရုဏ်နတ်သမီးတို့၏အဖြစ်ကို မြင်တွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ စိတ်မချုပ်တည်းနိုင်၍ ပုန်းကွယ်နေရာမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပရော့ ကရစ်ချုံပုတ်ထဲမှ ပြေးထွက်သံကို သမင်ထင်သော မုဆိုးသည် အမှတ်မဲ့ သူ၏လှံတံနှင့် ပစ်လိုက်လေရာ ပရော့ကရစ်အား ထိမှန်သဖြင့် အသက်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါ မုဆိုးသည် မိမိသတ်မိသည်ကို နောင်တရကာ နောက်နောင် အသက်ရှည် သမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သူ တစ်ယောက်အားမျှ ချစ်ခြင်း မေတ္တာပေးအပ်တော့မည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကြင်ယာအပေါ် ထားရှိသောသစ္စာကို စောင့်စည်းပါတော့မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်၏။ ထို့ကြောင့် အရုဏ်နတ်သမီးမှာ မိမိချစ်သူ ဆက် ဖလပ်၏မေတ္တာကို နောက်ထပ် မခံယူရရှာတော့ဘဲ အသည်းကွဲ မတတ် ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရရှာသည်။ အရုဏ်နတ်သမီးသည် အပိုလိုနတ်မင်း၏ အစေအပါး တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့အား အလင်း ဓာတ်ပေးရန် အပေါ်လို နတ်မင်းက နေစကြာရထားဖြင့် အသင့် ရှိသောအခါ အရုဏ်နတ်သမီးက ညဉ့်လွှာရုံတည်းဟူသော ကန့်လန့်ကာကို မ တင်ကာ နေစကြာ ရထားကို လွှတ်သူ ဖြစ်သည်။ == ပန်(ဖောင်နု'စ်) == သိုးကျောင်းသူ၊ ဆိတ်ကျောင်းသူများကို စောင့်ရှောက်သော နတ် ဖြစ်သည်။ ဟားမီး(မာကျူရီ)နတ်မင်းနှင့် သစ်ပင်စောင့် နတ်သမီး တစ်ပါးတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။ သို့သော် ရုပ်ရည်ရူပ ကာ မလှရှာချေ။ ထို့ပြင် ပလွေမှုတ် အလွန်တော်သော်လည်း မည်သည့် တောစောင့်နတ်သား နတ်သမီးကမှ သူ့ပလွေသံကို နားမဆင်လိုကြချေ။ သို့သော် သိုးကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်း သားကလေးများကမူ သူ့ပလွေသံကို နှစ်ခြိုက်မြတ်နိုးကြ၍ သူတို့ ၏ ဆိတ်ကလေး၊ သိုးကလေးများ ပျောက်ဆုံးသည့်အခါ ပန်းနတ်ကိုသာ ကူညီမှိုင်းမရန် တိုင်တည်ပသကြ၏။ == ကရိုးနို့စ်(စာတူးရ်နု'စ်) == ဇုနတ်မင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်၍ တီတာန်နတ်တို့၏ ဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === ဂရိတို့သည် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည် ကြသည်။ ကောင်းကင်နတ် (Zeus)၊ နေနတ် (Apollo)၊ လနတ် (Artemis) စသည့် တန်ခိုးကြီးနတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ယုံကြည်ချက် ထားရှိသည်။ မိမိတို့ အသက်ရှင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမွေ၊ ဆိုးမွေ အလျောက် နောင်တမလွန်တွင် ရောက်ရှိရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *[http://www.in2greece.com www.in2greece.com] *[http://www.wordsources.info www.wordsources.info] *[http://www.pantheon.org www.pantheon.org] [[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] el1y57t1nqco6njy73bddpsbre8ixx3 0 7147 1047908 1045313 2026-08-10T14:12:28Z Dr Lotus Black 31011 1047908 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ခမီလူမျိုး | flag = | flag_caption = | image = | image_caption = | total = ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် | total_ref =<ref>{{cite web |title=ခမီအမျိုးသားနေ့ ရခိုင်မှာလုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-39740705 |publisher=[[ဘီဘီစီ|BBC]] |access-date=8/10/26}}</ref> | region1 = | pop1 = | ref1 = | region2 = | pop2 = | ref2 = | rels = ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] အများစု | langs = ခမီ၊ [[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]] | related = | native_name = | native_name_lang = }} '''ခမီလူမျိုး'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]]မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် လူမျိုး(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm|title=Composition of the Different Ethnic Groups under the 8 Major National Ethnic Races in Myanmar|publisher=Embassy of the republic of the union of Myanmar|accessdate=၂၀၂၆-၀၇-၃၀}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/List-of-135-2014-Census.pdf|title=The 2014 Census: Enumeration Code Book|accessdate=၂၀၂၆-၀၇-၃၀}}</ref> တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက် [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] နှင် [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] တိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။ ခမီလူမျိုးတို့တွင် ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင် ခမီတိုင်းရင်းသားစာပေ ရှိသည်။ ခမီလူမျိုများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင် ရိုးရာကိုးကွယ်မှု များသည်။ ခမီလူမျိုးများသည် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ပလက်ဝဒေသနှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ကုလားတန်မြစ်ရိုးတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://moea.gov.mm/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF|title=ချင်းစု|publisher=[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀|archive-date=25 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925120057/https://moea.gov.mm/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF}}</ref> == အခေါ်အဝေါ် == ခမီဆိုသည့် အခေါ်အဝေါ် ၏အဓိပ္ပါယ်မှာ ပုပုရွရွ လှုပ်ရှားသွားလာနေသော လူမျိုး ဖြစ်သည်။<ref>မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရေး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်</ref>ခမီတို့ကို ရခိုင်တို့က ချောင်းဖျား ခမီဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ချင်းလူမျိုးစု]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုးစု]] {{Myanmar-stub}} azumzm2tv0zzgrpx268ye7h71k2ql41 0 7545 1047995 706941 2026-08-11T00:26:17Z ~2026-44040-81 146779 1047995 wikitext text/x-wiki [[File:Chav.svg|thumb|ကာတွန်း ရုပ်ပြောင်]] မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကာတွန်း ခေါ် ရုပ်ပြောင် ရေးဆွဲသည့် အတတ်ပညာသည် နှစ်ပေါင်း(၁၀၀)ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းကို အကြောင်းပြု၍ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများ ပေါ်ထွန်းလာသည့်နည်းတူ ကာတွန်းပညာသည်လည်း တိုးတက်ထွန်းကား လာပေသည်။ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကာတွန်းများ သူ့ကဏ္ဍနှင့်သူ ပါရှိကြသည့် နည်းတူ၊ ကာတွန်းဇာတ်လမ်းနှင့် ကာတွန်းညွန့်ပေါင်း သဘောမျိုး သီးခြားပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည့် ကာတွန်းစာအုပ်များ လည်း ရှိပေသည်။ သီးခြားပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည့် ကာတွန်းနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ကြော်ငြာကာတွန်းများကို ဖယ်ထုတ်လိုက်ပါက လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသရုပ်ဖော် ကာတွန်းနှစ်မျိုး ကွဲထွက်လာသည်ကို တွေ့ရပေမည်။ လူမှုရေးကာတွန်းများသည် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်အတွက် ပညာရှင်များက သတ်မှတ်ပြီး နိုင်ငံရေးကာတွန်းများသည် နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာအတွက် ဖော်ပြလေ့ရှိပေသည်။ ==စာနယ်ဇင်းတို့၏ လက်နက်ကောင်းတစ်ခု== စာဖြင့်ရေး၍ ဝေဖန်လျှင် မခံနိုင် ဖြစ်မည့်ကိစ္စအတွက် အချက် အလက်တို့ကို သိလည်းသိ၊ ထိလည်း ထိအောင် စွမ်းဆောင် ပေးနိုင်သော နည်းမှာ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း ရေးဆွဲခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အချိန်တစ်ချိန်အတွင်း၌ လူတို့၏ ထုံးစံ ဓလေ့များ၊ အပြုအမူများနှင့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို ဖော်ပြ လေ့ ရှိသဖြင့် တန်ဖိုးရှိသော ပညာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ==ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း== သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းနှင့် စာအုပ်များတွင် လောလောဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အကြောင်းကိစ္စများတွင် လောလောဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အကြောင်းကိစ္စရပ်များကို ရုတ်တရက် သိမြင်ကြ စေရန် အရုပ်ပြောင်များနှင့် ပြောင်လှောင်၍ သရုပ်ဖော်ထားခြင်းများကို ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများဟုခေါ်သည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို တစ်ကားတည်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တစ်ကား မကဘဲ ရုပ်ပုံအများဖြင့် ဖြစ်စေ လောလောဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေ သည့်အကြောင်းရပ်ကို သရုပ်ဖော်လေ့ရှိကြသည်။ ဇာတ်ကြောင်းဖော် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများ ရှိသကဲ့သို့ တစ်စုံတစ်ရာသော စိတ်ကူးစိတ်သန်းကို ရိုးရိုးပင် သရုပ်ဖော်သည့် ကာတွန်းများ ရှိသည့်အပြင် ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် ထူးခြားထင်ရှားသည့် 'အလှည့်'ကလေးများဖြင့် သရုပ်ဖော်သည့် ကာတွန်းများလည်း ရှိသည်။ ထိုမှတစ်ပါး နိုင်ငံရေး ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများလည်း ရှိလေသည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများမှာ လူထုကို ဟဒယရွှင်ဆေး သက် သက်အဖြစ် ဖျော်ဖြေရုံသာမက၊ အစိုးရနှင့်လူထုကို ဆောင်ရွက် စေလိုသည့် ကိစ္စများကို ထိရောက်စွာ ရေလာမြောင်းပေး ပြု လုပ်နိုင်ခြင်း၊ စာဖြင့်ရေး၍ ဝေဖန်လျှင် မခံနိုင်ဖြစ်မည့် ကိစ္စများကိုလည်း သိလည်းသိ၍ ထိလည်း ထိအောင် စောင်းချိတ် သရော်နိုင်ခြင်းကြောင့် သတင်းစာများ၏ လက်နက်ကောင်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်လေသည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများမှာ လက်ရာကောင်းခြင်း၊ သရုပ် ပေါ်ခြင်း စသော ပန်းချီဂုဏ်မြောက်ရေးအတွက် သာမဟုတ်၊ ကာတွန်းပါ စာသားများမှာလည်း ပရိသတ်အကြိုက်ဖြစ်ရန် လိုပေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်း၌ ထုတ်ဝေကြသော သတင်းစာများတွင် နိုင်ငံရေးနှင့်ဆိုင်သော ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း များကို ထည့်သွင်းပေးလေ့ ရှိကြသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာနှင့် မဂ္ဂဇင်းများတွင်လည်း နိုင်ငံရေး ရုပ်ပြောင် ကာတွန်းများကို ထည့်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် နိုင်ငံရေးကာတွန်းများသည် အခြားနိုင်ငံများမှာထက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပိုမိုခေတ်စားလေသည်။ အားကစား သတင်းများတွင်ပင် ကမ္ဘာ့သတင်းနှင့်ထင်မြင်ချက်များကို ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများနှင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများကို ကြော်ငြာရာတွင်လည်း ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများဖြင့် သရုပ်ဖော်ပြလေ့ ရှိကြလေသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း များဖြင့်လည်း ပညာပေးလေ့ရှိသည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများသည် အချိန်တစ်ချိန်အတွင်း၌ လူတို့၏ ထုံးစံဓလေ့များ၊ အပြုအမူများနှင့် နိုင်ငံရေး အခြေအနေများကို ဖော်ပြလေ့ရှိကြသဖြင့် ထိုရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို အချို့က စုဆောင်းလေ့ရှိကြသော ဝါသနာများပင် ရှိကြသည်။ ပန်းချီကျောင်းများတွင်လည်း ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း ရေး ဆွဲခြင်းကို အထူးသင်တန်းများ ပေးလေ့ရှိကြလေသည်။ ဆေးရောင်ခြယ် နိုင်ငံရေးရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများသည် ဥရောပတိုက်၌ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်အထိ နှစ်များအတွင်းက ခေတ်စားခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များမှ စတင်၍ ခေတ်စားခဲ့လေ သည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို အမှီပြု၍ ကာတွန်းရုပ်ရှင်များလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ကာတွန်းရုပ်ပြောင်များကို လူနှင့်မခြား လှုပ်ရှားလာအောင် ရုပ်ရှင်တွင် တင်ပြအသုံးခံသည့် အရာတွင် [[ဝေါ့ဒစ်စနေ]]သည် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကျော်ကြားဆုံး ဖြစ်၏။ သူ၏ မစ်ကီမောက် ကာတွန်းရုပ်ရှင်များကို ကလေးလူကြီးမဟူ နှစ်သက်ကြလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကစိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ ပညာပေးရန်အတွက်လည်းကောင်း တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြု ခဲ့၏။ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကလည်း လေ့ကျင့်ရေးရုပ်ရှင် ကားများအတွက် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို အသုံးပြုခဲ့လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ထုတ်ဝေကြသော စာ၊ နယ်၊ ဇင်းများအနက် ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည့် သူရိယမဂ္ဂဇင်း ၏ နောက်ပိုင်းမှာပါရှိသော ''ဘကြီးမေတ္တာတုံး၏ အာဒါသမုခ ဒီပနီ''အမည်ခံ ရုပ်ပြောင်ခန်း၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လောလော ဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေသော တိုင်းရေးပြည်ရေးနှင့် အခြားထင်ရှားသော အရေးအခင်းများကို ရုပ်ပြောင်များဖြင့် ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ ထိုအခန်းတွင် ရေးဆွဲသူများမှာ ပန်းချီဆရာ ဦးဘစိန် နှင့် ဦးဘထွန်းစသည့် ပန်းချီဆရာစုံဖြစ်၍ ထိုနောက်တွင် ရွှေ တလေး အမည်ခံ [[ဘကလေး၊ ဦး|ဦးဘကလေး]]က ပင်တိုင် ရေးခဲ့လေသည်။ ဦးဘကလေးသည် ကာတွန်းရေးဆွဲရာတွင် ရုပ်ပုံကလည်း သရုပ်ပေါ်၊ စာသားကလည်း အချက်ကျကာ ရုပ်ပုံနှင့် စာသား ဟပ်မိအောင် ရေးဆွဲနိုင်သော နာမည်ကျော် မြန်မာကာတွန်းရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးဘကလေးသည် သူရိယတွင်သာမက ပညာ့အလင်း၊ ဒဂုန်၊ လန်ဒန်အတ်၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ဗန္ဓုလ၊ ဒီးဒုတ်စသော စာနယ်ဇင်းများတွင်လည်း ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း သတင်းစာ၌ ရေးဆွဲခဲ့သော နံငယ်ပိုင်းနှင့် ဂန္ဓီစတိုင် ကာတွန်းကို လန်ဒန်မြို့မှ ထုတ်ဝေသော ကမ္ဘာကျော် ရီဗျူးအော့ရီဗျူးမဂ္ဂဇင်းကြီးကပင် တစ်ဆင့် ကူးယူ ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။ဦးဘကလေးသည် ကြော်ငြာကာတွန်း များလည်း ရေးဆွဲခဲ့၏။ ဦးဘကလေးသည် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ကြင်စဦးဇာတ်ကား ထဲ၌ ဇာတ်ဆောင် ဦးဘကလေးက ဗလရှင် ဆေးပြားကြော်ငြာ ဆိုင်းဘုတ်မှ ''ဗလရှင်''ဟူသော စာလုံးများကို ကျစ်ဆံမြီးနှစ်ခွ နှင့် မိန်းမပျိုတစ်ဦး၊ ယင်းအား ချော့မြှူနေသော ယောက်ျားပျိုနှင့် ယင်းတို့၏ဘေးမှ တုတ်ဖြင့် ရိုက်မည့်ဟန် ပြုနေသော အဖိုးကြီးတို့ပုံ ဖြစ်အောင် ဇာတ်ဆောင် ခင်မေကြီးအား ရေးဆွဲ ပြခန်း ပါရှိလေသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်ခန့်က ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်း သဟာယဥဿ ဖယားတိုက်မှ ''ရယ်ရွှင်ဖွယ်အလင်း မဂ္ဂဇင်း''ဟူသော အမည် နှင့် ငါးမူးတန် ဟာသမဂ္ဂဇင်းတစ်စောင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့ဖူး သည်။ ထိုမဂ္ဂဇင်းတွင် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ကဏ္ဍပေါင်း များစွာပါရှိခဲ့ရာ ထိုကဏ္ဍများအတွက် တစ်ဦးတည်းလိုလို ဒိုင်ခံ၍ ရေးဆွဲပေးခဲ့သော ရုပ်ပြောင် ကာတွန်းဆရာမှာ ဦးဟိန်စွန်း ဖြစ်သည်။ ဦးဟိန်စွန်းသည် ကောလိပ်ကျောင်းသားဘဝကပင် ကောလိပ်မဂ္ဂဇင်း၊ ဘားမားဘွိုင် မဂ္ဂဇင်းတို့၌ ရုပ်ပြောင် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဦးဟိန်စွန်းသည် စာ၊ နယ်၊ ဇင်း အများအပြားတွင် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့ရာ မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် ''အကြံပိုင်သော ငခွေး''စသော ရုပ်ပြောင်များနှင့် ဂျာနယ်ကျော်တွင် ''ခေါင်းမာသော ကာတွန်း ဆရာ''စသော ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ရယ်ရွှင်ဖွယ်အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် ဦးဟိန်စွန်း တွင်တွင် ကျယ်ကျယ် ရေးဆွဲနေချိန်တွင် [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ကာတွန်း)|ဦးဘဂျမ်း]]၏ လက်ရာများကို စတင်၍ မြင်ရသည်။ ဗန္ဓုလ၊ သူရိယ၊ မြန်မာ့အလင်း စသော စာ၊ နယ်၊ ဇင်း များတွင် နိုင်ငံရေးအကွက်များကို ကာတွန်း ရွှေတလေးကြီးက လက်ရာပြောင်ပြောင် စိတ်ကူးကောင်းကောင်းဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ ရေးဆွဲနေချိန်တွင် ဦးဘဂျမ်းသည် သူ၏ ရုပ်ပြောင် ကာတွန်း များကို တစ်ပုံထက်တစ်ပုံတွင် တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကြိုး စား၍ သူရိယမဂ္ဂဇင်း၊ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း စသည်တို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ မြန်မာ စာ၊ နယ်၊ ဇင်း လောက၌ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ် ခါနီးလောက်တွင် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများ ထည့်သွင်းထုတ်ဝေမှု ခေတ်စားလာသည်။ ထိုဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြိုခေတ်တွင် သူရိယ သတင်းစာမှ ဦးဘဂျမ်း၏''ဦးဖျောက်ဆိပ်''ကာတွန်းနှင့် စစ်ပြီး ခေတ် ဟံသာဝတီသတင်းစာမှ ''ချာရာဏသီ''ကာတွန်းတို့ကို လူကြိုက်များခဲ့၏။ မြန်မာတို့၏ စိတ်နေ စိတ်ထား၊ မြန်မာ့ နိုင်ငံရေးအခြေအနေတို့ကို အထေ့အငေါ့ကလေးများဖြင့် သရော်ထားခြင်းဖြစ်ရာ အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်၍ ထိမိလှပြီးလျှင် အကွက် ဆိုက် ခွင်ကျသည်။ သူ၏ကာတွန်းရုပ်များကပင် အသက်ပါလှ ၍ ''ဦးဖျောက်ဆိပ်''သည် သတင်းစာဖတ်ပရိသတ်၏ ပျော်တော်ဆက်အချစ်တော် ဖြစ်ခဲ့၏။ စစ်ကြိုခေတ် ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းမှ ''ကိုပြူးနှင့်မပြုံး''၊ စစ်ပြီးခေတ် ယုဝတီဂျာနယ်မှ ''ဂွက်ထော်''၊ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းမှ ''လိပ်ကမ္ဘာမကြီး''၊ ''နှမမုံ့ရောင်း မောင်မုံ့ထောင်း''၊ ''နေကြာနန်းရှင်'' အစရှိသော ရောင်စုံ ကာတွန်း ပုံပြင်တို့သည် ကလေးပရိသတ်တို့၏ အသည်းစွဲ ဖြစ်ကြသည်။ ဦးဘဂျမ်းသည် ဟာသကာတွန်းများ၊ ပုံပြင် ကာတွန်း ရုပ်စုံများသာမက ကြော်ငြာ ကာတွန်းများလည်း ရေးဆွဲခဲ့၏။ ပဲရော့ရုပ်ရှင်တွင် ပထမဆုံးမြန်မာကာတွန်းရုပ်ရှင် ''အသူရာ'' နှင့် ''ကြက်တောင်ကွ'' ဇာတ်ကားများကို စီစဉ်ရေးသား ရိုက် ကူးခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈-၄၉ ခုနှစ်များတွင် သောင်းကျန်းမှုများကြောင့် တိုင်းပြည်အလုံး ညှိုးချုံးနေကာ ကျီးလန့်စာစား ဖြစ်နေခိုက် ပြည်သူလူထု စိတ်ဓာတ်မကျဆင်းစေရန် ဦးဘဂျမ်းသည် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲ၍ တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ ကူညီဆောင်ရွက် ပေးခဲ့လေသည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာ စာ၊ နယ်၊ ဇင်း လောက၌ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို ယခင်ကထက် ပိုမို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလာခဲ့ရာ ဦးဘဂျမ်း၊ ဦးဖေသိန်း၊ ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးအောင်ရှိန်၊ ဦးသန်းကြွယ်၊ ဦးစိန်၊ ဦးဗကလေး၊ ဦးဘထွေး စသည်တို့မှာ ထင်ရှားလာသော ကာတွန်းဆရာများ ဖြစ်ကြ လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == ကာတွန်း ရုပ်ပြောင် == ရုပ်ပြောင်ဆိုသည့် စကားတွင်- * လူပြောင်[[ကယ်ရီကေးချား]](Caricature)၊ * သတင်းပြောင် (Cartoon)၊ * ပုံပြောင် (Comic Strip)၊ * ရုပ်ရှင်ပြောင် (Animated Film Cartoon) များပါသည်။ မြန်မာပြည်တွင် ရုပ်ရှင်ပြောင်ဆိုတာကတော့ နောက်ကျပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူကလွဲရင် ကျန်သုံး မျိုးစလုံးကို ပေါ်စကဘဲ ရောနှောပြီး တွေ့ရသည်။ သတင်းကို အပြောင်အပျက်ချရေးတဲ့အခါ ထင်ရှားတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ ပုံတူဆံဆံ တစ်ကြောင်းဆွဲပုံမျိုး ပါလာတတ်တာဖြစ်လို့ လူပြောင်နဲ့ သတင်းပြောင်ဟာ တွဲနေပါတယ်။ အနောက်တိုင်းတွေမှာတော့ ရုပ်ပြောင်သမိုင်းဟာ လူပြောင်ရေးတာက စပါတယ်။ အများ ပရိသတ်က ကြည်ညိုစရာမြင်နေရတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးဟာ သူလဲလူဘဲ၊ တိတ်တိတ်တော့ မဟုတ်တာလုပ်တာပါဘဲလို့ သိအောင် 'အပုပ်ချ' တဲ့ သဘောပါတယ်။ ဒီတော့ 'ရယ်စရာ' ဖြစ်ဖို့ထက် အမှန်ကိုဖော်တယ်။ တိုက်ခိုက်တယ်။ လက်ခံပြီးသား အထင်ကြီးပြီးသား ကိစ္စကို 'ကလော်တယ်' ဆိုတဲ့ တော်လှန်ရေးသဘော အပြည့်ပါ နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူပြောင် ရေးဆွဲကြတာကို ဥရောပမှာ ၁၆ ရာစု နှစ်ပိုင်းလို အင်မတန် စောစောကာလကဘဲ တွေ့နေ ပါဘီ။ အရင် အနှစ် ၄၀၀ လောက်ကဘဲ ဒီသဘော ရေးဆွဲကြတာ ရှိတယ်လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သတင်းစာလို အလွယ်နဲ့ အများဖတ်ဘို့ စာစောင်တွေ ပေါ်လာတော့မှဘဲ ဒါမျိုး ရေးသား ပုံနှိပ်တာဟာ တွင်ကျယ်လာပါတယ်။ အမှန်ကတော့ သတင်းစာတစ်စောင်ဟာ သတင်းကိုဘဲ ပေးတယ်။ ဒါပေမယ့် သတင်းစာတစောင်ရဲ့ ခေါင်းကြီးပိုင်းက 'စိတ်ကူး' ကို ပေးမယ်ပေါ့။ ရုပ်ပြောင်က စိတ်ကူးကို ရေးတဲ့ အယ်ဒီတာကို ကူညီပြီး သူ့ 'စိတ်ကူး' မျိုးကိုဘဲ အရုပ်နဲ့ ရေးပေးတယ်လို့ လွယ်လွယ် ပြောလဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဥရောပမှာ ၁၉ ရာစု စတဲ့ နပိုလီယန်ခေတ်က လူပြောင်ရေးနည်း ခေတ်စားနေဘီ။ အင်္ဂလန်လို နေရာမှာဘဲ ၁၈၄၁ ဆိုရင် လူပြောင်နဲ့ သတင်းပြောင်ဟာ အင်မတန်ခေတ်စား နေဘီ။ အပေါ်ယံမျက်နှာဖုံးမှာ အကောင်းချည်းဘဲလို့ ထင်နေရတဲ့ လူမှုကိစ္စဆိုတာကို မျက်နှာဖုံးခွါပြတဲ့နေရာမှာ အယ်ဒီတာက ခေါင်းကြီးပိုင်းက ဝေဖန်အကဲဖြတ်သလို ရုပ်ပြောင် ဆရာကလဲ ဝင်ပြီး သူများမမြင်တာကို ကျုပ်မြင်ထားတယ်ဗျ၊ ဒီမှာကြည့်စမ်းလို့ တစ်တစ်ခွခွ ရှင်းရှင်းကြီး ရေးဆွဲပြတာဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အပြောင်ဆိုလို့ ပျော်စရာမထင်ကြနဲ့။ ရုပ်ပြောင်ဟာ ပေါ်စက အင်မတန် ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း တဘက်သားကို ရှုတ်ချတိုက်ခိုက်တဲ့ လက်နက်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အယ်ဒီတာရဲ့ သဘောထားဆိုလိုရင်းကို စာနဲ့ အတော်ကလေးရှည်ရှည် ရေးရတဲ့ အခါမှာ ဒီသဘောကိုဘဲ ကာတွန်းဆရာက သုံးလက်မပါတ်လည် အကွက်ထဲမှာ ရေးထည့် လိုက်တာကို အခု တွေ့နေကြရတယ် မဟုတ်လား။ ရောဂါတိုက်ဖျက်ဘို့ အယ်ဒီတာရဲ့ လက်ခုပ်တလုံးရှိတဲ့ ဆေးမှုန့်ကို ကာတွန်းဆရာက ဆေးကလေး သေးသေးလေးတတောင့် capsule လုပ်ပေးတာပါဘဲ။ ပီးတော့ ရုပ်ပြောင်လေးဟာ သမိုင်းသမားတွေအတွက် အလွန် တိကျပြတ်သားတဲ့ ခေတ်ပြိုင်ရုပ်ပြမှတ်တမ်းလဲ ဖြစ်နေပါတယ်။ အခုအခါ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးသမိုင်းကို ရေးချင်ရင် ရုပ်ပြောင်မှတ်တမ်းကိုဘဲ သုံးပီး ရေးလို့ရဘီ။ ရုပ်ပြောင်တွေ ပေါ်စ၊ သတင်းစာ ဂျာနယ်တွေမှာ၊ စရေးစ၊ ဗမာပြေကို ရုပ်ပြောင်ရောက်လာစက စပြီး ဒီသဘောတွေဟာ တခါထဲ ပါလာပါတယ်။ ရုပ်ပြောင်ခေတ်ဦးက ရွှေတလေးဟာ ထိထိမိမိဆော်တယ်။ ရုပ်ပြောင်ခေတ်လယ်ကြ တော့ ဘဂျမ်းက ထေ့တေ့တေ့လောက်ဘဲရေးတယ်လို့ ဝေဖန်သံကို ကြားဘူးမှာပေါ့။ အဲဒါ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် ခေတ်ဦးမှာ တိုက်ခိုက်ရေး လက်နက်ဖြစ်တယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ပျော်တော်ဆက်သာသာ အေးအေးရွှင်ရွှင် ဖြစ်လာတယ်ဆိုတဲ့ လက္ခဏာဘဲ။ ဒီလို အသွင်ပြောင်းတာကိုလဲ သတိထားသင့်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုစာတန်းက ခေတ်ဦးအကြောင်း ဘဲ ရေးမှာဖြစ်လို့ ဒီလိုအသွင်ပုံသဏ္ဌာန် ဘာကြောင့်ပြောင်းတယ်၊ ဘယ်လိုပြောင်းတယ်ဆိုတာ မရေးတော့ပါဘူး။ ရုပ်ပြောင်ပေါ်စဆိုတဲ့ အချိန်ကာလကို ၁၉၁၅ က ၁၉၂၅ ထိ ပိုင်းဖြတ်ပါတယ်။ မှတ်တမ်းတွေ ရှောက်ရှာတော့ ဗမာပြည်မှာ ရုပ်ပြောင် စရေးတဲ့လူဟာ ရန်ကုန်ကောလိပ် ကျောင်းသား 'ဘဂလေး' ဖြစ်တယ်။ စပီး ပုံနှိပ်တဲ့ ဖြန့်ချိတဲ့ မဂ္ဂဇင်းက ၁၉၁၅ ရန်ကုန်ကောလိပ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ (ဒေါ်အမာ၊ 'ရွှေရိုး၊ဘကလေး' ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၂၄၁ မှာ ပထမဆုံးလို့ ဆိုတဲ့ ကာတွန်းကို ပြထားပါတယ်။) အဲဒီ ၁၉၁၅ ကနေ ၁၉၂၀ ထိ ရုပ်ပြောင်လောကမှာ ဘဂလေး ဘဲ ဦးစီးခေါင်းဆောင်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဘဂလေး လုပ်တဲ့အလုပ်ဟာ ယောဂီဆရာ မစ္စတာမောင်မှိုင်းစကားနဲ့ ပြောရရင် 'ခေတ်အလိုက် ကပ်ဆုပ်ပုံကို ဇာတ်ရုပ်စုံရေးတဲ့ ဘုံခန်း' ဖြစ်တယ်။ ပတ်လည်မှာ ဖြစ်နေတာ အကောင်းမထင်နဲ့။ 'ဆုပ်ကပ်' ဖြစ်တယ်။ ဒါကို ဘဂလေးက ထင်ရှားစေတယ်လို့ မောင်မှိုင်းက ဝန်ခံခဲ့တယ်။ အဲဒိနောက် ၁၉၂၀ နဲ့ ၁၉၂၅ မှ ဘဂလေး ကာတွန်းသိတ်မဆွဲတော့ဘူး။ ကုန်ပစ္စည်း ကြော်ငြာနဲ့ ရုပ်ရှင်ကြော်ငြာလောက်ဘဲ သူက ရေးတော့တယ်။ သူ့နေရာ မဂ္ဂဇင်းထဲမှာ ရုပ်ပြောင်ရေးလာတဲ့ လူသစ်တွေက ဘဇော် နဲ့ ဘသိန်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားမစပ် အဲဒီတုန်းက မဂ္ဂဇင်းတမျက်နှာပြည့် ရုပ်ပြောင်တခုကို ငွေ ၁ဝိ လောက်ဘဲ ရတယ်။ ဘဂလေး ရေးလို့ သိတ်လူကြိုက်များတဲ့အခါမှ ငွေ ၁၅ိ ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူတို့ ရေးတဲ့ပုံစံကတော့ 'တိုက်ခိုက်ရေး' ပုံစံ ဖြစ်တယ်။ ဒီကောင်ကြီးဟာ ခွေးကြီးပဲ လို့ထင်ရင် ခွေးပုံဆွဲပီး အဲဒီလူရဲ့ ခေါင်း တပ်ပေးလိုက်တာမျိုးပါဘဲ။ မညှာဘူး။ အင်္ဂလိပ် ဘက်သားဆိုရင် အင်္ဂလိပ်ကို ဖုတ်ထဲထိုင်ပီး ရှိခိုးနေပုံ ဆွဲပစ်လိုက်တယ်ပေါ့။ တရုပ်ဆိုရင် ကြစ်ဆံမီးနဲ့၊ ဘိန်းပြောင်းထဲ့ဆွဲတယ်။ ကုလားဆိုရင် ဗိုက်စူကြီးနဲ့ မတန်တဆ စားထားတဲ့ပုံကို ပြတယ်။ ရုပ်ပြောင်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို ယေဘူယျသဘော ပြောပြီးပါပြီ။ ထပ်ပြီး ဗမာပြေမှာ ဘာကိုရည်ရွယ်သလဲလို့ အတိအကျ ပြောချင်ပါသေးတယ်။ ဒီတော့ ရည်ရွယ်ချက်ကို လေးပိုင်း ပိုင်းပါရစေ။ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ စီပွားရေးနဲ့ ဓလေ့ ဆိုပါတော့။ ကာလအပိုင်းအခြားကတော့ ပြောခဲ့တဲ့ အတိုင်း ၁၉၁၅ က ၁၉၂၅ အတွင်းပါဘဲ။ အပြင်ကမ္ဘာနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်စရာက တော့ အဲဒီကာလဟာ ပထမကမ္ဘာစစ်နဲ့ စစ်ပီးခုနှစ် နှစ်ပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဗမာနိုင်ငံအတွင်း မှာတော့ ဝံသာနုခေတ်နဲ့ ဟုမ္မရူးတို့ ဒိုင်အာကီတို့ အများဆုံးပြောနေကြတဲ့ အချိန်ကာလ ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်ပြောင်တွေရဲ့ နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက်ကို တွေ့သလောက် တင်ပြရရင်<br /> (၁) အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှာဘဲ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရဘို့ (Home Rule)<br /> (၂) ကောလိပ်ဘွဲ့ရ၊ ဘိလပ်ပြန် ဝတ်လုံတော်ရတွေပါတဲ့ ပညာတတ်နဲ့ တိုင်းရင်းသား ဘူဇွာတွေ နိုင်ငံရေးမှာ ဝင်ပြီး အမြတ်ထုတ်တာကို ကာကွယ်ဘို့နဲ့<br /> (၃) အိန္ဒိယစက်ရိပ်က လွတ်ဘို့ တိုက်တွန်းခြင်းဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။<br /> ဒီလို တိုက်တွန်းရာမှာ 'ဇာတ်နာအောင်' ဗမာလယ်သမားကို အင်္ဂလိပ်ကြီးခွစီးနေပုံ၊ ဗမာနိုင်ငံနွားကို ကုလားတွေ၊ တရုတ်တွေ တက်စီးနေပုံ ရေးပါတယ်။ အမိ မြန်မာပြေကလဲ တငိုထဲငို ရတာဘဲ။ မငိုရလဲ သမီးဗမာမက မယ်မယ်ဗြိတန္ဒိယကို တရှိခိုးထဲ ရှိခိုးနေရတာဘဲ တွေ့ရတယ်။ တခါတရံ 'ဗမာသားသား' က မငိုလို့ 'ဗြိတန္ဒိယမယ်မယ်' က နို့မတိုက်ဘူးပေါ့။ ဒါမျိုးဘဲ လှည့်ပတ်သွားနေတယ်။ အင်္ဂလိပ် 'ဂျွန်ဘူး' ရဲ့ ဗိုက်ကို ဓားနဲ့ ပေါက်ပုံတို့၊ ဂျိုကို ဓားနဲ့လှီးပုံတို့ကို မရေးဘူး။ အမှန်ကလဲ နိုင်ငံရေးအမြင်မှာ အင်္ဂလိပ်မုန်းတီးရေး၊ နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေးဆိုတာ မရှိသေးလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒို့ဗမာတွေ ညီတယ်ဆိုရင် ဂျီစီဘီအေကွန်ဖရင့်မဏ္ဍပ်မှာ ယူနီယံဂျက်အလံထူပြီး ဒီအလံရဲ့ အလယ်က စက်ကွင်းထဲမှာ ဒေါင်းရုပ်ပါတာလောက်ဘဲ ရေးပြပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ဗမာ့နိုင်ငံရေးအမြင်ဟာ အဲဒီတုန်းက အင်္ဂလိပ်ဆန့်ကျင်ရေး မဟုတ်ဘူး။ အင်္ဂလိပ်ကို အများဆုံး တိုက်ခိုက်ဝံ့တဲ့ အချက်သုံးချက်ဘဲ တွေ့တယ်။<br /> (၁) ဘုရားထဲ ဘိနပ်စီးတာကို တိုက်ကြတယ်။<br /> (၂) ဟိုတုန်းက ဖိုက်စကွဲယားခေါ်တဲ့ ရန်ကုန်ဗန္ဓုလပန်းခြံထဲမှာ ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူ အမျိုးသား အမျိုးသမီးတွေကို ၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၄ က ပုလိပ်မင်းကြီးအမိန့်နဲ့ မြင်းတပ်က ဝင်ရိုက်တာကို ကဲ့ရဲ့တယ်။<br /> (၃) ပထမ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗမာကို စစ်သားအဖြစ်လက်ခံပီး စစ်ပီးလို့ ခုနှစ်နှစ်ကြာတော့ မင်းတို့ သိပ်စည်းကမ်း မရိုသေလို့ စစ်တပ်မှာ ဆက်မလိုချင်တော့ဘူးဆိုပြီး နှင်တာကို ဝေဖန်တယ်။ ဒါလောက်ဘဲ ရေးပါတယ်။<br /> နိုင်ငံခြားသားဆိုပီး အင်္ဂလိပ်၊ ကုလား၊ တရုတ် သုံးမျိုး ရှိနေတာမှာ မူလရန်သူဟာ အင်္ဂလိပ်လို့ မပြောတတ်သေးဘူး။ ကုလားမုန်းတီရေးလောက်ဘဲ ပြောတတ်တယ်။ တိုင်းရင်းသားဘူဇွာကိုလဲ ခဏခဏ စကားဖျက်တယ်လို့ စွပ်စွဲတယ်။ ဗမာနိုင်ငံကို ရောင်းစားတယ်လို့တော့ ပြောလာဘီ။ ဒါပေမယ့် ပြောတဲ့အတိုင်းလုပ်နော်လို့ တောင်းပန်တာနဲ့ ဘဲ နိဂုံးချုပ်တယ်။ တိုင်းရင်းသားဘူဇွာကို နယ်ချဲ့လက်ပါးစေလို့ ရုပ်ပြောင်ဆရာကလဲ မမြင်ဘူး။ ကျန်တဲ့လူတွေက သာပီးမမြင်တော့မပေါ့လို့ဘဲ ပြောတတ်တော့တယ်။ လူမှုရေးမှာ ရုပ်ပြောင်ဆရာက ဘာကို အရင်းမူလထားသလဲဆိုတော့ ဗမာတွေ ပကာသနအားကြီးတာကို ချေမှုန်းဘို့ဆိုတာဘဲ ဖြစ်တယ်။ မင်္ဂလာဆောင်မှာ တီးကြ၊ မှုတ်ကြ၊ သီကြ၊ ကကြတာကို နားလည်ပါတယ်။ ဘုရားရှေ့မှာ ဘာဖြစ်လို့ ဆိုင်းတီးပီး ကကြပြန်ပါသလဲ။ ဆရာတော်ကြီးပျံလွန်တော့လဲ ဆိုင်းတီးပီး ကတာဘဲမဟုတ်လား။ မသာတောင် 'တုံးလုံးပွဲ' ခေါ်ရမယ့် ပုံမျိုးဖြစ်နေဘီ ဆိုတာမျိုးကို ရေးဆွဲကြပါတယ်။ လူမှုဆက်ဆံရေးမှာ ပညာရေးဟာ သိပ်အရေးကြီးတယ်။ ပညာရေးကို အစိုးရကလဲ ဘတ်ဂျက် အသုံးနဲတယ်။ ပြည်သူကလဲ ဂရုမစိုက်ဘူး။ ဘုန်းကြီးကလဲ ခေတ်ပညာမပေးနိုင် ဘူး။ ခေတ်ပညာပေးနိုင်တဲ့ လူလာတော့လဲ လက်မခံဘူးဆိုတဲ့ ဝေဖန်ချက် တွေ့ရပါတယ်။ အခုလေ့လာနေတဲ့ခေတ်မှာ ရုပ်ပြောင်ရဲ့ လူမှုရေးရည်ရွယ်ချက်ကို အချုပ်ပြောရရင် ဗမာတွေ ပကာသနရှောင်၊ ပညာရေးကို အခုထက်ပိုပီး အားပေးဆိုတာဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်တချက်တွေ့ရတာကတော့ ပညာတတ်လူငယ်ဟာ ကိုယ့်မှာသာ အကျိုးရှိတဲ့ အစိုးရလခစား ရာထူးမယူဘဲ တိုင်းကျိုးပြည်ကျိုးဆောင်ရွက်ပါလို့ တိုက်တွန်းထားတာမျိုးတော့ တွေ့ရပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်ဟာ လူမျိုးကြီးအနေနဲ့ ဂိုက်ပေးပီး ဗမာနဲ့ တန်းတူ မဆက်ဆံဘူး။ ဒါကိုလဲ ဗမာက သိပ်မကြိုက်ဘူးဆိုတာကိုတော့ နဲနဲထဲ့ပြောလာပါတယ်။ ဥပမာ မီးရထား တတိယတန်းမှာတောင် ဥရောပသားဘဲ စီးစေဆိုတဲ့ သီးသန့်တွဲပါတာကို ဝေဖန်ပါတယ်။ ဒီဝေဖန်တဲ့ ကာတွန်းကို သူရိယမဂ္ဂဇင်း ဩဂုတ် ၁၉၁၉ မှာ တကြိမ်၊ မတ် ၁၉၂၄ မှာ တကြိမ် ထပ်ထဲ့တာထောက်တော့ တော်တော်မကျေနပ်တာနဲ့တူတယ်။ ဒီလို လူမျိုးကြီးဝါဒဟာ ဟိုတုန်းကတော့ သမရိုးကျ တွေ့ရတာမျိုးပါဘဲ။ ခုထိ ကမ္ဘာမှာ ရှိသေးတယ်ဆိုရင်လဲ မမှားပါဘူး။ ရဟန်းတွေ အလဇ္ဇီများလှတယ်လို့လဲ ပြောဝံ့ပါတယ်။ စီးပွားရေးမှာ စပါးဈေးနဲလို့ ဗမာလယ်သမားတွေ ရှုံးနေတုန်း အင်္ဂလိပ်စက်ပိုင်ကြီး ဝမ်းသာတယ်။ ကြွေးရှင်ချစ်တီးမြူးတယ်ဆိုတာမျိုး ရေးဆွဲပါတယ်။ စာရေးကြီး လခထုတ်တဲ့ နေ့ ကြွေးဆပ်ရလို့ ငွေကုန်ပီး အိမ်ကို မူးပြန်လာတယ်ဆိုတာလဲ တွေ့ရပါတယ်။ စီးပွားရေးဒုက္ခ ကို ပေါ်အောင် ဖော်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့မြင်သလောက် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖြေကတော့ သိပ်အားရစရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အင်္ဂလိပ်က ရောင်းကြီးဝယ်ကြီး (Wholesale Trade) လုပ်တဲ့အခါ တရုတ်၊ ကုလားက လက်လီရောင်း (Retail Trade) တဲ့အလုပ်ကို ချုပ်ထားကြတယ်။ ဗမာကလဲ လက်လီ ရောင်းလုပ်ငန်းကို ဝင်တိုးပါလား ဆိုတာမျိုးဘဲ အကြံပေးတတ်တယ်။ ဗမာက လူရေလည် ပြန်တော့ ရှေ့နေရယ်၊ နိုင်ငံရေးရယ်၊ အစိုးရလခစားရယ်၊ ဒါဘဲလုပ်တတ်တယ်။ ဒီတော့ သိပ်မကြီးပွားဘူးလို့လဲ ဝေဖန်ပါတယ်။ ရန်ကုန်မှာ ကြည့်ပါဦး၊ တိုက်လဲ ကုလားတိုက်၊ ကားလဲ ကုလားစီးတဲ့ကားလို့ ညွှန်ပြတယ်။ အဲဒါလောက်နဲ့ဘဲ ကျေနပ်တယ်။ တခါလောက်ဘဲ (သူရိယမဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၄၊ အမှတ် ၆၊ ဩဂုတ် ၁၉၂၀၊ စာမျက်နှာ ၉၀) ဗမာ့သံယံဇာတပစ္စည်းတွေ ဖော်ထုတ်ပီး ဗမာပိုင် စက်မှုလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်ပါတော့လားလို့ ပြောဖော်ရတယ်။ တခါတော့ (သူရိယမဂ္ဂဇင်းအတွဲ ၄၊ အမှတ် ၁၀၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၂၀ စာမျက်နှာ ၇၂) နိုင်ငံခြားအထည် ဈေးကြီးလှတယ်။ တအိမ်ရက္ကန်းစင် တစင်ပြန်ထောင်ကြလို့ တိုက်တွန်း ပါတယ်။ နိုင်ငံခြားကုန် သပိတ်မှောက်ဘို့လဲ တိုက်တွန်းတာမျိုး တွေ့ပါတယ်။ နောက်တမျိုးကတော့ ဗမာ့ကျွဲကြီးက ဒီမြေမှာ ရေလဲကောင်းတယ်၊ မြက်လဲပေါတယ်၊ ဒါပေမယ့် ငါဘာပြုလို့ ပိန်သလဲလို့ မေးထားတယ်။ (သူရိယမဂ္ဂဇင်းအတွဲ ၅၊ အမှတ် ၉၊ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၁ စာမျက်နှာ ၈၆)။ ဗမာ့စီးပွားရေးဟန်ပြပီး မသမာသူတွေ ရှိတာကိုတော့ သတိထားကြရမယ်တဲ့။ ဝံသာနု ဆိုင်းဘုတ်တပ်ထားပီး ပင်နီအတုရောင်းတဲ့ဆိုင် (သူရိယ မဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၅၊ အမှတ် ၁၀၊ ဒီဇင်ဘာ စာမျက်နှာ ၆၄) ကို တခါရေးဆွဲပြတာ တွေ့ရပါတယ်။ ရုပ်ပြောင်ဆရာရဲ့ စီပွားရေးအမြင်ကတော့ ကိုယ်ထူကိုယ်ထထက် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက စပါးဈေး ကောင်းအောင် လုပ်ပေးပါလို့ အများဆုံး ပြောချင်ပုံပါဘဲ။ ဓလေ့ပိုင်းမှာ ရုပ်ပြောင်သမားဟာ ဗမာ့ဓလေ့ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရေးကို လိုလား တယ်။ အဲဒါထက် ဗမာစစ်စစ်က ဗိုလ်တုမတုနဲ့ ဆိုတာကိုပဲ ထပ်ပြန်တလဲလဲ ရေးဆွဲကြတယ်။ ကိုယ်မလုပ်နိုင်တာ လုပ်တယ်လို့ဘဲ ပြောပါရစေ။ ရုပ်ပြောင်ဆရာဟာ ဗိုလ်တုတုပီး သူလဲ ဗိုလ်ကပေးတဲ့ ဒီပညာနဲ့ အသက်မွေးတယ်။ အရုပ်ကို စာတန်းထိုးတဲ့အခါ အင်္ဂလိပ်စာပါမှ လေးနက်တယ်ထင်တယ်။ ဗမာမက ခေါင်းမှာ ဖဲပြားစည်းပီး စီးကရက်ကို စွပ်တံနဲ့သောက်တာတော့ သူကြည့်မရဘူးတဲ့။ အမှန်ကလဲ ရှေးပုံစံ ဝတ်စားဆင်ယင်တာဘက်က သူတို့မဲပေးတယ် ဆိုပေမဲ့ တကယ် စိတ်မထက်သန် ပါဘူး။ အများသိတဲ့ ရှေးပုံစံ ဝတ်ကြပါ တိုက်တွန်းတာဟာ မအောင်မြင်ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒါကို သူတို့လဲ သိတယ်။ မိန်းကလေးက မှန်သားလို အင်္ကျီဝတ်တာတော့ သူတို့က မှန်ဘီလူးနဲ့ ကြည့်ချင်တယ် ဆိုဘဲ။ ဗမာရုပ်ပြောင်လောက အစပိုင်းမှာ ကျနော့အနေနဲ့ သိပ်မကြိုက်တာတခုရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ ကဗျာတွေ လင်္ကာတွေလဲ ရုပ်ပြောင်ရဲ့ စကားပြောစက်ကွင်း (Ballon) ထဲမှာ ထဲ့တယ်။ ရှင်းလင်းချက်သဘောလဲ မစ္စတာမောင်မှိုင်းတို့လိုလူက ပါဝင်ပီး ကဗျာလင်္ကာစပ် ပေးတယ်။ ခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေး အသွင်ဆောင်တဲ့ ရုပ်ပြောင်မှာ ကဗျာလင်္ကာပါတာ ညံ့ဖျင်းသွားတယ်။ 'အဖွင့်ကဗျာ' ပါလို့သာပေါ့လို့ အကဲဖြတ်သူလဲ ရှိတယ်။ (ဒေါ်အမာ၊ ရွှေရိုး၊ ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၁၈) ကျွန်တော်တော့ မထောက်ခံပါဘူး။ စာတလုံးမှ မပါလဲ ရီရတာပါ ဘဲဆိုတာ မမေ့သင့်ဘူး။ တနည်းပြောတော့ ရုပ်ပြောင်ဆရာကလဲ အင်္ဂလိပ်စာတန်းလေး ထဲ့ချင်တယ်။ အယ်ဒီတာအဖွဲ့က ဩဇာရှိသူတယောက်ကလဲ လင်္ကာရွတ်လိုက်ချင်တယ်။ ဒီတော့ စာဖတ်ပရိသတ်က နှစ်မျိုးစလုံးကိုဘဲ မကြိုက်ဘဲနဲ့ အရုပ်ကြည့်ချင်တာနဲ့ဘဲ လက်သင့်ခံ ရတယ်။ သည်းခံရတယ်။ ရုပ်ပြောင်ပေါ်စ ရည်ရွယ်ချက်ဟာ ဟုမ္မရူးဖြစ်တယ်။ အကျိုးဘက်ကို ပြောရရင် အောင်မြင်သင့်သလောက် မအောင်မြင်ဘူး။ ဘာပြုလို့လဲဆိုတော့ တိုင်းရင်းသားဘူဇွာတွေ ကိုယ်ကျိုးရှာတဲ့ အပြိုင်အဆိုင် ဝဲဩဃထဲမှာ ရုပ်ပြောင်ဆရာလဲ နစ်မွန်းသွားလို့ဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ <ref>သန်းထွန်း၊ ပါမောက္ခ၊ သမိုင်းဌာန၊ မန္တလေး၊ "ပြည်သူတို့၏စကားပြန်" စာအုပ်၊(ပထမအကြိမ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၄)</ref> == ကာတွန်း ပညာရှင်များ == # [[ကာတွန်းဦးဘထွေး]] # [[ကာတွန်းဦးဘကလေး]] (ရွှေတလေး) # [[ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း]](အလင်္ကာကျော်စွာ) # [[ကာတွန်းဦးဟိန်စွန်း]] # [[ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်]] # [[ကာတွန်းဦးဗကလေး]] # [[ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း(က.ဆ)]] # [[ကာတွန်းဦးစိန်]] # [[ကာတွန်းမောင်လွင်]] # [[ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်]] # [[ကာတွန်းဦးဖေသိန်း]] # [[ကာတွန်းဦးသော်က]] # [[ကာတွန်းဦးဝင်းမောင်]] # [[ကာတွန်းရွှေမင်းသား]] # [[ကာတွန်းမောင်မောင်]] # [[ကာတွန်းငွေကြည်]] # [[ကာတွန်းမြေဇာ]] # [[ကာတွန်းအောင်မြင့် (ကြံဗဟုံး) ]] # [[ကာတွန်းနန်းဦး]] # [[ကာတွန်းမောင်ဝဏ္က]] # [[ကာတွန်းချစ်ဆွေ]] # [[ကာတွန်းမြင့်သိန်း]] # [[ကာတွန်းမြင့်ဆွေ]] # [[ကာတွန်းမြင့်စိုးလေး]] # [[ကာတွန်းမောင်မောင်လေး]] # [[ကာတွန်းဖေစန်း]] # [[ကာတွန်းအောင်အောင်]] # [[ကာတွန်းကံချွန်]] # [[ကာတွန်းသုတ]] # [[ကာတွန်းခင်ဆွေ]] # [[ကာတွန်းဝင်းထွန်း]] # [[ကာတွန်းကျော်တင်မြင့်သစ်]] # [[ကာတွန်းမြိတ်ဝင်းထိန်]] # [[ကာတွန်းတင်အောင်နီ]] # [[ကာတွန်းသစ်ထွဏ်း]] # [[ကာတွန်းသန်းထွန်း]] # [[ကာတွန်းမောင်မောင်အောင်]] # [[ကာတွန်းဗိုလ်မောင်]] # [[ကာတွန်းဆန်းထွန်း]] # [[ကာတွန်းသက်စု]] # [[ကာတွန်းကျော်ထွဏ်း]] # [[ကာတွန်းဆွေမင်း(ဓနုဖြူ)]] # [[ကာတွန်းဌေးဝင်းဇော်]] # [[ကာတွန်းပိုးဇာ]] # [[ကာတွန်းအော်ပီကျယ်]] # [[ကာတွန်းဝင်းအောင်]] # [[ကာတွန်းဇိုဇမ်]] # [[ကာတွန်းနေမျိုးအေး]] # [[ကာတွန်းဇော်မောင်]] # [[ကာတွန်းဇော်ဝိတ်]] # [[ကာတွန်းသူရ]] # [[ကာတွန်းစိုးသော်တာ]] # [[ကာတွန်းကိုရွှေထူး]] # [[ကာတွန်းမောင်မောင်ဇော်]] # [[ကာတွန်းပေါက်ပေါက်]] # [[ကာတွန်းစောမင်းဝေ]] # [[ကာတွန်းစမ်းချောင်းကိုကိုအောင်]] # [[ကာတွန်းကျော်ပြောင်]] # [[ကာတွန်းကိုချစ်]] == ကိုးကား == <references/> [[Category:အနုပညာ]] [[Category:ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:ကာတွန်း]] kl6avad70cqli0rdxhk1dnc1f3jorn3 1047996 1047995 2026-08-11T00:30:53Z ~2026-44040-81 146779 1047996 wikitext text/x-wiki [[File:Chav.svg|thumb|ကာတွန်း ရုပ်ပြောင်]] မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကာတွန်း ခေါ် ရုပ်ပြောင် ရေးဆွဲသည့် အတတ်ပညာသည် နှစ်ပေါင်း(၁၀၀)ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းကို အကြောင်းပြု၍ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများ ပေါ်ထွန်းလာသည့်နည်းတူ ကာတွန်းပညာသည်လည်း တိုးတက်ထွန်းကား လာပေသည်။ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကာတွန်းများ သူ့ကဏ္ဍနှင့်သူ ပါရှိကြသည့် နည်းတူ၊ ကာတွန်းဇာတ်လမ်းနှင့် ကာတွန်းညွန့်ပေါင်း သဘောမျိုး သီးခြားပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည့် ကာတွန်းစာအုပ်များ လည်း ရှိပေသည်။ သီးခြားပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည့် ကာတွန်းနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ကြော်ငြာကာတွန်းများကို ဖယ်ထုတ်လိုက်ပါက လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသရုပ်ဖော် ကာတွန်းနှစ်မျိုး ကွဲထွက်လာသည်ကို တွေ့ရပေမည်။ လူမှုရေးကာတွန်းများသည် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်အတွက် ပညာရှင်များက သတ်မှတ်ပြီး နိုင်ငံရေးကာတွန်းများသည် နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာအတွက် ဖော်ပြလေ့ရှိပေသည်။ ==စာနယ်ဇင်းတို့၏ လက်နက်ကောင်းတစ်ခု== စာဖြင့်ရေး၍ ဝေဖန်လျှင် မခံနိုင် ဖြစ်မည့်ကိစ္စအတွက် အချက် အလက်တို့ကို သိလည်းသိ၊ ထိလည်း ထိအောင် စွမ်းဆောင် ပေးနိုင်သော နည်းမှာ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း ရေးဆွဲခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အချိန်တစ်ချိန်အတွင်း၌ လူတို့၏ ထုံးစံ ဓလေ့များ၊ အပြုအမူများနှင့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို ဖော်ပြ လေ့ ရှိသဖြင့် တန်ဖိုးရှိသော ပညာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ==ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း== သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းနှင့် စာအုပ်များတွင် လောလောဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အကြောင်းကိစ္စများတွင် လောလောဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အကြောင်းကိစ္စရပ်များကို ရုတ်တရက် သိမြင်ကြ စေရန် အရုပ်ပြောင်များနှင့် ပြောင်လှောင်၍ သရုပ်ဖော်ထားခြင်းများကို ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများဟုခေါ်သည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို တစ်ကားတည်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တစ်ကား မကဘဲ ရုပ်ပုံအများဖြင့် ဖြစ်စေ လောလောဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေ သည့်အကြောင်းရပ်ကို သရုပ်ဖော်လေ့ရှိကြသည်။ ဇာတ်ကြောင်းဖော် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများ ရှိသကဲ့သို့ တစ်စုံတစ်ရာသော စိတ်ကူးစိတ်သန်းကို ရိုးရိုးပင် သရုပ်ဖော်သည့် ကာတွန်းများ ရှိသည့်အပြင် ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် ထူးခြားထင်ရှားသည့် 'အလှည့်'ကလေးများဖြင့် သရုပ်ဖော်သည့် ကာတွန်းများလည်း ရှိသည်။ ထိုမှတစ်ပါး နိုင်ငံရေး ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများလည်း ရှိလေသည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများမှာ လူထုကို ဟဒယရွှင်ဆေး သက် သက်အဖြစ် ဖျော်ဖြေရုံသာမက၊ အစိုးရနှင့်လူထုကို ဆောင်ရွက် စေလိုသည့် ကိစ္စများကို ထိရောက်စွာ ရေလာမြောင်းပေး ပြု လုပ်နိုင်ခြင်း၊ စာဖြင့်ရေး၍ ဝေဖန်လျှင် မခံနိုင်ဖြစ်မည့် ကိစ္စများကိုလည်း သိလည်းသိ၍ ထိလည်း ထိအောင် စောင်းချိတ် သရော်နိုင်ခြင်းကြောင့် သတင်းစာများ၏ လက်နက်ကောင်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်လေသည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများမှာ လက်ရာကောင်းခြင်း၊ သရုပ် ပေါ်ခြင်း စသော ပန်းချီဂုဏ်မြောက်ရေးအတွက် သာမဟုတ်၊ ကာတွန်းပါ စာသားများမှာလည်း ပရိသတ်အကြိုက်ဖြစ်ရန် လိုပေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်း၌ ထုတ်ဝေကြသော သတင်းစာများတွင် နိုင်ငံရေးနှင့်ဆိုင်သော ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း များကို ထည့်သွင်းပေးလေ့ ရှိကြသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာနှင့် မဂ္ဂဇင်းများတွင်လည်း နိုင်ငံရေး ရုပ်ပြောင် ကာတွန်းများကို ထည့်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် နိုင်ငံရေးကာတွန်းများသည် အခြားနိုင်ငံများမှာထက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပိုမိုခေတ်စားလေသည်။ အားကစား သတင်းများတွင်ပင် ကမ္ဘာ့သတင်းနှင့်ထင်မြင်ချက်များကို ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများနှင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများကို ကြော်ငြာရာတွင်လည်း ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများဖြင့် သရုပ်ဖော်ပြလေ့ ရှိကြလေသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း များဖြင့်လည်း ပညာပေးလေ့ရှိသည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများသည် အချိန်တစ်ချိန်အတွင်း၌ လူတို့၏ ထုံးစံဓလေ့များ၊ အပြုအမူများနှင့် နိုင်ငံရေး အခြေအနေများကို ဖော်ပြလေ့ရှိကြသဖြင့် ထိုရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို အချို့က စုဆောင်းလေ့ရှိကြသော ဝါသနာများပင် ရှိကြသည်။ ပန်းချီကျောင်းများတွင်လည်း ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း ရေး ဆွဲခြင်းကို အထူးသင်တန်းများ ပေးလေ့ရှိကြလေသည်။ ဆေးရောင်ခြယ် နိုင်ငံရေးရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများသည် ဥရောပတိုက်၌ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်အထိ နှစ်များအတွင်းက ခေတ်စားခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များမှ စတင်၍ ခေတ်စားခဲ့လေ သည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို အမှီပြု၍ ကာတွန်းရုပ်ရှင်များလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ကာတွန်းရုပ်ပြောင်များကို လူနှင့်မခြား လှုပ်ရှားလာအောင် ရုပ်ရှင်တွင် တင်ပြအသုံးခံသည့် အရာတွင် [[ဝေါ့ဒစ်စနေ]]သည် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကျော်ကြားဆုံး ဖြစ်၏။ သူ၏ မစ်ကီမောက် ကာတွန်းရုပ်ရှင်များကို ကလေးလူကြီးမဟူ နှစ်သက်ကြလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကစိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ ပညာပေးရန်အတွက်လည်းကောင်း တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြု ခဲ့၏။ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကလည်း လေ့ကျင့်ရေးရုပ်ရှင် ကားများအတွက် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို အသုံးပြုခဲ့လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ထုတ်ဝေကြသော စာ၊ နယ်၊ ဇင်းများအနက် ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည့် သူရိယမဂ္ဂဇင်း ၏ နောက်ပိုင်းမှာပါရှိသော ''ဘကြီးမေတ္တာတုံး၏ အာဒါသမုခ ဒီပနီ''အမည်ခံ ရုပ်ပြောင်ခန်း၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လောလော ဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေသော တိုင်းရေးပြည်ရေးနှင့် အခြားထင်ရှားသော အရေးအခင်းများကို ရုပ်ပြောင်များဖြင့် ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ ထိုအခန်းတွင် ရေးဆွဲသူများမှာ ပန်းချီဆရာ ဦးဘစိန် နှင့် ဦးဘထွန်းစသည့် ပန်းချီဆရာစုံဖြစ်၍ ထိုနောက်တွင် ရွှေ တလေး အမည်ခံ [[ဘကလေး၊ ဦး|ဦးဘကလေး]]က ပင်တိုင် ရေးခဲ့လေသည်။ ဦးဘကလေးသည် ကာတွန်းရေးဆွဲရာတွင် ရုပ်ပုံကလည်း သရုပ်ပေါ်၊ စာသားကလည်း အချက်ကျကာ ရုပ်ပုံနှင့် စာသား ဟပ်မိအောင် ရေးဆွဲနိုင်သော နာမည်ကျော် မြန်မာကာတွန်းရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးဘကလေးသည် သူရိယတွင်သာမက ပညာ့အလင်း၊ ဒဂုန်၊ လန်ဒန်အတ်၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ဗန္ဓုလ၊ ဒီးဒုတ်စသော စာနယ်ဇင်းများတွင်လည်း ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း သတင်းစာ၌ ရေးဆွဲခဲ့သော နံငယ်ပိုင်းနှင့် ဂန္ဓီစတိုင် ကာတွန်းကို လန်ဒန်မြို့မှ ထုတ်ဝေသော ကမ္ဘာကျော် ရီဗျူးအော့ရီဗျူးမဂ္ဂဇင်းကြီးကပင် တစ်ဆင့် ကူးယူ ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။ဦးဘကလေးသည် ကြော်ငြာကာတွန်း များလည်း ရေးဆွဲခဲ့၏။ ဦးဘကလေးသည် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ကြင်စဦးဇာတ်ကား ထဲ၌ ဇာတ်ဆောင် ဦးဘကလေးက ဗလရှင် ဆေးပြားကြော်ငြာ ဆိုင်းဘုတ်မှ ''ဗလရှင်''ဟူသော စာလုံးများကို ကျစ်ဆံမြီးနှစ်ခွ နှင့် မိန်းမပျိုတစ်ဦး၊ ယင်းအား ချော့မြှူနေသော ယောက်ျားပျိုနှင့် ယင်းတို့၏ဘေးမှ တုတ်ဖြင့် ရိုက်မည့်ဟန် ပြုနေသော အဖိုးကြီးတို့ပုံ ဖြစ်အောင် ဇာတ်ဆောင် ခင်မေကြီးအား ရေးဆွဲ ပြခန်း ပါရှိလေသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်ခန့်က ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်း သဟာယဥဿ ဖယားတိုက်မှ ''ရယ်ရွှင်ဖွယ်အလင်း မဂ္ဂဇင်း''ဟူသော အမည် နှင့် ငါးမူးတန် ဟာသမဂ္ဂဇင်းတစ်စောင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့ဖူး သည်။ ထိုမဂ္ဂဇင်းတွင် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ကဏ္ဍပေါင်း များစွာပါရှိခဲ့ရာ ထိုကဏ္ဍများအတွက် တစ်ဦးတည်းလိုလို ဒိုင်ခံ၍ ရေးဆွဲပေးခဲ့သော ရုပ်ပြောင် ကာတွန်းဆရာမှာ ဦးဟိန်စွန်း ဖြစ်သည်။ ဦးဟိန်စွန်းသည် ကောလိပ်ကျောင်းသားဘဝကပင် ကောလိပ်မဂ္ဂဇင်း၊ ဘားမားဘွိုင် မဂ္ဂဇင်းတို့၌ ရုပ်ပြောင် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဦးဟိန်စွန်းသည် စာ၊ နယ်၊ ဇင်း အများအပြားတွင် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့ရာ မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် ''အကြံပိုင်သော ငခွေး''စသော ရုပ်ပြောင်များနှင့် ဂျာနယ်ကျော်တွင် ''ခေါင်းမာသော ကာတွန်း ဆရာ''စသော ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ရယ်ရွှင်ဖွယ်အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် ဦးဟိန်စွန်း တွင်တွင် ကျယ်ကျယ် ရေးဆွဲနေချိန်တွင် [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ကာတွန်း)|ဦးဘဂျမ်း]]၏ လက်ရာများကို စတင်၍ မြင်ရသည်။ ဗန္ဓုလ၊ သူရိယ၊ မြန်မာ့အလင်း စသော စာ၊ နယ်၊ ဇင်း များတွင် နိုင်ငံရေးအကွက်များကို ကာတွန်း ရွှေတလေးကြီးက လက်ရာပြောင်ပြောင် စိတ်ကူးကောင်းကောင်းဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ ရေးဆွဲနေချိန်တွင် ဦးဘဂျမ်းသည် သူ၏ ရုပ်ပြောင် ကာတွန်း များကို တစ်ပုံထက်တစ်ပုံတွင် တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကြိုး စား၍ သူရိယမဂ္ဂဇင်း၊ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း စသည်တို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ မြန်မာ စာ၊ နယ်၊ ဇင်း လောက၌ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ် ခါနီးလောက်တွင် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများ ထည့်သွင်းထုတ်ဝေမှု ခေတ်စားလာသည်။ ထိုဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြိုခေတ်တွင် သူရိယ သတင်းစာမှ ဦးဘဂျမ်း၏''ဦးဖျောက်ဆိပ်''ကာတွန်းနှင့် စစ်ပြီး ခေတ် ဟံသာဝတီသတင်းစာမှ ''ချာရာဏသီ''ကာတွန်းတို့ကို လူကြိုက်များခဲ့၏။ မြန်မာတို့၏ စိတ်နေ စိတ်ထား၊ မြန်မာ့ နိုင်ငံရေးအခြေအနေတို့ကို အထေ့အငေါ့ကလေးများဖြင့် သရော်ထားခြင်းဖြစ်ရာ အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်၍ ထိမိလှပြီးလျှင် အကွက် ဆိုက် ခွင်ကျသည်။ သူ၏ကာတွန်းရုပ်များကပင် အသက်ပါလှ ၍ ''ဦးဖျောက်ဆိပ်''သည် သတင်းစာဖတ်ပရိသတ်၏ ပျော်တော်ဆက်အချစ်တော် ဖြစ်ခဲ့၏။ စစ်ကြိုခေတ် ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းမှ ''ကိုပြူးနှင့်မပြုံး''၊ စစ်ပြီးခေတ် ယုဝတီဂျာနယ်မှ ''ဂွက်ထော်''၊ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းမှ ''လိပ်ကမ္ဘာမကြီး''၊ ''နှမမုံ့ရောင်း မောင်မုံ့ထောင်း''၊ ''နေကြာနန်းရှင်'' အစရှိသော ရောင်စုံ ကာတွန်း ပုံပြင်တို့သည် ကလေးပရိသတ်တို့၏ အသည်းစွဲ ဖြစ်ကြသည်။ ဦးဘဂျမ်းသည် ဟာသကာတွန်းများ၊ ပုံပြင် ကာတွန်း ရုပ်စုံများသာမက ကြော်ငြာ ကာတွန်းများလည်း ရေးဆွဲခဲ့၏။ ပဲရော့ရုပ်ရှင်တွင် ပထမဆုံးမြန်မာကာတွန်းရုပ်ရှင် ''အသူရာ'' နှင့် ''ကြက်တောင်ကွ'' ဇာတ်ကားများကို စီစဉ်ရေးသား ရိုက် ကူးခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈-၄၉ ခုနှစ်များတွင် သောင်းကျန်းမှုများကြောင့် တိုင်းပြည်အလုံး ညှိုးချုံးနေကာ ကျီးလန့်စာစား ဖြစ်နေခိုက် ပြည်သူလူထု စိတ်ဓာတ်မကျဆင်းစေရန် ဦးဘဂျမ်းသည် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲ၍ တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ ကူညီဆောင်ရွက် ပေးခဲ့လေသည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာ စာ၊ နယ်၊ ဇင်း လောက၌ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို ယခင်ကထက် ပိုမို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလာခဲ့ရာ ဦးဘဂျမ်း၊ ဦးဖေသိန်း၊ ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးအောင်ရှိန်၊ ဦးသန်းကြွယ်၊ ဦးစိန်၊ ဦးဗကလေး၊ ဦးဘထွေး စသည်တို့မှာ ထင်ရှားလာသော ကာတွန်းဆရာများ ဖြစ်ကြ လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == ကာတွန်း ရုပ်ပြောင် == ရုပ်ပြောင်ဆိုသည့် စကားတွင်- * လူပြောင်[[ကယ်ရီကေးချား]](Caricature)၊ * သတင်းပြောင် (Cartoon)၊ * ပုံပြောင် (Comic Strip)၊ * ရုပ်ရှင်ပြောင် (Animated Film Cartoon) များပါသည်။ မြန်မာပြည်တွင် ရုပ်ရှင်ပြောင်ဆိုတာကတော့ နောက်ကျပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူကလွဲရင် ကျန်သုံး မျိုးစလုံးကို ပေါ်စကဘဲ ရောနှောပြီး တွေ့ရသည်။ သတင်းကို အပြောင်အပျက်ချရေးတဲ့အခါ ထင်ရှားတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ ပုံတူဆံဆံ တစ်ကြောင်းဆွဲပုံမျိုး ပါလာတတ်တာဖြစ်လို့ လူပြောင်နဲ့ သတင်းပြောင်ဟာ တွဲနေပါတယ်။ အနောက်တိုင်းတွေမှာတော့ ရုပ်ပြောင်သမိုင်းဟာ လူပြောင်ရေးတာက စပါတယ်။ အများ ပရိသတ်က ကြည်ညိုစရာမြင်နေရတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးဟာ သူလဲလူဘဲ၊ တိတ်တိတ်တော့ မဟုတ်တာလုပ်တာပါဘဲလို့ သိအောင် 'အပုပ်ချ' တဲ့ သဘောပါတယ်။ ဒီတော့ 'ရယ်စရာ' ဖြစ်ဖို့ထက် အမှန်ကိုဖော်တယ်။ တိုက်ခိုက်တယ်။ လက်ခံပြီးသား အထင်ကြီးပြီးသား ကိစ္စကို 'ကလော်တယ်' ဆိုတဲ့ တော်လှန်ရေးသဘော အပြည့်ပါ နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူပြောင် ရေးဆွဲကြတာကို ဥရောပမှာ ၁၆ ရာစု နှစ်ပိုင်းလို အင်မတန် စောစောကာလကဘဲ တွေ့နေ ပါဘီ။ အရင် အနှစ် ၄၀၀ လောက်ကဘဲ ဒီသဘော ရေးဆွဲကြတာ ရှိတယ်လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သတင်းစာလို အလွယ်နဲ့ အများဖတ်ဘို့ စာစောင်တွေ ပေါ်လာတော့မှဘဲ ဒါမျိုး ရေးသား ပုံနှိပ်တာဟာ တွင်ကျယ်လာပါတယ်။ အမှန်ကတော့ သတင်းစာတစ်စောင်ဟာ သတင်းကိုဘဲ ပေးတယ်။ ဒါပေမယ့် သတင်းစာတစောင်ရဲ့ ခေါင်းကြီးပိုင်းက 'စိတ်ကူး' ကို ပေးမယ်ပေါ့။ ရုပ်ပြောင်က စိတ်ကူးကို ရေးတဲ့ အယ်ဒီတာကို ကူညီပြီး သူ့ 'စိတ်ကူး' မျိုးကိုဘဲ အရုပ်နဲ့ ရေးပေးတယ်လို့ လွယ်လွယ် ပြောလဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဥရောပမှာ ၁၉ ရာစု စတဲ့ နပိုလီယန်ခေတ်က လူပြောင်ရေးနည်း ခေတ်စားနေဘီ။ အင်္ဂလန်လို နေရာမှာဘဲ ၁၈၄၁ ဆိုရင် လူပြောင်နဲ့ သတင်းပြောင်ဟာ အင်မတန်ခေတ်စား နေဘီ။ အပေါ်ယံမျက်နှာဖုံးမှာ အကောင်းချည်းဘဲလို့ ထင်နေရတဲ့ လူမှုကိစ္စဆိုတာကို မျက်နှာဖုံးခွါပြတဲ့နေရာမှာ အယ်ဒီတာက ခေါင်းကြီးပိုင်းက ဝေဖန်အကဲဖြတ်သလို ရုပ်ပြောင် ဆရာကလဲ ဝင်ပြီး သူများမမြင်တာကို ကျုပ်မြင်ထားတယ်ဗျ၊ ဒီမှာကြည့်စမ်းလို့ တစ်တစ်ခွခွ ရှင်းရှင်းကြီး ရေးဆွဲပြတာဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အပြောင်ဆိုလို့ ပျော်စရာမထင်ကြနဲ့။ ရုပ်ပြောင်ဟာ ပေါ်စက အင်မတန် ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း တဘက်သားကို ရှုတ်ချတိုက်ခိုက်တဲ့ လက်နက်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အယ်ဒီတာရဲ့ သဘောထားဆိုလိုရင်းကို စာနဲ့ အတော်ကလေးရှည်ရှည် ရေးရတဲ့ အခါမှာ ဒီသဘောကိုဘဲ ကာတွန်းဆရာက သုံးလက်မပါတ်လည် အကွက်ထဲမှာ ရေးထည့် လိုက်တာကို အခု တွေ့နေကြရတယ် မဟုတ်လား။ ရောဂါတိုက်ဖျက်ဘို့ အယ်ဒီတာရဲ့ လက်ခုပ်တလုံးရှိတဲ့ ဆေးမှုန့်ကို ကာတွန်းဆရာက ဆေးကလေး သေးသေးလေးတတောင့် capsule လုပ်ပေးတာပါဘဲ။ ပီးတော့ ရုပ်ပြောင်လေးဟာ သမိုင်းသမားတွေအတွက် အလွန် တိကျပြတ်သားတဲ့ ခေတ်ပြိုင်ရုပ်ပြမှတ်တမ်းလဲ ဖြစ်နေပါတယ်။ အခုအခါ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးသမိုင်းကို ရေးချင်ရင် ရုပ်ပြောင်မှတ်တမ်းကိုဘဲ သုံးပီး ရေးလို့ရဘီ။ ရုပ်ပြောင်တွေ ပေါ်စ၊ သတင်းစာ ဂျာနယ်တွေမှာ၊ စရေးစ၊ ဗမာပြေကို ရုပ်ပြောင်ရောက်လာစက စပြီး ဒီသဘောတွေဟာ တခါထဲ ပါလာပါတယ်။ ရုပ်ပြောင်ခေတ်ဦးက ရွှေတလေးဟာ ထိထိမိမိဆော်တယ်။ ရုပ်ပြောင်ခေတ်လယ်ကြ တော့ ဘဂျမ်းက ထေ့တေ့တေ့လောက်ဘဲရေးတယ်လို့ ဝေဖန်သံကို ကြားဘူးမှာပေါ့။ အဲဒါ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် ခေတ်ဦးမှာ တိုက်ခိုက်ရေး လက်နက်ဖြစ်တယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ပျော်တော်ဆက်သာသာ အေးအေးရွှင်ရွှင် ဖြစ်လာတယ်ဆိုတဲ့ လက္ခဏာဘဲ။ ဒီလို အသွင်ပြောင်းတာကိုလဲ သတိထားသင့်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုစာတန်းက ခေတ်ဦးအကြောင်း ဘဲ ရေးမှာဖြစ်လို့ ဒီလိုအသွင်ပုံသဏ္ဌာန် ဘာကြောင့်ပြောင်းတယ်၊ ဘယ်လိုပြောင်းတယ်ဆိုတာ မရေးတော့ပါဘူး။ ရုပ်ပြောင်ပေါ်စဆိုတဲ့ အချိန်ကာလကို ၁၉၁၅ က ၁၉၂၅ ထိ ပိုင်းဖြတ်ပါတယ်။ မှတ်တမ်းတွေ ရှောက်ရှာတော့ ဗမာပြည်မှာ ရုပ်ပြောင် စရေးတဲ့လူဟာ ရန်ကုန်ကောလိပ် ကျောင်းသား 'ဘဂလေး' ဖြစ်တယ်။ စပီး ပုံနှိပ်တဲ့ ဖြန့်ချိတဲ့ မဂ္ဂဇင်းက ၁၉၁၅ ရန်ကုန်ကောလိပ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ (ဒေါ်အမာ၊ 'ရွှေရိုး၊ဘကလေး' ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၂၄၁ မှာ ပထမဆုံးလို့ ဆိုတဲ့ ကာတွန်းကို ပြထားပါတယ်။) အဲဒီ ၁၉၁၅ ကနေ ၁၉၂၀ ထိ ရုပ်ပြောင်လောကမှာ ဘဂလေး ဘဲ ဦးစီးခေါင်းဆောင်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဘဂလေး လုပ်တဲ့အလုပ်ဟာ ယောဂီဆရာ မစ္စတာမောင်မှိုင်းစကားနဲ့ ပြောရရင် 'ခေတ်အလိုက် ကပ်ဆုပ်ပုံကို ဇာတ်ရုပ်စုံရေးတဲ့ ဘုံခန်း' ဖြစ်တယ်။ ပတ်လည်မှာ ဖြစ်နေတာ အကောင်းမထင်နဲ့။ 'ဆုပ်ကပ်' ဖြစ်တယ်။ ဒါကို ဘဂလေးက ထင်ရှားစေတယ်လို့ မောင်မှိုင်းက ဝန်ခံခဲ့တယ်။ အဲဒိနောက် ၁၉၂၀ နဲ့ ၁၉၂၅ မှ ဘဂလေး ကာတွန်းသိတ်မဆွဲတော့ဘူး။ ကုန်ပစ္စည်း ကြော်ငြာနဲ့ ရုပ်ရှင်ကြော်ငြာလောက်ဘဲ သူက ရေးတော့တယ်။ သူ့နေရာ မဂ္ဂဇင်းထဲမှာ ရုပ်ပြောင်ရေးလာတဲ့ လူသစ်တွေက ဘဇော် နဲ့ ဘသိန်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားမစပ် အဲဒီတုန်းက မဂ္ဂဇင်းတမျက်နှာပြည့် ရုပ်ပြောင်တခုကို ငွေ ၁ဝိ လောက်ဘဲ ရတယ်။ ဘဂလေး ရေးလို့ သိတ်လူကြိုက်များတဲ့အခါမှ ငွေ ၁၅ိ ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူတို့ ရေးတဲ့ပုံစံကတော့ 'တိုက်ခိုက်ရေး' ပုံစံ ဖြစ်တယ်။ ဒီကောင်ကြီးဟာ ခွေးကြီးပဲ လို့ထင်ရင် ခွေးပုံဆွဲပီး အဲဒီလူရဲ့ ခေါင်း တပ်ပေးလိုက်တာမျိုးပါဘဲ။ မညှာဘူး။ အင်္ဂလိပ် ဘက်သားဆိုရင် အင်္ဂလိပ်ကို ဖုတ်ထဲထိုင်ပီး ရှိခိုးနေပုံ ဆွဲပစ်လိုက်တယ်ပေါ့။ တရုပ်ဆိုရင် ကြစ်ဆံမီးနဲ့၊ ဘိန်းပြောင်းထဲ့ဆွဲတယ်။ ကုလားဆိုရင် ဗိုက်စူကြီးနဲ့ မတန်တဆ စားထားတဲ့ပုံကို ပြတယ်။ ရုပ်ပြောင်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို ယေဘူယျသဘော ပြောပြီးပါပြီ။ ထပ်ပြီး ဗမာပြေမှာ ဘာကိုရည်ရွယ်သလဲလို့ အတိအကျ ပြောချင်ပါသေးတယ်။ ဒီတော့ ရည်ရွယ်ချက်ကို လေးပိုင်း ပိုင်းပါရစေ။ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ စီပွားရေးနဲ့ ဓလေ့ ဆိုပါတော့။ ကာလအပိုင်းအခြားကတော့ ပြောခဲ့တဲ့ အတိုင်း ၁၉၁၅ က ၁၉၂၅ အတွင်းပါဘဲ။ အပြင်ကမ္ဘာနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်စရာက တော့ အဲဒီကာလဟာ ပထမကမ္ဘာစစ်နဲ့ စစ်ပီးခုနှစ် နှစ်ပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဗမာနိုင်ငံအတွင်း မှာတော့ ဝံသာနုခေတ်နဲ့ ဟုမ္မရူးတို့ ဒိုင်အာကီတို့ အများဆုံးပြောနေကြတဲ့ အချိန်ကာလ ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်ပြောင်တွေရဲ့ နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက်ကို တွေ့သလောက် တင်ပြရရင်<br /> (၁) အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှာဘဲ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရဘို့ (Home Rule)<br /> (၂) ကောလိပ်ဘွဲ့ရ၊ ဘိလပ်ပြန် ဝတ်လုံတော်ရတွေပါတဲ့ ပညာတတ်နဲ့ တိုင်းရင်းသား ဘူဇွာတွေ နိုင်ငံရေးမှာ ဝင်ပြီး အမြတ်ထုတ်တာကို ကာကွယ်ဘို့နဲ့<br /> (၃) အိန္ဒိယစက်ရိပ်က လွတ်ဘို့ တိုက်တွန်းခြင်းဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။<br /> ဒီလို တိုက်တွန်းရာမှာ 'ဇာတ်နာအောင်' ဗမာလယ်သမားကို အင်္ဂလိပ်ကြီးခွစီးနေပုံ၊ ဗမာနိုင်ငံနွားကို ကုလားတွေ၊ တရုတ်တွေ တက်စီးနေပုံ ရေးပါတယ်။ အမိ မြန်မာပြေကလဲ တငိုထဲငို ရတာဘဲ။ မငိုရလဲ သမီးဗမာမက မယ်မယ်ဗြိတန္ဒိယကို တရှိခိုးထဲ ရှိခိုးနေရတာဘဲ တွေ့ရတယ်။ တခါတရံ 'ဗမာသားသား' က မငိုလို့ 'ဗြိတန္ဒိယမယ်မယ်' က နို့မတိုက်ဘူးပေါ့။ ဒါမျိုးဘဲ လှည့်ပတ်သွားနေတယ်။ အင်္ဂလိပ် 'ဂျွန်ဘူး' ရဲ့ ဗိုက်ကို ဓားနဲ့ ပေါက်ပုံတို့၊ ဂျိုကို ဓားနဲ့လှီးပုံတို့ကို မရေးဘူး။ အမှန်ကလဲ နိုင်ငံရေးအမြင်မှာ အင်္ဂလိပ်မုန်းတီးရေး၊ နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေးဆိုတာ မရှိသေးလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒို့ဗမာတွေ ညီတယ်ဆိုရင် ဂျီစီဘီအေကွန်ဖရင့်မဏ္ဍပ်မှာ ယူနီယံဂျက်အလံထူပြီး ဒီအလံရဲ့ အလယ်က စက်ကွင်းထဲမှာ ဒေါင်းရုပ်ပါတာလောက်ဘဲ ရေးပြပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ဗမာ့နိုင်ငံရေးအမြင်ဟာ အဲဒီတုန်းက အင်္ဂလိပ်ဆန့်ကျင်ရေး မဟုတ်ဘူး။ အင်္ဂလိပ်ကို အများဆုံး တိုက်ခိုက်ဝံ့တဲ့ အချက်သုံးချက်ဘဲ တွေ့တယ်။<br /> (၁) ဘုရားထဲ ဘိနပ်စီးတာကို တိုက်ကြတယ်။<br /> (၂) ဟိုတုန်းက ဖိုက်စကွဲယားခေါ်တဲ့ ရန်ကုန်ဗန္ဓုလပန်းခြံထဲမှာ ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူ အမျိုးသား အမျိုးသမီးတွေကို ၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၄ က ပုလိပ်မင်းကြီးအမိန့်နဲ့ မြင်းတပ်က ဝင်ရိုက်တာကို ကဲ့ရဲ့တယ်။<br /> (၃) ပထမ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗမာကို စစ်သားအဖြစ်လက်ခံပီး စစ်ပီးလို့ ခုနှစ်နှစ်ကြာတော့ မင်းတို့ သိပ်စည်းကမ်း မရိုသေလို့ စစ်တပ်မှာ ဆက်မလိုချင်တော့ဘူးဆိုပြီး နှင်တာကို ဝေဖန်တယ်။ ဒါလောက်ဘဲ ရေးပါတယ်။<br /> နိုင်ငံခြားသားဆိုပီး အင်္ဂလိပ်၊ ကုလား၊ တရုတ် သုံးမျိုး ရှိနေတာမှာ မူလရန်သူဟာ အင်္ဂလိပ်လို့ မပြောတတ်သေးဘူး။ ကုလားမုန်းတီရေးလောက်ဘဲ ပြောတတ်တယ်။ တိုင်းရင်းသားဘူဇွာကိုလဲ ခဏခဏ စကားဖျက်တယ်လို့ စွပ်စွဲတယ်။ ဗမာနိုင်ငံကို ရောင်းစားတယ်လို့တော့ ပြောလာဘီ။ ဒါပေမယ့် ပြောတဲ့အတိုင်းလုပ်နော်လို့ တောင်းပန်တာနဲ့ ဘဲ နိဂုံးချုပ်တယ်။ တိုင်းရင်းသားဘူဇွာကို နယ်ချဲ့လက်ပါးစေလို့ ရုပ်ပြောင်ဆရာကလဲ မမြင်ဘူး။ ကျန်တဲ့လူတွေက သာပီးမမြင်တော့မပေါ့လို့ဘဲ ပြောတတ်တော့တယ်။ လူမှုရေးမှာ ရုပ်ပြောင်ဆရာက ဘာကို အရင်းမူလထားသလဲဆိုတော့ ဗမာတွေ ပကာသနအားကြီးတာကို ချေမှုန်းဘို့ဆိုတာဘဲ ဖြစ်တယ်။ မင်္ဂလာဆောင်မှာ တီးကြ၊ မှုတ်ကြ၊ သီကြ၊ ကကြတာကို နားလည်ပါတယ်။ ဘုရားရှေ့မှာ ဘာဖြစ်လို့ ဆိုင်းတီးပီး ကကြပြန်ပါသလဲ။ ဆရာတော်ကြီးပျံလွန်တော့လဲ ဆိုင်းတီးပီး ကတာဘဲမဟုတ်လား။ မသာတောင် 'တုံးလုံးပွဲ' ခေါ်ရမယ့် ပုံမျိုးဖြစ်နေဘီ ဆိုတာမျိုးကို ရေးဆွဲကြပါတယ်။ လူမှုဆက်ဆံရေးမှာ ပညာရေးဟာ သိပ်အရေးကြီးတယ်။ ပညာရေးကို အစိုးရကလဲ ဘတ်ဂျက် အသုံးနဲတယ်။ ပြည်သူကလဲ ဂရုမစိုက်ဘူး။ ဘုန်းကြီးကလဲ ခေတ်ပညာမပေးနိုင် ဘူး။ ခေတ်ပညာပေးနိုင်တဲ့ လူလာတော့လဲ လက်မခံဘူးဆိုတဲ့ ဝေဖန်ချက် တွေ့ရပါတယ်။ အခုလေ့လာနေတဲ့ခေတ်မှာ ရုပ်ပြောင်ရဲ့ လူမှုရေးရည်ရွယ်ချက်ကို အချုပ်ပြောရရင် ဗမာတွေ ပကာသနရှောင်၊ ပညာရေးကို အခုထက်ပိုပီး အားပေးဆိုတာဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်တချက်တွေ့ရတာကတော့ ပညာတတ်လူငယ်ဟာ ကိုယ့်မှာသာ အကျိုးရှိတဲ့ အစိုးရလခစား ရာထူးမယူဘဲ တိုင်းကျိုးပြည်ကျိုးဆောင်ရွက်ပါလို့ တိုက်တွန်းထားတာမျိုးတော့ တွေ့ရပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်ဟာ လူမျိုးကြီးအနေနဲ့ ဂိုက်ပေးပီး ဗမာနဲ့ တန်းတူ မဆက်ဆံဘူး။ ဒါကိုလဲ ဗမာက သိပ်မကြိုက်ဘူးဆိုတာကိုတော့ နဲနဲထဲ့ပြောလာပါတယ်။ ဥပမာ မီးရထား တတိယတန်းမှာတောင် ဥရောပသားဘဲ စီးစေဆိုတဲ့ သီးသန့်တွဲပါတာကို ဝေဖန်ပါတယ်။ ဒီဝေဖန်တဲ့ ကာတွန်းကို သူရိယမဂ္ဂဇင်း ဩဂုတ် ၁၉၁၉ မှာ တကြိမ်၊ မတ် ၁၉၂၄ မှာ တကြိမ် ထပ်ထဲ့တာထောက်တော့ တော်တော်မကျေနပ်တာနဲ့တူတယ်။ ဒီလို လူမျိုးကြီးဝါဒဟာ ဟိုတုန်းကတော့ သမရိုးကျ တွေ့ရတာမျိုးပါဘဲ။ ခုထိ ကမ္ဘာမှာ ရှိသေးတယ်ဆိုရင်လဲ မမှားပါဘူး။ ရဟန်းတွေ အလဇ္ဇီများလှတယ်လို့လဲ ပြောဝံ့ပါတယ်။ စီးပွားရေးမှာ စပါးဈေးနဲလို့ ဗမာလယ်သမားတွေ ရှုံးနေတုန်း အင်္ဂလိပ်စက်ပိုင်ကြီး ဝမ်းသာတယ်။ ကြွေးရှင်ချစ်တီးမြူးတယ်ဆိုတာမျိုး ရေးဆွဲပါတယ်။ စာရေးကြီး လခထုတ်တဲ့ နေ့ ကြွေးဆပ်ရလို့ ငွေကုန်ပီး အိမ်ကို မူးပြန်လာတယ်ဆိုတာလဲ တွေ့ရပါတယ်။ စီးပွားရေးဒုက္ခ ကို ပေါ်အောင် ဖော်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့မြင်သလောက် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖြေကတော့ သိပ်အားရစရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အင်္ဂလိပ်က ရောင်းကြီးဝယ်ကြီး (Wholesale Trade) လုပ်တဲ့အခါ တရုတ်၊ ကုလားက လက်လီရောင်း (Retail Trade) တဲ့အလုပ်ကို ချုပ်ထားကြတယ်။ ဗမာကလဲ လက်လီ ရောင်းလုပ်ငန်းကို ဝင်တိုးပါလား ဆိုတာမျိုးဘဲ အကြံပေးတတ်တယ်။ ဗမာက လူရေလည် ပြန်တော့ ရှေ့နေရယ်၊ နိုင်ငံရေးရယ်၊ အစိုးရလခစားရယ်၊ ဒါဘဲလုပ်တတ်တယ်။ ဒီတော့ သိပ်မကြီးပွားဘူးလို့လဲ ဝေဖန်ပါတယ်။ ရန်ကုန်မှာ ကြည့်ပါဦး၊ တိုက်လဲ ကုလားတိုက်၊ ကားလဲ ကုလားစီးတဲ့ကားလို့ ညွှန်ပြတယ်။ အဲဒါလောက်နဲ့ဘဲ ကျေနပ်တယ်။ တခါလောက်ဘဲ (သူရိယမဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၄၊ အမှတ် ၆၊ ဩဂုတ် ၁၉၂၀၊ စာမျက်နှာ ၉၀) ဗမာ့သံယံဇာတပစ္စည်းတွေ ဖော်ထုတ်ပီး ဗမာပိုင် စက်မှုလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်ပါတော့လားလို့ ပြောဖော်ရတယ်။ တခါတော့ (သူရိယမဂ္ဂဇင်းအတွဲ ၄၊ အမှတ် ၁၀၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၂၀ စာမျက်နှာ ၇၂) နိုင်ငံခြားအထည် ဈေးကြီးလှတယ်။ တအိမ်ရက္ကန်းစင် တစင်ပြန်ထောင်ကြလို့ တိုက်တွန်း ပါတယ်။ နိုင်ငံခြားကုန် သပိတ်မှောက်ဘို့လဲ တိုက်တွန်းတာမျိုး တွေ့ပါတယ်။ နောက်တမျိုးကတော့ ဗမာ့ကျွဲကြီးက ဒီမြေမှာ ရေလဲကောင်းတယ်၊ မြက်လဲပေါတယ်၊ ဒါပေမယ့် ငါဘာပြုလို့ ပိန်သလဲလို့ မေးထားတယ်။ (သူရိယမဂ္ဂဇင်းအတွဲ ၅၊ အမှတ် ၉၊ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၁ စာမျက်နှာ ၈၆)။ ဗမာ့စီးပွားရေးဟန်ပြပီး မသမာသူတွေ ရှိတာကိုတော့ သတိထားကြရမယ်တဲ့။ ဝံသာနု ဆိုင်းဘုတ်တပ်ထားပီး ပင်နီအတုရောင်းတဲ့ဆိုင် (သူရိယ မဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၅၊ အမှတ် ၁၀၊ ဒီဇင်ဘာ စာမျက်နှာ ၆၄) ကို တခါရေးဆွဲပြတာ တွေ့ရပါတယ်။ ရုပ်ပြောင်ဆရာရဲ့ စီပွားရေးအမြင်ကတော့ ကိုယ်ထူကိုယ်ထထက် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက စပါးဈေး ကောင်းအောင် လုပ်ပေးပါလို့ အများဆုံး ပြောချင်ပုံပါဘဲ။ ဓလေ့ပိုင်းမှာ ရုပ်ပြောင်သမားဟာ ဗမာ့ဓလေ့ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရေးကို လိုလား တယ်။ အဲဒါထက် ဗမာစစ်စစ်က ဗိုလ်တုမတုနဲ့ ဆိုတာကိုပဲ ထပ်ပြန်တလဲလဲ ရေးဆွဲကြတယ်။ ကိုယ်မလုပ်နိုင်တာ လုပ်တယ်လို့ဘဲ ပြောပါရစေ။ ရုပ်ပြောင်ဆရာဟာ ဗိုလ်တုတုပီး သူလဲ ဗိုလ်ကပေးတဲ့ ဒီပညာနဲ့ အသက်မွေးတယ်။ အရုပ်ကို စာတန်းထိုးတဲ့အခါ အင်္ဂလိပ်စာပါမှ လေးနက်တယ်ထင်တယ်။ ဗမာမက ခေါင်းမှာ ဖဲပြားစည်းပီး စီးကရက်ကို စွပ်တံနဲ့သောက်တာတော့ သူကြည့်မရဘူးတဲ့။ အမှန်ကလဲ ရှေးပုံစံ ဝတ်စားဆင်ယင်တာဘက်က သူတို့မဲပေးတယ် ဆိုပေမဲ့ တကယ် စိတ်မထက်သန် ပါဘူး။ အများသိတဲ့ ရှေးပုံစံ ဝတ်ကြပါ တိုက်တွန်းတာဟာ မအောင်မြင်ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒါကို သူတို့လဲ သိတယ်။ မိန်းကလေးက မှန်သားလို အင်္ကျီဝတ်တာတော့ သူတို့က မှန်ဘီလူးနဲ့ ကြည့်ချင်တယ် ဆိုဘဲ။ ဗမာရုပ်ပြောင်လောက အစပိုင်းမှာ ကျနော့အနေနဲ့ သိပ်မကြိုက်တာတခုရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ ကဗျာတွေ လင်္ကာတွေလဲ ရုပ်ပြောင်ရဲ့ စကားပြောစက်ကွင်း (Ballon) ထဲမှာ ထဲ့တယ်။ ရှင်းလင်းချက်သဘောလဲ မစ္စတာမောင်မှိုင်းတို့လိုလူက ပါဝင်ပီး ကဗျာလင်္ကာစပ် ပေးတယ်။ ခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေး အသွင်ဆောင်တဲ့ ရုပ်ပြောင်မှာ ကဗျာလင်္ကာပါတာ ညံ့ဖျင်းသွားတယ်။ 'အဖွင့်ကဗျာ' ပါလို့သာပေါ့လို့ အကဲဖြတ်သူလဲ ရှိတယ်။ (ဒေါ်အမာ၊ ရွှေရိုး၊ ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၁၈) ကျွန်တော်တော့ မထောက်ခံပါဘူး။ စာတလုံးမှ မပါလဲ ရီရတာပါ ဘဲဆိုတာ မမေ့သင့်ဘူး။ တနည်းပြောတော့ ရုပ်ပြောင်ဆရာကလဲ အင်္ဂလိပ်စာတန်းလေး ထဲ့ချင်တယ်။ အယ်ဒီတာအဖွဲ့က ဩဇာရှိသူတယောက်ကလဲ လင်္ကာရွတ်လိုက်ချင်တယ်။ ဒီတော့ စာဖတ်ပရိသတ်က နှစ်မျိုးစလုံးကိုဘဲ မကြိုက်ဘဲနဲ့ အရုပ်ကြည့်ချင်တာနဲ့ဘဲ လက်သင့်ခံ ရတယ်။ သည်းခံရတယ်။ ရုပ်ပြောင်ပေါ်စ ရည်ရွယ်ချက်ဟာ ဟုမ္မရူးဖြစ်တယ်။ အကျိုးဘက်ကို ပြောရရင် အောင်မြင်သင့်သလောက် မအောင်မြင်ဘူး။ ဘာပြုလို့လဲဆိုတော့ တိုင်းရင်းသားဘူဇွာတွေ ကိုယ်ကျိုးရှာတဲ့ အပြိုင်အဆိုင် ဝဲဩဃထဲမှာ ရုပ်ပြောင်ဆရာလဲ နစ်မွန်းသွားလို့ဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ <ref>သန်းထွန်း၊ ပါမောက္ခ၊ သမိုင်းဌာန၊ မန္တလေး၊ "ပြည်သူတို့၏စကားပြန်" စာအုပ်၊(ပထမအကြိမ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၄)</ref> == ကာတွန်း ပညာရှင်များ == # [[ကာတွန်းဦးဘထွေး]] # [[ကာတွန်းဦးဘကလေး]] (ရွှေတလေး) # [[ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း]](အလင်္ကာကျော်စွာ) # [[ကာတွန်းဦးဟိန်စွန်း]] # [[ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်]] # [[ကာတွန်းဦးဗကလေး]] # [[ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း(က.ဆ)]] # [[ကာတွန်းဦးစိန်]] # [[ကာတွန်းမောင်လွင်]] # [[ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်]] # [[ကာတွန်းဦးဖေသိန်း]] # [[ကာတွန်းဦးသော်က]] # [[ကာတွန်းဦးဝင်းမောင်]] # [[ကာတွန်းရွှေမင်းသား]] # [[ကာတွန်းမောင်မောင်]] # [[ကာတွန်းငွေကြည်]] # [[ကာတွန်းမြေဇာ]] # [[ကာတွန်းအောင်မြင့် (ကြံဗဟုံး) ]] # [[ကာတွန်းနန်းဦး]] # [[ကာတွန်းမောင်ဝဏ္က]] # [[ကာတွန်းချစ်ဆွေ]] # [[ကာတွန်းမြင့်သိန်း]] # [[ကာတွန်းမြင့်ဆွေ]] # [[ကာတွန်းမြင့်စိုးလေး]] # [[ကာတွန်းမောင်မောင်လေး]] # [[ကာတွန်းဖေစန်း]] # [[ကာတွန်းအောင်အောင်]] # [[ကာတွန်းကံချွန်]] # [[ကာတွန်းသုတ]] # [[ကာတွန်းခင်ဆွေ]] # [[ကာတွန်းဝင်းထွန်း]] # [[ကာတွန်းကျော်တင်မြင့်သစ်]] # [[ကာတွန်းမြိတ်ဝင်းထိန်]] # [[ကာတွန်းတင်အောင်နီ]] # [[ကာတွန်းသစ်ထွဏ်း]] # [[ကာတွန်းသန်းထွန်း]] # [[ကာတွန်းမောင်မောင်အောင်]] # [[ကာတွန်းဗိုလ်မောင်]] # [[ကာတွန်းဆန်းထွန်း]] # [[ကာတွန်းသက်စု]] # [[ကာတွန်းကျော်ထွဏ်း]] # [[ကာတွန်းဆွေမင်း(ဓနုဖြူ)]] # [[ကာတွန်းဌေးဝင်းဇော်]] # [[ကာတွန်းပိုးဇာ]] # [[ကာတွန်းအော်ပီကျယ်]] # [[ကာတွန်းဝင်းအောင်]] # [[ကာတွန်းဇိုဇမ်]] # [[ကာတွန်းနေမျိုးအေး]] # [[ကာတွန်းဇော်မောင်]] # [[ကာတွန်းဇော်ဝိတ်]] # [[ကာတွန်းသူရ]] # [[ကာတွန်းစိုးသော်တာ]] # [[ကာတွန်းကိုရွှေထူး]] # [[ကာတွန်းမောင်မောင်ဇော်]] # [[ကာတွန်းပေါက်ပေါက်]] # [[ကာတွန်းစောမင်းဝေ]] # [[ကာတွန်းစမ်းချောင်းကိုကိုအောင်]] # [[ကာတွန်းကျော်ပြောင်]] # [[ကာတွန်းကိုချစ်]] # [[ကာတွန်းမောင်မောင်ညှက်]] # [[ကာတွန်းကိုခိန်]] == ကိုးကား == <references/> [[Category:အနုပညာ]] [[Category:ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:ကာတွန်း]] tqbqlv48htetd7b85q0r7c00pjdh5xy 0 7881 1047970 1045206 2026-08-10T17:07:45Z ~2026-44136-52 146770 /* */ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကို ခွေးသူခိုးဟု စော်ကားရေးသားထားသောကြောင့် ခွေးသူခိုးကို ဖြုတ်ကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဟု ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားပေးသည်။ 1047970 wikitext text/x-wiki {{Infobox President |name = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း |native_name = |image = Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg |caption = ဦးနေဝင်း ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဂျေရုဆလင်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်စဉ် |order = [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ |term_start = ၄ ဇူလိုင် ၁၉၆၂ |term_end = ၂၃ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ |predecessor = ''ပါတီတည်ထောင်'' |successor = [[စိန်လွင်၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစိန်လွင်]] |order2 = မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|စတုတ္ထမြောက်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] |term_start2 = ၂ မတ် ၁၉၆၂ |term_end2 = ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁<br><small>(၂ မတ် ၁၉၇၄ အထိ [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌအမည်ခံဖြင့်)</small> |predecessor2 = [[မန်းဝင်းမောင်]] <small>(၁၉၆၂)</small> |successor2 = [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစန်းယု]] |order3 = တတိယမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] |term_start3 = ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ |term_end3 = ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀ |predecessor3 = [[ဦးနု]] |successor3 = [[ဦးနု]] |term_start4 = ၂ မတ် ၁၉၆၂ |term_end4 = ၂ မတ် ၁၉၇၄ |predecessor4 = [[ဦးနု]] |successor4 = ဗိုလ်ချုပ် [[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]] |birth_name = ရှုမောင် |birth_date = {{Birth date|1910|7|10|df=y}}<br/> {{Birth date|1911|5|14|df=y}} သို့ {{Birth date|1911|5|24|df=y}} ဟုလည်း ဖော်ပြ |birth_place = [[ပေါင်းတလည်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း|ပဲခူးစီရင်စု]]၊ [[အောက်မြန်မာပြည်]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] |death_date = {{Death date and age|2002|12|5|1910|7|10|df=y}} |death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ]] |resting_place = အရိုးပြာကို [[လှိုင်မြစ်]] တွင် ဖြန့်ကြဲ |nationality =ဗမာ+တရုတ် |party = [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |spouse = ဒေါ်သန်းညွန့်<br />ဒေါ်တင်တင်<br />ဒေါ်ခင်မေသန်း<br />ဒေါ်နီနီမြင့်<br />[[ရတနာနတ်မယ်]] |relations = |children = ကျော်သိန်း <br /> ငွေစိုး<br />အေးအောင်<br /> [[စန္ဒာဝင်း]] <br />ဖြိုးဝေဝင်း<br />ကြေးမုံဝင်း |residence = |alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] |occupation = |profession = |religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |signature = Ne Win Signature.svg |website = <!--Military service--> |nickname = တာကာစုဂီ စုစုမု |allegiance = {{flagicon|Burma|1974}} [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာ]] |branch = |serviceyears = ၁၉၃၁–၇၄ |rank = [[File:Vice Senior General.gif|15px]] [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] |unit = |commands = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |battles = |awards = {{plainlist| * [[ဖိုင်:Order of the Rajamitrabhorn (Thailand) ribbon.svg|border|47x14px]] {{ill|ထိုင်းတော်ဝင်ဂုဏ်ထူးဆောင်သင်္ဂဟဘွဲ့{{!}}တော်ဝင်ဂုဏ်ထူးဆောင်သင်္ဂဟဘွဲ့|th|เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นมงคลยิ่งราชมิตราภรณ์|en|Order of the Rajamitrabhorn}} (ထိုင်း)<ref>{{cite web|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2506/D/004/43.PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231080510/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2506/D/004/43.PDF|url-status=dead|archive-date=December 31, 2014|script-title=th:แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ราชมิตราภรณ์|publisher=www.ratchakitcha.soc.go.th|language=th|access-date=December 31, 2014}}</ref> * [[ဖိုင်:Bintang Jasa Utama rib.svg|border|47x13px]] {{ill|ဘင်တန်းဂျာဆာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်|id|Bintang Jasa}} (အင်ဒိုနီးရှား)<ref>{{Cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/military-history-museum-and-army-archives/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6IjQyNzMiLCJ0b2dnbGUiOmZhbHNlfQ%3D%3D|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း (၁၉၁၁ - ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်)|publisher=[[တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (နေပြည်တော်)|စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး]]|accessdate=17 August 2025|archive-date=1 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801175704/https://dsmuseum.gov.mm/military-history-museum-and-army-archives/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6IjQyNzMiLCJ0b2dnbGUiOmZhbHNlfQ%3D%3D}}</ref> }} }} '''ဦးနေဝင်း''' (၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၁၀၊ သို့ ၁၄ သို့ ၂၄ မေ ၁၉၁၁<ref>{{Cite web |title=U Ne Win {{!}} Myanmar general and dictator {{!}} Britannica.com<!-- Bot generated title --> |url=https://global.britannica.com/biography/U-Ne-Win |accessdate=21 September 2017 |archivedate=9 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170709221125/https://global.britannica.com/biography/U-Ne-Win }}</ref> – ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ အထိ၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၁ အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံ့အကြီးအကဲ]]အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးနေဝင်းသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးအာဏာရှင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံကို ၂၆ နှစ်ကြာအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဦးနေဝင်းသည် မိမိအာဏာတည်မြဲရန်အတွက် နိုင်ငံ့စီးပွါရေးကို ဖျက်ဆီးပစ်ကာ နိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ၁၉၁၁ ခု မေလ ၂၄ ရက်နေ့ (သို့) မေလ ၁၄ရက်နေ့ (သို့) ၁၉၁၀ ခု ဇူလိုင်လ ၁၀ရက်နေ့၌ [[ပဲခူးတိုင်း]] အနောက်ခြမ်း၊ [[ပေါင်းတလည်မြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် ရှုမောင်ဖြစ်သည်။ဗမာ.တရုတ် ကပြား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၂၉ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တွင် [[ဇီဝဗေဒ]] ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဆောင်တွင် ကျောင်းသားများ အဆောင်နောက်ကျဝင်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အဆောင်မှူးနှင့်အချေတင်ဖြစ်ရာမှ ကျောင်းအုပ်ကြီးသိရှိသွား၍ ကျောင်းထုတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် "သခင်ရှုမောင်"အမည်ဖြင့် [[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ င == လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ == [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]] တွင် ပါဝင်ကာ သခင်ရှုမောင် မှ ဗိုလ်နေဝင်း ဟုအမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သွေးသစ္စာပြုချိန်တွင် ပက်ပုံးသို့ ရောက်နေသောကြောင့် ၂၉ ဦးသာ ရှိသည် ဟု ဆိုသည်။ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်တွင် Commander အဖြစ်ဖြင့် ဂျပန်များနှင့် အလံနီကွန်မြူနစ် ပါတီတို့ကို ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ အောက်တိုဘာလ [[ဖဆပလ]] နှစ်ခြမ်းကွဲချိန်တွင် ဦးနေဝင်းသည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] အဖြစ်ဖြင့် အာဏာသိမ်းယူကာ ၁၉၆၀ ဧပြီလတွင် အနိုင်ရပါတီ ဖြစ်သော [[သန့်ရှင်းဖဆပလ]] ကို အာဏာလွှဲ ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ == အာဏာသိမ်းခြင်း == {{Main|၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ကို ဖွဲ့စည်းကာ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] [[ဦးနု]]ဦးဆောင်သော [[ဖဆပလ]] အစိုးရထံမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကာလ == [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အထိ၎င်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]၊ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များ ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ကို ဖွဲစည်း တည်ထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ တွင် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] အာဏာရလာကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သွေးမြေမကျ တော်လှန်ရေးဟု ကမ္ဘာမီဒီယာများမှ ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သမ္မတဟောင်း [[စဝ်ရွှေသိုက်]] ၏သားငယ်မှာ စစ်သားတစ်ဦး၏ သေနတ်ဒဏ်ကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ တွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြကြရာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား တစ်ရာကျော်မျှ ပစ်ခတ်ခံရကာ [[ကျောင်းသားသမဂ္ဂ]]အဆောက်အဦးလည်း ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထိုနေ့ညနေ ၈ နာရီ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများအသွင်သည် ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်နေသော  ပြည်သူလူထုကိုပါ အသက်အန္တရာယ်ပြုလာပြီးအကြမ်းဖက်အသွင်ဆောင်လာသဖြင့် "''ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများ ရပ်တန့် ခြင်းမရှိပါက ဓားကိုဓားဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ လှံကိုလှံဖြင့် သော်လည်းကောင်း တုံ့ပြန်မည်'' "ဟု ဥပမာပေး၍ ငါးမိနစ်ကြာ သတိပေး မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၆-နှစ်အကြာ၊ ၁၉၈၈ တွင် ဦးနေဝင်းမှ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဆောက်အဦးကို မိုင်းခွဲရန် စေခိုင်းသူမှာ သူမဟုတ်ရပါကြောင်း၊ [[ဦးအောင်ကြီး|ဗိုလ်အောင်ကြီး]]သာ တရားခံဖြစ် ကြောင်း ငြင်းဆိုပြောကြားခဲ့သည်။ == မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် == မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ဆိုသည်မှာ မြန်မာပြည်၏နိုင်ငံရေးအခြေအနေ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူအားလုံး၏ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှု၍ နိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့မှုကို ကာကွယ်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အခြေတည်ပေးခဲ့သောမူကြမ်းကို ဦးနေဝင်းမှပြန်လည်ရေးဆွဲထားသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဦးနေဝင်းသည် “မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ကိုတည်ထောင်ကာ [[တစ်ပါတီစနစ်]]ဖြင့် ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအစိုးရသည် နိုင်ငံရေးသမားများ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်း အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်များ နှင့် ကွန်မြူနစ်များကို စစ်တပ်ဖြင့် ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် "ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်" အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကာ ဗိုလ်ချုပ်[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၁-ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစန်းယု သည် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၈-ခုနှစ်အထိ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝ == {{unreferenced section}} === ဒေါ်သန်းညွန့် === ဦးနေဝင်းသည် ၎င်း၏ ဘဝတလျှောက်တွင် တရားဝင် အိမ်ထောင်ပေါင်း (၇) ကြိမ်ခန့် ကျခဲ့ပြီး ပထမဆုံး အိမ်ထောင်အဖြစ် ဒေါ်သန်းညွှန့်နှင့် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းညွှန့်သည် အပျိုမဟုတ်ပေ။ ပထမအိမ်ထောင်နှင့် သားတစ်ယောက်ပါခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဒေါ်သန်းညွှန့်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ပေါင်းသင်းနေထိုင်၍ သားကိုသိန်း (တာတီး) ခေါ် ဦးကျော်သိန်းကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်သိန်းသည် မြန်မာ့ရေနံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်မြို့နေ ဦးစိန်သီး၊ ဒေါ်ဆိုင်တို့၏ သမီး မကြည်ကြည်အေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်သိန်းသည် အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် ၁၉၇၈၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဇနီးဒေါ်ကြည်ကြည်သိန်းသည် အသက် ၅၉ နှစ်အရွယ် ၁၉၉၇ စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ === ဒေါ်တင်တင် === ထို့နောက် ဒေါ်တင်တင်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မောင်ဂိုမာရီလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း) အိမ်အမှတ် ၁၀၆ ၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲသို့ ဦးနေဝင်း၏ ဖခင် ဦးဖိုးခပါ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ သခင်ရှုမောင်နှင့် ဒေါ်တင်တင်တို့မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် သားကြီး ငွေစိုးကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သခင်ရှုမောင် ဂျပန်ပြည် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ စစ်ပညာသင် သွားရောက်စဉ်က မောင်ငွေစိုးမှာ ၂ နှစ်သား အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ ငွေစိုးသည် နောင်တွင် U.B.A လေကြောင်းဌာနတွင် လေယာဉ်မှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယသား အေးအောင်ဝင်း ခေါ် ကိုအေးအောင်ကို ၁၉၄၉ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ === ဒေါ်ခင်မေသန်း (ခ) ကစ်တီဘသန်း === ၁၉၅၂ မတ်လ ၁ဝ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ဒေါ်ခင်မေသန်း ခေါ် ကစ်တီဘသန်းနှင့် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးအတွင်းရှိ ဆေးကျောင်းအုပ်ကြီးနေအိမ်၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်းမှာ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးနှင့် ဆေးကျောင်းအုပ်ကြီး [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဒေါက်တာဘသန်း]]နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည်တို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်း၏ ငယ်မည်မှာ ကစ်တီဘသန်း ဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်းနှင့် လက်ထပ်စဉ်က ဦးနေဝင်းသည် ဒုတိယ မယားကြီး ဒေါ်တင်တင်နှင့် တရားဝင် မကွာရှင်းရသေးပေ။ ထို့ကြောင့် လက်ထပ်ပြီး ၃ ရက်အကြာတွင် မယားကြီး ဒေါ်တင်တင်က ၁၉၅၂ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့ထုတ် ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာမှနေ၍ "ကျွန်မသာလျှင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ မယားကြီးပါ" ဟူ၍ ခေါင်းစဉ်တပ်ကာ ကြေညာခဲ့လေသည်။ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာပါ ကြေညာချက် အပြည့်အစုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ဦးနေဝင်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သော ဒေါ်ခင်မေသန်းသည် အပျို မဟုတ်ပေ။ ၎င်း၏ ပထမအိမ်ထောင်မှာ ဒေါက်တာတောင်ကြီး (ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု သမီး ဒေါ်စန်းစန်းနု၏ ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူးသက်တင်၏ အကို) ဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့် သမီးလီလီဝင်းနှင့် အမြွှာသမီးများ ဖြစ်ကြသော သီတာဝင်း၊ သော်တာဝင်း တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒေါက်တာတောင်ကြီးနှင့် တရားဝင် ပြတ်စဲခြင်း မရှိဘဲ ဒေါ်ခင်မေသန်းအား လက်ထပ်ခဲ့မှုကြောင့် တပ်မတော်အက်ဥပဒေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက အရေးယူရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် ဝန်ကြီးချုပ်အား ဝိဓူရ သခင် ချစ်မောင်အပါအဝင် အခြားနိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ဝိုင်းဝန်းတားမြစ်ခဲ့သဖြင့် ဖြုတ်မပစ်ခဲ့ရပေ။ ဦးနေဝင်းသည် ဒေါ်ခင်မေသန်းနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက် သမီး စန္ဒာဝင်း၊ ဖြိုးနေဝင်း၊ ကြေးမုံဝင်းတို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ သမီးစန္ဒာဝင်းကို ၁၉၅၂ တွင်ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ === ဒေါ်နီနီမြင့် === ထို့နောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်မေသန်း ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် နောင်တွင် တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ကမာရွတ်မြို့နေ အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးမြင့်(ကျောင်းဆရာမကြီး) တို့၏ အငယ်ဆုံးသမီး ဒေါ်နီနီမြင့် (မဟာဝိဇ္ဇာ – သမိုင်း) နှင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် သားသမီး မထွန်းကားခဲ့ပါ။ ဦးနေဝင်းနှင့် လက်ထပ်စဉ်က ဒေါ်နီနီမြင့်သည် အသက် ၃၂ နှစ်ရှိပြီး ဦးနေဝင်းသည် အသက် ၆၃ နှစ် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ကမာရွတ်မြို့နေ အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးမြင့်တို့မှသားသမီး ငါးဦးဖွားမြင့်ခဲ့ပြီး ယင်းတို့မှာ (၁) ဒေါ်ထားထားမြင့် (ကွယ်လွန်) - ခင်ပွန်း ဦးစိုးမြင့် (ကွယ်လွန်) (၂) ဦးခင်စိုး ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး မြန်မာ့လေကြောင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်မမလေး (၃) ဦးမြစိုး ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး သတ္တုတွင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်ခင်ဖုန်း (၄) ဒေါ်ညိုညိုမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူး အမျိုးသားစီမံကိန်း (ငြိမ်း) - ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူးစိန်ဌေး OTS 25 BEME (ကွယ်လွန်) (၅) ဒေါ်နီနီမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (သမိုင်းသု) - ခင်ပွန်း ဦးနေဝင်း တို့ဖြစ်ကြပြီး မည်သည့်လှုပ်ရှားမှုမျိုးမှမတွေ့ရပဲ အေးဆေးစွာနေထိုင်သောမိသားစုများဖြစ်ကြသည်။ === ရတနာနတ်မယ် === ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် ကွာရှင်းပြီးနောက် June Rose Bellamy ခေါ် အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး (၁၈၂၀ ဇန်နဝါရီ ၃၁ – ၁၈၆၆ ဩဂုတ် ၂) ၏ မြစ် [[ရတနာနတ်မယ်]]နှင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၆ ရက်စွဲပါ ကြေးမုံသတင်းစာ မျက်နှာဖုံးတွင် ဦးနေဝင်းနှင့် ရတနာနတ်မယ်တို့၏ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ သတင်းကို ဓာတ်ပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။ ရတနာနတ်မယ်၏ မိခင်မှာ လင်းပင်ထိပ်တင်မလတ်ဖြစ်ပြီး အိမ်ရှေ့စံ [[ကနောင်မင်းသား]]နှင့် ကိုယ်လုပ်တော်ရ သခင်ကြီး ခင်ဖော့တို့၏ သားတော် လင်းပင်မင်းသားနှင့် ရေနံ့သာခင်ခင်ကြီးတို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ၅ လမျှ ပေါင်းဖြစ်လိုက်ကြသည်။ ဦးနေဝင်းသည် ရတနာနတ်မယ်နှင့် အိမ်ထောင်ရေး ပြိုကွဲပြီးနောက် ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် ပြန်လည် ပေါင်းထုတ်ခဲ့သည်။ === ဒေါ်ကြာစံ === အသက် ၇၇ နှစ်၌ အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ် ရခိုင်အမျိုးသမီး ဒေါ်ကြာစံအား လက်ထပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၅) ရက်နေ့ မနက် ၇ နာရီခွဲခန့်အချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(ငြိမ်း) ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၉၂)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ]] အစိုးရသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(ငြိမ်း)၏ ဈာပနကို သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်[[စန္ဒာဝင်း]]နှင့် လူ (၂၅) ယောက်ခန့်သာ လိုက်ပါ ပို့ဆောင်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ သေဆုံးသည့်နေ့ နေ့တွင်းချင်းပင် သဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]ဝင်ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချူပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူး သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း (ငြိမ်း) ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာကို [[ရန်ကုန်မြစ်]]အတွင်း မျှောခဲ့သည်။ သေဆုံးပြီး နှစ် ၂၀ ကျော်ကြာသောအခါ နစကဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်၊တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ၂၀၂၂ ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြန်သည်။ == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဦးနေဝင်းအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ထမ်းဆောင်ခဲ့သော စစ်ဖက်ဆိုင်ရာတာဝန်များ== {| class="wikitable" |- |+<ref>{{cite book |author=သန်းဝင်းလှိုင် |author-link= သန်းဝင်းလှိုင် |date= ၂၀၁၄ |title= သခင်ဋီကာသစ် |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ရန်အောင်စာပေ |page= ၅၄–၅၉ |isbn=}}</ref> !ခုနှစ် !! နေရာ !!ရာထူး!! မှတ်ချက် |- |၁၉၄၁ ဧပြီ ၂၅||ရဲဘော်သုံးကျိပ်တပ်ဖွဲ့ (၂)၊ ပြည်တွင်းသူပုန်အဖွဲ့||ဗိုလ်||ဒီဇင်ဘာတွင် ဗိုလ်ဘွဲ့ယူခဲ့ |- |၁၉၄၂ မတ်||တပ်မမှူး၊ ဘီအိုင်အေတပ်မကြီး (၂)||ဗိုလ်|| |- |၁၉၄၂ ဇူလိုင်||တပ်ရင်းမှူး၊ ဘီဒီအေတပ်ရင်း (၁)||ဗိုလ်မှူး|| |- |၁၉၄၃||စစ်သေနာပတိချုပ်၊ ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်||ဗိုလ်မှူးကြီး||အကျင့်ပျက်ချစားမှုကြောင့် ရိက္ခာနှင့်ထောက်ပံ့ရေးဌာနကြီးမှူးနေရာသို့ အဆင့်ချခံရ |- |၁၉၄၅ မတ် ၂၇||တိုင်းမှူး၊ တိုင်း (၂) မြစ်ဝကျွန်းပေါ်အရှေ့ပိုင်း|| || |- |၁၉၄၅ စက်တင်ဘာ||ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး၊ [[ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း]] (၄)||ဗိုလ်မှူး||[[တပ်မတော်|ဗမာ့တပ်မတော်]]ကို အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း |- |၁၉၄၆ နိုဝင်ဘာ ၁၆|| ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး|| |- |၁၉၄၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀||တိုင်းမှူး၊ [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]||ဗိုလ်မှူးချုပ်||အောက်တိုဘာ ၈ ၌ ဗိုလ်မှူးချုပ်ရားထူးရရှိ |- |၁၉၄၈ ဩဂုတ် ၁||[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်]]||ဗိုလ်ချုပ်||ဩဂုတ် ၁၃ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်လာ |- |၁၉၄၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁||rowspan="3" |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|စစ်ဦးစီးချုပ်]]||ဗိုလ်ချုပ်|| |- |၁၉၄၉ မတ် ၃|| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|| |- |၁၉၅၆ ဇန်နဝါရီ ၁||ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|| |} ==ဓာတ်ပုံများ== <gallery> File:David Ben Gurion - General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် [[ဒေးဗစ် ဘင်ဂူရီယင်]]နှင့် တွေ့ဆုံစဉ် (၁၉၅၉) File:Gen. Ne Win, Burmese P.M. touring Nesher Cement Factory in Ramleh (D783-105).jpg|ဗိုလ်နေဝင်း ရမ်မလာမြို့ရှိ Nesher ဘိလပ်မြေစက်ရုံကို လည်ပတ်ကြည့်ရှုစဉ် File:1964-05 1964年2月 周恩来陈毅访问缅甸 与奈温会谈.jpg|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် [[ချူအင်လိုင်း]] (ဝဲ) နှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း (ယာ) (၁၉၆၄) </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၁၁|၂၀၀၂}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ဦးနု]]}} {{s-ttl|title=တာဝန်ထမ်းဆောင်<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]|years=၁၉၅၈–၁၉၆၀}} {{s-aft|after=[[ဦးနု]]}} |- {{s-bef|before=[[ဝင်းမောင်၊ မန်း (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]]<br>(<small>နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်</small>)}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]|years=၁၉၆၂–၁၉၇၄}} {{s-aft|after=သူကိုယ်တိုင် (နိုင်ငံတော်သသမ္မတဖြစ်)}} |- {{s-bef|before=[[ဦးနု]]}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]|years=၁၉၆၂–၁၉၆၄}} {{s-aft|after=[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]}} |- {{s-bef|before=သူကိုယ်တိုင် ([[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်)}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]|years=၁၉၇၄–၁၉၈၁}} {{s-aft|after=[[စန်းယု]]}} |- {{s-ppo}} {{s-bef|before=မရှိ}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|ဗမာပြည်ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ|years=၁၉၆၂–၁၉၈၈}} {{s-aft|after=[[ဦးစိန်လွင်]]}} |- {{s-mil}} {{s-bef|before=[[စမစ်ဒွန်း]]}} {{s-ttl|title=[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|years=၁၉၄၉–၁၉၇၂}} {{s-aft|after=[[စန်းယု]]}} |- {{s-end}} {{ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} {{ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ရဲဘော်သုံးကျိပ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ]] 503v76setd7c0lvu034ll9l3t6k4agp 0 8427 1047915 844177 2026-08-10T14:35:23Z ~2026-44039-99 146760 1047915 wikitext text/x-wiki ဦးပုညသည် မြို့စားရွာစားမျိုးဖြစ်သည့် အဖဦးမြတ်စံ အမိဒေါ်လှရင်တို့မှ မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက် ကြာသပတေးနေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၈၁၂ ခု ဩဂုတ်လ ၂၁ရက်) ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်က [[သာယာဝတီမင်း]]တရားကြီး အိမ်တော်ရောက်ခိုက် စည်ကိုပုတ်၍ကစားသောကြောင့် “မောင်ပုတ်စည်” ဟု မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် အမည်ပေးသောကြောင့် မောင်ပုတ်စည် ဟုခေါ်တွင်သည်။ *စလေမြို့ သူကြီးရိုး၊ ပုညသမန်းမျိုး၌ သက္ကရာဇ် မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ကဆုန်လဆန်း (၁၃)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် [[သာယာဝတီမင်း]]၏ အကြီးတော် အရာရှိဖြစ်သော (အဖ)ဦးမြတ်ထွား၊ (အမိ) ဒေါ်ဆုံတို့မှ ဖွားမြင်လေသည်။ ဦးပုညအား မွေးဖွားချိန် ထိုနေ့၌ မုံရွေးဆရာတော်၊ ကြက်သွန်ခင်းဆရာတော်တို့ ရွှေစက်တော်က အပြန် ဦးမြတ်ထွားအိမ်ကို ဝင်တော်မူကြခိုက်၊ ကြုံကြိုက်သဖြင့် ထိုသူငယ်သည် လောကီရေးရာတွင် ကျော်ဇောထင်ရှားလတ်မည်။ ဥပစ္ဆေဒကကံနှင့်မူ မကင်းလွတ်တတ် ဟူ၍ ရှေ့ပြေးနိမိတ် ဖတ်ကြားတော်မူကြကြောင်း အချို့ဆရာတို့က ဆိုကြသည်။ *ဦးမြတ်ထွားနှင့် ဒေါ်ဆုံတို့သည်ကား မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်ဟု ဆို၏။ ===ပုံပန်းသဏ္ဌာန်=== အရပ်မနိမ့်လွန်း၊ မမြင့်လွန်း၊ ခပ်ပြတ်ပြတ်၊ အသားလတ်လတ် ရှိလေသည်။ တနည်း အသားညိုညို၊ အရပ်မြင့်မြင့် နှာတံစင်းစင်း၊ နဖူးထင်ရင်း ကျယ်ကျယ် ရှိသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ထူးခြားသည်မှာ ဘက်လက်ကောက်ဝတ်မှ လက်သန်းဖျားအထိ သိမ်၍ လက်သန်းနှင့် လက်သူကြွယ်မှာ အောက်သို့ ခတ်ကောက်ကောက် ရှိ၏။ ရေးရာသားရာတို့၌ ပုရပိုက်ကို ထောင်လိုက်ထား၍ ဘယ်လက်နှင့် ရေးတတ်မှတ်တတ်လေသည်။ သို့ဖြင့်လင့်ကစား လက်ရေးလှသည်။ လက်ရေးလည်း မြန်ဆန်လေသည်။ ၎င်းအပြင် ဆေးလိပ်အလွန်ကြိုက်တတ်သည်။ ဆေးတလိပ် ကုန်အောင်သောက်ရမှ ပုရပိုက်ကိုချ၍ စာများကို ရေးတတ်လေ့ရှိသည်ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသတည်း။ ၁၂၂၈-ခုနှစ် [[မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း|မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင်အရေးအခင်း]]တွင် အခါပေးဖြစ်သည်ဟု ဆို၍ မြို့ဝန်ဦးသာအိုးထံတွင် အကျယ်ချုပ်ထားရာမှ ဦးသာအိုး၏မယားငယ် ခင်သုန်နှင့် ရည်ငံသောကြောင့် ၁၂၂၉ ခုနှစ်နယုန်လတွင် ပုန်ကန်မှုနှင့် အဆုံးစီရင်ရာတွင် ဦးသာအိုးက ဦးပုည (အသက်-၅၅ နှစ်)ကိုပါ ထည့်၍ အဆုံးစီရင်လိုက်သည်။ မင်းတရားကြီး သိသောအခါ “လူကိုခွေးသတ်လေခြင်း” ဟု မိန့်တော်မူ၍ လွန်စွာနှမြော တသတော်မူကာ မိန့်တော်မူသည်ဟုအဆိုရှိသည်။ ==လက်ရာများ== ယိုးဒယားနိုင် မော်ကွန်း၊ ရတနာနဒီ မော်ကွန်း၊ သဒ္ဒါပုဒ်ဆစ်လင်္ကာ၊ မဉ္ဇူသက သတ်ပုံ၊ ဗေဒင်ဟောနည်း၊ ရကန်၊ ရတုအမျိုးမျိုး၊ လေးဆစ်အမျိုးမျိုး၊ လှေချင်းအမျိုးမျိုး၊ တေးထပ်အမျိုးမျိုး၊ ဒုံးချင်းအမျိုးမျိုး၊ ဗုံရှည်သံအမျိုးမျိုး၊ ပြဇာတ်များ၊ ဟောစာများ၊ မေတ္တာစာများ၊ သာသနာလျှောက် အမျိုးမျိုး၊ ရေစက်ချ အမျိုးမျိုး၊ ဆွမ်းတော်ကြီးတင် စာတမ်းအမျိုးမျိုး၊ ဖိတ်စာအမျိုးမျိုး၊ ငိုချင်းအများမပြား ရေးသားခဲ့သည်။ ===ပြဇာတ်=== * [[ပဒုမပြဇာတ်]] * [[ရေသည်ပြဇာတ်|ဂင်္ဂါမာလပြဇာတ် (ရေသည်ပြဇာတ်)]] * [[ဝိဇယပြဇာတ်]] * [[ကောသလပြဇာတ်]] * [[ဝေဿန္တရာပြဇာတ်]] * [[မဟော်ပြဇာတ်]] * [[ဝါသုဒေဝပြဇာတ်]] * [[ကုသပြဇာတ်]](တစ်ပိုင်း ရေးဆဲ) * [[ရေသည်ပြဇာတ်]]တို့ ဖြစ်သည်။ ===မေတ္တာစာ=== * လှေအလှူခံမေတ္တာစာ * ပြန်ပေးမေတ္တာစာ * ဒေါနဆီမေတ္တာစာ * လူပျိုမလှည့်ကြောင်းမေတ္တာစာ< * ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း ဝတ္ထု * စာရေးတံဆွမ်း လှူရသော သူအိုမ ဝတ္ထု * သိဝရာဇ်မင်းကြီး ဝတ္ထု * ဥပမာလေးဦး ဝတ္ထု * အလောင်းတော်ယုန်မင်း ဝတ္ထု * ဝိသယှသူဋ္ဌေး ဝတ္ထု * အဘယမာတာ ဝတ္ထု * ကုဒါလပဏ္ဍိတ ဝတ္ထု * သင်္ခပုဏ္ဏား ဝတ္ထု * သောနဒိန် ဝတ္ထု * ကာကဝလိယ ဝတ္ထု * ခေမာမိဖုရား ဝတ္ထု * သူရဲကောင်းကောဋတိမ္ဗရ ဝတ္ထု * ဂေါပါလ ဝတ္ထု * ဗြဟ္မဒတ်မင်း ဝတ္ထု * သုဏိသာဝိမာန ဝတ္ထု * ပဉ္စသီလသမာဒါနိယမထေရ် ဝတ္ထု * သာမညဘိက္ခု နှင့် မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ ဝတ္ထု * ဓဇဒါယကာ ဝတ္ထု * ခင်ပုပ်ငှက် ဝတ္ထု * ဧကဒီပိက ဝတ္ထု * ရှင်သီဝလိ ဝတ္ထု * သုဘဒ္ဒရဟန်း ဝတ္ထု * ပဉ္စပေါသထ ဝတ္ထု * အာဠဝက ဝတ္ထု * ဝိမာနဝတ္ထု * ကောဋ္ဋတိမ္ပရဝတ္ထု * ဧရကပတ္တဝတ္ထု * မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ယူခဏ်း ဝတ္ထု <ref>ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်၊ သုဓမ္မဝတီ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေသော ဌာန၊ ၁၉၄၀၊ စာ-(ဋ)</ref> 0c2d1g5jzifivuegw2770re2e2fo03x 0 9410 1048003 770048 2026-08-11T02:04:12Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ပညာရှင်များ]] 1048003 wikitext text/x-wiki {{Infobox အတ္ထုပ္ပတ္တိ | အမည် =လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင် | ဓာတ်ပုံ =LandanAs.jpg | သက်တမ်း =(၁၈၈၉-၁၉၆၄) | မွေးသက္ကရာဇ် =[[၁၈၈၉]] | အမည်ရင်း =ဦးအုန်းမောင် | မိဘအမည် =ဦးဖိုးထီ၊ ဒေါ်အေးမြ | မွေးဖွားရာဒေသ=[[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | နိုင်ငံသား = [[File:Flag of Myanmar.svg|25px ]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | လူမျိုး =[[ဗမာ|ဗမာလူမျိုး]] | ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ =ဗုဒ္ဓဘာသာ | ပညာအရည်အချင်း = | အလုပ်အကိုင် = မြန်မာ့ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ ဓာတ်ပုံပညာရှင်၊ ဓာတ်ပုံတိုက် ပိုင်ရှင်၊ | ကြင်ဖော် = ဒေါ်အုန်းညွန့် | သားသမီး = | ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု = | ထင်ရှားသည့်လက်ရာများ= | ရရှိခဲ့သည့်ဘွဲ့တံဆိပ်များ= | ကွယ်လွန်ရက် =[[ဩဂုတ်]]‌၊[[၁၅]]၊ [[၁၉၆၄]] | ကွယ်လွန်ရာဒေသ= | လက်မှတ်= | ကွန်ယက် = }} [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၌ အနောက်တိုင်းမှ လာသော ခေတ်သစ် [[အနုပညာ]] တရပ်ဖြစ်သည့် [[ရုပ်ရှင်]] အနုပညာကို စတင် မျိုးစေ့ချခဲ့သူမှာ အခြားသူ မဟုတ်ချေ။ မြန်မာပီပီ သျှောင်ထုံးထားသော ဦးအုန်းမောင်ပင် ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာပြည်၏ ရုပ်ရှင်ဖခင်ကြီးဟု လူသိများသော ဦးအုန်းမောင်သည် မြန်မာပြည်တွင် လက်မွန်မဆွ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူး၍ ရုံတင်ပြသခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ပန်းချီပညာနှင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးသည့်ပညာကိုပါ လေ့လာလိုက်စား တတ်မြောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် သျှောင်ထုံးကြီးနှင့် ဖြစ်သော်လည်း [[အင်္ဂလိပ်စာ]]တတ် တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ဦးအုန်းမောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂ ခု ဇူလိုင်လ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]] ပုဇွန်တောင် ညောင်တန်းဘက်မှ စပါးကုန်သည် ဦးဖိုးထီနှင့် ဒေါ်အေးမြတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ [[ပန်းချီ]]နှင့် [[ဓာတ်ပုံ]] အနုပညာကို ဝါသနာ ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ပန်းချီပညာကို ဆရာ ဦးဘိုးဘနှင့် ဆရာ ဦးရွှေစိုးထံမှ သင်ယူခဲ့သည်။ ဓာတ်ပုံပညာကိုမူ မစ္စတာ ဝဂ္ဂစတပ် ထံမှ သင်ယူသည်။ ထို့နောက် ဒီ၊ အေ၊ အဟူဂျာ ဓာတ်ပုံတိုက်တွင် လခစား ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လေသည်။ ယင်းသို့ လုပ်ကိုင်ရာမှ တစ်နေ့တွင် ဦးအုန်းမောင်သည် လခစား ဘဝကို စွန့်လွှတ်လိုက်သည်။ ယောက်ဖဖြစ်သူ ဓာတ်ပုံဆရာ ဦးမောင်မောင်နှင့် တွဲဖက်လျှက် လန်ဒန်အတ် ဓာတ်ပုံကူးတိုက် ဟူသော အမည်ဖြင့် ကိုယ်ပိုင် ဓာတ်ပုံကူးတိုက် တစ်တိုက် တည်ထောင်လိုက်သည်။ ဓာတ်ပုံလုပ်ငန်း အဝဝကို စိတ်တိုင်းကျ ရွက်ဆောင်လေသည်။ ထိုအချိန်မှာ ၁၉၁၄-၁၅ ခုနှစ် ပတ်ဝန်းကျင်ပင်ဖြစ်သည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ဓာတ်ပုံပညာလည်း ကျွမ်းကျင်သည်။ လုံ့လ ဝီရိယလည်း ရှိ၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးလည်း ကောင်း၍ လုပ်ငန်းမှာ အောင်မြင်သည်။ ယင်းသို့ အောင်မြင်သော်လည်း ဦးအုန်းမောင်သည် ရုပ်သေ ဓာတ်ပုံမျှဖြင့် မတင်းတိမ်နိုင်၊ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရန် စိတ်ဆန္ဒ ပြင်းပြနေသည်။ ထိုအချိန်၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရုပ်ရှင်ကားများ ရှိသည်။ သို့ရာတွင် အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန် ကားများသာ ဖြစ်သည်။ မြန်မာရုပ်ရှင်ကား ဟူ၍ ပေါ်ထွက်ရန် ဝေးစွ၊ ကြားမျှပင် မကြားဘူးသေးပေ။ ဤသို့သော အခြေအနေတွင် ဦးအုန်းမောင်သည် အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်ကားများကို ကြည့်ရင်း မြန်မာရုပ်ရှင်ကား ရိုက်ကူးရန် ဆန္ဒ တဖွားဖွား ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ကားများကို မလွတ်တမ်းကြည့်သော သျှောင်ထုံးကြီးနှင့် ဦးအုန်းမောင်အား မည်သူကမျှ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ ဖခင်ကြီး ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟူ၍ မထင်ကြပေ။ ဦးအုန်းမောင်သည် ရုပ်ရှင်ပညာကို ယင်းသို့ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကြည့်ရှု့၍လည်းကောင်း၊ စာအုပ်စာတမ်းများ ဖတ်ရှု၍လည်းကောင်း လေ့လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာရုပ်ရှင်ကို စတင်ရိုက်ကူးရန် ခြေလှမ်းပြင်လိုက်လေသည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ရှေးဦးစွာ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရာတွင် လိုအပ်မည့် ပစ္စည်းကရိယာများကို စုဆောင်းသည်။ ထိုအချိန်မှာ ၁၉၁၈ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် အသက် ၂၇ နှစ် အရွယ်ခန့်သာ ရှိသေးသည်။ အနောက်နိုင်ငံ၌ ရုပ်ရှင်ကို ရုံတင်ပြသနိုင်သော အဆင့်သို့ ရောက်သည်မှာ အနှစ် အစိတ်ခန့်သာ ရှိသေးသည်။ အိန္ဒိယ၌ ရုပ်ရှင်ထွန်းကားနေပြီ ဟူ၍ မဆိုနိုင်သေး။ သတင်းကားလောက်သာ ရိုက်ကူးနိုင်၍ ဇာတ်လမ်းပါသော ရုပ်ရှင်ကို မရိုက်ကူးနိုင်သေးပေ။ ဦးအုန်းမောင်အဖို့ ရုပ်ရှင် ပစ္စည်းကိရိယာကို အိန္ဒိယမှလည်း မမှာနိုင်။ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်တို့မှ မှာရန်လည်း ငွေအင်အား မတောင့်တင်း။ သို့သော် ဦးအုန်းမောင်သည် မဖြစ်မနေ ဇွဲဖြင့် ရုပ်ရှင်ပစ္စည်းကိရိယာများကို မရအရ လိုက်လံရှာဖွေခဲ့သည်။ ကံအားလျော်စွာ အီး၊ အမ်၊ ဒီအူဇာ ဆေးတိုက်၌ သုံးမရ၍ ချောင်ထိုးထားသော [[ကင်မရာ]]တစ်လုံးကို သွားတွေ့လေသည်။ ယင်းမှာ အိန္ဒိယက အလည်လာသော ခရီးသည်တစ်ဦးက ပျက်နေ၍ ပစ်ထားခဲ့သော ကင်မရာ ဖြစ်သည်။ ယင်းကိုပင် ဦးအုန်းမောင်က ငွေတစ်ရာပေး၍ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ကြံဖန် ပြုပြင်သည်။ သို့ရာတွင် ကင်မရာမှာ မှန်ဘီလူးမရှိ ဖြစ်နေပြန်သဖြင့် လိုအပ်သော မှန်ဘီလူးကို အိန္ဒိယသို့ မှာရပြန်သည်။ မရ။ နောက်ဆုံး စီနီမာဒီပဲရစ်ရုံပိုင်ရှင် မစ္စတာအချားက သူ့ထံ၌ ဧည့်သည်တစ်ဦးက ပစ်ထားခဲ့သော မှန်ဘီလူး တစ်ခုရှိသည်။ သုံးနိုင် မသုံးနိုင်ကား မသိပါဆိုသဖြင့် ဦးအုန်းမောင်က လိုက်ကြည့်သည်။ ကံအားလျော်စွာ မိမိဝယ်ထားသော ကင်မရာ၌ တပ်ဆင်နိုင်သော မှန်ဘီလူးမျိုး ဖြစ်သဖြင့် အလုပ်ဖြစ်အောင် ကြံဖန်ကြိုးစားနိုင်တော့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ဦးအုန်းမောင်က “ဟိုတုန်းက လုပ်ခဲ့တာတွေ ပြန်စဉ်းစားမိတဲ့အခါ ရယ်မိပါတယ်။ ဘာပြုလို့လဲဆိုတော့ ကင်မရာဆိုတာကလည်း ခုလိုဘယ်ဟုတ်ပမလဲ။ ထင်းရှူးသေတ္တာငယ်လေးမှာ မှန်ဘီလူးတပ်ထားပြီး လှည့်လို့ရတာ တစ်ခုပဲရှိတယ်။ မှန်ဘီလူး ဆိုပြန်တော့လည်း ပုလင်းကွဲသာသာ ရှိတော့ လက်နဲ့လှည့်တိုင်းလည်း အရုပ်က ထင်ချင်မှ ထင်တာဗျ။ ဒီအထဲ ရိုက်ရတဲ့ ဖလင်ကလည်း ခုခေတ်လို မကောင်းပြန်ဆိုတော့ အင်မတန် အခက်အခဲတွေ့ပြီး အရုပ်ထင်အောင် မနည်းကြိုးစားခဲ့ရပါတယ်။” ဟူ၍ နောင်လာ နောက်သား ရုပ်ရှင်ပညာသည်များအား ပြောပြခဲ့သည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ယင်းသို့ အမျိုးမျိုး ပြုပြင်ဖန်တီးထားသည့် ကင်မရာကလေးကို ဦးမောင်မောင်၏ အကူအညီဖြင့် အစမ်းရိုက်ကြည့်သည်။ ကျေနပ်စဖွယ် အောင်မြင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့ဖြင့် ပထမဦးစွာ ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးဖိုးစိန်၏ အကမျိုးစုံကို ရိုက်ကူးရန် ကြံစည်စည်။ သို့ရာတွင် ဦးဖိုးစိန်က သဘောမတူသဖြင့် အကြံပျက်သွားစည်။ ဦးဖိုးစိန်က မိမိ အကကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးပြပါလျှင် မိမိ ဇာတ်ပွဲကို ကြည့်မည့် ပရိသတ် နည်းပါသွားလိမ့်မည် ဟူ၍ ယူဆသဖြင့် သဘောမတူခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ သို့ဖြင့် “ဘားမားဖလင် ကုမ္ပဏီ”ကို တည်ထောင်လိုက်သည်။ မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးဘညွန့်၏သား ရုပ်ရှင် ဝါသနာအိုး ဟိုက်စကူးကျောင်းသား ကိုညီပု၏ အကူအညီကို ရယူကာ “[[မေတ္တာ နှင့် သူရာ]]” ရုပ်ရှင်ကားကို ရိုက်ကူးရန် ကြိုးပမ်းသည်။ “မေတ္တာနှင့်သူရာ”သည် ဆရာပီမိုးနင်း၏ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ ဇာတ်လိုက်အဖြစ် ကိုညီပု၊ မင်းသမီးအဖြစ် ကြည့်မြင်တိုင်သူ မရီ၊ လူကြမ်းများအဖြစ် ပညာ့အလင်း သတင်းစာတိုက် မန်နေဂျင်း အယ်ဒီတာ ဦးပု(ဦးတုတ်ကြီး)၊ ဘောသမား မောင်မောင်ချစ်တို့က ဦးဆောင်ပါဝင်သည်။ ရိုက်ကူးရာ၌ ယခုကဲ့သို့ သင်ကြားပြသသူ ဒါရိုက်တာ ဟူ၍ စနစ်တကျ မရှိ။ ဦးအုန်းမောင်ကပင် ကြပ်မတ်လျက် ဦးမောင်မောင်၊ ဦး[[ညီပု]]၊ ငွေကိုင်စာရေးကြီး ဦးပါကြီး၊ ဦးပု(ဦးတုတ်ကြီး)၊ ပေါင်း ၅ ဦးဝိုင်းဝန်းကာ ကောင်းသလိုရိုက်ကူးကြသည်။ စကားပြောကိုမူ ဦးပု(ဦးတုတ်ကြီး)က သင်ပေးသည် ဆိုသည်။ ဤ “မေတ္တာနှင့် သူရာ”ကို စတင်ရိုက်ကူးဆဲမှာပင် ဘိလပ်သွား ကိုယ်စာလှယ်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဝံသာနုခေါင်းဆောင် ဦးထွန်းရှိန် ကွယ်လွန်သွားသည်။ [[ဦးထွန်းရှိန်]]သည် အနယ်နယ် အရပ်ရပ်သို့ [[ဝံသာနုတရား]]များ လှည့်လည် ဟောပြောစဉ် ကွယ်လွန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်သောအခါ အသက် ၃၀ အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသဖြင့် တတိုင်းပြည်လုံး ဝမ်းနည်းကြေကွဲကြသည်။ ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနာ အခမ်းအနားကို ၁၂၈၂ ခု နယုန်လဆုတ် ၅ရက်(၅-၆-၁၉၂၀) တွင် ကျင်းပရာ တက်ရောက်သော လူထုပရိသတ်မှာ မကြုံစဖူး အထူးများပြားလှသည်။ ဤတွင် ဦးအုန်းမောင်သည် ဤအခမ်းအနားကို သတင်းကားအဖြစ် ကြားဖြတ်ရိုက်ကူးလေသည်။ ဦးမောင်မောင်က ကင်မရာထမ်းလျှက် ဦးအုန်မောင်က ကိုယ်တိုင် ရိုက်ကူးသည်။ သူတို့ ဖန်တီးထားသော ကင်မရာမှာ တစ်ကြိမ်လျှင် ပေတစ်ရာသာ ရိုက်နိုင်သဖြင့် ဦးအုန်းမောင်သည် အကြိမ်ပေါင်း ၂၀ ဖလင်ထည့်ကာ ပေ ၂,၀၀၀ ရိုက်ကူးပေးခဲ့လေသည်။ ဤသတင်းကားကို အစမ်းပြသကြည့်ရာ အောင်မြင်သဖြင့် စီနီမာ ဒီပဲရစ် ရုံပိုင်ရှင် ကုလားသူဌေး မစ္စတာ အချားက တစ်ပေလျှင် တစ်ကျပ်နှုန်းဖြင့် ဦးအုန်းမောင်ထံမှ ငွေ ၂၀၀၀ ပေး၍ ဝယ်ယူလိုက်သည်။ ထို့နောက် သတင်းကားကို ထိုနှစ် ၁၉၂၀ မှာပင် ယခု[[ဗိုလ်ချုပ်ဈေး]]နေရာ၌ ရှိခဲ့ဖူးစော စိနီမာဒီပဲရစ်ရုံ၌ အင်္ဂလိပ် ဇာတ်ကားနှင့်အတူ ပူးတွဲပြသသည်။ သတင်းကားပင် ဖြစ်လင့်ကစား ပထဦးဆုံးသော မြန်မာရုပ်ရှင်ကား ဖြစ်သဖြင့် မြန်မာပရိသတ်တို့ ကြိတ်ကြိတ်တိုး ကြည့်ရှုအားပေးကြသည်။ အထူး ဩဘာပေး ချီးကျူးကြသည်။ ဦးအုန်းမောင်အဖို့ ပထမအဆင့် အောင်မြင်လေပြီ။ သို့ရာတွင် အဓိကဖြစ်သည့် ဇာတ်လမ်းပါ ရုပ်ရှင်ကားကို ရိုက်ကူးတင်ဆက်နိုင်မှ မြန်မာရုပ်ရှင် ပေါ်ထွန်းပြီဟု ဆိုနိုင်မည်။ သို့ဖြင့် ဦးအုန်းမောင်သည် ရိုက်လက်စ ဖြစ်သော “မေတ္တာနှင့် သူရာ” ဇာတ်ကားကို ဆက်လက်ကြိုးပမ်း ရိုက်ကူးသည်။ ရိုက်ကူးရာ၌ အပြင်ခန်းရော အတွင်းခန်းပါ ရိုက်ကူးသည်။ အတွင်းခန်းအတွက် ရွှေတိဂုံစေတီတော် အရှေ့ဘက်ရှိ ဦးဘိုးလုတ် ခြံအတွင်း၌ ဝါးတိုင်ထူ၊ ပိတ်မိုး၍ ရိုက်ကူးသည်။ ဇာတ်ကား ပေအရှည်မှာ ၉,၀၀၀ ရှိသည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ရိုက်ကူးရာ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးဆုံးသည်။ (အချို့က ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ရိုက်ကူးသည် ဆိုသည်။) ကျောင်းသား ကိုညီပု ကျောင်းအားသော [[စနေ]]၊ [[တနင်္ဂနွေ]]ရက်များတွင်သာ ရိုက်ကူးရသောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ပစ္စည်း[[ကိရိယာ]] အခက်အခဲကြောင့် လည်းကောင်း နှောင့်နှေးခဲ့ပေသည်။ ဤဇာတ်ကား ရိုက်ကူးသည့်နှင့် ပက်သက်၍ ဦးအုန်းမောင်က “မြန်မာပြည်မှာ ပထမဆုံးဖြစ်တဲ့ “မေတ္တာနှင့်သူရာ” ဇာတ်ကားကို တစ်နေ့ အင်းလျားကန်စောင်းတွင် သွားရောက်ရိုက်ကူးကြရာ ရိုက်ကူးသည့် အခန်းတွင် လူဆိုး တုတ်ကြီးက ဇာတ်လိုက်မင်းသမီးကို [[မော်တော်ကား]]နှင့် ခိုးပြေး၍ လိုက်ကြသည့်အခါ မိရောဆိုပြီးတော့။ အဲ့ဒီလို မိတော့ မော်တော်ကားပေါ်က လမ်းဘေး ကန်စောင်းထဲ ထွေးလုံးပြီး လိမ့်ကျကြပါရော။ တယ်ကြည့်လို့ ကောင်းနေသပေါ့ဗျာ။ ဂျွန်းထိုး မှောက်ခုန် ကျလို့ ရေထဲလည်း ရောက်ခါနီးရော “ဟိုး ဟိုး၊ နေကြဦး၊ နေကြဦး” လို့ အော်သံကြားလို့ လှည့်ကြည့်ကြတော့ ဦးညီပုက သူရိုက်နေတဲ့ ကင်မရာက မှန်ဘီလူး ရှေ့စိုက် အရိုက်မှာ အပြည်ထွက်ကျသွားပြီး၊ ပြန်လုပ်ကြပါဦး ဆိုတော့ အကျိုးကို နည်းသွားတာပေါ့။ ကွဲသူလည်းကွဲ၊ ပြဲသူလည်း ပြဲနေကြပြီး။ ကျွန်တော်ရိုက်နေတဲ့ ကင်မရာကလည်း မော်တော်ကားပေါ်မှာ တုတ်ကြီးတို့ ထိုးသတ်နေတုန်း ကတည်းက ဖလင်ကုန်သွားလို့ ရပ်လိုက်ရ၊ သူ့ကင်မရာကလည်း မှန်ဘီလူး ထွက်ကျနဲ့ အခက်ကြုံတော့တာပေါ့။ ဖလင်ကလည်း ကင်မရာ တစ်လုံးမှာ ပေတစ်ရာသာ ဝင်တာကိုး။ ဒါနဲ့ ဒီကနေ့အဖို့ အချိန်ကုန် လူပန်းနဲ့ တစ်ခန်းရပ်ပြီး ပြန်ခဲ့ကြရတာပေါ့။ အဲဒီလို အခက်အခဲမျိုးတွေနဲ့ ၂ နှစ် ကျော်ကျော် ရိုက်တော့မှပဲ အဲဒီ”မေတ္တာနဲ့ သူရာ” ဇာတ်ထုပ်ကလေး ပြီးခဲ့ပါတယ်” ဟူ၍ ဖွင့်ဟ ပြောဆိုခဲ့လေသည်။ ရိုက်ကူးချိန် ကြာညောင်းလွန်း၍လား မသိချေ။ ဇာတ်ကား ဇာတ်သိမ်းခါနီးတွင် မင်းသမီး မရီ ယောက်ျားနောက် လိုက်ပြေးရာ လိုက်လံရှာဖွေနေရသောကြောင့် အချိန်အနည်းငယ် ပိုမို ကြန့်ကြာ သွားသေးသည်ဟု ဆိုသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ “မေတ္တာနှင့်သူရာ” ဇာတ်ကားကို [[၁၉၂၁]] ခုတွင် အောင်မြင်စွာ ရုံတင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ပရိသတ်များက ကြည့်ရှုပြီးလျှင် ချီးကျူးအားပေးကြသည်မှာ တစ်နိုင်ငံလုံး ပဲ့တင်ထပ်သွားသည်။ “မေတ္တာနှင့်သူရာ ဇာတ်ကားကြီး ပြပါပြီ” ဟု ကြော်ငြာတွေ ဝေနေသော နေ့တွင် ရန်ကုန် ရုပ်ရှင် ပရိသတ်မှာ ထိုနေ့အဖို့ အထူးတလည် ပြင်ဆင်ကြတော့သည်။ ယခု စကော့ဈေး(ဗိုလ်ချုပ်ဈေး) ရှိသော နေရာတွင် အနောက်ဘက်၌ အယ်လီဖင်စတုံးရုံး၊ အလယ်တွင် ဖာရစီပွဲများ ကပြသော အင်ပါယာ သီယေးတားရုံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရွိုင်ရယ် စီနီမာဒီပဲရစ်ရုံ၊ ဟူသော ရုံသုံးရုံတွင် စီတန်းလျက်ရှိ၏။ ထိုသုံးရုံအနက် အရှေ့ဘက် ရွိုင်ရယ်စီနီမာဒီပဲရစ် ရုံမှာ အတွင်းကျ၍ ရှေ့ဘက်တွင် ပန်းခြံနှင့် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်မူ [[စမူဆာ]]၊ [[ပလာတာ]]၊ [[အဖျော်ရည်]]၊ [[လက်ဖက်ရည်]] ဆိုင်တန်းများ တခမ်းတနား သပ်ရပ်စွာ ရှိ၏။ ပထမ မြန်မာဇာတ်ကားပြသော ရုံမှာ ဤရုံပင်ဖြစ်သည်။ ပရိသတ်ကြီးမှာ ကြိတ်ကြိတ်တိုး စည်ကားလျက် ရှိ၏။ လက်မှတ်ရုံကလေးမှာလည်း လူတိုးအားကြီးသဖြင့် ယိမ်းယိုင်လဲပြိုမတတ် ဖြစ်၍ နေလေရာ ရုံစောင့်များမှာ များစွာ တောင်းပန်ကာ လက်မှတ်များကို ဖြည်းဖြည်းသက်သာ ဝယ်ကြည့်ရန် ဖျောင်းဖြ ပြောဆိုနေကြတော့သည်။ ခြေလျင်တမျိုး၊ [[လန်ခြား]]တဖုံ၊ [[မြင်းရထား]]နှင့် တပြုံတခေါင်း လက်မှတ်ရောင်းသလောက် နေရာမရှိ။ မတ်တပ်ရပ်၍ ကြည့်ရသော သူများမှ ဇွဲကောင်းကောင်းနှင့်ပင် ရပ်ကြည့်ကြရလေသည်။ မေတ္တာနှင့်သူရာ ကို ပရိသတ်က အထူး လက်ခံ အားပေးသော်လည်း ဦးအုန်းမောင်အဖို့မူ ငွေကြေးအနေဖြင့် အမြတ်အစွန်း မရရှာပေ။ အရှုံးပင် ပေါ်ခဲ့လေသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် အောင်မြင်စွာ ရိုက်ကူးနိုင်သော်လည်း ရုံတင်ပြသနိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံခြား အရင်းရှင်များလက်သို့ အပ်နှံ ရောင်းချလိုက်ရသောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ဤဇာတ်ကား ရိုက်ကူးရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်မှာ (ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သူများအတွက် အခကြေးငွေ မပါ) စုစုပေါင်း ငွေ ၆၀၀၀ ခန့် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြား အရင်းရှင်များကို ရောင်းရာ၌ကား ငွေ ၅၀၀၀ သာ ရလေသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ ဦးအုန်းမောင်၏ ကြိုးပမ်းချက်သည် များစွာ ထိရောက်လှပေသည်။ “မေတ္တာနှင့် သူရာ” ဇာတ်ကား တုန်မှုန်သော်လည်း နောက် ဇာတ်ကားများမှာ တစ်ကားထက် တစ်ကား ကြည်လင်ပြတ်သားမှု ရှိလာသည်။ အစစ အရာရာ တိုးတက်လာသည်။ မြန်မာရုပ်ရှင်ကားများ တစ်ကားပြီး တစ်ကား ပေါ်ထွက်လာသည်။ ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီများ တစ်ခုပြီး တစ်ခု ပေါ်ထွက်လာသည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် “မေတ္တာနှင့်သူရာ” အပြီးတွင် “ကျေးတောသူ မနု” ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးသည်။ ဤဇာတ်ကားသည် နာမည်ကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး [[ခင်ခင်နု]]၏ ပွဲဦးထွက် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဦးအုန်းမောင်သည် ရွှေပေးလို့ မရ၊ တိမ်တစ်လုံး၊ စိတ်အာရုံ၊ ခင်ခင်မှားတော်ပုံ၊ တသက်လုံးဖုံးသမျှ ကုန်းတော့မှပေါ် ဇာတ်ကားများကို ဆက်လက် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ “ခင့်ခင့် မှားတော်ပုံ” သည် ဦးအုန်းမောင် ရုပ်ရှင်ပညာစွမ်း ပြသော ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ကင်မရာတွင် ကိရိယာ မစုံလင်သော်လည်း လူတစ်ကိုယ် နှစ်ကိုယ်ခွဲခန်းများ ရိုက်ကူးပြသသော ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ “တသက်လုံးဖုံးသမျှ ကုန်းတော့မှ ပေါ်” သည် နာမည်ကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ကို[[ဘတင့်]]၏ ပွဲဦးထွက် ဇာတ်ကား ဖြစ်လေသည်။ ဦးအုန်းမောင် ဦးစီးသော ဘာမားဖလင် ကုမ္ပဏီသည် ဇာတ်ကားများ တစ်ကားပြီး တစ်ကား ရိုက်ကူးနေရာမှ ငွေကြေး အခက်အခဲ တွေ့လာသည်။ အစုရှယ်ရာ လုပ်ငန်းများနှင့် ပက်သက်၍ ပြဿနာများ ပေါ်လာသည်။ ဤတွင် အနုပညာသမား ဖြစ်သော ဦးအုန်းမောင်သည် စိတ်ရှုပ်မခံလိုသဖြင့် ဘားမားဖလင်ကုမ္ပဏီမှ နုတ်ထွက်လိုက်သည်။ ဘားမားဖလင်ကုမ္ပဏီသည် နယူးဘားမားဖလင် ကုမ္ပဏီ အသွင်ပြောင်းလဲလိုက်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီ သို့ ပြောင်းလဲပေးလိုက်သည်။ ဘားမားဖလင် ကုမ္ပဏီမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သော ဦးအုန်းမောင်သည် ဘာမျှ မလုပ်ဘဲ ရှစ်လခန့် အနားယူ နေလိုက်သေးသည်။ ထို့နောက်မှ မိမိ တစ်ဦးတည်းပိုင် လန်ဒန်အတ် ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်သည်။ ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီးနှင့် တွဲဖက်လျက် ပွဲဦးထွက် အနေဖြင့် “ရတနာပုံ” ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးသည်။ ဤဇာတ်ကားသည် မြန်မာရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ပေအရှည်ဆုံး ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ကိုဘတင့်၊ ခင်ခင်နု၊မိမိခင် တို့ ဦးဆောင်ပါဝင်သည်။ ဤဇာတ်ကား ပေါ်ထွက်လာသော အခါ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် အဆင့်အတန်းသည် သိသိသာသာကြီး တိုးတက်သွားသည်။ ရှေးမြန်မာရုပ်ရှင်ကားများကို ကြည့်ကြသည်မှာ အနုပညာ အရသာ ခံလို၍ မဟုတ်။ အထူးအဆန်း အဖြစ် ကြည့်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ “ရတနာပုံ” ဇာတ်ကားမှာ လူ့သဘော၊ လောကသဘောကို ဖော်ကျူးလျက် အနုပညာပြောင်မြောက်အောင် ရိုက်ကူးထားသည်ဖြစ်ရာ ပရိသတ်များလည်း ရုပ်ရှင် မျက်စိ ကျယ်လာခဲ့ပေသည်။ ထို့နောက် ဦးအုန်းမောင်သည် ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီး၊ မင်းသား ကိုဘတင့်၊ မင်းသမီး ခင်ခင်နုတို့၏ အကူအညီဖြင့် ဇာတ်ကားကောင်း မြောက်မြားစွာကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ အောင်မြင်သည်နှင့်အမျှ စီးပွားရေးကလည်း တနေ့တခြား တိုးတက်လာခဲ့သည်။ မကြာမီပင် ရုပ်ရှင်သူဌေး “လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင်” ဘဝသို့ ရောက်လာခဲ့ပေသည်။ ယင်းသို့ စီးပွား ဖြစ်ထွန်းသော်လည်း ဦးအုန်းမောင်သည် ငွေကြေး ဥစ္စာတို့ကို စုဆောင်းထားရန် ဝါသနာ မပါခဲ့။ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းနှင့် ပက်သက်၍ ထူးသမျှ၊ ဆန်းသမျှ ပစ္စည်းများ၊ ကိရိယာများကို နိုင်ငံခြားမှ အဖိုးကြီး ပေး၍ မှာယူအသုံးပြုလေသည်။ ဥပမာ အခမ်းအနားအတွက် မြက်ခင်းတု၊ အုတ်နံရံအတု၊ ကုလားထိုင်အတုများကို အမေရိကန်မှ မှာယူအသုံးပြုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားမှ ထုတ်ဝေသမျှ ရုပ်ရှင်စာစောင်၊ စာတမ်းများ၊စာအုပ်များကိုလည်း မှာယူအသုံးပြုခဲ့သည်။ မိမိအတွက်လည်း ကောင်းပေ့ဆို့သည့် စီးကရက်၊ ကောင်းပေ့ဆိုသည့် ရှုးဖိနပ် စသည်များကို နိုင်ငံခြားမှ မှာယူအသုံးပြုခဲ့သည်။ မော်တော်ကား အသစ်ပေါ်တိုင်းလည်း လဲလှယ်စီးခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ငွေ အသုံးအဖြုန်း များသဖြင့် ဦးအုန်းမောင်၏ စီးပွားရေး အခြေအနေမှာ တစတစ ကျဆင်းစပြုလာခဲ့သည်။ ထိုအတွင်း တစ်ကမ္ဘာလုံး စီးပွားရေး ကျပ်တည်းသော ဘေးဆိုးကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာရာ လန်ဒန်အတ် ကုမ္ပဏီကို အထူးထိခိုက်လာသည်။ ဦးအုန်းမောင်မှာ ကြွေးမြီများပင် တင်စပြုလာသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဦးအုန်းမောင်၏ ဇနီးသည် ဒေါ်အုန်းညွန့်လည်း ကွယ်လွန်သွားရှာသည်။ အစစ အရာအရာ စိတ်ရှုပ်စရာ၊ စိတ်မချမ်းသာ စရာများကို ဦးအုန်းမောင် ရင်ဆိုင်ရလေသည်။ နောက်ဆုံး စိတ်အေးချမ်းသာယာမှု ရစေခြင်းငှာ ဦးအုန်းမောင်သည် ပစ္စည်းတန်ဖိုး ၄ သိန်းတန်ရှိသော မိမိ ကုမ္ပဏီကို အဆမတန်ဈေးလျှော့ချ ဖက်သိမ်းကာ ကြွေးရှင်လက်သို့ အပ်လိုက်သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဦးအုန်းမောင်သည် အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာပြီ ဖြစ်သော်လည်း အားမလျှော့သေး။ ဓာတ်ပုံလုပ်ငန်းဖြင့် အခြေစိုက်ကာ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ပြန်လည် ထူထောင်ပြန်သည်။ အချစ်ဦး၊ ဝသုန်ဤမြေ၊ ရဲခေါင်မဲခေါင် စသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း ၁၅ ကားခန့် ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်ခဲ့လေသည်။ အသက်အရွယ် ကြီးလာသဖြင့် ဖိဖိစီးစီး မလုပ်နိုင်သောကြောင့် ထင်သည်။ မရှုံးနိမ့်သော်လည်း ယခင်ကဲ့သို့ အောင်မြင်ခြင်း မရှိတော့ချေ။ ကွယ်လွန်ခါနီးတွင်မူ ဦးအုန်းမောင်သည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ကိုယ်တိုင် မလုပ်တော့။ အကူအညီတောင်းလာသော နောင်လာနောက်သား ရုပ်ရှင် ပညာရှင်များကို တတ်စွမ်းသမျှ အကူအညီပေးရင်း အေးအေးလူလူ နေခဲ့ပေသည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ၁၉၆၄ ခု ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အသက် ၇၄ နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ သား ၃ ယောက်၊ သမီး ၅ ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ရုပ်ရှင်သူဌေး ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း စီးပွားရေးသမား မဟုတ်ချေ။ အနုပညာရှင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဦးအုန်းမောင်က “'''အမှန်ပြောရရင် ဒီရုပ်ရှင်နဲ့ ကျွန်တော်တို့ စီးပွားရှာ၊ ချမ်းသာချင်လို့ ကြံစည် ကြိုးစားလာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ မြန်မာ့အစွမ်း ပြချင်လို့ စိတ်တင်းပြီး မဖြစ် ဖြစ်အောင် ဇွဲကောင်းကောင်းနဲ့ ကြိုးစားခဲ့တာပါပဲ'''” ဟူ၍ မကွယ်လွန်မီက ဖွင့်ဟ ပြောဆိုခဲ့လေသည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် နောင်လာနောက်သား ရုပ်ရှင်ပညာရှင်များအား ရုပ်ရှင်ပညာ အတွေ့အကြုံများကို ပြောပြတတ်သည်။ ယင်းသို့ ပြောပြရာ အောက်ပါစကားကိုလည်း ထည့်သွင်း ပြောပြတတ်လေသည်။ “နိမ့်တုန်း မကြောက်ရဘူး၊ မြင့်တော့ ကြောက်ရတယ်”ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ဓာတ်ပုံရိုက်ပညာကိုတတ်မြောက်သည်နှင့်အညီ ဦးအုန်းမောင်သည် ဒီ၊ အေ၊ အဟူဂျာ ဓာတ်ပုံတိုက်တွင် လခစား ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဓာတ်ပုံလုပ်ငန်းကို နိုင်ငံခြားသား လူမျိုးများသာ ကြီးစိုးခြယ်လှယ်နေသည့် ထိုခေတ်တွင် ဦးအုန်းမောင်သည် လန်ဒန်အတ် ဓာတ်ပုံကူးတိုက်အမည်ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ဓာတ်ပုံတိုက်ကို ရန်ကုန်မြို့ ကုန်သည်လမ်းနှင့် ၃၈လမ်းထိပ်တွင် သပ်ရပ်ခန့်ညားစွာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအခါမှစ၍ လန်ဒန်အတ်ဦးအုန်းမောင်ဟု တွင်ခဲ့လေသည်။ သူ၏ကြိုးစားမှုနှင့် ဆက်ဆံရေးပြေပြစ်မှုတို့ကြောင့် အထက်တန်းလွှာ မြန်မာအမျိုးသားတို့၏ အားပေးချီးမြှင့်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ရုပ်သေဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးသည့် လုပ်ငန်းမှတစ်ဆင့်တက်၍ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ရိုက်ကူးသည့် လုပ်ငန်းလုပ်ရန် ခရစ်နှစ် ၁၉၁၈ တွင် ကြံစည်အားထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်အခါက ရန်ကုန်တွင်ပြသလျက်ရှိသော နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်ကားများကို မလွတ်တမ်းကြည့်ရှုလျက် လေ့လာမှတ်သား ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ကြံစည်ကြိုးစားနေဆဲ ကံအားလျော်စွာပင် ဦးအုန်းမောင်သည် မိတ်ဆွေများထံမှ ရုပ်ရှင်ရိုက်ရန် ကင်မရာ တစ်လုံးနှင့် မှန်ဘီလူးတို့ကို အဆင်သင့်ရရှိခဲ့သဖြင့် စမ်းသပ်ကြည့်ရာ အောင်မြင်မည့်လမ်းများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့အောင်မြင်ရန် အလားအလာကိုတွေ့ရသော ဦးအုန်းမောင်သည် ထိုစဉ်က ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရှာသော ပထမဆုံး ဘိလပ်သွား မြန်မာအမျိုးသားကိုယ်စားလှယ်ကြီး ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနအခမ်းအနားကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့လေသည်။ မြန်မာပြည်တွင် ပရိသတ်ရှေ့မှောက်သို့ တင်ဆက်ပြသခဲ့သော ပထမဆုံး မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်ကားဖြစ်သည့် ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနသတင်းကားကို ခရစ်နှစ် ၁၉၂ဝ ပြည့်တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့ရာ ပရိသတ်ကြိတ်ကြိတ်တိုးမျှ စည်ကားလှသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုသို့ အောင်မြင်သည်ကို တွေ့ရသဖြင့် ဦးအုန်းမောင်သည် နောက်ထပ်ဇာတ် ကားတစ်ကားကို ကြိုးစားရိုက်ကူးပြန်သည်။ ထိုဇာတ်ကားမှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် မောင်ညီပု၊ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး အဖြစ် မရီတို့ပါဝင်သော မေတ္တာနှင့် သူရာ ဇာတ်ကားဖြစ် သည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ရုပ်ရှင်ပညာကို တကယ်တမ်း ဝါသနာပါ၍ လေ့လာလိုက်စားခဲ့သော သုခုမ အနုပညာရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်ရကား ရုပ်ရှင်ပညာကို စတင်လိုက်စားသော အချိန်မှအစပြု၍ နိုင်ငံခြားမှ ထုတ်ဝေသမျှသော ဂျာနယ်မဂ္ဂဇင်း အမျိုးမျိုးတို့ကို မလွတ်တမ်းဝယ်ယူဖတ်ရှုခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်သော ကရိယာတန်ဆာပလာတို့ကိုလည်း လက်လှမ်းမှီသမျှ ဝယ်ယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်အံ့ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဘားမားဖလင်းကုမ္ပဏီ ဟူသောအမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်လျက် ဇာတ်ကားများ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်၍ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် မေတ္တာနှင့်သူရာဇာတ်ကား ရိုက်ပြီးနောက် ဆက်လက် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများမှာ ကျေးတောသူမနု ဇာတ်ကား၊ ရွှေပေးလို့မရ ဇာတ်ကား၊ တိမ်တစ်လုံး ဇာတ်ကား၊ စိတ်အာရုံ ဇာတ်ကား၊ ခင်ခင့်မှားတော်ပုံ ဇာတ်ကား နှင့် တသက်လုံးဖုံးသမျှ ကုန်းတော့မှပေါ် ဇာတ်ကားများ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အစုစပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သော ဘားမားဖလင်းကုမ္ပဏီကို ဦးအုန်းမောင်သည် ခရစ်နှစ် ၁၉၂၃ ခုတွင် မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီသို့ လွှဲအပ်ပြီးနောက် မိမိတစ်ဦးတည်းပိုင်ဖြစ်သော လန်ဒန်အတ်ကုမ္ပဏီ ကိုတည်ထောင်ကာ ရတနာပုံ ဇာတ်ကားကို စတင်ရိုက်ကူးခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားအမြောက်အမြား ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ ကောင်းစွာ ထမြောက်အောင်မြင်၍ တနေ့တခြား စီးပွားတိုးတက်လာသောကြောင့် ရုပ်ရှင်သူဌေးဦးအုန်းမောင်ဟုပင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့ လေသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၃ဝ ပြည့်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး စီးပွားပျက်ကပ်ကြီးဆိုက်လေရာ မြန်မာပြည်လည်း စီးပွားရေးကြပ်တည်း၍ ငွေကြေးရှားပါးသောခေတ်နှင့် ကြုံကြိုက်ရလေသည်။ ထိုအခါ ရုပ်ရှင်ကြည့်ပရိသတ်များသည် ဇာတ်ကားကောင်းကိုသာ ရွေးကြည့်လာကြသည်ကတစ်ကြောင်း၊ ထိုအချိန်တွင် လန်ဒန်အတ်ကုမ္ပဏီမှ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများသည် ကောင်းသင့်သလောက်မကောင်း ဖြစ်လာသည်ကတကြောင်းတို့ကြောင့် လူကြိုက်နည်းကာ ကုမ္ပဏီ၏ စီးပွားရေးကို ထိခိုက်လာခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်တွင်ပင် ဦးအုန်းမောင်မှာ ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်အုန်းညွန့် အနိစ္စရောက်ခဲ့ပြန်ရာ ပို၍ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း ဖြစ်ခဲ့ရပြန်သည်။ စီးပွားပျက်နေသော ဦးအုန်းမောင်သည် စိတ်ချမ်းသာမှုရစိမ့်သောငှာ ပစ္စည်းတန်ဖိုးအားဖြင့် လေးသိန်းဖိုးမျှရှိသော မိမိပိုင်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို အဆမတန်ဈေးလျော့ကာ ကြွေးရှင်၏လက်သို့ ပေးအပ်လိုက်လေသည်။ လန်ဒန်အတ်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ဦးအုန်းမောင်သည် စောရဒေဝီဟူသောဇာတ်ကားကို နောက်ဆုံးရိုက်ကူးခဲ့သည်ဟု ဆိုပေသည်။ မြန်မာပြည်၌ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်း ကို တီထွင်ဖန်တီးလုပ်ကိုင်အောင်မြင်ခဲ့သော လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင်အား မြန်မာရုပ်ရှင်ဖခင်ကြီး ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်အစည်းအရုံးကြီးက ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့် ခေါ်တွင်စေခဲ့ပေသည်။ လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင်သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွား သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)</ref> <ref name="autogenerated1">ပထမ မြန်မာများ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmar-information.net/infosheet/2005/051014.htm |accessdate=12 September 2010 |archivedate=16 October 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071016013009/http://www.myanmar-information.net/infosheet/2005/051014.htm }}</ref> <ref>[http://www.myanmar.com/ Myanmar.com<!-- Bot generated title -->]</ref> <ref name="autogenerated1" /> <ref>http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=File:LandanAs.jpg{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံ}} {{lifetime|၁၈၉၂|၁၉၆၄}} [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[Category:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ပညာရှင်များ]] l3muykzoder801e2lndn3x24tybqk4y 4 9992 1047984 1046383 2026-08-10T20:44:49Z MediaWiki message delivery 21591 /* Tech News: 2026-33 */ အပိုင်းသစ် 1047984 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|နည်းပညာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''နည်းပညာ''' အခန်းသည် '''ဝီကီပီးဒီးယား''' ''အကြောင်း'' နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် ဖြစ်သည်။ ဝီကီဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့ရန်နှင့် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ တောင်းဆိုရန်များကို [[mw:Phabricator|Phabricator]] တွင် ပြုလုပ်ပါ ( [[mw:How to report a bug|ဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့နည်း]] ကို ကြည့်ပါ)။ <!-- All of the text for this top section is found at template:Villagepumppages --> မီဒီယာဝီကီ (MediaWiki) ဆိုင်ရာ အထွေထွေ မေးခွန်းများအတွက် [[mw:Project:Support desk|မီဒီယာဝီကီ အကူအညီ စားပွဲ]] သို့ သွားပါ။ |center=<div id="villagepumpfaq" style="padding-right: 30px; text-align: center; margin: 0 auto;">{{FAQ|see also=[[Wikipedia:FAQ/Technical]]|style=margin: 0 auto; width: 85%;|collapsed=yes}}</div> |3=WP:VPT|4=WP:VP/T|5=WP:TECHPUMP|6=WP:PUMPTECH}}<!-- -->__NEWSECTIONLINK__<!-- --> __TOC__ {{anchor|below_toc}} {{clear}}<!-- ကဏ္ဍကို စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးသို့ ကျေးဇူးပြု၍ မရွှေ့ပါနှင့်။ စာမျက်နှာ မော်ကွန်းထိန်းသိမ်းရာတွင် ပါဝင်သွားနိုင်၍ ဖြစ်သည်။ -->[[<!-- OK -->Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude><!-- မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ "ဆွေးနွေးချက်အသစ်" ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။ --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၃၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၉၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၁၇၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၄၃၊ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၃:၃၀၊ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၁၆၊ ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၃၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၀၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၀၃၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၅၁၊ ၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၅၂၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၅၊ ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၁၁:၁၅၊ ၁၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၅၀၊ ၂၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၅၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၉၊ ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၁၈၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၁၈၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၀၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၀၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၄၃၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၀၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၅၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၇၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:기나ㅏㄴ@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၀၈၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၂၉၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၄၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၃:၀၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၁:၄၇၊ ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၃:၅၆၊ ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၁၀၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၀၅:၄၅၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၄၈၊ ၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၄၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၄၄၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> fh1k3eig7h0xq75c8rph21sx1fgzh1o 0 10644 1047990 956685 2026-08-10T21:52:53Z Mkant00 135890 major expansion 1047990 wikitext text/x-wiki [[File:6sided dice.jpg|thumb|အရောင်လေးမျိုးရှိသော ခြောက်မျက်နှာပါ အန်စာတုံးလေးတုံး။ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော မျက်နှာပြင် ခြောက်ခုစလုံးကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]] '''ဖြစ်တန်စွမ်း (probability)''' ဆိုသော ဝေါဟာရတွင် အဓိပ္ပာယ်များစွာ ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ လက်တင်စကားလုံး '''probabilitas''' မှ ဆင်းသက်လာပြီး သေချာမှု (certainty) သဘောတရား၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းသည် အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ (event) '''ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော (probable)''' သဘာဝကို အကဲဖြတ်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကိန်းဂဏန်းတန်ဖိုးတစ်ခုသည် ၎င်း၏ သေချာမှုအတိုင်းအတာကို (degree of certainty) ကိုယ်စားပြုဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖြစ်တန်စွမ်းသည် တိကျသော သင်္ချာသိပ္ပံပညာရပ် (mathematical science) တစ်ခုအဖြစ် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းကို '''ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီ (probability theory)''' သို့မဟုတ် '''ဖြစ်တန်စွမ်းများ (probabilities)''' ဟု ရိုးရှင်းစွာ ခေါ်ဆိုကြသည်။ အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းသည် သုည နှင့် တစ် ကြားရှိ ကိန်းစစ် (real number) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းဂဏန်း ပိုကြီးလေ အဖြစ်အပျက် ဖြစ်ပေါ်လာရန် '''အန္တရာယ် (risk)''' သို့မဟုတ် '''ဖြစ်နိုင်ချေ (likelihood)''' ပိုများလေ ဖြစ်သည်။ ဖြစ်တန်စွမ်းကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာခြင်းသည် သင်္ချာသမိုင်းတွင် နှိုင်းယှဉ်ချက်အားဖြင့် မကြာသေးမီကမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အချို့သော ဖြစ်စဉ်များ အထူးသဖြင့် ကံစမ်းကစားနည်းများ၏ (games of chance) ကျပန်းဖြစ်မှု (randomness) နှင့် ပင်ကိုအားဖြင့် ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍မရနိုင်သော သဘာဝများကို လေ့လာခြင်းကြောင့် ဆယ့်ရှစ်ရာစုမှစ၍ ဖြစ်တန်စွမ်း လေ့လာမှုသည် သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဤစူးစမ်းလေ့လာမှုများက သင်္ချာပညာရှင်များကို သီအိုရီတစ်ခုအား ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် (formalize) ပြုလုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုသီအိုရီသည် နောက်ပိုင်းတွင် မိုးလေဝသပညာ (meteorology)၊ ဘဏ္ဍာရေး (finance) နှင့် ဓာတုဗေဒ (chemistry) ကဲ့သို့သော ကွဲပြားသည့် နယ်ပယ်များတွင် အသုံးချမှုများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ == အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းများ (Probabilities of an Event) == ဖြစ်တန်စွမ်းသည် ကျပန်းဖြစ်မှုကို (randomness) ကိန်းဂဏန်းဖြင့် ဖော်ပြရန် တိုင်းတာမှု (measure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နှစ်ဆယ်ရာစုအစောပိုင်းတွင် ရရှိခဲ့သော သင်္ချာနည်းကျ ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခြင်းသည် (formalization) ယနေ့တိုင်အောင် စံအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ၏ ဖြစ်တန်စွမ်းကို <math>\mathbb{P}(A)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုပြီး အဖြစ်အပျက် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဖြစ်နိုင်ချေကို ကိုယ်စားပြုသော သုည နှင့် တစ် ကြားရှိ တန်ဖိုးတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ အကယ်၍ <math>\mathbb{P}(A)=1</math> ဖြစ်ပါက ယင်းအဖြစ်အပျက်ကို အားလုံးနီးပါး သေချာသည့် အဖြစ်အပျက် (almost sure event) ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အကယ်၍ <math>\mathbb{P}(A)=0</math> ဖြစ်ပါက အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ကို သုည အဖြစ်အပျက် (null event) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ယင်းအဖြစ်အပျက်များသည် ဖြစ်ပေါ်လာရန် ဖြစ်တန်စွမ်း သုညဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ အထူးသဖြင့် စမ်းသပ်မှုတစ်ခုကို (experiment) တူညီသော အခြေအနေများအောက်တွင် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်နိုင်ပြီး အောင်မြင်သော ရလဒ်များကို (outcomes) ဇယားပြုစုနိုင်သည့်အခါတွင် အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းကို ကြိမ်ဖန်များစွာ အခြေခံသော ချဉ်းကပ်မှု (frequentist approach) ကို အသုံးပြု၍ အကဲဖြတ်နိုင်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ကို အခြေခံ ရလဒ်များ (elementary outcomes) အားလုံး ပါဝင်သော နမူနာရပ်ဝန်း (sample space) <math>\Omega</math> ၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိကျခိုင်မာသော သီအိုရီ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် အန်ဒရေး ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် (Andrey Kolmogorov) သည် အောက်ပါ ဖြစ်တန်စွမ်း နဂိုမှန်အဆိုများ (probability axioms) ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာ (probability measure) <math>\mathbb{P}</math> သည် အောက်ပါတို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ # မည်သည့် အဖြစ်အပျက် <math>A</math> အတွက်မဆို <math> 0\leq \mathbb P(A)\leq 1</math> ဖြစ်သည်။ # <math> \mathbb P(\Omega) = 1</math> ဖြစ်သည်။ # <math> A\cap B=\emptyset</math> ဟု ပေးထားပါက <math> \mathbb P(A \cup B)=\mathbb P(A) + \mathbb P(B)</math> ဖြစ်သည်။ ပိုမိုတိကျခိုင်မာစွာ ဆိုရလျှင် နမူနာရပ်ဝန်း <math>\Omega</math> သည် စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ (σ-algebra) <math>\mathcal A</math> တစ်ခုနှင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ အဖြစ်အပျက်များကို ဤ စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ၏ အစုဝင်များအဖြစ် တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာ (probability measure) P သည် စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ <math>\mathcal A</math> မှ အပိုင်းအခြား <math>[0,1]</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]] (function) တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အထက်ပါ နဂိုမှန်အဆိုများကို လိုက်နာသည်။ ဤနေရာတွင် တတိယ နဂိုမှန်အဆိုကို စုံတွဲအလိုက် ဘုံမပါသော (pairwise disjoint) အဖြစ်အပျက်များ၏ ရေတွက်နိုင်သော ပေါင်းစပ်နိုင်မှုအထိ (countable additivity) တိုးချဲ့ထားသည်။ အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်ပေါ်မှု သို့မဟုတ် ဖြစ်တန်စွမ်းသည် အခြားတစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်မျှ မပေးပါက အဖြစ်အပျက် နှစ်ခုကို '''အမှီအခိုကင်းသော (independent)''' အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ဤအခြေအနေကို <math> \mathbb P(A\cap B)=\mathbb P(A)\mathbb P(B)</math> ဟု ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခြောက်မျက်နှာပါ အန်စာတုံးတစ်ခုကို ခေါက်၍ <math>1</math> ရရှိရန် ဖြစ်တန်စွမ်းနှင့် နောက်ထပ် အမှီအခိုကင်းသော ဒုတိယအကြိမ် ခေါက်ရာတွင် <math>1</math> ရရှိရန် ဖြစ်တန်စွမ်းသည် ၎င်းတို့၏ သီးခြား ဖြစ်တန်စွမ်းများ၏ (marginal probabilities) မြှောက်လဒ်ဖြစ်ပြီး <math>1/36</math> ဖြစ်သည်။ ဤမူဘောင်သည် အဖြစ်အပျက် <math>B</math> ဖြစ်ပေါ်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ၏ ဖြစ်တန်စွမ်းကို '''ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် (conditionally)''' အကဲဖြတ်ခြင်းကိုလည်း ခွင့်ပြုသည်။ <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့သည် အမှီအခိုကင်းသော အခြေအနေမဟုတ်သောအခါ ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် ဖြစ်တန်စွမ်း၏ (conditional probability) အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် <math> \mathbb P(A\mid B)=\mathbb P(A\cap B)/\mathbb P(B)</math> အရ တစ်ခု၏ ဖြစ်ပေါ်မှုသည် အခြားတစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို (probability distribution) ပြောင်းလဲစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပထမ အန်စာတုံးတွင် <math>6</math> ပြထားကြောင်း သိရှိထားလျှင် စံ အန်စာတုံး နှစ်တုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် <math>12</math> နှင့် ညီမျှရန် ဖြစ်တန်စွမ်းမှာ <math>1/6</math> ဖြစ်သည်။ ရှုပ်ထွေးသော ဖြစ်တန်စွမ်းများကို အကဲဖြတ်ရန် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ပုံသေနည်း အများအပြား တည်ရှိသည်။ စံ သီအိုရီများတွင် '''ထည့်သွင်း-ဖယ်ကြဉ် မူဝါဒ (inclusion-exclusion principle)''' ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် '''စုစုပေါင်း ဖြစ်တန်စွမ်း နိယာမ (law of total probability)''' နှင့် '''ဘေးစ် ၏ သီအိုရမ် (Bayes' theorem)''' တို့လည်း ပါဝင်သည်။ == ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီ (Probability Theory) == ပတ်စကယ် ၏ တိုက်တွန်းမှုကြောင့် ခရစ္စတီယန် ဟိုင်းဂန် သည် ၁၆၅၇ ခုနှစ်တွင် '''De ratiociniis in ludo aleae''' (ကံစမ်းကစားနည်းများတွင် ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်းအကြောင်း) ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဤစာသားသည် ဖြစ်တန်စွမ်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ပထမဆုံး ပြည့်စုံသော ကျမ်းအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ ထိုကျမ်းတွင် ဟိုင်းဂန် သည် မျှော်မှန်းတန်ဖိုး (expected value) သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ပြီး အလောင်းအစားများကို ခွဲဝေခြင်းနှင့် မဲပုံးမော်ဒယ်များကို (urn models) ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းဆိုင်ရာ သင်္ချာနည်းကျ ချဉ်းကပ်မှုများကို ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=Probabilities: Historical approach and definition. |url=http://www.math93.com/theoreme/probabilites.html}}</ref> အခြား အခြေခံကျသော စာသားနှစ်ခုတို့မှာ ဂျေးကော့ ဘာနူးလီ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ထုတ်ဝေသော '''Ars Conjectandi''' (၁၇၁၃) နှင့် အေဗရာဟမ် ဒီ မွိုင်ဗာ (Abraham de Moivre) ၏ '''The Doctrine of Chances''' (၁၇၁၈) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာနူးလီ ၏ စာအုပ်သည် ကျပန်းကိန်းရှင် (random variable) သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး ကြီးမားသော ကိန်းများဆိုင်ရာ နိယာမ၏ (law of large numbers) အစောဆုံး ဖော်ပြချက်ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=A history of probability up to Laplace |url=http://www.cict.fr/~stpierre/histoire/node3.html}}</ref> ဒီ မွိုင်ဗာ ၏ စာအုပ်သည် ဖြစ်တန်စွမ်းအတွက် ပေါင်းစပ်ခြင်း တွက်ချက်မှုပညာ၏ (combinatorics) အသုံးချမှုကို များစွာ ကျယ်ပြန့်စေခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Hacking |first=Ian |title=The Emergence of Probability |date=1975}}</ref> ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် အီမိုင်း ဘိုရဲလ် (Émile Borel) ၏ အတိုင်းအတာသီအိုရီနှင့် (measure theory) တိုင်းတာနိုင်သော [[အစု|အစုများ]] (measurable sets) မိတ်ဆက်ခြင်းအပြီးတွင် စံပြ ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီသည် (classical probability theory) ခေတ်သစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ဤအတိုင်းအတာသီအိုရီအခြေခံ နမူနာပုံစံကို အွန်ရီ လီဘက်ဂ် (Henri Lebesgue) မှ ၎င်း၏ အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း (integration) သီအိုရီမှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=History of probability from Borel to the Second World War |url=http://www.cict.fr/~stpierre/histoire/node4.html}}</ref> ဗဟိုစုဆုံမှတ် သီအိုရမ်၏ (central limit theorem) ပထမဆုံး ခေတ်သစ်ပုံစံကို ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် အလက်ဇန္ဒား လီယာပူးနော့ဗ် (Aleksandr Lyapunov) မှ ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး<ref>{{Citation |title=Between De Moivre and Laplace |url=http://ljk.imag.fr/membres/Bernard.Ycart/smel/articles/etoiles/cadre_etoiles.html}}</ref> ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ပေါလ် လေဗီ (Paul Lévy) မှ ခေတ်သစ်သီအိုရမ်၏ ပထမဆုံး တိကျခိုင်မာသော သက်သေပြချက်ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် အန်ဒရေး မားကော့ဗ် (Andrey Markov) သည် ကြီးမားသော ကိန်းများဆိုင်ရာ နိယာမကို အမှီအခိုရှိသော ကိန်းရှင်များ၏ (dependent variables) ကိန်းစဉ်များဆီသို့ (sequences) ယေဘုယျပြုရန် မူဘောင်တစ်ခုအနေဖြင့် မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းများ (Markov chains) ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=DicoMaths: Markov Chain |url=http://www.bibmath.net/dico/index.php3?action=affiche&quoi=./m/markov.html}}</ref> မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဘရောင်းနီးယန်း ရွေ့လျားမှုမှသည် (Brownian motion) ဂူဂဲလ်၏ ပေ့ချ်ရန့် (PageRank) ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ် အဆင့်ဆင့်တွက်နည်းများအထိ (algorithms) ဖြစ်စဉ်များကို မော်ဒယ်တည်ဆောက်ရန်အတွက် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်သို့ရောက်မှသာ ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီသည် အသုံးချ နည်းစနစ်များ၏ ဖရိုဖရဲ စုစည်းမှုတစ်ခုမှ အန်ဒရေး ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် ၏ နဂိုမှန်အဆိုဆိုင်ရာ အခြေခံများဖြင့် (axiomatic foundations) အမြဲတမ်း ခိုင်ခံ့စွာ ကျောက်ချထားသော တိကျခိုင်မာပြီး ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နိုင်သည့် သင်္ချာဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=An article on the establishment of the axiomatization of probabilities |url=http://www.probabilityandfinance.com/articles/04.pdf}}</ref> ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကီယိုရှီ အီတိုး (Kiyoshi Itô) သည် စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် (stochastic calculus) မူဘောင်ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး အီတိုး ၏ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်ကို (Itô's lemma) ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=Biography of Itô on the MacTutor site |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Ito.html}}</ref> ဤကြီးမားသော တိုးတက်မှုသည် စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ်နှင့် ကိန်းရှင်ခွဲ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများအကြား (partial differential equations) သေချာရေရာသော အချိတ်အဆက်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်တန်စွမ်းကို စံပြ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာနှင့် (classical analysis) ပေါင်းစည်းပေးခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သင်္ချာပညာရှင် ဝုဖ်ဂန် ဒိုဘလင် (Wolfgang Doeblin) သည် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ၎င်း၏ စစ်တပ်ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခြင်း မပြုမီ အလားတူ သီအိုရီမူဘောင်တစ်ခုကို အမှီအခိုကင်းစွာ တွက်ချက်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် ချိပ်ပိတ်၍ အပ်နှံထားသော သူ၏ လက်ရေးမူများသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဖွင့်မကြည့်ဘဲ ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last1=Bru |first1=Bernard |last2=Yor |first2=Marc |title=Sur l'équation de Kolmogoroff, par W Doeblin |journal=C. R. Acad. Sci. Paris, Series I |volume=331 |date=2000}}. On Doeblin's life, see {{Citation |last=Bru |first=Bernard |title=La vie et l'œuvre de W. Doeblin (1915-1940) d'après les archives parisiennes |journal=Math. Inform. Sci. Humaines |volume=119 |date=1992 |pages=5-51}} and {{Citation |title=Biography of Doeblin on the MacTutor site |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Doeblin.html}}</ref> === နဂိုမှန်အဆို ဖွဲ့စည်းခြင်း (Axiomatization) === နှစ်ဆယ်ရာစုအစောပိုင်းတွင် ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် သည် ကျပန်းဖြစ်မှုကို (randomness) တိကျခိုင်မာသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ လေ့လာမှုပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ နဂိုမှန်အဆိုများကို စနစ်တကျ ပြုစုခဲ့သည်။ သူသည် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အခြေခံ ရလဒ်များအားလုံး (elementary outcomes) ပါဝင်သည့် နမူနာရပ်ဝန်းကို (sample space) ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် နမူနာရပ်ဝန်း၏ တိုင်းတာနိုင်သော [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ]] (measurable subsets) ပါဝင်သည့် စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခုကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရလဒ်များ၏ ဖြစ်တန်စွမ်းများကို တွက်ချက်ရန် ဤအရာအပေါ်သို့ ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာ (probability measure) တစ်ခုကို သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ရရှိလာသော ဖြစ်တန်စွမ်း ရပ်ဝန်း (probability space) <math> (\Omega, \mathcal A, \mathbb P)</math> သည် ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် ၏ နဂိုမှန်အဆို သုံးခုကို ပြည့်စုံစေရမည်။<ref name="Sinai6">{{Citation |last=Sinaï |first=Yakov |title=Probability Theory: An Introductory Course |date=1992 |page=6}}</ref> # '''(အနုတ်မဟုတ်ခြင်း) (Non-negativity)''' အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းသည် သုည နှင့် တစ် ကြားရှိ ကိန်းစစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့် <math> A\in \mathcal A</math> အတွက်မဆို <math> 0\leq \mathbb P(A)\leq 1</math> ဖြစ်သည်။ # '''(ပုံမှန်ဖြစ်စေခြင်း / ယူနစ် အတိုင်းအတာ) (Normalization / Unit measure)''' နမူနာရပ်ဝန်းတစ်ခုလုံး၏ ဖြစ်တန်စွမ်းမှာ တစ် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math> \mathbb P(\Omega) = 1</math> ဖြစ်သည်။ # '''(ရေတွက်နိုင်သော ပေါင်းစပ်နိုင်မှု) (Countable additivity)''' အချင်းချင်း ဖယ်ကြဉ်သော (mutually exclusive) စုံတွဲအလိုက် ဘုံမပါသည့် (pairwise disjoint) အဖြစ်အပျက်များ၏ မည်သည့် ရေတွက်နိုင်သော ကိန်းစဉ် (countable sequence) <math> A_1,A_2,\dots \in \mathcal A</math> အတွက်မဆို မည်သည့် <math> i\neq j</math> တွင်မဆို <math> A_i\cap A_j=\emptyset</math> ဖြစ်ပါက <math> \mathbb{P} \left( \bigcup_{i\geq 1}A_i \right) = \sum_{i\geq 1}\mathbb{P} (A_i)</math> ဖြစ်သည်။ === ကျပန်းကိန်းရှင်များ၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်းများနှင့် ဝိသေသလက္ခဏာ သတ်မှတ်ချက်များ (Random Variables, Distributions, and Characterizations) === ကျပန်းဖြစ်စဉ်များကို (random phenomena) ထိရောက်စွာ မော်ဒယ်တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီသည် ကျပန်းကိန်းရှင်များကို (random variables) မှီခိုသည်။ ကျပန်းကိန်းရှင်တစ်ခုသည် ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိနိုင်သည်။ (real-valued) ၎င်းသည် ကျပန်း[[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] (vectors) ကဲ့သို့ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimensions) မျိုးစုံရှိနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ၎င်းကို ကိန်းထွေး ရပ်ဝန်းများ (complex spaces) ဆီသို့ ယေဘုယျပြုနိုင်သည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ကိန်းစစ် ကျပန်းကိန်းရှင်တစ်ခုသည် (real random variable) အခြေခံရလဒ် <math>\omega\in \Omega</math> တစ်ခုစီကို သီးခြား စမ်းသပ်မှုအကောင်အထည်ပေါ်လာခြင်း (experimental realization) <math> X(\omega)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော တိုင်းတာနိုင်သည့် (measurable) [[ဖန်ရှင်]] <math> X:\Omega \rightarrow \mathbb R</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Le Gall93">{{Citation |last=Le Gall |first=Jean-François |title=Intégration, Probabilités et Processus Aléatoires |date=2006 |page=93}}</ref> ကျပန်းကိန်းရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းဖြင့် (probability distribution) အခြေခံအားဖြင့် ဝိသေသလက္ခဏာ သတ်မှတ်သည်။ ဤဖြန့်ဖြူးခြင်းသည် ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာတစ်ခု (probability measure) ဖြစ်သည်။ ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို ပေါင်းစု ဖြန့်ဖြူးခြင်း ဖန်ရှင် (cumulative distribution function - CDF) မှတစ်ဆင့် သင်္ချာနည်းအရ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ ပကတိ အဆက်မပြတ် ကိန်းရှင်များအတွက် (absolutely continuous variables) ဖြစ်တန်စွမ်း သိပ်သည်းဆ ဖန်ရှင် (probability density function - PDF) ကို အသုံးပြုသည်။ တစ်ပိုင်းတစ်စ ကိန်းရှင်များအတွက်မူ (discrete variables) ဖြစ်တန်စွမ်း ဒြပ်ထု ဖန်ရှင် (probability mass function - PMF) ကို အသုံးပြုသည်။ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းများကို မျှော်မှန်းတန်ဖိုး (expected value)၊ စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ မိုမန့်များ (statistical moments)၊ ကွဲလွဲချက် (variance) နှင့် ကိန်းရှင်များစွာအကြားရှိ အမှီအခိုကင်းသော တည်ဆောက်ပုံ (independence structure) စသည့် ကန့်သတ်ကိန်းများမှတစ်ဆင့် (parameters) မကြာခဏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြသည်။ === စုဆုံခြင်း နှင့် စုဆုံမှတ် သီအိုရမ်များ (Convergence and Limit Theorems) === ကျပန်းကိန်းရှင်များ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ်များဖြစ်သော <math> (X_n, n\in \mathbb N)</math> ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းသည် (mathematical analysis) [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ၏]] (limits) တိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကွဲပြားသော စတော့ကတ်စတစ် စုဆုံခြင်း (stochastic convergence) ပုံစံများစွာ တည်ရှိသည်။<ref name="Bertoin34">{{Citation |last=Bertoin |first=Jean |title=Probabilités : cours de licence |date=2000 |page=34}}</ref> ယင်းတို့မှာ အခြေခံဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာများ၏ (probability measures) စုဆုံခြင်းဖြစ်သော '''ဖြန့်ဖြူးခြင်းအရ စုဆုံခြင်း (convergence in distribution)'''၊ '''ဖြစ်တန်စွမ်းအရ စုဆုံခြင်း (convergence in probability)'''၊ '''အားလုံးနီးပါး သေချာသော စုဆုံခြင်း (almost sure convergence)''' နှင့် <math>L^p</math> စုဆုံခြင်းဟုလည်းခေါ်သော '''ပျမ်းမျှအရ စုဆုံခြင်း (convergence in mean)''' တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် (Stochastic Calculus) === စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် သည် အချိန်နှင့်အမျှ ကျပန်း (randomly) ဆင့်ကဲပြောင်းလဲနေသော (evolve) စနစ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် သင်္ချာဆိုင်ရာ မူဘောင်ဖြစ်သည်။<ref name="Yor15">{{Citation |last1=Revuz |first1=Daniel |last2=Yor |first2=Marc |title=Continuous Martingales and Brownian Motion |date=2004 |page=15}}</ref> အချိန်ကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကန့်သတ်ကိန်းတစ်ခုအဖြစ် (discrete parameter) သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) <math> 0,1,2,\dots </math> ဖြင့် ကန့်သတ်ကိန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကျပန်းကိန်းရှင်များ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ် <math> (X_n,n\geq 0)</math> ကို ထုတ်ပေးသည်။ စံပြ ဥပမာများတွင် ကျပန်းလမ်းလျှောက်မှုများနှင့် (random walks) တစ်ပိုင်းတစ်စ-အချိန် (discrete-time) မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းများ ပါဝင်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အချိန်ကို အဆက်မပြတ် (continuous) ကန့်သတ်ကိန်းတစ်ခုအဖြစ် (parameter) သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math> t\in \mathbb R_+</math> သို့မဟုတ် <math> t\in \mathbb R</math> ဖြစ်ပြီး အဆက်မပြတ်-အချိန် စတော့ကတ်စတစ် လုပ်ငန်းစဉ် (continuous-time stochastic process) <math> (X_t,t\geq 0)</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် သည် ထိုကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းစဉ်များ၏ အရေးကြီးသည့် ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို (properties) ခွဲထုတ်ပြသသည်။ မားကော့ဗ် ဂုဏ်သတ္တိ (Markov property) အရ အနာဂတ် အခြေအနေများ၏ (future states) ကန့်သတ်ချက်ပါ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းသည် (conditional probability distribution) လက်ရှိ အခြေအနေအပေါ်တွင်သာ (current state) တိကျစွာ မူတည်နေပြီး အတိတ်သမိုင်းကြောင်းကို (past history) စာရင်းအင်းအရ (statistically) သက်ဆိုင်မှုမရှိစေကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ထပ်တလဲလဲဖြစ်ခြင်း (recurrence) နှင့် အကူးအပြောင်းဖြစ်ခြင်း (transience) ဟူသော သဘောတရားများသည် မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းတစ်ခုသည် ပေးထားသော အခြေအနေတစ်ခုဆီသို့ အနန္တအကြိမ်အရေအတွက် (infinitely often) ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်လား သို့မဟုတ် နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းကို လုံးဝစွန့်ခွာသွားမည်လား ဆိုသည်ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည်။ ထို့အပြင် မာတင်ဂေးလ် (martingale) သည် လက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် စစ်ထုတ်မှုအောက်တွင် (current information filtration) အနာဂတ် အခြေအနေတစ်ခု၏ ကန့်သတ်ချက်ပါ မျှော်မှန်းချက်သည် (conditional expectation) လက်ရှိ အခြေအနေနှင့် တိကျစွာ ညီမျှနေသည့် (precisely equal) သီးခြား စတော့ကတ်စတစ် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ==ကိုးကား== [[Category:အတိုင်းအတာသီအိုရီ]] mauoqqa7a953evhbt3nzdg3gci21dyu 1047993 1047990 2026-08-10T21:55:16Z Mkant00 135890 1047993 wikitext text/x-wiki [[File:6sided dice.jpg|thumb|အရောင်လေးမျိုးရှိသော ခြောက်မျက်နှာပါ အန်စာတုံးလေးတုံး။ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော မျက်နှာပြင် ခြောက်ခုစလုံးကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]] '''ဖြစ်တန်စွမ်း (probability)''' ဆိုသော ဝေါဟာရတွင် အဓိပ္ပာယ်များစွာ ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ လက်တင်စကားလုံး '''probabilitas''' မှ ဆင်းသက်လာပြီး သေချာမှု (certainty) သဘောတရား၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းသည် အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ (event) '''ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော (probable)''' သဘာဝကို အကဲဖြတ်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကိန်းဂဏန်းတန်ဖိုးတစ်ခုသည် ၎င်း၏ သေချာမှုအတိုင်းအတာကို (degree of certainty) ကိုယ်စားပြုဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖြစ်တန်စွမ်းသည် တိကျသော သင်္ချာသိပ္ပံပညာရပ် (mathematical science) တစ်ခုအဖြစ် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းကို '''ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီ (probability theory)''' သို့မဟုတ် '''ဖြစ်တန်စွမ်းများ (probabilities)''' ဟု ရိုးရှင်းစွာ ခေါ်ဆိုကြသည်။ အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းသည် သုည နှင့် တစ် ကြားရှိ ကိန်းစစ် (real number) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းဂဏန်း ပိုကြီးလေ အဖြစ်အပျက် ဖြစ်ပေါ်လာရန် '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ (risk)''' သို့မဟုတ် '''ဖြစ်နိုင်ချေ (likelihood)''' ပိုများလေ ဖြစ်သည်။ ဖြစ်တန်စွမ်းကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာခြင်းသည် သင်္ချာသမိုင်းတွင် နှိုင်းယှဉ်ချက်အားဖြင့် မကြာသေးမီကမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အချို့သော ဖြစ်စဉ်များ အထူးသဖြင့် ကံစမ်းကစားနည်းများ၏ (games of chance) ကျပန်းဖြစ်မှု (randomness) နှင့် ပင်ကိုအားဖြင့် ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍မရနိုင်သော သဘာဝများကို လေ့လာခြင်းကြောင့် ဆယ့်ရှစ်ရာစုမှစ၍ ဖြစ်တန်စွမ်း လေ့လာမှုသည် သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဤစူးစမ်းလေ့လာမှုများက သင်္ချာပညာရှင်များကို သီအိုရီတစ်ခုအား ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် (formalize) ပြုလုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုသီအိုရီသည် နောက်ပိုင်းတွင် မိုးလေဝသပညာ (meteorology)၊ ဘဏ္ဍာရေး (finance) နှင့် ဓာတုဗေဒ (chemistry) ကဲ့သို့သော ကွဲပြားသည့် နယ်ပယ်များတွင် အသုံးချမှုများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ == အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းများ (Probabilities of an Event) == ဖြစ်တန်စွမ်းသည် ကျပန်းဖြစ်မှုကို (randomness) ကိန်းဂဏန်းဖြင့် ဖော်ပြရန် တိုင်းတာမှု (measure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နှစ်ဆယ်ရာစုအစောပိုင်းတွင် ရရှိခဲ့သော သင်္ချာနည်းကျ ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခြင်းသည် (formalization) ယနေ့တိုင်အောင် စံအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ၏ ဖြစ်တန်စွမ်းကို <math>\mathbb{P}(A)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုပြီး အဖြစ်အပျက် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဖြစ်နိုင်ချေကို ကိုယ်စားပြုသော သုည နှင့် တစ် ကြားရှိ တန်ဖိုးတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ အကယ်၍ <math>\mathbb{P}(A)=1</math> ဖြစ်ပါက ယင်းအဖြစ်အပျက်ကို အားလုံးနီးပါး သေချာသည့် အဖြစ်အပျက် (almost sure event) ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အကယ်၍ <math>\mathbb{P}(A)=0</math> ဖြစ်ပါက အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ကို သုည အဖြစ်အပျက် (null event) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ယင်းအဖြစ်အပျက်များသည် ဖြစ်ပေါ်လာရန် ဖြစ်တန်စွမ်း သုညဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ အထူးသဖြင့် စမ်းသပ်မှုတစ်ခုကို (experiment) တူညီသော အခြေအနေများအောက်တွင် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်နိုင်ပြီး အောင်မြင်သော ရလဒ်များကို (outcomes) ဇယားပြုစုနိုင်သည့်အခါတွင် အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းကို ကြိမ်ဖန်များစွာ အခြေခံသော ချဉ်းကပ်မှု (frequentist approach) ကို အသုံးပြု၍ အကဲဖြတ်နိုင်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ကို အခြေခံ ရလဒ်များ (elementary outcomes) အားလုံး ပါဝင်သော နမူနာရပ်ဝန်း (sample space) <math>\Omega</math> ၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိကျခိုင်မာသော သီအိုရီ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် အန်ဒရေး ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် (Andrey Kolmogorov) သည် အောက်ပါ ဖြစ်တန်စွမ်း နဂိုမှန်အဆိုများ (probability axioms) ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာ (probability measure) <math>\mathbb{P}</math> သည် အောက်ပါတို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ # မည်သည့် အဖြစ်အပျက် <math>A</math> အတွက်မဆို <math> 0\leq \mathbb P(A)\leq 1</math> ဖြစ်သည်။ # <math> \mathbb P(\Omega) = 1</math> ဖြစ်သည်။ # <math> A\cap B=\emptyset</math> ဟု ပေးထားပါက <math> \mathbb P(A \cup B)=\mathbb P(A) + \mathbb P(B)</math> ဖြစ်သည်။ ပိုမိုတိကျခိုင်မာစွာ ဆိုရလျှင် နမူနာရပ်ဝန်း <math>\Omega</math> သည် စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ (σ-algebra) <math>\mathcal A</math> တစ်ခုနှင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ အဖြစ်အပျက်များကို ဤ စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ၏ အစုဝင်များအဖြစ် တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာ (probability measure) P သည် စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ <math>\mathcal A</math> မှ အပိုင်းအခြား <math>[0,1]</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]] (function) တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အထက်ပါ နဂိုမှန်အဆိုများကို လိုက်နာသည်။ ဤနေရာတွင် တတိယ နဂိုမှန်အဆိုကို စုံတွဲအလိုက် ဘုံမပါသော (pairwise disjoint) အဖြစ်အပျက်များ၏ ရေတွက်နိုင်သော ပေါင်းစပ်နိုင်မှုအထိ (countable additivity) တိုးချဲ့ထားသည်။ အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်ပေါ်မှု သို့မဟုတ် ဖြစ်တန်စွမ်းသည် အခြားတစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်မျှ မပေးပါက အဖြစ်အပျက် နှစ်ခုကို '''အမှီအခိုကင်းသော (independent)''' အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ဤအခြေအနေကို <math> \mathbb P(A\cap B)=\mathbb P(A)\mathbb P(B)</math> ဟု ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခြောက်မျက်နှာပါ အန်စာတုံးတစ်ခုကို ခေါက်၍ <math>1</math> ရရှိရန် ဖြစ်တန်စွမ်းနှင့် နောက်ထပ် အမှီအခိုကင်းသော ဒုတိယအကြိမ် ခေါက်ရာတွင် <math>1</math> ရရှိရန် ဖြစ်တန်စွမ်းသည် ၎င်းတို့၏ သီးခြား ဖြစ်တန်စွမ်းများ၏ (marginal probabilities) မြှောက်လဒ်ဖြစ်ပြီး <math>1/36</math> ဖြစ်သည်။ ဤမူဘောင်သည် အဖြစ်အပျက် <math>B</math> ဖြစ်ပေါ်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ၏ ဖြစ်တန်စွမ်းကို '''ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် (conditionally)''' အကဲဖြတ်ခြင်းကိုလည်း ခွင့်ပြုသည်။ <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့သည် အမှီအခိုကင်းသော အခြေအနေမဟုတ်သောအခါ ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် ဖြစ်တန်စွမ်း၏ (conditional probability) အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် <math> \mathbb P(A\mid B)=\mathbb P(A\cap B)/\mathbb P(B)</math> အရ တစ်ခု၏ ဖြစ်ပေါ်မှုသည် အခြားတစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို (probability distribution) ပြောင်းလဲစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပထမ အန်စာတုံးတွင် <math>6</math> ပြထားကြောင်း သိရှိထားလျှင် စံ အန်စာတုံး နှစ်တုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် <math>12</math> နှင့် ညီမျှရန် ဖြစ်တန်စွမ်းမှာ <math>1/6</math> ဖြစ်သည်။ ရှုပ်ထွေးသော ဖြစ်တန်စွမ်းများကို အကဲဖြတ်ရန် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ပုံသေနည်း အများအပြား တည်ရှိသည်။ စံ သီအိုရီများတွင် '''ထည့်သွင်း-ဖယ်ကြဉ် မူဝါဒ (inclusion-exclusion principle)''' ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် '''စုစုပေါင်း ဖြစ်တန်စွမ်း နိယာမ (law of total probability)''' နှင့် '''ဘေးစ် ၏ သီအိုရမ် (Bayes' theorem)''' တို့လည်း ပါဝင်သည်။ == ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီ (Probability Theory) == ပတ်စကယ် ၏ တိုက်တွန်းမှုကြောင့် ခရစ္စတီယန် ဟိုင်းဂန် သည် ၁၆၅၇ ခုနှစ်တွင် '''De ratiociniis in ludo aleae''' (ကံစမ်းကစားနည်းများတွင် ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်းအကြောင်း) ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဤစာသားသည် ဖြစ်တန်စွမ်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ပထမဆုံး ပြည့်စုံသော ကျမ်းအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ ထိုကျမ်းတွင် ဟိုင်းဂန် သည် မျှော်မှန်းတန်ဖိုး (expected value) သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ပြီး အလောင်းအစားများကို ခွဲဝေခြင်းနှင့် မဲပုံးမော်ဒယ်များကို (urn models) ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းဆိုင်ရာ သင်္ချာနည်းကျ ချဉ်းကပ်မှုများကို ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=Probabilities: Historical approach and definition. |url=http://www.math93.com/theoreme/probabilites.html}}</ref> အခြား အခြေခံကျသော စာသားနှစ်ခုတို့မှာ ဂျေးကော့ ဘာနူးလီ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ထုတ်ဝေသော '''Ars Conjectandi''' (၁၇၁၃) နှင့် အေဗရာဟမ် ဒီ မွိုင်ဗာ (Abraham de Moivre) ၏ '''The Doctrine of Chances''' (၁၇၁၈) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာနူးလီ ၏ စာအုပ်သည် ကျပန်းကိန်းရှင် (random variable) သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး ကြီးမားသော ကိန်းများဆိုင်ရာ နိယာမ၏ (law of large numbers) အစောဆုံး ဖော်ပြချက်ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=A history of probability up to Laplace |url=http://www.cict.fr/~stpierre/histoire/node3.html}}</ref> ဒီ မွိုင်ဗာ ၏ စာအုပ်သည် ဖြစ်တန်စွမ်းအတွက် ပေါင်းစပ်ခြင်း တွက်ချက်မှုပညာ၏ (combinatorics) အသုံးချမှုကို များစွာ ကျယ်ပြန့်စေခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Hacking |first=Ian |title=The Emergence of Probability |date=1975}}</ref> ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် အီမိုင်း ဘိုရဲလ် (Émile Borel) ၏ အတိုင်းအတာသီအိုရီနှင့် (measure theory) တိုင်းတာနိုင်သော [[အစု|အစုများ]] (measurable sets) မိတ်ဆက်ခြင်းအပြီးတွင် စံပြ ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီသည် (classical probability theory) ခေတ်သစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ဤအတိုင်းအတာသီအိုရီအခြေခံ နမူနာပုံစံကို အွန်ရီ လီဘက်ဂ် (Henri Lebesgue) မှ ၎င်း၏ အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း (integration) သီအိုရီမှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=History of probability from Borel to the Second World War |url=http://www.cict.fr/~stpierre/histoire/node4.html}}</ref> ဗဟိုစုဆုံမှတ် သီအိုရမ်၏ (central limit theorem) ပထမဆုံး ခေတ်သစ်ပုံစံကို ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် အလက်ဇန္ဒား လီယာပူးနော့ဗ် (Aleksandr Lyapunov) မှ ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး<ref>{{Citation |title=Between De Moivre and Laplace |url=http://ljk.imag.fr/membres/Bernard.Ycart/smel/articles/etoiles/cadre_etoiles.html}}</ref> ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ပေါလ် လေဗီ (Paul Lévy) မှ ခေတ်သစ်သီအိုရမ်၏ ပထမဆုံး တိကျခိုင်မာသော သက်သေပြချက်ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် အန်ဒရေး မားကော့ဗ် (Andrey Markov) သည် ကြီးမားသော ကိန်းများဆိုင်ရာ နိယာမကို အမှီအခိုရှိသော ကိန်းရှင်များ၏ (dependent variables) ကိန်းစဉ်များဆီသို့ (sequences) ယေဘုယျပြုရန် မူဘောင်တစ်ခုအနေဖြင့် မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းများ (Markov chains) ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=DicoMaths: Markov Chain |url=http://www.bibmath.net/dico/index.php3?action=affiche&quoi=./m/markov.html}}</ref> မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဘရောင်းနီးယန်း ရွေ့လျားမှုမှသည် (Brownian motion) ဂူဂဲလ်၏ ပေ့ချ်ရန့် (PageRank) ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ် အဆင့်ဆင့်တွက်နည်းများအထိ (algorithms) ဖြစ်စဉ်များကို မော်ဒယ်တည်ဆောက်ရန်အတွက် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်သို့ရောက်မှသာ ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီသည် အသုံးချ နည်းစနစ်များ၏ ဖရိုဖရဲ စုစည်းမှုတစ်ခုမှ အန်ဒရေး ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် ၏ နဂိုမှန်အဆိုဆိုင်ရာ အခြေခံများဖြင့် (axiomatic foundations) အမြဲတမ်း ခိုင်ခံ့စွာ ကျောက်ချထားသော တိကျခိုင်မာပြီး ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နိုင်သည့် သင်္ချာဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=An article on the establishment of the axiomatization of probabilities |url=http://www.probabilityandfinance.com/articles/04.pdf}}</ref> ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကီယိုရှီ အီတိုး (Kiyoshi Itô) သည် စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် (stochastic calculus) မူဘောင်ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး အီတိုး ၏ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်ကို (Itô's lemma) ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=Biography of Itô on the MacTutor site |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Ito.html}}</ref> ဤကြီးမားသော တိုးတက်မှုသည် စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ်နှင့် ကိန်းရှင်ခွဲ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများအကြား (partial differential equations) သေချာရေရာသော အချိတ်အဆက်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်တန်စွမ်းကို စံပြ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာနှင့် (classical analysis) ပေါင်းစည်းပေးခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သင်္ချာပညာရှင် ဝုဖ်ဂန် ဒိုဘလင် (Wolfgang Doeblin) သည် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ၎င်း၏ စစ်တပ်ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခြင်း မပြုမီ အလားတူ သီအိုရီမူဘောင်တစ်ခုကို အမှီအခိုကင်းစွာ တွက်ချက်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် ချိပ်ပိတ်၍ အပ်နှံထားသော သူ၏ လက်ရေးမူများသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဖွင့်မကြည့်ဘဲ ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last1=Bru |first1=Bernard |last2=Yor |first2=Marc |title=Sur l'équation de Kolmogoroff, par W Doeblin |journal=C. R. Acad. Sci. Paris, Series I |volume=331 |date=2000}}. On Doeblin's life, see {{Citation |last=Bru |first=Bernard |title=La vie et l'œuvre de W. Doeblin (1915-1940) d'après les archives parisiennes |journal=Math. Inform. Sci. Humaines |volume=119 |date=1992 |pages=5-51}} and {{Citation |title=Biography of Doeblin on the MacTutor site |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Doeblin.html}}</ref> === နဂိုမှန်အဆို ဖွဲ့စည်းခြင်း (Axiomatization) === နှစ်ဆယ်ရာစုအစောပိုင်းတွင် ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် သည် ကျပန်းဖြစ်မှုကို (randomness) တိကျခိုင်မာသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ လေ့လာမှုပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ နဂိုမှန်အဆိုများကို စနစ်တကျ ပြုစုခဲ့သည်။ သူသည် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အခြေခံ ရလဒ်များအားလုံး (elementary outcomes) ပါဝင်သည့် နမူနာရပ်ဝန်းကို (sample space) ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် နမူနာရပ်ဝန်း၏ တိုင်းတာနိုင်သော [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ]] (measurable subsets) ပါဝင်သည့် စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခုကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရလဒ်များ၏ ဖြစ်တန်စွမ်းများကို တွက်ချက်ရန် ဤအရာအပေါ်သို့ ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာ (probability measure) တစ်ခုကို သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ရရှိလာသော ဖြစ်တန်စွမ်း ရပ်ဝန်း (probability space) <math> (\Omega, \mathcal A, \mathbb P)</math> သည် ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် ၏ နဂိုမှန်အဆို သုံးခုကို ပြည့်စုံစေရမည်။<ref name="Sinai6">{{Citation |last=Sinaï |first=Yakov |title=Probability Theory: An Introductory Course |date=1992 |page=6}}</ref> # '''(အနုတ်မဟုတ်ခြင်း) (Non-negativity)''' အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းသည် သုည နှင့် တစ် ကြားရှိ ကိန်းစစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့် <math> A\in \mathcal A</math> အတွက်မဆို <math> 0\leq \mathbb P(A)\leq 1</math> ဖြစ်သည်။ # '''(ပုံမှန်ဖြစ်စေခြင်း / ယူနစ် အတိုင်းအတာ) (Normalization / Unit measure)''' နမူနာရပ်ဝန်းတစ်ခုလုံး၏ ဖြစ်တန်စွမ်းမှာ တစ် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math> \mathbb P(\Omega) = 1</math> ဖြစ်သည်။ # '''(ရေတွက်နိုင်သော ပေါင်းစပ်နိုင်မှု) (Countable additivity)''' အချင်းချင်း ဖယ်ကြဉ်သော (mutually exclusive) စုံတွဲအလိုက် ဘုံမပါသည့် (pairwise disjoint) အဖြစ်အပျက်များ၏ မည်သည့် ရေတွက်နိုင်သော ကိန်းစဉ် (countable sequence) <math> A_1,A_2,\dots \in \mathcal A</math> အတွက်မဆို မည်သည့် <math> i\neq j</math> တွင်မဆို <math> A_i\cap A_j=\emptyset</math> ဖြစ်ပါက <math> \mathbb{P} \left( \bigcup_{i\geq 1}A_i \right) = \sum_{i\geq 1}\mathbb{P} (A_i)</math> ဖြစ်သည်။ === ကျပန်းကိန်းရှင်များ၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်းများနှင့် ဝိသေသလက္ခဏာ သတ်မှတ်ချက်များ (Random Variables, Distributions, and Characterizations) === ကျပန်းဖြစ်စဉ်များကို (random phenomena) ထိရောက်စွာ မော်ဒယ်တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီသည် ကျပန်းကိန်းရှင်များကို (random variables) မှီခိုသည်။ ကျပန်းကိန်းရှင်တစ်ခုသည် ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိနိုင်သည်။ (real-valued) ၎င်းသည် ကျပန်း[[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] (vectors) ကဲ့သို့ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimensions) မျိုးစုံရှိနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ၎င်းကို ကိန်းထွေး ရပ်ဝန်းများ (complex spaces) ဆီသို့ ယေဘုယျပြုနိုင်သည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ကိန်းစစ် ကျပန်းကိန်းရှင်တစ်ခုသည် (real random variable) အခြေခံရလဒ် <math>\omega\in \Omega</math> တစ်ခုစီကို သီးခြား စမ်းသပ်မှုအကောင်အထည်ပေါ်လာခြင်း (experimental realization) <math> X(\omega)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော တိုင်းတာနိုင်သည့် (measurable) [[ဖန်ရှင်]] <math> X:\Omega \rightarrow \mathbb R</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Le Gall93">{{Citation |last=Le Gall |first=Jean-François |title=Intégration, Probabilités et Processus Aléatoires |date=2006 |page=93}}</ref> ကျပန်းကိန်းရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းဖြင့် (probability distribution) အခြေခံအားဖြင့် ဝိသေသလက္ခဏာ သတ်မှတ်သည်။ ဤဖြန့်ဖြူးခြင်းသည် ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာတစ်ခု (probability measure) ဖြစ်သည်။ ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို ပေါင်းစု ဖြန့်ဖြူးခြင်း ဖန်ရှင် (cumulative distribution function - CDF) မှတစ်ဆင့် သင်္ချာနည်းအရ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ ပကတိ အဆက်မပြတ် ကိန်းရှင်များအတွက် (absolutely continuous variables) ဖြစ်တန်စွမ်း သိပ်သည်းဆ ဖန်ရှင် (probability density function - PDF) ကို အသုံးပြုသည်။ တစ်ပိုင်းတစ်စ ကိန်းရှင်များအတွက်မူ (discrete variables) ဖြစ်တန်စွမ်း ဒြပ်ထု ဖန်ရှင် (probability mass function - PMF) ကို အသုံးပြုသည်။ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းများကို မျှော်မှန်းတန်ဖိုး (expected value)၊ စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ မိုမန့်များ (statistical moments)၊ ကွဲလွဲချက် (variance) နှင့် ကိန်းရှင်များစွာအကြားရှိ အမှီအခိုကင်းသော တည်ဆောက်ပုံ (independence structure) စသည့် ကန့်သတ်ကိန်းများမှတစ်ဆင့် (parameters) မကြာခဏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြသည်။ === စုဆုံခြင်း နှင့် စုဆုံမှတ် သီအိုရမ်များ (Convergence and Limit Theorems) === ကျပန်းကိန်းရှင်များ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ်များဖြစ်သော <math> (X_n, n\in \mathbb N)</math> ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းသည် (mathematical analysis) [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ၏]] (limits) တိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကွဲပြားသော စတော့ကတ်စတစ် စုဆုံခြင်း (stochastic convergence) ပုံစံများစွာ တည်ရှိသည်။<ref name="Bertoin34">{{Citation |last=Bertoin |first=Jean |title=Probabilités : cours de licence |date=2000 |page=34}}</ref> ယင်းတို့မှာ အခြေခံဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာများ၏ (probability measures) စုဆုံခြင်းဖြစ်သော '''ဖြန့်ဖြူးခြင်းအရ စုဆုံခြင်း (convergence in distribution)'''၊ '''ဖြစ်တန်စွမ်းအရ စုဆုံခြင်း (convergence in probability)'''၊ '''အားလုံးနီးပါး သေချာသော စုဆုံခြင်း (almost sure convergence)''' နှင့် <math>L^p</math> စုဆုံခြင်းဟုလည်းခေါ်သော '''ပျမ်းမျှအရ စုဆုံခြင်း (convergence in mean)''' တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် (Stochastic Calculus) === စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် သည် အချိန်နှင့်အမျှ ကျပန်း (randomly) ဆင့်ကဲပြောင်းလဲနေသော (evolve) စနစ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် သင်္ချာဆိုင်ရာ မူဘောင်ဖြစ်သည်။<ref name="Yor15">{{Citation |last1=Revuz |first1=Daniel |last2=Yor |first2=Marc |title=Continuous Martingales and Brownian Motion |date=2004 |page=15}}</ref> အချိန်ကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကန့်သတ်ကိန်းတစ်ခုအဖြစ် (discrete parameter) သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) <math> 0,1,2,\dots </math> ဖြင့် ကန့်သတ်ကိန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကျပန်းကိန်းရှင်များ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ် <math> (X_n,n\geq 0)</math> ကို ထုတ်ပေးသည်။ စံပြ ဥပမာများတွင် ကျပန်းလမ်းလျှောက်မှုများနှင့် (random walks) တစ်ပိုင်းတစ်စ-အချိန် (discrete-time) မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းများ ပါဝင်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အချိန်ကို အဆက်မပြတ် (continuous) ကန့်သတ်ကိန်းတစ်ခုအဖြစ် (parameter) သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math> t\in \mathbb R_+</math> သို့မဟုတ် <math> t\in \mathbb R</math> ဖြစ်ပြီး အဆက်မပြတ်-အချိန် စတော့ကတ်စတစ် လုပ်ငန်းစဉ် (continuous-time stochastic process) <math> (X_t,t\geq 0)</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် သည် ထိုကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းစဉ်များ၏ အရေးကြီးသည့် ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို (properties) ခွဲထုတ်ပြသသည်။ မားကော့ဗ် ဂုဏ်သတ္တိ (Markov property) အရ အနာဂတ် အခြေအနေများ၏ (future states) ကန့်သတ်ချက်ပါ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းသည် (conditional probability distribution) လက်ရှိ အခြေအနေအပေါ်တွင်သာ (current state) တိကျစွာ မူတည်နေပြီး အတိတ်သမိုင်းကြောင်းကို (past history) စာရင်းအင်းအရ (statistically) သက်ဆိုင်မှုမရှိစေကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ထပ်တလဲလဲဖြစ်ခြင်း (recurrence) နှင့် အကူးအပြောင်းဖြစ်ခြင်း (transience) ဟူသော သဘောတရားများသည် မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းတစ်ခုသည် ပေးထားသော အခြေအနေတစ်ခုဆီသို့ အနန္တအကြိမ်အရေအတွက် (infinitely often) ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်လား သို့မဟုတ် နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းကို လုံးဝစွန့်ခွာသွားမည်လား ဆိုသည်ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည်။ ထို့အပြင် မာတင်ဂေးလ် (martingale) သည် လက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် စစ်ထုတ်မှုအောက်တွင် (current information filtration) အနာဂတ် အခြေအနေတစ်ခု၏ ကန့်သတ်ချက်ပါ မျှော်မှန်းချက်သည် (conditional expectation) လက်ရှိ အခြေအနေနှင့် တိကျစွာ ညီမျှနေသည့် (precisely equal) သီးခြား စတော့ကတ်စတစ် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ==ကိုးကား== [[Category:အတိုင်းအတာသီအိုရီ]] g6ln4eqfbjwgwvyrlef2fck72fiffqp 1047994 1047993 2026-08-10T21:56:10Z Mkant00 135890 1047994 wikitext text/x-wiki [[File:6sided dice.jpg|thumb|အရောင်လေးမျိုးရှိသော ခြောက်မျက်နှာပါ အန်စာတုံးလေးတုံး။ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော မျက်နှာပြင် ခြောက်ခုစလုံးကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]] '''ဖြစ်တန်စွမ်း (probability)''' ဆိုသော ဝေါဟာရတွင် အဓိပ္ပာယ်များစွာ ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ လက်တင်စကားလုံး '''probabilitas''' မှ ဆင်းသက်လာပြီး သေချာမှု (certainty) သဘောတရား၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းသည် အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ (event) '''ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော (probable)''' သဘာဝကို အကဲဖြတ်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကိန်းဂဏန်းတန်ဖိုးတစ်ခုသည် ၎င်း၏ သေချာမှုအတိုင်းအတာကို (degree of certainty) ကိုယ်စားပြုဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖြစ်တန်စွမ်းသည် တိကျသော သင်္ချာသိပ္ပံပညာရပ် (mathematical science) တစ်ခုအဖြစ် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းကို '''ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီ (probability theory)''' သို့မဟုတ် '''ဖြစ်တန်စွမ်းများ (probabilities)''' ဟု ရိုးရှင်းစွာ ခေါ်ဆိုကြသည်။ အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းသည် သုည နှင့် တစ် ကြားရှိ ကိန်းစစ် (real number) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းဂဏန်း ပိုကြီးလေ အဖြစ်အပျက် ဖြစ်ပေါ်လာရန် '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ (risk)''' သို့မဟုတ် '''ဖြစ်နိုင်ချေ (likelihood)''' ပိုများလေ ဖြစ်သည်။ ဖြစ်တန်စွမ်းကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာခြင်းသည် သင်္ချာသမိုင်းတွင် မကြာသေးမီကမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အချို့သော ဖြစ်စဉ်များ အထူးသဖြင့် ကံစမ်းကစားနည်းများ၏ (games of chance) ကျပန်းဖြစ်မှု (randomness) နှင့် ပင်ကိုအားဖြင့် ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍မရနိုင်သော သဘာဝများကို လေ့လာခြင်းကြောင့် ဆယ့်ရှစ်ရာစုမှစ၍ ဖြစ်တန်စွမ်း လေ့လာမှုသည် သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဤစူးစမ်းလေ့လာမှုများက သင်္ချာပညာရှင်များကို သီအိုရီတစ်ခုအား ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် (formalize) ပြုလုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုသီအိုရီသည် နောက်ပိုင်းတွင် မိုးလေဝသပညာ (meteorology)၊ ဘဏ္ဍာရေး (finance) နှင့် ဓာတုဗေဒ (chemistry) ကဲ့သို့သော ကွဲပြားသည့် နယ်ပယ်များတွင် အသုံးချမှုများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ == အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းများ (Probabilities of an Event) == ဖြစ်တန်စွမ်းသည် ကျပန်းဖြစ်မှုကို (randomness) ကိန်းဂဏန်းဖြင့် ဖော်ပြရန် တိုင်းတာမှု (measure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နှစ်ဆယ်ရာစုအစောပိုင်းတွင် ရရှိခဲ့သော သင်္ချာနည်းကျ ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခြင်းသည် (formalization) ယနေ့တိုင်အောင် စံအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ၏ ဖြစ်တန်စွမ်းကို <math>\mathbb{P}(A)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုပြီး အဖြစ်အပျက် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဖြစ်နိုင်ချေကို ကိုယ်စားပြုသော သုည နှင့် တစ် ကြားရှိ တန်ဖိုးတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ အကယ်၍ <math>\mathbb{P}(A)=1</math> ဖြစ်ပါက ယင်းအဖြစ်အပျက်ကို အားလုံးနီးပါး သေချာသည့် အဖြစ်အပျက် (almost sure event) ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အကယ်၍ <math>\mathbb{P}(A)=0</math> ဖြစ်ပါက အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ကို သုည အဖြစ်အပျက် (null event) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ယင်းအဖြစ်အပျက်များသည် ဖြစ်ပေါ်လာရန် ဖြစ်တန်စွမ်း သုညဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ အထူးသဖြင့် စမ်းသပ်မှုတစ်ခုကို (experiment) တူညီသော အခြေအနေများအောက်တွင် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်နိုင်ပြီး အောင်မြင်သော ရလဒ်များကို (outcomes) ဇယားပြုစုနိုင်သည့်အခါတွင် အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းကို ကြိမ်ဖန်များစွာ အခြေခံသော ချဉ်းကပ်မှု (frequentist approach) ကို အသုံးပြု၍ အကဲဖြတ်နိုင်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ကို အခြေခံ ရလဒ်များ (elementary outcomes) အားလုံး ပါဝင်သော နမူနာရပ်ဝန်း (sample space) <math>\Omega</math> ၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိကျခိုင်မာသော သီအိုရီ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် အန်ဒရေး ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် (Andrey Kolmogorov) သည် အောက်ပါ ဖြစ်တန်စွမ်း နဂိုမှန်အဆိုများ (probability axioms) ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာ (probability measure) <math>\mathbb{P}</math> သည် အောက်ပါတို့ကို ပြည့်စုံစေရမည်။ # မည်သည့် အဖြစ်အပျက် <math>A</math> အတွက်မဆို <math> 0\leq \mathbb P(A)\leq 1</math> ဖြစ်သည်။ # <math> \mathbb P(\Omega) = 1</math> ဖြစ်သည်။ # <math> A\cap B=\emptyset</math> ဟု ပေးထားပါက <math> \mathbb P(A \cup B)=\mathbb P(A) + \mathbb P(B)</math> ဖြစ်သည်။ ပိုမိုတိကျခိုင်မာစွာ ဆိုရလျှင် နမူနာရပ်ဝန်း <math>\Omega</math> သည် စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ (σ-algebra) <math>\mathcal A</math> တစ်ခုနှင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ အဖြစ်အပျက်များကို ဤ စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ၏ အစုဝင်များအဖြစ် တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာ (probability measure) P သည် စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ <math>\mathcal A</math> မှ အပိုင်းအခြား <math>[0,1]</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]] (function) တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အထက်ပါ နဂိုမှန်အဆိုများကို လိုက်နာသည်။ ဤနေရာတွင် တတိယ နဂိုမှန်အဆိုကို စုံတွဲအလိုက် ဘုံမပါသော (pairwise disjoint) အဖြစ်အပျက်များ၏ ရေတွက်နိုင်သော ပေါင်းစပ်နိုင်မှုအထိ (countable additivity) တိုးချဲ့ထားသည်။ အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်ပေါ်မှု သို့မဟုတ် ဖြစ်တန်စွမ်းသည် အခြားတစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်မျှ မပေးပါက အဖြစ်အပျက် နှစ်ခုကို '''အမှီအခိုကင်းသော (independent)''' အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ဤအခြေအနေကို <math> \mathbb P(A\cap B)=\mathbb P(A)\mathbb P(B)</math> ဟု ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခြောက်မျက်နှာပါ အန်စာတုံးတစ်ခုကို ခေါက်၍ <math>1</math> ရရှိရန် ဖြစ်တန်စွမ်းနှင့် နောက်ထပ် အမှီအခိုကင်းသော ဒုတိယအကြိမ် ခေါက်ရာတွင် <math>1</math> ရရှိရန် ဖြစ်တန်စွမ်းသည် ၎င်းတို့၏ သီးခြား ဖြစ်တန်စွမ်းများ၏ (marginal probabilities) မြှောက်လဒ်ဖြစ်ပြီး <math>1/36</math> ဖြစ်သည်။ ဤမူဘောင်သည် အဖြစ်အပျက် <math>B</math> ဖြစ်ပေါ်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ အဖြစ်အပျက် <math>A</math> ၏ ဖြစ်တန်စွမ်းကို '''ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် (conditionally)''' အကဲဖြတ်ခြင်းကိုလည်း ခွင့်ပြုသည်။ <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့သည် အမှီအခိုကင်းသော အခြေအနေမဟုတ်သောအခါ ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် ဖြစ်တန်စွမ်း၏ (conditional probability) အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် <math> \mathbb P(A\mid B)=\mathbb P(A\cap B)/\mathbb P(B)</math> အရ တစ်ခု၏ ဖြစ်ပေါ်မှုသည် အခြားတစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို (probability distribution) ပြောင်းလဲစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပထမ အန်စာတုံးတွင် <math>6</math> ပြထားကြောင်း သိရှိထားလျှင် စံ အန်စာတုံး နှစ်တုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် <math>12</math> နှင့် ညီမျှရန် ဖြစ်တန်စွမ်းမှာ <math>1/6</math> ဖြစ်သည်။ ရှုပ်ထွေးသော ဖြစ်တန်စွမ်းများကို အကဲဖြတ်ရန် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ပုံသေနည်း အများအပြား တည်ရှိသည်။ စံ သီအိုရီများတွင် '''ထည့်သွင်း-ဖယ်ကြဉ် မူဝါဒ (inclusion-exclusion principle)''' ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် '''စုစုပေါင်း ဖြစ်တန်စွမ်း နိယာမ (law of total probability)''' နှင့် '''ဘေးစ် ၏ သီအိုရမ် (Bayes' theorem)''' တို့လည်း ပါဝင်သည်။ == ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီ (Probability Theory) == ပတ်စကယ် ၏ တိုက်တွန်းမှုကြောင့် ခရစ္စတီယန် ဟိုင်းဂန် သည် ၁၆၅၇ ခုနှစ်တွင် '''De ratiociniis in ludo aleae''' (ကံစမ်းကစားနည်းများတွင် ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်းအကြောင်း) ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဤစာသားသည် ဖြစ်တန်စွမ်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ပထမဆုံး ပြည့်စုံသော ကျမ်းအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ ထိုကျမ်းတွင် ဟိုင်းဂန် သည် မျှော်မှန်းတန်ဖိုး (expected value) သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ပြီး အလောင်းအစားများကို ခွဲဝေခြင်းနှင့် မဲပုံးမော်ဒယ်များကို (urn models) ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းဆိုင်ရာ သင်္ချာနည်းကျ ချဉ်းကပ်မှုများကို ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=Probabilities: Historical approach and definition. |url=http://www.math93.com/theoreme/probabilites.html}}</ref> အခြား အခြေခံကျသော စာသားနှစ်ခုတို့မှာ ဂျေးကော့ ဘာနူးလီ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ထုတ်ဝေသော '''Ars Conjectandi''' (၁၇၁၃) နှင့် အေဗရာဟမ် ဒီ မွိုင်ဗာ (Abraham de Moivre) ၏ '''The Doctrine of Chances''' (၁၇၁၈) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာနူးလီ ၏ စာအုပ်သည် ကျပန်းကိန်းရှင် (random variable) သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး ကြီးမားသော ကိန်းများဆိုင်ရာ နိယာမ၏ (law of large numbers) အစောဆုံး ဖော်ပြချက်ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=A history of probability up to Laplace |url=http://www.cict.fr/~stpierre/histoire/node3.html}}</ref> ဒီ မွိုင်ဗာ ၏ စာအုပ်သည် ဖြစ်တန်စွမ်းအတွက် ပေါင်းစပ်ခြင်း တွက်ချက်မှုပညာ၏ (combinatorics) အသုံးချမှုကို များစွာ ကျယ်ပြန့်စေခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Hacking |first=Ian |title=The Emergence of Probability |date=1975}}</ref> ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် အီမိုင်း ဘိုရဲလ် (Émile Borel) ၏ အတိုင်းအတာသီအိုရီနှင့် (measure theory) တိုင်းတာနိုင်သော [[အစု|အစုများ]] (measurable sets) မိတ်ဆက်ခြင်းအပြီးတွင် စံပြ ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီသည် (classical probability theory) ခေတ်သစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ဤအတိုင်းအတာသီအိုရီအခြေခံ နမူနာပုံစံကို အွန်ရီ လီဘက်ဂ် (Henri Lebesgue) မှ ၎င်း၏ အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း (integration) သီအိုရီမှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=History of probability from Borel to the Second World War |url=http://www.cict.fr/~stpierre/histoire/node4.html}}</ref> ဗဟိုစုဆုံမှတ် သီအိုရမ်၏ (central limit theorem) ပထမဆုံး ခေတ်သစ်ပုံစံကို ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် အလက်ဇန္ဒား လီယာပူးနော့ဗ် (Aleksandr Lyapunov) မှ ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး<ref>{{Citation |title=Between De Moivre and Laplace |url=http://ljk.imag.fr/membres/Bernard.Ycart/smel/articles/etoiles/cadre_etoiles.html}}</ref> ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ပေါလ် လေဗီ (Paul Lévy) မှ ခေတ်သစ်သီအိုရမ်၏ ပထမဆုံး တိကျခိုင်မာသော သက်သေပြချက်ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် အန်ဒရေး မားကော့ဗ် (Andrey Markov) သည် ကြီးမားသော ကိန်းများဆိုင်ရာ နိယာမကို အမှီအခိုရှိသော ကိန်းရှင်များ၏ (dependent variables) ကိန်းစဉ်များဆီသို့ (sequences) ယေဘုယျပြုရန် မူဘောင်တစ်ခုအနေဖြင့် မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းများ (Markov chains) ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=DicoMaths: Markov Chain |url=http://www.bibmath.net/dico/index.php3?action=affiche&quoi=./m/markov.html}}</ref> မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဘရောင်းနီးယန်း ရွေ့လျားမှုမှသည် (Brownian motion) ဂူဂဲလ်၏ ပေ့ချ်ရန့် (PageRank) ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ် အဆင့်ဆင့်တွက်နည်းများအထိ (algorithms) ဖြစ်စဉ်များကို မော်ဒယ်တည်ဆောက်ရန်အတွက် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်သို့ရောက်မှသာ ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီသည် အသုံးချ နည်းစနစ်များ၏ ဖရိုဖရဲ စုစည်းမှုတစ်ခုမှ အန်ဒရေး ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် ၏ နဂိုမှန်အဆိုဆိုင်ရာ အခြေခံများဖြင့် (axiomatic foundations) အမြဲတမ်း ခိုင်ခံ့စွာ ကျောက်ချထားသော တိကျခိုင်မာပြီး ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နိုင်သည့် သင်္ချာဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=An article on the establishment of the axiomatization of probabilities |url=http://www.probabilityandfinance.com/articles/04.pdf}}</ref> ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကီယိုရှီ အီတိုး (Kiyoshi Itô) သည် စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် (stochastic calculus) မူဘောင်ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး အီတိုး ၏ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်ကို (Itô's lemma) ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |title=Biography of Itô on the MacTutor site |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Ito.html}}</ref> ဤကြီးမားသော တိုးတက်မှုသည် စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ်နှင့် ကိန်းရှင်ခွဲ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများအကြား (partial differential equations) သေချာရေရာသော အချိတ်အဆက်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်တန်စွမ်းကို စံပြ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာနှင့် (classical analysis) ပေါင်းစည်းပေးခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သင်္ချာပညာရှင် ဝုဖ်ဂန် ဒိုဘလင် (Wolfgang Doeblin) သည် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ၎င်း၏ စစ်တပ်ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခြင်း မပြုမီ အလားတူ သီအိုရီမူဘောင်တစ်ခုကို အမှီအခိုကင်းစွာ တွက်ချက်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် ချိပ်ပိတ်၍ အပ်နှံထားသော သူ၏ လက်ရေးမူများသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဖွင့်မကြည့်ဘဲ ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last1=Bru |first1=Bernard |last2=Yor |first2=Marc |title=Sur l'équation de Kolmogoroff, par W Doeblin |journal=C. R. Acad. Sci. Paris, Series I |volume=331 |date=2000}}. On Doeblin's life, see {{Citation |last=Bru |first=Bernard |title=La vie et l'œuvre de W. Doeblin (1915-1940) d'après les archives parisiennes |journal=Math. Inform. Sci. Humaines |volume=119 |date=1992 |pages=5-51}} and {{Citation |title=Biography of Doeblin on the MacTutor site |url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Doeblin.html}}</ref> === နဂိုမှန်အဆို ဖွဲ့စည်းခြင်း (Axiomatization) === နှစ်ဆယ်ရာစုအစောပိုင်းတွင် ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် သည် ကျပန်းဖြစ်မှုကို (randomness) တိကျခိုင်မာသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ လေ့လာမှုပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ နဂိုမှန်အဆိုများကို စနစ်တကျ ပြုစုခဲ့သည်။ သူသည် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အခြေခံ ရလဒ်များအားလုံး (elementary outcomes) ပါဝင်သည့် နမူနာရပ်ဝန်းကို (sample space) ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် နမူနာရပ်ဝန်း၏ တိုင်းတာနိုင်သော [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ]] (measurable subsets) ပါဝင်သည့် စစ်ဂမာ-အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခုကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရလဒ်များ၏ ဖြစ်တန်စွမ်းများကို တွက်ချက်ရန် ဤအရာအပေါ်သို့ ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာ (probability measure) တစ်ခုကို သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ရရှိလာသော ဖြစ်တန်စွမ်း ရပ်ဝန်း (probability space) <math> (\Omega, \mathcal A, \mathbb P)</math> သည် ကိုလ်မိုဂိုရော့ဗ် ၏ နဂိုမှန်အဆို သုံးခုကို ပြည့်စုံစေရမည်။<ref name="Sinai6">{{Citation |last=Sinaï |first=Yakov |title=Probability Theory: An Introductory Course |date=1992 |page=6}}</ref> # '''(အနုတ်မဟုတ်ခြင်း) (Non-negativity)''' အဖြစ်အပျက်တစ်ခု၏ ဖြစ်တန်စွမ်းသည် သုည နှင့် တစ် ကြားရှိ ကိန်းစစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့် <math> A\in \mathcal A</math> အတွက်မဆို <math> 0\leq \mathbb P(A)\leq 1</math> ဖြစ်သည်။ # '''(ပုံမှန်ဖြစ်စေခြင်း / ယူနစ် အတိုင်းအတာ) (Normalization / Unit measure)''' နမူနာရပ်ဝန်းတစ်ခုလုံး၏ ဖြစ်တန်စွမ်းမှာ တစ် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math> \mathbb P(\Omega) = 1</math> ဖြစ်သည်။ # '''(ရေတွက်နိုင်သော ပေါင်းစပ်နိုင်မှု) (Countable additivity)''' အချင်းချင်း ဖယ်ကြဉ်သော (mutually exclusive) စုံတွဲအလိုက် ဘုံမပါသည့် (pairwise disjoint) အဖြစ်အပျက်များ၏ မည်သည့် ရေတွက်နိုင်သော ကိန်းစဉ် (countable sequence) <math> A_1,A_2,\dots \in \mathcal A</math> အတွက်မဆို မည်သည့် <math> i\neq j</math> တွင်မဆို <math> A_i\cap A_j=\emptyset</math> ဖြစ်ပါက <math> \mathbb{P} \left( \bigcup_{i\geq 1}A_i \right) = \sum_{i\geq 1}\mathbb{P} (A_i)</math> ဖြစ်သည်။ === ကျပန်းကိန်းရှင်များ၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်းများနှင့် ဝိသေသလက္ခဏာ သတ်မှတ်ချက်များ (Random Variables, Distributions, and Characterizations) === ကျပန်းဖြစ်စဉ်များကို (random phenomena) ထိရောက်စွာ မော်ဒယ်တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်တန်စွမ်း သီအိုရီသည် ကျပန်းကိန်းရှင်များကို (random variables) မှီခိုသည်။ ကျပန်းကိန်းရှင်တစ်ခုသည် ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိနိုင်သည်။ (real-valued) ၎င်းသည် ကျပန်း[[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] (vectors) ကဲ့သို့ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimensions) မျိုးစုံရှိနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ၎င်းကို ကိန်းထွေး ရပ်ဝန်းများ (complex spaces) ဆီသို့ ယေဘုယျပြုနိုင်သည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ကိန်းစစ် ကျပန်းကိန်းရှင်တစ်ခုသည် (real random variable) အခြေခံရလဒ် <math>\omega\in \Omega</math> တစ်ခုစီကို သီးခြား စမ်းသပ်မှုအကောင်အထည်ပေါ်လာခြင်း (experimental realization) <math> X(\omega)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော တိုင်းတာနိုင်သည့် (measurable) [[ဖန်ရှင်]] <math> X:\Omega \rightarrow \mathbb R</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Le Gall93">{{Citation |last=Le Gall |first=Jean-François |title=Intégration, Probabilités et Processus Aléatoires |date=2006 |page=93}}</ref> ကျပန်းကိန်းရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းဖြင့် (probability distribution) အခြေခံအားဖြင့် ဝိသေသလက္ခဏာ သတ်မှတ်သည်။ ဤဖြန့်ဖြူးခြင်းသည် ဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာတစ်ခု (probability measure) ဖြစ်သည်။ ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို ပေါင်းစု ဖြန့်ဖြူးခြင်း ဖန်ရှင် (cumulative distribution function - CDF) မှတစ်ဆင့် သင်္ချာနည်းအရ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ ပကတိ အဆက်မပြတ် ကိန်းရှင်များအတွက် (absolutely continuous variables) ဖြစ်တန်စွမ်း သိပ်သည်းဆ ဖန်ရှင် (probability density function - PDF) ကို အသုံးပြုသည်။ တစ်ပိုင်းတစ်စ ကိန်းရှင်များအတွက်မူ (discrete variables) ဖြစ်တန်စွမ်း ဒြပ်ထု ဖန်ရှင် (probability mass function - PMF) ကို အသုံးပြုသည်။ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းများကို မျှော်မှန်းတန်ဖိုး (expected value)၊ စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ မိုမန့်များ (statistical moments)၊ ကွဲလွဲချက် (variance) နှင့် ကိန်းရှင်များစွာအကြားရှိ အမှီအခိုကင်းသော တည်ဆောက်ပုံ (independence structure) စသည့် ကန့်သတ်ကိန်းများမှတစ်ဆင့် (parameters) မကြာခဏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြသည်။ === စုဆုံခြင်း နှင့် စုဆုံမှတ် သီအိုရမ်များ (Convergence and Limit Theorems) === ကျပန်းကိန်းရှင်များ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ်များဖြစ်သော <math> (X_n, n\in \mathbb N)</math> ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းသည် (mathematical analysis) [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ၏]] (limits) တိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကွဲပြားသော စတော့ကတ်စတစ် စုဆုံခြင်း (stochastic convergence) ပုံစံများစွာ တည်ရှိသည်။<ref name="Bertoin34">{{Citation |last=Bertoin |first=Jean |title=Probabilités : cours de licence |date=2000 |page=34}}</ref> ယင်းတို့မှာ အခြေခံဖြစ်တန်စွမ်း အတိုင်းအတာများ၏ (probability measures) စုဆုံခြင်းဖြစ်သော '''ဖြန့်ဖြူးခြင်းအရ စုဆုံခြင်း (convergence in distribution)'''၊ '''ဖြစ်တန်စွမ်းအရ စုဆုံခြင်း (convergence in probability)'''၊ '''အားလုံးနီးပါး သေချာသော စုဆုံခြင်း (almost sure convergence)''' နှင့် <math>L^p</math> စုဆုံခြင်းဟုလည်းခေါ်သော '''ပျမ်းမျှအရ စုဆုံခြင်း (convergence in mean)''' တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် (Stochastic Calculus) === စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် သည် အချိန်နှင့်အမျှ ကျပန်း (randomly) ဆင့်ကဲပြောင်းလဲနေသော (evolve) စနစ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် သင်္ချာဆိုင်ရာ မူဘောင်ဖြစ်သည်။<ref name="Yor15">{{Citation |last1=Revuz |first1=Daniel |last2=Yor |first2=Marc |title=Continuous Martingales and Brownian Motion |date=2004 |page=15}}</ref> အချိန်ကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကန့်သတ်ကိန်းတစ်ခုအဖြစ် (discrete parameter) သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) <math> 0,1,2,\dots </math> ဖြင့် ကန့်သတ်ကိန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကျပန်းကိန်းရှင်များ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ် <math> (X_n,n\geq 0)</math> ကို ထုတ်ပေးသည်။ စံပြ ဥပမာများတွင် ကျပန်းလမ်းလျှောက်မှုများနှင့် (random walks) တစ်ပိုင်းတစ်စ-အချိန် (discrete-time) မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းများ ပါဝင်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အချိန်ကို အဆက်မပြတ် (continuous) ကန့်သတ်ကိန်းတစ်ခုအဖြစ် (parameter) သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math> t\in \mathbb R_+</math> သို့မဟုတ် <math> t\in \mathbb R</math> ဖြစ်ပြီး အဆက်မပြတ်-အချိန် စတော့ကတ်စတစ် လုပ်ငန်းစဉ် (continuous-time stochastic process) <math> (X_t,t\geq 0)</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ စတော့ကတ်စတစ် ကဲကုလပ် သည် ထိုကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းစဉ်များ၏ အရေးကြီးသည့် ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို (properties) ခွဲထုတ်ပြသသည်။ မားကော့ဗ် ဂုဏ်သတ္တိ (Markov property) အရ အနာဂတ် အခြေအနေများ၏ (future states) ကန့်သတ်ချက်ပါ ဖြစ်တန်စွမ်း ဖြန့်ဖြူးခြင်းသည် (conditional probability distribution) လက်ရှိ အခြေအနေအပေါ်တွင်သာ (current state) တိကျစွာ မူတည်နေပြီး အတိတ်သမိုင်းကြောင်းကို (past history) စာရင်းအင်းအရ (statistically) သက်ဆိုင်မှုမရှိစေကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ထပ်တလဲလဲဖြစ်ခြင်း (recurrence) နှင့် အကူးအပြောင်းဖြစ်ခြင်း (transience) ဟူသော သဘောတရားများသည် မားကော့ဗ် ချိတ်တန်းတစ်ခုသည် ပေးထားသော အခြေအနေတစ်ခုဆီသို့ အနန္တအကြိမ်အရေအတွက် (infinitely often) ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်လား သို့မဟုတ် နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းကို လုံးဝစွန့်ခွာသွားမည်လား ဆိုသည်ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည်။ ထို့အပြင် မာတင်ဂေးလ် (martingale) သည် လက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် စစ်ထုတ်မှုအောက်တွင် (current information filtration) အနာဂတ် အခြေအနေတစ်ခု၏ ကန့်သတ်ချက်ပါ မျှော်မှန်းချက်သည် (conditional expectation) လက်ရှိ အခြေအနေနှင့် တိကျစွာ ညီမျှနေသည့် (precisely equal) သီးခြား စတော့ကတ်စတစ် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ==ကိုးကား== [[Category:အတိုင်းအတာသီအိုရီ]] 2jzuedgh6nd9ejbmg9wf0ht1iglaptw 0 13366 1047830 1047819 2026-08-10T12:01:20Z Dr Lotus Black 31011 1047830 wikitext text/x-wiki [[Image:Canova-Cupd and Psyche 300degree view.jpg|thumb|ကျူးပစ်နှင့် ဆိုက်ကီး၏ ရုပ်တု ၊ အန်တိုနီယို ကနိုဗာ ၊ ဟာမီတေ့ ပြတိုက်၊ စိန့်ပီတာစဘတ်]] [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နု'စ်]]ခေါ် အချစ်နတ်သမီး၏ ရင်နှစ်သားချစ်ဖြစ်၍၊ မိခင်၏အနားတွင် လေးမြားတို့ဖြင့် အမြဲခစားကာ ကစားလျက် ရှိသူကား [[ကျူးပစ်]] (ကုပီဒေါ Cupido)နတ်သားပင် ဖြစ်၏။ နတ်လောကတွင် ကျူးပစ်ဖူးစာရေး နတ်ကလေးအား နတ်ပြောင်နတ်ရှုတ်နတ်ပျော် ကလေးအဖြစ် အပြစ်ကို ဗွေမယူဘဲ ချစ်ခင်ကြလေသည်။ ထိုနတ်ရှုပ်ကလေး၏ မြားချင် ထိမှန်သူ မှန်သမျှ အသက်ပင်မသေသော်လည်း ချစ်စိတ်ကြောင့် ဒုက္ခအရောက်ကြီး ရောက်ကြရ၍ အချစ်ကြောင့် အပျော်ကြီးလည်း ပျော်ကြရ၏။ နတ်လူမဟူ သက်ရှိသူမှန်သမျှအား အနည်းနှင့်အများ ချစ်ဒုက္ခပေးတတ်သော ထိုနတ်ကလေးကိုယ်တိုင်ပင်လည်း ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရခြင်းမှ မကင်းချေ။ ကျူးပစ် နတ်သားကလေးနှင့် [[ဆိုက်ကီး]] (ပ္ဆီခဲ, Psychē) မင်းသမီးကလေးတို့၏ အဖြစ်အပျက်ကား များစွာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလေသည်။ ရှေးအခါတုန်းက ရှင်ဘုရင်တစ်ပါး၌ သမီးတော် သုံးပါးရှိရာတွင် အကြီးနှစ်ပါးမှာ အထိုက်အလျောက် အိမ်ထောင်ဖက် ပြည့်ကြသော်လည်း အချောဆုံးဖြစ်၍ အထွေးဆုံးသမီးဖြစ်သူ [[ပ္စူခါ|ဆိုက်ကီး]] မင်းသမီးကလေးမှာမူ နတ်တမျှ အလှလွန်သဖြင့်၊ လူမင်းသားတို့သည် သူ၏မေတ္တာပန်းကို ဆင်မြန်းရန် မဝံ့ကြချေ။ ထို့ကြောင့် ဖူးစာရှင်ကင်းရုံမျှမက အလှလွန်သည့်အတွက်ကြောင့်ပင် အချစ်နတ်သမီး ဗီးနပ်၏ ငြိုငြင်မှု ချစ်မုန်းမာန်ဒဏ် ကိုပင် ခံနေရရှာသည်။ ဗီးနပ်သည် ဆိုက်ကီးကို စိတ်ဒုက္ခရောက်စေလိုသဖြင့် သားမောင်ကျူးပစ်အား ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးကို စိတ်သဘောအယုတ်ဆုံးနှင့် ရုပ်အဆိုးဆုံးသူ တစ်ဦးနှင့် ဖူးစာမျှပေးရန် အမိန့်ပေးလိုက်သည်။ မယ်တော်မိန့်ခွန်းကို မသွေဖည်ဝံ့သော ကျူးပစ်သည် အမိန့်တော်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန် ဆိုက်ကီးထံ ရောက်ခဲ့၏။ သို့သော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးကို မြင်လျှင်မြင်ခြင်း စုံမက်ချစ်ခင်လှသောကြောင့် အမိန့်တော်ကို မေ့ကာသူကိုယ်တိုင် ချစ်စိတ်ဝင်မိသဖြင့် လူသူမနီးသော လုံခြုံသည့် တောသာခေါင်တစ်ခုသို့ ခေါ်ဆောင်သွားလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ကျူးပစ်နတ်သားကလေးသည် ညဉ့်အချိန်မှသာလျှင် လာရောက်၍ ဆိုက်ကီးနှင့်အတူ နေပြီးလျှင် မိမိအား မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ဘယ်သောအခါမျှ မမေးရန် တားမြစ်ထားလေသည်။ ယင်းသို့ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကျူးပစ်လာနေသည်ကို မနာလိုသောဆိုက်ကီး၏ အမဖြစ်သူများက ကျူးပစ်သည် လူမဟုတ်ဘဲ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်ဟု ပြောကာ ညီမငယ်အား စုံစမ်းရန် တိုက်တွန်း၏။ ဤကဲ့သို့ အတန်တန်တိုက်တွန်းချက်ကို နားယောင်ရှာမိသော ဆိုက်ကီးသည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေး အိပ်နေစဉ် မီးထွန်း၍ ထကြည့်လေသည်။ ကျူးပစ်ကလေး၏ သားနားသော ရုပ်ရည်ကို မြင်ရသော မင်းသမီးကလေးမှာ များစွာနှစ်ထောင်းအားရလှသဖြင့် မေ့မောနေစဉ်မီးခွက်မှ ဆီပူစက်သည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေးအပေါ်သို့ ကျသွားလေသည်။ နတ်သားကလေးလည်း ဆိုက်ကီးအား အပြစ်တင်ကာ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်။ အမှုလွန်ပြီးမှ နောင်တရသော ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးသည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေး ပျောက်ကွယ်သွားသောကြောင့် ခြေရာ ထပ်မျှတရစပ် ရှာသော်လည်း အမောသာလျှင် အဖတ်တင်လေသည်။ ယင်းသို့ စိတ်နှလုံး မချမ်းမြေ့ဘဲ လိုက်ရှာယင်းပင် ဗီးနပ်၏ နန်းတော်သို့ ရောက်သွား၏။ ဗီးနပ်လည်း ယခင်က မလိုမုန်းထား စိတ်အရင်းခံရှိသဖြင့် ဆိုက်ကီးကလေးအား သာမန်လူသားတို့ မစွမ်းဆောင်နိုင်သော ကြီးလေးသည့် အလုပ်တာဝန်ကို တစ်ခုပြီး တစ်ခုထမ်းဆောင်စေသည်။ ယင်းသို့အားဖြင့် မယ်တော်ဗီးနပ်က ကျူးပစ်နှင့် ဆိုက်ကီးတို့၏ ချစ်ခြင်းကို ခွဲသော်လည်း ဖူးစာဖက်မှန်ရကား နောက်ဆုံး၌ ကျူးပစ်နတ်သားကလေးနှင့် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးတို့မှာ နတ်ဘုရင် ဂျူပီတာ၏ ကူညီစီမံချက်အရ ပြန်လည်တွေ့ဆုံ၍ လက်ထပ်လိုက်ကြ၏။ ရောမလူမျိုးတို့သည် "အချစ်သည် မျက်စိမရှိ" ဟူသော စကားနှင့် အညီမျက်စိကို အဝတ်ဖြင့် စည်းထား၍ လေးနှင့်မြားကို ကိုင်ထားသော ကျူးပစ်၏ ပုံများကိုထုတ်လုပ်ကြလေသည်။ သက်ရှိနတ်လူသတ္တဝါမှန်သမျှတို့သည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေး၏ မြားချက်ဖြင့် မည်သူမျှ မလွတ်ကင်းကြပေ။ ဂရိလူမျိုးတို့ကမူ ကျူးပစ်နတ်သားကလေးအား အီးရော့ အချစ်နတ်သားကလေးဟူ၍ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အပိုင်းက၊ အတွဲ၁။</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီ]] 0iakux02dw6ti5qd6jawxfj99qobh2t 1047831 1047830 2026-08-10T12:03:11Z Dr Lotus Black 31011 1047831 wikitext text/x-wiki [[Image:Canova-Cupd and Psyche 300degree view.jpg|thumb|ကျူးပစ်နှင့် ဆိုက်ကီး၏ ရုပ်တု ၊ အန်တိုနီယို ကနိုဗာ ၊ ဟာမီတေ့ ပြတိုက်၊ စိန့်ပီတာစဘတ်]] [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နု'စ်]]ခေါ် အချစ်နတ်သမီး၏ ရင်နှစ်သားချစ်ဖြစ်၍၊ မိခင်၏အနားတွင် လေးမြားတို့ဖြင့် အမြဲခစားကာ ကစားလျက် ရှိသူကား [[ကျူးပစ်]] (ကုပီဒေါ Cupido)နတ်သားပင် ဖြစ်၏။ နတ်လောကတွင် ကျူးပစ်ဖူးစာရေး နတ်ကလေးအား နတ်ပြောင်နတ်ရှုတ်နတ်ပျော် ကလေးအဖြစ် အပြစ်ကို ဗွေမယူဘဲ ချစ်ခင်ကြလေသည်။ ထိုနတ်ရှုပ်ကလေး၏ မြားချင် ထိမှန်သူ မှန်သမျှ အသက်ပင်မသေသော်လည်း ချစ်စိတ်ကြောင့် ဒုက္ခအရောက်ကြီး ရောက်ကြရ၍ အချစ်ကြောင့် အပျော်ကြီးလည်း ပျော်ကြရ၏။ နတ်လူမဟူ သက်ရှိသူမှန်သမျှအား အနည်းနှင့်အများ ချစ်ဒုက္ခပေးတတ်သော ထိုနတ်ကလေးကိုယ်တိုင်ပင်လည်း ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရခြင်းမှ မကင်းချေ။ ကျူးပစ် နတ်သားကလေးနှင့် [[ဆိုက်ကီး]] (ပ္ဆီခဲ, Psychē) မင်းသမီးကလေးတို့၏ အဖြစ်အပျက်ကား များစွာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလေသည်။ ရှေးအခါတုန်းက ရှင်ဘုရင်တစ်ပါး၌ သမီးတော် သုံးပါးရှိရာတွင် အကြီးနှစ်ပါးမှာ အထိုက်အလျောက် အိမ်ထောင်ဖက် ပြည့်ကြသော်လည်း အချောဆုံးဖြစ်၍ အထွေးဆုံးသမီးဖြစ်သူ [[ဆိုက်ကီး]] မင်းသမီးကလေးမှာမူ နတ်တမျှ အလှလွန်သဖြင့်၊ လူမင်းသားတို့သည် သူ၏မေတ္တာပန်းကို ဆင်မြန်းရန် မဝံ့ကြချေ။ ထို့ကြောင့် ဖူးစာရှင်ကင်းရုံမျှမက အလှလွန်သည့်အတွက်ကြောင့်ပင် အချစ်နတ်သမီး ဗီးနပ်၏ ငြိုငြင်မှု ချစ်မုန်းမာန်ဒဏ် ကိုပင် ခံနေရရှာသည်။ ဗီးနပ်သည် ဆိုက်ကီးကို စိတ်ဒုက္ခရောက်စေလိုသဖြင့် သားမောင်ကျူးပစ်အား ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးကို စိတ်သဘောအယုတ်ဆုံးနှင့် ရုပ်အဆိုးဆုံးသူ တစ်ဦးနှင့် ဖူးစာမျှပေးရန် အမိန့်ပေးလိုက်သည်။ မယ်တော်မိန့်ခွန်းကို မသွေဖည်ဝံ့သော ကျူးပစ်သည် အမိန့်တော်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန် ဆိုက်ကီးထံ ရောက်ခဲ့၏။ သို့သော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးကို မြင်လျှင်မြင်ခြင်း စုံမက်ချစ်ခင်လှသောကြောင့် အမိန့်တော်ကို မေ့ကာသူကိုယ်တိုင် ချစ်စိတ်ဝင်မိသဖြင့် လူသူမနီးသော လုံခြုံသည့် တောသာခေါင်တစ်ခုသို့ ခေါ်ဆောင်သွားလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ကျူးပစ်နတ်သားကလေးသည် ညဉ့်အချိန်မှသာလျှင် လာရောက်၍ ဆိုက်ကီးနှင့်အတူ နေပြီးလျှင် မိမိအား မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ဘယ်သောအခါမျှ မမေးရန် တားမြစ်ထားလေသည်။ ယင်းသို့ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကျူးပစ်လာနေသည်ကို မနာလိုသောဆိုက်ကီး၏ အမဖြစ်သူများက ကျူးပစ်သည် လူမဟုတ်ဘဲ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်ဟု ပြောကာ ညီမငယ်အား စုံစမ်းရန် တိုက်တွန်း၏။ ဤကဲ့သို့ အတန်တန်တိုက်တွန်းချက်ကို နားယောင်ရှာမိသော ဆိုက်ကီးသည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေး အိပ်နေစဉ် မီးထွန်း၍ ထကြည့်လေသည်။ ကျူးပစ်ကလေး၏ သားနားသော ရုပ်ရည်ကို မြင်ရသော မင်းသမီးကလေးမှာ များစွာနှစ်ထောင်းအားရလှသဖြင့် မေ့မောနေစဉ်မီးခွက်မှ ဆီပူစက်သည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေးအပေါ်သို့ ကျသွားလေသည်။ နတ်သားကလေးလည်း ဆိုက်ကီးအား အပြစ်တင်ကာ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်။ အမှုလွန်ပြီးမှ နောင်တရသော ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးသည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေး ပျောက်ကွယ်သွားသောကြောင့် ခြေရာ ထပ်မျှတရစပ် ရှာသော်လည်း အမောသာလျှင် အဖတ်တင်လေသည်။ ယင်းသို့ စိတ်နှလုံး မချမ်းမြေ့ဘဲ လိုက်ရှာယင်းပင် ဗီးနပ်၏ နန်းတော်သို့ ရောက်သွား၏။ ဗီးနပ်လည်း ယခင်က မလိုမုန်းထား စိတ်အရင်းခံရှိသဖြင့် ဆိုက်ကီးကလေးအား သာမန်လူသားတို့ မစွမ်းဆောင်နိုင်သော ကြီးလေးသည့် အလုပ်တာဝန်ကို တစ်ခုပြီး တစ်ခုထမ်းဆောင်စေသည်။ ယင်းသို့အားဖြင့် မယ်တော်ဗီးနပ်က ကျူးပစ်နှင့် ဆိုက်ကီးတို့၏ ချစ်ခြင်းကို ခွဲသော်လည်း ဖူးစာဖက်မှန်ရကား နောက်ဆုံး၌ ကျူးပစ်နတ်သားကလေးနှင့် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးတို့မှာ နတ်ဘုရင် ဂျူပီတာ၏ ကူညီစီမံချက်အရ ပြန်လည်တွေ့ဆုံ၍ လက်ထပ်လိုက်ကြ၏။ ရောမလူမျိုးတို့သည် "အချစ်သည် မျက်စိမရှိ" ဟူသော စကားနှင့် အညီမျက်စိကို အဝတ်ဖြင့် စည်းထား၍ လေးနှင့်မြားကို ကိုင်ထားသော ကျူးပစ်၏ ပုံများကိုထုတ်လုပ်ကြလေသည်။ သက်ရှိနတ်လူသတ္တဝါမှန်သမျှတို့သည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေး၏ မြားချက်ဖြင့် မည်သူမျှ မလွတ်ကင်းကြပေ။ ဂရိလူမျိုးတို့ကမူ ကျူးပစ်နတ်သားကလေးအား အီးရော့ အချစ်နတ်သားကလေးဟူ၍ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အပိုင်းက၊ အတွဲ၁။</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီ]] ctcihc00qyt2krym5tipskcf1lguy8s 0 17308 1048064 1037163 2026-08-11T10:11:35Z ~2026-44295-98 146791 /* */ 1048064 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = တန့်ဆည်မြို့နယ် | other_name = | native_name = | settlement_type = မြို့ | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = တန့်ဆည်မြို့ တည်နေရာ | coordinates_region = MM | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = | population_density_km2 = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | latd = 22 | latm = 56 | lats = 40 | latNS = N | longd = 95 | longm = 22 | longs = 25 | longEW = E | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | website = | footnotes = }} '''တန့်ဆည်မြို့'''သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]တွင်တည်ရှိပြီး [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ [[ရေဦးမြို့]]၏ မြောက်ဘက် ၁၄ မိုင်ခန့်တွင် တည်ရှိသည် ။ စစ်ကိုင်း မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်ရှိ ထန်းတပင်ဘူတာနှင့် ၁၂ မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ [[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ကလေးဝမြို့နယ်]]တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ အမတ်ကြီး[[ပေါ်ဦး၊ ဦး|ဦးပေါ်ဦး]]၏ မွေးရပ်ဒေသအဖြစ်လူသိများသည်။ တန့်ဆည်မြို့၌ ၂၀၁၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လူနေအိမ်ခြေ ၂၅၈၅ ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၁၄၉၁၁ဦး ခန့်ရှိသည်။<ref name="mdy">{{cite web|url=https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/taze.pdf|title=တန့်ဆည်မြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|accessdate=5 August 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063728/https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/taze.pdf}}</ref>အမတ်ကြီးဦးပေါ်ဦး၏ မွေးရပ်ဒေသအဖြစ်လူသိများသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[အလောင်းစည်သူ]]မင်းကြီး ဖောင်တော်ရပ်တန့်ရာနေရာကို ဆည်(ကန်)ဖို့၍ ၎င်းရွာကို တန့်ဆည်ရွာဟု ခေါ်ပြီး နောင်တွင် အစိုးရရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်လာသည်။ == ပွဲတော်များ == နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၁၀)ရက်မှ (၁၅) ရက်နေ့အထိ ရွှေကတော့မြတ်စွာဘုရားပွဲတော်ကြီးသည် တစ်မြို့နယ်လုံးသာမက အနီးအနားမှပင် ထင်ရှားသိသော ဘုရားပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== <references/> {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] crkes1zl4i94renf1d4vqk2xyn80iow 1048065 1048064 2026-08-11T10:17:15Z ~2026-44295-98 146791 1048065 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = တန့်ဆည်မြို့နယ် | other_name = | native_name = | settlement_type = မြို့ | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = တန့်ဆည်မြို့ တည်နေရာ | coordinates_region = MM | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = | population_density_km2 = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | latd = 22 | latm = 56 | lats = 40 | latNS = N | longd = 95 | longm = 22 | longs = 25 | longEW = E | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | website = | footnotes = }} '''တန့်ဆည်မြို့'''သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]တွင်တည်ရှိပြီး [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ [[ရေဦးမြို့]]၏ မြောက်ဘက် ၁၄ မိုင်ခန့်တွင် တည်ရှိသည် ။ စစ်ကိုင်း မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်ရှိ ထန်းတပင်ဘူတာနှင့် ၁၂ မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ [[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ကလေးဝမြို့နယ်]]တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ အမတ်ကြီး[[ပေါ်ဦး၊ ဦး|ဦးပေါ်ဦး]]၏ မွေးရပ်ဒေသအဖြစ်လူသိများသည်။ တန့်ဆည်မြို့၌ ၂၀၁၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လူနေအိမ်ခြေ ၂၅၈၅ ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၁၄၉၁၁ဦး ခန့်ရှိသည်။<ref name="mdy">{{cite web|url=https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/taze.pdf|title=တန့်ဆည်မြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|accessdate=5 August 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063728/https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/taze.pdf}}</ref>အမတ်ကြီးဦးပေါ်ဦး၏ မွေးရပ်ဒေသအဖြစ်လူသိများသည်။ ဒေသသမိုင်းအကျဉ်း ​ တန့်ဆည်မြို့နယ်၏ နောက်ခံမြို့နယ်သမိုင်းမှာ ၁၁၁၂ခုနှစ် ပုဂံပြည်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး ဖောင်စကြာဖြင့် လှည့်လည်စဉ် ဖောင်စကြာရပ်တန့်သွားသဖြင့် ထိုနေရာကို အစွဲပြု၍ တန့်ဆည်ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ပါသည်။ ရှေးကလုံခြုံရေးအရ ကျောင်းကန်းကုန်းရွာ ၊ ငွေပန်းကန်းရွာ၊ လေးရွာကန်းရွာ ၊ ပင်ကသာရွာ ၊ မရကန်ရွာ ၊ တဲကြီးရွာတို့ အပါအဝင် ရွာပေါင်း(၆)ရွာစုစည်း၍ တန့်ဆည်ရွာကြီးအဖြစ်တည်ခဲ့ပါသည်။ မှတ်တမ်းတွင် ၁၇၄၆ခုနှစ် ဦးပေါ်ဦးကို တန့်ဆည်တွင် မွေးဖွားသည်ဟု တွေ့ရှိရသဖြင့် ပညာရှိအမတ်ကြီး ဦးပေါ်ဦး၏ မွေးရပ်ဇာတိ ဖြစ်သည်။ တန့်ဆည်ရွာကြီးကို ၁၈၃၆ခုနှစ်တွင် သူကြီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မြန်မာမင်းများ လက်ထက်၌ မြေဒူးခရိုင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၉ခုနှစ်တွင် ရေဦးခရိုင်အတွင်း တန့်ဆည်ခရိုင်ရုံးခွဲ စိုက်ခဲ့သည်။ ပါလီမန်ခေတ်တွင် ရေဦးခရိုင်ခွဲ လက်အောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၁၂-၁၂-၇၂) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၁၁၇ ဖြင့် ၁၉၀၇ခုနှစ်၊ မြို့ပြအက်ဥပဒေပုဒ်မ(၄)အရ တန့်ဆည်မြို့ဟု ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ၊ စနစ်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးအရ စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ မြို့နယ်တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပါသည်။ == ပွဲတော်များ == နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၁၀)ရက်မှ (၁၅) ရက်နေ့အထိ ရွှေကတော့မြတ်စွာဘုရားပွဲတော်ကြီးသည် တစ်မြို့နယ်လုံးသာမက အနီးအနားမှပင် ထင်ရှားသိသော ဘုရားပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== <references/> {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] f6anktjdp0aktfq91t6r9pyubodjmvg 0 17479 1048019 800956 2026-08-11T06:48:47Z Mkant00 135890 category adjustment 1048019 wikitext text/x-wiki ==ထပ်ကိန်းနှင့်ကိန်းရင်းများ== က၊ က^၂၊ က^၃၊ က^၄ စသောဂဏန်း (ဝါ)ကိန်းများအနက် ကသည် တထပ် ကိန်းဖြစ်သည်။ က^၂ သည် က x က နှင့် ညီမျှသဖြင့်၊ က၏ နှစ်ထပ်ကိန်းဖြစ်၏။ ထိုအတူ က^၃ နှင့် က^၄ တို့သည် က၏ သုံးထပ်ကိန်းနှင့် လေးထပ်ကိန်းများ ဖြစ် ကြသည်။ က၏ သုညထပ်ကိန်းသည် ၁ နှင့် ညီသည်။ အကြောင်းမူကား က^၁xက^၂=က⁰=ကလ။ အကျဉ်းအားဖြင့် က⁰=က^လ။ ဤညီမျှခြင်း၏ ဝဲယာကို ကလနှင့် စားသော က^ဝ=ကလ/ကလ=၁ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ထပ်ကိန်းတစ်ခု ၏ အထပ်ပေါင်းကိုဖော်ပြသည့် ဂဏန်းကို အထပ်ညွှန်းဂဏန်း ဟု ခေါ်သည်။ က တွင် အထပ်ညွှန်းဂဏန်းသည် ၁ ဖြစ်၍၊ က^၂၊ က^၃၊ က^၄ တွင် အထပ်ညွှန်းဂဏန်းများသည် ၂၊ ၃၊ ၄ အသီးသီးဖြစ်ကြသည်။ ဂဏန်းသင်္ချာတွင်လည်း ထပ်ကိန်း များကို ၂၂၊ ၃၂၊ ၉၂၊ ၁ဝ၂ အစရှိသဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာမှာကဲ့သို့ ရေးသားလေ့ရှိကြသည်။ အထပ်ညွှန်းဂဏန်းရှေ့တွင် အနုတ် လက္ခဏာပါလျှင် ဆိုင်ရာထပ်ကိန်းကို ပိုင်းခြေနေရာတွင် အသုံး ပြုရန်ဖြစ်သည်။ ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် ၄-၂=၁/၄၂။ ဤညီမျှ ခြင်းဟု ဟုတ်မှန်သည်ကို သာဓကပြရန် လိုပေသည်။ က၅/က၂=ကကကကက/ကကÓက၃ (၁)။ က၅ထက၂=က၅-၂=က၃ (၂)။ ညီမျှခြင်း (၁)နှင့် (၂)ကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆုံးဖြတ်သည်။ က၅/က၂=က၅ထက-၂ တစ်နည်းဆိုသော် က၅ထ၁/က၂=က၅ထက-၂ ၁/က၂=က-၂ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းဆိုရာ၌ ပေးထားသော ဂဏန်းရအောင် နှစ်ခါထပ်၍ မြေ|ာက်ယူရသည့် ဆခွဲကိန်း နှစ်လုံးအနက် တစ်လုံးကို ဆိုလိသည်။ ၈ထ၈ သည် ၆၄ နှင့်ညီမျှသောကြောင့် ၈ သည် ၆၄ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဖြစ်သည်။ 'နှစ်ထပ်ကိန်း တိ'ဆိုသည်မှာ ယင်း၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းကို ကိန်းပြည့်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ပိုင်းဝေ ပိုင်းခြေတို့၏ ကိန်းပြည့်ဖြစ်သော အပိုင်း ဂဏန်းဖြင့်ဖြစ်စေ ပြနိုင်သောကိန်း (ဂဏန်း)ဖြစ်သည်။ ဥဒါဟ ရုဏ် အားဖြင့်၊ ၁၂၁ နှင့် ၉/၄၉ ဟူသော ကိန်းများ၏ နှစ် ထပ်ကိန်းရင်းမှာ ၁၁ နှင့် ၃/၇ အသီးသီးဖြစ်ကြ၍၊ ထိုကိန်း နှစ်ခုတို့သည် 'နှစ်ထပ်ကိန်းတိ'များ ဖြစ်ကြသည်။ အများအား ဖြင့် ဂဏန်းများအနက် 'နှစ်ထပ်ကိန်းတိ'သည် အလွန်ရှား ပါးလေသည်။ ၁ နှင့် ၁ဝဝ အကြားတွင် နှစ်ထပ်ကိန်းတိ ၁ဝ လုံးသာရှိ၍၊ ၁ နှင့် ၁ဝဝဝ ကြားတွင်မူကား ၃၁ လုံး သာရှိသည်။ သို့သော် မည်သည့်ဂဏန်းကိုမဆို ထပ်တစ်လဲ လဲမြေ|ာက်လျှင် ထပ်ကိန်းတစ်ခုခုရရှိနိုင်သဖြင့် ဂဏန်းဟူသမျှ သည် ထပ်ကိန်းရင်းများ ဖြစ်နိုင်ကြသည်။ နှစ်ထပ်ကိန်းတိ၏ ကိန်းရင်းတွင် တွေ့ရှိရသည့် အချက် အလက်များ။ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁ဝဝ ဖြစ်လျှင်၊ နှစ်ထပ်ကိန်းတိများသည် ၁ ၄ ၉ ၁၆ ၂၅ ၃၆ ၄၉ ၆၄ ၈၁ ၁ဝဝ ၁ဝဝဝ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် ဂဏန်းကိုမဆို နှစ်ခါထပ်၍မြေ|ာက် လျှင် ၂ ၃ ၇ ၈ ဟူသော ခုဂဏန်းများကိုမရသဖြင့် ခုဂဏန်းဖြစ်ကြသော နှစ်ထပ်ကိန်း တိများအနက် ဤဂဏန်းများကို မတွေ့ရချေ။ နှစ်ထပ်ကိန်းတိ တစ်ခု၏ အဆုံးတွင်သုညပါလျှင် သုညသည် ၂ လုံးသော်လည်းကောင်း၊ ၆ လုံးသော်လည်းကောင်း၊ အစရှိသည်ဖြင့် 'စုံ'ဖြစ်ရမည်။ 'မ'မဖြစ်နိုင် ချေ။ နှစ်ထပ်ကိန်းတိနှင့် ယင်း၏ကိန်းရင်းတွင်ပါရှိသော ဂဏန်း၏အရေအတွက်ကို အောက်ဖော်ပြပါ ဥဒါဟရုဏ်များမှ သိရှိနိုင်သည်။ ==ဥပဒေများ== နှစ်ထပ်ကိန်းတိတွင် ဂဏန်း ၁ လုံး၊ သို့မဟုတ် နှစ်လုံး ပါလျှင် နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းတွင် ဂဏန်းတစ်လုံးသာ ရှိသည်။ နှစ်ထပ်ကိန်းတိတွင် ဂဏန်း ၃ လုံး၊ သို့မဟုတ် ၄ လုံး ပါလျှင်၊ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းတွင် ဂဏန်းနှစ်လုံးပါသည်။ အားလုံးကိုခြုံလျှင်၊ ဂဏန်းအားလုံးပေါင်း (န-၁) သို့မ ဟုတ် န ပါရှိသော နှစ်ထပ်ကိန်းတစ်ခု၏ ထပ်ကိန်းရင်းတွင် ဂဏန်းအလုံးပေါင်း န/၂ မျှပါရှိပေသည်။ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းရှာနည်း။ ဤနည်းသည် အောက်ပါအက္ခရာသင်္ချာ ပုံသေတွက်နည်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။ (က+ခ) ၂=က၂+ ၂ကခ+ခ၂ ဤညီမျှခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ပြုပြင်၍ရေးနိုင်သည်။ (က+ခ) ၂-က၂= ၂ကခ+ခ၂ = ခ (၂က+ခ) ===ပုစ္ဆာ=== ၆ဝ၈၄ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းကိုရှာပါ။ ===တွက်နည်း=== ဤနှစ်ထပ်ကိန်းတွင် ဂဏန်းလေးလုံးရှိသဖြင့်၊ နှစ်ထပ်ကိန်း ရင်းတွင် ဂဏန်းနှစ်လုံးရှိရမည်။ တစ်နည်းဆိုသော် နှစ်ထပ် ကိန်းရင်းသည် ၁ဝ နှင့် ၉၉ ကြားတွင် ရှိရပေမည်။ တစ်ဖန် (၇ဝ)၂=၄၉ဝဝ (၈ဝ)၂=၆၄ဝဝ အသီးသီးဖြစ်ကြ၍၊ ၆ဝ၈၄ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းသည် ၇ဝ နှင့် ၈ဝ ကြားတွင် ရှိရပေမည်။ အထက်ပါပုံသေတွက်နည်းတွင် က ကို ဆယ်ဂဏန်းဟု သဘောထား၍ ခ ကို ခုဂဏန်းဟု သဘောထားလျှင် က သည် ၇ဝ နှင့်ညီသည်။ ခ သည် ၁ နှင့် ၉ ဂဏန်းများအနက် တစ်ခုခုဖြစ်သည်။ (က+ခ) ၂=၆ဝ၈၄ က=၇ဝ ၆ဝ၈၄- (၇ဝ) ၂=ခ (၁၄ဝ+ခ) ခ=၁၁၈၄/၁၄ဝ+ခ ခသည် ခုဂဏန်းဖြစ်၍၊ ၉ ထက်မကြီးကြောင်း သိရသည်။ အထက်ပါ အပိုင်းဂဏန်း၏ ပိုင်းခြေသည် ၁၄ဝ နှင့် ၁၄၉ အကြားတွင် ရှိရပေမည်။ ၆ဝ၈၄ ၏ ခုဂဏန်းသည် ၄ ဖြစ် သောကြောင့် ခ သည် ၂ သော်လည်းဖြစ်ရမည်။ ဂ သော် လည်းဖြစ်ရမည်။ (၂ထ၂=၄ သို့မဟုတ် ၈ ထ၈=၆၄)။ ခ အစား ၈ ဂဏန်းကိုထည့် ကြည့်ရာတွင် ညီမျှခြင်း ကိုက်ညီကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ခ=၈ ၆ဝ၈၄ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းသည် (၇ဝ+၈)သို့မဟုတ် ၇၈ ဖြစ်သည်။ ===ဒုတိယနည်း=== ၇၈ ၇ဝ+၈ ၇၈ ၇ဝ+၈ ၆၂၄ ၄၉ဝဝ+ ၅၆ဝ ၅၄၆ + ၅၆ဝ + ၆၄ ၆ဝ၈၄ ၄၉ဝဝ + ၁၁၂ဝ +၆၄Ó၆ဝ၈၄ ၇၈ ဟူသောကိန်းမှ ဆယ်ဂဏန်း၏ နှစ်ထပ်ကိန်း (၇ဝ ထ ၇ဝ=၄၉ဝဝ) + ဆယ်ဂဏန်းနှင့် ခုဂဏန်းတို့၏ မြေ|ာက်ရ ကိန်း ၂ ဆ (၂ ထ၇ဝ ထ၈=၁၁၂ဝ)+ ခုဂဏန်း၏ နှစ်ထပ်ကိန်း ၆၄ သည် ၇၈ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းဖြစ်သည်။ ဤတွက်နည်း သဘောကိုနားလည်လျှင် အောက်ပါနှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ရှာယူ နည်းကို နားလည်နိုင်ပေသည်။ အစ၌ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ရှာရမည်ဖြစ်သော ကိန်း၏လကျာ်ဘက်အစွန်မှစ၍ ဂဏန်း နှစ်လုံးစီတွဲပေးပါ။ ထိုနောက် ပထမနှစ်လုံးတွဲဖြစ်သော ၆ဝ နှင့် အနီးဆုံးဖြစ်သည့် နှစ်ထပ်ကိန်း၏ ကိန်းရင်းကိုရှာပါ။ ယင်းကို နှစ်ထပ်ကိန်းပြုလုပ်ပြီးသော် ပထမအတွဲမှ ထိုနှစ် ထပ်ကိန်းကိုနုတ်ပါ။ ထိုအခါ ၁၁၈၄ ကျန်သည်။ ထိုနှစ် ထပ်ကိန်းရင်း ၇ ဆယ်ကို ၂ နှင့်မြေ|ာက်ပါ။ ရရှိသော ၁၄ ဆယ်တွင် ၈ ပေါင်းပါ။ ပေါင်းရ ကိန်း ၁၄၈ နှင့် ၁၁၈၄ ကိုစားသော် ပြတ်သည်။ စားလဒ်တွင် ၈ ကိုပင် ရေးနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ၈ ကို ရေးရသနည်းဆိုသော် ပေးထားကိန်း ၆ဝ၈၄ တွင် ခုဂဏန်းသည် ၄ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွနု်ပ် တို့သည် အစမ်းသဘောဖြင့် ၂ လီဖြစ်စေ၊ ၈ လီဖြစ်စေ ဝင် ကြည့်ကြသည်။ ၈ ကို ၁၄ဝ တွင် ပေါင်းထည့်ပြီးလျှင် ပေါင်း ရကိန်းဖြင့် ၈ လီဝင်ကြည့်သောအခါ၊ တိတိကျကျ ဝင်နိုင် ကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ထိုကြောင့် ၇၈ သည် ၆ဝ၈၄ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းဖြစ်သည်။ လက်ဝဲဘက် နံဘေးကွက်လပ်တွင် ပါရှိသော တွက်ချက်ပုံကို ကြည့်ပါ။ ==သုံးထပ်ကိန်းရင်း== ပေးထားသော ကိန်းတစ်ခုသည် န ဖြစ်၍၊ ယင်း၏ သုံးထပ်ကိန်းရင်းသည် (က+ခ)ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာကိန်း တန်းတစ်ခုဖြစ်လျှင်၊ ထိုကိန်းတန်းတစ်ခုကို သုံးထပ်ကိန်း ပြုလုပ်သောအခါ န=(က၃+၃က၂ခ+ ၃ကခ၂+၃ကခ၂+ခ၂။ ဤညီမျှခြင်းတွင် ခ သည် က ထက်ငယ်သည်။ (ကခထခ) သည် (ကခထက)ထက်ငယ်သည်။ တစ်နည်းဆိုသော် က၂ ခ သည် ကခ၂ ထက်ကြီးသည်။ ထိုကြောင့် ၃က၂ခ သည် (န-က၃)၏ အစိတ်အပိုင်းကြီးဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ခ သည် (န-က၃/၃က၂)၏ အစိတ်အပိုင်းကြီးဖြစ်သည်။ သုံးထပ်ကိန်းရင်းရှာနည်းသည်လည်း နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ရှာနည်းကဲ့သို့ပင် အက္ခရာသင်္ချာ၏ သဘောပေါ်တွင် အမှီပြုနေ ပေသည်။ ၁၃=၁၊ ၉၃=၇၁၉၊ ၁ဝ၃=၁,ဝဝဝ။ ဂဏန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော ကိန်း၏ သုံးထပ်ကိန်းတွင် ဂဏန်း ၁ လုံး၊ ၂ လုံး၊ သို့မဟုတ် ၃ လုံးရှိသည်။ ၁ဝ၃=၁,ဝဝဝ၊ ၉၉၃=၉၇ဝ,၂၉၉၊ ၁ဝဝ၃=၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ။ ဂဏန်း ၂ ခုပါဝင်သောကိန်း၏ သုံးထပ်ကိန်းတွင် ဂဏန်း ၂ ခုပါဝင်သော ကိန်း၏ သုံးထပ်ကိန်းတွင် ဂဏန်း ၄ လုံး၊ ၅ လုံး၊ သို့မဟုတ် ၆ လုံးရှိသည်။ အထက်ပါ သာဓကများအရ ဤသို့လည်း ဆိုနိုင်သေးသည်။ ဂဏန်း ၃ လုံးပါဝင်သောကိန်း၏ သုံးထပ်ကိန်းတွင် ဂဏန်း ၇ လုံး၊ သို့မဟုတ် ၈ လုံး၊ သို့မဟုတ် ၉ လုံးရှိသည်။ ပုစ္ဆာ။ ၁၃,၈၂၄ ၏ သုံးထပ်ကိန်းရင်းကိုရှာပါ။ တွက်နည်း။ ပေးထားသောကိန်း၏ လကျာ်ဘက်အစွန်းမှစ၍ ဂဏန်း များကို သုံးလုံးတွဲ တတွဲတွဲပါ။ ကျန်ဂဏန်း ၂ ခု (၁၃)ကို တတွဲဟု ရေတွက်ပါ။ နောက် ဤအတွဲအောက်ရှိ အကြီးဆုံး သုံးထပ်ကိန်းရင်း (က)ကိုရှာပါ။ (၂ဝ၃=က၃ ၂ဝ=က) ထိုကိန်း ကို သုံးထပ်ပြုလုပ်ပြီးလျှင်၊ ပေးထားသည့်ကိန်း (န=၁၃,၈၂၄)မှ နုတ်လိုက်သော် ၅၈၂၄ ကျန်သည်။ သုံးထပ်ကိန်းရင်းဖြစ်သော ၂ဝ ကို နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းပြုလုပ်၍၊ ၃ နှင့်မြေ|ာက်ပါ။ ဤသို့ မြေ|ာက်ယူသောအခါ ၃ထ၂ဝ၂ (၃က၂)ကိုရသည်။ ဤကိန်းကို အစမ်းစားကိန်း ပြုလုပ်၍ သုံးထပ်ကိန်းရင်း၏ ခ ဟူသော ခုဂဏန်း (ဒုတိယ ဂဏန်း)ကို ရှာသောအခါ၊ ၄ ကိုရသည်။ ၅ မဖြစ်နိုင်။ အကြောင်းမူကား ၃ထ၂ဝ၂ထ၅=၆ဝဝဝ ဖြစ်၍၊ ၅၈၂၄ ထက် ကြီးနေသောကြောင့်တည်း။ ဤနည်းအားဖြင့် ၃က၂ခ= ၃ထ၂ဝ၂ထ၄=၄၈ဝဝ။ ပထမ ကိန်းရင်း ၂ဝ(က)နှင့် (၄၂ထ၃) ကို ဆက်မြေ|ာက်ယူပါ။ ထိုအခါ ၃ကခ၂=(၃ထ၂0x42)။ ခ၃=၄၃=၆၄ ထိုကြောင့် တွက်နည်းတွင် ပြထားသည့်အတိုင်း (၃က၂ခ+၃ကခ၂+ခ၃)=၅၈၂၄။ (၃က၂ခ+၃ကခ၂+ခ၃)နှင့် ပထမအကြွင်း(၅၈၂၄)ကို တိပြတ်အောင် စားနိုင်သည့်အတွက် ကြောင့် ၁၃,၈၂၄ ၏ သုံးထပ်ကိန်းရင်းသည် ၂၄ ဖြစ်သည်။ အထက်ကွက်လပ်တွင် ပြထားသော တွက်ပုံတွက်နည်းကို ကြည့်လေ။ ==လော့ဂရစ်သမ်နည်း== ကိန်းတစ်ခု၏ ထပ်ကိန်းနှင့် ကိန်းရင်းများကို လော့ဂရမ် သမ်ဇယားများဖြင့်လည်း အလွယ်တကူ ရှာယူနိုင်သည်။ လော့ ဂရမ်သမ်နည်းဖြင့်ဆိုသော် ကိန်းရင်းတစ်ခု၏ လော့ဂရစ်သမ်ကို အထပ်ညွှန်းဂဏန်းဖြင့် မြေ|ာက်လျှင် ထပ်ကိန်း၏ လော့ကိုရ သည်။ ထပ်ကိန်း၏ လော့ဂရစ်သမ်ကို အထပ်ညွှန်းဂဏန်းနှင့် မြေ|ာက်လျှင်၊ ကိန်းရင်း၏ လော့ကိုရသည်။ တွက်နည်း။ လော့ ၁၃၈၂၄=၄ ့၁၄ဝ၆ လော့ ၁၃၈၂၄၁/၃=၄ ့၁၄ဝ၆ ၃ =၁ ့၃၈ဝ၂ ကိန်း=၁0x2 h၄=၂၄ ဥဒါဟရုဏ်။ ၂၄ ၏ သုံးထပ်ကိန်းကို ရှာပါ။ တွက်နည်း။ လော့ ၂၄=၁ ့၃၈ဝ၂ လော့ ၂၄၃=၁ ့၃၈ဝ၂ ထ ၃=၄ ့၁၄ဝ၆ ကိန်း=၁ ့၃၈၂၄ ထ ၁ဝ၄ = ၁၃၈၂၄ သင်သည် အထက်ပါတွက်နည်းများကို သိဖို့ရန်လိုသော် လည်း၊ ထပ်ကိန်းရင်းတို့ကိုလိုတိုင်း တွက်ချက်ရှာယူရန် မလို ချေ။ အကြောင်းမူကား အချိန်ကုန်သက်သာရန် ရေးဆွဲပြု လုပ်ထားပြီးဖြစ်သော ထပ်ကိန်းဇယားကြီးနှင့် ကိန်းရင်းဇယား ကြီးများ ရှိနေသောကြောင့်တည်း။ ဤဇယားများကို တချက် ကြည့်ခြင်းဖြင့်၊ မည်သည့် ဂဏန်းထပ်ကိန်းနှင့် ကိန်းရင်းကို မဆို သိရှိနိုင်ပေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:အခြေခံ_သင်္ချာ]] hdrey155kd9tw73it86yq0r8bd99b87 0 18323 1047917 1033798 2026-08-10T14:49:13Z ~2026-44161-58 146758 /* */ 1047917 wikitext text/x-wiki [[File:Yinbaw.jpg|right]] * ယင်းဘော်/ကယန်းကငန်( ကယားပြည်နယ် ) * ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင်နီမျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။ ==ယင်းဘော်(ကယန်းကငန်)မျိုးနွယ်== ယင်းဘော်လူမျိုးတို့သည် တောင်ပေါ်ကရင်လူမျိုးစုတွင် ပါဝင်၍ ကယားပြည်နယ်၌ တောခေါင်ခေါင် အတွင်းပိုင်းကျကျ အရပ်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ကယန်းကငန်(ယင်းဘော်)လူမျိုးတို့သည်(ကယားပြည်နယ်အစိုးရ၏ ယူဆချက်အရ [[ကယားလူမျိုး]] အုပ်စုတွင် ယင်းဘော်၊ ယင်းတလဲ၊ ပဒေါင်၊ ကယော၊ ကော်‌ယော်မနုမနော၊ ဂေခို၊ ဂေဘား စသည့် လူမျိုးစုတို့ ပါဝင်သည်။) လူဦးရေ ၂၉ဝဝ ယောက်ခန့် ရှိ၍ [[ဘောလခဲနယ်]]နှင့် [[တောင်ငူခရိုင်]]အရှေ့ဘက်ရှိ လိပ်သိုတောင်ပေါ်တို့၌ တွေ့ရသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကယားလူမျိုးစု]] p9ry42nxhhfrb4lvjq9eagmfty7ambf 0 20933 1048086 701658 2026-08-11T10:57:01Z Mkant00 135890 1048086 wikitext text/x-wiki '''တိုင်းတာကိန်း''' ခေါ် '''ဂုဏ်ရည်ပြကိန်း''' ဟူသည်မှာ [[ဂရိဘာသာစကား]] παρά (''para'' = ''beside, subsidiary'') နှင့် μέτρον (''metron'' = ''measure'') မှ ဆင်းသက်လာသော [[အင်္ဂလိပ်စကား]] parameter ကို [[မြန်မာဘာသာ]] ပြန်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[သင်္ချာ]]၊ [[ကွန်ပျူတာပညာ]] နှင့် [[အင်ဂျင်နီယာပညာ]] များတွင် အသုံးများသည်။ <ref>[http://www.thefreedictionary.com/parameter Parameter from the Free Dictionary]</ref> ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ စနစ်တစ်ခု [[ညီမျှချင်း]]တစ်ခု၏ ဝိသေသထူးခြားသော ကိန်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တိုင်းတာရရှိနိုင်သော ကိန်းတစ်ခုကို စနစ်ကျစွာ သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးသောကိန်း ဖြစ်သည်။ တိုင်းတာကိန်း များသည် အတွက်အချက်များကို စဉ်းစားယူဆရာတွင် အလွန်အရေးပါသော ကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ==သင်္ချာဖန်ရှင်== :<math>f(x)=ax^2+bx+c</math>; အထက်ပါ [[သင်္ချာဖန်ရှင်]]တွင် x သည် [[ဖန်ရှင်ကိန်း]] (function argument) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြ၍ ''a'', ''b'', နှင့် ''c'' တို့သည် တိုင်းတာကိန်း (parameter) များ ဖြစ်ကြသည်။ :<math>\log_a(x)=\frac{\log(x)}{\log(a)}</math> အထက်ပါ [[လော့ဂရစ်သမ်]] ညီမျှခြင်းတွင် ''a'' သည် တိုင်းတာကိန်း ဖြစ်သည်။ ==ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ== :''f''(''x'') = ''x'' + 2, ''x'' သည် တိုင်းတာကိန်း (parameter) ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:အခြေခံ သင်္ချာ ]] 0p1rtv49johdt8iu2cptrgsus77asze 0 46208 1047924 1035449 2026-08-10T15:34:26Z Mgkaungmyatlwin 128048 1047924 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန] {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း * Bulleted list item |agency_name = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |nativename = Ministry of Industry |type = ဝန်ကြီးဌာန |seal =Logo of MOIn 2021.png |seal_caption = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ တံဆိပ် |formed = ၁၉၅၂ |preceding1 = |employees = |budget = |jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} ပြည်ထောင်စု |headquarters = ရုံးအမှတ် ၃၀၊ [[နေပြည်တော်]] |latd= 19|latm= 49 |lats=06 |latNS= N |longd= 96|longm= 08|longs= 23|longEW= E |minister1_name = ​ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |deputyminister1_name = |deputyminister2_name = |child1_agency = |child2_agency = |website = {{url|http://www.industry.gov.mm}} |footnotes = |parent_agency=[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]}} '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Industry) သည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ]] လက်ထက်တွင် ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင် [[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]ကို ခွဲထုတ်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။​ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ခန့်အပ်ထားသည့် ​ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးအချိန်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် သီးခြားဖွဲ့စည်း ထားခြင်းမရှိဘဲ စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် '''စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]မှ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ(၁၆) ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁)ဖြင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ အမည်ကို '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ခေတ်|ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]] အဖွဲ့သည် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများကို နိုင်နင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ(၂၉)ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၃) ဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ မူလစက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို '''အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''နှင့် '''အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် === ဖော်ပြပါ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန(၂) ခုကို ပေါင်းစပ်၍ '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ကျစ်လျစ်စွာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၃/၂၀၁၂) ၏ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄) ရက် နေ့မှစ၍ အရာထမ်း ရာထူး (၄,၅၆၀) နေရာ၊ အမှုထမ်း ရာထူး (၄၂,၉၅၈) နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၇,၅၁၈) နေရာဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # [[စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုစီမံကိန်း ဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] # [[အသေးစားနှင့် အလတ်စားလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟိုဌာန]] [[File:Seal of Industry.png|thumb|ယခင်အမှတ်တံဆိပ် (၂၀၁၆ -၂၀၂၁)]] ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၃/၂၀၁၄) မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အရာထမ်းရာထူး (၄,၉၄၃)နေရာ၊ အမှုထမ်းရာထူး(၄၃,၅၇၁)နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၈,၅၁၄) နေရာဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန|စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန|သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] အထက်ပါအချက်များနှင့်အညီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ၂၅.၃.၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၇/၂၀၁၅) မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ၁.၄.၂၀၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂) ခုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း(၄) ခု၊ စုစုပေါင်း (၇) ခု တို့ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်-    (က)  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး    (ခ)    စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန    (ဂ)    စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန    (ဃ)   အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (င)    အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (စ)    အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (ဆ)   မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း အဆိုပါဖွဲ့စည်းပုံတွင် အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းရှိ အမှတ်(၁၈) အကြီးစားစက်ရုံ(အင်းကုန်း)အား လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် အမှတ်(၁၁)အကြီးစားစက်ရုံ(ရန်ကုန်)၊အမှတ်(၁၂)အကြီးစားစက်ရုံ(ထုံးဘို)၊ အမှတ်(၁၃)အကြီးစားစက်ရုံ(မကွေး)၊ အမှတ်(၂၅)အကြီးစားစက်ရုံ(မြိုင်)တို့ကို ၁၃.၁.၂၀၁၆ ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၆)မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၀.၁၁.၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၆)မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံအင်အားကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://industry.gov.mm/information/history|title=သမိုင်းကြောင်း|accessdate=8 August 2025|publisher=Ministry of Industry|archive-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813082603/https://industry.gov.mm/information/history|url-status=dead}}</ref> === ဦးဝင်မြင့်အစိုးရလက်ထက် === နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၈.၁၁.၂၀၁၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၂၃/၂၀၁၉ အရ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို '''[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]'''အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမှတ်(၇)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(သထုံ)နှင့် အမှတ်(၈)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(မုံရွာ)တို့အား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့မှုအရ စက်မှုကဏ္ဍ၏ ဖွဲ့စည်းပုံခွင့်ပြုအင်အားကို ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%e1%80%85%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%99/|title=​စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို စီမံ/ဘဏ္ဍာနှင့်ပေါင်းမည်|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> === ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ၃.၅.၂၀၂၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁၇/ ၂၀၂၁ ဖြင့် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအား [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite news|url=https://drive.google.com/file/d/1TCQfQZmvpWniLiOcju3VRr50vuloI0Ua/view?usp=sharing|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၄.၅.၂၀၂၁)|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== လက်ရှိ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart|title=ဖွဲ့စည်းပုံ|accessdate=18 October 2014|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305042006/http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart}}</ref> # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန # စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန # အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း တို့ဖြစ်ပါသည်။ == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list|date=8 August 2025}} {| class="wikitable" !စဉ် ! !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- ! ! colspan="8" |[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |- | - |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃ မေ ၂၀၂၁ | |မင်းအောင်လှိုင် |မြင့်ဆွေ (ယာယီ) |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- ! colspan="2" | ! colspan="7" |စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (၂၀၂၁ - ယနေ့အထိ) |- !စဉ် !ပုံ !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |၂၂ မေ ၂၀၂၁<ref name="MWD">{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်|publisher=မြဝတီသတင်း|accessdate=8 August 2025}}</ref> |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | - |မင်းအောင်လှိုင် | * မြင့်ဆွေ (ယာယီ) * မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> |ယနေ့အထိ | ဦးသွင်အောင် |ညိုစော |မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးသွင်အောင်''' |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ယနေ့အထိ |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} ==ရုံးချုပ်== ရုံးအမှတ်(၃၀)၊ ဇေယျဌာနီလမ်း၊ နေပြည်တော်။<br /> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] cs9wxvfv2jygvl20jvur2zpsa41mawa 1047925 1047924 2026-08-10T15:35:05Z Mgkaungmyatlwin 128048 1047925 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း * Bulleted list item |agency_name = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |nativename = Ministry of Industry |type = ဝန်ကြီးဌာန |seal =Logo of MOIn 2021.png |seal_caption = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ တံဆိပ် |formed = ၁၉၅၂ |preceding1 = |employees = |budget = |jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} ပြည်ထောင်စု |headquarters = ရုံးအမှတ် ၃၀၊ [[နေပြည်တော်]] |latd= 19|latm= 49 |lats=06 |latNS= N |longd= 96|longm= 08|longs= 23|longEW= E |minister1_name = ​ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |deputyminister1_name = |deputyminister2_name = |child1_agency = |child2_agency = |website = {{url|http://www.industry.gov.mm}} |footnotes = |parent_agency=[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]}} '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Industry) သည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ]] လက်ထက်တွင် ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင် [[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]ကို ခွဲထုတ်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။​ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ခန့်အပ်ထားသည့် ​ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးအချိန်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် သီးခြားဖွဲ့စည်း ထားခြင်းမရှိဘဲ စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် '''စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]မှ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ(၁၆) ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁)ဖြင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ အမည်ကို '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ခေတ်|ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]] အဖွဲ့သည် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများကို နိုင်နင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ(၂၉)ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၃) ဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ မူလစက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို '''အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''နှင့် '''အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် === ဖော်ပြပါ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန(၂) ခုကို ပေါင်းစပ်၍ '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ကျစ်လျစ်စွာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၃/၂၀၁၂) ၏ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄) ရက် နေ့မှစ၍ အရာထမ်း ရာထူး (၄,၅၆၀) နေရာ၊ အမှုထမ်း ရာထူး (၄၂,၉၅၈) နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၇,၅၁၈) နေရာဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # [[စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုစီမံကိန်း ဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] # [[အသေးစားနှင့် အလတ်စားလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟိုဌာန]] [[File:Seal of Industry.png|thumb|ယခင်အမှတ်တံဆိပ် (၂၀၁၆ -၂၀၂၁)]] ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၃/၂၀၁၄) မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အရာထမ်းရာထူး (၄,၉၄၃)နေရာ၊ အမှုထမ်းရာထူး(၄၃,၅၇၁)နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၈,၅၁၄) နေရာဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန|စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန|သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] အထက်ပါအချက်များနှင့်အညီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ၂၅.၃.၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၇/၂၀၁၅) မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ၁.၄.၂၀၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂) ခုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း(၄) ခု၊ စုစုပေါင်း (၇) ခု တို့ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်-    (က)  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး    (ခ)    စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန    (ဂ)    စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန    (ဃ)   အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (င)    အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (စ)    အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (ဆ)   မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း အဆိုပါဖွဲ့စည်းပုံတွင် အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းရှိ အမှတ်(၁၈) အကြီးစားစက်ရုံ(အင်းကုန်း)အား လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် အမှတ်(၁၁)အကြီးစားစက်ရုံ(ရန်ကုန်)၊အမှတ်(၁၂)အကြီးစားစက်ရုံ(ထုံးဘို)၊ အမှတ်(၁၃)အကြီးစားစက်ရုံ(မကွေး)၊ အမှတ်(၂၅)အကြီးစားစက်ရုံ(မြိုင်)တို့ကို ၁၃.၁.၂၀၁၆ ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၆)မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၀.၁၁.၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၆)မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံအင်အားကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://industry.gov.mm/information/history|title=သမိုင်းကြောင်း|accessdate=8 August 2025|publisher=Ministry of Industry|archive-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813082603/https://industry.gov.mm/information/history|url-status=dead}}</ref> === ဦးဝင်မြင့်အစိုးရလက်ထက် === နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၈.၁၁.၂၀၁၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၂၃/၂၀၁၉ အရ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို '''[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]'''အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမှတ်(၇)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(သထုံ)နှင့် အမှတ်(၈)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(မုံရွာ)တို့အား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့မှုအရ စက်မှုကဏ္ဍ၏ ဖွဲ့စည်းပုံခွင့်ပြုအင်အားကို ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%e1%80%85%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%99/|title=​စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို စီမံ/ဘဏ္ဍာနှင့်ပေါင်းမည်|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> === ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ၃.၅.၂၀၂၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁၇/ ၂၀၂၁ ဖြင့် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအား [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite news|url=https://drive.google.com/file/d/1TCQfQZmvpWniLiOcju3VRr50vuloI0Ua/view?usp=sharing|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၄.၅.၂၀၂၁)|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== လက်ရှိ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart|title=ဖွဲ့စည်းပုံ|accessdate=18 October 2014|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305042006/http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart}}</ref> # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန # စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန # အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း တို့ဖြစ်ပါသည်။ == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list|date=8 August 2025}} {| class="wikitable" !စဉ် ! !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- ! ! colspan="8" |[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |- | - |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃ မေ ၂၀၂၁ | |မင်းအောင်လှိုင် |မြင့်ဆွေ (ယာယီ) |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- ! colspan="2" | ! colspan="7" |စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (၂၀၂၁ - ယနေ့အထိ) |- !စဉ် !ပုံ !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |၂၂ မေ ၂၀၂၁<ref name="MWD">{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်|publisher=မြဝတီသတင်း|accessdate=8 August 2025}}</ref> |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | - |မင်းအောင်လှိုင် | * မြင့်ဆွေ (ယာယီ) * မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> |ယနေ့အထိ | ဦးသွင်အောင် |ညိုစော |မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးသွင်အောင်''' |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ယနေ့အထိ |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} ==ရုံးချုပ်== ရုံးအမှတ်(၃၀)၊ ဇေယျဌာနီလမ်း၊ နေပြည်တော်။<br /> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] lqt03ajnnzut84zml3i4uhxrnqhgyw3 1047934 1047925 2026-08-10T15:41:57Z Mgkaungmyatlwin 128048 1047934 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |agency_name = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |nativename = Ministry of Industry |type = ဝန်ကြီးဌာန |seal =Logo of MOIn 2021.png |seal_caption = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ တံဆိပ် |formed = ၁၉၅၂ |preceding1 = |employees = |budget = |jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} ပြည်ထောင်စု |headquarters = ရုံးအမှတ် ၃၀၊ [[နေပြည်တော်]] |latd= 19|latm= 49 |lats=06 |latNS= N |longd= 96|longm= 08|longs= 23|longEW= E |minister1_name = ​ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |deputyminister1_name = |deputyminister2_name = |child1_agency = |child2_agency = |website = {{url|http://www.industry.gov.mm}} |footnotes = |parent_agency=[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]}} '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Industry) သည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ]] လက်ထက်တွင် ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင် [[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]ကို ခွဲထုတ်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။​ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ခန့်အပ်ထားသည့် ​ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးအချိန်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် သီးခြားဖွဲ့စည်း ထားခြင်းမရှိဘဲ စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် '''စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]မှ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ(၁၆) ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁)ဖြင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ အမည်ကို '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ခေတ်|ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]] အဖွဲ့သည် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများကို နိုင်နင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ(၂၉)ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၃) ဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ မူလစက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို '''အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''နှင့် '''အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် === ဖော်ပြပါ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန(၂) ခုကို ပေါင်းစပ်၍ '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ကျစ်လျစ်စွာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၃/၂၀၁၂) ၏ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄) ရက် နေ့မှစ၍ အရာထမ်း ရာထူး (၄,၅၆၀) နေရာ၊ အမှုထမ်း ရာထူး (၄၂,၉၅၈) နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၇,၅၁၈) နေရာဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # [[စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုစီမံကိန်း ဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] # [[အသေးစားနှင့် အလတ်စားလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟိုဌာန]] [[File:Seal of Industry.png|thumb|ယခင်အမှတ်တံဆိပ် (၂၀၁၆ -၂၀၂၁)]] ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၃/၂၀၁၄) မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အရာထမ်းရာထူး (၄,၉၄၃)နေရာ၊ အမှုထမ်းရာထူး(၄၃,၅၇၁)နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၈,၅၁၄) နေရာဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန|စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန|သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] အထက်ပါအချက်များနှင့်အညီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ၂၅.၃.၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၇/၂၀၁၅) မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ၁.၄.၂၀၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂) ခုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း(၄) ခု၊ စုစုပေါင်း (၇) ခု တို့ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်-    (က)  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး    (ခ)    စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန    (ဂ)    စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန    (ဃ)   အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (င)    အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (စ)    အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (ဆ)   မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း အဆိုပါဖွဲ့စည်းပုံတွင် အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းရှိ အမှတ်(၁၈) အကြီးစားစက်ရုံ(အင်းကုန်း)အား လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် အမှတ်(၁၁)အကြီးစားစက်ရုံ(ရန်ကုန်)၊အမှတ်(၁၂)အကြီးစားစက်ရုံ(ထုံးဘို)၊ အမှတ်(၁၃)အကြီးစားစက်ရုံ(မကွေး)၊ အမှတ်(၂၅)အကြီးစားစက်ရုံ(မြိုင်)တို့ကို ၁၃.၁.၂၀၁၆ ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၆)မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၀.၁၁.၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၆)မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံအင်အားကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://industry.gov.mm/information/history|title=သမိုင်းကြောင်း|accessdate=8 August 2025|publisher=Ministry of Industry|archive-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813082603/https://industry.gov.mm/information/history|url-status=dead}}</ref> === ဦးဝင်မြင့်အစိုးရလက်ထက် === နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၈.၁၁.၂၀၁၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၂၃/၂၀၁၉ အရ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို '''[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]'''အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမှတ်(၇)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(သထုံ)နှင့် အမှတ်(၈)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(မုံရွာ)တို့အား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့မှုအရ စက်မှုကဏ္ဍ၏ ဖွဲ့စည်းပုံခွင့်ပြုအင်အားကို ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%e1%80%85%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%99/|title=​စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို စီမံ/ဘဏ္ဍာနှင့်ပေါင်းမည်|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> === ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ၃.၅.၂၀၂၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁၇/ ၂၀၂၁ ဖြင့် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအား [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite news|url=https://drive.google.com/file/d/1TCQfQZmvpWniLiOcju3VRr50vuloI0Ua/view?usp=sharing|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၄.၅.၂၀၂၁)|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== လက်ရှိ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart|title=ဖွဲ့စည်းပုံ|accessdate=18 October 2014|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305042006/http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart}}</ref> # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန # စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန # အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း တို့ဖြစ်ပါသည်။ == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list|date=8 August 2025}} {| class="wikitable" !စဉ် ! !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- ! ! colspan="8" |[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |- | - |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃ မေ ၂၀၂၁ | |မင်းအောင်လှိုင် |မြင့်ဆွေ (ယာယီ) |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- ! colspan="2" | ! colspan="7" |စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (၂၀၂၁ - ယနေ့အထိ) |- !စဉ် !ပုံ !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |၂၂ မေ ၂၀၂၁<ref name="MWD">{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်|publisher=မြဝတီသတင်း|accessdate=8 August 2025}}</ref> |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | - |မင်းအောင်လှိုင် | * မြင့်ဆွေ (ယာယီ) * မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> |ယနေ့အထိ | ဦးသွင်အောင် |ညိုစော |မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးသွင်အောင်''' |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ယနေ့အထိ |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} ==ရုံးချုပ်== ရုံးအမှတ်(၃၀)၊ ဇေယျဌာနီလမ်း၊ နေပြည်တော်။<br /> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] 024ai5cl0glukgb7ak386tqsy71qys9 1047944 1047934 2026-08-10T15:49:18Z Mgkaungmyatlwin 128048 [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]] စာမျက်နှာကို [[စက်မှုနှင့်အသေးစား၊အငယ်စား၊အလတ်စားနှင့်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြ]] သို့ Mgkaungmyatlwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ စက်မှုနှင့်အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-industry-and-msme-development}}</ref> 1047934 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |agency_name = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |nativename = Ministry of Industry |type = ဝန်ကြီးဌာန |seal =Logo of MOIn 2021.png |seal_caption = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ တံဆိပ် |formed = ၁၉၅၂ |preceding1 = |employees = |budget = |jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} ပြည်ထောင်စု |headquarters = ရုံးအမှတ် ၃၀၊ [[နေပြည်တော်]] |latd= 19|latm= 49 |lats=06 |latNS= N |longd= 96|longm= 08|longs= 23|longEW= E |minister1_name = ​ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |deputyminister1_name = |deputyminister2_name = |child1_agency = |child2_agency = |website = {{url|http://www.industry.gov.mm}} |footnotes = |parent_agency=[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]}} '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Industry) သည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ]] လက်ထက်တွင် ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင် [[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]ကို ခွဲထုတ်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။​ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ခန့်အပ်ထားသည့် ​ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးအချိန်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် သီးခြားဖွဲ့စည်း ထားခြင်းမရှိဘဲ စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် '''စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]မှ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ(၁၆) ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁)ဖြင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ အမည်ကို '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ခေတ်|ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]] အဖွဲ့သည် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများကို နိုင်နင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ(၂၉)ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၃) ဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ မူလစက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို '''အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''နှင့် '''အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် === ဖော်ပြပါ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန(၂) ခုကို ပေါင်းစပ်၍ '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ကျစ်လျစ်စွာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၃/၂၀၁၂) ၏ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄) ရက် နေ့မှစ၍ အရာထမ်း ရာထူး (၄,၅၆၀) နေရာ၊ အမှုထမ်း ရာထူး (၄၂,၉၅၈) နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၇,၅၁၈) နေရာဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # [[စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုစီမံကိန်း ဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] # [[အသေးစားနှင့် အလတ်စားလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟိုဌာန]] [[File:Seal of Industry.png|thumb|ယခင်အမှတ်တံဆိပ် (၂၀၁၆ -၂၀၂၁)]] ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၃/၂၀၁၄) မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အရာထမ်းရာထူး (၄,၉၄၃)နေရာ၊ အမှုထမ်းရာထူး(၄၃,၅၇၁)နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၈,၅၁၄) နေရာဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန|စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန|သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] အထက်ပါအချက်များနှင့်အညီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ၂၅.၃.၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၇/၂၀၁၅) မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ၁.၄.၂၀၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂) ခုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း(၄) ခု၊ စုစုပေါင်း (၇) ခု တို့ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်-    (က)  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး    (ခ)    စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန    (ဂ)    စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန    (ဃ)   အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (င)    အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (စ)    အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (ဆ)   မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း အဆိုပါဖွဲ့စည်းပုံတွင် အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းရှိ အမှတ်(၁၈) အကြီးစားစက်ရုံ(အင်းကုန်း)အား လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် အမှတ်(၁၁)အကြီးစားစက်ရုံ(ရန်ကုန်)၊အမှတ်(၁၂)အကြီးစားစက်ရုံ(ထုံးဘို)၊ အမှတ်(၁၃)အကြီးစားစက်ရုံ(မကွေး)၊ အမှတ်(၂၅)အကြီးစားစက်ရုံ(မြိုင်)တို့ကို ၁၃.၁.၂၀၁၆ ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၆)မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၀.၁၁.၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၆)မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံအင်အားကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://industry.gov.mm/information/history|title=သမိုင်းကြောင်း|accessdate=8 August 2025|publisher=Ministry of Industry|archive-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813082603/https://industry.gov.mm/information/history|url-status=dead}}</ref> === ဦးဝင်မြင့်အစိုးရလက်ထက် === နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၈.၁၁.၂၀၁၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၂၃/၂၀၁၉ အရ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို '''[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]'''အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမှတ်(၇)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(သထုံ)နှင့် အမှတ်(၈)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(မုံရွာ)တို့အား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့မှုအရ စက်မှုကဏ္ဍ၏ ဖွဲ့စည်းပုံခွင့်ပြုအင်အားကို ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%e1%80%85%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%99/|title=​စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို စီမံ/ဘဏ္ဍာနှင့်ပေါင်းမည်|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> === ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ၃.၅.၂၀၂၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁၇/ ၂၀၂၁ ဖြင့် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအား [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite news|url=https://drive.google.com/file/d/1TCQfQZmvpWniLiOcju3VRr50vuloI0Ua/view?usp=sharing|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၄.၅.၂၀၂၁)|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== လက်ရှိ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart|title=ဖွဲ့စည်းပုံ|accessdate=18 October 2014|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305042006/http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart}}</ref> # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန # စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန # အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း တို့ဖြစ်ပါသည်။ == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list|date=8 August 2025}} {| class="wikitable" !စဉ် ! !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- ! ! colspan="8" |[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |- | - |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃ မေ ၂၀၂၁ | |မင်းအောင်လှိုင် |မြင့်ဆွေ (ယာယီ) |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- ! colspan="2" | ! colspan="7" |စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (၂၀၂၁ - ယနေ့အထိ) |- !စဉ် !ပုံ !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |၂၂ မေ ၂၀၂၁<ref name="MWD">{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်|publisher=မြဝတီသတင်း|accessdate=8 August 2025}}</ref> |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | - |မင်းအောင်လှိုင် | * မြင့်ဆွေ (ယာယီ) * မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> |ယနေ့အထိ | ဦးသွင်အောင် |ညိုစော |မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးသွင်အောင်''' |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ယနေ့အထိ |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} ==ရုံးချုပ်== ရုံးအမှတ်(၃၀)၊ ဇေယျဌာနီလမ်း၊ နေပြည်တော်။<br /> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] 024ai5cl0glukgb7ak386tqsy71qys9 1047947 1047944 2026-08-10T15:50:45Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ */ 1047947 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |agency_name = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |nativename = Ministry of Industry |type = ဝန်ကြီးဌာန |seal =Logo of MOIn 2021.png |seal_caption = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ တံဆိပ် |formed = ၁၉၅၂ |preceding1 = |employees = |budget = |jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} ပြည်ထောင်စု |headquarters = ရုံးအမှတ် ၃၀၊ [[နေပြည်တော်]] |latd= 19|latm= 49 |lats=06 |latNS= N |longd= 96|longm= 08|longs= 23|longEW= E |minister1_name = ​ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |deputyminister1_name = |deputyminister2_name = |child1_agency = |child2_agency = |website = {{url|http://www.industry.gov.mm}} |footnotes = |parent_agency=[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]}} '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Industry) သည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ]] လက်ထက်တွင် ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင် [[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]ကို ခွဲထုတ်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။​ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ခန့်အပ်ထားသည့် ​ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးအချိန်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် သီးခြားဖွဲ့စည်း ထားခြင်းမရှိဘဲ စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် '''စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]မှ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ(၁၆) ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁)ဖြင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ အမည်ကို '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ခေတ်|ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]] အဖွဲ့သည် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများကို နိုင်နင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ(၂၉)ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၃) ဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ မူလစက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို '''အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''နှင့် '''အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် === ဖော်ပြပါ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန(၂) ခုကို ပေါင်းစပ်၍ '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ကျစ်လျစ်စွာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၃/၂၀၁၂) ၏ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄) ရက် နေ့မှစ၍ အရာထမ်း ရာထူး (၄,၅၆၀) နေရာ၊ အမှုထမ်း ရာထူး (၄၂,၉၅၈) နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၇,၅၁၈) နေရာဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # [[စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုစီမံကိန်း ဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] # [[အသေးစားနှင့် အလတ်စားလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟိုဌာန]] [[File:Seal of Industry.png|thumb|ယခင်အမှတ်တံဆိပ် (၂၀၁၆ -၂၀၂၁)]] ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၃/၂၀၁၄) မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အရာထမ်းရာထူး (၄,၉၄၃)နေရာ၊ အမှုထမ်းရာထူး(၄၃,၅၇၁)နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၈,၅၁၄) နေရာဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန|စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန|သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] အထက်ပါအချက်များနှင့်အညီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ၂၅.၃.၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၇/၂၀၁၅) မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ၁.၄.၂၀၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂) ခုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း(၄) ခု၊ စုစုပေါင်း (၇) ခု တို့ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်-    (က)  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး    (ခ)    စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန    (ဂ)    စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန    (ဃ)   အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (င)    အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (စ)    အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (ဆ)   မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း အဆိုပါဖွဲ့စည်းပုံတွင် အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းရှိ အမှတ်(၁၈) အကြီးစားစက်ရုံ(အင်းကုန်း)အား လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် အမှတ်(၁၁)အကြီးစားစက်ရုံ(ရန်ကုန်)၊အမှတ်(၁၂)အကြီးစားစက်ရုံ(ထုံးဘို)၊ အမှတ်(၁၃)အကြီးစားစက်ရုံ(မကွေး)၊ အမှတ်(၂၅)အကြီးစားစက်ရုံ(မြိုင်)တို့ကို ၁၃.၁.၂၀၁၆ ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၆)မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၀.၁၁.၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၆)မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံအင်အားကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://industry.gov.mm/information/history|title=သမိုင်းကြောင်း|accessdate=8 August 2025|publisher=Ministry of Industry|archive-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813082603/https://industry.gov.mm/information/history|url-status=dead}}</ref> === ဦးဝင်မြင့်အစိုးရလက်ထက် === နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၈.၁၁.၂၀၁၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၂၃/၂၀၁၉ အရ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို '''[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]'''အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမှတ်(၇)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(သထုံ)နှင့် အမှတ်(၈)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(မုံရွာ)တို့အား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့မှုအရ စက်မှုကဏ္ဍ၏ ဖွဲ့စည်းပုံခွင့်ပြုအင်အားကို ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%e1%80%85%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%99/|title=​စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို စီမံ/ဘဏ္ဍာနှင့်ပေါင်းမည်|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> === နိုင်ငံငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ=== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ၃.၅.၂၀၂၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁၇/ ၂၀၂၁ ဖြင့် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအား [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite news|url=https://drive.google.com/file/d/1TCQfQZmvpWniLiOcju3VRr50vuloI0Ua/view?usp=sharing|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၄.၅.၂၀၂၁)|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== လက်ရှိ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart|title=ဖွဲ့စည်းပုံ|accessdate=18 October 2014|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305042006/http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart}}</ref> # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန # စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန # အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း တို့ဖြစ်ပါသည်။ == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list|date=8 August 2025}} {| class="wikitable" !စဉ် ! !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- ! ! colspan="8" |[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |- | - |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃ မေ ၂၀၂၁ | |မင်းအောင်လှိုင် |မြင့်ဆွေ (ယာယီ) |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- ! colspan="2" | ! colspan="7" |စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (၂၀၂၁ - ယနေ့အထိ) |- !စဉ် !ပုံ !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |၂၂ မေ ၂၀၂၁<ref name="MWD">{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်|publisher=မြဝတီသတင်း|accessdate=8 August 2025}}</ref> |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | - |မင်းအောင်လှိုင် | * မြင့်ဆွေ (ယာယီ) * မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> |ယနေ့အထိ | ဦးသွင်အောင် |ညိုစော |မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးသွင်အောင်''' |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ယနေ့အထိ |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} ==ရုံးချုပ်== ရုံးအမှတ်(၃၀)၊ ဇေယျဌာနီလမ်း၊ နေပြည်တော်။<br /> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] 8b6zbb7rhlbo6m6xd8dr2e4d8lu2h6x 1047964 1047947 2026-08-10T16:39:51Z Dr Lotus Black 31011 [[စက်မှုနှင့်အသေးစား၊အငယ်စား၊အလတ်စားနှင့်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြ]] မှ [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]] သို့ ပြန်ညွှန်းပေါ်ထပ်အုပ်ကာ ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည် 1047947 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |agency_name = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |nativename = Ministry of Industry |type = ဝန်ကြီးဌာန |seal =Logo of MOIn 2021.png |seal_caption = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ တံဆိပ် |formed = ၁၉၅၂ |preceding1 = |employees = |budget = |jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} ပြည်ထောင်စု |headquarters = ရုံးအမှတ် ၃၀၊ [[နေပြည်တော်]] |latd= 19|latm= 49 |lats=06 |latNS= N |longd= 96|longm= 08|longs= 23|longEW= E |minister1_name = ​ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |deputyminister1_name = |deputyminister2_name = |child1_agency = |child2_agency = |website = {{url|http://www.industry.gov.mm}} |footnotes = |parent_agency=[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]}} '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Industry) သည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ]] လက်ထက်တွင် ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင် [[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]ကို ခွဲထုတ်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။​ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ခန့်အပ်ထားသည့် ​ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးအချိန်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် သီးခြားဖွဲ့စည်း ထားခြင်းမရှိဘဲ စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် '''စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]မှ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ(၁၆) ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁)ဖြင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ အမည်ကို '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ခေတ်|ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]] အဖွဲ့သည် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများကို နိုင်နင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ(၂၉)ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၃) ဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ မူလစက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို '''အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''နှင့် '''အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် === ဖော်ပြပါ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန(၂) ခုကို ပေါင်းစပ်၍ '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ကျစ်လျစ်စွာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၃/၂၀၁၂) ၏ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄) ရက် နေ့မှစ၍ အရာထမ်း ရာထူး (၄,၅၆၀) နေရာ၊ အမှုထမ်း ရာထူး (၄၂,၉၅၈) နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၇,၅၁၈) နေရာဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # [[စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုစီမံကိန်း ဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] # [[အသေးစားနှင့် အလတ်စားလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟိုဌာန]] [[File:Seal of Industry.png|thumb|ယခင်အမှတ်တံဆိပ် (၂၀၁၆ -၂၀၂၁)]] ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၃/၂၀၁၄) မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အရာထမ်းရာထူး (၄,၉၄၃)နေရာ၊ အမှုထမ်းရာထူး(၄၃,၅၇၁)နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၈,၅၁၄) နေရာဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန|စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန|သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] အထက်ပါအချက်များနှင့်အညီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ၂၅.၃.၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၇/၂၀၁၅) မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ၁.၄.၂၀၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂) ခုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း(၄) ခု၊ စုစုပေါင်း (၇) ခု တို့ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်-    (က)  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး    (ခ)    စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန    (ဂ)    စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန    (ဃ)   အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (င)    အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (စ)    အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (ဆ)   မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း အဆိုပါဖွဲ့စည်းပုံတွင် အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းရှိ အမှတ်(၁၈) အကြီးစားစက်ရုံ(အင်းကုန်း)အား လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် အမှတ်(၁၁)အကြီးစားစက်ရုံ(ရန်ကုန်)၊အမှတ်(၁၂)အကြီးစားစက်ရုံ(ထုံးဘို)၊ အမှတ်(၁၃)အကြီးစားစက်ရုံ(မကွေး)၊ အမှတ်(၂၅)အကြီးစားစက်ရုံ(မြိုင်)တို့ကို ၁၃.၁.၂၀၁၆ ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၆)မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၀.၁၁.၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၆)မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံအင်အားကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://industry.gov.mm/information/history|title=သမိုင်းကြောင်း|accessdate=8 August 2025|publisher=Ministry of Industry|archive-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813082603/https://industry.gov.mm/information/history|url-status=dead}}</ref> === ဦးဝင်မြင့်အစိုးရလက်ထက် === နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၈.၁၁.၂၀၁၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၂၃/၂၀၁၉ အရ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို '''[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]'''အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမှတ်(၇)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(သထုံ)နှင့် အမှတ်(၈)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(မုံရွာ)တို့အား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့မှုအရ စက်မှုကဏ္ဍ၏ ဖွဲ့စည်းပုံခွင့်ပြုအင်အားကို ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%e1%80%85%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%99/|title=​စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို စီမံ/ဘဏ္ဍာနှင့်ပေါင်းမည်|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> === နိုင်ငံငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ=== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ၃.၅.၂၀၂၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁၇/ ၂၀၂၁ ဖြင့် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအား [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite news|url=https://drive.google.com/file/d/1TCQfQZmvpWniLiOcju3VRr50vuloI0Ua/view?usp=sharing|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၄.၅.၂၀၂၁)|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== လက်ရှိ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart|title=ဖွဲ့စည်းပုံ|accessdate=18 October 2014|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305042006/http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart}}</ref> # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန # စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန # အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း တို့ဖြစ်ပါသည်။ == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list|date=8 August 2025}} {| class="wikitable" !စဉ် ! !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- ! ! colspan="8" |[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |- | - |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃ မေ ၂၀၂၁ | |မင်းအောင်လှိုင် |မြင့်ဆွေ (ယာယီ) |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- ! colspan="2" | ! colspan="7" |စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (၂၀၂၁ - ယနေ့အထိ) |- !စဉ် !ပုံ !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |၂၂ မေ ၂၀၂၁<ref name="MWD">{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်|publisher=မြဝတီသတင်း|accessdate=8 August 2025}}</ref> |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | - |မင်းအောင်လှိုင် | * မြင့်ဆွေ (ယာယီ) * မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> |ယနေ့အထိ | ဦးသွင်အောင် |ညိုစော |မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးသွင်အောင်''' |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ယနေ့အထိ |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} ==ရုံးချုပ်== ရုံးအမှတ်(၃၀)၊ ဇေယျဌာနီလမ်း၊ နေပြည်တော်။<br /> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] 8b6zbb7rhlbo6m6xd8dr2e4d8lu2h6x 1047966 1047964 2026-08-10T16:41:22Z Dr Lotus Black 31011 "[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]" ကို ကာကွယ်ခဲ့သည်: [[WP:MOVP|စာမျက်နှာ ရွေ့ခြင်း လက်သရမ်းမှု]] ([ရွှေ့ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] (အနန္တ)) 1047947 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |agency_name = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |nativename = Ministry of Industry |type = ဝန်ကြီးဌာန |seal =Logo of MOIn 2021.png |seal_caption = စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ တံဆိပ် |formed = ၁၉၅၂ |preceding1 = |employees = |budget = |jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} ပြည်ထောင်စု |headquarters = ရုံးအမှတ် ၃၀၊ [[နေပြည်တော်]] |latd= 19|latm= 49 |lats=06 |latNS= N |longd= 96|longm= 08|longs= 23|longEW= E |minister1_name = ​ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |deputyminister1_name = |deputyminister2_name = |child1_agency = |child2_agency = |website = {{url|http://www.industry.gov.mm}} |footnotes = |parent_agency=[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]}} '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Industry) သည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ]] လက်ထက်တွင် ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင် [[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]ကို ခွဲထုတ်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။​ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ခန့်အပ်ထားသည့် ​ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးအချိန်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် သီးခြားဖွဲ့စည်း ထားခြင်းမရှိဘဲ စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် '''စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]မှ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ(၁၆) ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁)ဖြင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ အမည်ကို '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ခေတ်|ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]] အဖွဲ့သည် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများကို နိုင်နင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ(၂၉)ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၃) ဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ မူလစက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို '''အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''နှင့် '''အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန''' ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် === ဖော်ပြပါ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန(၂) ခုကို ပေါင်းစပ်၍ '''စက်မှုဝန်ကြီးဌာန'''အဖြစ် ကျစ်လျစ်စွာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၃/၂၀၁၂) ၏ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄) ရက် နေ့မှစ၍ အရာထမ်း ရာထူး (၄,၅၆၀) နေရာ၊ အမှုထမ်း ရာထူး (၄၂,၉၅၈) နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၇,၅၁၈) နေရာဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # [[စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုစီမံကိန်း ဦးစီးဌာန]] # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] # [[အသေးစားနှင့် အလတ်စားလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟိုဌာန]] [[File:Seal of Industry.png|thumb|ယခင်အမှတ်တံဆိပ် (၂၀၁၆ -၂၀၂၁)]] ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၃/၂၀၁၄) မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အရာထမ်းရာထူး (၄,၉၄၃)နေရာ၊ အမှုထမ်းရာထူး(၄၃,၅၇၁)နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၄၈,၅၁၄) နေရာဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုညွှန်ကြားရေးဦးစီးဌာန # [[စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန|စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]] # [[အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း|အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း]] # [[အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း]] # [[ဆေးဝါးနှင့်စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း]] # [[စက္ကူနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း]] # [[သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန|သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန]] အထက်ပါအချက်များနှင့်အညီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ၂၅.၃.၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၇/၂၀၁၅) မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ၁.၄.၂၀၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂) ခုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း(၄) ခု၊ စုစုပေါင်း (၇) ခု တို့ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်-    (က)  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး    (ခ)    စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန    (ဂ)    စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန    (ဃ)   အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (င)    အမှတ်(၂)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (စ)    အမှတ်(၃)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း    (ဆ)   မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း အဆိုပါဖွဲ့စည်းပုံတွင် အမှတ်(၁)အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းရှိ အမှတ်(၁၈) အကြီးစားစက်ရုံ(အင်းကုန်း)အား လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် အမှတ်(၁၁)အကြီးစားစက်ရုံ(ရန်ကုန်)၊အမှတ်(၁၂)အကြီးစားစက်ရုံ(ထုံးဘို)၊ အမှတ်(၁၃)အကြီးစားစက်ရုံ(မကွေး)၊ အမှတ်(၂၅)အကြီးစားစက်ရုံ(မြိုင်)တို့ကို ၁၃.၁.၂၀၁၆ ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၆)မှ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၀.၁၁.၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၆)မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံအင်အားကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://industry.gov.mm/information/history|title=သမိုင်းကြောင်း|accessdate=8 August 2025|publisher=Ministry of Industry|archive-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813082603/https://industry.gov.mm/information/history|url-status=dead}}</ref> === ဦးဝင်မြင့်အစိုးရလက်ထက် === နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၈.၁၁.၂၀၁၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၂၃/၂၀၁၉ အရ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို '''[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]'''အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမှတ်(၇)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(သထုံ)နှင့် အမှတ်(၈)စက်မှုသင်တန်းကျောင်း(မုံရွာ)တို့အား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့မှုအရ စက်မှုကဏ္ဍ၏ ဖွဲ့စည်းပုံခွင့်ပြုအင်အားကို ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%e1%80%85%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%99/|title=​စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို စီမံ/ဘဏ္ဍာနှင့်ပေါင်းမည်|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> === နိုင်ငံငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ=== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ၃.၅.၂၀၂၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁၇/ ၂၀၂၁ ဖြင့် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအား [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite news|url=https://drive.google.com/file/d/1TCQfQZmvpWniLiOcju3VRr50vuloI0Ua/view?usp=sharing|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၄.၅.၂၀၂၁)|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== လက်ရှိ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart|title=ဖွဲ့စည်းပုံ|accessdate=18 October 2014|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305042006/http://www.industry.gov.mm/my/organization-chart}}</ref> # ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး # စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန # စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန # အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၂) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # အမှတ်(၃) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း # မြန်မာ့ဆေးဝါးလုပ်ငန်း တို့ဖြစ်ပါသည်။ == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list|date=8 August 2025}} {| class="wikitable" !စဉ် ! !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- ! ! colspan="8" |[[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |- | - |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃ မေ ၂၀၂၁ | |မင်းအောင်လှိုင် |မြင့်ဆွေ (ယာယီ) |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- ! colspan="2" | ! colspan="7" |စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (၂၀၂၁ - ယနေ့အထိ) |- !စဉ် !ပုံ !ဝန်ကြီး !တာဝန်သက်တမ်း ! !ဒုတိယဝန်ကြီး ![[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |၂၂ မေ ၂၀၂၁<ref name="MWD">{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်|publisher=မြဝတီသတင်း|accessdate=8 August 2025}}</ref> |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | - |မင်းအောင်လှိုင် | * မြင့်ဆွေ (ယာယီ) * မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> |ယနေ့အထိ | ဦးသွင်အောင် |ညိုစော |မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦးသွင်အောင်''' |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ယနေ့အထိ |ဒေါက်တာ [[ချာလီသန်း]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |} ==ရုံးချုပ်== ရုံးအမှတ်(၃၀)၊ ဇေယျဌာနီလမ်း၊ နေပြည်တော်။<br /> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] 8b6zbb7rhlbo6m6xd8dr2e4d8lu2h6x 0 50138 1047916 646819 2026-08-10T14:45:52Z ~2026-44161-58 146758 /* */ 1047916 wikitext text/x-wiki '''ဂေဘားလူမျိုး''' သည် တောင်ပေါ်ကရင်အနွယ်ဝင် ဖြစ်ပြီး ကရင်ဖြူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ကရင်ပြည်နယ် သံတောင်မြို့နယ် နှင့် ပဲခူးတိုင်း ဒေသကြီး တောင်ငူမြို့နယ်တို့တွင် တွေ့ရသည်။ လူဦးရေမှာ ၂၀၀၀ ခုနှစ် စာရင်းများအရ ၄၀ဝ၀ဝ ခန့် ဖြစ်သည်။ ဂေဘားတိုင်းရင်းသားများသည် ကယားပြည်နယ် အတွင်းရှိ [[လွိုင်ကော်မြို့နယ်|လွိုင်ကော်]]၊ [[ဒီမောဆိုးမြို့နယ်|ဒီးမောဆို]]၊ [[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]]နှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ်တို့တွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ဂေဘား တိုင်းရင်းသားများ၏ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များမှာ စပါးစူးထိုးပွဲ၊ စပါးပုတ်ပွဲ၊ စပါးသယ်ပွဲနှင့် ကောက်သစ်စားပွဲတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=120:2014-03-21-08-33-21&catid=96&Itemid=631|title=ဂေဘားတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈|archivedate=3 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200803181430/https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=120:2014-03-21-08-33-21&catid=96&Itemid=631}}</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကယားလူမျိုးစု]] sa6iyi6ay851f0l9u8dcby9ev4epcx9 0 51563 1048015 836229 2026-08-11T06:43:49Z Mkant00 135890 category adjustment 1048015 wikitext text/x-wiki {{redirect|ရာရှင်နယ်ကိန်း|ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကိန်းများအကြောင်း|ကိန်း|မူလတန်းသုံး အပိုင်းကိန်း|အပိုင်းကိန်း}} '''ရာရှင်နယ်ကိန်း''' (ခေါ်) '''အတိပြကိန်း''' ('''rational number''') ဆိုသည်မှာ ကိန်းပြည့်တို့ဖြင့် အပိုင်းကိန်း <math>\frac{a}{b}</math> အနေနှင့် အတိအပ ဖော်ပြနိုင်သော ကိန်းကို ခေါ်သည်။ အပိုင်းကိန်း <math>\frac{a}{b}</math> တွင် ''a'' သည် ကိန်းပြည့်ပိုင်းဝေ (integer numerator) ဖြစ်ပြီး၊ ''b'' သည် သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်ပိုင်းခြေ (nonzero integer denominator) ဖြစ်သည်။ သာဓကဆိုရသော် ၁/၃၊ ၇/၈၊ -၁/၂ စသည်တို့မှာ ရာရှင်နယ် (ဝါ) အပိုင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပိုင်းခြေ သုညမဖြစ်ရခြင်းမှာ အရေးကြီးသည့် ကန့်သတ်ချက်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေရွတ်သောအခါ ၁/၃၊ ၇/၈ နှင့် -၁/၂ တို့ကို "သုံးပုံ၊ တစ်ပုံ၊" "ရှစ်ပုံ၊ ခုနစ်ပုံ၊" "အနှုတ် နှစ်ပုံ၊ တစ်ပုံ၊" စသည်ဖြင့် ပိုင်းခြေကိန်းကို ဦးစွာ ရေရွတ်ရသည်။ ("ပုံ" အစား "ပိုင်း" ဟုလည်း သုံးကြသည်။) တစ်စုံတစ်ခုကို သုံးပုံ၊ သုံးပိုင်း အညီအမျှပိုင်းပြီးနောက် တစ်ပုံနှင့် ညီမျှသော ပမာဏ၊ စသည့်ဖြင့် အနက်ကောက်ယူနိုင်သည်။ ကိန်းတစ်ခုတည်းကို အပိုင်းကိန်းဖြင့်ရေးရာတွင် တစ်မျိုးထက်ပို၍ ရေးနိုင်သည်။ သာဓကအားဖြင့် ၂/၄ နှင့် ၁/၂ နှစ်မျိုးစလုံးမှာ ကိန်းတစ်ခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ -၁/၂ ကို <math>\frac{-1}{2}</math> အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ <math>\frac{1}{-2}</math> အနေဖြင့်လည်းကောင်း ရေးနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် အနှုတ်ကိန်းကို ပိုင်းဝေမှာထား၍ ရေးခြင်းက ပို၍တွင်ကျယ်သည်။ သဘာဝကိန်းတိုင်းမှာ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ ဖြစ်သည်ကို သတိပြုသင့်သည်။ သာဓကဆိုသော် သဘာဝကိန်း ၅ ကို ၅/၁ ဟုရေး၍ ရသောကြောင့် ၅ မှာ ရာရှင်နယ်ကိန်းလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သဘာဝကိန်းမဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများစွာရှိ၏။ သာဓက၊ ၁/၂၊ ၄/၅၊ -၁၃/၁၄။ ရာရှင်နယ်ကိန်းစုကို သင်္ကေတ <math>\mathbb{Q}</math> သုံး၍ ရေးသည်။ အချိုး (ratio) ဟု အနက်ရသည့် &ldquo;''Quotient''&rdquo; ဆိုသည့် ဂျာမန်စာလုံးကို အရင်းပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသင်္ကေတကို ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များဆီက ဘိုဘာကီရေး ''Algèbre'' တွင်စတင် အသုံးပြုသည်။<ref name="wolfram_q">Weisstein, Eric W. "[http://mathworld.wolfram.com/RationalNumber.html Rational Number]." From ''MathWorld''--A Wolfram Web Resource.</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} jplfowkm93u0ruhmr60xecdp3631oux 1048016 1048015 2026-08-11T06:44:02Z Mkant00 135890 1048016 wikitext text/x-wiki {{redirect|ရာရှင်နယ်ကိန်း|ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကိန်းများအကြောင်း|ကိန်း|မူလတန်းသုံး အပိုင်းကိန်း|အပိုင်းကိန်း}} '''ရာရှင်နယ်ကိန်း''' (ခေါ်) '''အတိပြကိန်း''' ('''rational number''') ဆိုသည်မှာ ကိန်းပြည့်တို့ဖြင့် အပိုင်းကိန်း <math>\frac{a}{b}</math> အနေနှင့် အတိအပ ဖော်ပြနိုင်သော ကိန်းကို ခေါ်သည်။ အပိုင်းကိန်း <math>\frac{a}{b}</math> တွင် ''a'' သည် ကိန်းပြည့်ပိုင်းဝေ (integer numerator) ဖြစ်ပြီး၊ ''b'' သည် သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်ပိုင်းခြေ (nonzero integer denominator) ဖြစ်သည်။ သာဓကဆိုရသော် ၁/၃၊ ၇/၈၊ -၁/၂ စသည်တို့မှာ ရာရှင်နယ် (ဝါ) အပိုင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပိုင်းခြေ သုညမဖြစ်ရခြင်းမှာ အရေးကြီးသည့် ကန့်သတ်ချက်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေရွတ်သောအခါ ၁/၃၊ ၇/၈ နှင့် -၁/၂ တို့ကို "သုံးပုံ၊ တစ်ပုံ၊" "ရှစ်ပုံ၊ ခုနစ်ပုံ၊" "အနှုတ် နှစ်ပုံ၊ တစ်ပုံ၊" စသည်ဖြင့် ပိုင်းခြေကိန်းကို ဦးစွာ ရေရွတ်ရသည်။ ("ပုံ" အစား "ပိုင်း" ဟုလည်း သုံးကြသည်။) တစ်စုံတစ်ခုကို သုံးပုံ၊ သုံးပိုင်း အညီအမျှပိုင်းပြီးနောက် တစ်ပုံနှင့် ညီမျှသော ပမာဏ၊ စသည့်ဖြင့် အနက်ကောက်ယူနိုင်သည်။ ကိန်းတစ်ခုတည်းကို အပိုင်းကိန်းဖြင့်ရေးရာတွင် တစ်မျိုးထက်ပို၍ ရေးနိုင်သည်။ သာဓကအားဖြင့် ၂/၄ နှင့် ၁/၂ နှစ်မျိုးစလုံးမှာ ကိန်းတစ်ခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ -၁/၂ ကို <math>\frac{-1}{2}</math> အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ <math>\frac{1}{-2}</math> အနေဖြင့်လည်းကောင်း ရေးနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် အနှုတ်ကိန်းကို ပိုင်းဝေမှာထား၍ ရေးခြင်းက ပို၍တွင်ကျယ်သည်။ သဘာဝကိန်းတိုင်းမှာ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ ဖြစ်သည်ကို သတိပြုသင့်သည်။ သာဓကဆိုသော် သဘာဝကိန်း ၅ ကို ၅/၁ ဟုရေး၍ ရသောကြောင့် ၅ မှာ ရာရှင်နယ်ကိန်းလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သဘာဝကိန်းမဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများစွာရှိ၏။ သာဓက၊ ၁/၂၊ ၄/၅၊ -၁၃/၁၄။ ရာရှင်နယ်ကိန်းစုကို သင်္ကေတ <math>\mathbb{Q}</math> သုံး၍ ရေးသည်။ အချိုး (ratio) ဟု အနက်ရသည့် &ldquo;''Quotient''&rdquo; ဆိုသည့် ဂျာမန်စာလုံးကို အရင်းပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသင်္ကေတကို ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များဆီက ဘိုဘာကီရေး ''Algèbre'' တွင်စတင် အသုံးပြုသည်။<ref name="wolfram_q">Weisstein, Eric W. "[http://mathworld.wolfram.com/RationalNumber.html Rational Number]." From ''MathWorld''--A Wolfram Web Resource.</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:အခြေခံ သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} l33cafkxa36dpz4uyqnadv1vrwivtgb 0 51673 1048068 354768 2026-08-11T10:37:06Z Mkant00 135890 category adjustment 1048068 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဆိုင်ရာအတွေးအခေါ် (philosophy of mathematics) ဆိုသည်မှာ သင်္ချာဆိုင်ရာ တင်ကြိုယူဆချက် (assumption) များ၊ အခြေခံအုတ်မြစ် (foundation) များ၊ အကျိုးအဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်မှု (implication) များကို လေ့လာသည့် အတွေးအခေါ် (ဝါ) [[ဒဿနိကဗေဒ]]၏ ဘာသာခွဲတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ [[Category:သင်္ချာဒဿနိကဗေဒ]] {{သင်္ချာ-stub}} rq5sttshjpvr6wn9rhrxcr0jx46xt7m 0 51734 1048017 354774 2026-08-11T06:45:30Z Mkant00 135890 category adjustment 1048017 wikitext text/x-wiki မျက်မှောက်ခေတ်ပညာရေး၌ [[သင်္ချာ]]ပညာသင်ကြားပို့ချခြင်း၊ သင်ယူခြင်း အစရှိသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ၎င်းတို့နှင့်သက်ဆိုင်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို သင်္ချာပညာရေးဘာသာဟု ခေါ်ကြသည်။ သင်္ချာပညာရေးဘာသာရပ်၌ သုတေသနပြုသူတစ်ဦးသည် သင်္ချာပညာ သင်ယူ/ပို့ချခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိရိယာတန်ဆာများ၊ နည်းနာများ၊ ချဉ်းကပ်ပုံအကြံဉာဏ်များ စသည်တို့နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာစူးစမ်းသည်။ အချို့ဒေသများ (သာဓကအားဖြင့် ပင်မဥရောပတိုက်တွင်း) တွင် သင်္ချာပညာရေးဆိုင်ရာ သိပ္ပံနည်းကျပို့ချခြင်းအနုပညာ (didactics or pedagogy) ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သုတေသနပြုကြပြီး၊ ၎င်းဘာသာရပ်၏ ကိုယ်ပိုင် သဘောတရားများ၊ သီအိုရီများ၊ နည်းနာနိဿယများ၊ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံတကာ အသင်းအဖွဲ့များ၊ ကွန်ဖရင့်များ၊ သုတေသနစာပေများ စသည့်ဖြင့် ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် သီးခြားကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိသည်။ [[Category:သင်္ချာပညာရေး]] {{သင်္ချာ-stub}} 6c8cjb91a6990qi5rwsprpfjvk4mz47 0 52574 1048025 226175 2026-08-11T07:01:32Z Mkant00 135890 1048025 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Algebraic geometry}} [[File:Togliatti surface.png|thumb|235px|ဤ တိုလီယာတီ မျက်နှာပြင် ([[:en:Togliatti surface|Togliatti surface]]) မှာ ဒီဂရီ အဆင့် ငါး ရှိသည့် အက္ခရာသင်္ချာ မျက်နှာပြင် ([[:en:algebraic surface|algebraic surface]]) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပုံတွင်ပြထားသည်မှာ ၎င်းမျက်နှာပြင်၏ ကိန်းစစ်လမ်းကြောင်း (real [[:en:locus (mathematics)|locus]]) တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်သည်။]] '''အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ''' (algebraic geometry) သည် [[သင်္ချာ]]ပညာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်း ([[:en:polynomial equations|polynomial equation]]) များ၏ ကိန်းရင်းများကို လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်အဖြစ် ရှေးယခင်က သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် မျက်မှောက်ခေတ် အက္ခရာသင်္ချာ ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ်မှာမူ [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (abstract algebra)၊ အထူးသဖြင့် [[ပတ်လည်ညီအက္ခရာသင်္ချာ|ပတ်လည်ညီ အက္ခရာသင်္ချာ]] (commutative algebra)၊ နည်းလမ်းများအပေါ်တွင် ပိုမိုမှီတည်ပြီး၊ [[ဂျီဩမေတြီ]] (geometry) အသုံးအနှုန်းများကို အသုံးပြု၍ ဂျီဩမေတြီ ပြဿနာများကို လေ့လာဖြေရှင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ [[Category: အက္ခရာသင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} ma0f25w2u2ab69hgncuuz80gyl7zkfz 0 52586 1047909 827048 2026-08-10T14:16:28Z Mkant00 135890 major expansion 1047909 wikitext text/x-wiki [[File:Emmy noether postcard 1915.jpg|thumb| ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဘာသာရပ်ကို စတင်ပျိုးထောင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည့် [[အမ်မီ နိုသာ]] (Emmy Noether) က သူ၏ သုတေသန လေ့လာချက်များကို အန့် ဖစ်ရှာ ([[:en:Ernst Fischer|Ernst Fischer]]) ထံသို့ ၁၉၁၅ ခုနှစ်အတွင်း ပေးပို့သည့် ပို့စ်ကဒ်ပေါ်တွင် ဆွေးနွေးထားပုံ။]] ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ (Commutative algebra) ကို အစောပိုင်းတွင် အိုင်ဒီးလ် သီအိုရီ (ideal theory) ဟု လူသိများခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အက္ခရာသင်္ချာ (algebra) ဘာသာရပ်၏ အခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းဘာသာရပ်သည် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ]] (commutative rings) ကို လေ့လာသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါကွင်းများ၏ အိုင်ဒီးလ်များ (ideals) နှင့် ယင်းကွင်းများအပေါ် အခြေခံထားသော [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများကိုလည်း]] (modules) လေ့လာသည်။ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ (algebraic geometry) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ (algebraic number theory) နှစ်ခုစလုံးသည် ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာအပေါ်တွင် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော ဖလှယ်ရ ကွင်းများ၏ ဥပမာများတွင် ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်းများ (polynomial rings) ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ရိုးရိုး [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (ordinary integers) <math>\mathbb{Z}</math> အပါအဝင် ကိန်းပြည့်ရင်းများ၏ (algebraic integers) ကွင်းများနှင့် p-အခြေခံကိန်းပြည့်များ (p-adic integers) လည်း ပါဝင်သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာသည် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီအတွက် အဓိကကျသော နည်းစနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ၏ ရလဒ်များနှင့် သဘောတရားများစွာသည် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ သဘောတရားများနှင့် အလွန်နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ မဖြစ်မနေ ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ ရှိရန်မလိုအပ်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများကို]] လေ့လာခြင်းကို ဖလှယ်၍မရသော အက္ခရာသင်္ချာ (noncommutative algebra) ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းတွင် ကွင်းသီအိုရီ (ring theory)၊ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရီ (representation theory) နှင့် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာများ၏ (Banach algebras) သီအိုရီတို့ ပါဝင်သည်။ == အကျဉ်းချုပ် (Overview) == ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာသည် အခြေခံအားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီနှင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီတို့တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများကို]] လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာများ၏ သဘောတရားများစွာသည် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီနှင့် ဆက်စပ်၍ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ၏]] အဓိက အတန်းအစားဖြစ်သည့် ဒက်ဒီကင်း ကွင်းများ (Dedekind rings) ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ တိုးချဲ့ချက်များ (integral extensions) နှင့် တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ကွင်းများ (valuation rings) တို့လည်း ပါဝင်သည်။ [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုအပေါ်ရှိ ကိန်းရှင်များ (indeterminates) အများအပြားပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်းများသည် ဖလှယ်ရ ကွင်းများ၏ ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီသည် အခြေခံအားဖြင့် ဤကွင်းများ၏ ဘုံ သုညမှတ်များကို (zeros) လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ၏ ရလဒ်များနှင့် သဘောတရားများစွာသည် ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာတွင် ၎င်းတို့နှင့် ကိုက်ညီသော သဘောတရားများ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့၏ အမည်များသည် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်ကို မကြာခဏ ပြန်လည်သတိရစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခရူးလ် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (Krull dimension)၊ ကွင်းတစ်ကွင်းအား ဒေသအလိုက်ဖြစ်စေခြင်း (localization of a ring)၊ ဒေသအလိုက် ကွင်း (local ring) နှင့် ပုံမှန် ကွင်း (regular ring) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အဖိုင်း အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစု (affine algebraic variety) တစ်ခုသည် ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်းတစ်ခုအတွင်းရှိ [[သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်]] (prime ideal) တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အဖိုင်း အဖြေစု၏ အမှတ်များသည် ဤသုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်ကို ငုံထားသော အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်များနှင့် (maximal ideals) ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ မူလက အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစုတစ်ခုပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ#တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်း_ဥပမာများ_(Examples_of_topological_spaces)|ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Zariski topology) ကို မည်သည့် ဖလှယ်ရ ကွင်း၏မဆို သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ၏ [[အစု|အစုများဆီသို့]] တိုးချဲ့သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤတိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အပိတ်စုများသည် (closed sets) ပေးထားသော အိုင်ဒီးလ်တစ်ခုကို ငုံထားသည့် သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ၏ အစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ကွင်းတစ်ခု၏ ရောင်စဉ် (spectrum of a ring) သည် ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် [[ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း]] (ringed space) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ဤတိုပေါ်လော်ဂျီ၏ အခြေအစု (basis) တစ်ခုရှိ အဖွင့်စုများ၌ (open sets) ကွင်းကို ဒေသအလိုက်ဖြစ်စေမှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ဂရိုသန်ဒိခ် (Grothendieck) မိတ်ဆက်ခဲ့သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီကို ယေဘုယျပြုထားသည့် စကင်းမ် သီအိုရီ (scheme theory) ၏ အစမှတ် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သီအိုရီသည် ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာအပေါ်တွင် ခိုင်မာစွာ အခြေခံထားသည်။ ယင်းသည် ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ၏ တိုးတက်မှုများစွာကို လှုံ့ဆော်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း (History) == အစောပိုင်းက အိုင်ဒီးလ် သီအိုရီဟု လူသိများသော ဤဘာသာရပ်သည် ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind) ၏ အိုင်ဒီးလ်များဆိုင်ရာ သုတေသနများမှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းသုတေသနများသည် အန်းစ် ကူးမား (Ernst Kummer) နှင့် လီယိုပို ကရိုနက်ကာ (Leopold Kronecker) တို့၏ အစောပိုင်း လုပ်ငန်းများအပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ နောင်တွင် ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (David Hilbert) သည် အစောပိုင်း အသုံးအနှုန်းဖြစ်သော ကိန်းကွင်း (number ring) ကို ယေဘုယျပြုရန် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဟီလ်ဘတ်သည် ပိုမို၍ သရုပ်မဲ့ (abstract) ဖြစ်သော ချဉ်းကပ်မှုတစ်ရပ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (complex analysis) နှင့် စံပြု မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ သီအိုရီ (classical invariant theory) ကဲ့သို့သော အရာများအပေါ် အခြေခံထားသည့် ပိုမိုခိုင်မာ၍ တွက်ချက်မှုကို ဦးတည်သော နည်းလမ်းများကို အစားထိုးရန် ၎င်းချဉ်းကပ်မှုကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဟီလ်ဘတ်သည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) အပေါ် ကြီးမားစွာ လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။ သူမသည် အစောပိုင်း ရလဒ်များစွာကို ယခုအခါတွင် နိုသာ အခြေအနေ (Noetherian condition) ဟု သိကြသည့် အစဉ်လိုက်တိုး ချိတ်တန်း အခြေအနေ (ascending chain condition) တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့သည်။ နောက်ထပ် အရေးကြီးသော မှတ်တိုင်တစ်ခုမှာ ဟီလ်ဘတ်၏ တပည့် အီမန်နျူရယ် လာစကာ (Emanuel Lasker) ၏ ရလဒ်များပင် ဖြစ်သည်။ သူသည် ပရိုင်မရီ အိုင်ဒီးလ်များကို (primary ideals) မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး လာစကာ-နိုသာ သီအိုရမ်၏ (Lasker–Noether theorem) ပထမဆုံးပုံစံကို သက်သေပြခဲ့သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာကို ရင့်ကျက်သော ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် မွေးဖွားလာစေရန် အဓိက တာဝန်ရှိသူမှာ ဗုဖ်ဂန် ခရူးလ် (Wolfgang Krull) ဖြစ်သည်။ သူသည် ကွင်းတစ်ကွင်း၏ ဒေသအလိုက်ဖြစ်စေခြင်း (localization) နှင့် ပြည့်စုံစေခြင်း (completion) ဟူသော အခြေခံသဘောတရားများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပုံမှန် ဒေသအလိုက် ကွင်းများ၏ (regular local rings) သဘောတရားကိုလည်း မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သူသည် ကွင်းတစ်ကွင်း၏ ခရူးလ် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ယင်းကို နိုသာ ကွင်းများအတွက် ပထမဆုံး မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်း၏ သီအိုရီကို ယေဘုယျ တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ကွင်းများနှင့် ခရူးလ် ကွင်းများပါ (Krull rings) လွှမ်းခြုံနိုင်ရန် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင်အောင် ခရူးလ်၏ ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် သီအိုရမ်ကို (Krull's principal ideal theorem) ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာတွင် အရေးအကြီးဆုံးသော အခြေခံသီအိုရမ်တစ်ခုအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ယူဆကြသည်။ ဤရလဒ်များသည် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီထဲသို့ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာကို မိတ်ဆက်ပေးရန် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။ ဤအကြံဉာဏ်သည် အဆိုပါ ဂျီဩမေတြီဘာသာရပ်ကို ကြီးမားစွာ တော်လှန်ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ၏ ခေတ်သစ် တိုးတက်မှုအများစုသည် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများကို]] (modules) အထူးပြုလေ့လာကြသည်။ ကွင်း R တစ်ခု၏ အိုင်ဒီးလ်များနှင့် R-အက္ခရာသင်္ချာများ နှစ်ခုစလုံးသည် R-မော်ဂျူးများ၏ အထူးအခြေအနေများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မော်ဂျူးသီအိုရီသည် အိုင်ဒီးလ် သီအိုရီနှင့် ကွင်း တိုးချဲ့ခြင်းများဆိုင်ရာ သီအိုရီ (theory of ring extensions) နှစ်ခုစလုံးကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ မော်ဂျူးသီအိုရီကို အသုံးပြု၍ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာသို့ ခေတ်သစ် ချဉ်းကပ်မှုပုံစံသည် ကရိုနက်ကာ၏ လုပ်ငန်းများတွင် အစပျိုးနေပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယင်းချဉ်းကပ်မှုကို ခရူးလ်နှင့် နိုသာတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးအဖြစ် အများအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ == အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီနှင့် ဆက်စပ်မှုများ (Connections with algebraic geometry) == ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာသည် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု အမြဲတမ်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစုများ၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တွင် အသုံးပြုသော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ စားလဒ်များ (quotients) ပုံစံဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစုများကို အလက်ဇန္ဒား ဂရိုသန်ဒိခ် (Alexander Grothendieck) ၏ စကင်းမ် (scheme) သဘောတရားအတွင်းသို့ ပေါင်းသွင်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ဒေသအလိုက် အရာဝတ္ထုများသည် အဖိုင်းစကင်းမ်များ (affine schemes) သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း ရောင်စဉ်များ (prime spectra) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ (locally ringed spaces) ဖြစ်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ၏]] ကတ်တဂိုရီနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ထပ်တူညီသော (ဒွန်တွဲ) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ ဤသည်မှာ [[ဖီးလ်ဒ်]] k အပေါ်ရှိ အဖိုင်း အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစုများ၏ ကတ်တဂိုရီနှင့် အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ကိန်းပါ လျှော့ချထားသော k-အက္ခရာသင်္ချာများ၏ (finitely generated reduced k-algebras) ကတ်တဂိုရီတို့ကြားရှိ ဒွန်တွဲမှု (duality) ကို တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကပ်ခြင်း (gluing) သည် ဇာရစ်စကီး [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] တစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ တစ်စုံတစ်ဦးသည် ဒေသအလိုက် [[ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း|ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ၏]] ကတ်တဂိုရီအတွင်းတွင် ကပ်ခြင်းကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သို့သော် ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ကို အသုံးပြု၍ အဖိုင်းစကင်းမ်များ ကတ်တဂိုရီအပေါ်ရှိ [[အစု|အစုများ၏]] [[အစည်း#ကတ်တဂိုရီတစ်ခုပေါ်ရှိ_အကြိုစည်း_(Presheaf_on_a_category)|အကြိုစည်းများ (presheaves of sets) ]] ပါဝင်သည့် ပိုမို၍ သရုပ်မဲ့ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌လည်း ကပ်ခြင်းကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထို့နောက် [[အစုသီအိုရီ]] ရှုထောင့်မှ ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီကို ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Grothendieck topology) ရှုထောင့်မှ ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်သည် ကြမ်းတမ်းသော ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီထက် ပိုမိုထူးခြားပြီး ဂျီဩမေတြီအရ ပိုမိုအသေးစိတ်ကာ ပိုမိုသိမ်မွေ့သော ဥပမာများကို ရည်ရွယ်၍ ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပေါ်လော်ဂျီများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဥပမာများမှာ အေတဲလ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (étale topology) နှင့် ပြန့်ကားသော ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပေါ်လော်ဂျီများ (flat Grothendieck topologies) နှစ်ခုဖြစ်သည့် fppf နှင့် fpqc တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် နစ်ဇ်နီဗစ်ချ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Nisnevich topology) အပါအဝင် အခြားသော ဥပမာအချို့သည်လည်း ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ [[အစည်း|အစည်းများကို]] (Sheaves) ဂရိုသန်ဒိခ်၏ ရှုထောင့်မှ စတက်များ (stacks) အဖြစ်သို့ ထပ်မံ၍ ယေဘုယျပြုနိုင်သည်။ အများအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုနိုင်မှုဆိုင်ရာ အခြေအနေအချို့ကို ထပ်တိုးပေးခြင်းဖြင့် အာတင် စတက်များ (Artin stacks) နှင့် ပိုမို၍အသေးစိတ်သော ဒေလင်း-မမ်းဖို့ဒ် စတက်များ (Deligne–Mumford stacks) ဆီသို့ ဦးတည်သွားစေသည်။ ထိုနှစ်ခုစလုံးကို အများအားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ စတက်များ (algebraic stacks) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |first1=Michael |last1=Atiyah |author1-link=Michael Atiyah |first2=Ian G. |last2=Macdonald |author2-link=Ian G. Macdonald |title=Introduction to Commutative Algebra |title-link=Introduction to Commutative Algebra |publisher=CRC Press |date=2018 |isbn=978-0-429-96218-9 |orig-year=1969}} * {{Citation |author-link=Nicolas Bourbaki |first=Nicolas |last=Bourbaki |chapter=Chapters 1–7 |title=Commutative algebra |publisher=Springer |series=Elements of Mathematics |date=1998 |isbn=3-540-64239-0 |orig-year=1989}} * {{Citation |author-link=Nicolas Bourbaki |first=Nicolas |last=Bourbaki |chapter=Chapitres 8 et 9 |title=Algèbre commutative |publisher=Springer |series=Éléments de mathématique |date=2006 |isbn=978-3-540-33942-7 |orig-year=1983}} * {{Citation |author=Eisenbud, David |author-link=David Eisenbud |title=Commutative algebra with a view toward algebraic geometry |location=New York |publisher=[[Springer-Verlag]] |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=150 |date=1995 |mr=1322960 |isbn=0-387-94268-8 |no-pp=true |page=xvi+785}} * {{Citation |first=Rémi |last=Goblot |title=Algèbre commutative, cours et exercices corrigés |publisher=Dunod |date=2001 |isbn=2-10-005779-0 |edition=2e}} * {{Citation |first=Ernst |last=Kunz |title=Introduction to Commutative algebra and algebraic geometry |publisher=Birkhauser |date=1985 |isbn=0-8176-3065-1}} * {{Citation |first=Hideyuki |last=Matsumura |title=Commutative algebra |publisher=Benjamin/Cummings |edition=2nd |series=Mathematics Lecture Note Series |volume=56 |date=1980 |isbn=0-8053-7026-9}} * {{Citation |first=Hideyuki |last=Matsumura |title=Commutative Ring Theory |edition=2nd |publisher=Cambridge University Press |series=Cambridge Studies in Advanced Mathematics |date=1989 |isbn=0-521-36764-6}} * {{Citation |author1-link=Masayoshi Nagata |first=Masayoshi |last=Nagata |title=Local rings |publisher=Interscience |series=Interscience Tracts in Pure and Applied Mathematics |volume=13 |date=1975 |isbn=978-0-88275-228-0 |orig-year=1962 |url=http://catalog.hathitrust.org/api/volumes/oclc/1137934.html |oclc=1137934}} * {{Citation |first=Miles |last=Reid |title=Undergraduate Commutative Algebra |publisher=Cambridge University Press |series=London Mathematical Society Student Texts |date=1996 |isbn=978-0-521-45889-4 |url={{GBurl|mUL1us0mRrAC|p=10}}}} * {{Citation |author1-link=Jean-Pierre Serre |first=Jean-Pierre |last=Serre |title=Local algebra |translator-first=CheeWhye |translator-last=Chin |publisher=Springer |series=Springer Monographs in Mathematics |date=2000 |isbn=3-540-66641-9}} * {{Citation |first=R.Y. |last=Sharp |title=Steps in commutative algebra |edition=2nd |publisher=Cambridge University Press |series=London Mathematical Society Student Texts |volume=51 |date=2000 |isbn=0-521-64623-5 |pages=2000}} * {{Citation |author1-link=Oscar Zariski |last1=Zariski |first1=Oscar |author2-link=Pierre Samuel |last2=Samuel |first2=Pierre |title=Commutative algebra |publisher=Springer |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=28 |date=1975 |isbn=978-0-387-90171-8 |url=https://link.springer.com/book/9780387901718}} {{Citation |title=Vol II |date=1975 |isbn=978-0-387-90089-6 |volume=29 |url=https://link.springer.com/book/9780387900896 |last1=Zariski |first1=Oscar |last2=Samuel |first2=Pierre |publisher=Springer}} [[Category:ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] sfebkqcg2oja8e33hbaeo3x86geneak 1047911 1047909 2026-08-10T14:17:35Z Mkant00 135890 [[ပတ်လည်ညီအက္ခရာသင်္ချာ]] စာမျက်နှာကို [[ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] သို့ Mkant00က ရွှေ့ခဲ့သည်: standardising terminology 1047909 wikitext text/x-wiki [[File:Emmy noether postcard 1915.jpg|thumb| ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဘာသာရပ်ကို စတင်ပျိုးထောင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည့် [[အမ်မီ နိုသာ]] (Emmy Noether) က သူ၏ သုတေသန လေ့လာချက်များကို အန့် ဖစ်ရှာ ([[:en:Ernst Fischer|Ernst Fischer]]) ထံသို့ ၁၉၁၅ ခုနှစ်အတွင်း ပေးပို့သည့် ပို့စ်ကဒ်ပေါ်တွင် ဆွေးနွေးထားပုံ။]] ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ (Commutative algebra) ကို အစောပိုင်းတွင် အိုင်ဒီးလ် သီအိုရီ (ideal theory) ဟု လူသိများခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အက္ခရာသင်္ချာ (algebra) ဘာသာရပ်၏ အခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းဘာသာရပ်သည် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ]] (commutative rings) ကို လေ့လာသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါကွင်းများ၏ အိုင်ဒီးလ်များ (ideals) နှင့် ယင်းကွင်းများအပေါ် အခြေခံထားသော [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများကိုလည်း]] (modules) လေ့လာသည်။ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ (algebraic geometry) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ (algebraic number theory) နှစ်ခုစလုံးသည် ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာအပေါ်တွင် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော ဖလှယ်ရ ကွင်းများ၏ ဥပမာများတွင် ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်းများ (polynomial rings) ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ရိုးရိုး [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (ordinary integers) <math>\mathbb{Z}</math> အပါအဝင် ကိန်းပြည့်ရင်းများ၏ (algebraic integers) ကွင်းများနှင့် p-အခြေခံကိန်းပြည့်များ (p-adic integers) လည်း ပါဝင်သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာသည် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီအတွက် အဓိကကျသော နည်းစနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ၏ ရလဒ်များနှင့် သဘောတရားများစွာသည် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ သဘောတရားများနှင့် အလွန်နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ မဖြစ်မနေ ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ ရှိရန်မလိုအပ်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများကို]] လေ့လာခြင်းကို ဖလှယ်၍မရသော အက္ခရာသင်္ချာ (noncommutative algebra) ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းတွင် ကွင်းသီအိုရီ (ring theory)၊ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရီ (representation theory) နှင့် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာများ၏ (Banach algebras) သီအိုရီတို့ ပါဝင်သည်။ == အကျဉ်းချုပ် (Overview) == ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာသည် အခြေခံအားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီနှင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီတို့တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများကို]] လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာများ၏ သဘောတရားများစွာသည် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီနှင့် ဆက်စပ်၍ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ၏]] အဓိက အတန်းအစားဖြစ်သည့် ဒက်ဒီကင်း ကွင်းများ (Dedekind rings) ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ တိုးချဲ့ချက်များ (integral extensions) နှင့် တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ကွင်းများ (valuation rings) တို့လည်း ပါဝင်သည်။ [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုအပေါ်ရှိ ကိန်းရှင်များ (indeterminates) အများအပြားပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်းများသည် ဖလှယ်ရ ကွင်းများ၏ ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီသည် အခြေခံအားဖြင့် ဤကွင်းများ၏ ဘုံ သုညမှတ်များကို (zeros) လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ၏ ရလဒ်များနှင့် သဘောတရားများစွာသည် ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာတွင် ၎င်းတို့နှင့် ကိုက်ညီသော သဘောတရားများ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့၏ အမည်များသည် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်ကို မကြာခဏ ပြန်လည်သတိရစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခရူးလ် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (Krull dimension)၊ ကွင်းတစ်ကွင်းအား ဒေသအလိုက်ဖြစ်စေခြင်း (localization of a ring)၊ ဒေသအလိုက် ကွင်း (local ring) နှင့် ပုံမှန် ကွင်း (regular ring) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အဖိုင်း အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစု (affine algebraic variety) တစ်ခုသည် ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်းတစ်ခုအတွင်းရှိ [[သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်]] (prime ideal) တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အဖိုင်း အဖြေစု၏ အမှတ်များသည် ဤသုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်ကို ငုံထားသော အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်များနှင့် (maximal ideals) ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ မူလက အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစုတစ်ခုပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ#တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်း_ဥပမာများ_(Examples_of_topological_spaces)|ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Zariski topology) ကို မည်သည့် ဖလှယ်ရ ကွင်း၏မဆို သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ၏ [[အစု|အစုများဆီသို့]] တိုးချဲ့သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤတိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အပိတ်စုများသည် (closed sets) ပေးထားသော အိုင်ဒီးလ်တစ်ခုကို ငုံထားသည့် သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ၏ အစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ကွင်းတစ်ခု၏ ရောင်စဉ် (spectrum of a ring) သည် ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် [[ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း]] (ringed space) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ဤတိုပေါ်လော်ဂျီ၏ အခြေအစု (basis) တစ်ခုရှိ အဖွင့်စုများ၌ (open sets) ကွင်းကို ဒေသအလိုက်ဖြစ်စေမှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ဂရိုသန်ဒိခ် (Grothendieck) မိတ်ဆက်ခဲ့သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီကို ယေဘုယျပြုထားသည့် စကင်းမ် သီအိုရီ (scheme theory) ၏ အစမှတ် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သီအိုရီသည် ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာအပေါ်တွင် ခိုင်မာစွာ အခြေခံထားသည်။ ယင်းသည် ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ၏ တိုးတက်မှုများစွာကို လှုံ့ဆော်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း (History) == အစောပိုင်းက အိုင်ဒီးလ် သီအိုရီဟု လူသိများသော ဤဘာသာရပ်သည် ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind) ၏ အိုင်ဒီးလ်များဆိုင်ရာ သုတေသနများမှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းသုတေသနများသည် အန်းစ် ကူးမား (Ernst Kummer) နှင့် လီယိုပို ကရိုနက်ကာ (Leopold Kronecker) တို့၏ အစောပိုင်း လုပ်ငန်းများအပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ နောင်တွင် ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (David Hilbert) သည် အစောပိုင်း အသုံးအနှုန်းဖြစ်သော ကိန်းကွင်း (number ring) ကို ယေဘုယျပြုရန် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဟီလ်ဘတ်သည် ပိုမို၍ သရုပ်မဲ့ (abstract) ဖြစ်သော ချဉ်းကပ်မှုတစ်ရပ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (complex analysis) နှင့် စံပြု မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ သီအိုရီ (classical invariant theory) ကဲ့သို့သော အရာများအပေါ် အခြေခံထားသည့် ပိုမိုခိုင်မာ၍ တွက်ချက်မှုကို ဦးတည်သော နည်းလမ်းများကို အစားထိုးရန် ၎င်းချဉ်းကပ်မှုကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဟီလ်ဘတ်သည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) အပေါ် ကြီးမားစွာ လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။ သူမသည် အစောပိုင်း ရလဒ်များစွာကို ယခုအခါတွင် နိုသာ အခြေအနေ (Noetherian condition) ဟု သိကြသည့် အစဉ်လိုက်တိုး ချိတ်တန်း အခြေအနေ (ascending chain condition) တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့သည်။ နောက်ထပ် အရေးကြီးသော မှတ်တိုင်တစ်ခုမှာ ဟီလ်ဘတ်၏ တပည့် အီမန်နျူရယ် လာစကာ (Emanuel Lasker) ၏ ရလဒ်များပင် ဖြစ်သည်။ သူသည် ပရိုင်မရီ အိုင်ဒီးလ်များကို (primary ideals) မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး လာစကာ-နိုသာ သီအိုရမ်၏ (Lasker–Noether theorem) ပထမဆုံးပုံစံကို သက်သေပြခဲ့သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာကို ရင့်ကျက်သော ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် မွေးဖွားလာစေရန် အဓိက တာဝန်ရှိသူမှာ ဗုဖ်ဂန် ခရူးလ် (Wolfgang Krull) ဖြစ်သည်။ သူသည် ကွင်းတစ်ကွင်း၏ ဒေသအလိုက်ဖြစ်စေခြင်း (localization) နှင့် ပြည့်စုံစေခြင်း (completion) ဟူသော အခြေခံသဘောတရားများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပုံမှန် ဒေသအလိုက် ကွင်းများ၏ (regular local rings) သဘောတရားကိုလည်း မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သူသည် ကွင်းတစ်ကွင်း၏ ခရူးလ် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ယင်းကို နိုသာ ကွင်းများအတွက် ပထမဆုံး မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်း၏ သီအိုရီကို ယေဘုယျ တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ကွင်းများနှင့် ခရူးလ် ကွင်းများပါ (Krull rings) လွှမ်းခြုံနိုင်ရန် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင်အောင် ခရူးလ်၏ ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် သီအိုရမ်ကို (Krull's principal ideal theorem) ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာတွင် အရေးအကြီးဆုံးသော အခြေခံသီအိုရမ်တစ်ခုအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ယူဆကြသည်။ ဤရလဒ်များသည် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီထဲသို့ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာကို မိတ်ဆက်ပေးရန် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။ ဤအကြံဉာဏ်သည် အဆိုပါ ဂျီဩမေတြီဘာသာရပ်ကို ကြီးမားစွာ တော်လှန်ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ၏ ခေတ်သစ် တိုးတက်မှုအများစုသည် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများကို]] (modules) အထူးပြုလေ့လာကြသည်။ ကွင်း R တစ်ခု၏ အိုင်ဒီးလ်များနှင့် R-အက္ခရာသင်္ချာများ နှစ်ခုစလုံးသည် R-မော်ဂျူးများ၏ အထူးအခြေအနေများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မော်ဂျူးသီအိုရီသည် အိုင်ဒီးလ် သီအိုရီနှင့် ကွင်း တိုးချဲ့ခြင်းများဆိုင်ရာ သီအိုရီ (theory of ring extensions) နှစ်ခုစလုံးကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ မော်ဂျူးသီအိုရီကို အသုံးပြု၍ ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာသို့ ခေတ်သစ် ချဉ်းကပ်မှုပုံစံသည် ကရိုနက်ကာ၏ လုပ်ငန်းများတွင် အစပျိုးနေပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယင်းချဉ်းကပ်မှုကို ခရူးလ်နှင့် နိုသာတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးအဖြစ် အများအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ == အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီနှင့် ဆက်စပ်မှုများ (Connections with algebraic geometry) == ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာသည် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု အမြဲတမ်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစုများ၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တွင် အသုံးပြုသော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ စားလဒ်များ (quotients) ပုံစံဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစုများကို အလက်ဇန္ဒား ဂရိုသန်ဒိခ် (Alexander Grothendieck) ၏ စကင်းမ် (scheme) သဘောတရားအတွင်းသို့ ပေါင်းသွင်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ဒေသအလိုက် အရာဝတ္ထုများသည် အဖိုင်းစကင်းမ်များ (affine schemes) သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း ရောင်စဉ်များ (prime spectra) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ (locally ringed spaces) ဖြစ်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ၏]] ကတ်တဂိုရီနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ထပ်တူညီသော (ဒွန်တွဲ) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ ဤသည်မှာ [[ဖီးလ်ဒ်]] k အပေါ်ရှိ အဖိုင်း အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစုများ၏ ကတ်တဂိုရီနှင့် အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ကိန်းပါ လျှော့ချထားသော k-အက္ခရာသင်္ချာများ၏ (finitely generated reduced k-algebras) ကတ်တဂိုရီတို့ကြားရှိ ဒွန်တွဲမှု (duality) ကို တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကပ်ခြင်း (gluing) သည် ဇာရစ်စကီး [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] တစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ တစ်စုံတစ်ဦးသည် ဒေသအလိုက် [[ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း|ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ၏]] ကတ်တဂိုရီအတွင်းတွင် ကပ်ခြင်းကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သို့သော် ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ကို အသုံးပြု၍ အဖိုင်းစကင်းမ်များ ကတ်တဂိုရီအပေါ်ရှိ [[အစု|အစုများ၏]] [[အစည်း#ကတ်တဂိုရီတစ်ခုပေါ်ရှိ_အကြိုစည်း_(Presheaf_on_a_category)|အကြိုစည်းများ (presheaves of sets) ]] ပါဝင်သည့် ပိုမို၍ သရုပ်မဲ့ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌လည်း ကပ်ခြင်းကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထို့နောက် [[အစုသီအိုရီ]] ရှုထောင့်မှ ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီကို ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Grothendieck topology) ရှုထောင့်မှ ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ဂရိုသန်ဒိခ်သည် ကြမ်းတမ်းသော ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီထက် ပိုမိုထူးခြားပြီး ဂျီဩမေတြီအရ ပိုမိုအသေးစိတ်ကာ ပိုမိုသိမ်မွေ့သော ဥပမာများကို ရည်ရွယ်၍ ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပေါ်လော်ဂျီများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဥပမာများမှာ အေတဲလ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (étale topology) နှင့် ပြန့်ကားသော ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပေါ်လော်ဂျီများ (flat Grothendieck topologies) နှစ်ခုဖြစ်သည့် fppf နှင့် fpqc တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် နစ်ဇ်နီဗစ်ချ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Nisnevich topology) အပါအဝင် အခြားသော ဥပမာအချို့သည်လည်း ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ [[အစည်း|အစည်းများကို]] (Sheaves) ဂရိုသန်ဒိခ်၏ ရှုထောင့်မှ စတက်များ (stacks) အဖြစ်သို့ ထပ်မံ၍ ယေဘုယျပြုနိုင်သည်။ အများအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုနိုင်မှုဆိုင်ရာ အခြေအနေအချို့ကို ထပ်တိုးပေးခြင်းဖြင့် အာတင် စတက်များ (Artin stacks) နှင့် ပိုမို၍အသေးစိတ်သော ဒေလင်း-မမ်းဖို့ဒ် စတက်များ (Deligne–Mumford stacks) ဆီသို့ ဦးတည်သွားစေသည်။ ထိုနှစ်ခုစလုံးကို အများအားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ စတက်များ (algebraic stacks) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |first1=Michael |last1=Atiyah |author1-link=Michael Atiyah |first2=Ian G. |last2=Macdonald |author2-link=Ian G. Macdonald |title=Introduction to Commutative Algebra |title-link=Introduction to Commutative Algebra |publisher=CRC Press |date=2018 |isbn=978-0-429-96218-9 |orig-year=1969}} * {{Citation |author-link=Nicolas Bourbaki |first=Nicolas |last=Bourbaki |chapter=Chapters 1–7 |title=Commutative algebra |publisher=Springer |series=Elements of Mathematics |date=1998 |isbn=3-540-64239-0 |orig-year=1989}} * {{Citation |author-link=Nicolas Bourbaki |first=Nicolas |last=Bourbaki |chapter=Chapitres 8 et 9 |title=Algèbre commutative |publisher=Springer |series=Éléments de mathématique |date=2006 |isbn=978-3-540-33942-7 |orig-year=1983}} * {{Citation |author=Eisenbud, David |author-link=David Eisenbud |title=Commutative algebra with a view toward algebraic geometry |location=New York |publisher=[[Springer-Verlag]] |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=150 |date=1995 |mr=1322960 |isbn=0-387-94268-8 |no-pp=true |page=xvi+785}} * {{Citation |first=Rémi |last=Goblot |title=Algèbre commutative, cours et exercices corrigés |publisher=Dunod |date=2001 |isbn=2-10-005779-0 |edition=2e}} * {{Citation |first=Ernst |last=Kunz |title=Introduction to Commutative algebra and algebraic geometry |publisher=Birkhauser |date=1985 |isbn=0-8176-3065-1}} * {{Citation |first=Hideyuki |last=Matsumura |title=Commutative algebra |publisher=Benjamin/Cummings |edition=2nd |series=Mathematics Lecture Note Series |volume=56 |date=1980 |isbn=0-8053-7026-9}} * {{Citation |first=Hideyuki |last=Matsumura |title=Commutative Ring Theory |edition=2nd |publisher=Cambridge University Press |series=Cambridge Studies in Advanced Mathematics |date=1989 |isbn=0-521-36764-6}} * {{Citation |author1-link=Masayoshi Nagata |first=Masayoshi |last=Nagata |title=Local rings |publisher=Interscience |series=Interscience Tracts in Pure and Applied Mathematics |volume=13 |date=1975 |isbn=978-0-88275-228-0 |orig-year=1962 |url=http://catalog.hathitrust.org/api/volumes/oclc/1137934.html |oclc=1137934}} * {{Citation |first=Miles |last=Reid |title=Undergraduate Commutative Algebra |publisher=Cambridge University Press |series=London Mathematical Society Student Texts |date=1996 |isbn=978-0-521-45889-4 |url={{GBurl|mUL1us0mRrAC|p=10}}}} * {{Citation |author1-link=Jean-Pierre Serre |first=Jean-Pierre |last=Serre |title=Local algebra |translator-first=CheeWhye |translator-last=Chin |publisher=Springer |series=Springer Monographs in Mathematics |date=2000 |isbn=3-540-66641-9}} * {{Citation |first=R.Y. |last=Sharp |title=Steps in commutative algebra |edition=2nd |publisher=Cambridge University Press |series=London Mathematical Society Student Texts |volume=51 |date=2000 |isbn=0-521-64623-5 |pages=2000}} * {{Citation |author1-link=Oscar Zariski |last1=Zariski |first1=Oscar |author2-link=Pierre Samuel |last2=Samuel |first2=Pierre |title=Commutative algebra |publisher=Springer |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=28 |date=1975 |isbn=978-0-387-90171-8 |url=https://link.springer.com/book/9780387901718}} {{Citation |title=Vol II |date=1975 |isbn=978-0-387-90089-6 |volume=29 |url=https://link.springer.com/book/9780387900896 |last1=Zariski |first1=Oscar |last2=Samuel |first2=Pierre |publisher=Springer}} [[Category:ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] sfebkqcg2oja8e33hbaeo3x86geneak 0 65048 1048010 878063 2026-08-11T05:23:47Z ~2026-39963-61 145736 /* အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ */ 1048010 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ဟင်္သတမြို့နယ် |official_name = |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = |image_map = Hinthada tsp in Hinthada district 2022.svg |map_caption = ဟင်္သာတခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ဟင်္သာတခရိုင်]] |subdivision_type3 = အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ |subdivision_name3 = [[ဟင်္သာတမြို့]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = ၃၃၈,၄၃၅<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 17 |latm = 38 |lats = |longEW = E |longd = 95 |longm = 28 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''ဟင်္သတမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဟင်္သာတခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[ဟင်္သာတမြို့]] ဖြစ်သည်။ == အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ == # [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]]၊ ဦး - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် # [[ဟင်္သာတထွန်းရင်|ထွန်းရင်၊ ဟင်္သာတ]] - ‌တေးသံရှင်၊ ဂီတစာဆို # [[ဖားအောက်တောရဆရာတော်]] - ကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ၊ ဓမ္မကထိက၊ ကျမ်းပြု မထေရ် # [[ဦးဖိုးကျား|ဖိုးကျား၊ ဦး၊]] အမျိုးသားပညာဝန် # [[ဖြိုးမြတ်အောင်]] - ‌တေးသံရှင် # [[မိုးဒီ]] - လူရွှင်တော် ‌၊ ဟာသသရုပ်ဆောင် # [[မင်းအောင် (အဆိုတော်)|မင်းအောင်]] - ဂီတပညာရှင် # [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]] - [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယအကြိမ် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ဥက္ကဋ္ဌ # [[မြင့်ငွေ၊ ဟင်္သာတ]] - ဂီတစာဆို # [[အကော်ဒီယံအုန်းကျော်|အုန်းကျော်၊ အကော်ဒီယံ]] - ဂီတပညာရှင် == ထင်ရှားကျော်ကြား == * ဟင်္သာတ [[မုန့်ဟင်းခါး]] * ဟင်္သာတ [[သင်ဖြူးဖျာ|သင်ဖျူးဖျာ]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ]] {{Ayeyarwady-geo-stub}}{{ဧရာဝတီတိုင်း}} idif7ns71y7zn8mcslky78ejz0y84wt 0 68310 1048080 698168 2026-08-11T10:53:06Z Mkant00 135890 1048080 wikitext text/x-wiki {{copy edit}} {{cleanup}} '''Mathematical thinking''' ဆိုသည်မှာ သိပ္ပံ ၊ နည်းပညာ နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ပြဿနာရပ်များအား ဖြေရှင်းရာတွင် အသုံးပြုသော လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် သင်္ချာတွက်ခြင်းနှင့် မတူညီပါ။ ပုံမှန်အားဖြင့် အခြေခံပညာကျောင်းများမှာ သင်သော သင်္ချာမျိုးလည်း မဟုတ်ပါ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် Mathematical Thinking သည် ဖော်မြူလာ အပေါ်အခြေခံထားသော ပုစ္ဆာများကို ဦးတည် ဖြေရှင်းခြင်း မဟုတ်လို့ ဖြစ်သည်။ Math ဟာ ကျွန်တော်တို့၏ကမ္ဘာကြီးအပေါ်မြင်နေတဲ့ အမြင်တွေကို ပြောင်းလဲပစ်နေကြသည်။ ဥပမာ အနေဖြင့် [[အိုင်းစတိုင်း]] , Perrin , Smoluchowski စတဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ Mathematical analysis of random trajectories and Gauss Curve ဥပဒေသတွေကို အသုံးပြုပြီး ကမ္ဘာကြီးဟာ [[အက်တမ်]] တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတယ်ဆိုတာ ရှင်းလင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။ သင်္ချာသည် စိတ်ကူးသပ်သပ်ဖြစ်ကောင်းဖြစ်မည်။ သို့ပေမဲ့ ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ် မဟုတ်သကဲ့သို့ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် လမ်းဆုံးတာမျိုးလဲ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သင်္ချာဟာ အကြောင်းပြချက်ပေးခြင်းနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေကို သက်သေပြခြင်းလဲ ဖြစ်လို့ပါပဲ။ ပြဿနာတွေရဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို ရှာဖွေရမည်၊ ဖြေရှင်းချက်ဟာလဲ မှန်ကုန်ကြောင်း သက်သေခံပေးခြင်းဖြစ်သည်။ သင်္ချာသည် အမှန်တရားကို ရှာဖွေခြင်းပဲ ဖြစ်သည်။ == လုပ်ငန်းစဉ်များ== အထက်ဖော်ပြပါ နယ်ပယ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော real-world problem များအတွက် solution ကို math နဲ့ တွက်ထုတ်ကြသည့်အခါ အောက်ပါ အဆင့်(၄)ဆင့်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ရသည်။ === Posing the right questions === ပထမအဆင့်တွင်[[Design thinking]] ကဲ့သို့ ပြဿနာ တင်သွင်းခြင်းမှ စရသည်။ ၎င်းအဆင့်တွင် မှန်ကန်သော ပြဿနာ တစ်ရပ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ ပြဿနာသည် မိမိတို့လူသားများ ရှာဖွေနေသော အမှန်တကယ် လိုလားနေကြသည့်အရာများ ဖြစ်ရပါမည်။ === Real world ---> math formulation === တည်ဆောက်ထားသည့် ပြဿနာကို real world problem မှ math problem အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးရမည်။ === Computation === ၎င်းအဆင့်တွင် math problem ကိုတွက်ချက်ရမှာဖြစ်သည်။ အဖြေကိုလည်း သင်္ချာပုံစံအဖြစ်နဲ့ပြရပါမည်။ ဆိုလိုတဲ့ mathematical form ဆိုတာ equation တွေ formula တွေနဲ့သင်္ချာကိန်းဂဏန်းများပင်ဖြစ်သည်။ === Math formulation ---> real world, verification === နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ရလာသည့် အဖြေသည် သင်္ချာပုစ္ဆာ အဖြေတစ်ခုအသာ မဟုတ်ဘဲ real world problem ၏ အဖြေ အဖြစ်ပြောင်းလဲရမည်။ ဒီ solution ဟာ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ရဲ့လား စမ်းစစ်ရမည်။ ဒီအဆင့်သည် အရေးပါသော အဆင့်ဖြစ်သည်။ == အကြံပြုချက် == ကျွန်တော်တို့ဟာ အဆင့်(၃)ကို ဖြတ်ကျော်ရန် ကွန်ပျူတာများကို အသုံးချသင့်ပါသည်။ မိမိတို့ကိုယ်တိုင်ကတော့ math ၏ အဓိကျသည့် အဆင့်(၁၊၂၊၄)မှာ ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲဆိုတာ ပိုပြီးအားထည့်သင့်ပါသည်၊ အဘယ့်ကြောင်ဆိုသော် ၎င်းအဆင့်များသည် တွေးခေါ်ယူဆချက်များနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေလို့ဖြစ်သည်။ အထက်မှာပြောခဲ့သကဲ့သို့ သင်္ချာသည် တွက်ချက်ခြင်းမှာ လမ်းမဆုံးဘူး၊ ယူဆချက်တွေ လွှဲခဲ့ရင် တွက်ချက်ထားတာအားလုံးအလကားပဲဖြစ်မည်။ ထို့ကြောင့် reasoning နဲ့ proving ပိုင်းမှာ ပိုအားထည့်ပြီး math ကို ချဉ်းကပ်လေ့လာသင့်ပါသည်။ သင်္ချာသည် တွက်ချက်ခြင်း သက်သက်သာမဟုတ်ဘဲ ၎င်းထက်ပို၍ ကျယ်ပျံ့သော ဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==နိဂုံး== [[Design thinking]], Mathematical thinking နှင့် [[Model thinking]] စသည်တို့သည် သိပ္ပံဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများ ရေးသားရာတွင် အနည်းနှင့်အများ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသော concept များဖြစ်သကဲ့သို့ ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုပြီး realization လုပ်ရခြင်းမျိုးလဲ ရှိကြသည်။ ==ကိုးကား== * www.ted.com/talks/cedric_villani_what_s_so_sexy_about_math * http://online.stanford.edu/courses/mathematical-thinking-winter-2014 * http://www.criced.tsukuba.ac.jp/math/apec/apec2007/paper_pdf/Kaye%20Stacey.pdf [[category: သင်္ချာပညာရေး]] 40gx5949eeq7wgtmlpfjux2u9ckr1m6 0 68581 1048093 737523 2026-08-11T11:02:54Z Mkant00 135890 1048093 wikitext text/x-wiki {{Retaining title}} '''Modeling''' နည်းလမ်းကို သိပ္ပံသုတေသနလုပ်ငန်များတွင် ရှေးယခင်တည်းက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ တဖြည်းဖြည်းနှင့် သိပ္ပံနယ်ပယ်သစ်များဖြစ်သော design engineering, construction ၊ ဗိသုကာ၊ နက္ခဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ နှင့် နောက်ဆုံးမှာတော့ လူမှုရေး သိပ္ပံ ဘာသာထိပါ modeling ကို ကျယ်ပျံ့စွာသုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။ ၂၀ ရာစုမှာတော့ ခေတ်သစ် သိပ္ပံနယ်ပယ်အားလုံး၏ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့်အတူ modeling method သည် အောင်မြင်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ သို့သော်လဲ အချိန်အတော်ကြာထိ Modeling Methodology သည် သီခြား သိပ္ပံ တစ်ခုအနေဖြင့် လွတ်လပ်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ တညီတညွတ်တည်း သတ်မှတ်ထားသော စနစ် အယူအဆ၊ တညီတညွတ်တည်း သုံစွဲသော ဝေါဟာရမျိုး မရှိခဲ့ပါ။ တဖြည်းဖြည်းဖွံ့ဖြိုးရင်းဖြင့်သာ Modeling အခန်းကဏ္ဍသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ(a method of scientific cognition) သိပ္ပံကိုစူးစမ်းသိမြင်ခြင်း နည်းလမ်းတရပ် ဖြစ်လာပါတော့သည်။ == Modeling - အခြေခံသဘောတရား == ရံဖန်ရံခါ ကျွန်တော်တို့သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တကယ့်အရာဝတ္ထုများကို လေ့လာစူးစမ်းရန် ခက်ခဲခြင်း မဖြစ်နိုင်ခြင်းမျိုး ကြုံရတက်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့၏ အမျိုးအစားထွေပြားမှု၊ ရှုပ်ထွေးစွာ ဖွဲ့စည်းထားမှု စသည်တို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မျိုးတွင် ၎င်းတို့အား လေ့လာရန်အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ [[မော်ဒယ်]] တည်ဆောက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပိုမိုရိုးရှင်းစွာနားလည်းနိုင်စေရန် တကယ့်အရှိတရားကို ထင်ဟပ်စေမည့် အဓိက စရိုက်လက္ခဏာ အချို့ကိုသာ မော်ဒယ်တွင် ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ချဉ်းကပ်လေ့လာနည်း၏ အသုံးဝင် ထိရောက်မှု ကို ရာစုလိုက်ချီ၍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသော သိပ္ပံ မှ သက်သေပြလျက်ရှိသည်။ ယနေ့အချိန်တွင် Model များသည် အမျိုးမျိုးသော စက်ကိရိယာများ၊ စက်ယန္ထရားများ၊ အဆောက်ဦးများ၊ လျှပ်စစ် ဆားကစ်ဘုတ်များ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်းတို့တွင် အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေကြသည်။ အဘယ့်ကြောင်ဆိုသော ကြိုတင်ပုံကြမ်း (sketch) ရေးဆွဲထားခြင်းမရှိဘဲ သာမန်ရိုးရှင်းသော စက်အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုတောင် ထုတ်လုပ်ရန်ဖြစ်နိုင်ပါ။ ရှုပ်ထွေးသော အလုပ်လုပ်ပုံ (complex mechanism) များကို ဆိုလျှင်ဖြင့်မူ ဆိုဘွယ်မရှိပါ။ === မော်ဒယ်လင်း (Modeling) === Modeling ဆိုသည်မှာ [[မော်ဒယ်]] တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ၎င်းတို့ကို လေ့လာစမ်းစစ်ခြင်းအားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်လောကကို စူစမ်းသိမြင်ခြင်း နည်းလမ်း တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ်အမျိုးမျိုးသည် အရာဝတ္ထုများ၊ ဖြစ်စဉ်များ အပေါ်ကို ရှု့ထောင့်မျိုးစုံမှ သုတေသနပြုပြီး မတူညီသော [[မော်ဒယ်]] အမျိုးအစားများကို တည်ဆောက်လေ့လာကြသည်။ ရူပဗေဒ တွင် အရာဝတ္ထုများ၏ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုနှင့် ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်စဉ်များကို လေ့လာသည်။ ဓာတုဗေဒမှာတော့ ၎င်းတို့၏ ဓာတုဒြပ်ပေါင်းများကို လေ့လာသည်။ ဇီဝဗေဒမှာဆိုလျှင် သက်ရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် အမူအကျင့်များကို လေ့လာကြသည်။ === မော်ဒယ် (Model) === မော်ဒယ် ဆိုသည်မှာ အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အရာတစ်ခု ၎င်းသည် လေ့လာစူစမ်းလိုသော ဖြစ်စဉ်/ဖြစ်ရပ်များ၊ အရာဝတ္ထုများ၏ ပဓာနကျသည့် လက္ခာများကို ထင်ဟပ်စေသည်။ တနည်းအားဖြင့် မူလအရာဝတ္ထု၏ အစားထိုးပုံစံဖြစ်ပြီး မူလနှင့်စဉ်တူသည် သို့သော် ပိုပြီးရိုးရှင်းသော အသွင်ဖြင့် မူလအရာဝတ္ထုကို ကိုယ်စားပြုခြင်းဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု တစ်ခုတည်းကို မော်ဒယ် အမြောက်အမြားဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သကဲ့သို့ အရာဝတ္ထုအမျိုးမျိုးကိုလည်း [[မော်ဒယ်]] တစ်ခုတည်းဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ ကျွှန်တော်တို့ ကမ္ဘာကြီးသည် သောင်းပြောင်းထွေလာသော အရာဝတ္ထုများဖြင့် ပြည့်နက်နေသည်။ ၎င်းအရာများဖြင့် ထိတွေ့ဆက်နွှယ်ကြသည့်အခါ '''ရှုပ်ထွေးသောအရာဝတ္ထု''' (complex object)၊ '''ရိုးရှင်းသော အရာဝတ္ထု'''(simple object) စသည့် သဘောတရားအယူအဆများကို နားလည်ရန် လိုအပ်လာသည်။ ရှုပ်ထွေးသောအရာများသည် ရိုးရှင်းသောအရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြသည်။ ဥပမာ - အုတ်ခဲ သည် ရိုးရှင်းသောအရာဝတ္ထု သို့သော် အဆောက်အဦးသည် ရှုပ်ထွေးသောအရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်၊ ကိုယ်ထည်၊ လက်ကိုင်၊ ဘီး စတာတွေသည် ရိုးရှင်းပြီး စက်ဘီး သည် ရှုပ်ထွေးသောအရာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အရာဝတ္ထုတိုင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား သည်ကို နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ဖွဲ့စည်းခြင်းအားဖြင့် [[စနစ်]] ဆိုသည်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။ === စနစ် (system) === စနစ် ဆိုသည်မှာ ရှုပ်ထွေးသော အရာဝတ္ထုဖြစ်ပြီး အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ထားသော အစိတ်အပိုင်းများ(elements)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စနစ် တိုင်းတွင် ၎င်းတို့၏ တိကျသော ရည်ရွယ်ချက်(goal) အသီးသီးရှိကြသည်။ စနစ် တိုင်းကို ၎င်းတို့အား ဖွဲ့စည်းထားသော အစိတ်အပိုင်းများ၏ အစုအဝေးအားဖြင့်သာမက ထိုအစိတ်အပိုင်းများအား တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္ထုဖြစ်သွားစေရန် ချိတ်ဆက်ပေးသည့်နည်းလမ်းများ အစီအစဉ်များအားဖြင့်လည်း သတ်မှတ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ စနစ်တိုင်းကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ (structure) အားဖြင့် သတ်မှတ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ စနစ် ဥပမာများမှာ - အိမ်၊ ကား၊ လူ၊ ကွန်ပျူတာ၊ စက်ဘီး၊ တီဗွီ အစရှိသည်ဖြင့် ဖြစ်သည်။ === ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ (structure) === ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံဆိုသည်မှာ စနစ် တစ်ခုအား ဖွဲ့စည်းထားသော အစိတ်အပိုင်းများ အချင်းချင်းကြားမှ ဆက်သွယ်မှု အစုအဝေး တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်း ဆက်သွယ်မှုပုံစံ(ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ)သည် စနစ် ၏ ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားကြသည်။ == မော်ဒယ် အုပ်စုများ(Classifications of Model) == === အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်အလိုက် === ==ကိုးကား== *[http://studyspace.ru/ekonomiko-matematicheskoe-modelirovanie-/modelirovanie-kak-metod-nauchnogo-pozna.html Modeling as a method of scientific cognition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161127172007/http://studyspace.ru/ekonomiko-matematicheskoe-modelirovanie-/modelirovanie-kak-metod-nauchnogo-pozna.html |date=27 November 2016 }} *[http://www.stankin.ru/science/postgraduate-study-and-doctoral-studies/05.13.17.%20Концептуальные%20модели%20информатики.pdf Conceptual models of computer science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180517081658/http://www.stankin.ru/science/postgraduate-study-and-doctoral-studies/05.13.17.%20%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B8%20%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B8.pdf |date=17 May 2018 }} [[category: သိပ္ပံ]] [[category: နည်းပညာ ]] [[category: အသုံးချ သင်္ချာ ]] pthqy90j9pidj8pmvg2xkczfdygsd2k 0 72567 1048024 355228 2026-08-11T07:01:19Z Mkant00 135890 1048024 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Algebraic number theory}} '''အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ''' (algebraic number theory) ဆိုသည်မှာ [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ]]ကို အသုံးပြု၍ [[ကိန်း#ကိန်းပြည့်များ (Integers)|ကိန်းပြည့်များ]]၊ [[ရာရှင်နယ်ကိန်း]]များနှင့် ၎င်းတို့ကို မှီတည်ချဲ့ထွင်ထားသည့် ယေဘုယျ သဘောတရားများကို လေ့လာသည့် [[သင်္ချာ]] ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[Category: အက္ခရာသင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} ljh0qr6f7l74tdctjvabangfh8ft1nu 0 72569 1048022 355236 2026-08-11T07:00:13Z Mkant00 135890 category adjustment 1048022 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Analytic number theory}} '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ''' (analytic number theory) ဆိုသည်မှာ [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] ဘာသာရပ်ကို အသုံးပြု၍ [[ကိန်း#ကိန်းပြည့်များ (Integers)|ကိန်းပြည့်များ]]ကို လေ့လာသည့် [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်ခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[Category: ကဏ္ဍ:ကိန်းသီအိုရီ]] {{သင်္ချာ-stub}} b3q1bw19cl5jo8ywgmw10mjunpphnlg 1048023 1048022 2026-08-11T07:00:22Z Mkant00 135890 1048023 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Analytic number theory}} '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ''' (analytic number theory) ဆိုသည်မှာ [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] ဘာသာရပ်ကို အသုံးပြု၍ [[ကိန်း#ကိန်းပြည့်များ (Integers)|ကိန်းပြည့်များ]]ကို လေ့လာသည့် [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်ခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[Category: ကိန်းသီအိုရီ]] {{သင်္ချာ-stub}} br4ie0vhm5dnuyyfy5vrvaub5zvov7n 0 72571 1048020 355304 2026-08-11T06:57:44Z Mkant00 135890 category adjustment 1048020 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Discrete mathematics}} '''ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ''' (discrete mathematics) ဆိုသည်မှာ တဆက်တည်း ရှိနေသော၊ သို့မဟုတ် တဆက်စပ်တည်း ပြောင်းလဲနေသော [[ကိန်း#ကိန်းစစ်များ (Real Numbers)|ကိန်းစစ်များ]]ကဲ့သို့ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို လေ့လာခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ပိုင်းတစ်စ (သို့မဟုတ်) တဆက်တည်းရှိမနေသည့် [[ကိန်း#ကိန်းပြည့်များ (Integers)|ကိန်းပြည့်များ]]၊ [[သဘာဝကိန်း]]များ၊ ဂရပ်များ ([[:en:Graph (discrete mathematics)|graphs]]) အစရှိသည့် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို လေ့လာသည့် [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်ဟု အကြမ်းဖျဉ်း ဆိုနိုင်သည်။ [[Category: ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} hpcexamxge5k96la5ch0e8kn1bxlwa0 0 72572 1048077 355308 2026-08-11T10:50:50Z Mkant00 135890 1048077 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Combinatorics}} '''ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ်''' (combinatorics) ဆိုသည်မှာ ရေတွက်၍ရသော (countable){{efn|သင်္ချာတွင် ရေတွက်၍ရခြင်း/မရခြင်းသည် အနန္တဖြစ်ခြင်း/မဖြစ်ခြင်းနှင့် မတူညီပါ။ ရေတွက်၍ရသော အနန္တ (countable infinity) နှင့် ရေတွက်၍မရသော အနန္တ (uncountable infinity) ဟူ၍ [[အနန္တ]]အနည်းဆုံး နှစ်မျိုးရှိသည်။}} [[ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ]]ဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံများကို လေ့လာသည့် [[သင်္ချာ]]ဘာသာခွဲတစ်ခုဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်။ == မှတ်စု == {{notelist}} [[Category: ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ်]] {{သင်္ချာ-stub}} lflqn07qk9yr8ofcau46htxpxlgy5lb 0 72573 1048079 355625 2026-08-11T10:52:15Z Mkant00 135890 1048079 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Combinatorial geometry}} '''ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် ဂျီဩမေတြီ''' (combinatorial geometry) သည် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံအချို့၏ ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် ဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိများ (combinatorial properties) (ဥပမာ - ဂျီဩမေတြီဝတ္ထုများအကြား ဆုံမှတ် (intersections) အရေအတွက် မည်မျှရှိသနည်း၊ ဝတ္ထုငယ်များသုံး၍ ဝတ္ထုကြီးများကို မည်သို့ ဖုံးလွမ်းနိုင်သနည်း၊ အစရှိသည့် မေးခွန်းများ) ကို လေ့လာသည့် [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ]]နှင့် [[ဂျီဩမေတြီ]]သင်္ချာတို့၏ ဘုံဆုံမှတ်ဟု တနည်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ်]] {{သင်္ချာ-stub}} rhzyw7864v86i0gp4bo57fa8zpn9e95 0 72575 1048026 358894 2026-08-11T07:01:43Z Mkant00 135890 1048026 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Algebraic topology}} [[Image:Torus.png|right|thumb|250px|အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဘာသာရပ်တွင် အများဆုံးလေ့လာလေ့ရှိသည့် အရာဝတ္ထုများအနက် တစ်ခုဖြစ်သော တိုးရပ်စ် ([[:en:torus|torus]]) ခေါ် မုန့်လက်ကောက်ပုံ မျက်နှာပြင်ရပ်ဝန်း]] '''အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တိုပေါ်လော်ဂျီ''' (algebraic topology) သည် [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ]] နည်းနာသဘောများကို အသုံးပြု၍ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ (topological spaces) ကို လေ့လာသည့် [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[Category: အက္ခရာသင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} bjwwhsbo724uqxryuu9f08ig2oxyhg8 0 73938 1048087 359456 2026-08-11T10:58:17Z Mkant00 135890 1048087 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|dynamical system}} [[File:Lorenz attractor yb.svg|thumb|right||ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည့် [[လောအန့်စ်စနစ်]] (Lorenz system) ကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသည့် လောအန့်စ် ဆွဲငင်ခြေ ([[:en:Lorenz attractor|Lorenz attractor]])]] သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ '''ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားစနစ်''' (dynamical system) တစ်ခုဆိုသည်မှာ ဂျီဩမေတြီ ရပ်ဝန်းတစ်ခုထဲရှိ အစက်ပွိုင့် တစ်ခု၏ အချိန်နှင့်အမျှ မူတည်ပြောင်းလဲခြင်းကို ဖော်ပြသည့် သင်္ချာဖန်ရှင် ([[:en:Function (mathematics)|function]]) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်။ သာဓကဆိုရသော် ချိန်သီးနာရီရှိ လွှဲတံ၊ ပိုက်တစ်ခုအတွင်း ရေစီးဆင်းမှု၊ ကန်တစ်ခုအတွင်းရှိ နှစ်စဉ် ငါး အကောင်အရေအတွက် စသည့်တို့ကို ဖော်ပြသည့် သင်္ချာပုံစံ မော်ဒယ်များမှာ ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားစနစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ [[Category: ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားစနစ်]] {{သင်္ချာ-stub}} 512s3a97c1uqnqie90exz8xcbvaj3ld 0 73939 1048090 359460 2026-08-11T11:00:49Z Mkant00 135890 1048090 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete|en|Lorenz system}} {{distinguish|en:Lorenz curve|en:Lorentz distribution}} [[File:A Trajectory Through Phase Space in a Lorenz Attractor.gif|frame|border|right|လောအန့် ဆွဲငင်ခြေ ([[:en:Lorenz attractor|Lorenz attractor]]) အတွင်းရှိ ရိုးရှင်းသည့် အဖြေတစ်ခု]] လောအန့်စ်စနစ် ဆိုသည်မှာ [[ရိုးရိုးဒစ်ဖရန်ရှယ်ညီမျှခြင်း]]များ (ordinary differential equations) ပါသည့် စနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဤစနစ်ကို [[သင်္ချာ]]နှင့် [[မိုးလေဝသပညာ]]ရှင် အက်ဒွပ် လောအန့်စ် ([[:en:Edward Norton Lorenz|Edward Lorenz]]) က စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ [[ကဏ္ဍ:ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားစနစ်]] {{သင်္ချာ-stub}} st7vj9su9xdly5tl189dkhrz35egbbp 14 76041 1048095 367113 2026-08-11T11:04:01Z Mkant00 135890 1048095 wikitext text/x-wiki {{Cat main|ဂိမ်း သီအိုရီ}} {{Commons cat|Game theory}} [[Category:သင်္ချာပညာရပ်များ]] ju1b6c5wgr2gonb3vu6ewq3a4r0y017 0 81776 1047967 857607 2026-08-10T16:43:31Z ~2026-44058-29 146769 1047967 wikitext text/x-wiki '''အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်၏''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ===အဓိပ္ပာယ်=== '''အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်၏:''' မိဘများသည် သားသမီးများကို ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကတည်းက ကောင်းစွာ မဆုံးမသွန်သင်ပါက မိဘ၏ တာဝန်ကို မကျေပွန်ရာရောက်ပြီး သားသမီးများအတွက် ရန်သူကဲ့သို့ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ငယ်ရွယ်စဉ်အခါသည် လူတစ်ဦး၏ အနာဂတ်အတွက် အရေးကြီးဆုံးအချိန်ဖြစ်သောကြောင့် ထိုအချိန်တွင် မိဘများ၏ သွန်သင်ဆုံးမမှုသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သားသမီးများကို ငယ်စဉ်ကတည်းက ကောင်းမွန်သော အကျင့်အပြုအမူများ၊ လူမှုရေးကျင့်ဝတ်များနှင့် ပညာရပ်များကို သွန်သင်ဆုံးမပေးခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်သော လူသားများအဖြစ် ကြီးပြင်းလာစေနိုင်သည်။ အကယ်၍ မိဘများက ထိုတာဝန်ကို လစ်လျူရှုပါက သားသမီးများသည် လမ်းမှားရောက်သွားနိုင်ပြီး မိဘနှင့် သားသမီးကြား ဆက်ဆံရေးလည်း ပျက်စီးသွားနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘများ၏ တာဝန်နှင့် ငယ်ရွယ်စဉ် သွန်သင်ဆုံးမမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ ===ကိုးကားချက်များ===ဟာဗျာ စိတ်မကောင်းပါဘူးကျန်နော်အဲလိုသဘောနဲ့မဟုတ်ပါဘူးဗျာ ကျန်နော်ဆုံးမလိုက်မယ်* "'''အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်ဟု'''၊" <ref name="Than23">[၈၉၁] ''သံ'' ၂၃။</ref> * "သားပုတ္တာ ကို၊ မှန်စွာငယ်က၊ မဆုံးမမူ၊ '''မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်ဟု'''၊ ဆိုသည်စကား၊ ထုံးစံများကို၊ မှတ်သားကုန်ကြ၊" <ref name="HamChoke147">[၁၁၂၂] ''ဟံချုပ်''။ ၁၄၇။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] sef03nrl9klks9rmi96gh05eoxs50z6 1047985 1047967 2026-08-10T21:11:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-44058-29|~2026-44058-29]] ([[User talk:~2026-44058-29|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1047967|1047967]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1047985 wikitext text/x-wiki '''အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်၏''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ===အဓိပ္ပာယ်=== '''အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်၏:''' မိဘများသည် သားသမီးများကို ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကတည်းက ကောင်းစွာ မဆုံးမသွန်သင်ပါက မိဘ၏ တာဝန်ကို မကျေပွန်ရာရောက်ပြီး သားသမီးများအတွက် ရန်သူကဲ့သို့ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ငယ်ရွယ်စဉ်အခါသည် လူတစ်ဦး၏ အနာဂတ်အတွက် အရေးကြီးဆုံးအချိန်ဖြစ်သောကြောင့် ထိုအချိန်တွင် မိဘများ၏ သွန်သင်ဆုံးမမှုသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သားသမီးများကို ငယ်စဉ်ကတည်းက ကောင်းမွန်သော အကျင့်အပြုအမူများ၊ လူမှုရေးကျင့်ဝတ်များနှင့် ပညာရပ်များကို သွန်သင်ဆုံးမပေးခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်သော လူသားများအဖြစ် ကြီးပြင်းလာစေနိုင်သည်။ အကယ်၍ မိဘများက ထိုတာဝန်ကို လစ်လျူရှုပါက သားသမီးများသည် လမ်းမှားရောက်သွားနိုင်ပြီး မိဘနှင့် သားသမီးကြား ဆက်ဆံရေးလည်း ပျက်စီးသွားနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘများ၏ တာဝန်နှင့် ငယ်ရွယ်စဉ် သွန်သင်ဆုံးမမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * "'''အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်ဟု'''၊" <ref name="Than23">[၈၉၁] ''သံ'' ၂၃။</ref> * "သားပုတ္တာ ကို၊ မှန်စွာငယ်က၊ မဆုံးမမူ၊ '''မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်ဟု'''၊ ဆိုသည်စကား၊ ထုံးစံများကို၊ မှတ်သားကုန်ကြ၊" <ref name="HamChoke147">[၁၁၂၂] ''ဟံချုပ်''။ ၁၄၇။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] mavmzkbjy2k55wqwpz4p1my5nbze5zi 0 92931 1047898 759082 2026-08-10T13:27:03Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047898 wikitext text/x-wiki [[File:Voyager 2 Neptune and Triton.jpg|thumb|300px|၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ''[[ဗွိုင်ယေဂျာ ၂]]'' ဖြတ်ပျံသန်းစဉ် ၃ ရက်အကြာက [[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]] (ထိပ်) နှင့် [[ထရီတွန် (ဂြိုဟ်ရံလ)|ထရီတွန်]] (အောက်ခြေ)|alt=Two large partially illuminated spherical bodies: a large one at the top and a small one below it. The light is coming from the left making the bodies look like the waxing crescent moon.]] [[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]]၌ [[ဂြိုဟ်ရံလ]] ၁၄ စင်းရှိပြီး အကြီးဆုံးမှာ [[ထရီတွန် (ဂြိုဟ်ရံလ)|ထရီတွန်]]ဖြစ်ကာ William Lassell ဆိုသူက ၁၈၄၆ အောက်တိုဘာ ၁၀ ၌ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထရီတွန်သည် ထူးခြားသည့် ဂြိုဟ်ရံလဖြစ်ကာ ယင်း၏ လည်ပတ်သည့် လမ်းကြောင်းသည် နက်ပကျွန်း၏ လည်ပတ်သည့်လမ်းကြောင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် (retrograde orbit) ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ထရီတွန်သည် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ် ဖွဲ့တည်ခဲ့စဉ်က ရှိနေခြင်း မဟုတ်ဘဲ နောက်မှ နက်ပကျွန်း၏ ဒြပ်ဆွဲအားဖြင့် ဖမ်းယူခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ [[နေအဖွဲ့အစည်း]]ရှိ [[စနေဂြိုဟ်]]၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော ဂြိုဟ်ရံလ [[ဖီဘီ (ဂြိုဟ်ရံလ)|ဖီဘီ]]မှာ ထရီတွန်ထုထည်၏ ၀.၀၃% သာလျင်ရှိသည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလအမည်များကို ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ ရေနတ်ဘုရားနှင့် ဆက်စပ်သော အမည်များဖြင့် မှည့်ခေါ်ထားသည်။<ref name="Gazetteer"> {{Cite web|title=Planet and Satellite Names and Discoverers|work=Gazetteer of Planetary Nomenclature|publisher=USGS Astrogeology|url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Planets|access-date=2022-06-23}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ}} {{နေအဖွဲ့အစည်း ဂြိုဟ်ရံလများ (အသေး)}} [[ကဏ္ဍ:နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ]] bsbgjbdbveush3lj8k4bdqpb1tatxfo 0 101810 1048007 443457 2026-08-11T05:16:43Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ]] 1048007 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = တောင်ငူစစ်ပွဲ | partof = the [[Burma Campaign]] | date = March 19-March 29, 1942 | place = [[Toungoo]], [[Burma]] | result = Japanese victory | commander1 = {{flagicon|Republic of China (1912–1949)}} [[Dai Anlan]]{{KIA}}<br>{{flagicon|Republic of China (1912–1949)}} [[Liao Yaoxiang]] | commander2 = {{flagicon|Empire of Japan}} Takeshi Koga<br>{{flagicon|Empire of Japan}} [[Yūzō Matsuyama]] | campaignbox ={{Campaignbox Burma}}<br>{{Campaignbox Second Sino-Japanese War}} }} '''တောင်ငူစစ်ပွဲ'''သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် ဒုတိယဂျပန်စစ်ပွဲတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲသည် ယူနန် − မြန်မာ စစ်ပွဲ (Battle of Yunnan-Burma Road) ၏ အဓိက တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ]] [[Category:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ မြန်မာနိုင်ငံ]] {{Myanmar-hist-stub}} t4cyvvw453gco2wd8dgd6jcs07oqkci 0 105356 1048004 1027197 2026-08-11T02:06:17Z Zawzawaungthwin 100038 အာဇာနည်ခေါင်းဆောင် ဦးအုန်းမောင် စာမျက်နှာနှင့် မှားယွင်းချိတ်ဆက်ထားမှုကို [[အုန်းမောင် (လန်ဒန်အတ်)]] နှင့် အစားထိုးထည့်သွင်းခဲ့သည် 1048004 wikitext text/x-wiki '''ခုနှစ်အလိုက် ရုံတင်ပြသခဲ့သော မြန်မာရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား'''များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - == ၁၉၂၀ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[မေတ္တာ နှင့် သူရာ|မေတ္တာနှင့် သူရာ]] |[[အုန်းမောင် (လန်ဒန်အတ်)|ဦးအုန်းမောင်]] |ဦးညီပု ဒေါ်ရီရီ မောင်မောင်ချစ် |ဘားမားဖလင် | |- |[[ကျေးတောသူ မနု]] |[[ဦးတုတ်ကြီး (ဒါရိုက်တာ)|ဦးတုတ်ကြီး]] |ဦးညီပု ခင်ခင်နု (မငွေမြိုင်) |ဘားမားဖလင် | |- |[[ရွှေပေးလို့မရဇာတ်ကား|ရွှေပေးလို့မရ]] |[[ဦးတုတ်ကြီး (ဒါရိုက်တာ)|ဦးတုတ်ကြီး]] |ကိုမောင်မောင် |ဘားမားဖလင် | |- |[[ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်ကား|ဗုဒ္ဓဝင်]] |ဆရာခန့် |မောင်ဘဦး ခင်ခင်ကြည် |ဗြိတိသျှဘားမား | |- |} == ၁၉၃၄ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[မြဂနိုင်]] |[[အေဝမ်းတင်မောင်|အေဝမ်း တင်မောင်]] |ချစ်ဆွေ မြင့်မြင့် ဖူး စိုင်တမော့ မြိုင်ရာဇာ ဘိုးစော ဒေါ်ဂျမ်းစိန် |အေဝမ်း ဖလင် | |- |ခေတ်ဆန်သူ | |မောင်ဘတင့် ခင်ခင်မြ |ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၃၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ပန်းစေတီ |[[ချန်ထွန်း၊ ဦး(ဒါရိုက်တာ)|ချန်ထွန်း]] |မောင်မောင်အုန်း မောင်မောင်အေး မေမေဝင်း ခင်ခင်ရီ |ဗြိတိသျှ ဘားမား ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၃၇ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |သူဇာ |ချန်ထွန်း |ခင်မောင်ရင် ဘတင့် မေမေဝင်း |ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် | |- |ဘွိုင်ကော့တာ (Boycotter) |ဦးဘခင် |[[နု၊ ဦး|ကိုနု]] [[အောင်ဆန်း|ကိုအောင်ဆန်း]] [[ရာရှစ်၊ ဦး|ကိုရာရှစ်]] ကိုထွန်းအုံ |ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၃၉ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |အချစ်ဆုံး |ချန်ထွန်း |ဘတင့် မေမေဝင်း |ဗြိတိသျှ ဘားမား ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၄၀ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |မမေ့နိုင် |ချန်ထွန်း |မောင်မောင်အေး ခင်ခင်ရီ |ဗြိတိသျှ ဘားမား ရုပ်ရှင် | |- |[[ချစ်အမျှ]] |အေဝမ်း ဦးတင်မောင် |မေရှင် မေမြင့် မြင့်ဆွေ တင်မောင် ဦးဘရှင် ဦးဘိုးသောင်း |အေဝမ်း ရုပ်ရှင် | |- |ဗိုလ်အောင်ဒင် |ရွှေဒုံးဘီအောင် |ခင်မောင်ရင် မေမေဝင်း ဘချစ် သုခ |ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၄၁ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဘုန်းတော်ရှင် |ချန်ထွန်း |ချစ်ဆွေ သောင်းရွှေ ခင်ခင်ရီ |ဗြိတိသျှ ဘားမား ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၄၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဂုဏ် |ချန်ထွန်း |တင်ဆွေ ခင်ခင်ရီ |ဗြိတိသျှ ဘားမား ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၄၇ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |တသွေးတမွေး | |[[ကျော်ဆွေ]] [[မေမြ]] | | |- |မိုးနက် | |[[ကျော်ဆွေ]] [[မေကြည်]] | | |- |အထောက်တော် | |[[ကျော်ဆွေ]] [[မေမြင့် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေမြင့်]] | | |} == ၁၉၄၈ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[ချစ်အဏုမြူ (ရုပ်ရှင်)|ချစ်အဏုမြူ]] |[[သုခ (ဒါရိုက်တာ)|ဦးသုခ]] |ဘချစ် မျိုးချစ် ခင်အုန်းမြင့် ခင်ခင်တင့် |သစ်ဆန်း ရုပ်ရှင် | |- |ကမ္ဘာမကြေ | |[[ကျော်ဆွေ]] မေဆန်း မေမြ | | |- |လင်နဲ့အပျို |ချန်ထွန်း |ဇေယျ ဘဆွေ မုဒုံမယ် တင်တင်မူ |ဗြိတိသျှ ဘားမား ရုပ်ရှင် | |- |ချစ်ရဲဘော် | |[[ကျော်ဆွေ]] မေဆန်း | | |} == ၁၉၄၉ ခုနှစ် == == ၁၉၅၀ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ရဲတံခွန် | |ကျော်ဆွေ မေမြ မေဆန်း | | |} == ၁၉၅၁ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |သူချစ် |ဦးချန်ထွန်း |အေဝမ်း ညွန့်မောင် မေမြင့် |ဗြိတိသျှ ဘားမား ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၅၂ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ချစ်သက်ဝေ |ဦးတင်မောင် |ကြည်ကြည်ဌေး |အေဝမ်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု ဇာတ်ကားဆု (ပထမ) |- |မယားနဲ့ လူပျို | | |အောင်ဇေယျ ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု (ဒုတိယ) |- |မာလာရီ |ရွှေဒုံးဘီအောင် |ဦးကျော်ဝင်း |ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားပညာသည်ဆု |- |ချစ်၍ ခေါ်ရာ | | |ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု (တတိယ) |- |ကုသိုလ်တော် | |ကျော်ဆွေ နုနုခင် | | |- |ချစ်ရေးမလွယ် | |ကျော်ဆွေ မြင့်မြင့်ခင် | | |- |သက်ပြင်းနဲ့ ရှံစား | |ကျော်ဆွေ မြင့်မြင့်ခင် | | |- | | | | | |} == ၁၉၅၃ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ရတနာပုံ |အေဝမ်း ဦးတင်မောင် |တင်မောင် |အေဝမ်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားပညာသည်ဆု ဇာတ်ကားဆု (ပထမ) |- |ချစ်၍ခေါ်ရာ |ချန်ထွန်း |မျိုးမြင့် ထိပ်တင်ထွေး |ဗြိတိသျှ ဘားမား ရုပ်ရှင် | |- |သည်ဆောင်းဟေမာန် |ဦးသုခ |ကျော်ဆွေ ဇေယျ မြင့်မြင့်ခင် |ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု (ဒုတိယ) |- |မြဟေဝန် | | |အေဝမ်း ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု (တတိယ) |- |ပွဲခါညောင်ရေ |ရွှေဒုံးဘီအောင် |ကျော်ဆွေ မေရီမြင့် မေမြင့် | | အမျိုးသမီး ပညာသည်ဆု |} == ၁၉၅၄ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဪ မိန်းမ |[[သုခ (ဒါရိုက်တာ)|သုခ]] | |ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် |ဒါရိုက်တာဆု ဇာတ်ကားဆု (ပထမ) |- |အကျော်အမော် | | |အေဝမ်း ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု (ဒုတိယ) |- |မေမေ | |အမေပု | |အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု |} == ၁၉၅၅ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဖိုးပြုံးချို |ဦးမြမောင် |ဖိုးပါကြီး ဝင်းမာ ဇေယျ၊ တင်တင်မူ၊ ဦးဘချစ်၊ ဒေါ်ဂျမ်းစိန်၊ ဒေါ်မြ လေး၊ ဒေါ်ပု ဧည်သည့်သရုပ်ဆောင် ကျော်ဝင်း၊ ခင်မောင်မြင့်၊ အေးကြူ၊ မေမြ၊ မြင့်မြင့်ဌေး၊ မေရီမြ၊ ချစ်မောင်၊ ဖိုးပါလေး |ရွှေဝယ်သီရိ ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဖိုးပါကြီး_အမျိုးသားပညာသည်ဆု အထူးဆု_ကလေးသရုပ်ဆောင် |- |ကိုယ့်ရင်သွေး |ဦးချင်းစိန် | | |ဒါရိုက်တာဆု |- |ချစ်မမ | |မေလွင် | |အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု |- |သားဗိုလ်အောင်ဒင် |ရွှေဒုံးဘီအောင် |ကျော်ဆွေ ခင်အုန်းမြင့် မြင့်မြင့်ခင် ထွန်းဝေ ဦးဘချစ် |ဗြိတိသျှဘားမား | |} == ၁၉၅၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[ဘဝသံသရာ (ရုပ်ရှင်)|ဘဝသံသရာ]] |[[သုခ (ဒါရိုက်တာ)|သုခ]] |မေသစ် ဇေယျ သုခ အေးကြူ ဒေါ်ဂျမ်းစိန် |မန္တလေး ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားပညာသည်ဆု |- |ချစ်ခွင့်မပိုင် | |ကြည်ကြည်ဌေး | |အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု |- |လွမ်းငွေ့ဝေဝေ | |မသိဘူဗျာဘူဗျဘူဗဘူဘ | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ဖူးစာနှစ်ခိုင် | |ကျော်ဆွေ ထွန်းဝေ မေသစ် | | |- |မင်းအောင် မင်းနောင် | |ကျော်ဆွေ မြင့်မြင့်ခင် | | |} == ၁၉၅၇ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဒေါက်တာ အောင်ကျော်ဦး |[[ရွှေဒုံးဘီအောင်]] | |ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု |- |ဗိုလ်မြဒင် | |ထွန်းဝေ | |အမျိုးသားပညာသည်ဆု |- |ချစ်သံသရာ | |ကျော်ဆွေ ဇေယျ ကြည်ကြည်ဌေး မေရီမြင့် | | |- |ပြုံးမျက်ရည် | |ကျော်ဆွေ ကြည်ကြည်ဌေး | | |- |မမထား | |ကျော်ဆွေ မေရှင် | | |- |သွေးနဲ့ နှင်းဆီ | |ကျော်ဆွေ တင်တင်မူ | | |- |ချစ်ညီမ | |မြင့်မြင့်ခင် | |အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု |- |မြပန်းဝတ်ရည် | | | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |လူလိုစကားပြောသော ရုပ်ရှင် |[[အောင်လင်း]] |အောင်လင်း [[ရန်ကုန် ဘဆွေ]] [[ဒေါင်းနွယ်ဆွေ၊ စာရေးဆရာ|ဒေါင်းနွယ်ဆွေ]] နေမျိုး မင်းအောင် မစိမ်းညို မကြည်ညွန့် စိုးသိန်း |သုခုမတင်းကုပ် ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၅၈ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |စွဲတဲ့ မေတ္တာ | | |မြဇော် ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ဖြေလျော့ခွေ |ဦးချစ်ခင် |ကျော်ဆွေ ဇေယျ မြင့်မြင့်ခင် | |အမျိုးသားပညာသည်ဆု ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု |} == ၁၉၅၉ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[ကကြီးရေက (ရုပ်ရှင်)|ကကြီးရေ က]] |သာဓု |ထွန်းဝေ မြတ်မွန် ဒေါ်ခင်ညွန့် | |ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု အမျိုးသားပညာသည်ဆု |- |ချစ်တော့ ချစ်တယ် | | |စန်းသော်တာ ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု |- |ဗိုလ်အောင်နိုင် | | | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |မိုးနဲ့ မျက်ရည် | |ကျော်ဆွေ မြင့်မြင့်ခင် စံရှားတင် | | |- |လာနိုးငယ် မျှော် | |ကျော်ဆွေ မြင့်မြင့်ခင် စံရှားတင် | | |} == ၁၉၆၀ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ရေမြေဆုံးတိုင် | |မောင်သင် |မန္တလေး ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု အမျိုးသားပညာသည်ဆု |- |ပန်းတိုင်း ပွင့်ပါစေ |မြင့်မောင် | | | |- |အငိုလွယ်သည် |သာဓု | | |ဒါရိုက်တာဆု |- |မေတ္တာရွှေရည် | |မေသစ် | |အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ဒဏ် | |ကျော်ဆွေ သင်းသင်းလဲ့ မေနန်းနွယ် | | |- |မြတ်နိုးသူ | |ကျော်ဆွေ မယ်ဗမာ မြမြသန်း | | |- |သစ္စာရှင် | |ကျော်ဆွေ မေရှင် | | |- |စိုးပါနဲ့ မေ | |မောင်သင် | |အမျိုးသားပညာသည်ဆု |- |ချစ်သွေးသစ္စာ |ဦးသုခ |မောင်သင် | |အမျိုးသားပညာသည်ဆု |} == ၁၉၆၁ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ကိုယ်ပိုင်မေတ္တာ | |ခင်ယုမေ |မန္တလေး ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ပြည်တန်တဲ့ ကျည်ဆန် |တက္ကသိုလ် ဝင်းဖေ | | |ဒါရိုက်တာဆု |- |အမုန်းနောက်ဝယ် | |မြတ်လေး | |အမျိုးသားပညာသည်ဆု |- |စောရမင်းသား | |ကျော်ဆွေ ခင်ယုမေ | | |- |မွှေး | |ကျော်ဆွေ ထွန်းဝေ မြင့်မြင့်ခင် | | |- |ဩော် ယောက်ျား | |ကျော်ဆွေ တင်တင်မူ | | |- |တစ်နာရီထဲ ချစ်ပါရစေ | |ရွှေကို နှင်းဆီ | | |} == ၁၉၆၂ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[အတွေ့ (ရုပ်ရှင်)|အတွေ့]] |[[ရွှေဒုံးဘီအောင်]] |မောင်သင် အောင်လွင် သီသီ စံရှားတင် ဦးကျောက်လုံး |ရွှေမန်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ရွှေရင်သိမ်းသစ် | |ဒေါ်မေနွဲ့ | |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |တမိုး တမြေ |မြင့်မောင် | | | |- |ပုလဲမျက်ရည် | |ကျော်ဆွေ ခင်ယုမေ | | |- |ဗေဒါ | |အောင်လင်း မြင့်မြင့်ခင် နှင်းဆီ | | |- |ချစ်သောသူတစ်ယောက် | |ဝင်းဦး ခင်သန်းနု | | |- | | | | | |} == ၁၉၆၃ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |လူစွမ်းကောင်း ခုနှစ်ယောက် | |ရွှေဘ တင်ညွန့် စန်းစန်းဝင်း | | |- |သံလွင်ကတော့ စီးမြဲပင် | |ဇော်လွင် စိုးရွှေ နှင်းဆီ | | |- |ပိတောက်ရိပ်ဝယ် | |နှင်းဆီ ဝင်းဦး တင်တင်အေး | | |- |မချူသာသည် | |ကျော်ဆွေ ခင်ယုမေ | | |- |ရွှေဓားဗိုလ် | |နှင်းဆီ တင်ညွန့် ရွှေဘ | | |- |သတ္တိ ဗျတ္တိ | |ရွှေဘ နှင်းဆီ | | |- |သမီးသမက်နဲ့ ခမည်းခမက် |မောင်မောင်မြင့် |ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် အောင်လွင် စံရှားတင် လင်းအောင် (မဲဇာ) နွဲ့နွဲ့စန်း ဒေါ်မေနွဲ့ စံမတူ သော်တာ ပလာတာ သန်းနွဲ့လေး | | |- |သားလိမ္မာ | |ခင်မောင်အေး စမ်းစမ်းအေး နှင်းဆီ | | |} == ၁၉၆၄ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ရင်ဝယ် တသိမ့်သိမ့် | |ဦးကျောက်လုံး ဒေါ်မေသစ် | |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |[[မောင့်မူပိုင်ရှင် (၁၉၆၄ ရုပ်ရှင်)|မောင့်မူပိုင်ရှင်]] |အောင်ဝင်း |ထွန်းဝေ ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း ဒေစီကျော်ဝင်း ခင်သန်းနု |မန္တလေး ရုပ်ရှင် | |- |တိုင်းလုံ | |ရွှေဘ တင်ညွန့် စန်းစန်းဝင်း | | |- |ချိန်းမိလေသော ည | | | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |မောင်းတောင် ရွှေဘ | |ရွှေဘ နှင်းဆီ |သုခုမ ရုပ်ရှင် | |- |တိုင်းလုံ | | | | |- |ခိုးသား လေးဆယ် | |စန်းစန်းဝင်း တင်ညွန့် | | |- |ခေတ်နဲ့ လူသား |တင်အောင် |မောင်ဗမာ စိန်မောင် မေရီမြင့် ဥက္ကလာ မောင်တင်မောင်အေး |ရွှေစွန်ညို | |- |မုန်းမေ့လေသလား | |နှင်းဆီ မောင်ယဉ်ထွေး | | |- |မုန်တိုင်းထန်လေသော် | |နှင်းဆီ ရွှေဘ | | |} == ၁၉၆၅ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ချစ်သမီး | |ဦးကျောက်လုံး ဝါဝါဝင်းရွှေ | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |သဲလွန်စ | |တင်တင်မူ | |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ကြုံရ ဆုံရ | |သန်းနွဲ့ စန်းစန်းဝင်း |မဟာဝိဇ္ဇာဓိုရ် ရုပ်ရှင် | |- |နှမလက်လျှော့ နေလေတော့ |ခင်မောင်ရင် (ဗိသုကာ) |သိန်းတန် သန့်ဇင် သိန်းသိန်းဦး မြင့်မြင့်ဆွေ ဒေါ်လှိုင် |တက္ကသိုလ် ရုပ်ရှင် | |- |ကျော် | |နှင်းဆီ ကျော်တင့် | | |- |ခင် | |စန်းစန်းဝင်း ဖိုးပါကြီး | | |- |ပြည်ပန်းညို | |နှင်းဆီ ညွန့်ဝင်း ဒေစီကျော်ဝင်း | | |- |ပုံပမာ | |ကျော်ဆွေ ခင်ယုမေ | | |- |မိုးနတ်မယ် | |ကျော်ဆွေ ခင်ယုမေ | | |- |မေတ္တာစကားထာ | |နှင်းဆီ ကြည်စိုး မြတ်ကိုကို | | |- |လက်ဦးဆရာ | |ကျော်ဆွေ ဘေဘီနွဲ့ ခင်ယုမေ | | |- |အိမ်နီကြီး | |နှင်းဆီ ဇော်လွင် | | |} == ၁၉၆၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |မြေမှာပွင့်သော မေတ္တာပန်း | |စိုးရွှေ | |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ကိုယ်လိုချင်သော ပန်း | |ညွန့်ဝင်း စံရှားတင် နှင်းဆီ | | |- |ခကွေး ယပင်း စသတ် ချစ် | |ရဲထွန်းနွဲ့ နှင်းဆီ | | |- |ခက် | |ဝင်းညွန့် ခင်ယုမေ နှင်းဆီ | | |- |ခင် | |ဖိုးပါကြီး စန်းစန်းဝင်း | | |- |ချစ်မိလေသောကြောင့် | |ဇော်ခင် ဌေးဝင်း စန်းစန်းဝင်း | | |- |စခန်းအောင်မြေ | |ရွှေဘ စန်းစန်းဝင်း |ထွဋ် ရုပ်ရှင် | |- |စိတ်လှသူ | |မောင်ကိုဦး သန်းထွဋ် နှင်းဆီ |ဥက္ကလာ ရုပ်ရှင် | |- |ချစ်သွေးနီနီ | |နှင်းဆီ ဇော်လွင် မြင့်နိုင် ထားထားနွယ် | | |- |ပြုံး၍ မုန်းသည် | |ကျော်ဆွေ ခင်ယုမေ | | |- |မုန်းပါနဲ့ ချစ်သူရယ် | |နှင်းဆီ ကြည်စိုး ခင်သန်းနု | | |- |မေတ္တာမွန်ဖြင့် အောင်နိုင်သူ | |နှင်းဆီ ထွန်းဝေ သီသီ | | |- |မေတ္တာမိုးမြေ | |နှင်းဆီ ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း ခင်သန်းနု | | |- |ဆောင်း |အေဝမ်း မောင်လှမျိုး |ထွန်းဝေ ညွန့်ဝင်း စံရှားတင် နှင်းဆီ |အေဝမ်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ဇာတ်ကားဆု |- |တခြားကမ္ဘာက ချစ်သူရယ် | |ကျော်ဆွေ ခင်ယုမေ နှင်းဆီ | | |} == ၁၉၆၇ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ကိုယ်ရယ် တိုးရယ် စိုးစိုးရယ် |အေဝမ်း ဦးတင်မောင် |ခင်သန်းနု |အေဝမ်း ရုပ်ရှင် |ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ဆောင်းအိပ်မက် |ဒါရိုက်တာထွန်းထွန်း |ဝင်းဦး | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |မတူမတန် | |ဝင်းညွန့် ကြည်စိုး နှင်းဆီ | | |- |မျက်ပါနဲ့ သက်လယ် | |စိုးနိုင် သီတာ နှင်းဆီ |သုမာလာ ရုပ်ရှင် | |- |မြခြူသံ | |စန်းစန်းဝင်း | | |- |မြင်မြင်ချင်းပဲ ချစ်မိတယ် |သက်မောင်မောင် တင်လတ်သန္တာဗိုလ် |စိုးသူ ပြေငြိမ်း ခိုင်ခင်ဦး | | |- |မလိမ်မိုး မလိမ္မာ | |ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |မဟာဆန်ချင်သူ | |စိန်မြင့် ထွန်းဝေ နှင်းဆီ | | |- |မိစမ်း | |ကျော်ဟိန်း စန်းစန်းဝင်း | | |- |မိမိုးကို ချစ်လိုက်တာလေ | |ပြေငြိမ်း မေသန်းနု ဇင်မာဦး | | |- |မုန်းပါနဲ့ ချစ်သူရယ် | |ကြည်စိုး ခင်သန်းနု နှင်းဆီ | | |- |မုန်းမေ့လေသလား | |မောင်ယဉ်ထွေး နှင်းဆီ | | |- |မုန်တိုင်း ထန်လေသော် | |ရွှေဘ နှင်းဆီ | | |- |မေတ္တာစကားထာ | |ကြည်စိုး မြတ်ကိုကို နှင်းဆီ | | |- |မောင်မောင်နဲ့ သိင်္ဂီ | |ဝင်းဦး စံရှားတင် စန်းစန်းဝင်း | | |- |ရတနာ | |ပြေငြိမ်း မေဆွိ | | |- |ရွှေတနေ့ ငွေတနေ့ | |ပြေငြိမ်း မေသန်းနု | | |- |ရွှေဓားဗိုလ် | |တင်ညွန့် ရွှေဘ နှင်းဆီ | | |- |လကမ္ဘာသို့ | |သန်းနွဲ့ စန်းစန်းဝင်း | | |- |နန်းကြာရိပ်မြိုင် | |နှင်းဆီ တွံ့တေး သိန်းတန် မြတ်လေး | | |- |လမ်းနှစ်သွယ် | |မြင့်အောင် နှင်းဆီ | | |} == ၁၉၆၈ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[တိမ်လွှာမို့မို့လွင်]] |[[စံရွှေမောင်]] |ဝင်းဦး မြင့်မြင့်ခင် အောင်လွင် ခင်လေးဆွေ ဖိုးပါကြီး ဗိုလ်ဗကို |ညွန့်မြန်မာရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်ရေး | |- |စကားပြောသော အသည်းနှလုံး |ဦးသုခ |ဦးသိန်းမောင် |သုခ ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ဗန်တိုလူလေးနှင့် သူဇာ | |ညွန့်ဝင်း | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |နှစ်မွှာအသည်း | |စန္ဒာ | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |အပယ်ရတနာ |ရှုမဝ ဦးကျော် |ခင်မိုးမိုး | |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |လကမ္ဘာသို့ | | | | |- |တခွန်း သူ့ကို ပြောလိုက်ပါ | |ဇော်ခင် စန်းစန်းဝင်း နှင်းဆီ | | |- |တင်မောင်ဆွေနဲ့ မိုးစန္ဒာ | |ကျော်ဆွေ စိုးရွှေ ခင်ယုမေ စန်းစန်းဝင်း | | |- |သူ့အလှည့် | |တင်ကို နှင်းဆီ | | |- |အချစ်ဆုံးသူရဲံ့ရင်မှာ |မောင်မြင့်မြတ် နောင်ထွန်းလွင် |ပြေငြိမ်း မေဆွိ ရဲအောင် မြင့်နိုင် အံ့ကျော် မောင်လူကလေး နွဲ့နွဲ့စန်း စန်းစန်းဝင်း ညိမ်းညိမ်း | | |- |အချစ်နဲ့တည်ဆောက်သော ဤကမ္ဘာ |မောင်မောင်မြင့် ကျော်စိန်ထွန်း |ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် လင်းအောင် (မဲဇာ) နွဲ့နွဲ့စန်း ဝေလင်း သန်းဖေလေး ပုတု မောင်မောင်မြင့် | | |- |အစကတော့ မုန်းတယ်ဆို | |ပြေငြိမ်း ခင်သန်းနု မေဆွိ | | |- |အဖေက မင်းသား၊ သားက ဇာတ်လိုက် | |ပြေငြိမ်း စမ်းပပအောင် | | |- |အလွမ်းပြေပေါ့ ကိုကိုရယ် |ခင်မောင်ဦး စိုးသိမ်းထွဋ် |ပြေငြိမ်း ခင်သန်းနု မေဝင်းမောင် အောင်အောင် နှင်းဆီ ဌေးဝင်း အောင်ခိုင် ဒေါ်ခင်တင့် မတူး ပီချော ဦးတင်ထွန်း သာညွန့် ဇော်ပိုင် တင်မြင့် ကျောက်ဒိုး တင်အုန်း စိန်သန်း မြင့်သိန်း မြမောင် | | |- |အိမ်နီကြီး | |ဇော်လွင် နှင်းဆီ | | |- |မျက်ပါနဲ့ သက်လယ် | |နှင်းဆီ စိုးနိုင် သီတာ | | |- |လကမ္ဘာသို့ | |စန်းစန်းဝင်း သန်းနွဲ့ | | |- |သံလွင်ကတော့ စီးမြဲပင် | |နှင်းဆီ ဇော်လွင် စိုးရွှေ | | |- |သည်မေတ္တာလမ်း | |ကျော်ဆွေ ခင်ယုမေ | | |- |သားလိမ္မာ | |နှင်းဆီ ခင်မောင်အေး စမ်းစမ်းအေး | | |} == ၁၉၆၉ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ပယင်းရောင် | |ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ချောင်းကိုပစ်၍ မြစ်ကိုရှာ | |ဝါဝါဝင်းရွှေ | | |- |အသက်ကို နှင်း | | | | |- |[[ကေသွယ်ရယ် ကော့မိုင်ရယ် (ရုပ်ရှင်)|ကေသွယ်ရယ် ကော့မိုင်ရယ်]] |အေဝမ်း မောင်လှမျိုး |ညွန့်ဝင်း သန်းထွဋ် ခင်သန်းနု ခေါန်ဂျီး |အေဝမ်း ရုပ်ရှင် | |- |မေတ္တာကိုယ်စား နှင်းပါ့မယ် | | | | |- |ကျောက်မဲ အကျဉ်းသား |ဒါရိုက်တာထွန်းထွန်း |ဝင်းဦး ခင်သန်းနု စန်းစန်းဝင်း | | |- |မြခြူသံ | |စန်းစန်းဝင်း | | |- |မေတ္တာပန်းတို့ လန်းရာမြေ | |ဇော်လွင် ခင်မောင်ဇင် နှင်းဆီ | | |- |မေတ္တာမွန်ဖြင့် အောင်နိုင်သူ | |ထွန်းဝေ သီသီ နှင်းဆီ | | |- |မေတ္တာမိုးမြေ | |ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း နှင်းဆီ ခင်သန်းနု | | |- |ခကွေး ယပင်း စသတ် ချစ် | |နှင်းဆီ ရဲထွန်းနွဲ့ | | |- |တောင်ခိုးဝေဝေ မြူခြေဆိုင်းဆိုင်း | |ကျော်ဆွေ ခင်ယုမေ | | |} == ၁၉၇၀ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |မှုံရွှေရည် |ဝင်းဦး |ဝင်းဦး ခင်သန်းနု အောင်လွင် ဖိုးပါကြီး ခင်လေးဆွေ |အပေါင်းလက္ခဏာ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု ဇာတ်ကားဆု |- |ကျွန်မမှာ မိန်းမသား |သုခ | | | |- |သီတာပြုံး |သက်လယ် |ဗိုလ်ဗကို | |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |နုနုငယ်ငယ် |တင်အောင်မြင်ဦး |ကျော်ဟိန်း စန္ဒာ ကြည်ကြည်ဌေး | | |- |လကွယ် မိုးနှောင်း | | | | |- |ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ကြင်ကြင်နာနာ | |ညွန့်ဝင်း ဒေစီကျော်ဝင်း စန်းစန်းဝင်း | | |- |စက်ခေါင်း ၄၁၈ |မြတ်ထွန်းနိုင် |ဇော်လွင် တင်တင်အေး မြင့်လွင် ထားထားလှိုင် ခင်အောင် မျိုးငြိမ်း ညိုအေးကြီး |ဇမ္ဗူထွန်း ရုပ်ရှင် | |- |ပြည်ပန်းညို | |ညွန့်ဝင်း ဒေစီကျော်ဝင်း နှင်းဆီ | | |} == ၁၉၇၁ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ကတ္တီပါဖိနပ်စီး ရွှေထီးဆောင်း |မောင်ဝဏ္ဏ | | |ဒါရိုက်တာဆု |- |ချစ်သူ ဝိုင်းဝိုင်းလည် | | | | |- |အားနွဲ့သူပါရှင် | | | | |- |မာယာထောင်ချောက် | | | | |- |တခြားကမ္ဘာက ချစ်သူရယ် | | | | |- |တကွေ့တကမ္ဘာ | | | | |- |စိတ်လှသူ | |နှင်းဆီ မောင်ကိုဦး သန်းထွဋ် | | |- |စေလိုရာ စေ | |ဇော်ဝမ်း ဆွေဇင်ထိုက် | | |- |တခြားကမ္ဘာက ချစ်သူရယ် | |ကျော်ဆွေ နှင်းဆီ ခင်ယုမေ | | |- |တောကျားနဲ့ အိမ်ကြောင် | |နှင်းဆီ မောင်မောင်ညွန့် | | |- |မဟာဆန်ချင်သူ | |နှင်းဆီ စိန်မြင့် ထွန်းဝေ | | |- |သမုဒယသံယောဇဉ် | |ကျော်ဆွေ ဒေစီကျော်ဝင်း | | |- |[[တကျော့ နှစ်ကျော့ တေးကိုသီ (ရုပ်ရှင်)|တကျော့နှစ်ကျော့တေးကိုသီ]] |[[ဝင်းဦး|ထွန်းညွန့်ဦး]]<br>ဒါရိုက်တာထွန်းထွန်း |ဝင်းဦး တင်တင်မြ ချိုပြုံး ခင်ခင်ရီ | | |} == ၁၉၇၂ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |နေထွက်သော ည |မောင်တင်ဦး |ဇော်ဝမ်း စမ်းစမ်းအေး | | |- |ခြေဖဝါးတော် နုနု |မောင်ဝဏ္ဏ | | | |- |မေတ္တာစိမ်းစိမ်း | |စန်းစန်းဝင်း | | |- |မိစမ်း | |စန်းစန်းဝင်း ကျော်ဟိန်း | | |- |မောင့် အပျိုချော | |စန်းစန်းဝင်း တွံ့တေး သိန်းတန် စန္ဒာ သန်းဖေလေး | | |- |ကျွန်တော့်ချစ်သဲ မာနခဲ | |ဇော်ဝမ်း နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |ငါ့ညီ ငါ့မြေ ငါ့အမေ | |နှင်းဆီ ညွန့်ဝင်း ဝင်းဗိုလ် | | |- |ဒီအရွယ်နဲ့ ဒီစပယ် | |ဇော်ဝမ်း ဆွေဇင်ထိုက် | | |- |ပုစ္ဆာဆန်သော မိန်းကလေး | |ဇော်ဝမ်း မြတ်မွန် အေးအေးသင်း | | |- |မချစ်သာ မုန်းပါလေဦး | |ဇော်ဝမ်း ခင်သန်းနု | | |- |မိုးထိအောင် လှေကားထောင် | |ဇော်ဝမ်း ချိုပြုံး | | |- |ရွှေသမက် ငွေသမက် | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |လူ့မနော | |ဇော်ဝမ်း ခင်သန်းနွယ် | | |} == ၁၉၇၃ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဘယ်သူပြိုင်လို့ လှပါတော့နိုင် |ဦးသုခ |ဇော်ဝမ်း ဝင်းလှိုင် တင်တင်ညို တင်တင်လှ အံ့ကျော် | |ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |မုန်းပါတယ် မောင့်ကို | |ဝင်းဦး မြင့်မြင့်ခင် တင်တင်မြ ချိုပြုံး | | |- |ဇာခန်းဆီး နောက်ကွယ်မှာ | | | | |- |အိပ်မက်တံတား | | | | |- |ကြောင်ရေးတဲ့ ဖူးစာ | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |ကိုယ့်ချစ်သူသာ ကိုယ့်ရွှေလမင်း | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |ချစ်သူသန့်သန့် ခန့်ခန့်ချော | |ဇော်ဝမ်း မြင့်မြင့်ခိုင် | | |- |ညတစ်ည လသာသာ | |ဇော်ဝမ်း မိုးသီတာမိုး | | |- |ညှာကေခိုင် ပိုင်ပိုင်ပန်ပါ့မယ် | |ကျော်ဆွေ စမ်းစမ်းအေး | | |- |ပြောမရတဲ့ ချောနှမ | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |မာန်လျှော့လေဦး စောခက်ငယ် | |ကျော်ဆွေ ကျော်ဟိန်း ခင်ယုမေ | | |- |မေတ္တာဘုံသို့ နှစ်ခေါက်လေ | |ဇော်ဝမ်း သီသီ စမ်းစမ်းအေး | | |- |ယင်းမာပင်လမ်းခွဲ | |ဇော်ဝမ်း ဒေစီကျော်ဝင်း | | |- |အရိပ် | |ဇော်ဝမ်း ဒေစီကျော်ဝင်း | | |} == ၁၉၇၄ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |နော်ကူးမ |ကိုငြိမ်းငြိမ်း |နွဲ့နွဲ့မူ အောင်လွင် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |နေလိုနတ်ကယ် လှသူရယ် | |ဇော်ဝမ်း ဝါဝါဝင်းရွှေ | | |- |မမုန်းလေနဲ့ ငပလီ | |ဇော်ဝမ်း နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |မလိမ်သော မေတ္တာ၊ မနာသော အသဲ၊ မကွဲသော နှလုံး | |ဇော်ဝမ်း ဝါဝါဝင်းရွှေ | | |- |သံသရာ လည်သရွေ့ | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |အင်းယားလှလှ ဖြစ်ရပ်ပွေပွေ | |ဇော်ဝမ်း ချိုပြုံး | | |} == ၁၉၇၅ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[ရွှေခြည်ငွေခြည် တန်းပါလို့]] |[[သုခ (ဒါရိုက်တာ)|ဦးသုခ]] |ခင်ယုမေ ညွန့်ဝင်း ဒေါ်မေနွဲ့ ချိုပြုံး |မင်းသူရိန် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |[[ရုန်း၍ကန်၍ ရင်ဆိုင်၍]] |မောင်မိုးမြင့် |ရဲဘော်သက်ရှည် ဇော်ဝမ်း စန္ဒာ မမိုးဝါ ဒေါ်မေသစ် |မဟာဗောဓိ ရုပ်ရှင် | |- |[[ကိုကိုညီညီ]] |ထွန်းမြင့်လေး |ညွန့်ဝင်း ခင်သန်းနု သန်းထွန်းနွဲ့ ဆွေဇင်ထိုက် စံတင် ဌေးဝင်း နေစိုး ကျော်နိုင် ဒေါ်မေသစ် ခင်လေးဆွေ ကျော်ဇော လက်သီးမောင်မောင် |ရွှေနှင့်မြ ရုပ်ရှင် | |- |ကြောက်လက်သဲ | |ဇော်ဝမ်း ချိုပြုံး | | |- |ကိုလူချောတို့ လာချေပြီ | |ကျော်ဆွေ ညွန့်ဝင်း ခင်ယုမေ | | |- |မတ်တပ်ရပ်လို့ လမ်းမှာငို | |ဇော်ဝမ်း | | |- |မပြိုသည့် မိုး | |ဇော်ဝမ်း ခင်သန်းနု | | |- |ရွှေကိန္ဒရီ | |ဇော်ဝမ်း ဝါဝါဝင်းရွှေ | | |- |သပြေရိပ် | |ဇော်ဝမ်း ခင်သန်းနွယ် | | |- |ဟန်ဆောင်ကာ မူပို | |ဇော်ဝမ်း ဒေစီကျော်ဝင်း | | |- |[[ကျေးဂျူးကဘာ]] |ထွန်းမြင့်ထွန်း |ဇော်လင်း ထွန်းထွန်းနိုင် မြင့်နိုင် ချိုပြုံး ခင်သီတာထွန်း |တော်ဝင်ထွန်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |[[ချစ်သူရွေးမယ် ချစ်ဝဲလယ်]] |[[ဝင်းဦး]] |ဝင်းဦး စန္ဒာ စမ်းစမ်းအေး မြင့်မြင့်ခင် တင်တင်နွဲ့ မြင့်မြင့်ခိုင် နွဲ့နွဲ့စန်း စမ်းစမ်းဝင်း |ပြည်သူ့မေတ္တာ ရုပ်ရှင် | |- |[[စနေနေ့ည ကိုးနာရီ]] |မောင်မိုးမြင့် |ကျော်ဆွေ ရဲဘော်သက်ရှည် မမိုးဝါ အေးအေးသင်း ခင်မိုးမိုး ဦးကျောက်လုံး အောင်ဆွေဦး |မဟာဗောဓိ ရုပ်ရှင် | |- |[[ဆောင်းမှာတွေ့သော မိန်းကလေး]] |မောင်မိုးသူ |ညွန့်ဝင်း တင်တင်ညို အေးအေးသင်း | | |- |[[တော်တော်ဆိုးတဲ့ ကောင်မလေး]] |တက္ကသိုလ် ခင်သက်မာဝင်း | | | |- |[[နံ့သာမြိုင်စခန်း]] |စံအေး (ဓာတ်ပုံ) | | | |- |[[နှလုံးသားနဲ့မို့ အမုန်းမပွားစေချင်]] |စိန်လွင်လေး | | | |- |[[နှောင်းတမြေ့မြေ့ (ရုပ်ရှင်)|နှောင်းတမြေ့မြေ့]] |[[မောင်ဝဏ္ဏ (ဒါရိုက်တာ)|မောင်ဝဏ္ဏ]] | | | |- |[[ဖြူပြာ မူယာ သူဇာ]] |[[ခင်သန်းနု]] |ဇော်ဝမ်း ခင်သန်းနု | | |- |[[ဘဝကြေးမုံ]] |[[ဘိတ်ကလာတဲ့ငံပြာရည်|ဘိတ်ကလာတဲ့ ငံပြာရည်]] | | | |- |[[မလှချင်]] |ဦးချစ်စိန် | | | |- |[[မုန်တိုင်း ဘယ်ခါ စဲပါ့မယ်]] |ဦးကျော်သန်း | | | |- |[[မောင်မောင် လာမယ်ဆိုလို့|မောင်မောင်လာမယ်ဆိုလို့]] |မောင်လှမျိုး | | | |- |[[မြတ်ဆုဝင်းရဲ့ ချစ်စံအိမ်]] |မောင်လှဝေ | | | |- |[[ရပ်ကြီးသူ]] |ဦးပွ | | | |- |[[သူမသိ ငါပိုး]] |အောင်ကြီးမြင့် | | | |- |[[သူ့ဘဝ ကိုယ့်အသဲ]] |စိန်သံမဏိ | | | |- |[[အပြိုင်အဆိုင်အနိုင်|အပြိုင် အဆိုင် အနိုင်]] |[[စံရွှေမောင်]] | | | |} == ၁၉၇၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |နှလုံးသားနဲ့ စစ်တာဝန် |စိန်ဖေတင် | | | |- |နွဲ့မျိုးစုံ နွဲ့လိုက်ချင် | | | | |- |ကျွန်းကလေးမှာ နှစ်ယောက်ထဲ | | | | |- |စပယ်မွှေးမွှေး အထွေးဖို့ | |စန်းစန်းဝင်း ခင်မောင်ချင်း | | |- |စိန်တရစ် မြတရစ် | |ကျော်ဆွေ ဝါဝါဝင်းရွှေ | | |- |တိမ်စင်သည့် ည | |ဇော်ဝမ်း ခင်သီတာထွန်း | | |- |တို့နှစ်ယောက်နဲ့ မိငြိမ်းချမ်း | |ဇော်ဝမ်း ကျော်ဟိန်း တင်တင်ညို | | |- |နင်ငိုပေမဲ့ အလကား | |ဇော်ဝမ်း စမ်းစမ်းအေး | | |- |နေကန့်လန့်ကာ လပုဝါ | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |မေ့ပါး သနပ်ခါးပြယ်လေမှ | |ကျော်ဆွေ အေးအေးသင်း | | |- |ရန်သူ့မေတ္တာ | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |ရွှေဖူးစာ | |ဇော်ဝမ်း ချိုပြုံး | | |- |ဝမ်းနည်းရမှာလား ဝမ်းသာရမှာလား မိသိန်းကြည် | |စန်းစန်းဝင်း ခင်မောင်ချင်း | | |- |အငိုမျက်လုံး အပြုံးမျက်နှာ | |ဇော်ဝမ်း ခင်သန်းနု | | |} == ၁၉၇၇ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |အဖေတခု သားတခု | |စိန်မြင့် | | |- |မိန်းကလေးရှင်ရဲ့ ဆန္ဒ |အောင်မြင့်မြတ် |ဝါဝါဝင်းရွှေ ဆွေဇင်ထိုက် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |နေခြည်ဖြာမှ နွေးသောကြောင့် |စံရွှေမောင် |အောင်လွင် | |ဓာတ်ပုံဆု |- |ကျွန်တော့် စိုးမမပိုင် | |ဇော်ဝမ်း နွဲ့နွဲ့မူ ချိုပြုံး | | |- |ကြမ္မာရဟတ် | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |ကြာနီနှစ်ပွင့် ဖြူတစ်ပွင့် | |ဇော်ဝမ်း ခင်နွဲ့မာဝင်း | | |- |ချစ်သူများရဲ့ ချစ်တဲ့သူ | |ဇော်ဝမ်း ခင်သန်းနု | | |- |နွဲ့ဆိုးချစ်သူ မောင့်သဲအူ | |ဇော်ဝမ်း တိုးတိုးလွင် ချိုပြုံး | | |- |မိုးတညချစ်သူ | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |လှိုင်းနဲ့အတူ | |ဇော်ဝမ်း နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |ဝေ့လည်လည် | |ဇော်ဝမ်း ဆွေဇင်ထိုက် | | |- |သူ့အကြောင်းနဲ့ သူ | |ဇော်ဝမ်း ခင်သန်းနု | | |} == ၁၉၇၈ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |တခါက တဘဝ |မောင်တင်ဦး | | | |- |လူဇော် | | | | |- |မေတ္တာရှင်မလေး ငြိမ်းငြိမ်းအိ | | | | |- |[[ရူပမာလာ]] |အေဝမ်း သန်းထွဋ် |ကိုမြင့် တိုးညွန့် စန္ဒာ စိုင်းဝဏ္ဏ မျိုးသန့် သွဲ့သွဲ့အေး ကျော်ဝင်း |မောင်မောင်စိုး ရုပ်ရှင် | |- |နေနဲ့လနဲ့ တလှည့်စီ | |ဇော်ဝမ်း တင်တင်ညို | | |- |ပုလဲရောင်မမှိန် | |စန်းစန်းဝင်း ခင်မောင်ချင်း မေဝင်းမောင် | | |- |နေခြည်ဖြာမှ နွေးသောကြောင့် |စံရွှေမောင် |အောင်လွင် နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |ယူချင်ဦးဟဲ့ မိန်းမ | |ဇော်ဝမ်း စန္ဒာ | | |} == ၁၉၇၉ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |အကာကအချစ် အနှစ်ကမေတ္တာ |ဦးသုခ |ကျော်ဟိန်း ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း ဒေါ်စိန်ခင် | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |[[ချစ်အမျှ (၁၉၇၉ ရုပ်ရှင်)|ချစ်အမျှ]] |ဦးသုခ |ဇော်လင်း ခင်ယုမေ ချိုပြုံး အံ့ကျော် သိုက်စိုး | | |- |ကျော်ကိုချစ်မလား ဇော့်ကိုချစ်မလား | | | | |- |မလိခ ချစ်သူ |မြတ်လေး | | | |- |ကိုယ့်ရင်ထဲမှာ မင်း | |စန်းစန်းဝင်း ခင်မောင်ချင်း | | |- |ဖဲမွေ့ယာလမ်း | |စန်းစန်းဝင်း ခင်မောင်ချင်း နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |သိပါလေစ ပိတောက်ဝါ | |မေဆွိ ဇော်ဝမ်း ခင်သန်းနု | | |} == ၁၉၈၀ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |မြွေမြွေချင်း ခြေမြင် | |ကျော်ဆွေ ရွှေဘ ခင်ယုမေ စန်းစန်းဝင်း | | |- |အေးမြသီတာ | |စောမြသန္တာ | | |- |ချမ်းမြေ့ပါစေ |ကြည်စိုးထွန်း |ခင်သီတာထွန်း စံရှားတင် | | |- |နွေရူပ | |ခင်သီတာထွန်း ဇော်ဝမ်း | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |သားအချစ် မြေးအနှစ် | |နွဲ့နွဲ့မူ ကြည်ကြည်ဌေး | | |- |မျက်လုံးစိမ်းနဲ့ မိန်းကလေး | |နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |ပျဉ်းမငုတ်တို |အေဝမ်း မောင်လှမျိုး |နွဲ့နွဲ့မူ ကျော်ဟိန်း ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း |ကျော်စိုး ရုပ်ရှင် | |- |ကြည်ပြာ |ကြီးမြင့် |မေဝင်းမောင် |ယမုံနာ ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ချစ်သူကြင်သူ မြတ်နိုးသူ |ထွန်းထွန်း |ဝင်းဦး မြင့်မြင့်ခင် မြင့်မြင့်ခိုင် သော်တာ ကျော်စွာဝင်း အေးမင်းဝင | | |- |ထမင်းဆီဆမ်း ရွှေလင်ပန်း | |ညွန့်ဝင်း | | |- |မှတပါး အခြားမရှိပြီ |ခင်မောင်ဦး စိုးသိမ်းထွဋ် |မြင့်မြင့်ခင် မောင်စိမ်းအောင် |ပဒေသာ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |} == ၁၉၈၁ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |နှင်းဆီနီ အိပ်မက် |ဝင်းဖေ |ဆွေဇင်ထိုက် မေယု |ရန်ကင်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု ဒါရိုက်တာဆု |- |အမေ |မောင်တင်ဦး |ခင်သီတာထွန်း ဇော်ဝမ်း အေးအေးသင်း |အောင်တေဇ ရုပ်ရှင် | |- |ဒေါင်ဒေါင်မြည်တဲ့ အသဲ | |ဝါဝါဝင်းရွှေ | | |- |ငယ်နာမည် အညို | |တင်တင်ညို | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ဂျစ်တူး | |ကျော်ဆွေ ဆွေဇင်ထိုက် | | |- |တေဇာ | |ကျော်ဟိန်း စံရှားတင် ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း | |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ရင်ကို အေးမြစေသား | |စံရှားတင် | | |- |အပြန်လမ်း | |ကျော်ဟိန်း | | |- |နွေရူပ | |ဇော်ဝမ်း ခင်သီတာထွန်း | | |- |မတထောင် တကောင်ဘွား | |ညွန့်ဝင်း | | |- |ဘဝကို စိန်ခေါ်ကြသူများ | |ဇော်ဝမ်း သီသီ အေးအေးသင်း | | |- |အတာ |ရဲဇွဲ |ကျော်ဟိန်း ဆွေဇင်ထိုက် စိုးရွှေ စံရှားတင် ကျားကြီး | | |- |သူရဲကောင်းလေးများ |မောင်တင်ဦး |ဇော်ဝမ်း မေဝင်းမောင် ဗိုလ်ဗကို အံ့ကျော် စံမတူ ဦးဝမ်ချူး ဝေသာလီမောင်ဖုန်း ခင်လေးဆွေ စိန်သန်း မြမောင် ညီညီမင်း အောင်ထွန်းလေး ကျော်သက်မောင် ဒေဝအောင် အေးအေးမော် မင်းမင်းသော် |မာလာဦး ရုပ်ရှင် | |- |အောင်လံ တလွင့်လွင့် | |စန်းစန်းဝင်း ရွှေဘ တင်ညွန့် | | |} === ၁၉၈၂ ခုနှစ် === {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |မွန်းတည့်ချိန်တွင် နေဝင်သည် |ကျော်ဟိန်း |ချိုပြုံး ကျော်ဟိန်း |ဇမ္ဗူထွန်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |မျက်နှာ မများတတ်သူပါ | |ခင်သန်းနု | | |- |မီလာရှီကာ စိုင်းဗေဒါ |မောင်တင်ဦး |နေအောင် |မြနန္ဒာ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |နေကြာရိုင်း | |ဇော်ဝမ်း စောမြသန္တာ | | |- |မြပုလဲသွယ် | |အေးအေးသင်း | | |- |ချစ်ရဆဲပါ စုလှိုင် | |ထွန်းထွန်းဝင်း | | |- |မေတ္တာအသင်္ချေ |ထွန်းမြင့်ထွန်း |ခင်သီတာထွန်း |တော်ဝင်ထွန်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ဇာနည်ခိုင်မာသွယ် | |ဇော်ဝမ်း ခင်သီတာထွန်း | | |- |တို့အချစ်က တစ်မျိုး | |ဇော်ဝမ်း ခင်သီတာထွန်း | | |- |ပန်းပေးရင် ကျေနပ်မှာလား | |ဇော်ဝမ်း ခင်သီတာထွန်း | | |- |ပြန်လာခဲ့ပါ သူငယ်ချင်း | |ဇော်ဝမ်း ဆွေဇင်ထိုက် | | |- |မုန်တိုင်းသံလား တေးသံလား | |ဇော်ဝမ်း နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |ရွှေလား ငွေလား မေတ္တာလား | |ဇော်ဝမ်း ချိုပြုံး နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |သစ္စာနှလုံးသား | |ဇော်ဝမ်း ဆွေဇင်ထိုက် ချိုပြုံး | | |- |ချစ်ခွင့်ပေးပါချစ်သူရယ် |ရဲဇွဲ |ကျော်ဟိန်း ဆွေဇင်ထိုက် စိုးရွှေ စံရှားတင် | | |- |အမေ |မောင်တင်ဦး |ဇော်ဝမ်း ခင်သီတာထွန်း | | |- |အရွယ် | |ဇော်ဝမ်း မေဝင်းမောင် | | |} == ၁၉၈၃ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဣတ္ထိယခေါ် မိန်းမတို့သည် |ထွန်းမြင့်ထွန်း |ခင်သီတာထွန်း |တော်ဝင်ထွန်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ဒါရိုက်တာဆု |- |တတိယအရွယ်၏ ဒုတိယဝေဒနာ |ဝင်းဖေ မင်းမာဃ |ခင်သီတာထွန်း ညွန့်ဝင်း ထွန်းဝေ |ရွှေမြင်းမိုရ် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |စိမ်းနဲ့ တေဇာ | |ကျော်ဟိန်း စံရှားတင် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ဗိုလ်သံခဲ | | | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |တချက်ခုတ် | |မေဆွိ မောင်သန်းဝင်း | | |- |ပိတောက်တွေ ရွှေရည်လူးခဲ့ပေါ့လေ | |ပြေငြိမ်း ကျော်ဟိန်း နွဲ့နွဲ့မူ တင်နီလာဝင်း | | |- |ရွှေဖိနပ်ကြီး ရှပ်တိုက်စီးမယ် | |ဇော်ဝမ်း နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |အချစ်ဆုံး | |မေဆွိ ဆိုးပေ မောင်မဲ | | |- |ချစ်သူငယ်ချင်း | |နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |မမေ့ ဆယ်ကမ္ဘာ | |ချိုပြုံး ကျော်ဟိန်း | | |- |ရွှေပင်နားတော့ ရွှေကျေး | |ခင်သန်းနု | | |- |ဒဿဂီရိအသည်း | |ဝါဝါဝင်းရွှေ ငြိမ်းငြိမ်းအိ | | |- |နေကျောက်ခဲ | |ကျော်ဟိန်း | | |- |ပြိုမှာလေလား မိုးရဲ့ | |ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း | | |- |ချစ်တဲ့ရက်ကို ကြိုနေမယ် | |စံရှားတင် | | |- |လွမ်းရတဲ့ အဖြစ်ကလေးတွေ | |ထွန်းဝေ | | |} == ၁၉၈၄ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ရင်ထဲမှာ ရွာသောမိုး |မောင်မောင်မြင့် |ကျော်ဟိန်း အောင်လွင် နွဲ့နွဲ့မူ မြတ်လေး စံရှားတင် ဒေါ်မေသစ် ဒေါ်မေနွဲ့ ဒေါ်မေနု ပလာတာ မိမိမွန် ရှိုးရှိုးဝင်းအောင် | |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |နှလုံးသားမြို့တော် |မောင်တင်ဦး |ခင်သီတာထွန်း မို့မို့မြင့်အောင် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ပလက်ဖောင်းမင်းသား | |ဇော်ဝမ်း ခင်သီတာထွန်း ဆွေဇင်ထိုက် | | |- |မုန့်လုံး စက္ကူကပ် | |မေဆွိ ဆိုးပေ မောင်မဲ | | |- |မေတ္တာချစ်ကြွေး ပြေပါစေ | |ဇော်ဝမ်း နုနုခင် | | |- |မေတ္တာဝတ်မှုံ | |ဇော်ဝမ်း ဆွေဇင်ထိုက် | | |- |မောင့်အချစ် သီရိ |မျိုးညွန့်သွင် |ချိုပြုံး ကျော်ဟိန်း | | |- |ပူစူးမ | |ဝါဝါဝင်းရွှေ | | |- |ရှစ်စပ်က ဂျင်ဂျင်လည် | |ဝါဝါဝင်းရွှေ | | |- |ဂျက်မ | |ခင်သန်းနု | | |- |သားကောင် | |ခင်သန်းနု | | |- |ချစ်အားပို | |ခင်သီတာထွန်း | | |- |အဖိုးတန် မြ |လဝေမိုး |ဆွေဇင်ထိုက် |ရွှေဥဒေါင်း ရုပ်ရှင် | |- |အချစ်လူဆိုးလေး |မျိုးမြင့်အောင် |ဆွေဇင်ထိုက် ကျော်ဟိန်း | | |- |ရင်သွေး | |နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |စိမ်းလို့သာ ခေါ်လိုက်ပါ | |နွဲ့နွဲ့မူ | | |- |မြင်းမိုရ်ထက်မြင့်သော |ဝင်းဖေ |ညွန့်ဝင်း မြင့်မြင့်ခင် ထွန်းဝေ |ရန်ကင်း ရုပ်ရှင် | |- |ချစ်ကြိုးလေး နှစ်မျှင် | |ချိုပြုံး | | |- |အမိမြေမှ သားကောင်းများ |စိန်ဖေတင် | |တပ်မတော် ရုပ်ရှင် | |} == ၁၉၈၅ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[သင်္ကြန်မိုး]] |မောင်တင်ဦး |ဇင်ဝိုင်း ခင်သန်းနု နေအောင် သီတာသိမ့် |သူရိယပညာ ရုပ်ရှင် |ဒါရိုက်တာဆု ဇာတ်ကားဆု |- |ပန်းသီတဲ့ ကြိုး |ဝင်းဖေ |ခင်သီတာထွန်း နေအောင် ခင်စိုးပိုင် လွှမ်းမိုး |ဘုန်းဝင်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ချစ်မီးလျှံထဲက မေချို |ရွှေထီး |ခိုင်ခင်ဦး ထွန်းထွန်းနိုင် | |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |မောင်မောင်နဲ့ ပထမအချစ် | |မေဆွိ ဇော်ဦး | | |- |နေသာတဲ့နေ့ လသာတဲ့ည | |ပြေငြိမ်း ခင်သီတာထွန်း | | |- |မုန်းရခက်ကြီး | |မေဆွိ ကျော်သူ | | |- |ကိုကိုနဲ့ပဲ နေချင်တယ် | |ခင်သီတာထွန်း | | |- |ကိုကို့ညီမ |ပန်းချီစိုးမိုး |ကျော်ဟိန်း တင်တင်ညို မအေးမြင့် | | |- |သီခြားကမ္ဘာလေးထဲမှာ | |ခင်သန်းနု | | |- |သံယောဇဉ်ဆိုတာ ရှိတယ် | |မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |နေရာချင်းတော့ မလဲနိုင်ပါ | |မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |ကျီးယောင်ဆောင်သော ဒေါင်း |မျိုးညွန့်သွင် |ကျော်ဟိန်း မို့မို့မြင့်အောင် ချိုပြုံး |ပဉ္စရူပရုပ်ရှင် | |- |မျှော်လေတိုင်း မှိုင်းရီ |မောင်မောင်မြင့် |ကျော်ဟိန်း လဲ့လဲ့ဝင်းလှိုင် |မိုးမြင့်သော်တာရုပ်ရှင် | |- |သီတာရေကြည် | |မြင့်မြင့်ခင် | | |- |တဖက်သတ်အချစ်ဟာဆိုးပါသည် |ရဲဇွဲ |ကျော်သူ ခိုင်ခင်ဦး ဇေယျာ | | |} == ၁၉၈၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ချစ်နှင်းဝေဝေ | |မေဆွိ ညွန့်ဝင်း ဆွေဇင်ထိုက် | | |- |ချစ်ရင် မပြေးနဲ့ | |ပြေငြိမ်း စိုးသူ မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |ဒီမျက်နှာလေးကို ချစ်တာ | |ပြေငြိမ်း မေဝင်းမောင် | | |- |သမီးနဲ့သမက် ခမည်းနဲ့ခမက် | |ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |သုံးထောင်ပြည့် ခန်းသာလယ်မှာ | |မေဆွိ ကျော်သူ | | |- |အချစ်နဲ့တည်ဆောက်သော ဤကမ္ဘာ | |ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |ဇာတ်လမ်းကတော့ မသန်း |စိန်သံမဏိ |မို့မို့မြင့်အောင် |ပွင့်ချိန်တန်လျှင် ရုပ်ရှင် | |- |ချစ်မ | |မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |ချစ်ခြင်းငယ် ပြိုင်မယ် |မောင်ဝဏ္ဏ |မို့မို့မြင့်အောင် |ဇမ္ဗူအေး ရုပ်ရှင် | |- |မွှေးအောင်လှတဲ့ ပန်း |ဝင်းဖေ |ဝါဝါဝင်းရွှေ နေအောင် ခိုင်ခင်ဦး |သီတာဦး ရုပ်ရှင် | |- |ရမ္မက်ဇော | |ခင်သန်းနု ကျော်ဟိန်း | | |- |နွဲ့ဆိုး |ခင်ဇော် |ချစ်ချစ်ဇော် ကျော်ဟိန်း |ကေသီပန် ရုပ်ရှင် | |- |နေသွေး |အောင်မြင့်မြတ် |ကျော်သူ ချိုပြုံး |စန်းသော်တာ ရုပ်ရှင် | |- |အချစ်ကို ဘယ်လိုပြောရမယ် | |ခိုင်ခင်ဦး | | |} == ၁၉၈၇ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |တွေ့ရင် ပြောကြပါ | |မေဆွိ စိုးသူ နှင်းဆီ | | |- |နော် ကိုကိုနော် | |မေဆွိ ကျော်သူ ခင်သီတာထွန်း | | |- |ပန်းမွေ့ယာဆီသို့ | |ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |ပန်းရိုင်း | |မေဆွိ ရန်အောင် | | |- |မယ်မင်းကြီးမ |ဝါဝါဝင်းရွှေ |စန်းစန်းဝင်း ဝါဝါဝင်းရွှေ မြင့်မြင့်ခင် | | |- |မဟူရာသေနတ်သမား | |မေဆွိ ကျော်ဇေယျ မိုးမြင့်ရှိန် | | |- |အစကတော့ မုန်းတယ်ဆို | |ပြေငြိမ်း ခင်သန်းနု မေဆွိ | | |- |အစဉ်သဖြင့် |အောင်မြင့်မြတ် |မို့မို့မြင့်အောင် ကျော်သူ |စိန် ရုပ်ရှင် | |- |ကျွန်မ သိပါတယ် |ပန်းချီ စိုးမိုး |တင်တင်ညို | | |- |အချစ်ရှုံးသမား |ပန်းချီ စိုးမိုး |တင်တင်ညို ထွန်းဝေ | | |- |သံမဏိလိပ်ပြာ |ဝင်းဖေ |ဆွေဇင်ထိုက် ညွန့်ဝင်း |ရန်ကင်း ရုပ်ရှင် | |- |ဇင် |ရဲဇွဲ |တင်နီလာဝင်း စိုးသူ |သန့်ဇင် ရုပ်ရှင် | |- |မေတ္တာစိမ့်စမ်း | |ခင်သီတာထွန်း ကြည်ကြည်ဌေး | | |- |မောင်စိန်သောင်း မနှင်းရည် | |ခင်သီတာထွန်း သုမောင် | | |- |မာနမင်းသား | |ကျော်သူ | | |- |သားတို့မေမေ | |ကြည်ကြည်ဌေး | | |} == ၁၉၈၈ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |နှစ်မွှာဖူးစာ | |ပြေငြိမ်း မေသန်းနု | | |- |မပြောလည်း သိပါတယ် |အောင်မြင့်မြတ် |မေဆွိ ကျော်သူ |ရွှေဥဩ ရုပ်ရှင် | |- |ရွှေတနေ့ ငွေတနေ့ | |ပြေငြိမ်း မေသန်းနု | | |- |မျက်ရည်စိမ်း | |ခင်သီတာထွန်း ကျော်ဟိန်း | | |- |မမစိမ်း |မောင်တင်ဦး |ခင်သန်းနု ဇင်ဝိုင်း |မြန်မာ့အလှ ရုပ်ရှင် | |- |ဖေဖေ့သားနဲ့ မေမေ့သမီး | |ခင်သန်းနု လွှမ်းမိုး | | |- |ကိုကို့ကို ချစ်လို့ | |မို့မို့မြင့်အောင် | | |} == ၁၉၈၉ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဒိုး |ကြည်စိုးထွန်း |ကျော်သူ မြင့်မြင့်ခင် နွဲ့နွဲ့စန်း စိုးသူ |အမျိုးသား ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု |- |ပန်းမြိုင်လယ်က ဥယျာဉ်မှူး |မောင်တင်ဦး |နေအောင် ကျော်ဟိန်း သိင်္ဂီထွန်း |ရွှေပြည်တော် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ခပ်စိမ်းစိမ်းပဲ နေပါမယ် |အောင်မြင့်မြတ် |မို့မို့မြင့်အောင် မေဆွိ ကျော်သူ ရဲအောင် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ပွဲတိုင်းကျော် | |မေဆွိ ရန်အောင် | | |- |မေတ္တာရေလှိုင်း | |မေဆွိ နေအောင် ပြေငြိမ်း | | |- |ရတနာ | |ပြေငြိမ်း မေဆွိ | | |- |အလွမ်းပြေပေါ့ ကိုကိုရယ် | |ပြေငြိမ်း ခင်သန်းနု မေဝင်းမောင် | | |- |ရိုးမက နဂါး | |တင်နီလာဝင်း | | |- |ချစ်ရက်ကြုံနိုး မကြုံနိုး | |တင်နီလာဝင်း | | |- |စုန်ရေ |ကြည်စိုးထွန်း |ခင်သန်းနု ကျော်ဟိန်း |ပြည်သူမေတ္တာ ရုပ်ရှင် | |- |ချစ်သတ္တိ | |ကျော်သူ ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် | | |} == ၁၉၉၀ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ခုနှစ်စဉ် အလွမ်း |မောင်ဝဏ္ဏ |သုမောင် ခင်သန်းနု စုလှိုင်နှင်း |ပန်းဝေဝေ ရုပ်ရှင် |ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |အရိုင်းစံပယ် |ကြီးမြင့် |မို့မို့မြင့်အောင် တင့်တင့်ထွန်း ဇော်လွင် |ယမုံနာ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ကျော်ကြားချင်တဲ့သူ | |မေဆွိ ရဲအောင် | | |- |ကိုယ့်လူ သူ့လူ | |မေဆွိ ချစ်တိုင်းအောင် | | |- |နဖူးမှာ မှဲ့ပါတယ် | |ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |နေခြည် | |မေဆွိ ကျော်သူ | | |- |ပျားရည်ဆမ်းသော ချစ်ခရီးကြမ်း | |မေဆွိ ကျော်သူ | | |- |ဗေဒါလမ်း | |မေဆွိ ညွန့်ဝင်း | | |- |မရယ်ပါနဲ့ လွမ်းနေတယ် | |မေဆွိ သန်းဖေလေး | | |- |မြင်မြင်ချင်းပဲ ချစ်မိတယ် | |ပြေငြိမ်း ခိုင်ခင်ဦး | | |- |မလိမ်မိုး မလိမ္မာ | |ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |အချစ်ဆုံးသူရဲ့ ရင်မှာ | |မေဆွိ ပြေငြိမ်း ရဲအောင် | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |အပြန်အလှန် | |မေဆွိ မောင်သန်းဝင်း | | |- |အဖေက မင်းသား၊ သားက ဇာတ်လိုက် | |ပြေငြိမ်း စမ်းပပအောင် | | |- |အရိုင်းချစ် | |မေဆွိ ကျော်သူ | | |- |ချစ်မွှေး | |မို့မို့မြင့်အောင် ရန်အောင် | | |- |မအေးအေးပွင့် မြင့်မြင့်စန်း လမ်း ၃၀ |သီဟကျော်စိုး |ခင်သီတာထွန်း | | |- |ကောင်းချစ်တဲ့ မမ |ကျော်သူ |ကျော်သူ မြင့်မြင့်ခင် ဆွေဇင်ထိုက် | | |- |သံယောဇဉ် ချာတိတ် | |ကျော်သူ | | |} == ၁၉၉၁ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |မယ်သီတာလို မိန်းကလေး | |ရန်အောင် | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |သမီးနှင့် အမေများ | |မို့မို့မြင့်အောင် မြင့်မြင့်ခိုင် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ဒဏ္ဍာရီ | | | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ခုတော့သိပြီ မင်းကို ကိုယ်ချစ်သည် | |မေဆွိ စိုးသူ | | |- |ငယ်ငယ့်ချစ်ဦး | |ပြေငြိမ်း မေသန်းနု | | |- |တို့နှစ်ယောက်အချစ် တို့နားလည် | |မေဆွိ ကျော်သူ | | |- |ဒါလည်း ခွင့်လွှတ်တယ် | |မေဆွိ ကျော်သူ | | |- |မိမိုးကို ချစ်လိုက်တာလေ | |ပြေငြိမ်း ဇင်မာဦး မေသန်းနု | | |- |ရန်မျိုးလုံ ဘချယ် | |ဇော်ဝမ်း မေသန်းနု | | |- |သမီးချွေးမ သားသမက် | |မေဆွိ ကျော်ဟိန်း | | |} == ၁၉၉၂ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |မူပိုင်ချစ်သူ |ခင်မောင်စိုး စိုးသိမ်းထွဋ် |မေသန်းနု ကျော်သူ ခင်စိုးပိုင် နွဲ့နွဲ့စန်း ဂွမ်းပုံ |ထွဋ် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |သခွတ်ပန်း |ကြီးမြင့် |မို့မို့မြင့်အောင် ရဲအောင် ကျော်ရဲအောင် မြတ်ကေသီအောင် ဇော်လွင် |အောင်စကြာ ရုပ်ရှင် |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ခိုင်မာလာနှင်းဆီ |ဝင်းဦး မောင်တင်ဦး |ခင်သန်းနု ဝင်းဦး ရန်အောင် ကျော်ရဲအောင် မြင့်မြင့်ခိုင် ခိုင်ခင်ဦး လွင်မိုး |စန္ဒာ ရုပ်ရှင် |ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |ချစ်ပန်းသီတဲ့ မိန်းကလေး | |မေဆွိ ရန်အောင် ရန်ကျော် | | |- |ချစ်လွန်းကေသီ |သင်းသင်းယု |မေဆွိ ကျော်ဟိန်း | | |- |ချစ်သဲဖြူ |ရဲဇွဲ |မေဆွိ ကျော်ဟိန်း | | |- |ငါးကြော်မကြိုက်တဲ့ ကြောင်မိုက် | |မေဆွိ နေအောင် | | |- |နိုင်တော်မူ | |ပြေငြိမ်း မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |ပန်းပေးတဲ့ ကိုကို | |မေဆွိ ကျော်သူ | | |- |ရမ္မက်စံအိမ် | |မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |အကြွေပန်းပေမယ့် ရွှေနန်းတော့ ထိုက်ချင်တယ် |မီးပွား |မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |ငယ်သူမို့ မသိပါ | |မို့မို့မြင့်အောင် | | |} == ၁၉၉၃ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |သီတာခုနှစ်တန် |မောင်နန္ဒ |ဇင်မာဦး ညွန့်ဝင်း |ခိုင်သဇင် ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |မြစ်တို့၏ မာယာ |မီးပွား |ရဲအောင် ရန်အောင် မေသန်းနု | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |စိန်ခေါ်နေတဲ့ အချစ် |ကြည်စိုးထွန်း |မို့မို့မြင့်အောင် စမ်းစမ်းအေး မြင့်မြင့်ခိုင် |ရွှေညာမောင် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ကိုယ်တိုင်ရေးသား ပါဝင်ရိုက်ကူးသည် | |ဇော်ဝမ်း မေသန်းနု | | |- |မသည်းနုရဲ့ သံသရာ |ခင်သန်းနု |ခင်သန်းနု ရဲအောင် |နေလရတနာ ရုပ်ရှင် | |- |လူဖွေး | |ရဲအောင် | | |- |စွန်ရဲ | |မေဆွိ ရန်အောင် | | |- |မောင်ရင်ငတေမိုက်ကန်းသည် |မီးပွား |ကျော်ဟိန်း နေအောင် ရန်အောင် မေသန်းနု |လေးနှင့်အပေါင်းရုပ်ရှင် | |- |မွှေး | |မေဆွိ ကျော်သူ ဇင်ဝိုင်း မင်းဦး | | |- |အချစ်တတ်ဆုံး လူသား | |မေဆွိ စိုးသူ | | |} == ၁၉၉၄ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |နော်ရင်မွှေး |အောင်စိုးဦး |စိုးမြတ်သူဇာ | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |တပြည်သူ မရွှေထား |စင်ရော်မောင်မောင် |မေသန်းနု ကျော်သူ |စင်ရော် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ဒါရိုက်တာဆု ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု ဇာတ်ကားဆု |- |မသုဓမ္မစာရီ |ကြည်စိုးထွန်း |မို့မို့မြင့်အောင် စမ်းစမ်းအေး ဇော်လင်း |သာညွန့် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ဝေလည်းမွှေး ကြွေလည်းမွှေး |ခင်မောင်ဦး စိုးသိမ်းထွဋ် |ကျော်ဟိန်း ဒွေး တင့်တင့်ထွန်း မြင့်မြင့်ခိုင် |အောင်သရဖူ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကို ဖြတ်မည် | |မေဆွိ ကျော်ဟိန်း ကျော်သူ | | |- |သူလိုယောက်ျား | |ရဲအောင် | | |- |သွေးအတွက် သွေး | |မခင်တင့် | | |- |မုန်းပါတယ်လို့ ဆိုနေမှ | |မေဆွိ ရန်အောင် | | |- |သရဖူ |ကြီးမြင့် |မို့မို့မြင့်အောင် ထက်ထက်မိုးဦး ရဲအောင် ဇော်ဦး နွဲ့နွဲ့စန်း | |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု ရုပ်ရှင်အသံဆု |} == ၁၉၉၅ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ပုဂံမှာ သာတဲ့လ |မြတ်တင်အေး |ရန်အောင် မေသန်းနု |မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |တိုက်ပွဲခေါ်သံ |မောင်တင်ဦး |ဇော်လင်း သီဟတင်စိုး ဇင်မာဦး မင်းဦး ညွန့်ဝင်း |ခင်စံပယ်ဦး ရုပ်ရှင် |ဒါရိုက်တာဆု ဇာတ်ကားဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု ရုပ်ရှင်အသံဆု |- |ရင်သွေးဟူက | |မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |လူဝိုင်း | |ဒွေး | | |- |ငြိုးမာန်ဖွဲ့ စိမ်းရက်လေသလား | |မေသန်းနု ကျော်ဟိန်း | | |- |အောင်မြင်သော နေ့ |သက်မောင်မောင် |စိုးသူ မြင့်မြင့်ခိုင် ညွန့်ဝင်း |အသဲတံခါး ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |} == ၁၉၉၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |အလင်းဖျော့ ကောင်းကင် |မီးပွား |ရန်အောင် မေသန်းနု လင်းဇာနည်ဇော် | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ပန်းသခင် |ဦးကြီးမြင့် |ဇာတ်လင်း ထက်ထက်မိုးဦး လွင်မိုး |ယမုံနာ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ကျွန်မတင်တဲ့ ရွှေမင်းသား | |စိုးမြတ်သူဇာ | | |- |သားသမီး ဇနီးကြင်ယာ |ကြည်စိုးထွန်း |ကျော်ရဲအောင် |ဂန္ထဝင် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |မြင်းမိုရ်တောင်ဦး မကကျူးသား |ခင်ဇော် |မြင့်မြင့်ခင် ရဲအောင် စိုးမြတ်သူဇာ ရှိုင်းအောင် ချစ်ချစ်ဇော် ဝါဝါမေမောင် စုစုစန္ဒီ ပြည်ထောင်စု ကျော်နိုင် ကိုကိုဦး မင်းဇော် |ကြောင်ကမ္ဘာ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ချစ်ရည်းစား | |မို့မို့မြင့်အောင် | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |} == ၁၉၉၇ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ချစ်လိုက်တော့ ဝမ်းတူးသရီး | | | | |- |သူ့ကျွန် မခံပြီ |ကြည်စိုးထွန်း |ညွန့်ဝင်း |မြတ်မိခင် ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု |- |ပြန်မခေါ်ချင်တော့ဘူး | |မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |နွေ၏အလွန် | |မေသန်းနု | | |- |အတွေ့ |ကျော်သူ |စိုးမြတ်သူဇာ ပန်းဖြူ ဇော်လင်း | | |- |ရင်ခွင်နန်းတော် | |ထွန်းအိန္ဒြာဗို ဒွေး | | |- |အမေ့ခြေရာ |ခင်မောင်ဦး စိုးသိမ်းထွဋ် |ဒွေး ချိုပြုံး | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |အရိပ် |မီးပွား |ပန်းဖြူ မင်းမော်ကွန်း စိုးမြတ်သူဇာ | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |အိုအေစစ်လိုအချစ်အကြောင်း |ညွန့်မြန်မာညီညီအောင် |ကျော်ဟိန်း ထက်ထက်မိုးဦး ခန့်စည်သူ | | |- |မြင့်မြတ်နှလုံးသား | |ဇင်ဝိုင်း လွင်မိုး | |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု ရုပ်ရှင်အသံဆု ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆု |} == ၁၉၉၈ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ရွှေနံ့သာစံအိမ် |မောင်နန္ဒ |စိုးမြတ်သူဇာ နန္ဒာလှိုင် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |တစ်သက်တာ ထာဝရ | |ထက်ထက်မိုးဦး | | |- |မာယာရထား | |ထွန်းအိန္ဒြာဗို လွင်မိုး နန္ဒာလှိုင် ကြည်လဲ့လဲ့ဦး | | |- |အနှိုင်းမဲ့ရင်ခွင် |မလိခ စိုးထိုက်အောင် |ဒွေး ခင်သန်းနု ညွန့်ဝင်း |မလိခ ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆု |- |ညမင်းသား |မီးပွား |ရန်အောင် | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |} == ၁၉၉၉ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |နှောင်ထုံးဖွဲ့ မေတ္တာ |ကြည်စိုးထွန်း |လျှမ်းထက် စိုးမြတ်နန္ဒာ ထွန်းထွန်းဝင်း မြင့်မြင့်ခိုင် |ကောင်းထူးရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |အဖြူရောင်အတ္တ | | | | |- |ကျွန်တော်ကျွန်မတို့သည် | | | | |- |နှလုံးသားလျှို့ဝှက်ခန်း |ကြည်ဖြူသျှင် |ကျော်ဟိန်း မင်းမော်ကွန်း အိန္ဒြာကျော်ဇင် | | |- |အဖေ့နေရာ |ခင်မောင်ဦး စိုးသိမ်းထွဋ် |ဒွေး |သီဟဇော် ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု |- |ရင်ထဲက ဆောင်းရာသီ |မောင်ဝဏ္ဏ |လွင်မိုး ထွန်းအိန္ဒြာဗို အိဖြူစိုး မြတ်ကေသီအောင် |ပန်းဝေဝေ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ကလေးသရုပ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |နှောင်းတမြေ့မြေ့ |သက်မောင်မောင် |ထွန်းအိန္ဒြာဗို စိုးသူ | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |} == ၂၀၀၀ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |[[မောင့်မူပိုင်ရှင် (၂၀၀၀ ရုပ်ရှင်)|မောင့်မူပိုင်ရှင်]] |ကိုစန်းအောင် |ဒွေး လွင်မိုး ထွန်းအိန္ဒြာဗို ထက်ထက်မိုးဦး |ဧရာဝတီ ရုပ်ရှင် |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |မောဟမျဉ်းပြိုင်များ |မောင်မောင်ဦး |ရန်အောင် ထက်ထက်မိုးဦး ကျော်ဟိန်း | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ငရဲသား |သီဟတင်စိုး |သီဟတင်စိုး အောင်ခိုင် |ခင်စံပယ်ဦး ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |သမီးရှင် |ခင်မောင်ဦး စိုးသိမ်းထွဋ် |ဒွေး ရန်အောင် ခင်သန်းနု အိန္ဒြာကျော်ဇင် ချိုပြုံး |မိုးကောင်းကင် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |အသည်းကို လေလံပစ်မယ် | | | | |- |အချစ်သင့်သူ | | | | |- |အချစ်ကိုစားသော ကိန်းဂဏန်းများ | |ခိုင်သင်းကြည် | | |- |နှုတ်ခမ်းထက်က ဓားသွား |ကြည်ဖြူသျှင် |ကျော်ဟိန်း စည်သူလွင် ပိုင်ဇေရဲထွန်း မျိုးသန္တာထွန်း | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |မမုန်းလေနဲ့ ငပလီ |စင်ရော်မောင်မောင် |ဒွေး ရန်အောင် မေသန်းနု အိန္ဒြာကျော်ဇင် | | |- |ပျော်ကြရအောင် | | | | |} == ၂၀၀၁ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |နှလုံးလှလူမိုက် |မောင်တင်ဦး |မင်းမော်ကွန်း နေအောင် မေသဉ္ဇာဦး ခိုင်သင်းကြည် မြင့်မြင့်ခင် |မေတ္တာရောင်ပြန် ရုပ်ရှင် |ဇာတ်ကားဆု ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ချစ်ခြင်း၏ အခြားမဲ့၌ |စင်ရော်မောင်မောင် |မေသန်းနု ဒွေး | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ကောင်းကင်ထက်က ပန်းတစ်ပွင့် | | | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ပန်းတစ်ပွင့် ဖန်ဆင်းခြင်း |ကြည်ဖြူသျှင် |ထက်ထက်မိုးဦး လွင်မိုး လူမင်း |မဟာထွန်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆု |- |သမီးမိုက် | |ထက်ထက်မိုးဦး | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |မိသိန်းကြည် | |မေသဉ္ဇာဦး | | |- |အချစ်ဖြတ်သန်းရာ ဒေသ | | | | |- |ပုံလာလာ ပြောတိုင်းယုံ | | | | |- |ရင်ထဲမှာ ဘာညာဘာညာ | | | | |- |ဆေးပေါင်းခတဲ့ ည | | | | |- |အချစ်ကို မွေးဖွားခြင်း |မောင်တင်ဦး |စိုးမြတ်နန္ဒာ ထွန်းအိန္ဒြာဗို ရန်အောင် လူမင်း |သံမဏိသရဖူ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ရွှေရောင်လွှမ်းသော မနက်ဖြန်လေးများ | | | | |- |အိပ်မက်ရာသီ | | | | |- |ပဉ္စလက်ရင်ခွင် | | | | |- |သင်၏ ချစ်လှစွာသော | | | | |- |စိတ်မရှိနဲ့ ချစ်ကြည့်မလို့ | | | | |} == ၂၀၀၂ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |လျှို့ဝှက်သော ရင်ခုန်သံ | | | | |- |ရွှေမှုန်ကြဲတဲ့ မိုးကောင်းကင် | | | | |- |[[ငါ သူတစ်ပါး ယောက်ျား မိန်းမ]] |ပန်းချီ စိုးမိုး |ခင်ဇာခြည်ကျော် မေသန်းနု ရန်အောင် |ကြယ်တံခွန် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆု ဒါရိုက်တာဆု ရုပ်ရှည်တည်းဖြတ်ဆု ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |ပုဏ္ဏားဘကွန်း |ကျော်သူ |ကျော်သူ |အမျိုးသား ရုပ်ရှင် | |- |ပျော်ရွှင်ခြင်းကမ္ဘာ | | | | |- |တစ်ဦးတည်းသော သား |မောင်တင်ဦး |ထွန်းအိန္ဒြာဗို ခင်သန်းနု |ရွှေစင်ဦး ရုပ်ရှင် | |- |ဆန်ရေ |ကြည်စိုးထွန်း |မြင့်မြင့်ခင် ညွန့်ဝင်း |စိမ်းဝါနီ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ယောက္ခမဆိုတာ တစ်ခါတုန်းက သမက်ပါပဲ | | | | |- |ဒဏ်ရာများနဲ့ အချစ် | | | | |- |ရွှေမှုန်ကြဲတဲ့ မိုးကောင်းကင် | |လူမင်း မြင့်မြင့်ခင် | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |စပျစ်ချိုနှင့် ချယ်ရီဝိုင် | | | | |- |ရင်ဝှက်ပန်း | | | | |- |မပြောင်းလဲသော အကြောင်းတရားများ | | | | |- |အချစ်သည် လေပြည် | |အိန္ဒြာကျော်ဇင် ဒွေး | | |- |ရင်တွင်းစကား | | | | |- |မင်းနဲ့မှ ချစ်တတ်ပြီ | | | | |- |အချစ်၏ တန်ခိုးများ | | | | |} == ၂၀၀၃ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |အချစ်ဆိုသော အရာ | | | | |- |နေကမွေးတဲ့ လ |မောင်တင်ဦး |ကျော်ဟိန်း တင့်တင့်ထွန်း မင်းမော်ကွန်း | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |အမေ့နို့ဖိုး |ကျော်သူ |ထွန်းအိန္ဒြာဗို မင်းမော်ကွန်း ချိုပြုံး ဇော်ဦး |အမျိုးသား ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု ဒါရိုက်တာဆု |- |ဒါပဲနော် | | | | |- |ပေးဆပ်သူတို့ နှလုံးသား |ကြည်စိုးထွန်း |မျိုးသန္တာထွန်း ကျော်ရဲအောင် | | |- |ပျော်လိုက်ကြရအောင် | | | | |- |ပိတောက်ပင်လယ် | | | | |- |ပြိုင်ဘက်မရှိ | |ဒွေး | | |- |အဖေ | | | | |- |[[သွေး (ရုပ်ရှင်)|သွေး]] |ကိုဂျီချီနို | | | |- |ငှက်ကလေးရဲ့ ဒဏ္ဍာရီ | |ထက်ထက်မိုးဦး | | |- |ညွှန်းစာဖွဲ့လို့ မမှီ | |ဝါဝါဝင်းရွှေ | | |- |ဒုတိယမြောက် ရိုမီယို | | | | |- |သူးမွဲထသစ္စာ |ဝေမှိုင်းညို | | | |- |အစိမ်းရင့်ရင့်လမင်း | | | | |- |ချစ်ခြင်းရင်ခုန် ယုံကြည်စွာဖြင့် | | | | |- |လမင်းကို စိန်ခေါ်ကြသူများ | | | | |} == ၂၀၀၄ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |တစ်ခါတရံ၌ အချစ်သည် ဤသို့ ဖြစ်တတ်သည် | | | | |- |နောက်မကျကြေး | | | | |- |ချစ်ခြင်းငယ် ပြိုင် |ကြည်စိုးထွန်း |စိုးမြတ်နန္ဒာ |မြသရဖူ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |လျှို့ဝှက်သော နှင်း |စင်ရော်မောင်မောင် | |စင်ရော် ရုပ်ရှင် | |- |ပေးဆပ်သူတို့ နှလုံးသား | | | | |- |ချစ်လူမိုက် | |နန္ဒာလှိုင် | | |- |မျက်နှာများတဲ့ ကောင်းကင် | | | | |- |တစ်ခါက ဧရာဝတီညများ |မီးပွား |လွင်မိုး ထွန်းအိန္ဒြာဗို ညွန့်ဝင်း |ဈာန် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ပေါက်ပေါက်မြောက်မြောက် | | | | |- |စတိုင် | | | | |- |အပြောင်းအလဲ | | | | |- |ပန်းဒဏ္ဍာရီ |ဟိန်းစိုး |စိုးမြတ်နန္ဒာ မင်းမော်ကွန်း မေသန်းနု လှမျိုးသဉ္ဇာနွယ် နွဲ့နွဲ့စန်း ခင်မို့မို့အေး မိုးဒီ |ရီမြင့် ရုပ်ရှင် |ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |ချစ်ခြင်းငယ် ပြိုင် | | | | |- |အကယ်ဒမီ ပြုံးချိုကြီး | |မိုးဒီ | | |- |လျှို့ဝှက်သော နှင်း | |လူမင်း စိုးမြတ်နန္ဒာ ညွန့်ဝင်း | |ဇာတ်ကားဆု ရုပ်ရှင်အသံဆု ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |အိပ်မက်နတ်သမီး | | | | |- |မျက်နှာများတဲ့ ကောင်းကင် | |အိန္ဒြာကျော်ဇင် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |သင်္ကြန်ဝေးဝေး | | | | |- |မှော်ဝင်ကြိုး | |လူမင်း | | |- |ဆုံစည်းစေ | | | | |- |ပင်လယ်မင်းသား | | | | |- |ရင်ခုန်သံအရင်းနှီးဆုံး | | | | |- |နောက်မကျကြေး | | | | |- |စတိုင် | | | | |- |ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ပြုံး | | | | |} == ၂၀၀၅ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဘီလူး | | | | |- |[[ကျန်စစ်မင်း (ရုပ်ရှင်)|ကျန်စစ်မင်း]] |လူမင်း |လူမင်း ညွန့်ဝင်း အောင်ခိုင် ညီနန္ဒ ထက်ထက်မိုးဦး မေသန်းနု ပန်းဖြူ စိုးမြတ်နန္ဒာ လှိုင်ဖြူဖြူထွဋ် ဝါဝါဝင်းရွှေ |ဧဝရတ် ထုတ်လုပ်ရေး |ဇာတ်ကားဆု ရုပ်ရှင်အသံဆု ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |[[ကမ္ဘာဆုံးထိ]] |ခင်မောင်ဦး စိုးသိမ်းထွဋ် |ထွန်းထွန်း (Examplez) အိန္ဒြာကျော်ဇင် ဝိုင်းစုခိုင်သိန်း | | |- |မင်္ဂလာပါ |မီးပွား | |အောင်ကျော်ဇော ရုပ်ရှင် | |- |[[မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းကိုကျော်လွန်၍|မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းကို ကျော်လွန်၍]] |စံရွှေမောင် |လွင်မိုး ထွန်းအိန္ဒြာဗို ရန်ကျော် ခိုင်သင်းကြည် အောင်လွင် | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ဆဋ္ဌဂံ |ကြည်စိုးထွန်း |စိုးမြတ်နန္ဒာ မျိုးသန္တာထွန်း ခင်ဇာခြည်ကျော် သုမောင် ချမ်းသာကြည်စိုး |စိမ်းဝါနီ ရုပ်ရှင် |ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆု ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု |- |သုံးသုံးလီ ချစ် | | | | |- |ပျော်လိုက်ရအောင် | | | | |- |ရွှေမိုးသည်း | |စိုးမြတ်နန္ဒာ | | |- |အချစ်ရဲ့နယ်စပ် အမုန်းရဲ့မြို့ရိုး | | | | |- |ငိုအားထက် ရယ်အားသန် | | | | |- |ကြိုးနှစ်စ | | | | |- |ပုဂံပြည်မှ ပန်းနံ့သာ | |နန္ဒာလှိုင် ချိုပြုံး | | |- |ချစ်ခြင်းဖွဲ့မေတ္တာ | |အိန္ဒြာကျော်ဇင် ဒွေး မြတ်ကေသီအောင် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |} == ၂၀၀၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !သရုပ်ဆောင် !မှတ်ချက် |- |ရတနာ | |ထွန်းအိန္ဒြာဗို | | |- |[[ဂုဏ်ရှိန်ပြင်းတဲ့ ချစ်ခြင်းသိက္ခာ]] |ဒေါန |ရန်အောင် ထွန်းအိန္ဒြာဗို သက်မွန်မြင့် | |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |[[တောင်သမန် သစ္စာ|တောင်သမန်သစ္စာ]] |မောင်နန္ဒ |နန္ဒာလှိုင် | |ရုပ်ရှင်အသံဆု ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |လှည့်စား | | | | |- |မော်ဒန်အချစ် |ညွန့်မြန်မာ ညီညီအောင် | | | |- |[[အဖြူရောင်သစ္စာ]] |မောင်မျိုးမင်း | | | |- |မျှော်လင့်ခြင်းများစွာ |မောင်မျိုးမင်း |စိုးမိုးကြည် ဖိုးကျော် | |ဒါရိုက်တာဆု ဇာတ်ကားဆု ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |မိုက်တီးလေးများ | |အိန္ဒြာကျော်ဇင် | | |- |လွမ်းအောင် ရယ်တတ်သူ |မောင်ဝဏ္ဏ |ပြေဇင် သက်မွန်မြင့် ကျော်ရဲအောင် | | |- |ပန်းပျိုးသူတို့ အလင်္ကာ |ဟိန်းစိုး |လူမင်း နဝရတ် မေသဉ္ဇာဦး | |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |မိုက်တီးလေးများ | | | | |} == ၂၀၀၇ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ငါ့ဓား ငါ့သွေး ငါ့ဧရာဝတီ |ထွန်းအောင်ဇော် |လူမင်း မျိုးသန္တာထွန်း |ပြည့်ဖြိုးမြတ် ရုပ်ရှင် |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |- |ကက်ကင်း |မောင်မျိုးမင်း |ဒွေး ကျော်ရဲအောင် ရန်အောင် နန္ဒာလှိုင် မေသဉ္ဇာဦး | | |- |သမီးနဲ့ အမေများ |အဏ်ထော်နီ |စိုးမြတ်သူဇာ ခိုင်သင်းကြည် | | |- |ကျွန်တော့်ချစ်သူပြောသော သူ့ချစ်သူအကြောင်း |မီးပွား |လွင်မိုး နန္ဒာလှိုင် |လှိုင်ရုပ်ရှင် | |- |ဒီကောင် ဘယ်သူတုန်း |ညီညီထွန်းလွင် |နေတိုး အိန္ဒြာကျော်ဇင် မော့စ် | | |- |ကိုးဆယ်ဆ သာလိမ့်မယ် |မောင်ယဉ်အောင် |ဇော်ဝမ်း ကျော်ရဲအောင် မိုးဒီ နန္ဒာလှိုင် |မြင့်မာလာ ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု ဒါရိုက်တာဆု ဇာတ်ကားဆု ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |ရင်နင့်အောင် မွှေး |မောင်ဝဏ္ဏ |လွင်မိုး မျိုးသန္တာထွန်း ခင်သန်းနု | | |- |ဝင်္ကပါအခြစ်နှင့် သူ၏ ချစ်ကိုကိုချစ် |သိန်းဟန် (ဖီးနစ်) |မင်းမော်ကွန်း နေတိုး အိန္ဒြာကျော်ဇင် သင်ဇာဝင့်ကျော် | | |- |မိုးပေါ်ခုန်တက် ကလိုက်ချင်ပါတယ် | |နေတိုး ထွန်းထွန်း ရဲလေး | | |} == ၂၀၀၈ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ချစ်တော့ချစ်တယ် အလိုမလိုက်ဘူး |မိုက်တီး | | | |- |အမည်မဖော်လိုသူ အချစ် | | | | |- |မြင်းမိုရ်ထက်က လူ |ထွန်းအောင်ဇော် |ရန်အောင် ကောင်းခန့် ရန်ကျော် ဆုရွှန်းလဲ့ ယွန်းယွန်း ကြည်စိုး မြင့်သိန်း အပေါင်းလက္ခဏာ ကုသိုလ် ဂွမ်းပုံကြီး စတီး ဒီရဲဂျာ ကောင်းမြတ်ကျော် |KM ထုတ်လုပ်ရေး | |- |မြင်းမိုရ်ထက်က သရဖူ |သိန်းဟန် (ဖီးနစ်) |မို့မို့မြင့်အောင် |ဖီးနစ် ရုပ်ရှင် |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |အကယ်ဒမီရှော့ | |ရဲအောင် ဇော်ဦး | |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |အများနှင့် မသက်ဆိုင်သောသူ |ညီညီထွန်းလွင် |ထွန်းအိန္ဒြာဗို ခန့်စည်သူ ခင်မို့မို့အေး |မျက်ခြယ် ရုပ်ရှင် |ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ကြိုးတန်း |မီးပွား |စိုးမြတ်သူဇာ ကျော်ရဲအောင် ကျော်ဟိန်း ထွန်းအိန္ဒြာဗို |နယ်သစ်ဦး ရုပ်ရှင် |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု |} == ၂၀၀၉ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ရှော့ရှိတဲ့အချစ်များ |ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) | | | |- |ချစ်လို့စတာ | | | | |- |ဟော့ရှော့ ၂ | | | | |- |[[ချစ်ကံပွင့်နဲ့ မချောသုံးဆယ်]] |ဒေါန |ရန်အောင် ကျော်ကျော်ဗို ဟိန်းဝေယံ ထွန်းအိန္ဒြာဗို အိန္ဒြာကျော်ဇင် ကြည်လဲ့လဲ့ဦး စိုးပြည့်သဇင် ခရစ္စတီးနား မိုးယုစံ သဒ္ဒါထက် | | |- |ပင်လယ်ကို ဖြတ်၍ | | | | |- |မာမီရှိန်း | |နေတိုး | | |- |အတိတ်ရဲ့ အရိပ် | | | |ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု ရုပ်ရှင်အသံဆု |- |ကျောက်စက်ရေ | |စိုးမြတ်သူဇာ ထွန်းအိန္ဒြာဗို ခင်သန်းနု | |ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု |- |[[ဇော်က ကနေသည်]] |မီးပွား |နေတိုး ညွန့်ဝင်း နန္ဒာလှိုင် နဝရတ် |နယ်သစ်ဦး ရုပ်ရှင် |ဒါရိုက်တာဆု ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |ကြိုးကြာ တောင်ပံခတ်သံ |စင်ရော်မောင်မောင် |အိန္ဒြာကျော်ဇင် နေတိုး |စင်ရော် ရုပ်ရှင် |ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆု |- |မိုးည အိပ်မက်မြူ |ကြည်ဖြူသျှင် |နေတိုး သင်ဇာဝင့်ကျော် စိုးပြည့်သဇင် မိုးဟေကို |မဟာထွန်း ရုပ်ရှင် |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |} == ၂၀၁၀ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |‎ ဆွေတစ်ရာ မောင်တစ်ကျိပ် |မီးပွား | | | |- |‎ရင်ဘတ်ကြီးနဲ့ ချစ်လိုက်မယ် |ဝါဝါဝင်းရွှေ | | | |- |‎နတ်ဖတ်တဲ့ စုံတွဲများ |ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) | | | |- |ကျောက်သင်ပုန်းတွေမိုးထားတဲ့အိမ် |ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) | | | |- |ရှော့ရှိတဲ့အချစ်များ | | | | |- |အတိတ်ရဲ့ အရိပ် | | | | |- |အတည်ပေါက်နဲ့ နောက်တဲ့လူ | | | | |- |နတ်ဖက်တဲ့ စုံတွဲများ | | | | |- |ဟတ်ထိတယ် | | | | |- |အချစ်လား လာထား | | | | |- |[[အာဒမ်ရယ် ဧဝရယ် ဒသရယ်]] |ဝိုင်း |ပြေတီဦး စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင် သက်မွန်မြင့် |Heart & Soul |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ပင်လယ်ထက်က နေဝန်းနီ |ခင်မောင်ဦး စိုးသိမ်းထွဋ် |လူမင်း ဝေဠုကျော် | |အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |အငိုမျက်လုံး အပြုံးမျက်နှာ | |လင်းဇာနည်ဇော် မင်းအုပ်စိုး | | |- |အမေ့ကျေးဇူး ဆပ်ဖူးချင်တယ် |ခင်စောမျိုး |သက်မွန်မြင့် ဝါဝါအောင် | |အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |} == ၂၀၁၁ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |လာထား အာဘွား | | | | |- |ဖလန်းဖလန်းဖြစ်တဲ့ အချစ် |ညီညီထွန်းလွင် |[[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]] [[အိန္ဒြာကျော်ဇင်]] | | |- |အားလုံးက ဟော့မှကြိုက်တယ် | | | | |- |ချိန်း | | | | |- |ထာဝရအလင်းတန်းများ |ထွန်းအောင်ဇော် |[[လူမင်း]] [[နောင်နောင်]] [[မယ်လိုဒီ]] [[မော့စ်]] [[ညွန့်ဝင်း]] [[ဇင်ဝိုင်း]] [[မေသန်းနု]] [[ရဲအောင်]] [[မေသဉ္ဇာဦး|မေသဥ္စာဦး]] | | |- |ရင်ကွဲနာ | |မင်းအုပ်စိုး ချစ်စနိုးဦး | | |- |ပန်းကြာဝတ်မှုန် |[[စင်ယော်မောင်မောင်]] |[[နိုင်းနိုင်း]] [[သက်မွန်မြင့်]] | | |} == ၂၀၁၂ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ချစ်တယ်ပြောမှ လွှတ်မယ် | | | | |- |ဥ |ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) |စိုးမြတ်သူဇာ | | |- |မေခင်ကညာ |ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) | | | |- |တိုက်ဆိုင်မှုရှိလျှင် |မောင်မျိုးမင်း | | | |- |Made In Heart |ဝိုင်း (Own Creator) | | | |- |[[အချစ်ကွိုင်]] |ဒေါန |ရန်အောင် ကျော်ရဲအောင် စိုးမြတ်သူဇာ ဟိန်းဝေယံ အိန္ဒြာကျော်ဇင် မေသဉ္ဇာဦး အဆိုင်း အောင်ဇော်မင်း ကောင်းစံ လင်းမောင် ဘိုဘို မျိုးမျိုးခိုင် |မာန်ထက်ချီ ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ငါ မင်းကို | | | | |- |သွား လူဆိုး ဒါမျိုးတော့ တတ်တယ် | | | | |- |လက်ပံ |ဝိုင်း |ဖွေးဖွေး ပြေတီဦး စိုးမြတ်သူဇာ | |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |တိမ်မင်းသမီးရဲ့ ဒဏ္ဍာရီ | | | | |- |ကယန်းအလှ | | | | |- |မွေခံထိုက်စေ | | | | |} == ၂၀၁၃ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |သေးသေးလေးပဲလား ကြီးကြီးလား | | | | |- |အဖြူရောင် ရဲတိုက် | | | | |- |စေတန်ရဲ့ ကချေသည် |ဝိုင်း | | | |- |[[နင်စေရင်]] |ဝိုင်း |ပြေတီဦး မင်းဦး ဝတ်မှုန်ရွှေရည် |စိန်ဌေး ရုပ်ရှင် | |- |ဇာတ်လမ်းဟောင်းတွေ ရှိခဲ့လျှင် | |ခန့်စည်သူ ဖွေးဖွေး မင်းမော်ကွန်း | | |- |စုန်းပြုး | | | | |} == ၂၀၁၄ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ကြယ်စင်မော်ကွန်း |ပန်းချီစိုးမိုး | | | |- |ကိုတင့်တို့ စူပါရပ်ကွက် |ကျော်ဇောလင်း(အတွေးပုံရိပ်) | | | |- |မာယာပရောဂျက် |ဝိုင်း(Own Creator) |နေတိုး သက်မွန်မြင့် ဖွေးဖွေး | | |- |ကောင်းကျိုး ကိုယ်၌ တည်စေမင်း |ဇေပါ |ခန့်စည်သူ ခိုင်သင်းကြည် အိချောပို ဘုန်းလျှံ | | |- |အွန်လိုင်းပေါ်က ဝိညာဉ် |ညီညီထွန်းလွင် |နေတိုး ဇေရဲထက် ဖွေးဖွေး ချမ်းမီမီကို |Lavender ထုတ်လုပ်ရေး | |- |သက်တန့်သစ် |ဝိုင်း(Own Creator) |အောင်ရဲလင်း ဖွေးဖွေး | | |- |အဆုံးမဲ့ အချစ် |သိန်းဟန်(ဖီးနစ်) |နေတိုး ဝတ်မှုံရွှေရည် | | |- |နှလုံးသားဖြင့် ပြုလုပ်သည် | | | | |} == ၂၀၁၅ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ချစ်စံအိမ် ၂၀၂၈ |ဟိန်းစိုး |လူမင်း ပြေတီဦး မင်းမော်ကွန်း နေတိုး ထွန်းထွန်း နေမင်း မြင့်မြတ် ထွန်းအိန္ဒြာဗို အိန္ဒြာကျော်ဇင် ချစ်သုဝေ မိုးဟေကို သင်ဇာဝင့်ကျော် ဝတ်မှုန်ရွှေရည် စိုးပြည့်သဇင် | | * ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု |- |မောင့်အိမ်သူ |သီတာလင်း |လူမင်း အိန္ဒြာကျော်ဇင် | | * ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |ကျူးပစ်ရဲ့ ကျေးကျွန်များ |ဝိုင်း |နေတိုး ဖွေးဖွေး စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင် |ထားဝယ်ထုတ်လုပ်ရေး | * ရုပ်ရှင်ဓတ်ပုံဆု |- |အသက်ကို အသက်ထက်ချစ်သည် | |အောင်ရဲလင်း ဖွေးဖွေး | | |- |ဤအရာကို အချစ်ဟု ခေါ်သလား |ကိုဇော်(အရုဏ်ဦး) |ဗေလုဝ မိုးဟေကို တက္ကသိုလ်ဂွမ်းပုံ ခင်လှိုင် နိုင်းနိုင်း | | * အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု * အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ကျွန်မက နှင်းဆီပါ မောင် |ဝိုင်း |နေတိုး ဖွေးဖွေး | | * ဒါရိုက်တာဆု * အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |နက္ခတ်မှားတဲ့ တိုက်ပွဲ | | | | * အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |} == ၂၀၁၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ရုံးပတီသီးလေးများ | | | | |- |ကယန်းအလှ |အောင်ကိုလတ် | | | |- |နှင်းဆီပန်သူ | | | | |- |ရိုက်လိုက်ပါအုံး ဒုန်းဒုန်းဒုန်း | |ခန့်စည်သူ ဖွေးဖွေး | | |- |ကာလာစုံ လက်ဆင် | |စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင် ဖွေးဖွေး | | |- |အုတ်ကြားမြက်ပေါက် | | | | * အကောင်းဆုံးဇာတ်ကားဆု * ဒါရိုက်တာဆု * အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်တု |- |လူးရတနာသိုက် | | | | * ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု * ရုပ်ရှင်ဓတ်ပုံဆု |- |ဧဒင်ရဲ့ နတ်သမီး | | | | * ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု |- |မှော်ကျောက်စာ | | | | * ရုပ်ရှင်အသံဆု |- |ပရော်ဖက်ဆာ ဒေါက်တာဆိတ်ဖွားနှင့် မြိုင်ရာဇာ တာတေ | | | | |- |အုတ်ကြားမြက်ပေါက် |ညွန့်မြန်မာ ညီညီအောင် | | | |- |[[ချစ်လှစွာသော အမုန်း]] |ဝိုင်း |အောင်ရဲလင်း သက်မွန်မြင့် ဝတ်မှုန်ရွှေရည် ဇင်ဝိုင်း |ခရေဖြူ ထုတ်လုပ်ရေး | * အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |မနောမြေမှ ကျောက်စိမ်းကမ္ဘာ | | | | * အထူးဆု |- |ဘွန္တောကြက်သူခိုး |ကိုဇော် (အာရုံဦး) |အောင်ရဲလင်း ရွှေမှုံရတီ အေးမြတ်သူ ရှိန်းမင်းသန့် | | | |- |} == ၂၀၁၇ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |မောင့်အိမ်သူ | |လူမင်း | | |- |ထာဝရအမေ |စင်ရော်မောင်မောင် |နေတိုး ဝတ်မှုံရွှေရည် ရှိန်းမင်းသန့် |စင်ရော် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | * ရုပ်ရှင်အသံဆု * ဒါရိုက်တာဆု |- |သရဲမ၊ ဘီလူးမနှင့် မိန်းမပျို |ဝိုင်း |အလင်းရောင် ဖွေးဖွေး | | * ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆု * အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |- |ရင်ဘတ်ထဲက ဓား |ဝိုင်း |ပြေတီဦး အိန္ဒြာကျော်ဇင် |ခရေဖြူ ရုပ်ရှင် | * အကောင်းဆုံးဇာတ်ညွှန်းဆု * အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |သရာစောထိ |စံရွှေမောင် | | | |- |[[ခေါက်ထီးလေး မလုံ့တလုံ (ရုပ်ရှင်)|ခေါက်ထီးလေး မလုံ့တလုံ]] |မီးပွား |မင်းမော်ကွန်း အေးမြတ်သူ |သင်္ကေတ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကျွန် (အမှောင်မှာ ရွာချတဲ့မိုးတိမ်) |ညွန့်မြန်မာ ညီညီအောင် |နေတိုး ဝတ်မှုန်ရွှေရည် ရဲအောင် စိုးမြတ်သူဇာ ထူးမွန် | | * အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |ချိုမြိန်သော လက်စားချေခြင်း |မီးပွား |စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင် ရွှေမှုံရတီ ခင်ဝင့်ဝါ |ရွှေစည်တော် ရုပ်ရှင် | |- |နေဝင် အိပ်တန်းတက် |ဝိုင်း |ပြေတီဦး ထွန်းအိန္ဒြာဗို ပိုင်ဖြိုးသု ရဲမွန် | | |- |ကွမ်းလုံ ရက် ၄၀ | | | | * ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |ည |ထူးပိုင်ဇော်ဦး |ချမ်းမင်းရဲထွဋ် အောင်ရဲထိုက် ရပ်ဆဲလ် ငြိမ်းသော် နက်ရှိုင်းကို နန်းထရေစီ မိုးယသော် မေဆူးမောင် နန်းခေးမို မြတ်နိုးအေး | | |- |နေခြည်မှာ ရွှေရည်လောင်း |ဇော်မြင့်ဦး | | | * အကောင်းဆုံးဇာတ်ကားဆု |- |တာတေကြီး |ဝိုင်း |နေတိုး ရွှေသမီး ဇော်ဦး သိင်္ဂီထွန်း |လူစွမ်းကောင်း ရုပ်ရှင် | * အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ပထမထပ် ဟန်းနီးမွန်း | |ဇေရဲထက် ဖွေးဖွေး | | |- |ကပ္ပိယ | |ပြေတီဦး ကောင်းပြည့် ဖွေးဖွေး | | |- |ဆယ်လီ (Cele) |ကျော်ဇောလင်း | | | |- |ဘုန်းကညာ နှစ်ပါး | |မြင့်မြတ် ဖွေးဖွေး | | |- |တီတီနဲ့ ဒိုးနတ် | | | | |- |ချန်ပီယံလေး | | | | |- |ဘယ်ရည်းစားကို အချစ်ဆုံးလဲ |ဝင်းလွင်ထက် |အလင်းရောင် နန့်ချစ်နဒီဇော် |မဟော်ဂနီ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ဟန်းနီးမွန်း | | | | |- |ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် | | | | |- |သားဘီလူး | |ထွန်းထွန်း | | | | | |- |ငါ့အကယ်ဒမီ | | | | |- |မာယာစတိုင် | | | | |- |ဂျုံးဂျုံးဂျက်ဂျက် | | | | |- |ကြိုးဖြင့်ချည်ထားသော ဗာရာဏသီ | | | | |- |အရွယ်သုံးပါး ချစ်တတ်သည် | | | | |- |လူများကိုခြောက်လှန့်ရန် တစ္ဆတစ်ကောင် အလိုရှိသည် | | | | |- |ဝိညာဉ်ကကြိုး | | | | |- |သူငယ် | | | | |- |အော်ရီဂျင်နယ် ဂန်းစတား ၂ (Original Gangster 2) |ဂျိုး |မြင့်မြတ် ယုန်လေး |Royal Hero ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |သူငယ်ချင်းယောက္ခမ ၂ |ကိုဇော် |လွင်မိုး မင်းဦး စိုးမြတ်သူဇာ မိုးဟေကို |စိန်ဌေး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကြောက် ကြောက် ကြောက် | | | | |- |[[ရာဇဝင် ရိုင်းကြသူများ|ရာဇဝင် ရိုင်းသူများ]] | | | | |- |ပွဲခံမယ် | | | | |- |သိုက်ကလာတယ် စကားမပြောဘူး |ကိုဇော် |ကျော်ရဲအောင် နေမင်း ခိုင်သင်းကြည် ချစ်သုဝေ |ရွှေစင်ဦး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ဖက်ရှင် | | | | |- |ဒီမိုရပ်ကွက် | | | | |- |တိမ်ပြာသောနေ့ | | | | |- |ထဘီကျွတ်၍ လွှတ်လိုက်သည် |ညီညီထွန်းလွင် |ဇေရဲထက် အိချောပို |အောင်သရဖူ ရုပ်ရှင် | |- |ဇွတ်ကျား |ကိုဇော် |မြင့်မြတ် မိုးအောင်ရင် စိုးမြတ်သူဇာ ခိုင်သင်းကြည် |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |အောင်စေပိုင်စေ |ကျော်ဇောလင်း |လူမင်း နေတိုး ခိုင်သင်းကြည် အိချောပို | | |- |ပရိုဂျူဆာ မကြီးစိုး |ပြည်ဟိန်းသီဟ |ခန့်စည်သူ စိုးမြတ်သူဇာ သင်ဇာဝင့်ကျော် | | |- |အော်တိုဘုရင် |ညီညီထွန်းလွင် |ဇာဂနာ ကျော်ကျော်ဗို အိချောပို |ဘိုဘို ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |မယားကြောက်ရွာ | | | | |- |အမည်ပေါက်ကျူး | | | | |- |ပက်ပက်စက်စက် ညှို့ | | | | |- |ဖေ့ဘုတ်ဘုရင်မ |ပြည်ဟိန်းသီဟ |လူမင်း ကျော်ကျော်ဗို ရွှေမှုံရတီ | | |- |ငါက ဗိုလ်အောင်ဒင် | | | | |- |သရီးဂျီ (3G) | | | | |- |တောကျီးကန်း | | | | |- |ငေါ့ချမ်းခသစ္စာ | | | | |- |ဆိုင်းကြိုက်တဲ့မောင် | | | | |} == ၂၀၁၈ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |၂၄ နာရီ ၁ ချစ် |ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) |အောင်ရဲလင်း ရာဇာနေဝင်း ဒိန်းဒေါင် မိုးဟေကို အေးမြတ်သူ |ဖလင်ဟောက် ထုတ်လုပ်ရေး | |- |Carbon Dioxide (ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုဒ်) |[[ဝိုင်း (ဒါရိုက်တာ)|ဝိုင်း]] |အလင်းရောင် ကျော်ထက်အောင် ဖွေးဖွေး ရတနာဗို |ထားဝယ် ရုပ်ရှင် | |- |Dimensions (မျက်နှာပြင်များ) |ဉာဏ်ထင် |ဦးဝင်းမြိုင် ဂျာဆိုင်းအိန် ခါရာ အဲလစ်အုန်း မင်းမြတ်စိုးစံ |Shutter Production, Bonanza Production |ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု |- |Reflection (ရောင်ပြန်) |လူမင်း |အိန္ဒြာကျော်ဇင် ထွန်းအိန္ဒြာဗို ပက်ထရစ်ရှာ ဝတ်မှုန်ရွှေရည် |သုဒြာ ထုတ်လုပ်ရေး | |- |Special 9 (အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင် ကိုးဦး) |ယုန်လေး |မြင့်မြတ် ယုန်လေး ဆူဇီ စိုးနန္ဒာကျော် |ရွှေမြန်မာ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကမ္ဘာကျော်ရွာ |ပြည်ဟိန်းသီဟ |နေတိုး ကျော်ကျော်ဗို ရွှေမင်းသမီး |ရွှေစင်ဦး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကျွန်တော်တို့ ချစ်သော |ဝင်းဆောင် (နေကြာရိုင်း) |စိုးရန်အောင် မိုးယုစံ |ချမ်းသာ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကြတ်ဂူ |လူမင်း |လူမင်း မြင့်မြတ် ကျော်ထက်အောင် ထွန်းအိန္ဒြာဗို အိန္ဒြာကျော်ဇင် |အောင်တိုင်းကျော် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကြွေ |သားညီ |ရဲအောင် လွှမ်းပိုင် စိုးမြတ်သူဇာ အိချောပို | | |- |ကြီးလေးကြီး | | | | |- |ကြေးကြီးတယ် |စတီးလ် |မြင့်မြတ် နမျေိုးအောင် အိချော်ပို |R Square Motion Picture | |- |ကိုယ့်ဇာတ်လမ်းမှာ ကိုယ်သာဇာတ်လိုက် |ကျော်ဇောလင်း |နေတိုး ထွန်းထွန်း ဝတ်မှုံရွှေရည် ယွန်းရွှေရည် |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကိုယ့်သမိုင်း ကိုယ်ရေးကြသူများ (၂) |ဂျိုး |ယုန်လေး စိုးနန္ဒာကျော် |ပြုံး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကိုယ်စောင့်နတ် |ဝင်းလွင်ထက် |လွှမ်းပိုင် ရန်အောင် ထွန်းထွန်း (Examplez) ခင်ဝင့်ဝါ မေသဉ္ဇာဦး | | |- |ကောလိပ်ဂျပိုး |ကိုဇော် |မြင့်မြတ် ဝတ်မှုံရွှေရည် |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ချူဆီ |မင်းဦး |ကျော်ထက်အောင် မယ်လိုဒီ အေးမြတ်သူ အိချောပို နန်းဆုဦး | | |- |ဂယ်ဘဲသရဲနှင့် သူငယ်ရွာ | | | | |- |ငဒူ |ညွန့်မြန်မာ ညီညီအောင် |မြင့်မြတ် ရွှေမှုံရတီ မင်းဦး နန်းဆုဦး | | |- |ငယ်ကျွန် |ဝင်းထွန်းထွန်း | | | |- |ငါ့ကိုနမ်းတဲ့ မုန်တိုင်း |အောင်ဇော်လင်း ဝင်းလွင်ထက် |လွှမ်းပိုင် ရဲရင့်အောင် ဖွေးဖွေး | | |- |စိန်ယောက်မ | | | | |- |ဇာတိမြေ |ကြည်ဖြူသျှင် |အောင်ရဲလင်း ဝတ်မှုန်ရွှေရည် မိုရီဆာကီ ဝင်း | | |- |တစ္ဆေ ပါလာပြီ |R.PERAKS (ပရက်စ်) |ပြေတီဦး အိချောပို |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |တစ်ခုလပ် | | | | |- |တည်ကြက် | | | | |- |တိမ်တိုက်တံတား (Bridge of Clouds) |ဩရသ |နေတိုး ငုယင်ထရန်ဟုယင်မိုင် (Nguyễn Trần Huyền My) |7th Sense ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |တိုးကျော်မန်းနှင့် နန်းဆန်တဲ့ ရွာ |ကျော်သားကြီး |ပြေတီဦး သင်ဇာဝင့်ကျော် |Celebrity ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |တော်တော် ဖြစ်နေလား | | | | |- |ဒုဋ္ဌ၀တီကို ကျော်လွန်၍ |အာကာ |နိုင်းနိုင်း အမွန်း ဇော်ဇော်အောင် |Golden Hour Entertainment | |- |ဓား ငပြူး | | | | |- |ဓား ဖိုးကင်း | | | | |- |နနာဘာဝ ချစ်သူ | | | | |- |နယူးဗားရှင်း | | | | |- |နောင်တွင် ဥဒါန်းတွင်စေသတည်း |မောင်ယဉ်အောင် |ဖိုးချစ် မိုးဒီ အလင်းရောင် ထွန်းအိန္ဒြာဗို အေးမြတ်သူ မေသန်းနု |မြို့ရွှေမန်းသား |အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ပင်လယ်ကြီးက ဘာပြောလဲ | | | | |- |[[ပြည်ထောင်စု သစ္စာ]] |တင်အောင်စိုး (ပန်းမြို့တော်) |ကျော်ရဲအောင် ဝေဠုကျော် နေမင်း စိုးမြတ်သူဇာ မေသဉ္ဇာဦး မေသက်ခိုင် |ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | |- |ပြန်ပေး | | | | |- |ဖရဲသီး မော်ဒယ် | | | | |- |ဖိုးရှိတ် | | | | |- |ဘူဇွာ ဟိုတယ် | | | | |- |ဘော်ဘော် ကထှော် |ကိုပေါက် | | | |- |မင်္ဂလာ ရက်မြတ် | | | | |- |မင်္ဂလာကုတင် |ကိုဇော် |မြင့်မြတ် ဝတ်မှုံရွှေရည် |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |မတစ်ထောင် တစ်ကောင်ဘွား | |အောင်ရဲလင်း သင်ဇာဝင့်ကျော် |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |မွှေချက်ကတော့ လွန်လွန်းတယ် | | | | |- |မှော်ဝင် သမန်းကျား |မောင်မျိုးမင်း |ခွန်းဆင့်နေခြည် ရန်အောင် မင်းမော်ကွန်း သူထူးစံ စိုးမြတ်သူဇာ လင်းဇာနည်ဇော် |ကျောက်ဆူး ထုတ်လုပ်ရေး |အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |- |မိုးပန်းပွင့်ရဲ့ သင်္ကေတ |ကိုပေါက် |ရန်အောင် ရဲအောင် ဟန်လင်းသန့် စိုးမြတ်သူဇာ မေမြင်းမိုရ် နေအဉ္ဇရာ (ခြူးလေး) | | |- |[[မီ (ရုပ်ရှင်)|မီ]] |ဏကြီး |ပိုင်ဖြိုးသု နေတိုး ရဲအောင် မင်းဦး သားညီ အောင်ရဲထိုက် | | |- |[[မုဒြာရဲ့ခေါ်သံ (ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား)|မုဒြာရဲ့ ခေါ်သံ]] |ခရစ္စတီးနား ခီ |ဇဏ်ခီ လှယဉ်ကျေး မာရီကိုးလ် နန်းဝေဝေထွန်း | | |- |[[မုန်းစွဲ (ရုပ်ရှင်)|မုန်းစွဲ]] |ဩရသ |နေတိုး ကျော်ကျော်ဗိုလ် မင်းသွေး ဖွေးဖွေး |7th Sense ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး |ရုပ်ရှင်အသံဆု ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆု ဒါရိုက်တာဆု အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု |- |မုန်းလို့ရရင် မုန်းချင်တယ် | | | | |- |မေတ္တာထားတာ အဟုတ်ကိုပဲ | | | | |- |မောင်မစ္စက ဝိညာဉ် | | | | |- |ယတြာ | | | | |- |ရည်းစား တစ်ဝမ်းကွဲ |ကိုဇော် |စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင် ဖွေးဖွေး |Heart & Soul ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ရန်သူ | | | | |- |[[ရွှေကြာ (ရုပ်ရှင်)|ရွှေကြာ]] |ဝိုင်း |အလင်းရောင် ဖွေးဖွေး သင်ဇာဝင့်ကျော် | |ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု ဇာတ်ကားဆု ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု |- |ရှယ် ချွေးမ |ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) |စိုးမြတ်သူဇာ | | |- |ရာဇဝင် ရိုင်းခဲ့သည် | |ဇေရဲထက် အောင်လေး ရဲအောင် ဇင်ဇင်ဇော်မြင့် ခင်ဇာခြည်ကျော် | | |- |ရိုက်စား |မိုက်တီး |ပြေတီဦး စိုးမြတ်သူဇာ လစ်(ဘ)ဘီ |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |လက်စားချေ နတ်သမီး | | | | |- |လရောင်ဖြာတဲ့ အင်းလေးမှာ |ညွန့်မြန်မာ ညီညီအောင် |နေတိုး ဝတ်မှုန်ရွှေရည် ဝါဇင် | | |- |လူကြမ်းတစ်ယောက်ရဲ့ ဒိုင်ယာရီ | | | | |- |ဝိညာဉ်စိမ်း |ဝင်းထွန်းထွန်း |ကျော်သူ ရန်အောင် ကျော်ကျော်ဗို စိုးမြတ်သူဇာ မင်းမော်ကွန်း ဟိန်းဝေယံ |7th Sense ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ဝိုင်းကြီးချုပ် စပွန်ဆာ |ဩရသ |ခန့်စည်သူ ရွှေမှုံရတီ |လူစွမ်းကောင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ဝုန်း ပစ်လိုက်မယ် |ခင်စောမျိုး |ကျော်ရဲအောင် စိုးမြတ်သူဇာ |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |သတို့သမီး |ဝိုင်း |အလင်းရောင် ဖွေးဖွေး | | |- |သတ်ကွင်း |သားညီ |မင်းသွေး စည်ဖြိုး နေရဲ ထူးခြား | | |- |သမီးသမက် ခမည်းခမက် |ကို‌ဇော် |ပြေတီဦး ခိုင်သင်းကြည် |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |[[သမ္မတကြီးထံ ပေးစာ (ရုပ်ရှင်)|သမ္မတကြီးထံ ပေးစာ]] |ဝိုင်း |အလင်းရောင် ချမ်းမင်းရဲထွဋ် ဖွေးဖွေး | | |- |သရဲဆိုတာ ဂျိုနဲ့လားဟေ့ | | | | |- |သားပိုက်ကောင် | | | | |- |သုံးရောင်ခြယ် | | | | |- |ဟီးဟီးဟားဟား | | | | |- |အဆိပ်ရှိ လူရိုင်း |စတီးလ် |ခါရာ နိုင်းနိုင်း ထွန်းကိုကို ရွှေသမီး | | |- |အဆိုတော်တွေနေတဲ့ ရွာ |ရာဇဝင်ကို |မင်းမော်ကွန်း ဇေရဲထက် ရွှေမှုန်ရတီ မြန်မာပြည်သိန်းတန် မို့မို့မြင့်အောင် | | |- |အနမ်းဝိုင် |အောင်မြတ် |အောင်ရဲလင်း မင်းဦး ဝတ်မှုန်ရွှေရည် စိုးမြတ်သူဇာ | | |- |အမုန်းတွေ ခေါက်ထားလိုက် |သားညီ |နေတိုး မိုးဟေကို ရဲအောင် မြတ်ကေသီအောင် | | |- |အဝေးချစ် |ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) |အောင်ရဲလင်း သက်မွန်မြင့် စိုးမြတ်သူဇာ ထွန်းကိုကို သန္တာဗိုလ် | | |- |အသည်းကွဲပါတီ |ညီညီထွန်းလွင် |ဇေရဲထက် ထွန်းထွန်း (Examplez) ရွှေမှုံရတီ | | |- |ဣတ္ထိယ |ကိုဇော် အရုဏ်ဦး |အလင်းရောင် စိုးမြတ်သူဇာ ခိုင်သင်းကြည် ဖွေးဖွေး ကိုပေါက် | | |- |ဥပါဒါန် (The Attachment) |ဗန်းကြီး |ခိုင်ထူးသာ ဇာတိ နန်းဆုဦး မေသဉ္ဇာဦး ခင်ဇာခြည်ကျော် ချိုပြုံး |ဇေယျာရွှေပြည် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |[[ဥပါယ်တံမျဉ်]] |ခရစ္စတီးနား ခီ |ဇဏ်ခီ သက်မွန်မြင့် အောင်မြင့်မြတ် မင်းဦး ခြူးစစ်ဟန် |Central Base Production | |} == ၂၀၁၉ ခုနှစ် == {| class="wikitable sortable" !ဇာတ်ကားအမည် !ဒါရိုက်တာ !သရုပ်ဆောင် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် |- |ဒယ်ဒီဖားကင် |နေပိုင် သားစနေ |မြင့်မြတ် အိချောပို ရဲအော င် လွင်မိုး ပွင့် ကေညီ အရိုင်း ဇော်ဝင်းနိုင် ငှက်ပျောကြော် |နယူးဖိုးဝ ရုပ်ရှင် | |- |[[ကြာတော့သည်လည်း မောင့်စကား (ရုပ်ရှင်)|ကြာတော့သည်လည်း မောင့်စကား]] |မီးပွား |စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင် ထွန်းထွန်း ဖွေးဖွေး |ရွှေစည်တော် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ဂီလာ |ဒီဒဲဒီ | | | |- |မင်္ဂလာဦးည |ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) |ကျော်ရဲအောင် အောင်ရဲလင်း ရဲအောင် သက်မွန်မြင့် အေးမြတ်သူ |လက်ကီးဆဲဗင်း ထုတ်လုပ်ရေး | |- |တာတူး |ကျော်ဇောလင်း |လွင်မိုး နေတိုး သက်မွန်မြင့် ဝတ်မှုန်ရွှေရည် |လက်ကီးဆဲဗင်း ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကျွန်မအချစ်ဆုံး ယောက်ျားသုံးယောက် |မောင်မျိုးမင်း |ရန်အောင် ပြေတီဦး မို့မို့မြင့်အောင် အိန္ဒြာကျော်ဇင် |စိန်ဌေး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်‌ရေး | |- |[[လှပ်၍လွင့်သော]] |ဝိုင်း |ကျော်ရဲအောင် မို့မို့မြင့်အောင် ဖွေးဖွေး ခင်ဝင့်ဝါ |ခရေဖြူ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ပပဝတီ စီရင်ခန်း |ဝိုင်း |ဖွေးဖွေး ထွန်းထွန်း အလင်းရောင် မိုးဟေကို |မီးမီးရွှေခ | |- |သခင်ကြီးနှင့်ငပိတို့စရာ |စတီးလ် |ထွန်းကိုကို သက်မွန်မြင့် |Real Bros Production | |- |ထာဝရနှောင်ကြိုး |ခရစ္စတီးနားခီ |ဇဏ်ခီ ပိုင်ဖြိုးသု မင်းညို ခင်သဇင် ဂျူဂျူးကေ |Central Base Production | |- |ချည် |ညွှန့်မြန်မာ ညီညီအောင် |နေတိုး သက်မွန်မြင့် ရွှေမင်းသမီး |အောင်တိုင်းကျော် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |၃(က) |အောင်ချမ်းလူ |ချမ်းမင်းရဲထွဋ် နန်းဆုဦး စိုးမြတ်သူဇာ |စိန်ဌေး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ရိုးမပေါ်ကျတဲ့မျက်ရည် |ကိုပေါက် |မြင့်မြတ် ထူးအောင် အိန္ဒြာကျော်ဇင် ခိုင်သင်းကြည် |ဘိုဘို ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |သေတ္တာအမှတ် (၈၈) |ဝင်းလွင်ထက် |နေတိုး ထွန်းထွန်း အိန္ဒြာကျော်ဇင် |7th Sense ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |အခမ်းနားဆုံးမေတ္တာ |ပွင့်သင်္ဂီဇော် |နေတိုး ရဲအောင် စိုးမြတ်သူဇာ နေခြည်ဦး |7th Sense ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကျားကျားကြိုက်ကြိုက် |ပြည့်ဟိန်းသီဟ |မြင့်မြတ် မင်းမော်ကွန်း ခင်စန်းဝင်း သုသု |Half & Half ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ဒဏ္ဍာရီမိုး |ဝင်းလွင်ထက် |ရဲတိုက် ဝတ်မှုံရွှေရည် |7th Sense ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ဧည့်သည် |ညွှန့်မြန်မာ ညီညီအောင် |ရွှေထူး ရွှေမှုံရတီ နေခြည်ဦး |7th Sense ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |မဟူရာ ရုပ်ရှင်ရုံ |ပြည့်ဇော်ဖြိုး |နေတိုး ကျော်ကျော်ဗို မင်းသွေး နန်းဆုဦး | | |- |ချာလီဘ |တည်တံ့ |မြင့်မြတ် ရွှေမှုံရတီ |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |တစ္ဆေများနှင့် ပျော်မြူးခြင်း | |မြင့်မြတ် |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |သုံးယောက်ပေါင်းလောင်းကျော် |ခင်စောမျိုး |ဖြိုးငွေစိုး စံရတီမိုးမြင့် |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ဆန္ဒဖော်ထုတ်မယ် |ကျော်ဇောလင်း |ပြေတီဦး ရွှေမှုံရတီ |လက်ကီးဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |သရဲသင်္ဘော |ရာဇဝင်ကို |ခန့်စည်သူ ယုသန္တာတင် | | |- |တရုတ်မလေးကိုချစ်တယ် (‌ဝေါ်အိုက်နီ) |ကိုဇော် |လူမင်း ခန့်စည်သူ ထွန်းအိန္ဒြာဗို ခိုင်သင်ကြည် |"ခ"သုံးလုံး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |နို့ဘီလူး |လူမင်း |လူမင်း ဇေရဲထက် ရွှေမှုံရတီ ဒေါ်မြတ်မွန် |အောင်သီရိ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |စိန်ဂေါ်လီမ ယောက်ျား | |ပြေတီဦး ခိုင်သင်းကြည် | | |- |ချိုးရုပ် |ခင်လှိုင်(ဉာဏ်ကြီးရှင်) |မြင့်မြတ်၊အိချောပို | | |- |ရည်းစားတစ်ခုလပ်များ |ရာဇော်ဝင်းကို |မင်းမော်ကွန်း ကျော်ရဲအောင် ယုသန္တာတင် ခိုင်သင်းကြည် |Golden River ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | |- |ကြီးမြတ်သော မြန်မာ | |နိုင်းနိုင်း ဝါဆိုမိုးဦး |Niyyayana Production | |} ၁။ ရုပ်ရှင်သမိုင်းနှင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်း၊ အေးအေးစိုး (ဖျာပုံ)၊ စာပေဗိမာန်ဆုရစာမူ ၂။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းစဉ်၊ ငွေရတုကာလ) [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ| ]] f3t9nga5scwybo8vj055500ravjt6ph 0 111547 1048066 1036667 2026-08-11T10:22:27Z RoseToxica 138379 /* */ 1048066 wikitext text/x-wiki {{short description|ထိုင်း အဆိုတော်}} {{Infobox person | name = လီဆာ | image = Myanmarmodelgraduation.jpg | image_upright = | landscape = | alt = | caption = မြန်မာ လီဆာ | native_name = {{lang|th|ลิซ่า}} | native_name_lang = th | birth_name = Pranpriya Manobal | other_names = Lalisa Manobal | birth_date = {{Birth date and age|1997|03|27}} | birth_place = {{flagicon|ထိုင်းနိုင်ငံ}} [[ပုရီရမ္မပြည်နယ်]], [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | occupation = {{hlist|ရပ်ပါ|အဆိုတော်|အကသမား|သရုပ်ဆောင်|သီချင်းရေးသူ}} | works = [[:en:Lisa (rapper) discography|သီချင်းများစာရင်း]] | organization = Lloud | awards = ဆုများ စာရင်း | signature = Signature of Lisa.svg | signature_alt = Lisa ၏လက်မှတ် | website = {{URL|lalisaofficial.com}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | origin = တောင်ကိုရီးယား | genre = {{hlist|K-pop|dance-pop|hip hop}} | instrument = အဆို | years_active = 2016–present | label = {{hlist|[[:en:YG Entertainment|YG]]|[[:en:Interscope Records|Interscope]]|Lloud|[[:en:RCA Records|RCA]]}} | current_member_of = [[Blackpink]] }} |image size=400}} '''လီဆာ''' ({{Lang-en|Lisa}}; {{Lang-th|ลลิษา มโนบาล}}), လာလီဆာ မာနိုဗန် မွေးဖွား, ၂၇ မတ် ၁၉၉၇) သည် ထိုင်းလူမျိုး ရက်ပါ၊ အဆိုတော်၊ ဒန်ဆာ၊ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လအတွင်း တောင်ကိုရီးယားမှ YG Entertainment ၏အောက်ခံအဖြစ် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည့် [[Blackpink]] မိန်းကလေးအဖွဲ့၏အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် HBO ရုပ်သံစီးရီး ''The White Lotus'' ဖြင့် ပထမဆုံး ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လီဆာသည် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|တောင်ကိုရီးယား]]၌ သူမ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်တေးအယ်လ်ဘမ် ''Lalisa'' ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းအယ်လ်ဘမ်သည် ပထမဆုံးရက်သတ္တပတ်အတွင်း တင်ပြီးနောက် စုစုပေါင်း ၇၃၆,၀၀၀ ချပ်ရောင်းချနိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်အထိ တောင်ကိုရီးယားအတွင်း တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်တစ်ဦး၏ အယ်လ်ဘမ်အရောင်းအဝယ်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါတစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်အတွက် ထုတ်လွှင့်သော သီချင်း "Lalisa" ၏ တေးဂီတဗီဒီယိုသည် [[YouTube]] ပေါ်တွင် တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်တစ်ဦး၏ ပထမဆုံး ၂၄ နာရီအတွင်း ကြည့်ရှုမှုအများဆုံး ဗီဒီယိုအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ "Lalisa" နှင့် အယ်လ်ဘမ်ထဲမှ ဒုတိယမြောက် viral သီချင်း "Money" တို့သည် Billboard Global 200 စာရင်း၏ ထိပ်တန်း ၁၀ ခုအတွင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသီချင်းများသည် US Billboard Hot 100 နှင့် UK Singles Chart တို့တွင် အမျိုးသမီး K-pop တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်တစ်ဦးအတွက် အရှည်ဆုံး ရှိခဲ့သည့် charting စံချိန်များကိုတင်ထားခဲ့သည်။ "Lalisa" နှင့် "Money" သီချင်းတို့သည် Spotify ပေါ်တွင် သီးခြားအားဖြင့် စတင်ပြီး တစ်ဘီလီယံ (1,000,000,000) ကြိမ်အထိ stream ခံခဲ့သည့် ပထမဆုံး [[K-pop]] တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်၏ သီချင်းနှင့်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လီဆာသည် သူမ၏ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုကုမ္ပဏီ Lloud ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး RCA Records နှင့် သီချင်းထုတ်ဝေခြင်းဆိုင်ရာ စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမ၏ ပထမဆုံး နံပါတ် ၁ တီးဝိုင်းသီချင်းအား Billboard Global Excl. US စာရင်း၌ ရရှိနိုင်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် သူမ၏ ပွဲဦးထွက် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ် Alter Ego ၏ ဦးဆောင်သီချင်း "Rockstar" သည် US တွင် တတိယမြောက် K-pop တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်အဖြစ် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ လီဆာသည် ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန် ၉ ခု, Gaon Chart Music Awards, Mnet Asian Music Awards, MTV Europe Music Awards (၃ ချက်) နှင့် MTV Video Music Awards (၂ ချက်) တို့အပါအဝင် အထင်ကရဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုများကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် MTV ဆုပေးပွဲနှစ်ခုတွင် ဆုများအနိုင်ရရှိသော ပထမဆုံး K-pop တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမသည် [[Instagram]] တွင် နောက်ထပ် Follower အများဆုံး K-pop အနုပညာရှင်ဖြစ်ပြီး၊ [[Spotify]] တွင်လည်း နောက်ထပ် Follower အများဆုံး K-pop အမျိုးသမီးတစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုကဲ့သို့ ယဉ်ကျေးမှုနှင့်‌ ကျော်ကြားမှု့များကြောင့် လီဆာကို ထိုင်းနိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ယဉ်ကျေးမှုသံတမန်ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် (၂၉) ဦးမြောက် [[ပရာယွတ်ချန်အိုချာ]] ထံမှ ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း တိုးပွားအောင်မြင်စေရန် လုပ်ဆောင်မှုအတွက် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး == ===၁၉၉၇–၂၀၁၀: ငယ်ဘ၀နှင့်ပညာရေး=== လီဆာသည် (Pranpriya Manobal) ဟုအမည်ရှိကာ ၁၉၉၇ ခုနှစ် မတ် ၂၇ ရက်တွင်<ref name=li_03272019>{{cite news|url=https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/3003466/4-reasons-why-we-love-lisa-k-pop-girl-group-blackpinks|first=Caspar|last=Li|title=4 reasons why we love Lisa, Blackpink's youngest member|date=March 27, 2019|work=South China Morning Post|access-date=May 21, 2019|archive-date=January 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200106054720/https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/3003466/4-reasons-why-we-love-lisa-k-pop-girl-group-blackpinks|url-status=live}}</ref> ထိုင်းနိုင်ငံ၊ บุรีรัมย์ (Buriram) ပြည်နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Thaitrakulpanich|first1=Asaree|title=Black Pink to Light Bangkok on Fire This Summer|url=http://www.khaosodenglish.com/life/entertainment/2019/05/02/black-pink-to-light-bangkok-on-fire-this-summer/|access-date=May 21, 2019|work=Khaosod English|date=May 2, 2019|archive-date=May 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513151215/http://www.khaosodenglish.com/life/entertainment/2019/05/02/black-pink-to-light-bangkok-on-fire-this-summer/|url-status=live}}</ref> နောက်ပိုင်း၌ ၎င်းအမည်ကို "ချီးမွမ်းခံရသူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် လာလီဆာ (Lalisa) ဟု တရားဝင်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊<ref name="scmp">{{cite news |date=July 28, 2018 |title=Lisa from Blackpink – Thailand-raised K-pop singer who is the group's main dancer and speaks four languages |url=https://www.scmp.com/culture/music/article/2157040/lisa-blackpink-thailand-raised-k-pop-singer-who-groups-main-dancer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503170024/https://www.scmp.com/culture/music/article/2157040/lisa-blackpink-thailand-raised-k-pop-singer-who-groups-main-dancer |archive-date=May 3, 2019 |access-date=May 18, 2019 |website=[[South China Morning Post]]}}</ref> ဗေဒင်ဆရာ၏အကြံပေးမှုအတိုင်း အမည်ပြောင်းခြင်းကြောင့် ကျော်ကြားမှု့ရရှိလာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpinks-lisa-changed-her-name-for-good-luck-and-it-worked|title=Blackpink's Lisa changed her name for good luck and it worked|website=The Straits Times (Singapore)|date=September 12, 2021|access-date=September 12, 2021|archive-date=September 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210912012846/https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpinks-lisa-changed-her-name-for-good-luck-and-it-worked|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Feeney |first=Nolan |date=September 10, 2021 |title=Blackpink's Lisa on Her Solo Debut and Stepping Up Her Rap Skills: 'I Pushed Myself' |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9626401/lisa-blackpink-solo-interview-lalisa-money-dancing |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910211024/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9626401/lisa-blackpink-solo-interview-lalisa-money-dancing |archive-date=September 10, 2021 |access-date=September 11, 2021 |magazine=[[:en:Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> သူမသည် တစ်ဦးတည်းသောသမီးဖြစ်ပြီး၊ သူမကို ထိုင်းမိခင် Chitthip Brüschweiler နှင့် ဆွစ်ဇာလန်‌ မွေးစားအဖေ Marco Brüschweiler (နာမည်ကြီး စားသောက်လုပ်ငန်းဖျော်ဖြေရေးရှာဖွေရေးသူ) တို့မှ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=January 11, 2019|title=เปิดชีวิต! 'ลิซ่า BlackPink' ล่าฝันสู่ซุปเปอร์สตาร์|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/823866|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190929122411/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/823866|archive-date=September 29, 2019|access-date=September 29, 2019|website=Bangkokbiznews|language=th}}</ref> လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ Praphamontree School I နှင့် II တို့တွင် မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းပညာရေးကို ဆက်လက် လေ့လာခဲ့သည်။<ref name="sng">{{Cite web |last=Koh |first=Lydia |date=September 22, 2019 |title=Lisa of Blackpink donates to help flood victims in Thailand |url=https://theindependent.sg/lisa-of-blackpink-donates-to-help-flood-victims-in-thailand/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109064037/https://theindependent.sg/lisa-of-blackpink-donates-to-help-flood-victims-in-thailand/ |archive-date=November 9, 2020 |access-date=January 31, 2021 |website=[[The Independent|The Independent Singapore]] |language=en}}</ref> သူမသည် ဘာသာစကားပေါင်းများစွာကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုတတ်သူဖြစ်ပြီး၊ သူမ၏မွေးရပ်မြေဖြစ်သည့် ထိုင်းဘာသာ အပြင် ကိုရီးယား၊ အင်္ဂလိပ်၊ ဂျပန်နှင့် တရုတ် တို့ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည်။<ref name="moon_04042019">{{cite magazine|last=Moon|first=Kat|date=April 4, 2019|title=Everything to Know About K-Pop Group Blackpink|url=https://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/|archive-date=June 4, 2019|access-date=May 22, 2019}}</ref> လေးနှစ်အရွယ်အတွင်း လီဆာသည် အကသင်တန်းများတွင် စတင်တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ To Be Number One စသည့် ပြိုင်ပွဲများတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.hallyukstar.com/2016/06/08/lisa-yg-new-girlgroup-stories/|title='LISA' YG New Girl Group : ลลิษา มโนบาล กับเรื่องราวที่เล่าโดยพี่สาวถ|website=hallyukstar|language=th|access-date=June 8, 2016|date=July 4, 2019|archive-date=June 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160608144855/http://www.hallyukstar.com/2016/06/08/lisa-yg-new-girlgroup-stories/|url-status=live}}</ref> ထိုကာလအတွင်း၌လည်း Got7 အဖွဲ့ဝင် BamBam အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးပါဝင်သည့် We Zaa Cool အဖွဲ့နှင့်အတူ အကသရုပ်ဖော်မှုများကို ပူးပေါင်းဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် Channel 9 မှထုတ်လွှင့်သော LG Entertainment Million Dream Sanan World ပြိုင်ပွဲတွင် We Zaa Cool အဖွဲ့သည် Special Team Award ဆုကို ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://en.yibada.com/articles/151438/20160814/blackpink-lisa-manoban-and-got7-bambam-childhood-friends.htm|first=Katreena|last=Gadong|website=YIBADA|title=Blackpink Lisa Manoban and Got7 Bambam childhood friends?|date=August 14, 2016|access-date=November 2, 2016|archive-date=November 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103205951/http://en.yibada.com/articles/151438/20160814/blackpink-lisa-manoban-and-got7-bambam-childhood-friends.htm|url-status=live}}</ref> ထိုနှစ်အစောပိုင်းတွင်လည်း လီဆာသည် ကိုယ်ကျင့်တရားမြှင့်တင်ရေးစင်တာမှ ကျင်းပသော Top 3 Good Morals of Thailand သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲတွင် သူမ၏ကျောင်းကိုယ်စားပြုအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="sng" /> === ၂၀၁၂–၂၀၁၅: ပွဲဦးထွက်အကြိုလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အသက် ၁၃ နှစ်တွင် လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ တောင်ကိုရီးယားတေးဂီတကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် YG Entertainment ၏ သရုပ်ပြိုင်ပွဲတစ်ခုတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ BigBang နှင့် 2NE1 တို့ကဲ့သို့သော အနုပညာရှင်များကြောင့် K-pop အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုများစွာရှိလာခဲ့ပြီး၊ ထိုလိုမျိုး လမ်းကြောင်းကို လေ့လာလိုစိတ်ဖြင့် စတင်လျှောက်လွှာတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Kim |first=Yu-rim |date=April 17, 2020 |title= |script-title=ko:'블랙핑크' 리사 국적은 어디? |trans-title=What is Blackpink Lisa's Nationality? |url=https://moneys.mt.co.kr/news/mwView.php?no=2020041715278063351 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613144902/https://moneys.mt.co.kr/news/mwView.php?no=2020041715278063351 |archive-date=June 13, 2020 |access-date=April 29, 2021 |work=[[MoneyS]] |language=ko}}</ref> လျှောက်ထားသူ ၄,၀၀၀ ကျော်အနက်မှ လီဆာသာ အရည်အချင်းပြည့်မီသူတစ်ဦးတည်းဖြစ်ခဲ့သဖြင့်၊ YG ၏ CEO ဖြစ်သူ Yang Hyun-suk မှ သူမအား ထရိန်နင်အဖြစ် တရားဝင်ခန့်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Jason |first=Pham |date=January 1, 2020 |title=Blackpink's 4 Members Were Discovered in Completely Different Ways |url=https://stylecaster.com/how-blackpink-members-discovered/#slide-2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127072500/https://stylecaster.com/how-blackpink-members-discovered/#slide-2 |archive-date=January 27, 2021 |access-date=January 30, 2021 |website=Stylecaster}}</ref> ထိုအချိန်က audition တွင် လီဆာကို တရားသူကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည့် 1TYM ၏ Danny Im မှလည်း သဘောကျခဲ့ပြီး၊ သူမ၏စင်မြင့်ပေါ်ပြောဆိုမှုနှင့် ယုံကြည်မှုများကို နောက်ပိုင်းတွင် ချီးကျူးခဲ့သည်။<ref>{{cite episode|title=Danny Im (1TYM) - Ep. 39|series=Fun With Dumb|url=https://www.youtube.com/watch?v=0kfNTlUBmRo&ab_channel=FunWithDumb|date=May 22, 2019|access-date=January 31, 2021|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207081259/https://www.youtube.com/watch?v=0kfNTlUBmRo&ab_channel=FunWithDumb|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လီဆာသည် ထရိန်နင်အဖြစ် တရားဝင်လေ့ကျင့်ရန်အတွက် တောင်ကိုရီးယားသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဧပြီ ၁၁ ရက်တွင် သူမသည် YG Entertainment ၏ ပထမဆုံး တိုင်းရင်းသားမဟုတ်သော ထရိန်နင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="D">{{Cite web |date=July 4, 2019 |title=มากกว่าสวยคือความทุ่มเท "ลิซ่า Blackpink" มีวันนี้ได้เพราะความสามารถ |trans-title=More than beauty is dedication. "Lisa BLACKPINK" is where she is today because of her talent. |url=https://praew.com/beauty/177960.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417170840/https://praew.com/beauty/177960.html |archive-date=April 17, 2019 |access-date=June 14, 2018 |website=Praew |language=th}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်၊ သူမသည် တံဆိပ်ဖော် Taeyang ၏ single "Ringa Linga" ၏ ဗီဒီယိုအတွက် အရန်အကသမားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသီချင်းတွင် iKon နှင့် Winner တို့၏ အဖွဲ့ဝင်များနှင့်အတူ ပူးပေါင်းဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://praew.com/beauty/177960.html|title=8 songs Blackpink members appeared in before debut|date=August 8, 2018|website=[[Seoul Broadcasting System]]|language=en|access-date=January 30, 2021|archive-date=October 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002055720/https://praew.com/beauty/177960.html|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် လီဆာသည် သူမ၏ ပထမဆုံး မော်ဒယ်အဖြစ် Streetwear အမှတ်တံဆိပ် Nona9on အတွက် မော်ဒယ်အလုပ်ကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်လည်း တောင်ကိုရီးယား အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် Moonshot အတွက် မော်ဒယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=August 12, 2016 |title= |script-title=ko:[블랙핑크 VS 투애니원③] 블랙핑크는 누구? |trans-title=[BLACKPINK VS 2NE1③] Who is Blackpink? |url=http://news.donga.com/3/07/20160811/79708918/4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143900/http://news.donga.com/3/07/20160811/79708918/4 |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 4, 2019 |website=Donga News}}</ref> ===ပွဲဦးထွက် (၂၀၁၆–၂၀၂၃): Blackpink နှင့် တစ်ကိုယ်တော်လှုပ်ရှားမှု=== [[File:(17.05.17) 블랙핑크 리사 2.jpg|thumb|upright|Lisa performing in May 2017]] လီဆာ သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် တောင်ကိုရီးယား မိန်းကလေးအဖွဲ့ Blackpink ၏ အဖွဲ့ဝင်လေးဦးထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201608091630134122942_2|title=YG Entertainment unveils K-pop group Blackpink|author=Kim Yu-young|date=August 9, 2016|website=[[Kpop Herald]]|access-date=May 20, 2017|archive-date=October 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201006060631/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201608091630134122942_2|url-status=live}}</ref><ref name="scmp"/> ၎င်းသည် YG Entertainment တိုင်းရင်းသားမဟုတ်သော ပထမဆုံးအနုပညာရှင်အဖြစ်လည်းဖြစ်သည်။ ပွဲဦးထွက်အချိန်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် Square One တွင် ပါဝင်သီချင်းများဖြစ်သော "Whistle" နှင့် "Boombayah" တို့သည် တောင်ကိုရီးယားရှိ ဂီတဇယားအများစုတွင် ထိပ်ဆုံးရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1110475781|script-title=ko:[뮤직톡톡] 마성의 '휘파람'...블랙핑크, 전 음원차트 1위 탈환|date=August 14, 2016|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|access-date=July 4, 2019|archive-date=July 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704113136/http://www.osen.co.kr/article/G1110475781|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Blackpink သည် YG Entertainment နှင့် Interscope Records တို့ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာတေးသံသွင်းကုမ္ပဏီများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစာချုပ်များ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=October 22, 2018|access-date=November 23, 2018|last=Herman|first=Tamar|archive-date=October 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029011203/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|url-status=live}}</ref> ထိုနှစ်တွင်ပင် လီဆာ သည် Munhwa Broadcasting Corporation (MBC) ၏ စစ်ဘက်အခြေခံအပညာရေးဆိုင်ရာ reality show ဖြစ်သော Real Man 300 တွင် Korea Army Academy အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံးရုပ်မြင်သံကြားသရုပ်ဆောင်မှုအဖြစ်သွင်းသည့်အကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20180928107900005?input=1195m|script-title=ko:[시청자가 찜한 TV] 돌아온 '진사'·'알쓸신잡' 역시 화제|date=September 28, 2018|website=[[Yonhap News Agency]]|language=ko|access-date=August 1, 2019|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606055208/https://www.yna.co.kr/view/AKR20180928107900005?input=1195m|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၈ MBC Entertainment Awards တွင် “တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးဇာတ်ကောင်” ဆုကို တရားဝင်မဟုတ်သော်လည်း ပံ့ပိုးအားပေးမှုအဖြစ် ချီးမြှင့်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://post.naver.com/viewer/postView.nhn?volumeNo=17440121&memberNo=16220685|title=[2018 MBC 방송연예대상] 연구원이 뽑아본 올해의 캐릭터!|date=December 27, 2018|website=[[Naver]]|language=ko|access-date=August 1, 2019|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606055208/https://post.naver.com/viewer/postView.nhn?volumeNo=17440121&memberNo=16220685|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်တွင် လီဆာ သည် ခရီးသွားမှု၊ လူနေမှုပုံစံနှင့် အကများအပေါ် အာရုံစိုက်သော သူမ၏ YouTube ချန်နယ် Lilifilm Official ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.insight.co.kr/news/189170|script-title=ko:'유튜버'로 깜짝 변신한 블랙핑크 리사가 올린 첫번째 영상|date=November 6, 2018|website=Insight|language=ko|access-date=July 5, 2019|archive-date=July 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190705081034/https://www.insight.co.kr/news/189170|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8544483/lisa-blackpink-dances-danileigh-g-eazy-cravin-video|title=Watch Blackpink's Lisa Dance it Out to DaniLeigh and G-Eazy's 'Cravin'|last1=Rowley|first1=Glenn|date=November 21, 2019|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 26, 2021|archive-date=June 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627025535/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8544483/lisa-blackpink-dances-danileigh-g-eazy-cravin-video|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ ၎င်းချန်နယ်တွင် စာရင်းသွင်းသူ ၁.၃ သန်းကျော်ရှိပြီး YouTube Gold Play Button ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1005336864|title=[SBS Star] Blackpink Lisa Receives the 'Gold Play Button' with Only 4 Videos|date=July 2, 2019|website=[[Seoul Broadcasting System]]|language=en|access-date=July 5, 2019|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606132736/https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1005336864|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လီဆာ ၏ အကဖျော်ဖြေမှုဗီဒီယိုတစ်ခုသည် viral ဖြစ်ကာ၊ meme အဖြစ် ပြန်လည်ဖြန့်ဝေခံရပြီး Dolly Parton, Stephen Colbert, James Corden, Luke Evans, Lil Nas X တို့ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးအနုပညာရှင်များပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9368681/blackpinks-lisa-meme-did-it-work-explained|title=Blackpink's Lisa Lends Her Legs to the Latest Quarantine Meme: 'Did It Work?' Explained|last1=Aniftos|first1=Rania|date=April 29, 2020|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 26, 2021|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110073849/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9368681/blackpinks-lisa-meme-did-it-work-explained|url-status=live}}</ref> ထို့အပြင် Lisa သည် တရုတ်နိုင်ငံရှိ iQIYI ၏ မိန်းကလေးအဖွဲ့ဖွဲ့စည်းရေး reality show ဖြစ်သော Youth With You Season 2 (၂၀၂၀) နှင့် Season 3 (၂၀၂၁) တွင် အကနည်းပြ (dance mentor) အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="ywys2">{{cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1111241466|script-title=ko:블랙핑크 리사, 中판 프듀 '청춘유니' 시즌2 새 멘토 출연 확정 [Oh! 차이나]|date=October 15, 2019|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|access-date=October 15, 2019|archive-date=October 15, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015062156/http://osen.mt.co.kr/article/G1111241466|url-status=live}}</ref><ref name="ywys3">{{Cite web|last=|first=|date=January 8, 2021|script-title=ko:블랙핑크 리사, 中 오디션 프로그램 '청춘유니3' 멘토 확정|url=https://www.donga.com/news/Entertainment/article/all/20210108/104825695/1|access-date=January 27, 2021|website=DongA|language=ko|archive-date=February 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204193554/https://www.donga.com/news/Entertainment/article/all/20210108/104825695/1|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၉ ရက်နေ့တွင် YG Entertainment မှ The Korea Herald သို့ လီဆာ သည် တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်အဖြစ် ပွဲဦးထွက်မည့် Blackpink ၏ တတိယမြောက်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာမည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် တရားဝင်အချိန်ဇယားကို ထုတ်ပြန်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210419001026&np=1&mp=1|title=[Exclusive] Blackpink Lisa's solo debut expected in June|date=April 19, 2021|website=[[The Korea Herald]]|language=en|access-date=April 28, 2021|archive-date=April 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428114218/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210419001026&np=1&mp=1|url-status=live}}</ref> ဇူလိုင် ၁၂ ရက်နေ့တွင် Star News မှ Lisa ၏ တေးဂီတဗီဒီယိုရိုက်ကူးမှု စတင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း YG Entertainment ကထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2021071213004437355|script-title=ko:블랙핑크 리사, 솔로 앨범 발매 "뮤직비디오 촬영 준비"[공식]|date=July 12, 2021|website=[[Star News (South Korea)|Star News]]|language=ko|access-date=July 12, 2021|archive-date=July 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712060320/https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2021071213004437355|url-status=live}}</ref> လီဆာ ၏ ပွဲဦးထွက် တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် Lalisa နှင့် အမည်တူ ထိပ်တန်း single သီချင်းကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|script-title=ko:블랙핑크 리사, 다음달 솔로 데뷔 확정&nbsp;...&nbsp;싱글앨범 'Lalisa' (라리사) 발매|trans-title=Blackpink's Lisa to make her solo debut next month&nbsp;...&nbsp;Single album 'Lalisa' released|url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=14624467|website=Top Star News|language=ko|author=Kim Hyun-seo|date=August 25, 2021|access-date=August 25, 2021|archive-date=August 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826075737/https://www.dailymotion.com/embed/video/x82zr6h?ads_params=contextual&api=postMessage&apimode=json&autoplay=false&embed_index=1&id=f3a2899e7d87a74&mute=true&origin=http%3A%2F%2Fwww.topstarnews.net&pubtool=cpe&queue-autoplay-next=true&queue-enable=true&ui-highlight=false|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpinks-lisa-to-release-solo-album-next-month|title=Blackpink's Lisa to release solo album next month|date=August 27, 2021|access-date=August 27, 2021|website=The Straits Times (Singapore)|archive-date=August 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827133859/https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpinks-lisa-to-release-solo-album-next-month|url-status=live}}</ref> “Lalisa” ၏ တေးဂီတဗီဒီယိုသည် ထုတ်လွှင့်ပြီးနောက် ၂၄ နာရီအတွင်း ကြည့်ရှုမှု ၇၃.၆ သန်းနှင့် တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်တစ်ဦးအတွက် ကြည့်ရှုမှုအများဆုံး ဗီဒီယိုအဖြစ် Taylor Swift ၏ ယခင်စံချိန်ကိုကျော်လွန်ကာ ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန် (Guinness World Record) တင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=September 14, 2021|title=Blackpink's Lisa breaks Taylor Swift's YouTube record with 'Lalisa'|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-lalisa-break-youtube-record-most-viewed-24-hours-taylor-swift-3045218|access-date=September 24, 2021|website=NME|language=en-GB|archive-date=September 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210914155350/https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-lalisa-break-youtube-record-most-viewed-24-hours-taylor-swift-3045218|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dominic|first=Punt|title=Blackpink member Lisa begins solo career by smashing YouTube record|date=October 8, 2021|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/10/blackpink-member-lisa-begins-solo-career-by-smashing-youtube-record-678316|access-date=August 3, 2022|website=[[Guinness World Records]]|language=en|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712213025/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/10/blackpink-member-lisa-begins-solo-career-by-smashing-youtube-record-678316|url-status=live}}</ref> သီချင်းသည် US Billboard Hot 100 တွင် နံပါတ် ၈၄ ဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး Billboard Global 200 တွင် နံပါတ် ၂ သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ Lisa ၏ ပထမဆုံး Top 10 သီချင်းအဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="US">{{cite magazine |title=Lisa of Blackpink Chart History (Billboard Hot 100) |url=https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/hsi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219021939/https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/hsi/ |archive-date=February 19, 2025 |access-date=February 20, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref>{{cite magazine|last1=Trust|first1=Gary|title=The Kid Laroi & Justin Bieber's 'Stay' Holds Atop Global Charts, As LISA, Ed Sheeran & Glass Animals Add Top 10s|url=https://www.billboard.com/articles/news/9632750/the-kid-laroi-justin-bieber-lisa-ed-sheeran-glass-animals-global-charts|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|language=en|date=September 20, 2021|access-date=September 20, 2021|archive-date=September 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922003047/https://www.billboard.com/articles/news/9632750/the-kid-laroi-justin-bieber-lisa-ed-sheeran-glass-animals-global-charts/|url-status=live}}</ref> Lalisa အယ်လ်ဘမ်သည် ထုတ်လွှင့်ပြီး ပထမပတ်အတွင်း တောင်ကိုရီးယားတွင် အချပ် ၇၃၆,၂၂၁ ကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တစ်ပတ်အတွင်း အချပ် ၅၀၀,၀၀၀ ကျော်ရောင်းချနိုင်သည့် ပထမဆုံးအမျိုးသမီး တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်အဖြစ် လီဆာ သည် စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တောင်ကိုရီးယားအတွင်း အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်တစ်ဦးအတွက် ပထမပတ်ရောင်းအားအကောင်းဆုံးဆိုသည့် မှတ်တမ်းကိုလည်း ထူထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mb.com.ph/2021/09/17/blackpink-lisas-lalisa-album-sets-records-with-736000-copies-sold-in-first-week/|title=Blackpink Lisa's 'Lalisa' album sets records with 736,000 copies sold in first week|first=Jonathan|last=Hicap|website=Manila Bulletin|date=September 17, 2021|access-date=September 21, 2021|archive-date=September 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917231441/https://mb.com.ph/2021/09/17/blackpink-lisas-lalisa-album-sets-records-with-736000-copies-sold-in-first-week/|url-status=live}}</ref> Lalisa အယ်လ်ဘမ်တွင် ပါဝင်သည့် B-side သီချင်း "Money" အတွက် သီးသန့်အကဖျော်ဖြေမှုဗီဒီယိုကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့တွင် YouTube တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=14631873|script-title=ko:"완성도 높이기 위해"...블랙핑크(BLACKPINK) 리사, 수록곡 'MONEY' 퍼포먼스 비디오 공개 연기|trans-title="To improve perfection"... BLACKPINK Lisa postpones the release of the performance video for the b-side song 'MONEY'|date=September 23, 2021|website=Top Star News|language=ko|access-date=September 23, 2021|archive-date=November 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118174211/http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=14631873|url-status=live}}</ref> ထိုဗီဒီယိုသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာပလက်ဖောင်းများတွင် ပျံ့နှံ့အောင်မြင်လာခဲ့ပြီး၊ သီချင်းသည် နိုင်ငံတကာ ဂီတဇယားများတွင် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://rollingstoneindia.com/6-k-pop-b-sides-that-broke-the-internet-2021/|title=6 K-pop B-Sides that Broke the Internet (2021)|last=Majumder|first=Oysmita|date=December 15, 2021|website=[[Rolling Stone India]]|access-date=December 15, 2021|archive-date=June 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602091252/https://rollingstoneindia.com/6-k-pop-b-sides-that-broke-the-internet-2021/|url-status=live}}</ref> ဤအောင်မြင်မှုအပေါ် မူတည်၍ Interscope Records သည် "Money" ကို အယ်လ်ဘမ်မှ ဒုတိယ single အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ခေတ်ပြိုင်ရေဒီယိုများသို့ တရားဝင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|title=Top 40 Mainstream Future Releases|publisher=All Access|access-date=November 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211103152651/https://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|archive-date=November 3, 2021}}</ref> "Money" သည် Billboard Global 200 တွင် နံပါတ် 10 သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး လီဆာ ၏ ဒုတိယမြောက် top-ten hit ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Money Global 200">{{cite magazine|last1=Trust|first1=Gary|title=The Kid Laroi & Justin Bieber's 'Stay' Keeps Atop Global Charts, Lisa's 'Money' Hits Top 10|url=https://www.billboard.com/articles/news/9646791/the-kid-laroi-justin-bieber-lisa-global-charts|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|language=en|date=October 18, 2021|access-date=October 18, 2021|archive-date=October 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018203959/https://www.billboard.com/articles/news/9646791/the-kid-laroi-justin-bieber-lisa-global-charts/|url-status=live}}</ref> ထို့အပြင် Billboard Hot 100 (US) တွင် နံပါတ် 90 ဖြင့် တတိယအကြိမ်ဝင်ရောက်လာပြီး လီဆာ သည် ဇယားပေါ်တွင် ရက်သတ္တပတ်အတော်ကြာ ရှိနေခဲ့သော ပထမဆုံးအမျိုးသမီး K-pop တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်ဖြစ်လာသည်။<ref name="US"/><ref>{{cite news|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/311/0001371333|script-title=ko:리사, 美 빌보드 '핫 100' 2주 연속 차트인...K팝 女 솔로 최초 [공식입장]|last=Kim|first=Ji-hye|date=October 18, 2021|work=Xports News|language=ko|trans-title=Lisa, US Billboard 'Hot 100' chart for 2 weeks in a row... First K-pop female solo [official position]|access-date=November 9, 2021|archive-date=November 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110003351/https://n.news.naver.com/entertain/article/311/0001371333|url-status=live}}</ref> အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း ထင်ရှားအောင်မြင်ခဲ့ပြီး UK Singles Chart တွင် နံပါတ် 46 ဖြင့် ရပ်တည်ကာ ၈ ပတ်တိတိ ဇယားပေါ်တွင်တင်ဆက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် အဆိုပါဇယားပေါ်တွင် အရှည်ကြာဆုံးတည်ရှိခဲ့သော အမျိုးသမီး K-pop တစ်ကိုယ်တော် သီချင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/12/03/blackpinks-lisa-matches-one-of-her-bands-biggest-chart-feats-in-the-uk-with-money/?sh=5eaeb0623225|title=Blackpink's Lisa Matches One Of Her Band's Biggest Chart Feats In The U.K. With 'Money'|last=McIntyre|first=Hugh|date=December 3, 2021|work=[[Forbes]]|access-date=December 3, 2021|archive-date=December 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204201518/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/12/03/blackpinks-lisa-matches-one-of-her-bands-biggest-chart-feats-in-the-uk-with-money/?sh=5eaeb0623225|url-status=live}}</ref> [[File:Blackpink Lisa 190621 3.png|thumb|upright|left|Lisa at [[Incheon International Airport|Incheon Airport]] in June 2019]] ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် ပြင်သစ် DJ Snake၊ ပွာတိုရီကန်အဆိုတော် Ozuna နှင့် အမေရိကန်ရက်ပ်အဆိုတော် Megan Thee Stallion တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ moombahton နှင့် Latin trap သီချင်းဖြစ်သည့် "SG" ("Sexy Girl") ထွက်ရှိခဲ့သည်။ လီဆာ သည် ဤသီချင်းတွင် တေးရေးအဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Credits">{{cite web|url=https://listen.tidal.com/album/201768236/credits|title=DJ Snake, Ozuna, Megan Thee Stallion, LISA - SG / Credits|date=October 22, 2021|publisher=DJ Snake Music, Interscope|via=Tidal|access-date=October 22, 2021|archive-date=October 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022103133/https://listen.tidal.com/album/201768236/credits|url-status=live}}</ref> Colin Tilley က ဒါရိုက်တာလုပ်သော တေးဂီတဗီဒီယိုတွင် အနုပညာရှင်လေးဦးသည်လုံးသရုပ်ဆောင်ထားပြီး သီချင်းနှင့် တပြိုင်နက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://pitchfork.com/news/dj-snake-megan-thee-stallion-ozuna-and-blackpinks-lisa-share-video-for-new-song-sg-watch/|last=Hussey|first=Allison|title=DJ Snake, Megan Thee Stallion, Ozuna, and BLACKPINK's Lisa Share Video for New Song "SG": Watch|date=October 22, 2021|work=[[Pitchfork (magazine)|Pitchfork]]|access-date=October 22, 2021|archive-date=October 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022045539/https://pitchfork.com/news/dj-snake-megan-thee-stallion-ozuna-and-blackpinks-lisa-share-video-for-new-song-sg-watch/|url-status=live}}</ref> "SG" သည် Billboard Global 200 ဇယားတွင် နံပါတ် ၁၉ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး<ref name="auto">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9655490/dj-snake-ozuna-lisa-megan-thee-stallion-sg-new-around-the-world/|last1=Frankenburg|first1=Eric|title=New Around the World: DJ Snake, Ozuna, Lisa & Megan Thee Stallion Soar In With 'SG'|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=November 4, 2021|access-date=November 4, 2021|archive-date=November 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105084331/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9655490/dj-snake-ozuna-lisa-megan-thee-stallion-sg-new-around-the-world|url-status=live}}</ref> US Bubbling Under Hot 100 ဇယားတွင် နံပါတ် ၂ ထိရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် Latin Airplay ဇယားတွင် လီဆာ၏ ပထမဆုံး နံပါတ်တစ် သီချင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Bubbling">{{cite magazine|title=Lisa of Blackpink Chart History (Bubbling Under Hot 100)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|url=https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/hbu/|access-date=October 28, 2024|archive-date=October 29, 2024|archive-url=https://archive.today/20241029024306/https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/hbu/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/pro/dj-snake-ozuna-lisa-megan-thee-stallion-latin-airplay-sg/|last1=Bustios|first1=Pamela|title=DJ Snake, Ozuna, LISA & Megan Thee Stallion Rule Latin Airplay With 'SG'|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=March 30, 2022|access-date=March 30, 2022|archive-date=March 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331170443/https://www.billboard.com/pro/dj-snake-ozuna-lisa-megan-thee-stallion-latin-airplay-sg/|url-status=live}}</ref> လီဆာ သည် ၎င်းတစ်ကိုယ်တော်ဖျော်ဖြေမှု "Lalisa" အတွက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၈ ရက်နေ့တွင် MTV Video Music Awards တွင် အကောင်းဆုံး K-Pop ဆုပေးပွဲတွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ထိုအောင်မြင်မှုသည် MTV VMA မှာ ဆုရရှိသည့် ပထမဆုံး K-pop တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာရှင် ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.eonline.com/news/1343089/how-anitta-and-lisas-wins-at-the-2022-mtv-vmas-made-history|last1=Parker|first1=Ashley Joy|title=How Anitta and Lisa's Wins at The 2022 MTV VMAs Made History|magazine=[[E! News]]|date=August 28, 2022|access-date=August 28, 2022|archive-date=August 29, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829035332/https://www.eonline.com/news/1343089/how-anitta-and-lisas-wins-at-the-2022-mtv-vmas-made-history|url-status=live}}</ref> ထို့နောက်၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် MTV Europe Music Awards တွင်လည်း အကောင်းဆုံး K-Pop ဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့အစည်း၏ သမိုင်းတွင် တစ်ကိုယ်တော် K-pop အနုပညာရှင် အဖြစ် ပထမဆုံး ဆုရရှိသူဖြစ်လာသည်။<ref name="ts">{{Cite magazine|title=Taylor Swift Is Top Winner at 2022 MTV EMAs: Full Winners List|url=https://www.billboard.com/music/awards/2022-mtv-emas-full-winners-list-1235170510/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|last=Grein|first=Paul|date=November 13, 2022|access-date=November 15, 2022|archive-date=November 13, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113222308/https://www.billboard.com/music/awards/2022-mtv-emas-full-winners-list-1235170510/|url-status=live}}</ref> ၎င်းအောင်မြင်မှုများအပေါ် မူတည်၍ လီဆာ သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် Guinness World Records နှစ်ခုကို ချီးမြှင့်ခံရပြီး၊ ထဲမှတစ်ခုမှာ Instagram ပေါ်တွင် လူအများဆုံး Follow လုပ်သော K-pop အနုပညာရှင် ဖြစ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/lisa-blackpink-three-new-guinness-world-records-1235205149/|last1=Rowley|first1=Glenn|title=BLACKPINK's Lisa Sets Three New Guinness World Records|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=March 30, 2022|access-date=March 30, 2022|archive-date=January 25, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125184146/https://www.billboard.com/music/music-news/lisa-blackpink-three-new-guinness-world-records-1235205149/|url-status=live}}</ref> လီဆာ သည် BigBang အဖွဲ့ဝင် Taeyang ၏ သီချင်း "Shoong!" တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသီချင်းသည် သူ၏ ဒုတိယမူရင်းအယ်လ်ဘမ် Down to Earth ထဲမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Ji|first=Min-kyung|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1112081035|script-title=ko:[단독] 블랙핑크 리사, 태양 새 앨범 참여..역대급 컬래버 예고|trans-title=[Exclusive] Blackpink Lisa, Taeyang participate in new album..Previous Collaboration Notice|date=April 12, 2023|website=[[Star News (South Korea)|Star News]]|language=ko|access-date=April 12, 2023|archive-date=April 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412050347/http://osen.mt.co.kr/article/G1112081035|url-status=live}}</ref> Taeyang နှင့် လီဆာ တို့သည် ထိုသီချင်းအတွက် ကကွက်ကိုအတူတကွ ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref name="NME">{{Cite web|last=Ziwei|first=Puah|url=https://www.nme.com/news/music/taeyang-down-to-earth-tracklist-release-date-bigbang-3428973|title=Watch Taeyang's music video for 'Shoong!' featuring BLACKPINK's Lisa|date=April 25, 2023|website=[[NME]]|language=en|access-date=April 25, 2023|archive-date=April 25, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425120519/https://www.nme.com/news/music/taeyang-down-to-earth-tracklist-release-date-bigbang-3428973|url-status=live}}</ref> မေလတွင် လီဆာ သည် Spotify ပေါ်တွင် 1 ဘီလီယံ stream အထိ ရရှိခဲ့သည့် သီချင်းအရေအတွက်အမြန်ဆုံးဖြစ်လာသည့် တစ်ကိုယ်တော် အမျိုးသမီး K-pop အနုပညာရှင်အဖြစ် ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန် နှစ်ခုကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့သည်။ ထိုအောင်မြင်မှုကြောင့် သူမသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အများဆုံး Guinness စံချိန်ရရှိထားသော K-pop တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာရှင်အဖြစ် ဖေါ်ပြခံရပြီး၊ ယခင်စံချိန်တင်ထားသူ Psy ရရှိထားသော ငါးခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လိုက်ပါက လီဆာသည် ခုနစ်ခုအထိ ရရှိထားသည်။<ref>{{Cite web|last=Vouloumanos|first=Victoria|url=https://www.buzzfeed.com/victoriavouloumanos/blackpink-lisa-guinness-world-record|title=Blackpink's Lisa Is Now The K-Pop Soloist With The Most Guinness World Records In History After Her 7th Win, And Fans Are So Proud|date=May 10, 2023|website=[[Buzzfeed]]|language=en|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 11, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230511000712/https://www.buzzfeed.com/victoriavouloumanos/blackpink-lisa-guinness-world-record|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လီဆာ သည် ပဲရစ်မြို့ရှိ နာမည်ကြီး cabaret ဖြစ်သော Crazy Horse တွင် ဖျော်ဖြေပွဲငါးခုအတွက် ခေါင်းစဉ်တပ်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူမသည် “But I Am a Good Girl” နှင့် “Crisis? What Crisis?” တို့အပါအဝင် ဇာတ်ဝင်ခန်းအများအပြားတွင် တစ်ကိုယ်တော်အဖြစ်ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး အဖွဲ့နှင့်အတူပါဝင်ထားသော မူရင်းနံပါတ်များတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Socha|first=Miles|url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/blackpink-lisa-crazy-horse-cabaret-paris-1235787825/|title=Blackpink's Lisa to Perform at Crazy Horse Cabaret in Paris|date=September 6, 2023|website=[[Women's Wear Daily]]|language=en|access-date=September 29, 2023|archive-date=September 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926213722/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/blackpink-lisa-crazy-horse-cabaret-paris-1235787825/|url-status=live}}</ref> ထိုလတွင်ပင် လီဆာ သည် Spotify ပေါ်တွင် "Money" သီချင်းဖြင့် ၁ ဘီလီယံ stream ရရှိခဲ့သော ပထမဆုံး K-pop သီချင်းအဖြစ် သူမ၏ ရှစ်ကြိမ်မြောက် Guinness စံချိန် ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Bowenbank|first=Starr|title=BLACKPINK's Lisa Just Broke a Guinness World Record With 'Money'|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-guinness-world-record-money-1235427424/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=September 27, 2023|access-date=September 27, 2023|archive-date=September 28, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928032902/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-guinness-world-record-money-1235427424/|url-status=live}}</ref> အဆိုပါအောင်မြင်မှုအား ဂုဏ်ပြုရန်အဖြစ် လီဆာ သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် Spotify ၏ Billions Club စီးရီး၏ စတုတ္ထအပိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပဲရစ်မြို့၌ တင်ဆက်အပ်နှင်းသည့် ပန်းကန်ပြားပုံစံ ဆုတံဆိပ်ကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ထိုအခမ်းအနားအတွင်း သူမသည် ထိုင်းဟင်းလျာတစ်ခုပြုလုပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Aniftos|first=Rania|title=BLACKPINK's Lisa Enjoys Her Favorite Thai Meal on Her Spotify Billion Streams Plate|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-thai-meal-spotify-billion-streams-plate-1235473146/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=November 15, 2023|access-date=November 15, 2023|archive-date=November 16, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116041240/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-thai-meal-spotify-billion-streams-plate-1235473146/|url-status=live}}</ref> ===၂၀၂၃– လက်ရှိ: ကိုယ်ပိုင်လှုပ်ရှားမှုများနှင့် နိုင်ငံတကာဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းတက်ကြွမှု့=== [[File:BLACKPINK's Lisa for BULGARI June 2023 0.4.png|thumb|upright|Lisa at a [[Bulgari]] exhibition in June 2023]] ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် လီဆာ သည် အီတလီဂျူအယ်လရီကုမ္ပဏီ Bulgari ၏ ပွဲတစ်ခုတွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် တောင်ကိုးရီးယားသမ္မတ Yoon Suk-yeol တက်ရောက်ခဲ့သည့် [[ဘာကင်ဟမ်နန်းတော်]] တွင် ကျင်းပည့် အထူးရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုအခမ်းအနားတွင် Blackpink အဖွဲ့ဝင်များနှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ သူမတို့အား ဗြိတိသျှဘုရင် King Charles III မှ ရင်းနှီးမြုပ်နှံခဲ့သည်။<ref name="MBE">{{Cite web|title=K-Pop band BLACKPINK receive honorary MBEs from Britain's King Charles|url=https://www.reuters.com/lifestyle/k-pop-band-blackpink-receive-honorary-mbes-britains-king-charles-2023-11-22/|website=Reuters|last1=Suleiman|first1=Farouq|last2=Rantala|first2=Hanna|date=November 22, 2023|access-date=November 22, 2023|archive-date=November 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122152520/https://www.reuters.com/lifestyle/k-pop-band-blackpink-receive-honorary-mbes-britains-king-charles-2023-11-22/|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် YG Entertainment သည် Blackpink အဖွဲ့ဝင်များအားလုံးနှင့်အတူ အဖွဲ့လိုက်လှုပ်ရှားမှုများအတွက် စာချုပ်သက်တမ်းတိုးထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ တစ်ဦးချင်းစာချုပ်များကိုတော့ ဆက်လက်ဆွေးနွေးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2023-12-06/business/industry/Blackpink-promises-new-album-world-tour-after-contract-renewal/1929010|title=Blackpink promises new album, world tour after contract renewal|last=Yoon|first=So-Yeon|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=December 6, 2023|access-date=December 6, 2023|archive-date=December 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231206040844/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2023-12-06/business/industry/Blackpink-promises-new-album-world-tour-after-contract-renewal/1929010|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် YG Entertainment သည် လီဆာ နှင့် အဖွဲ့ဝင်အခြားသူများသည် တစ်ဦးချင်းအနေနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးစာချုပ်များကို မသက်တမ်းတိုးဘဲ လွတ်လပ်စွာလှုပ်ရှားရန် သဘောတူထားကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/003/0012292465|script-title=ko:블랙핑크, 팀 활동만 YG서…지수·제니·리사·로제 개별 계약 않기로(종합)|website=[[Newsis]]|language=ko|access-date=December 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231229043233/https://n.news.naver.com/entertain/article/003/0012292465|archive-date=December 29, 2023|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်တွင် လီဆာ သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတကတော် Brigitte Macron မှ စီစဉ်သည့် ပရဟိတဖျော်ဖြေပွဲ Le Gala des Pièces Jaunes တွင် ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုအခမ်းအနားအတွင်းတွင် သူမ၏ တစ်ကိုယ်တော် single များဖြစ်သည့် "Lalisa" နှင့် "Money" တို့ကို သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး DJ Snake နှင့်ပူးပေါင်းထားသည့် "SG" သီချင်းကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တိုက်ရိုက်ဖျော်ဖြေသရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.chosun.com/english/kpop-culture-en/2024/01/28/7RKF5GZFV5F3NNKCJ4ABR7QHSY/|title=Blackpink Lisa ignites the French gala alongside Brigitte Macron|last1=Kim|first1=Ja-ah|last2=Lee|first2=So-yeon|work=[[The Chosun Ilbo]]|date=January 28, 2024|access-date=January 28, 2024|archive-date=January 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240128080344/https://www.chosun.com/english/kpop-culture-en/2024/01/28/7RKF5GZFV5F3NNKCJ4ABR7QHSY/|url-status=live}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်တွင် လီဆာ သည် Lloud ဟုခေါ်သော ကိုယ်ပိုင်အနုပညာရှင်စီမံခန့်ခွဲမှုကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-launch-own-artist-management-company-lloud-3584291|title=BLACKPINK's Lisa launches her own management company, LLOUD|last=Ziwei|first=Puah|website=[[NME]]|date=February 8, 2024|access-date=February 8, 2024|archive-date=February 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208083307/https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-launch-own-artist-management-company-lloud-3584291|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် သူမသည် HBO ရုပ်သံစီးရီး '''The White Lotus''' ၏ တတိယရာသီတွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပွဲဦးထွက်လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း Variety မှ ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ လီဆာ သည် သူမ၏နာမည်အမှန်ဖြစ်သော Lalisa Manobal ဖြင့် ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။<ref name="whitelotus">{{cite web|url=https://variety.com/2024/tv/news/blackpink-lisa-white-lotus-season-3-hbo-1235908031/|title=Blackpink's Lisa Joins 'White Lotus' Season 3 (EXCLUSIVE)|last=Otterson|first=Joe|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=February 12, 2024|access-date=February 12, 2024|archive-date=February 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240213023540/https://variety.com/2024/tv/news/blackpink-lisa-white-lotus-season-3-hbo-1235908031/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်တွင် လီဆာ သည် သူမ၏ကုမ္ပဏီ Lloud မှတဆင့် RCA Records နှင့် ပူးပေါင်း၍ တစ်ကိုယ်တော်တေးဂီတများ ထုတ်ဝေသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ သဘောတူညီချက်အရ သူမသည် သူမ၏အသံသွင်းမှုများအားလုံးကို တစ်ဦးချင်းပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Aswad |first=Jem |date=2024-04-10 |title=Blackpink's Lisa and Her Company Lloud Co. Partner With RCA Records |url=https://variety.com/2024/music/news/blackpink-lisa-lloud-partner-with-rca-1235965867/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410171552/https://variety.com/2024/music/news/blackpink-lisa-lloud-partner-with-rca-1235965867/ |archive-date=April 10, 2024 |access-date=April 10, 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် TikTok အကောင့်အသစ်တစ်ခု ဖန်တီးကာ ကြော်ငြာအတိုအထွာတစ်ခုနှင့် တွဲဖက်ထားသည့် ဗီဒီယိုကို တင်ပြီးနောက် ၂ နာရီ ၁၈ မိနစ်အတွင်း Follower တစ်သန်းကို ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း ထိုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည့် လူအများအပြားထဲမှ အမြန်ဆုံးဖြစ်သဖြင့် ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်တစ်ခု ထပ်မံတင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Rockstar">{{Cite magazine|last=Dailey|first=Hannah|title=BLACKPINK's LISA Announces New Solo Single 'Rockstar': Here's When It Arrives|url=https://www.billboard.com/music/music-news/lisa-blackpink-new-solo-single-rockstar-release-date-1235712307/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=June 18, 2024|access-date=June 18, 2024|archive-date=June 18, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618151842/https://www.billboard.com/music/music-news/lisa-blackpink-new-solo-single-rockstar-release-date-1235712307/|url-status=live|language=en-US}}</ref> ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် သူမ၏ ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီ Lloud နှင့် RCA Records တို့မှတဆင့် တစ်ကိုယ်တော် single ဖြစ်သည့် "Rockstar" ကို တရားဝင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Spanos|first=Brittany|title=Lisa Reminds You She's a 'Rockstar' on Clubby New Single|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/lisa-rockstar-single-release-1235047944/|magazine=[[Rolling Stone]]|date=June 27, 2024|access-date=June 27, 2024|archive-date=June 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628001440/https://www.rollingstone.com/music/music-news/lisa-rockstar-single-release-1235047944/|url-status=live}}</ref> ဗီဒီယိုကို ဒါရိုက်တာ Henry Schofield မှ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး၊ သီချင်းအတွက် ကကွက်များကို Sean Bankhead မှ တာဝန်ယူဖန်တီးခဲ့သည်။ ဗီဒီယိုသည် ဘန်ကောက်မြို့၌ ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုကို ဂုဏ်ပြုဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web|last=Chelosky|first=Danielle|title=LISA Shares New Song "Rockstar": Listen|url=https://www.stereogum.com/2269909/lisa-rockstar/music/|date=June 27, 2024|work=[[Stereogum]]|access-date=June 27, 2024|archive-date=June 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628005242/https://www.stereogum.com/2269909/lisa-rockstar/music/|url-status=live}}</ref> "Rockstar" သည် Billboard Global 200 ဇယားတွင် နံပါတ် ၄ နေရာသို့ ပွဲဦးထွက်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး Billboard Global Excl. US ဇယားတွင် နံပါတ် ၁ နေရာတွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/lisa-rockstar-number-one-debut-global-excl-us-chart-1235726610/|title=Lisa Earns Her First ''Billboard'' Global Excl. U.S. No. 1 With Debut of 'Rockstar'|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|last=Trust|first=Gary|date=July 8, 2024|access-date=July 9, 2024|archive-date=July 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708231009/https://www.billboard.com/music/chart-beat/lisa-rockstar-number-one-debut-global-excl-us-chart-1235726610/|url-status=live}}</ref> ထိုအောင်မြင်မှုသည် Lisa ၏ ဤအမျိုးအစားဇယားများထဲတွင် တတိယမြောက် top-ten hit ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် Global Excl. US ဇယားတွင် သူမ၏ ပထမဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် "Rockstar" သည် Billboard Hot 100 ဇယားတွင် နံပါတ် ၇၀ နေရာတွင် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး သူမ၏ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် single ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် Hot 100 ဇယားတွင် သူမ၏ တတိယမြောက် ဝင်ရောက်မှုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite tweet|last=Billboard Charts|user=billboardcharts|number=1810416752763060423|date=July 8, 2024|title=LISA's "Rockstar" debuts at No. 70 on this week's #Hot100. It's becomes the highest-charting solo song of her career. She previously charted with "Lalisa" (No. 84 peak) and "Money" (No. 90), both in 2021.|link=no|access-date=July 8, 2024}}</ref> ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် လီဆာ သည် စပိန်အဆိုတော် Rosalía ပါဝင်သည့် နောက်ဆက်တွဲ single ဖြစ်သည့် "New Woman" ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/lisa-rosalia-new-woman-video-1235081297/|title=Lisa and Rosalía Rev Up Their Aura on New Single 'New Woman'|last=Spanos|first=Brittany|magazine=[[Rolling Stone]]|date=August 15, 2024|access-date=August 15, 2024|archive-date=August 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816005138/https://www.rollingstone.com/music/music-news/lisa-rosalia-new-woman-video-1235081297/|url-status=live}}</ref> သီချင်းသည် Billboard Global 200 ဇယားတွင် နံပါတ် ၁၅ ဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး Billboard Global Excl. US ဇယားတွင် နံပါတ် ၆ ဖြင့်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းဖြင့် လီဆာ သည် သူမ၏စတုတ္ထမြောက် top-ten hit ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="WW">{{cite magazine |title=Lisa of Blackpink Chart History (Billboard Global 200) |url=https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/glo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219022050/https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/glo/ |archive-date=February 19, 2025 |access-date=February 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/billie-eilish-birds-of-a-feather-number-one-global-charts-third-week-1235761001/|title=Billie Eilish's 'Birds of a Feather' Flies High Atop Global Charts for Third Week|last=Trust|first=Gary|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=August 26, 2024|access-date=August 26, 2024|archive-date=August 26, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826221049/https://www.billboard.com/music/chart-beat/billie-eilish-birds-of-a-feather-number-one-global-charts-third-week-1235761001/|url-status=live}}</ref> ထို့အပြင် "New Woman" သည် US Billboard Hot 100 ဇယားတွင် နံပါတ် ၉၇ ဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး Billboard ၏ ဇယားလေးခုစလုံးတွင် တပြိုင်နက်တည်းဝင်ရောက်နိုင်သော ပထမဆုံး K-pop အမျိုးသမီး တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-lisa-lands-4th-entry-on-billboard-hot-100-with-new-woman-joins-bts-jungkook-and-more-k-pop-acts-in-top-10-list-1343251|title=BLACKPINK's Lisa lands 4th entry on Billboard Hot 100 with New Woman; joins BTS' Jungkook and more K-pop acts in top 10 list|last=Banerjee|first=Moupriya|magazine=[[Pinkvilla]]|date=August 27, 2024|access-date=August 27, 2024|archive-date=August 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240827153414/https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-lisa-lands-4th-entry-on-billboard-hot-100-with-new-woman-joins-bts-jungkook-and-more-k-pop-acts-in-top-10-list-1343251|url-status=live}}</ref> စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော 2024 MTV Video Music Awards တွင် လီဆာ သည် တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုဖျော်ဖြေမှုသည် K-pop တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်တစ်ဦးအနေနှင့် MTV VMAs တွင် ပထမဆုံးဖျော်ဖြေသူအဖြစ်သမိုင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/1223018-blackpinks-lisa-makes-history-as-first-k-pop-soloist-to-perform-at-vmas|title=BLACKPINK's Lisa Makes History as First K-pop Soloist to Perform at VMAs|website=[[The News International]]|date=August 23, 2024|access-date=August 23, 2024|archive-date=August 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240823125629/https://www.thenews.com.pk/latest/1223018-blackpinks-lisa-makes-history-as-first-k-pop-soloist-to-perform-at-vmas|url-status=live}}</ref> ထို့အပြင် "Rockstar" သီချင်းသည် ဤအခမ်းအနားတွင် ဆန်ခါတင် ၄ ခုအတွက်ရွေးချယ်ခံခဲ့ပြီး "Best K-Pop" ဆုကိုရရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆုနှစ်ကြိမ်ရရှိခြင်းဖြင့် Lisa သည် MTV VMAs ၌ ထိုအမျိုးအစားတွင် ဆုနှစ်ကြိမ်ရရှိသည့် ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240912050695|title=Blackpink's Lisa wins second Best K-pop award at MTV VMAs|last=Yoo|first=Hong|website=[[The Korea Herald]]|date=September 12, 2024|access-date=September 12, 2024|archive-date=September 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912181129/https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240912050695|url-status=live}}</ref> စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် New York ၌ ကျင်းပသော Global Citizen Festival တွင် ခေါင်းစဉ်အဖြစ် ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး ၎င်းသည် သူမ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်ပွဲဦးထွက် ဖျော်ဖြေမှုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=July 9, 2024 |title=Global Superstar LISA Joins the 2024 Global Citizen Festival Line-up in NYC |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/global-superstar-lisa-joins-the-2024-global-citize/ |access-date=July 9, 2024 |website=Global Citizen |language=en |archive-date=July 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709121859/https://www.globalcitizen.org/en/content/global-superstar-lisa-joins-the-2024-global-citize/ |url-status=live }}</ref> အဆိုပါဖျော်ဖြေမှုအတွင်းတွင် "Moonlit Floor (Kiss Me)" ဟုခေါ်သော သီချင်းအသစ်ကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ထိုသီချင်းကို အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/lisa-moonlit-outfit-global-citizen-festival-1236655956/|title=Blackpink's Lisa Layers Up in an Edgy 'Moonlit' Look for Global Citizen Festival 2024 Performance, Debuts New Song|last=Mineo|first=Alfredo|website=[[Women's Wear Daily]]|date=September 29, 2024|access-date=September 29, 2024|archive-date=September 29, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929031353/https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/lisa-moonlit-outfit-global-citizen-festival-1236655956/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Aniftos|first=Rania|title=LISA Drops 'Moonlit Floor': Stream It Now|url=https://www.billboard.com/music/pop/lisa-moonlit-floor-stream-1235792909/|date=October 4, 2024|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=October 4, 2024|archive-date=October 4, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241004022114/https://www.billboard.com/music/pop/lisa-moonlit-floor-stream-1235792909/|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် Victoria's Secret Fashion Show 2024 တွင်လည်း ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/pop/lisa-perform-victorias-secret-fashion-show-1235779271/|last=Aniftos|first=Rania|title=LISA to Perform at Victoria's Secret Fashion Show|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=September 19, 2024|access-date=September 19, 2024|archive-date=September 19, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240919165004/https://www.billboard.com/music/pop/lisa-perform-victorias-secret-fashion-show-1235779271/|url-status=live}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် သူမ၏ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်အဖြစ် အာရှတလွှား ဖျော်ဖြေရေးခရီးစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Fan Meetup">{{Cite web|last=Ziwei|first=Puah|title=BLACKPINK's Lisa announces 2024 'Fan Meetup' tour in Asia|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-2024-fan-meetup-tour-concert-asia-tickets-more-3796417|date=September 24, 2024|access-date=September 24, 2024|website=[[NME]]|archive-date=September 24, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240924055349/https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-2024-fan-meetup-tour-concert-asia-tickets-more-3796417|url-status=live}}</ref> ထိုခရီးစဉ်၏တစိတ်တပိုင်းအနေဖြင့်၊ သူမ၏ ပွဲဦးထွက် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ် Alter Ego ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ထွက်ရှိမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.nylon.com/entertainment/lisa-alter-ego-video-teaser|title=Lisa teases a thunderous new song called "Alter Ego"|last=Kickham|first=Dylan|magazine=[[Nylon (magazine)|Nylon]]|date=November 12, 2024|access-date=November 19, 2024}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှစ်ကုန်တွင် ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပသည့် Amazing Thailand Countdown 2025 အခမ်းအနား၌ ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.nationthailand.com/life/entertainment/40042822|title=Lisa to usher in the New Year at 'Amazing Thailand' countdown event|work=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]|date=October 30, 2024|access-date=October 30, 2024|archive-date=November 25, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241125200404/https://www.nationthailand.com/life/entertainment/40042822|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် သူမ၏စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ် Alter Ego မှ စတုတ္ထမြောက် single ဖြစ်သည့် "Born Again" ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-born-again-featuring-doja-cat-raye-3832139|title=BLACKPINK's Lisa drops new single 'Born Again', featuring Doja Cat and RAYE|last=Chin|first=Carmen|magazine=[[NME]]|date=February 7, 2025|access-date=February 7, 2025|archive-date=February 7, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250207191741/https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-born-again-featuring-doja-cat-raye-3832139|url-status=live}}</ref> ဤသီချင်းတွင် အမေရိကန်အဆိုတော် Doja Cat နှင့် ဗြိတိသျှအဆိုတော် Raye တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သီချင်းသည် Billboard Global 200 ဇယားတွင် နံပါတ် ၂၂ ဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး Billboard Hot 100 တွင် နံပါတ် ၆၈ မှာ ရပ်တည်ခဲ့သည်<ref name="US"/> ''Alter Ego'' was released on February 28, 2025 to mixed reviews from music critics<ref>{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/music/alter-ego/lisa|title=Alter Ego|website=[[Metacritic]]|access-date=March 12, 2025|archive-date=March 12, 2025|archive-url=https://archive.today/20250312044827/https://www.metacritic.com/music/alter-ego/lisa|url-status=live}}</ref>။ အယ်လ်ဘမ် Alter Ego ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး တေးဂီတဝေဖန်ရေးဆရာများထံမှ ဆုချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ Billboard နှင့် NME တို့က သုံးသပ်ချက်အရ ဤအယ်လ်ဘမ်သည် လီဆာ ၏အနုပညာခရီး၌ အရေးပါသောအမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ်အမှတ်တရကျန်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Caulifeld|first=Keith|title=Kendrick Lamar's 'GNX' Back to No. 1 for Third Week on Billboard 200|url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/kendrick-lamar-gnx-number-one-third-week-billboard-200-chart-1235919407/|date=March 10, 2025|access-date=March 10, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် သူမ၏ပထမဆုံးရုပ်ပြကုမ္ပဏီ Lalisa Comics ကို Zero Zero Entertainment နှင့် ပူးပေါင်းကာ မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2025/music/news/lisa-launches-comic-company-debut-album-alter-ego-1236311368/|title=Lisa Launches Comic Company to Accompany Debut Album 'Alter Ego'|last=Benjamin|first=Jeff|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=February 18, 2025|access-date=February 18, 2025|archive-date=February 18, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250218170928/https://variety.com/2025/music/news/lisa-launches-comic-company-debut-album-alter-ego-1236311368/|url-status=live}}</ref> ထိုကုမ္ပဏီ၏ ပထမဆုံးဖန်တီးမှုမှာ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ထွက်ရှိသော Alter Ego: The Official Comic ဖြစ်ပြီး၊ ဤဂရပ်ဖစ်ဝတ္ထုသည် Alter Ego အယ်လ်ဘမ်အပေါ်အခြေခံထားပြီး လီဆာ ၏အကြောင်းအရာဖန်တီးမှုဖြစ်ပြီး Minomiyabi မှ သရုပ်ဖော်ရေးဆွဲထားသည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-alter-ego-comic-book-new-album-1235904935/|title=LISA of BLACKPINK Launches Lalisa Comics Ahead of 'Alter Ego' Album|last=Dailey|first=Hannah|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=February 18, 2025|access-date=February 18, 2025|archive-date=February 19, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219210148/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-alter-ego-comic-book-new-album-1235904935/|url-status=live}}</ref> လီဆာ သည် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော 97th Academy Awards အခမ်းအနား၌ ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး အဆိုအမိန့်တော်ပွဲတော်၌ ဖျော်ဖြေသည့် ပထမဆုံး K-pop တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/oscars-2025-blackpink-lisa-rocks-statement-suit-on-carpet-11688693|title=BLACKPINK's Lisa Surprises in Statement Suit on Oscars Red Carpet 2025 Before Making History as Show's First K-Pop Performer|last=Lee|first=Michelle|magazine=[[People (magazine)|People]]|date=March 2, 2025|access-date=March 2, 2025|archive-date=March 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250303152401/https://people.com/oscars-2025-blackpink-lisa-rocks-statement-suit-on-carpet-11688693|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် ဧပြီ ၁၁ နှင့် ၁၈ ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပသော Coachella Valley Music and Arts Festival တွင်လည်း ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး၊ ၎င်းဖျော်ဖြေမှုတွင် Alter Ego မှ သီချင်းများအနက် အချို့ကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/coachella-2025-lineup-lady-gaga-travis-scott-post-malone-green-day-1235834631/|last=Dailey|first=Hannah|title=Lady Gaga, Green Day, Travis Scott & Post Malone Set for 2025 Coachella Lineup|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=November 20, 2024|access-date=November 20, 2024|archive-date=November 20, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241120232304/https://www.billboard.com/music/music-news/coachella-2025-lineup-lady-gaga-travis-scott-post-malone-green-day-1235834631/|url-status=live}}</ref> == အခြားလုပ်ငန်းများ == === ထောက်ခံချက် === [[File:181119 Acara Puncak Road to Shopee 12.12 Birthday Sale, Special Performance dari BlackPink (14).jpg|thumb|Lisa for a [[Shopee]] event in 2018]] လီဆာသည် တောင်ကိုရီးယားအခြေစိုက် အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် Moonshot ၏ မော်ဒယ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံအတွက် အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=380224|script-title=ko:블랙핑크 (Blackpink) 리사, 문샷 모델로 중국 대륙 홀린다...글로벌 K뷰티 부활 신호탄|website=Topstarnews|language=ko|access-date=July 30, 2019|date=March 21, 2018|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606055212/http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=380224|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်တွင် လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ကုန်ပစ္စည်းခြောက်မျိုးအတွက် ထုတ်ပိုးမှုများတွင် မျက်မှောက်အဖြစ် ပါဝင်ကာ “လီဆာ” အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်နှင့် တင်ဆက်သူအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.harpersbazaar.co.th/BEAUTY/NEWS/lisa-blackpink-moonshot-brandambassador|title=สิ้นสุดการรอคอย ! Moonshot เผยแคมเปญโฆษณาสุดเปรี้ยว Lisa's Pick Special Edition บลิ้งค์ทุกคนรอลุ้น meet & greet กับเธอได้เลย !|website=Harpersbazaar|language=th|access-date=July 30, 2019|date=July 26, 2019|archive-date=July 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730111147/https://www.harpersbazaar.co.th/BEAUTY/NEWS/lisa-blackpink-moonshot-brandambassador|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး GSM မိုဘိုင်းဖုန်းအော်ပရေတာဖြစ်သည့် Advanced Info Service (AIS) နှင့် သူမ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်ထောက်ခံချက်သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အခကြေးငွေအမြင့်ဆုံးအမှတ်တံဆိပ်တင်ဆက်သူတစ်ဦးဖြစ်လာပြီး သူမ၏ ကြော်ငြာကမ်ပိန်းများမှာ နိုင်ငံအတွင်း အသိအမှတ်ပြုမှုအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://positioningmag.com/1221970|title=AIS คว้า "ลิซ่า BlackPink" พรีเซ็นเตอร์คนล่าสุด หวังกวาดตลาดสาวก Blinks ทั่วไทย|website=positioningmag.com|language=th|access-date=May 21, 2019|date=March 28, 2019|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330073955/https://positioningmag.com/1221970|url-status=live}}</ref>၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်တွင် လီဆာသည် Samsung Galaxy S10 ကို ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စတင်ထောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက် မေလ ၁၄ ရက်တွင် အမှတ်တံဆိပ်အတွက် ပထမဆုံး ပရိုမိုးရှင်းဗီဒီယိုကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://positioningmag.com/1229304|title=Samsung คว้า "ลิซ่า BlackPink" เป็นพรีเซนเตอร์ Galaxy S10 ไทย หวังสู้ศึกแบรนด์จีน|website=positioningmag.com|language=th|access-date=May 21, 2019|date=May 11, 2019|archive-date=May 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526122735/https://positioningmag.com/1229304|url-status=live}}</ref> ထို့ပြင် လီဆာသည် မိုဘိုင်းဂိမ်း Ragnarok M: Eternal Love အတွက် ထောက်ခံမော်ဒယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်မှစတင်ကာ ၎င်းဂိမ်း၏ Midnight Party ဆာဗာတွင် ဇာတ်ကောင်တစ်ဦးအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kstreetmanila.com/2019/07/blackpinks-lisa-to-star-in-ragnarok-m/|title=Blackpink's Lisa to star in Ragnarok M|date=July 20, 2019|website=Kstreet Manila|language=en|access-date=July 31, 2019|archive-date=July 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729050124/http://www.kstreetmanila.com/2019/07/blackpinks-lisa-to-star-in-ragnarok-m/|url-status=usurped}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် လီဆာသည် အားကစားဝတ်စုံအမှတ်တံဆိပ် Adidas ၏ SS20 ရာသီ My Shelter အဝတ်အစားအစုအတွက် ထောက်ခံမော်ဒယ်အဖြစ် တောင်ကိုရီးယားအမျိုးသားအဆိုတော်အဖွဲ့ WINNER ၏အဖွဲ့ဝင် Mino နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202001270746204894499_1|script-title=ko:위너 송민호X블랙핑크 리사, 감각적인 트렌디 케미..커플 촬영도 완벽[화보]|date=January 27, 2020|website=Heraldpop|language=ko|access-date=January 31, 2020|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606132731/http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202001270746204894499_1|url-status=live}}</ref> မေလ ၁၃ ရက်တွင် လီဆာကို တရုတ်နိုင်ငံရှိ အထည်အပျော့အမှတ်တံဆိပ် D&G Downy ၏ အမှတ်တံဆိပ်<ref name="a">{{cite web|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20200513050800005?input=1195m|script-title=ko:지드래곤 이어 블랙핑크 리사도 中브랜드 모델 기용|date=May 13, 2020|website=[[Yonhap News Agency]]|language=ko|access-date=May 20, 2020|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606132730/https://www.yna.co.kr/view/AKR20200513050800005?input=1195m|url-status=live}}</ref> ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏အကြီးဆုံး နို့ထွက်ပစ္စည်းကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော Mengniu Dairy ၏ ဒိန်ချဉ်အမှတ်တံဆိပ် Zhengouli ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် Tencent Games သည် လီဆာအား ၎င်းတို့၏ မိုဘိုင်းဂိမ်း ''Brawl Stars'' အတွက် တရုတ်နိုင်ငံရှိ Supercell ၏ နောက်ဆုံးအမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://chuansongme.com/n/3177666352832|title=舞蹈、身材屡屡出圈，歌谣、时尚界宠儿，这次她的影响力拓展到...了？|date=June 27, 2020|website=chuansongme|access-date=June 28, 2020|archive-date=June 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629064136/https://chuansongme.com/n/3177666352832|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လီဆာသည် MAC Cosmetics ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့သည်။ သူမသည် အမှတ်တံဆိပ်၏ စုဆောင်းမှုများနှင့် အဓိက လှုပ်ရှားမှုများတွင် မျက်နှာစာအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ MAC ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဖန်တီးမှုဒါရိုက်တာ Drew Elliott ကလည်း “အန္တရာယ်ယူရန်အမြဲယုံကြည်သူတစ်ဦးအနေနှင့်၊ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်တည်မှုကို ဂုဏ်ပြုသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ကတိကဝတ်ဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/10/10101687/blackpink-lisa-mac-global-ambassador-interview|title=Blackpink's Lisa Stars In MAC's Holiday Makeup Campaign|date=November 2, 2020|website=Refinery29|access-date=January 29, 2021|archive-date=February 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208160815/https://www.refinery29.com/en-us/2020/10/10101687/blackpink-lisa-mac-global-ambassador-interview|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://vogue.sg/first-look-blackpink-lisa-manoban-mac-cosmetics-new-global-brand-ambassador/|title=First look: Blackpink's Lisa Manoban is MAC Cosmetics' new global brand ambassador|date=October 19, 2020|website=Vogue|access-date=January 29, 2021|archive-date=February 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203041001/https://vogue.sg/first-look-blackpink-lisa-manoban-mac-cosmetics-new-global-brand-ambassador/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.maccosmetics.co.uk/favourites/lisa-blackpink|title=For the Love of Lisa!|date=October 19, 2020|website=MAC Cosmetics|access-date=January 29, 2021|archive-date=October 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019115330/https://www.maccosmetics.co.uk/favourites/lisa-blackpink|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်တွင် လီဆာသည် Vivo S9 စမတ်ဖုန်းအတွက် ထောက်ခံမော်ဒယ်အဖြစ် ကြေညာခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.kpopstarz.com/articles/297437/20210222/blackpink-lisa-official-vivo-s9-endorser-idols-youtube-channel-projected.htm|title=Blackpink Lisa is the Official Vivo S9 Endorser + Idol's YouTube Channel Projected to Surpass 6 Million Subscribers Soon|last=Vaughn|first=Nica|website=KpopStarz|language=En|date=February 22, 2021|access-date=February 25, 2019|archive-date=February 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210222100829/https://www.kpopstarz.com/articles/297437/20210222/blackpink-lisa-official-vivo-s9-endorser-idols-youtube-channel-projected.htm|url-status=live}}</ref> ယခင်ကလည်း Vivo S7 မော်ဒယ်ကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ထောက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://gadgetpilipinas.net/2020/08/vivo-s7-lisa-manoban/|title=Blackpink's Lisa Manoban is the Endorser for the New vivo S7|last=Tortoza|first=Emman|website=Gadget Pilipinas|language=En|date=August 5, 2020|access-date=February 25, 2019|archive-date=October 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025001455/https://gadgetpilipinas.net/2020/08/vivo-s7-lisa-manoban/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် လီဆာသည် ဝီစကီအမှတ်တံဆိပ် Chivas Regal ၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်ဖြစ်လာပြီး I Rise, We Rise ကမ်ပိန်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.marketing-interactive.com/chivas-blackpink-lisa-ambassador|title=Chivas toasts to Blackpink's Lisa as new ambassador|website=Marketing Interactive|date=March 14, 2022|access-date=August 31, 2022|archive-date=August 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220831135236/https://www.marketing-interactive.com/chivas-blackpink-lisa-ambassador|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင်လည်း လီဆာသည် ၎င်း၏ Ultra Open Earbuds ကြော်ငြာအတွက် အမေရိကန်နားကြပ်အမှတ်တံဆိပ် Bose ၏ ကြော်ငြာကမ်ပိန်းတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Strater|first=Zizi|title=Lisa Loves Wireless Headphones, Dislikes Skinny Jeans, and Can't Get Enough of Blackpink's Group Chat|url=https://www.instyle.com/lisa-blackpink-bose-interview-8738421|magazine=[[InStyle]]|date=November 4, 2024|access-date=March 2, 2025|archive-date=January 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116005702/https://www.instyle.com/lisa-blackpink-bose-interview-8738421|url-status=live}}</ref> === ဖက်ရှင်နှင့် ဓာတ်ပုံပညာ === ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် လီဆာသည် ပြင်သစ်ဇိမ်ခံဖက်ရှင်အမှတ်တံဆိပ် Celine ၏ အနုပညာ၊ ဖန်တီးမှုနှင့် ရုပ်ပုံဒါရိုက်တာ Hedi Slimane ၏ Muse ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author1=Aref Omar|title=BlackPink's Lisa is Muse for Hedi Slimane's Céline campaign!|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2019/01/451957/showbiz-blackpinks-lisa-muse-hedi-slimanes-c%C3%A9line-campaign|website=nst.com.my|access-date=May 18, 2019|date=January 18, 2019|archive-date=May 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518192642/https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2019/01/451957/showbiz-blackpinks-lisa-muse-hedi-slimanes-c%25C3%25A9line-campaign|url-status=live}}</ref> အမှတ်တံဆိပ်၏ Essentials ကြော်ငြာကမ်ပိန်းတွင် ပါဝင်လာပြီးနောက် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် Slimane မှ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ Ambassador အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့သည်။.<ref>{{Cite web|url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/trending/k-pop-star-lisa-blackpink-global-ambassador-celine-13133142|title=K-pop star Lisa of Blackpink named global ambassador for fashion brand Celine|website=CNA Lifestyle|date=September 22, 2020|access-date=January 30, 2021|archive-date=October 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004152251/https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/trending/k-pop-star-lisa-blackpink-global-ambassador-celine-13133142|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လီဆာကို အီတလီဇိမ်ခံဂါဝန်အမှတ်တံဆိပ် Bulgari ၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် တရားဝင်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး Serpenti နှင့် B.zero1 စုစည်းမှုများအတွက် ဒစ်ဂျစ်တယ်လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=July 24, 2020|script-title=ko:블랙핑크 리사, 불가리 브랜드 앰버서더 발탁|url=http://star.mk.co.kr/new/view.php?mc=ST&year=2020&no=757478|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220114134026/https://www.mk.co.kr/star/hot-issues/view/2020/07/757478/|archive-date=January 14, 2022|access-date=July 24, 2020|website=Star MK|language=ko}}</ref> ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်လည်း အဝတ်အစားအမှတ်တံဆိပ် Penshoppe သည် သူမအား ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံး Ambassador အဖြစ် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://preen.ph/102310/blackpink-lisa-ambassador-local-brand|title=Blackpink's Lisa is now an ambassador of this local brand|website=preen.ph|date=November 6, 2019|access-date=December 7, 2019|archive-date=June 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615113559/https://preen.ph/102310/blackpink-lisa-ambassador-local-brand|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် လီဆာသည် ပြင်သစ်ဖက်ရှင်ဆု ANDAM ၏ ဧည့်သည်တော်ဂျူရီအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=":3">{{cite web|url=https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/blackpink-lisa-manoban-fashion-prize-jury-andam-1234730407/|title=Blackpink's Lisa Is on the Jury for ANDAM Fashion Prize: Exclusive|last=Socha|first=Miles|date=February 16, 2021|language=en|website=WWD|access-date=February 21, 2021|archive-date=February 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221194016/https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/blackpink-lisa-manoban-fashion-prize-jury-andam-1234730407/|url-status=live}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် MAC Cosmetics နှင့် ပူးပေါင်းကာ MAC x L အမည်ရှိ မိတ်ကပ်ပစ္စည်းစုစည်းမှုကို ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုစုစည်းမှုတွင် အမှုန့်ဘလပ်ရှ် (blushes)、အိုင်လိုင်းနာ (eyeliner)、အိုင်ရှဲဒိုးပယ်လက် (eyeshadow palette)、နောက်ပြင်မှုန့် (face powder) စသော မိတ်ကပ်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|date=November 13, 2021|title=Lisa Launches a Makeup Collection With MAC|url=https://www.papermag.com/lisa-blackpink-mac-makeup-collection-2655546656.html?rebelltitem=2#rebelltitem2?rebelltitem=2|access-date=November 16, 2021|website=Paper|language=en|archive-date=November 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116032450/https://www.papermag.com/lisa-blackpink-mac-makeup-collection-2655546656.html?rebelltitem=2#rebelltitem2?rebelltitem=2|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လီဆာသည် Louis Vuitton ၏ Ambassador အဖြစ် တရားဝင်ခန့်အပ်ခံခဲ့သည်။<ref name="Vuitton">{{cite web |last=Calfee |first=Joel |date=July 26, 2024 |title=This Week in Fashion: Blackpink's Lisa is Named Louis Vuitton Ambassador |website=[[Harper's Bazaar]] |url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/designers/a61709912/the-week-in-fashion-blackpink-lisa-named-louis-vuitton-ambassador/ |access-date=February 4, 2025 }}</ref> သို့မဟုတ် YG Entertainment မှတဆင့် လီဆာသည် ကိုယ်တိုင် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးထားသော ပုံများဖြင့်ဖန်တီးထားသော 0327 အမည်ရှိ စာအုပ် (limited edition photobook) ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပထမအတွဲကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် သူမ၏မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊<ref>{{cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1111330116|script-title=ko:블랙핑크 리사, 오늘(27일) 생일 맞이 한정판 포토북 출시..온라인 이미 매진|date=March 27, 2020|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|access-date=May 21, 2020|archive-date=June 13, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613230010/http://osen.mt.co.kr/article/G1111330116|url-status=live}}</ref> နောက်တစ်နှစ်တွင် ဒုတိယအတွဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.harpersbazaar.com/tw/celebrity/celebritynews/g35860203/blackpink-lisa-2nd-edition-photobook/|title=Blackpink 最美攝影師 Lisa 再推攝影集！沒搶到《0327》的 Blink 這次必須預購！|last=Lee|first=Eachen|date=March 17, 2021|website=harpersbazaar.com.tw|language=zh-tw|access-date=March 17, 2021|archive-date=June 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612035548/https://www.harpersbazaar.com/tw/celebrity/celebritynews/g35860203/blackpink-lisa-2nd-edition-photobook/|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် အတွဲ ၃ နှင့် ၄ ကိုလည်း ၂၀၂၂ နှင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်များတွင် သီးသန့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Kim |first=Ye-eun |date=2022-03-08 |title=BLACKPINK Lisa Is Dropping VOL.03 of Her Photography Book Series, '0327' |url=https://hypebae.com/2022/3/blackpink-lisa-photography-book-0327-vol-03-release-where-to-buy |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526141247/https://hypebae.com/2022/3/blackpink-lisa-photography-book-0327-vol-03-release-where-to-buy |archive-date=May 26, 2022 |access-date=April 10, 2024 |website=Hypebae}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 14, 2023 |title=LISA 0327 PHOTOBOOK VOL. 4 |url=https://en.ygselect.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413004319/https://m.en.ygselect.com/product/lisa-0327-photobook-vol-4/8530/ |archive-date=April 13, 2023 |access-date=April 10, 2024 |website=YG Select |language=en}}</ref> ===ပရဟိတလုပ်ငန်း=== ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် မုတ်သုံရာသီကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ် ၃၂ ခုတွင် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ လီဆာ၏ ဆွေမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သော ထိုင်းအလှမယ်နှင့် ဘလော့ဂါ Koi Onusa က လီဆာသည် ရေဘေးသင့်ပြည်သူများအား ကူညီရန်အတွက် ထိုင်းမင်းသား Bin Bunluerit ၏ ရန်ပုံငွေသို့ ဘတ် ၁၀၀,၀၀၀ ကို လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author1=Asaree Thaitrakulpanich|date=September 17, 2019|title=Lisa Blackpink Donates 100K Baht To Flood Victims|url=http://www.khaosodenglish.com/culture/net/2019/09/17/lisa-blackpink-donates-100k-baht-to-flood-victims/|access-date=October 2, 2019|website=Khaosodenglish|archive-date=October 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191004043621/http://www.khaosodenglish.com/culture/net/2019/09/17/lisa-blackpink-donates-100k-baht-to-flood-victims/|url-status=live}}</ref><ref name="sng" /> ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင်လည်း လီဆာသည် Buriram ပြည်နယ်အတွက် YG Entertainment နှင့် ပူးပေါင်း၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးဆိုင်ရာ ကိုရီးယားဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဦးဆောင်သော လူမှုရေးစီမံကိန်းတစ်ခုတွင် ပါဝင်ရန် စိတ်ဝင်စားကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် လှူဒါန်းမှုများစုဆောင်းရန်အတွက် အွန်လိုင်းအကောင့်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် YG Entertainment တို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအရ Buriram ပြည်နယ်ရှိ Non Suwan Phitthayakhom School တွင် ၁၆၀ စတုရန်းမီတာ ကျယ်ဝန်းသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအဆောက်အဦတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထို့အပြင်၊ ကျောင်းသို့ ကွန်ပျူတာများ၊ ပရိုဂျက်တာများနှင့် မာလ်တီမီဒီယာကိရိယာများ ပံ့ပိုးပေးမည်ဖြစ်ပြီး ဒေသခံနည်းပြဆရာများဦးစီးသော K-pop အကသင်တန်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/09/732_315655.html?tw|title=Blackpink's Lisa to help improve children's education in Thai hometown|last=|first=|date=September 16, 2021|language=en|website=[[The Korea Times]]|access-date=September 16, 2021|archive-date=September 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916045352/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/09/732_315655.html?tw|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လီဆာကို စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် Global Citizen Festival တွင် ခေါင်းစီးအဖြစ် ပါဝင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းပွဲသည် အလွန်အမင်းဆင်းရဲမွဲတေမှုများကို တင်းကြပ်စွာဖြင့် တိုက်ဖျက်ရန် ရည်ရွယ်သော Global Citizen မစ်ရှင်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-07-09 |title=Global Superstar LISA Joins the 2024 Global Citizen Festival Line-up in NYC |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/global-superstar-lisa-joins-the-2024-global-citize/ |access-date=2024-07-09 |website=Global Citizen |language=en |archive-date=July 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709121859/https://www.globalcitizen.org/en/content/global-superstar-lisa-joins-the-2024-global-citize/ |url-status=live }}</ref> ==အကျိုးသက်ရောက်မှု့== [[File:(180624) BLACKPINK fansign event at the AK Plaza in Bundang 017.jpg|upright|thumb|Lisa at a fan sign event at the AK Plaza in 2018]] ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် လီဆာသည် AK Plaza တွင် ကျင်းပသည့် ပရိသတ်ထောက်ခံရေးပွဲ (fan sign event) တစ်ခုတွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ K-pop ဈေးကွက်အတွင်းရှိ အခြားဖျော်ဖြေရေးအနုပညာရှင်များအတွက် လီဆာသည် လွှမ်းမိုးမှုရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ Nature အဖွဲ့မှ Gaga နှင့် Hot Issue အဖွဲ့မှ Mayna တို့သည် လီဆာကို ၎င်းတို့၏ စံနမူနာပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|author=Myeong Hee-suk|date=August 13, 2018|script-title=ko:"트와이스→현아" 네이처가 꼽은 8인 롤모델 [MD인터뷰②]|url=http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=201808131453856931&ext=na|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613114536/http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=201808131453856931&ext=na|archive-date=June 13, 2020|access-date=June 13, 2020|website=[[MyDaily]]|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|author=Kim Won-hee|date=April 28, 2021|script-title=ko:핫이슈 "하니·씨엘·블랙핑크·아이유·제시 롤모델"|language=ko|trans-title=Trending "CL, Blackpink, IU, suggested as role models."|work=[[Sports Kyunghyang]]|url=http://sports.khan.co.kr/entertainment/sk_index.html?art_id=202104281511003&sec_id=540301&pt=nv|url-status=live|access-date=April 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428114218/http://sports.khan.co.kr/entertainment/sk_index.html?art_id=202104281511003&sec_id=540301&pt=nv|archive-date=April 28, 2021}}</ref> အမေရိကန်အဆိုတော် Destiny Rogers ၏ သီချင်း "Tomboy" သည် လီဆာမှ ၎င်း၏ YouTube ချန်နယ်တွင် အကဖျော်ဖြေမှုဗီဒီယိုတင်ပြပြီးနောက် Spotify တွင် နေ့စဉ်သုံးစွဲမှု ၁၉၃၉ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံအများအပြားရှိ iTunes နှင့် Apple Music ဇယားများတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=February 15, 2021|title=Đẳng cấp Lisa: Hiệu ứng từ MV dance giúp bài nhạc nền tăng 1939% lượt stream, đến chính chủ cũng choáng váng|url=https://kenh14.vn/dang-cap-lisa-hieu-ung-tu-mv-dance-giup-bai-nhac-nen-tang-1939-luot-stream-den-chinh-chu-cung-choang-vang-20210215023735467.chn|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215125316/https://kenh14.vn/dang-cap-lisa-hieu-ung-tu-mv-dance-giup-bai-nhac-nen-tang-1939-luot-stream-den-chinh-chu-cung-choang-vang-20210215023735467.chn|archive-date=February 15, 2021|access-date=March 16, 2021|website=|language=vi}}</ref> ရော်ဂျာသည်လည်း Twitter တွင် သီချင်းအား ပြန်လည်အသက်သွင်းပေးမှုအတွက် လီဆာအား ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=March 23, 2021|title=Destiny Rogers thanks Blackpink's Lisa for viral boost, drops a new version of 'Tomboy'|url=https://pop.inquirer.net/107609/destiny-rogers-thanks-blackpinks-lisa-for-viral-boost-drops-new-version-of-tomboy|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302152523/https://pop.inquirer.net/107609/destiny-rogers-thanks-blackpinks-lisa-for-viral-boost-drops-new-version-of-tomboy|archive-date=March 2, 2022|access-date=March 2, 2022|website=InqPOP!}}</ref> ၎င်း၏ တေးဂီတဗီဒီယို "Lalisa" တွင် ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ပရာယွတ်ချန်အိုချာ ကလည်း လီဆာအား ချီးကျူးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=September 14, 2021|title=Thai Prime Minister praises Lisa Blackpink for promoting Thai culture|url=https://www.pattayamail.com/thailandnews/thai-prime-minister-praises-lisa-blackpink-for-promoting-thai-culture-371909|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920225234/https://www.pattayamail.com/thailandnews/thai-prime-minister-praises-lisa-blackpink-for-promoting-thai-culture-371909|archive-date=September 20, 2021|access-date=September 15, 2021|website=Pattaya Mail|language=en-US}}</ref> ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကိုးကားချက်များနှင့်အတူ တေးဗီဒီယိုထဲတွင်ပါဝင်သည့် ရိုးရာဝတ်စုံများကြောင့် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဈေးကွက်များတွင် ထိုင်းရိုးရာအထည်အလိပ်များ၊ ဝတ်စုံများနှင့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၏ ရောင်းအား တိုးလာခဲ့သည်ဟု သတင်းများဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Kittisilpa|first=Juarawee|date=September 13, 2021|title=K-pop sensation Lisa thrills Thai fans with traditional headgear|language=en|work=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/lifestyle/k-pop-sensation-lisa-thrills-thai-fans-with-traditional-headgear-2021-09-12/|access-date=April 26, 2023|archive-date=April 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426223739/https://www.reuters.com/lifestyle/k-pop-sensation-lisa-thrills-thai-fans-with-traditional-headgear-2021-09-12/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=República|first=La|title=MV LALISA de Lisa de BLACKPINK: mensaje del MV, significado, curiosidades y lo que no viste{{!}} Cultura Asiática {{!}} La República |url=https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2021/09/10/mv-lalisa-de-lisa-de-blackpink-mensaje-del-mv-significado-curiosidades-y-lo-que-no-viste-atmp |access-date=April 26, 2023 |website=[[La República]] |date=September 11, 2021 |language=es |archive-date=April 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407202750/https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2021/09/10/mv-lalisa-de-lisa-de-blackpink-mensaje-del-mv-significado-curiosidades-y-lo-que-no-viste-atmp/ |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ လူငယ်ဖွံ့ဖြိုးရေးကလပ်အသင်းဖြစ်သည့် เด็กและเยาวชนพัฒนา မှ ချီးမြှင့်သည့် "Inspirational Role Model" ဆုတံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခံရခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=March 15, 2021|title=เคียงข้างลิซ่า-แบมแบม 3 นักกีฬาไทย มีชื่อรับรางวัลเยาวชนต้นแบบ สร้างแรงบันดาลใจ|url=https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2050587|access-date=April 26, 2023|website=www.thairath.co.th|language=th|archive-date=March 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320175336/https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2050587|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ Wattanakunathorn Award (Cultural Ambassador Leader) အဖြစ် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခံခဲ့ပြီး၊ ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့်ပတ်သက်သော သူမ၏ ပါဝင်မှုများသည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတန်ဖိုးကို မြှင့်တင်နိုင်သည့် Ambassador အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။<ref name="Thai culture">{{Cite news|title=K-pop's Lisa to receive Thai culture award|language=en|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2655365/k-pops-lisa-to-receive-thai-culture-award|access-date=November 5, 2023|archive-date=November 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115233602/https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2655365/k-pops-lisa-to-receive-thai-culture-award|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် လီဆာသည် Instagram ပေါ်တွင် Follower အရအများဆုံး K-pop အနုပညာရှင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် Follower ၁၇.၄ သန်းရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=Pakkee Tan|title=Blackpink's Lisa is Now Officially the Most Followed K-Pop Idol on Instagram|url=https://www.eonline.com/ap/news/1032645/blackpink-s-lisa-is-now-officially-the-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|website=E! News|access-date=May 18, 2019|date=April 15, 2019|archive-date=September 15, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915042109/https://www.eonline.com/ap/news/1032645/blackpink-s-lisa-is-now-officially-the-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင်တော့ Instagram Follower ၅၀ သန်းကျော်သည့် ပထမဆုံး K-pop အနုပညာရှင်အဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Miller|first=Kevin|title=Lalisa Manoban Is The First K-pop Idol To Reach 50 Million Followers On Instagram|url=https://www.jazminemedia.com/2021/04/blackpink-lisa-is-the-first-kpop-idol-to-reach-50-million-followers-on-instagram/|access-date=April 10, 2021|date=April 10, 2021|archive-date=April 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410141745/https://www.jazminemedia.com/2021/04/blackpink-lisa-is-the-first-kpop-idol-to-reach-50-million-followers-on-instagram/|url-status=live}}</ref> ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ တွင်လည်း Guinness ကမ္ဘာ့စံချိန်တွင် K-pop အနုပညာရှင်အနေနှင့် Instagram တွင် Followers အများဆုံး (သန်း ၈၀ကျော်) ရရှိသူအဖြစ် အတည်ပြုခံရသည်။<ref>{{Cite web|last=Disalvo|first=Tom|url=https://www.nme.com/news/music/blackpinks-lisa-certified-as-most-followed-k-pop-artist-on-instagram-by-guinness-world-records-3387197|title=BLACKPINK's Lisa certified as most-followed K-pop artist on Instagram by Guinness World Records|date=January 26, 2023|website=[[NME]]|language=en|access-date=January 26, 2023|archive-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230126070110/https://www.nme.com/news/music/blackpinks-lisa-certified-as-most-followed-k-pop-artist-on-instagram-by-guinness-world-records-3387197|url-status=live}}</ref> YouTube ပေါ်တွင်လည်း သူမ၏ Lilifilm Official ချန်နယ်သည် စာရင်းသွင်းသူ ၈.၂၄ သန်းရှိသည့်အတွက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် K-pop အမျိုးသမီးတစ်ကိုယ်တော်အနေနှင့် YouTube Subscriber အများဆုံးအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Caprio|first=Jillian|title=5 times Blackpink's Lisa outdid bandmates Jennie, Rosé and Jisoo, from breaking YouTube records with her debut solo single Lalisa to ranking as 'most popular female K-pop idol'|url=https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3148791/5-times-blackpinks-lisa-outdid-bandmates-jennie-rose-and|work=South China Morning Post|access-date=April 10, 2021|date=September 15, 2021|archive-date=September 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915135639/https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3148791/5-times-blackpinks-lisa-outdid-bandmates-jennie-rose-and|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် Spotify ပေါ်တွင် Follower ၈.၇ သန်းဖြင့် Follower အများဆုံး K-pop အမျိုးသမီးတစ်ကိုယ်တော်အဖြစ် တင်မဲ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Banerjee|first=Moupriya|title=BLACKPINK's Lisa overtakes IU as most-followed female K-pop soloist on Spotify with 8.7 million followers|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-lisa-overtakes-iu-as-most-followed-female-k-pop-soloist-on-spotify-with-8-7-million-followers-1344106|work=[[Pinkvilla]]|access-date=August 29, 2024|date=August 29, 2024|archive-date=August 29, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240829100932/https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-lisa-overtakes-iu-as-most-followed-female-k-pop-soloist-on-spotify-with-8-7-million-followers-1344106|url-status=live}}</ref> မီဒီယာသုံးသပ်သူများကလည်း လီဆာ၏ စီးပွားဖြစ်လွှမ်းမိုးမှုနှင့် ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်နိုင်စွမ်းကို သတိထားမိကြပြီး၊ ဖက်ရှင်နှင့် မိတ်ကပ်လုပ်ငန်းများတွင် အရောင်းမြှင့်တင်ရေးဗျူဟာများကို ပြောင်းလဲခြင်းအတွက် နမူနာတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=December 11, 2020|title=The Long View by Vogue Business: Fashion's new outliers|url=https://www.voguebusiness.com/fashion/the-long-view-by-vogue-business-fashions-new-outliers|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205014703/https://www.voguebusiness.com/fashion/the-long-view-by-vogue-business-fashions-new-outliers|archive-date=February 5, 2021|access-date=January 30, 2021|website=Vogue Business|language=en}}</ref> Harper’s Bazaar Thailand မဂ္ဂဇင်းတွင် လီဆာ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော် မဂ္ဂဇင်းကာဗာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သော မေလ ၂၀၁၉ အတွက် ထုတ်ဝေသူက ပုံနှိပ်နှင့် စတော့ကုန်ပမာဏ ၁၂သောင်းလုံး ပြီးဆုံးသွားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်၏ ထုတ်ဝေမှုမှာ ၃သောင်းခန့်သာရှိပြီး၊ နာမည်ကြီးအနုပညာရှင်များအတွက်လည်း ပျမ်းမျှ ၆သောင်းလောက်သာဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ သို့သော် လီဆာအတွက် စောင်ရေ ၁၂သောင်းထိ ရောင်းချမှုရှိခဲ့ခြင်းသည် လူထုအကြား တောင်းဆိုမှုက မပြည့်မီသေးကြောင်း သက်သေပြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.eonline.com/ap/news/1034816/lisa-looks-gorgeous-on-her-first-solo-magazine-cover|title=Lisa Looks Gorgeous on Her First Solo Magazine Cover in Thailand|author=Pakkee Tan|date=April 22, 2019|website=E! News|language=en|access-date=August 1, 2019|archive-date=August 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801014523/https://www.eonline.com/ap/news/1034816/lisa-looks-gorgeous-on-her-first-solo-magazine-cover|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://dudeplace.co/2019/05/05/blackpinks-lisa-graces-front-cover-harpers-bazaar-thailand/|title=ยอดจองซื้อ Harper's Bazaar ฉบับปก ลิซ่า BlackPink ทุบสถิติใหม่ พิมพ์ 120,000 เล่มก็ยังไม่พอ|author=Kong Dudeplace|date=May 5, 2019|website=Dudeplace|language=th|access-date=August 1, 2019|archive-date=August 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801014524/https://dudeplace.co/2019/05/05/blackpinks-lisa-graces-front-cover-harpers-bazaar-thailand/|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ Paris Fashion Week တွင် ကျင်းပသော Celine Men's Spring Summer 2020 ဖက်ရှင်ရှိုးတွင် လီဆာပေါ်လာမှုနှင့် ၎င်း၏ လူမှုမီဒီယာပေါ်တွင် ပုံများနှင့် ပို့စ်များမျှဝေမှုကြောင့် Celine's Triomphe အိတ်အတွက် ကမ္ဘာအနှံ့ ရှာဖွေမှုများသည် တဖြည်းဖြည်း ၆၆ ရာခိုင်နှုန်း တက်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများအရ သိရှိရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/are-k-pop-stars-the-worlds-biggest-influencers-11563204671|title=Are K-Pop Stars the World's Biggest 'Influencers'?|date=July 15, 2019|website=The Wall Street Journal|language=en|access-date=July 31, 2019|archive-date=May 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521111154/https://www.wsj.com/articles/are-k-pop-stars-the-worlds-biggest-influencers-11563204671|url-status=live}}</ref> လီဆာနှင့် MAC Cosmetics တို့၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိုလည်း မီဒီယာများက ထင်ရှားသည့် မိတ်ဖက်မှုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ၎င်းသည် MAC ၏ တစ်နှစ်တာအတွင်း ထိပ်တန်းအမှတ်တံဆိပ်အသုံးပြုမှုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref name=":2">{{cite web|url=https://www.launchmetrics.com/resources/blog/top-beauty-collaborations|title=#BBMoment: The Top Beauty Collaborations of 2020|date=January 6, 2021|website=Launchmetrics|language=en|access-date=January 30, 2021|archive-date=January 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121145219/https://www.launchmetrics.com/resources/blog/top-beauty-collaborations?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=21-bbmoment_en|url-status=live}}</ref> Launchmetrics ၏ မီဒီယာသက်ရောက်မှုတန်ဖိုး (Media Impact Value - MIV) algorithm အရ၊ လီဆာသည် ၎င်း၏ ချန်နယ်များတွင် တူညီသောအမှတ်တံဆိပ်များကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြသပေးမှုကြောင့် ထောက်ခံမှု၏ အောင်မြင်မှုမှာ စစ်မှန်မှုအပေါ်မှလည်း ဖြစ်သည်ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်မှ သုတေသီများက ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ပန်းမျိုးစိတ်အသစ်တစ်မျိုးကို Friesodielsia lalisae ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal|last1=Damthongdee|first1=Anissara|last2=Khunarak|first2=Natthanon|last3=Kaeokula|first3=Suphaloek|display-authors=1|date=April 10, 2023|title=Molecular phylogenetic and morphological support for the recognition of Friesodielsia lalisae (Annonaceae), a new species from S. Thailand|url=https://archive.org/details/willdenowia_april-august-2023_53_1-2/page/45|journal=[[Willdenowia (journal)|Willdenowia]]|volume=53|issue=1|pages=45–55|doi=10.3372/wi.53.53103|s2cid=258071662|doi-access=free}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင်လည်း သူမသည် Freddie Mercury နှင့် Ryuichi Sakamoto တို့နှင့်အတူ Asia Hall of Fame ၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ် inductees များအဖြစ် ထည့်သွင်းဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်။<ref name=":4">{{cite magazine|last1=Grein|first1=Paul|title=BlackPink's Lisa, Freddie Mercury & More to Be Inducted Into Asian Hall of Fame|url=https://www.billboard.com/music/awards/asian-hall-of-fame-2023-music-inductees-lisa-blackpink-more-1235387780/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 4, 2023|date=August 9, 2023|archive-date=October 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231010122424/https://www.billboard.com/music/awards/asian-hall-of-fame-2023-music-inductees-lisa-blackpink-more-1235387780/|url-status=live}}</ref> ==ရိုက်ကူးမှုစာရင်း== ===ရုပ်သံ=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| 2017 | ''Charm TV'' | rowspan="2"| Cast member | Lisa TV segment; three episodes | style="text-align:center" | <ref>{{cite news|url=https://sports.donga.com/3/all/20170721/85464664/1|author=Jung Hee-yeon|title=[TV체크] 제시카-블랙핑크 리사-양미라가 여름을 즐기는 법|trans-title=[TV Check] How Jessica - Blackpink's Lisa - Yang Mira Enjoys Summer|access-date=August 21, 2022|date=July 21, 2017|work=Sports Dongha|language=ko|url-status=live|archive-date=August 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220821015212/https://sports.donga.com/3/all/20170721/85464664/1}}</ref> |- ! scope="row"| 2018 | ''[[:en:Real Man 300|Real Man 300]]'' | [[:en:Korea Army Academy at Yeongcheon|Korea Army Academy]] Edition | style="text-align:center" | |- ! scope="row"| 2020–2021 | ''[[:en:Youth With You|Youth With You]]'' | Dance mentor | Seasons [[:en:Youth With You season 2|2]]–[[:en:Youth With You season 3|3]] | style="text-align:center" | |- ! scope="row"| 2025 | ''[[:en:The White Lotus|The White Lotus]]'' | Thidapon Sornsin (Mook) | [[:en:The White Lotus season 3|Season 3]]; credited as Lalisa Manobal | style="text-align:center" | <ref>{{cite web |last1=Tangcay |first1=Jazz |title=Blackpink Star Lisa Says Her ‘White Lotus’ Character Is ‘Just Like Her, but Flirtier and Lady-Like’ |url=https://variety.com/2025/tv/news/blackpink-lisa-white-lotus-season-3-flirty-character-1236303958/ |website=Variety |access-date=9 April 2025 |date=14 February 2025}}</ref> |- |} ==ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Name of the award ceremony, year presented, award category, nominee(s) of the award, and the result of the nomination ! scope="col" | Award ceremony ! scope="col" | Year ! scope="col" | Category ! scope="col" | Nominee(s) / Work(s) ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan="2" | [[:en:Asia Artist Awards|Asia Artist Awards]] | style="text-align:center" | [[:en:8th Asia Artist Awards|2023]] | rowspan="2" | Popularity Award – Singer (Female) | rowspan="2" | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://m.starnewskorea.com/aaa_vote.html?group=singer_2023pre&tab=female|date=September 5, 2023|work=[[Star News (South Korea)|Star News]]|language=ko|title=AAA 인기상 후보100 사전투표 - 가수|trans-title=AAA Popularity Award Candidate 100 Advance Voting - Singer|access-date=September 11, 2023|archive-date=September 11, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230911215139/https://m.starnewskorea.com/aaa_vote.html?group=singer_2023pre&tab=female|url-status=live}}</ref> |- | style="text-align:center" | [[:en:9th Asia Artist Awards|2024]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|script-title=ko:AAA 2024: 인기상 [여자 가수]|trans-title=AAA 2024: Popularity Award [Female Singer]|url=https://www.asiaartistawards.com/votes/2024?tab=singer_female|website=Asia Artist Awards|language=en|access-date=October 17, 2024|archive-date=October 18, 2024|archive-url=https://archive.today/20241018044940/https://www.asiaartistawards.com/votes/2024?tab=singer_female|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="11" scope="row" | [[:en:Asian Pop Music Awards|Asian Pop Music Awards]] | rowspan="7" style="text-align:center" | 2021 | Song of the Year (Overseas) | rowspan="2" | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{won}} | rowspan="4" style="text-align:center" | <ref>{{cite web|date=December 28, 2021|title=亚洲流行音乐大奖2021年度获奖名单揭晓|trans-title=Asian Pop Music Awards 2021 winners announced|url=https://i.ifeng.com/c/8CLTehIDDTz|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220505185814/https://i.ifeng.com/c/8CLTehIDDTz|archive-date=May 5, 2022|website=[[Phoenix Television|Phoenix New Media]]|language=zh}}</ref> |- | Top 20 Songs of the Year (Overseas) | {{won}} |- | Top 20 Albums of the Year (Overseas) | rowspan="2" | ''[[:en:Lalisa (single album)|Lalisa]]'' | {{won}} |- | People's Choice Award (Overseas) | {{won|place=9|9th place}} |- | Best Dance Performance (Overseas) | "[[:en:Money (Lisa song)|Money]]" | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center" | <ref>{{cite web|title=【APMA 2021】亚洲流行音乐大奖2021年度入围名单|trans-title=[APMA 2021] Asian Pop Music Awards 2021 shortlist|url=https://m.weibo.cn/status/4709218890550319|website=[[Sina Weibo|Weibo]]|access-date=November 30, 2021|date=November 30, 2021|language=zh|archive-date=November 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130105237/https://m.weibo.cn/status/4709218890550319|url-status=live}}</ref> |- | Best Female Artist (Overseas) | Lisa | {{nom}} |- | Record of the Year (Overseas) | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{nom}} |- | rowspan="4" style="text-align:center" | 2024 | Top 20 Songs of the Year (Overseas) | rowspan="2" | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|title=Asian Pop Music Awards 2024|url=https://weibo.com/7305169762/P6PDHwgFZ|date=27 December 2024|access-date=27 December 2024|website=Weibo|language=zh|archive-date=27 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227123823/https://weibo.com/7305169762/P6PDHwgFZ|url-status=live}}</ref> |- | People's Choice Award (Overseas) | {{won|place=2|2nd place}} |- | Best Collaboration (Overseas) | "[[:en:New Woman (song)|New Woman]]" {{small|(featuring Rosalía)}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|script-title=zh:【APMA 2024】亚洲流行音乐大奖2024年度入围名单|trans-title=[APMA 2024] Asian Pop Music Awards 2024 Nominees|url=https://weibo.com/7305169762/5107105375715865|date=December 2, 2024|access-date=December 2, 2024|website=Weibo|language=zh|archive-date=December 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202134728/https://weibo.com/7305169762/5107105375715865|url-status=live}}</ref> |- | Song of the Year (Overseas) | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{nom}} |- ! scope="row" | [[:en:Bravo Otto|Bravo Otto]] | style="text-align:center" | 2022 | Best Newcomer | Lisa | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.bravo.de/bravo-otto-siegerin-2021-newcomer-nationalinternational-398840.html|date=February 2, 2022|publisher=[[Bravo Otto]]|language=de|title=Bravo-Otto-Siegerin 2021 Newcomer*in national/international|trans-title=Bravo Otto winner 2021 Newcomer National/International|url-status=live|access-date=February 2, 2022|archive-date=February 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202052345/https://www.bravo.de/bravo-otto-siegerin-2021-newcomer-nationalinternational-398840.html}}</ref> |- ! scope="row" | [[:en:Clio Awards|Clio Awards]] | style="text-align:center" | 2025 | Music Marketing – Music Videos | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{won|place=Bronze}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|title=Clios Winners Gallery|url=https://clios.com/winners-gallery/explore?vertical=Clio+Music&season=2025&award=Bronze&program=7129&f_1=7130&f_2=7165&f_3=7170|website=[[Clio Awards|Clios]]|language=en|archive-date=January 18, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118191740/https://clios.com/winners-gallery/explore?vertical=Clio+Music&season=2025&award=Bronze&program=7129&f_1=7130&f_2=7165&f_3=7170|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[:en:D Awards|D Awards]] | style="text-align:center" | [[:en:1st D Awards|2025]] | Best Girl Solo Popularity Award | rowspan="4" | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|script-title=ko:[베스트 여자 솔로 인기상] 후보 공개|trans-title=[Best Girl Solo Popularity Award] Candidate Notice|url=https://x.com/UPICK_twt/status/1881265514431050004|date=20 January 2025|work=D Awards|language=ko|access-date=20 January 2025|archive-date=21 January 2025|archive-url=https://archive.today/20250121162438/https://x.com/UPICK_twt/status/1881265514431050004|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[:en:The Fact Music Awards|The Fact Music Awards]] | style="text-align:center" | 2021 | Fan N Star Choice Individual | {{nom|Longlisted}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://fannstar.tf.co.kr/rank/view/each|date=August 9, 2021|work=[[The Fact Music Awards]]|language=ko|script-title=ko:팬앤스타 초이스 개인|trans-title=Fan N Star Choice Award – Individual|access-date=August 9, 2021|archive-date=August 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210810132328/https://fannstar.tf.co.kr/rank/view/each|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| [[:en:Gaon Chart Music Awards|Gaon Chart Music Awards]] | style="text-align:center" | [[:en:11th Gaon Chart Music Awards|2022]] | Mubeat Global Choice Award – Female | {{won}} | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|title=BTS 8관왕·아이유 5관왕... 가온차트 최고의 별 [종합]|trans-title=BTS 8 wins, IU 5 wins...Gaon Chart's Best Star [Overall]|url=https://entertain.naver.com/read?oid=018&aid=0005135935|via=[[Naver]]|publisher=[[Edaily]]|language=ko|last=Yoon|first=Ki-baek|date=January 27, 2022|access-date=January 27, 2022|archive-date=January 27, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127121426/https://entertain.naver.com/read?oid=018&aid=0005135935|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" | [[:en:Hanteo Music Awards|Hanteo Music Awards]] | style="text-align:center" rowspan="2" | 2021 | Artist Award – Female Solo | {{won}} | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|script-title=ko:2021한터뮤직어워즈: 아티스트상 Female Solo Top 3|trans-title=2021 Hanteo Music Awards: Artist Award Female Solo Top 3|language=ko|url=https://twitter.com/Whosfan_HANTEO/status/1475393378909302786|date=December 27, 2021|work=WhosFan|access-date=December 28, 2021|archive-date=December 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228004934/https://twitter.com/Whosfan_HANTEO/status/1475393378909302786|url-status=live}}</ref> |- | Initial Chodong Record Award | ''[[:en:Lalisa (single album)|Lalisa]]'' | {{won}} | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|script-title=ko:2021한터뮤직어워즈: 초동기록상 TOP 10|trans-title=2021 Hanteo Music Awards: Initial Chodong Record Award Top 10|language=ko|url=https://twitter.com/Whosfan_HANTEO/status/1472854361089134596|date=December 20, 2021|work=WhosFan|access-date=December 20, 2021|archive-date=December 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220101300/https://twitter.com/Whosfan_HANTEO/status/1472854361089134596|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | [[:en:iHeartRadio Music Awards|iHeartRadio Music Awards]] | style="text-align:center" rowspan="2" | [[:en:2025 iHeartRadio Music Awards|2025]] | [[:en:iHeartRadio Music Award for Best Music Video|Best Music Video]] | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{cite magazine|last=Grein|first=Paul|title=Taylor Swift & Morgan Wallen Lead Nominees at 2025 iHeartRadio Music Awards, Where Eras Tour Will Be Named 'Tour of the Century'|url=https://www.billboard.com/music/awards/2025-iheartradio-music-awards-nominations-full-list-taylor-swift-morgan-wallen-1235880128/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=22 January 2025|access-date=22 January 2025|archive-date=22 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122153655/https://www.billboard.com/music/awards/2025-iheartradio-music-awards-nominations-full-list-taylor-swift-morgan-wallen-1235880128/|url-status=live}}</ref> |- | K-Pop Artist of the Year | rowspan="2" | Lisa | {{nom}} |- ! rowspan="4" scope="row" | [[:en:Joox Thailand Music Awards|Joox Thailand Music Awards]] | style="text-align:center" | [[:en:2020 Joox Thailand Music Awards|2020]] | Social Superstar | {{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Sanook x JOOX Thailand Music Awards 2020|url=https://season.sanook.com/sanookxjtma2020/|access-date=February 14, 2020|archive-date=February 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218180522/https://season.sanook.com/sanookxjtma2020/|url-status=live}}</ref> |- | style="text-align:center" rowspan="3" | 2022 | rowspan="2" | Korean Song of the Year | "[[:en:Money (Lisa song)|Money]]" | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.sanook.com/music/2443129/|script-title=th:Three Man Down-นนท์ ธนนท์ ฮอตทั่วไทย! คว้ารางวัลใหญ่งาน JTMA 2022|author=<!--Not stated-->|date=April 5, 2022|work=[[Sanook.com|Sanook Entertainment News]]|language=th|trans-title=Three Man Down-Non Thanon is hot all over Thailand! Wins Grand Prize at JTMA 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220405154536/https://www.sanook.com/music/2443129/|archive-date=April 5, 2022|access-date=April 5, 2022}}</ref> |- | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{cite web|url=https://www.sanook.com/music/2442081/|script-title=th:JOOX Thailand Music Awards 2022 เปิดลิสต์เข้าชิงสุดยอดรางวัลดนตรีแห่งปี 12 สาขา|author=<!--Not stated-->|date=March 7, 2022|work=[[Sanook.com|Sanook Entertainment News]]|language=th|trans-title=JOOX Thailand Music Awards 2022 opens a list of nominations for the best music awards of the year in 12 categories|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307173750/https://www.sanook.com/music/2442081/|archive-date=March 7, 2022|access-date=March 7, 2022}}</ref> |- | International Song of the Year | "[[:en:SG (song)|SG]]" <small>(with DJ Snake, Ozuna and Megan Thee Stallion)</small> | {{nom}} |- ! scope="row" | Korea First Brand Awards<ref>cite web|url=http://www.m-i.kr/news/articleView.html?idxno=665139|script-title=ko:[영상M] 오마이걸, 2020년 기대되는 '여자아이돌'|last=Kang|first=Mi-hwa|date=December 17, 2019|language=ko|url-status=live|access-date=December 17, 2019|archive-date=December 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217170452/http://www.m-i.kr/news/articleView.html?idxno=665139}}</ref> | style="text-align:center" | 2022 | Best Female Solo Singer | rowspan="3" | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|title=2022 대한민국 퍼스트브랜드 대상 소비자 조사|trans-title=2022 Consumer Survey for Korea's First Brands|url=http://fba.kcforum.co.kr/2022/research/index.php|website=Korea First Brands|language=ko|access-date=November 3, 2021|archive-date=November 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101105728/https://fba.kcforum.co.kr/2022/research/index.php|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="7" | [[:en:Mnet Asian Music Awards|Mnet Asian Music Awards]] | style="text-align:center" rowspan="7" | [[:en:2021 Mnet Asian Music Awards|2021]] | Worldwide Fans' Choice Top 10 | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|script-title=ko:방탄소년단, 불참에도 '2021 MAMA' 8관왕...4개 대상 싹쓸이(종합)|trans-title=BTS wins 8 trophies at '2021 MAMA' despite not attending...Sweep all 4 targets (Comprehensive)|url=https://entertain.naver.com/read?oid=003&aid=0010883907|via=[[Naver]]|publisher=[[Newsis]]|language=ko|author=Lee Jae-hoon|date=December 11, 2021|access-date=December 11, 2021|archive-date=December 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211153055/https://entertain.naver.com/read?oid=003&aid=0010883907|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Artist of the Year|Artist of the Year]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="MAMA">{{cite web|title=2021 MAMA Nominees – Nominees for 2021 MAMA|url=https://mama.mwave.me/en/nominees|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122105419/https://mama.mwave.me/en/nominees|archive-date=November 22, 2021|access-date=November 4, 2021|website=Mwave|publisher=[[Mnet Asian Music Awards]]|language=en}}</ref> |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Best Dance Performance|Best Dance Performance Solo]] | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan="2" | <ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/2021-mnet-asian-music-awards-nominees-bts-iu-exo-aespa-stayc-blackpink-3086968|title=BTS, IU and more lead the nominations for the 2021 Mnet Asian Music Awards|last=Chin|first=Carmen|date=November 3, 2021|work=[[NME]]|access-date=November 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104065618/https://www.nme.com/news/music/2021-mnet-asian-music-awards-nominees-bts-iu-exo-aespa-stayc-blackpink-3086968|archive-date=November 4, 2021|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Best Female Artist|Best Female Artist]] | Lisa | {{nom}} |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Song of the Year|Song of the Year]] | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="MAMA"/> |- | TikTok Favorite Moment | rowspan="4" | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/how-to-vote-favorite-tiktok-moment-mama-2021-mnet-asian-music-awards-bts-jimin-aespa-twice-itzy-txt-seventeen-minghao-stray-kids-lisa-rose-enhypen-|title=Here's how you can vote for your TikTok Favorite Moment at the 2021 Mnet Asian Music Awards – BTS, aespa, Twice, Itzy, TXT, Seventeen, and more|date=November 25, 2021|work=Bandwagon Asia|access-date=November 25, 2021|archive-date=November 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125194539/https://www.bandwagon.asia/articles/how-to-vote-favorite-tiktok-moment-mama-2021-mnet-asian-music-awards-bts-jimin-aespa-twice-itzy-txt-seventeen-minghao-stray-kids-lisa-rose-enhypen-|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Worldwide Icon of the Year|Worldwide Icon of the Year]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="MAMA"/> |- ! scope="row" rowspan="6" | MTV Europe Music Awards | style="text-align:center" | [[:en:2021 MTV Europe Music Awards|2021]] | rowspan="2" | [[:en:MTV Europe Music Award for Best K-Pop|Best K-Pop]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/awards/9647596/2021-mtv-ema-nominations|title=Justin Bieber Leads 2021 MTV EMA Nominations|last=Grein|first=Paul|date=October 20, 2021|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=October 20, 2021|archive-date=October 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020150202/https://www.billboard.com/articles/news/awards/9647596/2021-mtv-ema-nominations|url-status=live}}</ref> |- | style="text-align:center" | [[:en:2022 MTV Europe Music Awards|2022]] | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name=ts /> |- | style="text-align:center" rowspan="4" | [[:en:2024 MTV Europe Music Awards|2024]] | [[:en:MTV Europe Music Award for Best Collaboration|Best Collaboration]] | "[[:en:New Woman (song)|New Woman]]" {{small|(featuring Rosalía)}} | {{won}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{Cite web|last=Saunders|first=Angel|date=November 10, 2024|title=MTV EMAs 2024: See the Complete Winners List!|url=https://people.com/mtv-emas-2024-complete-winners-list-8741964|access-date=November 10, 2024|magazine=[[People (magazine)|People]]|archive-date=November 11, 2024|archive-url=https://archive.today/20241111045823/https://people.com/mtv-emas-2024-complete-winners-list-8741964|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:MTV Europe Music Award for Biggest Fans|Biggest Fans]] | rowspan="2" | Lisa | {{won}} |- | [[:en:MTV Europe Music Award for Best K-Pop|Best K-Pop]] | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{Cite web|last=Bourne|first=Dianne|date=October 8, 2024|title=MTV EMA nominations announced for Manchester with Taylor Swift, Ariana Grande, Sabrina Carpenter leading the way|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/whats-on/mtv-ema-nominations-announced-manchester-30094290|access-date=October 8, 2024|website=[[Manchester Evening News]]|language=en-GB|archive-date=October 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008140325/https://www.manchestereveningnews.co.uk/whats-on/mtv-ema-nominations-announced-manchester-30094290|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:MTV Europe Music Award for Best Video|Best Video]] | "[[:en:New Woman (song)|New Woman]]" {{small|(featuring Rosalía)}} | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="4" | MTV MIAW Awards | style="text-align:center" rowspan="3" | [[:en:2022 MTV MIAW Awards|2022]] | Best Fandom | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="3" | <ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/claro-mx/trending/2022/06/07/629eb30146163fec1d8b4578.html|title=MTV MIAW 2022: ¿Cómo votar y quiénes son los favoritos de este año?; horario y cómo ver en vivo|trans-title=MTV MIAW 2022: how to vote and who are the favorites of this year?; schedule and how to watch live|work=[[Marca (newspaper)|Marca]]|date=June 6, 2022|language=es|access-date=June 6, 2022|archive-date=June 8, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220608200506/https://www.marca.com/claro-mx/trending/2022/06/07/629eb30146163fec1d8b4578.html|url-status=live}}</ref> |- | Global Hit of the Year | "[[:en:Money (Lisa song)|Money]]" | {{nom}} |- | rowspan="2" | K-Pop Domination | rowspan="2" | Lisa | {{nom}} |- | style="text-align:center" | [[:en:2023 MTV MIAW Awards|2023]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.publimetro.com.mx/entretenimiento/2023/07/03/mtv-miaw-2023-conoce-a-los-nominados-y-te-decimos-como-votar/|title=Wendy Guevara medirá su popularidad con Javier Ibarreche, IBAI y Chingu Amiga|first=Viviana|last=Ortiz|trans-title=Wendy Guevara will measure her popularity with Javier Ibarreche, IBAI and Chingu Amiga|work=Publimetro|date=July 3, 2023|language=es-mx|access-date=July 3, 2023|archive-date=July 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230703234709/https://www.publimetro.com.mx/entretenimiento/2023/07/03/mtv-miaw-2023-conoce-a-los-nominados-y-te-decimos-como-votar/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | MTV Video Music Awards | style="text-align:center" | [[:en:2022 MTV Video Music Awards|2022]] | rowspan="2" | [[:en:MTV Video Music Award for Best K-Pop|Best K-Pop]] | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2022/music/awards/mtv-vma-awards-2022-winners-list-1235352135/|title=MTV VMAs 2022: Taylor Swift Wins Video of the Year, Plus Full Winners List|last1=Panaligan|first1=EJ|first2=Earl|last2=William|date=August 28, 2022|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829033555/https://variety.com/2022/music/awards/mtv-vma-awards-2022-winners-list-1235352135/|archive-date=August 29, 2022|url-status=live|access-date=August 28, 2022}}</ref> |- | style="text-align:center" rowspan="4" | [[:en:2024 MTV Video Music Awards|2024]] | rowspan="5" | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2024/awards/news/2024-vmas-winners-list-mtv-1236141425/|title=Taylor Swift, Chappell Roan and Megan Thee Stallion Win Big at MTV Video Music Awards, Plus Full List of Winners|last=Horowitz|first=Steven J.|date=September 12, 2024|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912030748/https://variety.com/2024/awards/news/2024-vmas-winners-list-mtv-1236141425/|archive-date=September 12, 2024|url-status=live|access-date=September 12, 2024}}</ref> |- | [[:en:MTV Video Music Award for Best Art Direction|Best Art Direction]] | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan="3" | <ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2024/music/news/mtv-vmas-nominations-taylor-swift-post-malone-awards-1236096620/|title=Taylor Swift Leads MTV VMAs Nominations With 10, as Post Malone, Sabrina Carpenter, Ariana Grande and Eminem Also Get a Big Look|last=Willman|first=Chris|date=August 6, 2024|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806212818/https://variety.com/2024/music/news/mtv-vmas-nominations-taylor-swift-post-malone-awards-1236096620/|archive-date=August 6, 2024|url-status=live|access-date=August 6, 2024}}</ref> |- | [[:en:MTV Video Music Award for Best Choreography|Best Choreography]] | {{nom}} |- | [[:en:MTV Video Music Award for Best Editing|Best Editing]] | {{nom}} |- ! scope="row" | Myx Music Awards | style="text-align:center" | [[:en:Myx Music Awards 2024|2024]] | [[:en:Myx Music Award for Favorite International Video|Global Video of the Year]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/9/27/nominees-revealed-as-myx-music-awards-returns-1857|title=Nominees revealed as MYX Music Awards returns|work=[[ABS-CBN News]]|date=September 27, 2024|language=en|access-date=September 27, 2024|archive-date=September 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927131544/https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/9/27/nominees-revealed-as-myx-music-awards-returns-1857|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Nickelodeon Kids' Choice Awards | style="text-align:center" | [[:en:2025 Kids' Choice Awards|2025]] | Favorite Female Breakout Artist | Lisa | {{pending}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite magazine|last=Grein|first=Paul|title=Ariana Grande, Lady Gaga & Kendrick Lamar Lead 2025 Kids’ Choice Awards Nominations, With Tyla as Host|url=https://www.billboard.com/music/awards/2025-kids-choice-awards-nominations-list-tyla-host-1235971890/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=15 May 2025|access-date=15 May 2025|archive-date=15 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515163616/https://www.billboard.com/music/awards/2025-kids-choice-awards-nominations-list-tyla-host-1235971890/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Premios Lo Nuestro | style="text-align:center" | [[:en:Premio Lo Nuestro 2023|2023]] | Crossover Collaboration of the Year | "[[:en:SG (song)|SG]]" <small>(with DJ Snake, Ozuna and Megan Thee Stallion)</small> | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/espanol/entretenimiento/articulo/2023-01-23/sebastian-yatra-lidera-nominaciones-a-premio-lo-nuestro-seguido-de-bad-bunny-becky-g-y-grupo-firme|last=Calle|first=Tommy|title=Sebastián Yatra lidera nominaciones a Premio Lo Nuestro seguido de Bad Bunny, Becky G y Grupo Firme|work=[[Los Angeles Times]]|date=January 23, 2023|language=es|access-date=January 23, 2023|archive-date=January 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123172117/https://www.latimes.com/espanol/entretenimiento/articulo/2023-01-23/sebastian-yatra-lidera-nominaciones-a-premio-lo-nuestro-seguido-de-bad-bunny-becky-g-y-grupo-firme|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" | Seoul Music Awards | style="text-align:center" rowspan="3" | [[:en:31st Seoul Music Awards|2022]] | Main Award (Bonsang) | ''[[:en:Lalisa (single album)|Lalisa]]'' | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="3" | <ref>{{Cite web|title=The 31st Seoul Music Awards – Vote|url=https://www.seoulmusicawards.com/vote.html|access-date=December 4, 2021|website=Seoul Music Awards|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204011209/https://www.seoulmusicawards.com/vote.html|archive-date=December 4, 2021|url-status=dead}}</ref> |- | Korean Wave Award | rowspan="3" | Lisa | {{nom}} |- | Popularity Award | {{nom}} |- ! scope="row"| Thailand Master Youth Club | style="text-align:center" | 2021 | Inspirational Role Model for Youth | {{won}} | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|title=เคียงข้างลิซ่า-แบมแบม 3 นักกีฬาไทย มีชื่อรับรางวัลเยาวชนต้นแบบ สร้างแรงบันดาลใจ|url=https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2050587|website=[[Thai Rath]]|access-date=April 4, 2021|date=March 15, 2021|language=th|archive-date=March 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320175336/https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2050587|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | UK Music Video Awards | style="text-align:center" | [[:en:2024 UK Music Video Awards|2024]] | Best Pop Video International | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://originalrock.net/2024/09/25/uk-music-video-awards-2024-nominations-revealed/|title=UK Music Video Awards 2024: Nominations Revealed|date=September 26, 2024|website=Original Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20240926123445/https://originalrock.net/2024/09/25/uk-music-video-awards-2024-nominations-revealed/|archive-date=September 26, 2024|url-status=live|access-date=September 26, 2024}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row"| Weibo Starlight Awards | style="text-align:center" rowspan="2" | 2020 | Popular Artist of the Year | rowspan="2" | Lisa | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|title=微博星耀盛典|url=https://m.weibo.cn/detail/4639054240941698|website=[[Sina Weibo|Weibo]]|access-date=May 20, 2021|date=May 20, 2021|language=zh|archive-date=May 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520152047/https://m.weibo.cn/detail/4639054240941698|url-status=live}}</ref> |- | Starlight Hall of Fame (Southeast Asia) | {{won}} |} ==ကိုးကား== {{Reflist|30em}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{Commons category|Lisa (Thai vocalist)}} * {{official website|https://www.lalisaofficial.com}} * [https://www.lloud.co Lisa] at Lloud * {{IMDb name|8707186}} {{လီဆာ |state=expanded}} {{bio-stub}} [[Category:၁၉၉၇ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[Category:ထိုင်း အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ]] 081ry491fvbzff0l4xmej1m4iyjoi52 1048098 1048066 2026-08-11T11:57:18Z Dr Lotus Black 31011 1048098 wikitext text/x-wiki {{short description|ထိုင်း အဆိုတော်}} {{Infobox person | name = လီဆာ | image = 20240314 Lisa Manoban 07.jpg | image_upright = | landscape = | alt = | caption = ၂၀၂၄ တွင်တွေ့ရသော လီဆာ | native_name = {{lang|th|ลิซ่า}} | native_name_lang = th | birth_name = Pranpriya Manobal | other_names = Lalisa Manobal | birth_date = {{Birth date and age|1997|03|27}} | birth_place = {{flagicon|ထိုင်းနိုင်ငံ}} [[ပုရီရမ္မပြည်နယ်]], [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | occupation = {{hlist|ရပ်ပါ|အဆိုတော်|အကသမား|သရုပ်ဆောင်|သီချင်းရေးသူ}} | works = [[:en:Lisa (rapper) discography|သီချင်းများစာရင်း]] | organization = Lloud | awards = ဆုများ စာရင်း | signature = Signature of Lisa.svg | signature_alt = Lisa ၏လက်မှတ် | website = {{URL|lalisaofficial.com}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | origin = တောင်ကိုရီးယား | genre = {{hlist|K-pop|dance-pop|hip hop}} | instrument = အဆို | years_active = 2016–present | label = {{hlist|[[:en:YG Entertainment|YG]]|[[:en:Interscope Records|Interscope]]|Lloud|[[:en:RCA Records|RCA]]}} | current_member_of = [[Blackpink]] }} |image size=400}} '''လီဆာ''' ({{Lang-en|Lisa}}; {{Lang-th|ลลิษา มโนบาล}}), လာလီဆာ မာနိုဗန် မွေးဖွား, ၂၇ မတ် ၁၉၉၇) သည် ထိုင်းလူမျိုး ရက်ပါ၊ အဆိုတော်၊ ဒန်ဆာ၊ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လအတွင်း တောင်ကိုရီးယားမှ YG Entertainment ၏အောက်ခံအဖြစ် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည့် [[Blackpink]] မိန်းကလေးအဖွဲ့၏အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် HBO ရုပ်သံစီးရီး ''The White Lotus'' ဖြင့် ပထမဆုံး ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လီဆာသည် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|တောင်ကိုရီးယား]]၌ သူမ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်တေးအယ်လ်ဘမ် ''Lalisa'' ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းအယ်လ်ဘမ်သည် ပထမဆုံးရက်သတ္တပတ်အတွင်း တင်ပြီးနောက် စုစုပေါင်း ၇၃၆,၀၀၀ ချပ်ရောင်းချနိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်အထိ တောင်ကိုရီးယားအတွင်း တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်တစ်ဦး၏ အယ်လ်ဘမ်အရောင်းအဝယ်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါတစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်အတွက် ထုတ်လွှင့်သော သီချင်း "Lalisa" ၏ တေးဂီတဗီဒီယိုသည် [[YouTube]] ပေါ်တွင် တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်တစ်ဦး၏ ပထမဆုံး ၂၄ နာရီအတွင်း ကြည့်ရှုမှုအများဆုံး ဗီဒီယိုအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ "Lalisa" နှင့် အယ်လ်ဘမ်ထဲမှ ဒုတိယမြောက် viral သီချင်း "Money" တို့သည် Billboard Global 200 စာရင်း၏ ထိပ်တန်း ၁၀ ခုအတွင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသီချင်းများသည် US Billboard Hot 100 နှင့် UK Singles Chart တို့တွင် အမျိုးသမီး K-pop တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်တစ်ဦးအတွက် အရှည်ဆုံး ရှိခဲ့သည့် charting စံချိန်များကိုတင်ထားခဲ့သည်။ "Lalisa" နှင့် "Money" သီချင်းတို့သည် Spotify ပေါ်တွင် သီးခြားအားဖြင့် စတင်ပြီး တစ်ဘီလီယံ (1,000,000,000) ကြိမ်အထိ stream ခံခဲ့သည့် ပထမဆုံး [[K-pop]] တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်၏ သီချင်းနှင့်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လီဆာသည် သူမ၏ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုကုမ္ပဏီ Lloud ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး RCA Records နှင့် သီချင်းထုတ်ဝေခြင်းဆိုင်ရာ စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမ၏ ပထမဆုံး နံပါတ် ၁ တီးဝိုင်းသီချင်းအား Billboard Global Excl. US စာရင်း၌ ရရှိနိုင်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် သူမ၏ ပွဲဦးထွက် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ် Alter Ego ၏ ဦးဆောင်သီချင်း "Rockstar" သည် US တွင် တတိယမြောက် K-pop တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်အဖြစ် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ လီဆာသည် ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန် ၉ ခု, Gaon Chart Music Awards, Mnet Asian Music Awards, MTV Europe Music Awards (၃ ချက်) နှင့် MTV Video Music Awards (၂ ချက်) တို့အပါအဝင် အထင်ကရဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုများကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် MTV ဆုပေးပွဲနှစ်ခုတွင် ဆုများအနိုင်ရရှိသော ပထမဆုံး K-pop တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမသည် [[Instagram]] တွင် နောက်ထပ် Follower အများဆုံး K-pop အနုပညာရှင်ဖြစ်ပြီး၊ [[Spotify]] တွင်လည်း နောက်ထပ် Follower အများဆုံး K-pop အမျိုးသမီးတစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုကဲ့သို့ ယဉ်ကျေးမှုနှင့်‌ ကျော်ကြားမှု့များကြောင့် လီဆာကို ထိုင်းနိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ယဉ်ကျေးမှုသံတမန်ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် (၂၉) ဦးမြောက် [[ပရာယွတ်ချန်အိုချာ]] ထံမှ ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း တိုးပွားအောင်မြင်စေရန် လုပ်ဆောင်မှုအတွက် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး == ===၁၉၉၇–၂၀၁၀: ငယ်ဘ၀နှင့်ပညာရေး=== လီဆာသည် (Pranpriya Manobal) ဟုအမည်ရှိကာ ၁၉၉၇ ခုနှစ် မတ် ၂၇ ရက်တွင်<ref name=li_03272019>{{cite news|url=https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/3003466/4-reasons-why-we-love-lisa-k-pop-girl-group-blackpinks|first=Caspar|last=Li|title=4 reasons why we love Lisa, Blackpink's youngest member|date=March 27, 2019|work=South China Morning Post|access-date=May 21, 2019|archive-date=January 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200106054720/https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/3003466/4-reasons-why-we-love-lisa-k-pop-girl-group-blackpinks|url-status=live}}</ref> ထိုင်းနိုင်ငံ၊ บุรีรัมย์ (Buriram) ပြည်နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Thaitrakulpanich|first1=Asaree|title=Black Pink to Light Bangkok on Fire This Summer|url=http://www.khaosodenglish.com/life/entertainment/2019/05/02/black-pink-to-light-bangkok-on-fire-this-summer/|access-date=May 21, 2019|work=Khaosod English|date=May 2, 2019|archive-date=May 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513151215/http://www.khaosodenglish.com/life/entertainment/2019/05/02/black-pink-to-light-bangkok-on-fire-this-summer/|url-status=live}}</ref> နောက်ပိုင်း၌ ၎င်းအမည်ကို "ချီးမွမ်းခံရသူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် လာလီဆာ (Lalisa) ဟု တရားဝင်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊<ref name="scmp">{{cite news |date=July 28, 2018 |title=Lisa from Blackpink – Thailand-raised K-pop singer who is the group's main dancer and speaks four languages |url=https://www.scmp.com/culture/music/article/2157040/lisa-blackpink-thailand-raised-k-pop-singer-who-groups-main-dancer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503170024/https://www.scmp.com/culture/music/article/2157040/lisa-blackpink-thailand-raised-k-pop-singer-who-groups-main-dancer |archive-date=May 3, 2019 |access-date=May 18, 2019 |website=[[South China Morning Post]]}}</ref> ဗေဒင်ဆရာ၏အကြံပေးမှုအတိုင်း အမည်ပြောင်းခြင်းကြောင့် ကျော်ကြားမှု့ရရှိလာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpinks-lisa-changed-her-name-for-good-luck-and-it-worked|title=Blackpink's Lisa changed her name for good luck and it worked|website=The Straits Times (Singapore)|date=September 12, 2021|access-date=September 12, 2021|archive-date=September 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210912012846/https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpinks-lisa-changed-her-name-for-good-luck-and-it-worked|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Feeney |first=Nolan |date=September 10, 2021 |title=Blackpink's Lisa on Her Solo Debut and Stepping Up Her Rap Skills: 'I Pushed Myself' |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9626401/lisa-blackpink-solo-interview-lalisa-money-dancing |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910211024/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9626401/lisa-blackpink-solo-interview-lalisa-money-dancing |archive-date=September 10, 2021 |access-date=September 11, 2021 |magazine=[[:en:Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> သူမသည် တစ်ဦးတည်းသောသမီးဖြစ်ပြီး၊ သူမကို ထိုင်းမိခင် Chitthip Brüschweiler နှင့် ဆွစ်ဇာလန်‌ မွေးစားအဖေ Marco Brüschweiler (နာမည်ကြီး စားသောက်လုပ်ငန်းဖျော်ဖြေရေးရှာဖွေရေးသူ) တို့မှ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=January 11, 2019|title=เปิดชีวิต! 'ลิซ่า BlackPink' ล่าฝันสู่ซุปเปอร์สตาร์|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/823866|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190929122411/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/823866|archive-date=September 29, 2019|access-date=September 29, 2019|website=Bangkokbiznews|language=th}}</ref> လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ Praphamontree School I နှင့် II တို့တွင် မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းပညာရေးကို ဆက်လက် လေ့လာခဲ့သည်။<ref name="sng">{{Cite web |last=Koh |first=Lydia |date=September 22, 2019 |title=Lisa of Blackpink donates to help flood victims in Thailand |url=https://theindependent.sg/lisa-of-blackpink-donates-to-help-flood-victims-in-thailand/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109064037/https://theindependent.sg/lisa-of-blackpink-donates-to-help-flood-victims-in-thailand/ |archive-date=November 9, 2020 |access-date=January 31, 2021 |website=[[The Independent|The Independent Singapore]] |language=en}}</ref> သူမသည် ဘာသာစကားပေါင်းများစွာကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုတတ်သူဖြစ်ပြီး၊ သူမ၏မွေးရပ်မြေဖြစ်သည့် ထိုင်းဘာသာ အပြင် ကိုရီးယား၊ အင်္ဂလိပ်၊ ဂျပန်နှင့် တရုတ် တို့ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည်။<ref name="moon_04042019">{{cite magazine|last=Moon|first=Kat|date=April 4, 2019|title=Everything to Know About K-Pop Group Blackpink|url=https://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/|archive-date=June 4, 2019|access-date=May 22, 2019}}</ref> လေးနှစ်အရွယ်အတွင်း လီဆာသည် အကသင်တန်းများတွင် စတင်တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ To Be Number One စသည့် ပြိုင်ပွဲများတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.hallyukstar.com/2016/06/08/lisa-yg-new-girlgroup-stories/|title='LISA' YG New Girl Group : ลลิษา มโนบาล กับเรื่องราวที่เล่าโดยพี่สาวถ|website=hallyukstar|language=th|access-date=June 8, 2016|date=July 4, 2019|archive-date=June 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160608144855/http://www.hallyukstar.com/2016/06/08/lisa-yg-new-girlgroup-stories/|url-status=live}}</ref> ထိုကာလအတွင်း၌လည်း Got7 အဖွဲ့ဝင် BamBam အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးပါဝင်သည့် We Zaa Cool အဖွဲ့နှင့်အတူ အကသရုပ်ဖော်မှုများကို ပူးပေါင်းဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် Channel 9 မှထုတ်လွှင့်သော LG Entertainment Million Dream Sanan World ပြိုင်ပွဲတွင် We Zaa Cool အဖွဲ့သည် Special Team Award ဆုကို ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://en.yibada.com/articles/151438/20160814/blackpink-lisa-manoban-and-got7-bambam-childhood-friends.htm|first=Katreena|last=Gadong|website=YIBADA|title=Blackpink Lisa Manoban and Got7 Bambam childhood friends?|date=August 14, 2016|access-date=November 2, 2016|archive-date=November 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103205951/http://en.yibada.com/articles/151438/20160814/blackpink-lisa-manoban-and-got7-bambam-childhood-friends.htm|url-status=live}}</ref> ထိုနှစ်အစောပိုင်းတွင်လည်း လီဆာသည် ကိုယ်ကျင့်တရားမြှင့်တင်ရေးစင်တာမှ ကျင်းပသော Top 3 Good Morals of Thailand သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲတွင် သူမ၏ကျောင်းကိုယ်စားပြုအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="sng" /> === ၂၀၁၂–၂၀၁၅: ပွဲဦးထွက်အကြိုလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အသက် ၁၃ နှစ်တွင် လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ တောင်ကိုရီးယားတေးဂီတကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် YG Entertainment ၏ သရုပ်ပြိုင်ပွဲတစ်ခုတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ BigBang နှင့် 2NE1 တို့ကဲ့သို့သော အနုပညာရှင်များကြောင့် K-pop အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုများစွာရှိလာခဲ့ပြီး၊ ထိုလိုမျိုး လမ်းကြောင်းကို လေ့လာလိုစိတ်ဖြင့် စတင်လျှောက်လွှာတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Kim |first=Yu-rim |date=April 17, 2020 |title= |script-title=ko:'블랙핑크' 리사 국적은 어디? |trans-title=What is Blackpink Lisa's Nationality? |url=https://moneys.mt.co.kr/news/mwView.php?no=2020041715278063351 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613144902/https://moneys.mt.co.kr/news/mwView.php?no=2020041715278063351 |archive-date=June 13, 2020 |access-date=April 29, 2021 |work=[[MoneyS]] |language=ko}}</ref> လျှောက်ထားသူ ၄,၀၀၀ ကျော်အနက်မှ လီဆာသာ အရည်အချင်းပြည့်မီသူတစ်ဦးတည်းဖြစ်ခဲ့သဖြင့်၊ YG ၏ CEO ဖြစ်သူ Yang Hyun-suk မှ သူမအား ထရိန်နင်အဖြစ် တရားဝင်ခန့်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Jason |first=Pham |date=January 1, 2020 |title=Blackpink's 4 Members Were Discovered in Completely Different Ways |url=https://stylecaster.com/how-blackpink-members-discovered/#slide-2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127072500/https://stylecaster.com/how-blackpink-members-discovered/#slide-2 |archive-date=January 27, 2021 |access-date=January 30, 2021 |website=Stylecaster}}</ref> ထိုအချိန်က audition တွင် လီဆာကို တရားသူကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည့် 1TYM ၏ Danny Im မှလည်း သဘောကျခဲ့ပြီး၊ သူမ၏စင်မြင့်ပေါ်ပြောဆိုမှုနှင့် ယုံကြည်မှုများကို နောက်ပိုင်းတွင် ချီးကျူးခဲ့သည်။<ref>{{cite episode|title=Danny Im (1TYM) - Ep. 39|series=Fun With Dumb|url=https://www.youtube.com/watch?v=0kfNTlUBmRo&ab_channel=FunWithDumb|date=May 22, 2019|access-date=January 31, 2021|archive-date=February 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207081259/https://www.youtube.com/watch?v=0kfNTlUBmRo&ab_channel=FunWithDumb|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လီဆာသည် ထရိန်နင်အဖြစ် တရားဝင်လေ့ကျင့်ရန်အတွက် တောင်ကိုရီးယားသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဧပြီ ၁၁ ရက်တွင် သူမသည် YG Entertainment ၏ ပထမဆုံး တိုင်းရင်းသားမဟုတ်သော ထရိန်နင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="D">{{Cite web |date=July 4, 2019 |title=มากกว่าสวยคือความทุ่มเท "ลิซ่า Blackpink" มีวันนี้ได้เพราะความสามารถ |trans-title=More than beauty is dedication. "Lisa BLACKPINK" is where she is today because of her talent. |url=https://praew.com/beauty/177960.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417170840/https://praew.com/beauty/177960.html |archive-date=April 17, 2019 |access-date=June 14, 2018 |website=Praew |language=th}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်၊ သူမသည် တံဆိပ်ဖော် Taeyang ၏ single "Ringa Linga" ၏ ဗီဒီယိုအတွက် အရန်အကသမားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသီချင်းတွင် iKon နှင့် Winner တို့၏ အဖွဲ့ဝင်များနှင့်အတူ ပူးပေါင်းဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://praew.com/beauty/177960.html|title=8 songs Blackpink members appeared in before debut|date=August 8, 2018|website=[[Seoul Broadcasting System]]|language=en|access-date=January 30, 2021|archive-date=October 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002055720/https://praew.com/beauty/177960.html|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် လီဆာသည် သူမ၏ ပထမဆုံး မော်ဒယ်အဖြစ် Streetwear အမှတ်တံဆိပ် Nona9on အတွက် မော်ဒယ်အလုပ်ကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်လည်း တောင်ကိုရီးယား အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် Moonshot အတွက် မော်ဒယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=August 12, 2016 |title= |script-title=ko:[블랙핑크 VS 투애니원③] 블랙핑크는 누구? |trans-title=[BLACKPINK VS 2NE1③] Who is Blackpink? |url=http://news.donga.com/3/07/20160811/79708918/4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143900/http://news.donga.com/3/07/20160811/79708918/4 |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 4, 2019 |website=Donga News}}</ref> ===ပွဲဦးထွက် (၂၀၁၆–၂၀၂၃): Blackpink နှင့် တစ်ကိုယ်တော်လှုပ်ရှားမှု=== [[File:(17.05.17) 블랙핑크 리사 2.jpg|thumb|upright|Lisa performing in May 2017]] လီဆာ သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် တောင်ကိုရီးယား မိန်းကလေးအဖွဲ့ Blackpink ၏ အဖွဲ့ဝင်လေးဦးထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201608091630134122942_2|title=YG Entertainment unveils K-pop group Blackpink|author=Kim Yu-young|date=August 9, 2016|website=[[Kpop Herald]]|access-date=May 20, 2017|archive-date=October 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201006060631/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201608091630134122942_2|url-status=live}}</ref><ref name="scmp"/> ၎င်းသည် YG Entertainment တိုင်းရင်းသားမဟုတ်သော ပထမဆုံးအနုပညာရှင်အဖြစ်လည်းဖြစ်သည်။ ပွဲဦးထွက်အချိန်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် Square One တွင် ပါဝင်သီချင်းများဖြစ်သော "Whistle" နှင့် "Boombayah" တို့သည် တောင်ကိုရီးယားရှိ ဂီတဇယားအများစုတွင် ထိပ်ဆုံးရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1110475781|script-title=ko:[뮤직톡톡] 마성의 '휘파람'...블랙핑크, 전 음원차트 1위 탈환|date=August 14, 2016|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|access-date=July 4, 2019|archive-date=July 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704113136/http://www.osen.co.kr/article/G1110475781|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Blackpink သည် YG Entertainment နှင့် Interscope Records တို့ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာတေးသံသွင်းကုမ္ပဏီများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစာချုပ်များ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=October 22, 2018|access-date=November 23, 2018|last=Herman|first=Tamar|archive-date=October 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029011203/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|url-status=live}}</ref> ထိုနှစ်တွင်ပင် လီဆာ သည် Munhwa Broadcasting Corporation (MBC) ၏ စစ်ဘက်အခြေခံအပညာရေးဆိုင်ရာ reality show ဖြစ်သော Real Man 300 တွင် Korea Army Academy အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံးရုပ်မြင်သံကြားသရုပ်ဆောင်မှုအဖြစ်သွင်းသည့်အကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20180928107900005?input=1195m|script-title=ko:[시청자가 찜한 TV] 돌아온 '진사'·'알쓸신잡' 역시 화제|date=September 28, 2018|website=[[Yonhap News Agency]]|language=ko|access-date=August 1, 2019|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606055208/https://www.yna.co.kr/view/AKR20180928107900005?input=1195m|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၈ MBC Entertainment Awards တွင် “တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးဇာတ်ကောင်” ဆုကို တရားဝင်မဟုတ်သော်လည်း ပံ့ပိုးအားပေးမှုအဖြစ် ချီးမြှင့်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://post.naver.com/viewer/postView.nhn?volumeNo=17440121&memberNo=16220685|title=[2018 MBC 방송연예대상] 연구원이 뽑아본 올해의 캐릭터!|date=December 27, 2018|website=[[Naver]]|language=ko|access-date=August 1, 2019|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606055208/https://post.naver.com/viewer/postView.nhn?volumeNo=17440121&memberNo=16220685|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်တွင် လီဆာ သည် ခရီးသွားမှု၊ လူနေမှုပုံစံနှင့် အကများအပေါ် အာရုံစိုက်သော သူမ၏ YouTube ချန်နယ် Lilifilm Official ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.insight.co.kr/news/189170|script-title=ko:'유튜버'로 깜짝 변신한 블랙핑크 리사가 올린 첫번째 영상|date=November 6, 2018|website=Insight|language=ko|access-date=July 5, 2019|archive-date=July 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190705081034/https://www.insight.co.kr/news/189170|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8544483/lisa-blackpink-dances-danileigh-g-eazy-cravin-video|title=Watch Blackpink's Lisa Dance it Out to DaniLeigh and G-Eazy's 'Cravin'|last1=Rowley|first1=Glenn|date=November 21, 2019|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 26, 2021|archive-date=June 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627025535/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8544483/lisa-blackpink-dances-danileigh-g-eazy-cravin-video|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ ၎င်းချန်နယ်တွင် စာရင်းသွင်းသူ ၁.၃ သန်းကျော်ရှိပြီး YouTube Gold Play Button ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1005336864|title=[SBS Star] Blackpink Lisa Receives the 'Gold Play Button' with Only 4 Videos|date=July 2, 2019|website=[[Seoul Broadcasting System]]|language=en|access-date=July 5, 2019|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606132736/https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1005336864|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လီဆာ ၏ အကဖျော်ဖြေမှုဗီဒီယိုတစ်ခုသည် viral ဖြစ်ကာ၊ meme အဖြစ် ပြန်လည်ဖြန့်ဝေခံရပြီး Dolly Parton, Stephen Colbert, James Corden, Luke Evans, Lil Nas X တို့ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးအနုပညာရှင်များပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9368681/blackpinks-lisa-meme-did-it-work-explained|title=Blackpink's Lisa Lends Her Legs to the Latest Quarantine Meme: 'Did It Work?' Explained|last1=Aniftos|first1=Rania|date=April 29, 2020|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 26, 2021|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110073849/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9368681/blackpinks-lisa-meme-did-it-work-explained|url-status=live}}</ref> ထို့အပြင် Lisa သည် တရုတ်နိုင်ငံရှိ iQIYI ၏ မိန်းကလေးအဖွဲ့ဖွဲ့စည်းရေး reality show ဖြစ်သော Youth With You Season 2 (၂၀၂၀) နှင့် Season 3 (၂၀၂၁) တွင် အကနည်းပြ (dance mentor) အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="ywys2">{{cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1111241466|script-title=ko:블랙핑크 리사, 中판 프듀 '청춘유니' 시즌2 새 멘토 출연 확정 [Oh! 차이나]|date=October 15, 2019|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|access-date=October 15, 2019|archive-date=October 15, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015062156/http://osen.mt.co.kr/article/G1111241466|url-status=live}}</ref><ref name="ywys3">{{Cite web|last=|first=|date=January 8, 2021|script-title=ko:블랙핑크 리사, 中 오디션 프로그램 '청춘유니3' 멘토 확정|url=https://www.donga.com/news/Entertainment/article/all/20210108/104825695/1|access-date=January 27, 2021|website=DongA|language=ko|archive-date=February 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204193554/https://www.donga.com/news/Entertainment/article/all/20210108/104825695/1|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၉ ရက်နေ့တွင် YG Entertainment မှ The Korea Herald သို့ လီဆာ သည် တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်အဖြစ် ပွဲဦးထွက်မည့် Blackpink ၏ တတိယမြောက်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာမည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် တရားဝင်အချိန်ဇယားကို ထုတ်ပြန်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210419001026&np=1&mp=1|title=[Exclusive] Blackpink Lisa's solo debut expected in June|date=April 19, 2021|website=[[The Korea Herald]]|language=en|access-date=April 28, 2021|archive-date=April 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428114218/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210419001026&np=1&mp=1|url-status=live}}</ref> ဇူလိုင် ၁၂ ရက်နေ့တွင် Star News မှ Lisa ၏ တေးဂီတဗီဒီယိုရိုက်ကူးမှု စတင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း YG Entertainment ကထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2021071213004437355|script-title=ko:블랙핑크 리사, 솔로 앨범 발매 "뮤직비디오 촬영 준비"[공식]|date=July 12, 2021|website=[[Star News (South Korea)|Star News]]|language=ko|access-date=July 12, 2021|archive-date=July 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712060320/https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2021071213004437355|url-status=live}}</ref> လီဆာ ၏ ပွဲဦးထွက် တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် Lalisa နှင့် အမည်တူ ထိပ်တန်း single သီချင်းကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|script-title=ko:블랙핑크 리사, 다음달 솔로 데뷔 확정&nbsp;...&nbsp;싱글앨범 'Lalisa' (라리사) 발매|trans-title=Blackpink's Lisa to make her solo debut next month&nbsp;...&nbsp;Single album 'Lalisa' released|url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=14624467|website=Top Star News|language=ko|author=Kim Hyun-seo|date=August 25, 2021|access-date=August 25, 2021|archive-date=August 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826075737/https://www.dailymotion.com/embed/video/x82zr6h?ads_params=contextual&api=postMessage&apimode=json&autoplay=false&embed_index=1&id=f3a2899e7d87a74&mute=true&origin=http%3A%2F%2Fwww.topstarnews.net&pubtool=cpe&queue-autoplay-next=true&queue-enable=true&ui-highlight=false|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpinks-lisa-to-release-solo-album-next-month|title=Blackpink's Lisa to release solo album next month|date=August 27, 2021|access-date=August 27, 2021|website=The Straits Times (Singapore)|archive-date=August 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827133859/https://www.straitstimes.com/life/entertainment/blackpinks-lisa-to-release-solo-album-next-month|url-status=live}}</ref> “Lalisa” ၏ တေးဂီတဗီဒီယိုသည် ထုတ်လွှင့်ပြီးနောက် ၂၄ နာရီအတွင်း ကြည့်ရှုမှု ၇၃.၆ သန်းနှင့် တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်တစ်ဦးအတွက် ကြည့်ရှုမှုအများဆုံး ဗီဒီယိုအဖြစ် Taylor Swift ၏ ယခင်စံချိန်ကိုကျော်လွန်ကာ ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန် (Guinness World Record) တင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=September 14, 2021|title=Blackpink's Lisa breaks Taylor Swift's YouTube record with 'Lalisa'|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-lalisa-break-youtube-record-most-viewed-24-hours-taylor-swift-3045218|access-date=September 24, 2021|website=NME|language=en-GB|archive-date=September 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210914155350/https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-lalisa-break-youtube-record-most-viewed-24-hours-taylor-swift-3045218|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dominic|first=Punt|title=Blackpink member Lisa begins solo career by smashing YouTube record|date=October 8, 2021|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/10/blackpink-member-lisa-begins-solo-career-by-smashing-youtube-record-678316|access-date=August 3, 2022|website=[[Guinness World Records]]|language=en|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712213025/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/10/blackpink-member-lisa-begins-solo-career-by-smashing-youtube-record-678316|url-status=live}}</ref> သီချင်းသည် US Billboard Hot 100 တွင် နံပါတ် ၈၄ ဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး Billboard Global 200 တွင် နံပါတ် ၂ သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ Lisa ၏ ပထမဆုံး Top 10 သီချင်းအဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="US">{{cite magazine |title=Lisa of Blackpink Chart History (Billboard Hot 100) |url=https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/hsi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219021939/https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/hsi/ |archive-date=February 19, 2025 |access-date=February 20, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref>{{cite magazine|last1=Trust|first1=Gary|title=The Kid Laroi & Justin Bieber's 'Stay' Holds Atop Global Charts, As LISA, Ed Sheeran & Glass Animals Add Top 10s|url=https://www.billboard.com/articles/news/9632750/the-kid-laroi-justin-bieber-lisa-ed-sheeran-glass-animals-global-charts|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|language=en|date=September 20, 2021|access-date=September 20, 2021|archive-date=September 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922003047/https://www.billboard.com/articles/news/9632750/the-kid-laroi-justin-bieber-lisa-ed-sheeran-glass-animals-global-charts/|url-status=live}}</ref> Lalisa အယ်လ်ဘမ်သည် ထုတ်လွှင့်ပြီး ပထမပတ်အတွင်း တောင်ကိုရီးယားတွင် အချပ် ၇၃၆,၂၂၁ ကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တစ်ပတ်အတွင်း အချပ် ၅၀၀,၀၀၀ ကျော်ရောင်းချနိုင်သည့် ပထမဆုံးအမျိုးသမီး တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်အဖြစ် လီဆာ သည် စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တောင်ကိုရီးယားအတွင်း အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်တစ်ဦးအတွက် ပထမပတ်ရောင်းအားအကောင်းဆုံးဆိုသည့် မှတ်တမ်းကိုလည်း ထူထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mb.com.ph/2021/09/17/blackpink-lisas-lalisa-album-sets-records-with-736000-copies-sold-in-first-week/|title=Blackpink Lisa's 'Lalisa' album sets records with 736,000 copies sold in first week|first=Jonathan|last=Hicap|website=Manila Bulletin|date=September 17, 2021|access-date=September 21, 2021|archive-date=September 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917231441/https://mb.com.ph/2021/09/17/blackpink-lisas-lalisa-album-sets-records-with-736000-copies-sold-in-first-week/|url-status=live}}</ref> Lalisa အယ်လ်ဘမ်တွင် ပါဝင်သည့် B-side သီချင်း "Money" အတွက် သီးသန့်အကဖျော်ဖြေမှုဗီဒီယိုကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့တွင် YouTube တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=14631873|script-title=ko:"완성도 높이기 위해"...블랙핑크(BLACKPINK) 리사, 수록곡 'MONEY' 퍼포먼스 비디오 공개 연기|trans-title="To improve perfection"... BLACKPINK Lisa postpones the release of the performance video for the b-side song 'MONEY'|date=September 23, 2021|website=Top Star News|language=ko|access-date=September 23, 2021|archive-date=November 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118174211/http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=14631873|url-status=live}}</ref> ထိုဗီဒီယိုသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာပလက်ဖောင်းများတွင် ပျံ့နှံ့အောင်မြင်လာခဲ့ပြီး၊ သီချင်းသည် နိုင်ငံတကာ ဂီတဇယားများတွင် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://rollingstoneindia.com/6-k-pop-b-sides-that-broke-the-internet-2021/|title=6 K-pop B-Sides that Broke the Internet (2021)|last=Majumder|first=Oysmita|date=December 15, 2021|website=[[Rolling Stone India]]|access-date=December 15, 2021|archive-date=June 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602091252/https://rollingstoneindia.com/6-k-pop-b-sides-that-broke-the-internet-2021/|url-status=live}}</ref> ဤအောင်မြင်မှုအပေါ် မူတည်၍ Interscope Records သည် "Money" ကို အယ်လ်ဘမ်မှ ဒုတိယ single အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ခေတ်ပြိုင်ရေဒီယိုများသို့ တရားဝင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|title=Top 40 Mainstream Future Releases|publisher=All Access|access-date=November 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211103152651/https://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|archive-date=November 3, 2021}}</ref> "Money" သည် Billboard Global 200 တွင် နံပါတ် 10 သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး လီဆာ ၏ ဒုတိယမြောက် top-ten hit ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Money Global 200">{{cite magazine|last1=Trust|first1=Gary|title=The Kid Laroi & Justin Bieber's 'Stay' Keeps Atop Global Charts, Lisa's 'Money' Hits Top 10|url=https://www.billboard.com/articles/news/9646791/the-kid-laroi-justin-bieber-lisa-global-charts|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|language=en|date=October 18, 2021|access-date=October 18, 2021|archive-date=October 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018203959/https://www.billboard.com/articles/news/9646791/the-kid-laroi-justin-bieber-lisa-global-charts/|url-status=live}}</ref> ထို့အပြင် Billboard Hot 100 (US) တွင် နံပါတ် 90 ဖြင့် တတိယအကြိမ်ဝင်ရောက်လာပြီး လီဆာ သည် ဇယားပေါ်တွင် ရက်သတ္တပတ်အတော်ကြာ ရှိနေခဲ့သော ပထမဆုံးအမျိုးသမီး K-pop တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်ဖြစ်လာသည်။<ref name="US"/><ref>{{cite news|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/311/0001371333|script-title=ko:리사, 美 빌보드 '핫 100' 2주 연속 차트인...K팝 女 솔로 최초 [공식입장]|last=Kim|first=Ji-hye|date=October 18, 2021|work=Xports News|language=ko|trans-title=Lisa, US Billboard 'Hot 100' chart for 2 weeks in a row... First K-pop female solo [official position]|access-date=November 9, 2021|archive-date=November 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110003351/https://n.news.naver.com/entertain/article/311/0001371333|url-status=live}}</ref> အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း ထင်ရှားအောင်မြင်ခဲ့ပြီး UK Singles Chart တွင် နံပါတ် 46 ဖြင့် ရပ်တည်ကာ ၈ ပတ်တိတိ ဇယားပေါ်တွင်တင်ဆက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် အဆိုပါဇယားပေါ်တွင် အရှည်ကြာဆုံးတည်ရှိခဲ့သော အမျိုးသမီး K-pop တစ်ကိုယ်တော် သီချင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/12/03/blackpinks-lisa-matches-one-of-her-bands-biggest-chart-feats-in-the-uk-with-money/?sh=5eaeb0623225|title=Blackpink's Lisa Matches One Of Her Band's Biggest Chart Feats In The U.K. With 'Money'|last=McIntyre|first=Hugh|date=December 3, 2021|work=[[Forbes]]|access-date=December 3, 2021|archive-date=December 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204201518/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/12/03/blackpinks-lisa-matches-one-of-her-bands-biggest-chart-feats-in-the-uk-with-money/?sh=5eaeb0623225|url-status=live}}</ref> [[File:Blackpink Lisa 190621 3.png|thumb|upright|left|Lisa at [[Incheon International Airport|Incheon Airport]] in June 2019]] ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် ပြင်သစ် DJ Snake၊ ပွာတိုရီကန်အဆိုတော် Ozuna နှင့် အမေရိကန်ရက်ပ်အဆိုတော် Megan Thee Stallion တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ moombahton နှင့် Latin trap သီချင်းဖြစ်သည့် "SG" ("Sexy Girl") ထွက်ရှိခဲ့သည်။ လီဆာ သည် ဤသီချင်းတွင် တေးရေးအဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Credits">{{cite web|url=https://listen.tidal.com/album/201768236/credits|title=DJ Snake, Ozuna, Megan Thee Stallion, LISA - SG / Credits|date=October 22, 2021|publisher=DJ Snake Music, Interscope|via=Tidal|access-date=October 22, 2021|archive-date=October 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022103133/https://listen.tidal.com/album/201768236/credits|url-status=live}}</ref> Colin Tilley က ဒါရိုက်တာလုပ်သော တေးဂီတဗီဒီယိုတွင် အနုပညာရှင်လေးဦးသည်လုံးသရုပ်ဆောင်ထားပြီး သီချင်းနှင့် တပြိုင်နက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://pitchfork.com/news/dj-snake-megan-thee-stallion-ozuna-and-blackpinks-lisa-share-video-for-new-song-sg-watch/|last=Hussey|first=Allison|title=DJ Snake, Megan Thee Stallion, Ozuna, and BLACKPINK's Lisa Share Video for New Song "SG": Watch|date=October 22, 2021|work=[[Pitchfork (magazine)|Pitchfork]]|access-date=October 22, 2021|archive-date=October 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022045539/https://pitchfork.com/news/dj-snake-megan-thee-stallion-ozuna-and-blackpinks-lisa-share-video-for-new-song-sg-watch/|url-status=live}}</ref> "SG" သည် Billboard Global 200 ဇယားတွင် နံပါတ် ၁၉ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး<ref name="auto">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9655490/dj-snake-ozuna-lisa-megan-thee-stallion-sg-new-around-the-world/|last1=Frankenburg|first1=Eric|title=New Around the World: DJ Snake, Ozuna, Lisa & Megan Thee Stallion Soar In With 'SG'|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=November 4, 2021|access-date=November 4, 2021|archive-date=November 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105084331/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9655490/dj-snake-ozuna-lisa-megan-thee-stallion-sg-new-around-the-world|url-status=live}}</ref> US Bubbling Under Hot 100 ဇယားတွင် နံပါတ် ၂ ထိရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် Latin Airplay ဇယားတွင် လီဆာ၏ ပထမဆုံး နံပါတ်တစ် သီချင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Bubbling">{{cite magazine|title=Lisa of Blackpink Chart History (Bubbling Under Hot 100)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|url=https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/hbu/|access-date=October 28, 2024|archive-date=October 29, 2024|archive-url=https://archive.today/20241029024306/https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/hbu/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/pro/dj-snake-ozuna-lisa-megan-thee-stallion-latin-airplay-sg/|last1=Bustios|first1=Pamela|title=DJ Snake, Ozuna, LISA & Megan Thee Stallion Rule Latin Airplay With 'SG'|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=March 30, 2022|access-date=March 30, 2022|archive-date=March 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331170443/https://www.billboard.com/pro/dj-snake-ozuna-lisa-megan-thee-stallion-latin-airplay-sg/|url-status=live}}</ref> လီဆာ သည် ၎င်းတစ်ကိုယ်တော်ဖျော်ဖြေမှု "Lalisa" အတွက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၈ ရက်နေ့တွင် MTV Video Music Awards တွင် အကောင်းဆုံး K-Pop ဆုပေးပွဲတွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ထိုအောင်မြင်မှုသည် MTV VMA မှာ ဆုရရှိသည့် ပထမဆုံး K-pop တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာရှင် ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.eonline.com/news/1343089/how-anitta-and-lisas-wins-at-the-2022-mtv-vmas-made-history|last1=Parker|first1=Ashley Joy|title=How Anitta and Lisa's Wins at The 2022 MTV VMAs Made History|magazine=[[E! News]]|date=August 28, 2022|access-date=August 28, 2022|archive-date=August 29, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829035332/https://www.eonline.com/news/1343089/how-anitta-and-lisas-wins-at-the-2022-mtv-vmas-made-history|url-status=live}}</ref> ထို့နောက်၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် MTV Europe Music Awards တွင်လည်း အကောင်းဆုံး K-Pop ဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့အစည်း၏ သမိုင်းတွင် တစ်ကိုယ်တော် K-pop အနုပညာရှင် အဖြစ် ပထမဆုံး ဆုရရှိသူဖြစ်လာသည်။<ref name="ts">{{Cite magazine|title=Taylor Swift Is Top Winner at 2022 MTV EMAs: Full Winners List|url=https://www.billboard.com/music/awards/2022-mtv-emas-full-winners-list-1235170510/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|last=Grein|first=Paul|date=November 13, 2022|access-date=November 15, 2022|archive-date=November 13, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113222308/https://www.billboard.com/music/awards/2022-mtv-emas-full-winners-list-1235170510/|url-status=live}}</ref> ၎င်းအောင်မြင်မှုများအပေါ် မူတည်၍ လီဆာ သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် Guinness World Records နှစ်ခုကို ချီးမြှင့်ခံရပြီး၊ ထဲမှတစ်ခုမှာ Instagram ပေါ်တွင် လူအများဆုံး Follow လုပ်သော K-pop အနုပညာရှင် ဖြစ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/lisa-blackpink-three-new-guinness-world-records-1235205149/|last1=Rowley|first1=Glenn|title=BLACKPINK's Lisa Sets Three New Guinness World Records|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=March 30, 2022|access-date=March 30, 2022|archive-date=January 25, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125184146/https://www.billboard.com/music/music-news/lisa-blackpink-three-new-guinness-world-records-1235205149/|url-status=live}}</ref> လီဆာ သည် BigBang အဖွဲ့ဝင် Taeyang ၏ သီချင်း "Shoong!" တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသီချင်းသည် သူ၏ ဒုတိယမူရင်းအယ်လ်ဘမ် Down to Earth ထဲမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Ji|first=Min-kyung|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1112081035|script-title=ko:[단독] 블랙핑크 리사, 태양 새 앨범 참여..역대급 컬래버 예고|trans-title=[Exclusive] Blackpink Lisa, Taeyang participate in new album..Previous Collaboration Notice|date=April 12, 2023|website=[[Star News (South Korea)|Star News]]|language=ko|access-date=April 12, 2023|archive-date=April 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412050347/http://osen.mt.co.kr/article/G1112081035|url-status=live}}</ref> Taeyang နှင့် လီဆာ တို့သည် ထိုသီချင်းအတွက် ကကွက်ကိုအတူတကွ ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref name="NME">{{Cite web|last=Ziwei|first=Puah|url=https://www.nme.com/news/music/taeyang-down-to-earth-tracklist-release-date-bigbang-3428973|title=Watch Taeyang's music video for 'Shoong!' featuring BLACKPINK's Lisa|date=April 25, 2023|website=[[NME]]|language=en|access-date=April 25, 2023|archive-date=April 25, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425120519/https://www.nme.com/news/music/taeyang-down-to-earth-tracklist-release-date-bigbang-3428973|url-status=live}}</ref> မေလတွင် လီဆာ သည် Spotify ပေါ်တွင် 1 ဘီလီယံ stream အထိ ရရှိခဲ့သည့် သီချင်းအရေအတွက်အမြန်ဆုံးဖြစ်လာသည့် တစ်ကိုယ်တော် အမျိုးသမီး K-pop အနုပညာရှင်အဖြစ် ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန် နှစ်ခုကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့သည်။ ထိုအောင်မြင်မှုကြောင့် သူမသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အများဆုံး Guinness စံချိန်ရရှိထားသော K-pop တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာရှင်အဖြစ် ဖေါ်ပြခံရပြီး၊ ယခင်စံချိန်တင်ထားသူ Psy ရရှိထားသော ငါးခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လိုက်ပါက လီဆာသည် ခုနစ်ခုအထိ ရရှိထားသည်။<ref>{{Cite web|last=Vouloumanos|first=Victoria|url=https://www.buzzfeed.com/victoriavouloumanos/blackpink-lisa-guinness-world-record|title=Blackpink's Lisa Is Now The K-Pop Soloist With The Most Guinness World Records In History After Her 7th Win, And Fans Are So Proud|date=May 10, 2023|website=[[Buzzfeed]]|language=en|access-date=May 10, 2023|archive-date=May 11, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230511000712/https://www.buzzfeed.com/victoriavouloumanos/blackpink-lisa-guinness-world-record|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လီဆာ သည် ပဲရစ်မြို့ရှိ နာမည်ကြီး cabaret ဖြစ်သော Crazy Horse တွင် ဖျော်ဖြေပွဲငါးခုအတွက် ခေါင်းစဉ်တပ်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူမသည် “But I Am a Good Girl” နှင့် “Crisis? What Crisis?” တို့အပါအဝင် ဇာတ်ဝင်ခန်းအများအပြားတွင် တစ်ကိုယ်တော်အဖြစ်ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး အဖွဲ့နှင့်အတူပါဝင်ထားသော မူရင်းနံပါတ်များတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Socha|first=Miles|url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/blackpink-lisa-crazy-horse-cabaret-paris-1235787825/|title=Blackpink's Lisa to Perform at Crazy Horse Cabaret in Paris|date=September 6, 2023|website=[[Women's Wear Daily]]|language=en|access-date=September 29, 2023|archive-date=September 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926213722/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/blackpink-lisa-crazy-horse-cabaret-paris-1235787825/|url-status=live}}</ref> ထိုလတွင်ပင် လီဆာ သည် Spotify ပေါ်တွင် "Money" သီချင်းဖြင့် ၁ ဘီလီယံ stream ရရှိခဲ့သော ပထမဆုံး K-pop သီချင်းအဖြစ် သူမ၏ ရှစ်ကြိမ်မြောက် Guinness စံချိန် ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Bowenbank|first=Starr|title=BLACKPINK's Lisa Just Broke a Guinness World Record With 'Money'|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-guinness-world-record-money-1235427424/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=September 27, 2023|access-date=September 27, 2023|archive-date=September 28, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928032902/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-guinness-world-record-money-1235427424/|url-status=live}}</ref> အဆိုပါအောင်မြင်မှုအား ဂုဏ်ပြုရန်အဖြစ် လီဆာ သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် Spotify ၏ Billions Club စီးရီး၏ စတုတ္ထအပိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပဲရစ်မြို့၌ တင်ဆက်အပ်နှင်းသည့် ပန်းကန်ပြားပုံစံ ဆုတံဆိပ်ကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ထိုအခမ်းအနားအတွင်း သူမသည် ထိုင်းဟင်းလျာတစ်ခုပြုလုပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Aniftos|first=Rania|title=BLACKPINK's Lisa Enjoys Her Favorite Thai Meal on Her Spotify Billion Streams Plate|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-thai-meal-spotify-billion-streams-plate-1235473146/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=November 15, 2023|access-date=November 15, 2023|archive-date=November 16, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116041240/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-thai-meal-spotify-billion-streams-plate-1235473146/|url-status=live}}</ref> ===၂၀၂၃– လက်ရှိ: ကိုယ်ပိုင်လှုပ်ရှားမှုများနှင့် နိုင်ငံတကာဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းတက်ကြွမှု့=== [[File:BLACKPINK's Lisa for BULGARI June 2023 0.4.png|thumb|upright|Lisa at a [[Bulgari]] exhibition in June 2023]] ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် လီဆာ သည် အီတလီဂျူအယ်လရီကုမ္ပဏီ Bulgari ၏ ပွဲတစ်ခုတွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် တောင်ကိုးရီးယားသမ္မတ Yoon Suk-yeol တက်ရောက်ခဲ့သည့် [[ဘာကင်ဟမ်နန်းတော်]] တွင် ကျင်းပည့် အထူးရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုအခမ်းအနားတွင် Blackpink အဖွဲ့ဝင်များနှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ သူမတို့အား ဗြိတိသျှဘုရင် King Charles III မှ ရင်းနှီးမြုပ်နှံခဲ့သည်။<ref name="MBE">{{Cite web|title=K-Pop band BLACKPINK receive honorary MBEs from Britain's King Charles|url=https://www.reuters.com/lifestyle/k-pop-band-blackpink-receive-honorary-mbes-britains-king-charles-2023-11-22/|website=Reuters|last1=Suleiman|first1=Farouq|last2=Rantala|first2=Hanna|date=November 22, 2023|access-date=November 22, 2023|archive-date=November 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122152520/https://www.reuters.com/lifestyle/k-pop-band-blackpink-receive-honorary-mbes-britains-king-charles-2023-11-22/|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် YG Entertainment သည် Blackpink အဖွဲ့ဝင်များအားလုံးနှင့်အတူ အဖွဲ့လိုက်လှုပ်ရှားမှုများအတွက် စာချုပ်သက်တမ်းတိုးထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ တစ်ဦးချင်းစာချုပ်များကိုတော့ ဆက်လက်ဆွေးနွေးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2023-12-06/business/industry/Blackpink-promises-new-album-world-tour-after-contract-renewal/1929010|title=Blackpink promises new album, world tour after contract renewal|last=Yoon|first=So-Yeon|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=December 6, 2023|access-date=December 6, 2023|archive-date=December 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231206040844/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2023-12-06/business/industry/Blackpink-promises-new-album-world-tour-after-contract-renewal/1929010|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် YG Entertainment သည် လီဆာ နှင့် အဖွဲ့ဝင်အခြားသူများသည် တစ်ဦးချင်းအနေနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးစာချုပ်များကို မသက်တမ်းတိုးဘဲ လွတ်လပ်စွာလှုပ်ရှားရန် သဘောတူထားကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/003/0012292465|script-title=ko:블랙핑크, 팀 활동만 YG서…지수·제니·리사·로제 개별 계약 않기로(종합)|website=[[Newsis]]|language=ko|access-date=December 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231229043233/https://n.news.naver.com/entertain/article/003/0012292465|archive-date=December 29, 2023|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်တွင် လီဆာ သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတကတော် Brigitte Macron မှ စီစဉ်သည့် ပရဟိတဖျော်ဖြေပွဲ Le Gala des Pièces Jaunes တွင် ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုအခမ်းအနားအတွင်းတွင် သူမ၏ တစ်ကိုယ်တော် single များဖြစ်သည့် "Lalisa" နှင့် "Money" တို့ကို သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး DJ Snake နှင့်ပူးပေါင်းထားသည့် "SG" သီချင်းကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တိုက်ရိုက်ဖျော်ဖြေသရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.chosun.com/english/kpop-culture-en/2024/01/28/7RKF5GZFV5F3NNKCJ4ABR7QHSY/|title=Blackpink Lisa ignites the French gala alongside Brigitte Macron|last1=Kim|first1=Ja-ah|last2=Lee|first2=So-yeon|work=[[The Chosun Ilbo]]|date=January 28, 2024|access-date=January 28, 2024|archive-date=January 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240128080344/https://www.chosun.com/english/kpop-culture-en/2024/01/28/7RKF5GZFV5F3NNKCJ4ABR7QHSY/|url-status=live}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်တွင် လီဆာ သည် Lloud ဟုခေါ်သော ကိုယ်ပိုင်အနုပညာရှင်စီမံခန့်ခွဲမှုကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-launch-own-artist-management-company-lloud-3584291|title=BLACKPINK's Lisa launches her own management company, LLOUD|last=Ziwei|first=Puah|website=[[NME]]|date=February 8, 2024|access-date=February 8, 2024|archive-date=February 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208083307/https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-launch-own-artist-management-company-lloud-3584291|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် သူမသည် HBO ရုပ်သံစီးရီး '''The White Lotus''' ၏ တတိယရာသီတွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပွဲဦးထွက်လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း Variety မှ ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ လီဆာ သည် သူမ၏နာမည်အမှန်ဖြစ်သော Lalisa Manobal ဖြင့် ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။<ref name="whitelotus">{{cite web|url=https://variety.com/2024/tv/news/blackpink-lisa-white-lotus-season-3-hbo-1235908031/|title=Blackpink's Lisa Joins 'White Lotus' Season 3 (EXCLUSIVE)|last=Otterson|first=Joe|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=February 12, 2024|access-date=February 12, 2024|archive-date=February 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240213023540/https://variety.com/2024/tv/news/blackpink-lisa-white-lotus-season-3-hbo-1235908031/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်တွင် လီဆာ သည် သူမ၏ကုမ္ပဏီ Lloud မှတဆင့် RCA Records နှင့် ပူးပေါင်း၍ တစ်ကိုယ်တော်တေးဂီတများ ထုတ်ဝေသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ သဘောတူညီချက်အရ သူမသည် သူမ၏အသံသွင်းမှုများအားလုံးကို တစ်ဦးချင်းပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Aswad |first=Jem |date=2024-04-10 |title=Blackpink's Lisa and Her Company Lloud Co. Partner With RCA Records |url=https://variety.com/2024/music/news/blackpink-lisa-lloud-partner-with-rca-1235965867/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410171552/https://variety.com/2024/music/news/blackpink-lisa-lloud-partner-with-rca-1235965867/ |archive-date=April 10, 2024 |access-date=April 10, 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် TikTok အကောင့်အသစ်တစ်ခု ဖန်တီးကာ ကြော်ငြာအတိုအထွာတစ်ခုနှင့် တွဲဖက်ထားသည့် ဗီဒီယိုကို တင်ပြီးနောက် ၂ နာရီ ၁၈ မိနစ်အတွင်း Follower တစ်သန်းကို ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း ထိုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည့် လူအများအပြားထဲမှ အမြန်ဆုံးဖြစ်သဖြင့် ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်တစ်ခု ထပ်မံတင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Rockstar">{{Cite magazine|last=Dailey|first=Hannah|title=BLACKPINK's LISA Announces New Solo Single 'Rockstar': Here's When It Arrives|url=https://www.billboard.com/music/music-news/lisa-blackpink-new-solo-single-rockstar-release-date-1235712307/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=June 18, 2024|access-date=June 18, 2024|archive-date=June 18, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618151842/https://www.billboard.com/music/music-news/lisa-blackpink-new-solo-single-rockstar-release-date-1235712307/|url-status=live|language=en-US}}</ref> ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် သူမ၏ ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီ Lloud နှင့် RCA Records တို့မှတဆင့် တစ်ကိုယ်တော် single ဖြစ်သည့် "Rockstar" ကို တရားဝင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Spanos|first=Brittany|title=Lisa Reminds You She's a 'Rockstar' on Clubby New Single|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/lisa-rockstar-single-release-1235047944/|magazine=[[Rolling Stone]]|date=June 27, 2024|access-date=June 27, 2024|archive-date=June 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628001440/https://www.rollingstone.com/music/music-news/lisa-rockstar-single-release-1235047944/|url-status=live}}</ref> ဗီဒီယိုကို ဒါရိုက်တာ Henry Schofield မှ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး၊ သီချင်းအတွက် ကကွက်များကို Sean Bankhead မှ တာဝန်ယူဖန်တီးခဲ့သည်။ ဗီဒီယိုသည် ဘန်ကောက်မြို့၌ ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုကို ဂုဏ်ပြုဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web|last=Chelosky|first=Danielle|title=LISA Shares New Song "Rockstar": Listen|url=https://www.stereogum.com/2269909/lisa-rockstar/music/|date=June 27, 2024|work=[[Stereogum]]|access-date=June 27, 2024|archive-date=June 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628005242/https://www.stereogum.com/2269909/lisa-rockstar/music/|url-status=live}}</ref> "Rockstar" သည် Billboard Global 200 ဇယားတွင် နံပါတ် ၄ နေရာသို့ ပွဲဦးထွက်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး Billboard Global Excl. US ဇယားတွင် နံပါတ် ၁ နေရာတွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/lisa-rockstar-number-one-debut-global-excl-us-chart-1235726610/|title=Lisa Earns Her First ''Billboard'' Global Excl. U.S. No. 1 With Debut of 'Rockstar'|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|last=Trust|first=Gary|date=July 8, 2024|access-date=July 9, 2024|archive-date=July 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708231009/https://www.billboard.com/music/chart-beat/lisa-rockstar-number-one-debut-global-excl-us-chart-1235726610/|url-status=live}}</ref> ထိုအောင်မြင်မှုသည် Lisa ၏ ဤအမျိုးအစားဇယားများထဲတွင် တတိယမြောက် top-ten hit ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် Global Excl. US ဇယားတွင် သူမ၏ ပထမဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် "Rockstar" သည် Billboard Hot 100 ဇယားတွင် နံပါတ် ၇၀ နေရာတွင် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး သူမ၏ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် single ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် Hot 100 ဇယားတွင် သူမ၏ တတိယမြောက် ဝင်ရောက်မှုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite tweet|last=Billboard Charts|user=billboardcharts|number=1810416752763060423|date=July 8, 2024|title=LISA's "Rockstar" debuts at No. 70 on this week's #Hot100. It's becomes the highest-charting solo song of her career. She previously charted with "Lalisa" (No. 84 peak) and "Money" (No. 90), both in 2021.|link=no|access-date=July 8, 2024}}</ref> ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် လီဆာ သည် စပိန်အဆိုတော် Rosalía ပါဝင်သည့် နောက်ဆက်တွဲ single ဖြစ်သည့် "New Woman" ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/lisa-rosalia-new-woman-video-1235081297/|title=Lisa and Rosalía Rev Up Their Aura on New Single 'New Woman'|last=Spanos|first=Brittany|magazine=[[Rolling Stone]]|date=August 15, 2024|access-date=August 15, 2024|archive-date=August 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816005138/https://www.rollingstone.com/music/music-news/lisa-rosalia-new-woman-video-1235081297/|url-status=live}}</ref> သီချင်းသည် Billboard Global 200 ဇယားတွင် နံပါတ် ၁၅ ဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး Billboard Global Excl. US ဇယားတွင် နံပါတ် ၆ ဖြင့်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းဖြင့် လီဆာ သည် သူမ၏စတုတ္ထမြောက် top-ten hit ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="WW">{{cite magazine |title=Lisa of Blackpink Chart History (Billboard Global 200) |url=https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/glo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219022050/https://www.billboard.com/artist/lisa-of-blackpink/chart-history/glo/ |archive-date=February 19, 2025 |access-date=February 19, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/billie-eilish-birds-of-a-feather-number-one-global-charts-third-week-1235761001/|title=Billie Eilish's 'Birds of a Feather' Flies High Atop Global Charts for Third Week|last=Trust|first=Gary|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=August 26, 2024|access-date=August 26, 2024|archive-date=August 26, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826221049/https://www.billboard.com/music/chart-beat/billie-eilish-birds-of-a-feather-number-one-global-charts-third-week-1235761001/|url-status=live}}</ref> ထို့အပြင် "New Woman" သည် US Billboard Hot 100 ဇယားတွင် နံပါတ် ၉၇ ဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး Billboard ၏ ဇယားလေးခုစလုံးတွင် တပြိုင်နက်တည်းဝင်ရောက်နိုင်သော ပထမဆုံး K-pop အမျိုးသမီး တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-lisa-lands-4th-entry-on-billboard-hot-100-with-new-woman-joins-bts-jungkook-and-more-k-pop-acts-in-top-10-list-1343251|title=BLACKPINK's Lisa lands 4th entry on Billboard Hot 100 with New Woman; joins BTS' Jungkook and more K-pop acts in top 10 list|last=Banerjee|first=Moupriya|magazine=[[Pinkvilla]]|date=August 27, 2024|access-date=August 27, 2024|archive-date=August 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240827153414/https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-lisa-lands-4th-entry-on-billboard-hot-100-with-new-woman-joins-bts-jungkook-and-more-k-pop-acts-in-top-10-list-1343251|url-status=live}}</ref> စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော 2024 MTV Video Music Awards တွင် လီဆာ သည် တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုဖျော်ဖြေမှုသည် K-pop တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်တစ်ဦးအနေနှင့် MTV VMAs တွင် ပထမဆုံးဖျော်ဖြေသူအဖြစ်သမိုင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/1223018-blackpinks-lisa-makes-history-as-first-k-pop-soloist-to-perform-at-vmas|title=BLACKPINK's Lisa Makes History as First K-pop Soloist to Perform at VMAs|website=[[The News International]]|date=August 23, 2024|access-date=August 23, 2024|archive-date=August 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240823125629/https://www.thenews.com.pk/latest/1223018-blackpinks-lisa-makes-history-as-first-k-pop-soloist-to-perform-at-vmas|url-status=live}}</ref> ထို့အပြင် "Rockstar" သီချင်းသည် ဤအခမ်းအနားတွင် ဆန်ခါတင် ၄ ခုအတွက်ရွေးချယ်ခံခဲ့ပြီး "Best K-Pop" ဆုကိုရရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆုနှစ်ကြိမ်ရရှိခြင်းဖြင့် Lisa သည် MTV VMAs ၌ ထိုအမျိုးအစားတွင် ဆုနှစ်ကြိမ်ရရှိသည့် ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240912050695|title=Blackpink's Lisa wins second Best K-pop award at MTV VMAs|last=Yoo|first=Hong|website=[[The Korea Herald]]|date=September 12, 2024|access-date=September 12, 2024|archive-date=September 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912181129/https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240912050695|url-status=live}}</ref> စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် New York ၌ ကျင်းပသော Global Citizen Festival တွင် ခေါင်းစဉ်အဖြစ် ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး ၎င်းသည် သူမ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်ပွဲဦးထွက် ဖျော်ဖြေမှုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=July 9, 2024 |title=Global Superstar LISA Joins the 2024 Global Citizen Festival Line-up in NYC |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/global-superstar-lisa-joins-the-2024-global-citize/ |access-date=July 9, 2024 |website=Global Citizen |language=en |archive-date=July 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709121859/https://www.globalcitizen.org/en/content/global-superstar-lisa-joins-the-2024-global-citize/ |url-status=live }}</ref> အဆိုပါဖျော်ဖြေမှုအတွင်းတွင် "Moonlit Floor (Kiss Me)" ဟုခေါ်သော သီချင်းအသစ်ကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ထိုသီချင်းကို အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/lisa-moonlit-outfit-global-citizen-festival-1236655956/|title=Blackpink's Lisa Layers Up in an Edgy 'Moonlit' Look for Global Citizen Festival 2024 Performance, Debuts New Song|last=Mineo|first=Alfredo|website=[[Women's Wear Daily]]|date=September 29, 2024|access-date=September 29, 2024|archive-date=September 29, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929031353/https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/lisa-moonlit-outfit-global-citizen-festival-1236655956/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Aniftos|first=Rania|title=LISA Drops 'Moonlit Floor': Stream It Now|url=https://www.billboard.com/music/pop/lisa-moonlit-floor-stream-1235792909/|date=October 4, 2024|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=October 4, 2024|archive-date=October 4, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241004022114/https://www.billboard.com/music/pop/lisa-moonlit-floor-stream-1235792909/|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် Victoria's Secret Fashion Show 2024 တွင်လည်း ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/pop/lisa-perform-victorias-secret-fashion-show-1235779271/|last=Aniftos|first=Rania|title=LISA to Perform at Victoria's Secret Fashion Show|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=September 19, 2024|access-date=September 19, 2024|archive-date=September 19, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240919165004/https://www.billboard.com/music/pop/lisa-perform-victorias-secret-fashion-show-1235779271/|url-status=live}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် သူမ၏ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်အဖြစ် အာရှတလွှား ဖျော်ဖြေရေးခရီးစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Fan Meetup">{{Cite web|last=Ziwei|first=Puah|title=BLACKPINK's Lisa announces 2024 'Fan Meetup' tour in Asia|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-2024-fan-meetup-tour-concert-asia-tickets-more-3796417|date=September 24, 2024|access-date=September 24, 2024|website=[[NME]]|archive-date=September 24, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240924055349/https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-2024-fan-meetup-tour-concert-asia-tickets-more-3796417|url-status=live}}</ref> ထိုခရီးစဉ်၏တစိတ်တပိုင်းအနေဖြင့်၊ သူမ၏ ပွဲဦးထွက် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ် Alter Ego ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ထွက်ရှိမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.nylon.com/entertainment/lisa-alter-ego-video-teaser|title=Lisa teases a thunderous new song called "Alter Ego"|last=Kickham|first=Dylan|magazine=[[Nylon (magazine)|Nylon]]|date=November 12, 2024|access-date=November 19, 2024}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှစ်ကုန်တွင် ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပသည့် Amazing Thailand Countdown 2025 အခမ်းအနား၌ ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.nationthailand.com/life/entertainment/40042822|title=Lisa to usher in the New Year at 'Amazing Thailand' countdown event|work=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]|date=October 30, 2024|access-date=October 30, 2024|archive-date=November 25, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241125200404/https://www.nationthailand.com/life/entertainment/40042822|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် သူမ၏စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ် Alter Ego မှ စတုတ္ထမြောက် single ဖြစ်သည့် "Born Again" ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-born-again-featuring-doja-cat-raye-3832139|title=BLACKPINK's Lisa drops new single 'Born Again', featuring Doja Cat and RAYE|last=Chin|first=Carmen|magazine=[[NME]]|date=February 7, 2025|access-date=February 7, 2025|archive-date=February 7, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250207191741/https://www.nme.com/news/music/blackpink-lisa-born-again-featuring-doja-cat-raye-3832139|url-status=live}}</ref> ဤသီချင်းတွင် အမေရိကန်အဆိုတော် Doja Cat နှင့် ဗြိတိသျှအဆိုတော် Raye တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သီချင်းသည် Billboard Global 200 ဇယားတွင် နံပါတ် ၂၂ ဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး Billboard Hot 100 တွင် နံပါတ် ၆၈ မှာ ရပ်တည်ခဲ့သည်<ref name="US"/> ''Alter Ego'' was released on February 28, 2025 to mixed reviews from music critics<ref>{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/music/alter-ego/lisa|title=Alter Ego|website=[[Metacritic]]|access-date=March 12, 2025|archive-date=March 12, 2025|archive-url=https://archive.today/20250312044827/https://www.metacritic.com/music/alter-ego/lisa|url-status=live}}</ref>။ အယ်လ်ဘမ် Alter Ego ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး တေးဂီတဝေဖန်ရေးဆရာများထံမှ ဆုချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ Billboard နှင့် NME တို့က သုံးသပ်ချက်အရ ဤအယ်လ်ဘမ်သည် လီဆာ ၏အနုပညာခရီး၌ အရေးပါသောအမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ်အမှတ်တရကျန်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Caulifeld|first=Keith|title=Kendrick Lamar's 'GNX' Back to No. 1 for Third Week on Billboard 200|url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/kendrick-lamar-gnx-number-one-third-week-billboard-200-chart-1235919407/|date=March 10, 2025|access-date=March 10, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် လီဆာ သည် သူမ၏ပထမဆုံးရုပ်ပြကုမ္ပဏီ Lalisa Comics ကို Zero Zero Entertainment နှင့် ပူးပေါင်းကာ မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2025/music/news/lisa-launches-comic-company-debut-album-alter-ego-1236311368/|title=Lisa Launches Comic Company to Accompany Debut Album 'Alter Ego'|last=Benjamin|first=Jeff|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=February 18, 2025|access-date=February 18, 2025|archive-date=February 18, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250218170928/https://variety.com/2025/music/news/lisa-launches-comic-company-debut-album-alter-ego-1236311368/|url-status=live}}</ref> ထိုကုမ္ပဏီ၏ ပထမဆုံးဖန်တီးမှုမှာ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ထွက်ရှိသော Alter Ego: The Official Comic ဖြစ်ပြီး၊ ဤဂရပ်ဖစ်ဝတ္ထုသည် Alter Ego အယ်လ်ဘမ်အပေါ်အခြေခံထားပြီး လီဆာ ၏အကြောင်းအရာဖန်တီးမှုဖြစ်ပြီး Minomiyabi မှ သရုပ်ဖော်ရေးဆွဲထားသည်။<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-alter-ego-comic-book-new-album-1235904935/|title=LISA of BLACKPINK Launches Lalisa Comics Ahead of 'Alter Ego' Album|last=Dailey|first=Hannah|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=February 18, 2025|access-date=February 18, 2025|archive-date=February 19, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219210148/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-lisa-alter-ego-comic-book-new-album-1235904935/|url-status=live}}</ref> လီဆာ သည် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော 97th Academy Awards အခမ်းအနား၌ ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး အဆိုအမိန့်တော်ပွဲတော်၌ ဖျော်ဖြေသည့် ပထမဆုံး K-pop တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/oscars-2025-blackpink-lisa-rocks-statement-suit-on-carpet-11688693|title=BLACKPINK's Lisa Surprises in Statement Suit on Oscars Red Carpet 2025 Before Making History as Show's First K-Pop Performer|last=Lee|first=Michelle|magazine=[[People (magazine)|People]]|date=March 2, 2025|access-date=March 2, 2025|archive-date=March 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250303152401/https://people.com/oscars-2025-blackpink-lisa-rocks-statement-suit-on-carpet-11688693|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် ဧပြီ ၁၁ နှင့် ၁၈ ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပသော Coachella Valley Music and Arts Festival တွင်လည်း ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး၊ ၎င်းဖျော်ဖြေမှုတွင် Alter Ego မှ သီချင်းများအနက် အချို့ကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/coachella-2025-lineup-lady-gaga-travis-scott-post-malone-green-day-1235834631/|last=Dailey|first=Hannah|title=Lady Gaga, Green Day, Travis Scott & Post Malone Set for 2025 Coachella Lineup|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=November 20, 2024|access-date=November 20, 2024|archive-date=November 20, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241120232304/https://www.billboard.com/music/music-news/coachella-2025-lineup-lady-gaga-travis-scott-post-malone-green-day-1235834631/|url-status=live}}</ref> == အခြားလုပ်ငန်းများ == === ထောက်ခံချက် === [[File:181119 Acara Puncak Road to Shopee 12.12 Birthday Sale, Special Performance dari BlackPink (14).jpg|thumb|Lisa for a [[Shopee]] event in 2018]] လီဆာသည် တောင်ကိုရီးယားအခြေစိုက် အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် Moonshot ၏ မော်ဒယ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံအတွက် အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=380224|script-title=ko:블랙핑크 (Blackpink) 리사, 문샷 모델로 중국 대륙 홀린다...글로벌 K뷰티 부활 신호탄|website=Topstarnews|language=ko|access-date=July 30, 2019|date=March 21, 2018|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606055212/http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=380224|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်တွင် လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ကုန်ပစ္စည်းခြောက်မျိုးအတွက် ထုတ်ပိုးမှုများတွင် မျက်မှောက်အဖြစ် ပါဝင်ကာ “လီဆာ” အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်နှင့် တင်ဆက်သူအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.harpersbazaar.co.th/BEAUTY/NEWS/lisa-blackpink-moonshot-brandambassador|title=สิ้นสุดการรอคอย ! Moonshot เผยแคมเปญโฆษณาสุดเปรี้ยว Lisa's Pick Special Edition บลิ้งค์ทุกคนรอลุ้น meet & greet กับเธอได้เลย !|website=Harpersbazaar|language=th|access-date=July 30, 2019|date=July 26, 2019|archive-date=July 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730111147/https://www.harpersbazaar.co.th/BEAUTY/NEWS/lisa-blackpink-moonshot-brandambassador|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး GSM မိုဘိုင်းဖုန်းအော်ပရေတာဖြစ်သည့် Advanced Info Service (AIS) နှင့် သူမ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်ထောက်ခံချက်သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အခကြေးငွေအမြင့်ဆုံးအမှတ်တံဆိပ်တင်ဆက်သူတစ်ဦးဖြစ်လာပြီး သူမ၏ ကြော်ငြာကမ်ပိန်းများမှာ နိုင်ငံအတွင်း အသိအမှတ်ပြုမှုအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://positioningmag.com/1221970|title=AIS คว้า "ลิซ่า BlackPink" พรีเซ็นเตอร์คนล่าสุด หวังกวาดตลาดสาวก Blinks ทั่วไทย|website=positioningmag.com|language=th|access-date=May 21, 2019|date=March 28, 2019|archive-date=March 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330073955/https://positioningmag.com/1221970|url-status=live}}</ref>၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်တွင် လီဆာသည် Samsung Galaxy S10 ကို ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စတင်ထောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက် မေလ ၁၄ ရက်တွင် အမှတ်တံဆိပ်အတွက် ပထမဆုံး ပရိုမိုးရှင်းဗီဒီယိုကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://positioningmag.com/1229304|title=Samsung คว้า "ลิซ่า BlackPink" เป็นพรีเซนเตอร์ Galaxy S10 ไทย หวังสู้ศึกแบรนด์จีน|website=positioningmag.com|language=th|access-date=May 21, 2019|date=May 11, 2019|archive-date=May 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526122735/https://positioningmag.com/1229304|url-status=live}}</ref> ထို့ပြင် လီဆာသည် မိုဘိုင်းဂိမ်း Ragnarok M: Eternal Love အတွက် ထောက်ခံမော်ဒယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်မှစတင်ကာ ၎င်းဂိမ်း၏ Midnight Party ဆာဗာတွင် ဇာတ်ကောင်တစ်ဦးအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kstreetmanila.com/2019/07/blackpinks-lisa-to-star-in-ragnarok-m/|title=Blackpink's Lisa to star in Ragnarok M|date=July 20, 2019|website=Kstreet Manila|language=en|access-date=July 31, 2019|archive-date=July 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729050124/http://www.kstreetmanila.com/2019/07/blackpinks-lisa-to-star-in-ragnarok-m/|url-status=usurped}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် လီဆာသည် အားကစားဝတ်စုံအမှတ်တံဆိပ် Adidas ၏ SS20 ရာသီ My Shelter အဝတ်အစားအစုအတွက် ထောက်ခံမော်ဒယ်အဖြစ် တောင်ကိုရီးယားအမျိုးသားအဆိုတော်အဖွဲ့ WINNER ၏အဖွဲ့ဝင် Mino နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202001270746204894499_1|script-title=ko:위너 송민호X블랙핑크 리사, 감각적인 트렌디 케미..커플 촬영도 완벽[화보]|date=January 27, 2020|website=Heraldpop|language=ko|access-date=January 31, 2020|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606132731/http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202001270746204894499_1|url-status=live}}</ref> မေလ ၁၃ ရက်တွင် လီဆာကို တရုတ်နိုင်ငံရှိ အထည်အပျော့အမှတ်တံဆိပ် D&G Downy ၏ အမှတ်တံဆိပ်<ref name="a">{{cite web|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20200513050800005?input=1195m|script-title=ko:지드래곤 이어 블랙핑크 리사도 中브랜드 모델 기용|date=May 13, 2020|website=[[Yonhap News Agency]]|language=ko|access-date=May 20, 2020|archive-date=June 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606132730/https://www.yna.co.kr/view/AKR20200513050800005?input=1195m|url-status=live}}</ref> ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏အကြီးဆုံး နို့ထွက်ပစ္စည်းကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော Mengniu Dairy ၏ ဒိန်ချဉ်အမှတ်တံဆိပ် Zhengouli ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် Tencent Games သည် လီဆာအား ၎င်းတို့၏ မိုဘိုင်းဂိမ်း ''Brawl Stars'' အတွက် တရုတ်နိုင်ငံရှိ Supercell ၏ နောက်ဆုံးအမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://chuansongme.com/n/3177666352832|title=舞蹈、身材屡屡出圈，歌谣、时尚界宠儿，这次她的影响力拓展到...了？|date=June 27, 2020|website=chuansongme|access-date=June 28, 2020|archive-date=June 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629064136/https://chuansongme.com/n/3177666352832|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လီဆာသည် MAC Cosmetics ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့သည်။ သူမသည် အမှတ်တံဆိပ်၏ စုဆောင်းမှုများနှင့် အဓိက လှုပ်ရှားမှုများတွင် မျက်နှာစာအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ MAC ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဖန်တီးမှုဒါရိုက်တာ Drew Elliott ကလည်း “အန္တရာယ်ယူရန်အမြဲယုံကြည်သူတစ်ဦးအနေနှင့်၊ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်တည်မှုကို ဂုဏ်ပြုသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ကတိကဝတ်ဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/10/10101687/blackpink-lisa-mac-global-ambassador-interview|title=Blackpink's Lisa Stars In MAC's Holiday Makeup Campaign|date=November 2, 2020|website=Refinery29|access-date=January 29, 2021|archive-date=February 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208160815/https://www.refinery29.com/en-us/2020/10/10101687/blackpink-lisa-mac-global-ambassador-interview|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://vogue.sg/first-look-blackpink-lisa-manoban-mac-cosmetics-new-global-brand-ambassador/|title=First look: Blackpink's Lisa Manoban is MAC Cosmetics' new global brand ambassador|date=October 19, 2020|website=Vogue|access-date=January 29, 2021|archive-date=February 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203041001/https://vogue.sg/first-look-blackpink-lisa-manoban-mac-cosmetics-new-global-brand-ambassador/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.maccosmetics.co.uk/favourites/lisa-blackpink|title=For the Love of Lisa!|date=October 19, 2020|website=MAC Cosmetics|access-date=January 29, 2021|archive-date=October 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019115330/https://www.maccosmetics.co.uk/favourites/lisa-blackpink|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်တွင် လီဆာသည် Vivo S9 စမတ်ဖုန်းအတွက် ထောက်ခံမော်ဒယ်အဖြစ် ကြေညာခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.kpopstarz.com/articles/297437/20210222/blackpink-lisa-official-vivo-s9-endorser-idols-youtube-channel-projected.htm|title=Blackpink Lisa is the Official Vivo S9 Endorser + Idol's YouTube Channel Projected to Surpass 6 Million Subscribers Soon|last=Vaughn|first=Nica|website=KpopStarz|language=En|date=February 22, 2021|access-date=February 25, 2019|archive-date=February 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210222100829/https://www.kpopstarz.com/articles/297437/20210222/blackpink-lisa-official-vivo-s9-endorser-idols-youtube-channel-projected.htm|url-status=live}}</ref> ယခင်ကလည်း Vivo S7 မော်ဒယ်ကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ထောက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://gadgetpilipinas.net/2020/08/vivo-s7-lisa-manoban/|title=Blackpink's Lisa Manoban is the Endorser for the New vivo S7|last=Tortoza|first=Emman|website=Gadget Pilipinas|language=En|date=August 5, 2020|access-date=February 25, 2019|archive-date=October 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025001455/https://gadgetpilipinas.net/2020/08/vivo-s7-lisa-manoban/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် လီဆာသည် ဝီစကီအမှတ်တံဆိပ် Chivas Regal ၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်ဖြစ်လာပြီး I Rise, We Rise ကမ်ပိန်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.marketing-interactive.com/chivas-blackpink-lisa-ambassador|title=Chivas toasts to Blackpink's Lisa as new ambassador|website=Marketing Interactive|date=March 14, 2022|access-date=August 31, 2022|archive-date=August 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220831135236/https://www.marketing-interactive.com/chivas-blackpink-lisa-ambassador|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင်လည်း လီဆာသည် ၎င်း၏ Ultra Open Earbuds ကြော်ငြာအတွက် အမေရိကန်နားကြပ်အမှတ်တံဆိပ် Bose ၏ ကြော်ငြာကမ်ပိန်းတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|last=Strater|first=Zizi|title=Lisa Loves Wireless Headphones, Dislikes Skinny Jeans, and Can't Get Enough of Blackpink's Group Chat|url=https://www.instyle.com/lisa-blackpink-bose-interview-8738421|magazine=[[InStyle]]|date=November 4, 2024|access-date=March 2, 2025|archive-date=January 16, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116005702/https://www.instyle.com/lisa-blackpink-bose-interview-8738421|url-status=live}}</ref> === ဖက်ရှင်နှင့် ဓာတ်ပုံပညာ === ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် လီဆာသည် ပြင်သစ်ဇိမ်ခံဖက်ရှင်အမှတ်တံဆိပ် Celine ၏ အနုပညာ၊ ဖန်တီးမှုနှင့် ရုပ်ပုံဒါရိုက်တာ Hedi Slimane ၏ Muse ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author1=Aref Omar|title=BlackPink's Lisa is Muse for Hedi Slimane's Céline campaign!|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2019/01/451957/showbiz-blackpinks-lisa-muse-hedi-slimanes-c%C3%A9line-campaign|website=nst.com.my|access-date=May 18, 2019|date=January 18, 2019|archive-date=May 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518192642/https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2019/01/451957/showbiz-blackpinks-lisa-muse-hedi-slimanes-c%25C3%25A9line-campaign|url-status=live}}</ref> အမှတ်တံဆိပ်၏ Essentials ကြော်ငြာကမ်ပိန်းတွင် ပါဝင်လာပြီးနောက် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် Slimane မှ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ Ambassador အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့သည်။.<ref>{{Cite web|url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/trending/k-pop-star-lisa-blackpink-global-ambassador-celine-13133142|title=K-pop star Lisa of Blackpink named global ambassador for fashion brand Celine|website=CNA Lifestyle|date=September 22, 2020|access-date=January 30, 2021|archive-date=October 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004152251/https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/trending/k-pop-star-lisa-blackpink-global-ambassador-celine-13133142|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လီဆာကို အီတလီဇိမ်ခံဂါဝန်အမှတ်တံဆိပ် Bulgari ၏ အမှတ်တံဆိပ်သံတမန်အဖြစ် တရားဝင်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး Serpenti နှင့် B.zero1 စုစည်းမှုများအတွက် ဒစ်ဂျစ်တယ်လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=July 24, 2020|script-title=ko:블랙핑크 리사, 불가리 브랜드 앰버서더 발탁|url=http://star.mk.co.kr/new/view.php?mc=ST&year=2020&no=757478|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220114134026/https://www.mk.co.kr/star/hot-issues/view/2020/07/757478/|archive-date=January 14, 2022|access-date=July 24, 2020|website=Star MK|language=ko}}</ref> ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်လည်း အဝတ်အစားအမှတ်တံဆိပ် Penshoppe သည် သူမအား ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံး Ambassador အဖြစ် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://preen.ph/102310/blackpink-lisa-ambassador-local-brand|title=Blackpink's Lisa is now an ambassador of this local brand|website=preen.ph|date=November 6, 2019|access-date=December 7, 2019|archive-date=June 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615113559/https://preen.ph/102310/blackpink-lisa-ambassador-local-brand|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် လီဆာသည် ပြင်သစ်ဖက်ရှင်ဆု ANDAM ၏ ဧည့်သည်တော်ဂျူရီအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=":3">{{cite web|url=https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/blackpink-lisa-manoban-fashion-prize-jury-andam-1234730407/|title=Blackpink's Lisa Is on the Jury for ANDAM Fashion Prize: Exclusive|last=Socha|first=Miles|date=February 16, 2021|language=en|website=WWD|access-date=February 21, 2021|archive-date=February 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221194016/https://wwd.com/fashion-news/designer-luxury/blackpink-lisa-manoban-fashion-prize-jury-andam-1234730407/|url-status=live}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် MAC Cosmetics နှင့် ပူးပေါင်းကာ MAC x L အမည်ရှိ မိတ်ကပ်ပစ္စည်းစုစည်းမှုကို ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုစုစည်းမှုတွင် အမှုန့်ဘလပ်ရှ် (blushes)、အိုင်လိုင်းနာ (eyeliner)、အိုင်ရှဲဒိုးပယ်လက် (eyeshadow palette)、နောက်ပြင်မှုန့် (face powder) စသော မိတ်ကပ်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|date=November 13, 2021|title=Lisa Launches a Makeup Collection With MAC|url=https://www.papermag.com/lisa-blackpink-mac-makeup-collection-2655546656.html?rebelltitem=2#rebelltitem2?rebelltitem=2|access-date=November 16, 2021|website=Paper|language=en|archive-date=November 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116032450/https://www.papermag.com/lisa-blackpink-mac-makeup-collection-2655546656.html?rebelltitem=2#rebelltitem2?rebelltitem=2|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လီဆာသည် Louis Vuitton ၏ Ambassador အဖြစ် တရားဝင်ခန့်အပ်ခံခဲ့သည်။<ref name="Vuitton">{{cite web |last=Calfee |first=Joel |date=July 26, 2024 |title=This Week in Fashion: Blackpink's Lisa is Named Louis Vuitton Ambassador |website=[[Harper's Bazaar]] |url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/designers/a61709912/the-week-in-fashion-blackpink-lisa-named-louis-vuitton-ambassador/ |access-date=February 4, 2025 }}</ref> သို့မဟုတ် YG Entertainment မှတဆင့် လီဆာသည် ကိုယ်တိုင် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးထားသော ပုံများဖြင့်ဖန်တီးထားသော 0327 အမည်ရှိ စာအုပ် (limited edition photobook) ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပထမအတွဲကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် သူမ၏မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊<ref>{{cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1111330116|script-title=ko:블랙핑크 리사, 오늘(27일) 생일 맞이 한정판 포토북 출시..온라인 이미 매진|date=March 27, 2020|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|access-date=May 21, 2020|archive-date=June 13, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613230010/http://osen.mt.co.kr/article/G1111330116|url-status=live}}</ref> နောက်တစ်နှစ်တွင် ဒုတိယအတွဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.harpersbazaar.com/tw/celebrity/celebritynews/g35860203/blackpink-lisa-2nd-edition-photobook/|title=Blackpink 最美攝影師 Lisa 再推攝影集！沒搶到《0327》的 Blink 這次必須預購！|last=Lee|first=Eachen|date=March 17, 2021|website=harpersbazaar.com.tw|language=zh-tw|access-date=March 17, 2021|archive-date=June 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612035548/https://www.harpersbazaar.com/tw/celebrity/celebritynews/g35860203/blackpink-lisa-2nd-edition-photobook/|url-status=live}}</ref> ထို့နောက် အတွဲ ၃ နှင့် ၄ ကိုလည်း ၂၀၂၂ နှင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်များတွင် သီးသန့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Kim |first=Ye-eun |date=2022-03-08 |title=BLACKPINK Lisa Is Dropping VOL.03 of Her Photography Book Series, '0327' |url=https://hypebae.com/2022/3/blackpink-lisa-photography-book-0327-vol-03-release-where-to-buy |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526141247/https://hypebae.com/2022/3/blackpink-lisa-photography-book-0327-vol-03-release-where-to-buy |archive-date=May 26, 2022 |access-date=April 10, 2024 |website=Hypebae}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 14, 2023 |title=LISA 0327 PHOTOBOOK VOL. 4 |url=https://en.ygselect.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413004319/https://m.en.ygselect.com/product/lisa-0327-photobook-vol-4/8530/ |archive-date=April 13, 2023 |access-date=April 10, 2024 |website=YG Select |language=en}}</ref> ===ပရဟိတလုပ်ငန်း=== ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် မုတ်သုံရာသီကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ် ၃၂ ခုတွင် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ လီဆာ၏ ဆွေမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သော ထိုင်းအလှမယ်နှင့် ဘလော့ဂါ Koi Onusa က လီဆာသည် ရေဘေးသင့်ပြည်သူများအား ကူညီရန်အတွက် ထိုင်းမင်းသား Bin Bunluerit ၏ ရန်ပုံငွေသို့ ဘတ် ၁၀၀,၀၀၀ ကို လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author1=Asaree Thaitrakulpanich|date=September 17, 2019|title=Lisa Blackpink Donates 100K Baht To Flood Victims|url=http://www.khaosodenglish.com/culture/net/2019/09/17/lisa-blackpink-donates-100k-baht-to-flood-victims/|access-date=October 2, 2019|website=Khaosodenglish|archive-date=October 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191004043621/http://www.khaosodenglish.com/culture/net/2019/09/17/lisa-blackpink-donates-100k-baht-to-flood-victims/|url-status=live}}</ref><ref name="sng" /> ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင်လည်း လီဆာသည် Buriram ပြည်နယ်အတွက် YG Entertainment နှင့် ပူးပေါင်း၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးဆိုင်ရာ ကိုရီးယားဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဦးဆောင်သော လူမှုရေးစီမံကိန်းတစ်ခုတွင် ပါဝင်ရန် စိတ်ဝင်စားကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် လှူဒါန်းမှုများစုဆောင်းရန်အတွက် အွန်လိုင်းအကောင့်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် YG Entertainment တို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအရ Buriram ပြည်နယ်ရှိ Non Suwan Phitthayakhom School တွင် ၁၆၀ စတုရန်းမီတာ ကျယ်ဝန်းသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအဆောက်အဦတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထို့အပြင်၊ ကျောင်းသို့ ကွန်ပျူတာများ၊ ပရိုဂျက်တာများနှင့် မာလ်တီမီဒီယာကိရိယာများ ပံ့ပိုးပေးမည်ဖြစ်ပြီး ဒေသခံနည်းပြဆရာများဦးစီးသော K-pop အကသင်တန်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/09/732_315655.html?tw|title=Blackpink's Lisa to help improve children's education in Thai hometown|last=|first=|date=September 16, 2021|language=en|website=[[The Korea Times]]|access-date=September 16, 2021|archive-date=September 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916045352/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/09/732_315655.html?tw|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လီဆာကို စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် Global Citizen Festival တွင် ခေါင်းစီးအဖြစ် ပါဝင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းပွဲသည် အလွန်အမင်းဆင်းရဲမွဲတေမှုများကို တင်းကြပ်စွာဖြင့် တိုက်ဖျက်ရန် ရည်ရွယ်သော Global Citizen မစ်ရှင်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-07-09 |title=Global Superstar LISA Joins the 2024 Global Citizen Festival Line-up in NYC |url=https://www.globalcitizen.org/en/content/global-superstar-lisa-joins-the-2024-global-citize/ |access-date=2024-07-09 |website=Global Citizen |language=en |archive-date=July 9, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709121859/https://www.globalcitizen.org/en/content/global-superstar-lisa-joins-the-2024-global-citize/ |url-status=live }}</ref> ==အကျိုးသက်ရောက်မှု့== [[File:(180624) BLACKPINK fansign event at the AK Plaza in Bundang 017.jpg|upright|thumb|Lisa at a fan sign event at the AK Plaza in 2018]] ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် လီဆာသည် AK Plaza တွင် ကျင်းပသည့် ပရိသတ်ထောက်ခံရေးပွဲ (fan sign event) တစ်ခုတွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ K-pop ဈေးကွက်အတွင်းရှိ အခြားဖျော်ဖြေရေးအနုပညာရှင်များအတွက် လီဆာသည် လွှမ်းမိုးမှုရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ Nature အဖွဲ့မှ Gaga နှင့် Hot Issue အဖွဲ့မှ Mayna တို့သည် လီဆာကို ၎င်းတို့၏ စံနမူနာပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|author=Myeong Hee-suk|date=August 13, 2018|script-title=ko:"트와이스→현아" 네이처가 꼽은 8인 롤모델 [MD인터뷰②]|url=http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=201808131453856931&ext=na|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613114536/http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=201808131453856931&ext=na|archive-date=June 13, 2020|access-date=June 13, 2020|website=[[MyDaily]]|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|author=Kim Won-hee|date=April 28, 2021|script-title=ko:핫이슈 "하니·씨엘·블랙핑크·아이유·제시 롤모델"|language=ko|trans-title=Trending "CL, Blackpink, IU, suggested as role models."|work=[[Sports Kyunghyang]]|url=http://sports.khan.co.kr/entertainment/sk_index.html?art_id=202104281511003&sec_id=540301&pt=nv|url-status=live|access-date=April 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428114218/http://sports.khan.co.kr/entertainment/sk_index.html?art_id=202104281511003&sec_id=540301&pt=nv|archive-date=April 28, 2021}}</ref> အမေရိကန်အဆိုတော် Destiny Rogers ၏ သီချင်း "Tomboy" သည် လီဆာမှ ၎င်း၏ YouTube ချန်နယ်တွင် အကဖျော်ဖြေမှုဗီဒီယိုတင်ပြပြီးနောက် Spotify တွင် နေ့စဉ်သုံးစွဲမှု ၁၉၃၉ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံအများအပြားရှိ iTunes နှင့် Apple Music ဇယားများတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=February 15, 2021|title=Đẳng cấp Lisa: Hiệu ứng từ MV dance giúp bài nhạc nền tăng 1939% lượt stream, đến chính chủ cũng choáng váng|url=https://kenh14.vn/dang-cap-lisa-hieu-ung-tu-mv-dance-giup-bai-nhac-nen-tang-1939-luot-stream-den-chinh-chu-cung-choang-vang-20210215023735467.chn|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215125316/https://kenh14.vn/dang-cap-lisa-hieu-ung-tu-mv-dance-giup-bai-nhac-nen-tang-1939-luot-stream-den-chinh-chu-cung-choang-vang-20210215023735467.chn|archive-date=February 15, 2021|access-date=March 16, 2021|website=|language=vi}}</ref> ရော်ဂျာသည်လည်း Twitter တွင် သီချင်းအား ပြန်လည်အသက်သွင်းပေးမှုအတွက် လီဆာအား ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=March 23, 2021|title=Destiny Rogers thanks Blackpink's Lisa for viral boost, drops a new version of 'Tomboy'|url=https://pop.inquirer.net/107609/destiny-rogers-thanks-blackpinks-lisa-for-viral-boost-drops-new-version-of-tomboy|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302152523/https://pop.inquirer.net/107609/destiny-rogers-thanks-blackpinks-lisa-for-viral-boost-drops-new-version-of-tomboy|archive-date=March 2, 2022|access-date=March 2, 2022|website=InqPOP!}}</ref> ၎င်း၏ တေးဂီတဗီဒီယို "Lalisa" တွင် ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ပရာယွတ်ချန်အိုချာ ကလည်း လီဆာအား ချီးကျူးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=September 14, 2021|title=Thai Prime Minister praises Lisa Blackpink for promoting Thai culture|url=https://www.pattayamail.com/thailandnews/thai-prime-minister-praises-lisa-blackpink-for-promoting-thai-culture-371909|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920225234/https://www.pattayamail.com/thailandnews/thai-prime-minister-praises-lisa-blackpink-for-promoting-thai-culture-371909|archive-date=September 20, 2021|access-date=September 15, 2021|website=Pattaya Mail|language=en-US}}</ref> ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကိုးကားချက်များနှင့်အတူ တေးဗီဒီယိုထဲတွင်ပါဝင်သည့် ရိုးရာဝတ်စုံများကြောင့် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဈေးကွက်များတွင် ထိုင်းရိုးရာအထည်အလိပ်များ၊ ဝတ်စုံများနှင့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၏ ရောင်းအား တိုးလာခဲ့သည်ဟု သတင်းများဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Kittisilpa|first=Juarawee|date=September 13, 2021|title=K-pop sensation Lisa thrills Thai fans with traditional headgear|language=en|work=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/lifestyle/k-pop-sensation-lisa-thrills-thai-fans-with-traditional-headgear-2021-09-12/|access-date=April 26, 2023|archive-date=April 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426223739/https://www.reuters.com/lifestyle/k-pop-sensation-lisa-thrills-thai-fans-with-traditional-headgear-2021-09-12/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=República|first=La|title=MV LALISA de Lisa de BLACKPINK: mensaje del MV, significado, curiosidades y lo que no viste{{!}} Cultura Asiática {{!}} La República |url=https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2021/09/10/mv-lalisa-de-lisa-de-blackpink-mensaje-del-mv-significado-curiosidades-y-lo-que-no-viste-atmp |access-date=April 26, 2023 |website=[[La República]] |date=September 11, 2021 |language=es |archive-date=April 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407202750/https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2021/09/10/mv-lalisa-de-lisa-de-blackpink-mensaje-del-mv-significado-curiosidades-y-lo-que-no-viste-atmp/ |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် လီဆာသည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ လူငယ်ဖွံ့ဖြိုးရေးကလပ်အသင်းဖြစ်သည့် เด็กและเยาวชนพัฒนา မှ ချီးမြှင့်သည့် "Inspirational Role Model" ဆုတံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခံရခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=March 15, 2021|title=เคียงข้างลิซ่า-แบมแบม 3 นักกีฬาไทย มีชื่อรับรางวัลเยาวชนต้นแบบ สร้างแรงบันดาลใจ|url=https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2050587|access-date=April 26, 2023|website=www.thairath.co.th|language=th|archive-date=March 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320175336/https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2050587|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ Wattanakunathorn Award (Cultural Ambassador Leader) အဖြစ် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခံခဲ့ပြီး၊ ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့်ပတ်သက်သော သူမ၏ ပါဝင်မှုများသည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတန်ဖိုးကို မြှင့်တင်နိုင်သည့် Ambassador အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။<ref name="Thai culture">{{Cite news|title=K-pop's Lisa to receive Thai culture award|language=en|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2655365/k-pops-lisa-to-receive-thai-culture-award|access-date=November 5, 2023|archive-date=November 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115233602/https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2655365/k-pops-lisa-to-receive-thai-culture-award|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် လီဆာသည် Instagram ပေါ်တွင် Follower အရအများဆုံး K-pop အနုပညာရှင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် Follower ၁၇.၄ သန်းရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=Pakkee Tan|title=Blackpink's Lisa is Now Officially the Most Followed K-Pop Idol on Instagram|url=https://www.eonline.com/ap/news/1032645/blackpink-s-lisa-is-now-officially-the-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|website=E! News|access-date=May 18, 2019|date=April 15, 2019|archive-date=September 15, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915042109/https://www.eonline.com/ap/news/1032645/blackpink-s-lisa-is-now-officially-the-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင်တော့ Instagram Follower ၅၀ သန်းကျော်သည့် ပထမဆုံး K-pop အနုပညာရှင်အဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Miller|first=Kevin|title=Lalisa Manoban Is The First K-pop Idol To Reach 50 Million Followers On Instagram|url=https://www.jazminemedia.com/2021/04/blackpink-lisa-is-the-first-kpop-idol-to-reach-50-million-followers-on-instagram/|access-date=April 10, 2021|date=April 10, 2021|archive-date=April 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410141745/https://www.jazminemedia.com/2021/04/blackpink-lisa-is-the-first-kpop-idol-to-reach-50-million-followers-on-instagram/|url-status=live}}</ref> ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ တွင်လည်း Guinness ကမ္ဘာ့စံချိန်တွင် K-pop အနုပညာရှင်အနေနှင့် Instagram တွင် Followers အများဆုံး (သန်း ၈၀ကျော်) ရရှိသူအဖြစ် အတည်ပြုခံရသည်။<ref>{{Cite web|last=Disalvo|first=Tom|url=https://www.nme.com/news/music/blackpinks-lisa-certified-as-most-followed-k-pop-artist-on-instagram-by-guinness-world-records-3387197|title=BLACKPINK's Lisa certified as most-followed K-pop artist on Instagram by Guinness World Records|date=January 26, 2023|website=[[NME]]|language=en|access-date=January 26, 2023|archive-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230126070110/https://www.nme.com/news/music/blackpinks-lisa-certified-as-most-followed-k-pop-artist-on-instagram-by-guinness-world-records-3387197|url-status=live}}</ref> YouTube ပေါ်တွင်လည်း သူမ၏ Lilifilm Official ချန်နယ်သည် စာရင်းသွင်းသူ ၈.၂၄ သန်းရှိသည့်အတွက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် K-pop အမျိုးသမီးတစ်ကိုယ်တော်အနေနှင့် YouTube Subscriber အများဆုံးအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Caprio|first=Jillian|title=5 times Blackpink's Lisa outdid bandmates Jennie, Rosé and Jisoo, from breaking YouTube records with her debut solo single Lalisa to ranking as 'most popular female K-pop idol'|url=https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3148791/5-times-blackpinks-lisa-outdid-bandmates-jennie-rose-and|work=South China Morning Post|access-date=April 10, 2021|date=September 15, 2021|archive-date=September 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915135639/https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3148791/5-times-blackpinks-lisa-outdid-bandmates-jennie-rose-and|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် Spotify ပေါ်တွင် Follower ၈.၇ သန်းဖြင့် Follower အများဆုံး K-pop အမျိုးသမီးတစ်ကိုယ်တော်အဖြစ် တင်မဲ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Banerjee|first=Moupriya|title=BLACKPINK's Lisa overtakes IU as most-followed female K-pop soloist on Spotify with 8.7 million followers|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-lisa-overtakes-iu-as-most-followed-female-k-pop-soloist-on-spotify-with-8-7-million-followers-1344106|work=[[Pinkvilla]]|access-date=August 29, 2024|date=August 29, 2024|archive-date=August 29, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240829100932/https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-lisa-overtakes-iu-as-most-followed-female-k-pop-soloist-on-spotify-with-8-7-million-followers-1344106|url-status=live}}</ref> မီဒီယာသုံးသပ်သူများကလည်း လီဆာ၏ စီးပွားဖြစ်လွှမ်းမိုးမှုနှင့် ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်နိုင်စွမ်းကို သတိထားမိကြပြီး၊ ဖက်ရှင်နှင့် မိတ်ကပ်လုပ်ငန်းများတွင် အရောင်းမြှင့်တင်ရေးဗျူဟာများကို ပြောင်းလဲခြင်းအတွက် နမူနာတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=December 11, 2020|title=The Long View by Vogue Business: Fashion's new outliers|url=https://www.voguebusiness.com/fashion/the-long-view-by-vogue-business-fashions-new-outliers|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205014703/https://www.voguebusiness.com/fashion/the-long-view-by-vogue-business-fashions-new-outliers|archive-date=February 5, 2021|access-date=January 30, 2021|website=Vogue Business|language=en}}</ref> Harper’s Bazaar Thailand မဂ္ဂဇင်းတွင် လီဆာ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော် မဂ္ဂဇင်းကာဗာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သော မေလ ၂၀၁၉ အတွက် ထုတ်ဝေသူက ပုံနှိပ်နှင့် စတော့ကုန်ပမာဏ ၁၂သောင်းလုံး ပြီးဆုံးသွားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်၏ ထုတ်ဝေမှုမှာ ၃သောင်းခန့်သာရှိပြီး၊ နာမည်ကြီးအနုပညာရှင်များအတွက်လည်း ပျမ်းမျှ ၆သောင်းလောက်သာဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ သို့သော် လီဆာအတွက် စောင်ရေ ၁၂သောင်းထိ ရောင်းချမှုရှိခဲ့ခြင်းသည် လူထုအကြား တောင်းဆိုမှုက မပြည့်မီသေးကြောင်း သက်သေပြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.eonline.com/ap/news/1034816/lisa-looks-gorgeous-on-her-first-solo-magazine-cover|title=Lisa Looks Gorgeous on Her First Solo Magazine Cover in Thailand|author=Pakkee Tan|date=April 22, 2019|website=E! News|language=en|access-date=August 1, 2019|archive-date=August 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801014523/https://www.eonline.com/ap/news/1034816/lisa-looks-gorgeous-on-her-first-solo-magazine-cover|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://dudeplace.co/2019/05/05/blackpinks-lisa-graces-front-cover-harpers-bazaar-thailand/|title=ยอดจองซื้อ Harper's Bazaar ฉบับปก ลิซ่า BlackPink ทุบสถิติใหม่ พิมพ์ 120,000 เล่มก็ยังไม่พอ|author=Kong Dudeplace|date=May 5, 2019|website=Dudeplace|language=th|access-date=August 1, 2019|archive-date=August 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801014524/https://dudeplace.co/2019/05/05/blackpinks-lisa-graces-front-cover-harpers-bazaar-thailand/|url-status=live}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ Paris Fashion Week တွင် ကျင်းပသော Celine Men's Spring Summer 2020 ဖက်ရှင်ရှိုးတွင် လီဆာပေါ်လာမှုနှင့် ၎င်း၏ လူမှုမီဒီယာပေါ်တွင် ပုံများနှင့် ပို့စ်များမျှဝေမှုကြောင့် Celine's Triomphe အိတ်အတွက် ကမ္ဘာအနှံ့ ရှာဖွေမှုများသည် တဖြည်းဖြည်း ၆၆ ရာခိုင်နှုန်း တက်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများအရ သိရှိရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/are-k-pop-stars-the-worlds-biggest-influencers-11563204671|title=Are K-Pop Stars the World's Biggest 'Influencers'?|date=July 15, 2019|website=The Wall Street Journal|language=en|access-date=July 31, 2019|archive-date=May 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521111154/https://www.wsj.com/articles/are-k-pop-stars-the-worlds-biggest-influencers-11563204671|url-status=live}}</ref> လီဆာနှင့် MAC Cosmetics တို့၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိုလည်း မီဒီယာများက ထင်ရှားသည့် မိတ်ဖက်မှုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ၎င်းသည် MAC ၏ တစ်နှစ်တာအတွင်း ထိပ်တန်းအမှတ်တံဆိပ်အသုံးပြုမှုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref name=":2">{{cite web|url=https://www.launchmetrics.com/resources/blog/top-beauty-collaborations|title=#BBMoment: The Top Beauty Collaborations of 2020|date=January 6, 2021|website=Launchmetrics|language=en|access-date=January 30, 2021|archive-date=January 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121145219/https://www.launchmetrics.com/resources/blog/top-beauty-collaborations?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=21-bbmoment_en|url-status=live}}</ref> Launchmetrics ၏ မီဒီယာသက်ရောက်မှုတန်ဖိုး (Media Impact Value - MIV) algorithm အရ၊ လီဆာသည် ၎င်း၏ ချန်နယ်များတွင် တူညီသောအမှတ်တံဆိပ်များကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြသပေးမှုကြောင့် ထောက်ခံမှု၏ အောင်မြင်မှုမှာ စစ်မှန်မှုအပေါ်မှလည်း ဖြစ်သည်ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်မှ သုတေသီများက ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ပန်းမျိုးစိတ်အသစ်တစ်မျိုးကို Friesodielsia lalisae ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal|last1=Damthongdee|first1=Anissara|last2=Khunarak|first2=Natthanon|last3=Kaeokula|first3=Suphaloek|display-authors=1|date=April 10, 2023|title=Molecular phylogenetic and morphological support for the recognition of Friesodielsia lalisae (Annonaceae), a new species from S. Thailand|url=https://archive.org/details/willdenowia_april-august-2023_53_1-2/page/45|journal=[[Willdenowia (journal)|Willdenowia]]|volume=53|issue=1|pages=45–55|doi=10.3372/wi.53.53103|s2cid=258071662|doi-access=free}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင်လည်း သူမသည် Freddie Mercury နှင့် Ryuichi Sakamoto တို့နှင့်အတူ Asia Hall of Fame ၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ် inductees များအဖြစ် ထည့်သွင်းဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်။<ref name=":4">{{cite magazine|last1=Grein|first1=Paul|title=BlackPink's Lisa, Freddie Mercury & More to Be Inducted Into Asian Hall of Fame|url=https://www.billboard.com/music/awards/asian-hall-of-fame-2023-music-inductees-lisa-blackpink-more-1235387780/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 4, 2023|date=August 9, 2023|archive-date=October 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231010122424/https://www.billboard.com/music/awards/asian-hall-of-fame-2023-music-inductees-lisa-blackpink-more-1235387780/|url-status=live}}</ref> ==ရိုက်ကူးမှုစာရင်း== ===ရုပ်သံ=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row"| 2017 | ''Charm TV'' | rowspan="2"| Cast member | Lisa TV segment; three episodes | style="text-align:center" | <ref>{{cite news|url=https://sports.donga.com/3/all/20170721/85464664/1|author=Jung Hee-yeon|title=[TV체크] 제시카-블랙핑크 리사-양미라가 여름을 즐기는 법|trans-title=[TV Check] How Jessica - Blackpink's Lisa - Yang Mira Enjoys Summer|access-date=August 21, 2022|date=July 21, 2017|work=Sports Dongha|language=ko|url-status=live|archive-date=August 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220821015212/https://sports.donga.com/3/all/20170721/85464664/1}}</ref> |- ! scope="row"| 2018 | ''[[:en:Real Man 300|Real Man 300]]'' | [[:en:Korea Army Academy at Yeongcheon|Korea Army Academy]] Edition | style="text-align:center" | |- ! scope="row"| 2020–2021 | ''[[:en:Youth With You|Youth With You]]'' | Dance mentor | Seasons [[:en:Youth With You season 2|2]]–[[:en:Youth With You season 3|3]] | style="text-align:center" | |- ! scope="row"| 2025 | ''[[:en:The White Lotus|The White Lotus]]'' | Thidapon Sornsin (Mook) | [[:en:The White Lotus season 3|Season 3]]; credited as Lalisa Manobal | style="text-align:center" | <ref>{{cite web |last1=Tangcay |first1=Jazz |title=Blackpink Star Lisa Says Her ‘White Lotus’ Character Is ‘Just Like Her, but Flirtier and Lady-Like’ |url=https://variety.com/2025/tv/news/blackpink-lisa-white-lotus-season-3-flirty-character-1236303958/ |website=Variety |access-date=9 April 2025 |date=14 February 2025}}</ref> |- |} ==ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Name of the award ceremony, year presented, award category, nominee(s) of the award, and the result of the nomination ! scope="col" | Award ceremony ! scope="col" | Year ! scope="col" | Category ! scope="col" | Nominee(s) / Work(s) ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan="2" | [[:en:Asia Artist Awards|Asia Artist Awards]] | style="text-align:center" | [[:en:8th Asia Artist Awards|2023]] | rowspan="2" | Popularity Award – Singer (Female) | rowspan="2" | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://m.starnewskorea.com/aaa_vote.html?group=singer_2023pre&tab=female|date=September 5, 2023|work=[[Star News (South Korea)|Star News]]|language=ko|title=AAA 인기상 후보100 사전투표 - 가수|trans-title=AAA Popularity Award Candidate 100 Advance Voting - Singer|access-date=September 11, 2023|archive-date=September 11, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230911215139/https://m.starnewskorea.com/aaa_vote.html?group=singer_2023pre&tab=female|url-status=live}}</ref> |- | style="text-align:center" | [[:en:9th Asia Artist Awards|2024]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|script-title=ko:AAA 2024: 인기상 [여자 가수]|trans-title=AAA 2024: Popularity Award [Female Singer]|url=https://www.asiaartistawards.com/votes/2024?tab=singer_female|website=Asia Artist Awards|language=en|access-date=October 17, 2024|archive-date=October 18, 2024|archive-url=https://archive.today/20241018044940/https://www.asiaartistawards.com/votes/2024?tab=singer_female|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="11" scope="row" | [[:en:Asian Pop Music Awards|Asian Pop Music Awards]] | rowspan="7" style="text-align:center" | 2021 | Song of the Year (Overseas) | rowspan="2" | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{won}} | rowspan="4" style="text-align:center" | <ref>{{cite web|date=December 28, 2021|title=亚洲流行音乐大奖2021年度获奖名单揭晓|trans-title=Asian Pop Music Awards 2021 winners announced|url=https://i.ifeng.com/c/8CLTehIDDTz|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220505185814/https://i.ifeng.com/c/8CLTehIDDTz|archive-date=May 5, 2022|website=[[Phoenix Television|Phoenix New Media]]|language=zh}}</ref> |- | Top 20 Songs of the Year (Overseas) | {{won}} |- | Top 20 Albums of the Year (Overseas) | rowspan="2" | ''[[:en:Lalisa (single album)|Lalisa]]'' | {{won}} |- | People's Choice Award (Overseas) | {{won|place=9|9th place}} |- | Best Dance Performance (Overseas) | "[[:en:Money (Lisa song)|Money]]" | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center" | <ref>{{cite web|title=【APMA 2021】亚洲流行音乐大奖2021年度入围名单|trans-title=[APMA 2021] Asian Pop Music Awards 2021 shortlist|url=https://m.weibo.cn/status/4709218890550319|website=[[Sina Weibo|Weibo]]|access-date=November 30, 2021|date=November 30, 2021|language=zh|archive-date=November 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130105237/https://m.weibo.cn/status/4709218890550319|url-status=live}}</ref> |- | Best Female Artist (Overseas) | Lisa | {{nom}} |- | Record of the Year (Overseas) | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{nom}} |- | rowspan="4" style="text-align:center" | 2024 | Top 20 Songs of the Year (Overseas) | rowspan="2" | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|title=Asian Pop Music Awards 2024|url=https://weibo.com/7305169762/P6PDHwgFZ|date=27 December 2024|access-date=27 December 2024|website=Weibo|language=zh|archive-date=27 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227123823/https://weibo.com/7305169762/P6PDHwgFZ|url-status=live}}</ref> |- | People's Choice Award (Overseas) | {{won|place=2|2nd place}} |- | Best Collaboration (Overseas) | "[[:en:New Woman (song)|New Woman]]" {{small|(featuring Rosalía)}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|script-title=zh:【APMA 2024】亚洲流行音乐大奖2024年度入围名单|trans-title=[APMA 2024] Asian Pop Music Awards 2024 Nominees|url=https://weibo.com/7305169762/5107105375715865|date=December 2, 2024|access-date=December 2, 2024|website=Weibo|language=zh|archive-date=December 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202134728/https://weibo.com/7305169762/5107105375715865|url-status=live}}</ref> |- | Song of the Year (Overseas) | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{nom}} |- ! scope="row" | [[:en:Bravo Otto|Bravo Otto]] | style="text-align:center" | 2022 | Best Newcomer | Lisa | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.bravo.de/bravo-otto-siegerin-2021-newcomer-nationalinternational-398840.html|date=February 2, 2022|publisher=[[Bravo Otto]]|language=de|title=Bravo-Otto-Siegerin 2021 Newcomer*in national/international|trans-title=Bravo Otto winner 2021 Newcomer National/International|url-status=live|access-date=February 2, 2022|archive-date=February 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202052345/https://www.bravo.de/bravo-otto-siegerin-2021-newcomer-nationalinternational-398840.html}}</ref> |- ! scope="row" | [[:en:Clio Awards|Clio Awards]] | style="text-align:center" | 2025 | Music Marketing – Music Videos | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{won|place=Bronze}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|title=Clios Winners Gallery|url=https://clios.com/winners-gallery/explore?vertical=Clio+Music&season=2025&award=Bronze&program=7129&f_1=7130&f_2=7165&f_3=7170|website=[[Clio Awards|Clios]]|language=en|archive-date=January 18, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118191740/https://clios.com/winners-gallery/explore?vertical=Clio+Music&season=2025&award=Bronze&program=7129&f_1=7130&f_2=7165&f_3=7170|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[:en:D Awards|D Awards]] | style="text-align:center" | [[:en:1st D Awards|2025]] | Best Girl Solo Popularity Award | rowspan="4" | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|script-title=ko:[베스트 여자 솔로 인기상] 후보 공개|trans-title=[Best Girl Solo Popularity Award] Candidate Notice|url=https://x.com/UPICK_twt/status/1881265514431050004|date=20 January 2025|work=D Awards|language=ko|access-date=20 January 2025|archive-date=21 January 2025|archive-url=https://archive.today/20250121162438/https://x.com/UPICK_twt/status/1881265514431050004|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[:en:The Fact Music Awards|The Fact Music Awards]] | style="text-align:center" | 2021 | Fan N Star Choice Individual | {{nom|Longlisted}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://fannstar.tf.co.kr/rank/view/each|date=August 9, 2021|work=[[The Fact Music Awards]]|language=ko|script-title=ko:팬앤스타 초이스 개인|trans-title=Fan N Star Choice Award – Individual|access-date=August 9, 2021|archive-date=August 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210810132328/https://fannstar.tf.co.kr/rank/view/each|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| [[:en:Gaon Chart Music Awards|Gaon Chart Music Awards]] | style="text-align:center" | [[:en:11th Gaon Chart Music Awards|2022]] | Mubeat Global Choice Award – Female | {{won}} | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web|title=BTS 8관왕·아이유 5관왕... 가온차트 최고의 별 [종합]|trans-title=BTS 8 wins, IU 5 wins...Gaon Chart's Best Star [Overall]|url=https://entertain.naver.com/read?oid=018&aid=0005135935|via=[[Naver]]|publisher=[[Edaily]]|language=ko|last=Yoon|first=Ki-baek|date=January 27, 2022|access-date=January 27, 2022|archive-date=January 27, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127121426/https://entertain.naver.com/read?oid=018&aid=0005135935|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2" | [[:en:Hanteo Music Awards|Hanteo Music Awards]] | style="text-align:center" rowspan="2" | 2021 | Artist Award – Female Solo | {{won}} | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|script-title=ko:2021한터뮤직어워즈: 아티스트상 Female Solo Top 3|trans-title=2021 Hanteo Music Awards: Artist Award Female Solo Top 3|language=ko|url=https://twitter.com/Whosfan_HANTEO/status/1475393378909302786|date=December 27, 2021|work=WhosFan|access-date=December 28, 2021|archive-date=December 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228004934/https://twitter.com/Whosfan_HANTEO/status/1475393378909302786|url-status=live}}</ref> |- | Initial Chodong Record Award | ''[[:en:Lalisa (single album)|Lalisa]]'' | {{won}} | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|script-title=ko:2021한터뮤직어워즈: 초동기록상 TOP 10|trans-title=2021 Hanteo Music Awards: Initial Chodong Record Award Top 10|language=ko|url=https://twitter.com/Whosfan_HANTEO/status/1472854361089134596|date=December 20, 2021|work=WhosFan|access-date=December 20, 2021|archive-date=December 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220101300/https://twitter.com/Whosfan_HANTEO/status/1472854361089134596|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | [[:en:iHeartRadio Music Awards|iHeartRadio Music Awards]] | style="text-align:center" rowspan="2" | [[:en:2025 iHeartRadio Music Awards|2025]] | [[:en:iHeartRadio Music Award for Best Music Video|Best Music Video]] | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{cite magazine|last=Grein|first=Paul|title=Taylor Swift & Morgan Wallen Lead Nominees at 2025 iHeartRadio Music Awards, Where Eras Tour Will Be Named 'Tour of the Century'|url=https://www.billboard.com/music/awards/2025-iheartradio-music-awards-nominations-full-list-taylor-swift-morgan-wallen-1235880128/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=22 January 2025|access-date=22 January 2025|archive-date=22 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122153655/https://www.billboard.com/music/awards/2025-iheartradio-music-awards-nominations-full-list-taylor-swift-morgan-wallen-1235880128/|url-status=live}}</ref> |- | K-Pop Artist of the Year | rowspan="2" | Lisa | {{nom}} |- ! rowspan="4" scope="row" | [[:en:Joox Thailand Music Awards|Joox Thailand Music Awards]] | style="text-align:center" | [[:en:2020 Joox Thailand Music Awards|2020]] | Social Superstar | {{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Sanook x JOOX Thailand Music Awards 2020|url=https://season.sanook.com/sanookxjtma2020/|access-date=February 14, 2020|archive-date=February 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218180522/https://season.sanook.com/sanookxjtma2020/|url-status=live}}</ref> |- | style="text-align:center" rowspan="3" | 2022 | rowspan="2" | Korean Song of the Year | "[[:en:Money (Lisa song)|Money]]" | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.sanook.com/music/2443129/|script-title=th:Three Man Down-นนท์ ธนนท์ ฮอตทั่วไทย! คว้ารางวัลใหญ่งาน JTMA 2022|author=<!--Not stated-->|date=April 5, 2022|work=[[Sanook.com|Sanook Entertainment News]]|language=th|trans-title=Three Man Down-Non Thanon is hot all over Thailand! Wins Grand Prize at JTMA 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220405154536/https://www.sanook.com/music/2443129/|archive-date=April 5, 2022|access-date=April 5, 2022}}</ref> |- | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{cite web|url=https://www.sanook.com/music/2442081/|script-title=th:JOOX Thailand Music Awards 2022 เปิดลิสต์เข้าชิงสุดยอดรางวัลดนตรีแห่งปี 12 สาขา|author=<!--Not stated-->|date=March 7, 2022|work=[[Sanook.com|Sanook Entertainment News]]|language=th|trans-title=JOOX Thailand Music Awards 2022 opens a list of nominations for the best music awards of the year in 12 categories|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307173750/https://www.sanook.com/music/2442081/|archive-date=March 7, 2022|access-date=March 7, 2022}}</ref> |- | International Song of the Year | "[[:en:SG (song)|SG]]" <small>(with DJ Snake, Ozuna and Megan Thee Stallion)</small> | {{nom}} |- ! scope="row" | Korea First Brand Awards<ref>cite web|url=http://www.m-i.kr/news/articleView.html?idxno=665139|script-title=ko:[영상M] 오마이걸, 2020년 기대되는 '여자아이돌'|last=Kang|first=Mi-hwa|date=December 17, 2019|language=ko|url-status=live|access-date=December 17, 2019|archive-date=December 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217170452/http://www.m-i.kr/news/articleView.html?idxno=665139}}</ref> | style="text-align:center" | 2022 | Best Female Solo Singer | rowspan="3" | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|title=2022 대한민국 퍼스트브랜드 대상 소비자 조사|trans-title=2022 Consumer Survey for Korea's First Brands|url=http://fba.kcforum.co.kr/2022/research/index.php|website=Korea First Brands|language=ko|access-date=November 3, 2021|archive-date=November 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101105728/https://fba.kcforum.co.kr/2022/research/index.php|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="7" | [[:en:Mnet Asian Music Awards|Mnet Asian Music Awards]] | style="text-align:center" rowspan="7" | [[:en:2021 Mnet Asian Music Awards|2021]] | Worldwide Fans' Choice Top 10 | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|script-title=ko:방탄소년단, 불참에도 '2021 MAMA' 8관왕...4개 대상 싹쓸이(종합)|trans-title=BTS wins 8 trophies at '2021 MAMA' despite not attending...Sweep all 4 targets (Comprehensive)|url=https://entertain.naver.com/read?oid=003&aid=0010883907|via=[[Naver]]|publisher=[[Newsis]]|language=ko|author=Lee Jae-hoon|date=December 11, 2021|access-date=December 11, 2021|archive-date=December 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211153055/https://entertain.naver.com/read?oid=003&aid=0010883907|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Artist of the Year|Artist of the Year]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="MAMA">{{cite web|title=2021 MAMA Nominees – Nominees for 2021 MAMA|url=https://mama.mwave.me/en/nominees|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122105419/https://mama.mwave.me/en/nominees|archive-date=November 22, 2021|access-date=November 4, 2021|website=Mwave|publisher=[[Mnet Asian Music Awards]]|language=en}}</ref> |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Best Dance Performance|Best Dance Performance Solo]] | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan="2" | <ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/2021-mnet-asian-music-awards-nominees-bts-iu-exo-aespa-stayc-blackpink-3086968|title=BTS, IU and more lead the nominations for the 2021 Mnet Asian Music Awards|last=Chin|first=Carmen|date=November 3, 2021|work=[[NME]]|access-date=November 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104065618/https://www.nme.com/news/music/2021-mnet-asian-music-awards-nominees-bts-iu-exo-aespa-stayc-blackpink-3086968|archive-date=November 4, 2021|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Best Female Artist|Best Female Artist]] | Lisa | {{nom}} |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Song of the Year|Song of the Year]] | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="MAMA"/> |- | TikTok Favorite Moment | rowspan="4" | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/how-to-vote-favorite-tiktok-moment-mama-2021-mnet-asian-music-awards-bts-jimin-aespa-twice-itzy-txt-seventeen-minghao-stray-kids-lisa-rose-enhypen-|title=Here's how you can vote for your TikTok Favorite Moment at the 2021 Mnet Asian Music Awards – BTS, aespa, Twice, Itzy, TXT, Seventeen, and more|date=November 25, 2021|work=Bandwagon Asia|access-date=November 25, 2021|archive-date=November 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125194539/https://www.bandwagon.asia/articles/how-to-vote-favorite-tiktok-moment-mama-2021-mnet-asian-music-awards-bts-jimin-aespa-twice-itzy-txt-seventeen-minghao-stray-kids-lisa-rose-enhypen-|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:Mnet Asian Music Award for Worldwide Icon of the Year|Worldwide Icon of the Year]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref name="MAMA"/> |- ! scope="row" rowspan="6" | MTV Europe Music Awards | style="text-align:center" | [[:en:2021 MTV Europe Music Awards|2021]] | rowspan="2" | [[:en:MTV Europe Music Award for Best K-Pop|Best K-Pop]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/awards/9647596/2021-mtv-ema-nominations|title=Justin Bieber Leads 2021 MTV EMA Nominations|last=Grein|first=Paul|date=October 20, 2021|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=October 20, 2021|archive-date=October 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020150202/https://www.billboard.com/articles/news/awards/9647596/2021-mtv-ema-nominations|url-status=live}}</ref> |- | style="text-align:center" | [[:en:2022 MTV Europe Music Awards|2022]] | {{won}} | style="text-align:center" | <ref name=ts /> |- | style="text-align:center" rowspan="4" | [[:en:2024 MTV Europe Music Awards|2024]] | [[:en:MTV Europe Music Award for Best Collaboration|Best Collaboration]] | "[[:en:New Woman (song)|New Woman]]" {{small|(featuring Rosalía)}} | {{won}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{Cite web|last=Saunders|first=Angel|date=November 10, 2024|title=MTV EMAs 2024: See the Complete Winners List!|url=https://people.com/mtv-emas-2024-complete-winners-list-8741964|access-date=November 10, 2024|magazine=[[People (magazine)|People]]|archive-date=November 11, 2024|archive-url=https://archive.today/20241111045823/https://people.com/mtv-emas-2024-complete-winners-list-8741964|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:MTV Europe Music Award for Biggest Fans|Biggest Fans]] | rowspan="2" | Lisa | {{won}} |- | [[:en:MTV Europe Music Award for Best K-Pop|Best K-Pop]] | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{Cite web|last=Bourne|first=Dianne|date=October 8, 2024|title=MTV EMA nominations announced for Manchester with Taylor Swift, Ariana Grande, Sabrina Carpenter leading the way|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/whats-on/mtv-ema-nominations-announced-manchester-30094290|access-date=October 8, 2024|website=[[Manchester Evening News]]|language=en-GB|archive-date=October 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008140325/https://www.manchestereveningnews.co.uk/whats-on/mtv-ema-nominations-announced-manchester-30094290|url-status=live}}</ref> |- | [[:en:MTV Europe Music Award for Best Video|Best Video]] | "[[:en:New Woman (song)|New Woman]]" {{small|(featuring Rosalía)}} | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="4" | MTV MIAW Awards | style="text-align:center" rowspan="3" | [[:en:2022 MTV MIAW Awards|2022]] | Best Fandom | Lisa | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="3" | <ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/claro-mx/trending/2022/06/07/629eb30146163fec1d8b4578.html|title=MTV MIAW 2022: ¿Cómo votar y quiénes son los favoritos de este año?; horario y cómo ver en vivo|trans-title=MTV MIAW 2022: how to vote and who are the favorites of this year?; schedule and how to watch live|work=[[Marca (newspaper)|Marca]]|date=June 6, 2022|language=es|access-date=June 6, 2022|archive-date=June 8, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220608200506/https://www.marca.com/claro-mx/trending/2022/06/07/629eb30146163fec1d8b4578.html|url-status=live}}</ref> |- | Global Hit of the Year | "[[:en:Money (Lisa song)|Money]]" | {{nom}} |- | rowspan="2" | K-Pop Domination | rowspan="2" | Lisa | {{nom}} |- | style="text-align:center" | [[:en:2023 MTV MIAW Awards|2023]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.publimetro.com.mx/entretenimiento/2023/07/03/mtv-miaw-2023-conoce-a-los-nominados-y-te-decimos-como-votar/|title=Wendy Guevara medirá su popularidad con Javier Ibarreche, IBAI y Chingu Amiga|first=Viviana|last=Ortiz|trans-title=Wendy Guevara will measure her popularity with Javier Ibarreche, IBAI and Chingu Amiga|work=Publimetro|date=July 3, 2023|language=es-mx|access-date=July 3, 2023|archive-date=July 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230703234709/https://www.publimetro.com.mx/entretenimiento/2023/07/03/mtv-miaw-2023-conoce-a-los-nominados-y-te-decimos-como-votar/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | MTV Video Music Awards | style="text-align:center" | [[:en:2022 MTV Video Music Awards|2022]] | rowspan="2" | [[:en:MTV Video Music Award for Best K-Pop|Best K-Pop]] | "[[:en:Lalisa (song)|Lalisa]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2022/music/awards/mtv-vma-awards-2022-winners-list-1235352135/|title=MTV VMAs 2022: Taylor Swift Wins Video of the Year, Plus Full Winners List|last1=Panaligan|first1=EJ|first2=Earl|last2=William|date=August 28, 2022|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829033555/https://variety.com/2022/music/awards/mtv-vma-awards-2022-winners-list-1235352135/|archive-date=August 29, 2022|url-status=live|access-date=August 28, 2022}}</ref> |- | style="text-align:center" rowspan="4" | [[:en:2024 MTV Video Music Awards|2024]] | rowspan="5" | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2024/awards/news/2024-vmas-winners-list-mtv-1236141425/|title=Taylor Swift, Chappell Roan and Megan Thee Stallion Win Big at MTV Video Music Awards, Plus Full List of Winners|last=Horowitz|first=Steven J.|date=September 12, 2024|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912030748/https://variety.com/2024/awards/news/2024-vmas-winners-list-mtv-1236141425/|archive-date=September 12, 2024|url-status=live|access-date=September 12, 2024}}</ref> |- | [[:en:MTV Video Music Award for Best Art Direction|Best Art Direction]] | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan="3" | <ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2024/music/news/mtv-vmas-nominations-taylor-swift-post-malone-awards-1236096620/|title=Taylor Swift Leads MTV VMAs Nominations With 10, as Post Malone, Sabrina Carpenter, Ariana Grande and Eminem Also Get a Big Look|last=Willman|first=Chris|date=August 6, 2024|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806212818/https://variety.com/2024/music/news/mtv-vmas-nominations-taylor-swift-post-malone-awards-1236096620/|archive-date=August 6, 2024|url-status=live|access-date=August 6, 2024}}</ref> |- | [[:en:MTV Video Music Award for Best Choreography|Best Choreography]] | {{nom}} |- | [[:en:MTV Video Music Award for Best Editing|Best Editing]] | {{nom}} |- ! scope="row" | Myx Music Awards | style="text-align:center" | [[:en:Myx Music Awards 2024|2024]] | [[:en:Myx Music Award for Favorite International Video|Global Video of the Year]] | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/9/27/nominees-revealed-as-myx-music-awards-returns-1857|title=Nominees revealed as MYX Music Awards returns|work=[[ABS-CBN News]]|date=September 27, 2024|language=en|access-date=September 27, 2024|archive-date=September 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927131544/https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/9/27/nominees-revealed-as-myx-music-awards-returns-1857|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Nickelodeon Kids' Choice Awards | style="text-align:center" | [[:en:2025 Kids' Choice Awards|2025]] | Favorite Female Breakout Artist | Lisa | {{pending}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite magazine|last=Grein|first=Paul|title=Ariana Grande, Lady Gaga & Kendrick Lamar Lead 2025 Kids’ Choice Awards Nominations, With Tyla as Host|url=https://www.billboard.com/music/awards/2025-kids-choice-awards-nominations-list-tyla-host-1235971890/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=15 May 2025|access-date=15 May 2025|archive-date=15 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515163616/https://www.billboard.com/music/awards/2025-kids-choice-awards-nominations-list-tyla-host-1235971890/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Premios Lo Nuestro | style="text-align:center" | [[:en:Premio Lo Nuestro 2023|2023]] | Crossover Collaboration of the Year | "[[:en:SG (song)|SG]]" <small>(with DJ Snake, Ozuna and Megan Thee Stallion)</small> | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/espanol/entretenimiento/articulo/2023-01-23/sebastian-yatra-lidera-nominaciones-a-premio-lo-nuestro-seguido-de-bad-bunny-becky-g-y-grupo-firme|last=Calle|first=Tommy|title=Sebastián Yatra lidera nominaciones a Premio Lo Nuestro seguido de Bad Bunny, Becky G y Grupo Firme|work=[[Los Angeles Times]]|date=January 23, 2023|language=es|access-date=January 23, 2023|archive-date=January 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123172117/https://www.latimes.com/espanol/entretenimiento/articulo/2023-01-23/sebastian-yatra-lidera-nominaciones-a-premio-lo-nuestro-seguido-de-bad-bunny-becky-g-y-grupo-firme|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3" | Seoul Music Awards | style="text-align:center" rowspan="3" | [[:en:31st Seoul Music Awards|2022]] | Main Award (Bonsang) | ''[[:en:Lalisa (single album)|Lalisa]]'' | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="3" | <ref>{{Cite web|title=The 31st Seoul Music Awards – Vote|url=https://www.seoulmusicawards.com/vote.html|access-date=December 4, 2021|website=Seoul Music Awards|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204011209/https://www.seoulmusicawards.com/vote.html|archive-date=December 4, 2021|url-status=dead}}</ref> |- | Korean Wave Award | rowspan="3" | Lisa | {{nom}} |- | Popularity Award | {{nom}} |- ! scope="row"| Thailand Master Youth Club | style="text-align:center" | 2021 | Inspirational Role Model for Youth | {{won}} | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|title=เคียงข้างลิซ่า-แบมแบม 3 นักกีฬาไทย มีชื่อรับรางวัลเยาวชนต้นแบบ สร้างแรงบันดาลใจ|url=https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2050587|website=[[Thai Rath]]|access-date=April 4, 2021|date=March 15, 2021|language=th|archive-date=March 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320175336/https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2050587|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | UK Music Video Awards | style="text-align:center" | [[:en:2024 UK Music Video Awards|2024]] | Best Pop Video International | "[[:en:Rockstar (Lisa song)|Rockstar]]" | {{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://originalrock.net/2024/09/25/uk-music-video-awards-2024-nominations-revealed/|title=UK Music Video Awards 2024: Nominations Revealed|date=September 26, 2024|website=Original Rock|archive-url=https://web.archive.org/web/20240926123445/https://originalrock.net/2024/09/25/uk-music-video-awards-2024-nominations-revealed/|archive-date=September 26, 2024|url-status=live|access-date=September 26, 2024}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row"| Weibo Starlight Awards | style="text-align:center" rowspan="2" | 2020 | Popular Artist of the Year | rowspan="2" | Lisa | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|title=微博星耀盛典|url=https://m.weibo.cn/detail/4639054240941698|website=[[Sina Weibo|Weibo]]|access-date=May 20, 2021|date=May 20, 2021|language=zh|archive-date=May 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520152047/https://m.weibo.cn/detail/4639054240941698|url-status=live}}</ref> |- | Starlight Hall of Fame (Southeast Asia) | {{won}} |} ==ကိုးကား== {{Reflist|30em}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{Commons category|Lisa (Thai vocalist)}} * {{official website|https://www.lalisaofficial.com}} * [https://www.lloud.co Lisa] at Lloud * {{IMDb name|8707186}} {{လီဆာ |state=expanded}} [[Category:၁၉၉၇ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[Category:ထိုင်း အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ]] pt67vzhwibcd46qhimvuchet55nchxx 0 114356 1047845 1047769 2026-08-10T12:11:55Z Dr Lotus Black 31011 1047845 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Roman|other_names=|member_of=[[Dii Consentes]]|image=Aphrodite Anadyomene from Pompeii cropped.jpg|caption=Venus on seashell, from the Casa della Venere in conchiglia, [[Pompeii]]. Before AD 79.|deity_of=Goddess of love, beauty, desire, sex, fertility and prosperity|symbols=rose, [[Myrtus communis|common myrtle]]|consort=[[Mars (mythology)|Mars]] and [[Vulcan (mythology)|Vulcan]]|parents=Born of [[sea foam]]|day=[[Friday]] (''dies Veneris'')|siblings=|children=[[ကျူးပစ်]], [[အိုင်နေးယာစ်]]|Greek_equivalent=[[အက်ဖရိုဒိုက်|အဲဖရာဒိုက်တီ]]|festivals=[[Veneralia]]<br/>[[Vinalia Rustica]] <br/>[[Vinalia Urbana]]}} '''ဝဲ့နု'စ်''' ({{Langx|la|Venus}}, IPA [ˈwɛnʊs]; {{Langx|pi|'''ဝန'''သ်}}) သို့မဟုတ် '''ဗီးနပ်စ်''' ( {{Langx|en|ˈviːnəs}}) သည် ချစ်မေတ္တာ ၊ အလှအပတရား ၊ လိုအင်၊ တဏှာ၊ ကာမ ၊ မေထုန် ၊ မျိုးအောင်ခြင်း ၊ တိုးတက်ကြီးပွားခြင်း နှင့် အောင်ပွဲတို့ကို ဆောင်ကြဉ်းသော ရောမနတ်သမီးတပါး ဖြစ်သည်။ ရောမဒဏ္ဍာရီ အရ ရောမတိုင်းသားတို့၏ ဘိုးဘေးဘီဘင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏သားမှာ တြောယ(Troy)မြို့ကျဆုံးရာတွင် လွတ်မြောက်ပြီး အီတလီသို့ ထွက်ပြေးသည့် [[အိုင်နေးယာစ်]] ဖြစ်သည်။ ဂျူးလိယက်စ်ဆီဇာက သူမအား ၎င်း၏ ဘိုးဘေးဘီဘင်အဖြစ် ပြောဆိုသည်။ ဘာသာရေးပွဲတော်များစွာတွင် အဓိကကျသည့်နေရာမှပါဝင်ကာ ရောမဘာသာရေး ဂိုဏ်းအမျိုးမျိုးတို့၏ အလေးအမြတ် ပြုခြင်းခံရသည်။ ရောမတိုင်းသားတို့က ရောမအနုပညာနှင့် လက်တင်စာပေများအတွက် အဆင့်တူ ဂရိဒေဝီ [[အက်ဖရိုဒိုက်|အဲဖရာဒိုက်တီ]]၏ ဒဏ္ဍာရီနှင့် ရုပ်ပုံအမှတ်အသားများအား မှီငြမ်းခဲ့သည်။ နှောင်းခေတ် အနောက်တိုင်းဂန္ထဝင်ရိုးရာတွင် ဂရိ-ရောမ ဒဏ္ဍာရီ (ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ) လာ ချစ်မေတ္တာနှင့်မေထုန် ဒေဝီနတ်ဘုရားမအဖြစ် အများဆုံးညွှန်းဆိုခံရသည်။ [[ကဏ္ဍ:ရောမနတ်ဘုရားများ]] mrcog911zzwxt18jwag6fvzmo0pup9o 0 114809 1048029 1047331 2026-08-11T07:44:33Z Cepyita 93402 /* */ 1048029 wikitext text/x-wiki [[File:Achilles fighting against Memnon Leiden Rijksmuseum voor Oudheden.jpg|thumb|300px| အခိလေဝ သည် အဲသယောပိမင်း မေမနွန် ကို အနိုင်သတ်ခန်း။ ဘီစီ ၃၀၀ခန့်မှ ရှေးဟောင်းဂရိ ဟေလဲနစ် အိုးပန်းချီ။]] '''အာခီးလဲစ်'''({{lang-la|Akhillēs}{)'''အာခိလိ''' ({{lang-en|Achilles}}) သို့မဟုတ် '''အခိလေဝ''' ({{lang-grc|Aχιλλεύς, IPA: /a.kʰil.lěu̯s/; မြန်မာသံပြု /အခီလေ့ဝု'စ်/~/အာခီလေးဝ်'စ်/}}) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းဖြစ်ပြီး ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဟိုးမား၏ [[အိလိယဒ်|ဣလိယဒ်]] ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။<ref name="New Pauly">{{cite encyclopedia|author1=Dorothea Sigel|title=Achilles|author2=Anne Ley|author3=Bruno Bleckmann|entry=Achilles|encyclopedia=Brill's New Pauly|editor=Hubert Cancik|display-editors=etal|publisher=Brill Reference Online|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e102220}} Retrieved 5 May 2017.</ref> အာခိလိတကိုယ်လုံးတွင် သေနိုင်သည့်နေရာဟူ၍ ဖနောင့်သာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာသို့ ထိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့်ပင် သေလေသည်။ ဤသည်ကိုစွဲ၍ တဦးတယောက်၏ အားပျော့မှတ်ကို နှောင်းလူတို့က အာခိလိဖနောင့်ဟု ခေါ်ကြသည်။ == အမည်နာမ == '''အာခိလိ''' သည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /əˈkɪliːz/ ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ '''Achilles''' မှာ ရောမ လက်တင် စာလုံးပေါင်းဖြစ်ပြီး ပါဠိမှုပြုက '''အခိလ္လေ''' (Akhille)'''၊''' မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် /အာ့ခစ်လေး'စ်/ ~/အာခိလေး'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ မူရင်းနာမည်မှာ ({{lang-grc|Aχιλλεύς}}) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ရာစုအသံထွက်ကို လိုက်ရလျှင် /အခီလေ့ဝု'စ်/ သို့မဟုတ် /အာခီလေး ဝ်'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ တဖန် ပါဠိပြုရလျှင် '''အခိလေဝ''' (Akhileva){{Efn|𐀀𐀑𐀩𐀄 ကို မှီးခြင်း}} သို့မဟုတ် '''အခိလျု''' (Akhilyu) '''အခိလ္လေဝုသ်''' (Akhillewus) ဖြစ်ရာ၏။ နာမည်၏ နိရုတ္တိအစစ်အမှန်မှာ မသေချာမရေရာသော်လည်း စာပေအစဉ်အလာအရ ᾰ̓́χος (''ắkhos'', “ဒုက္ခဆင်းရဲ၊ ဝေဒနာ”) ပုဒ် နှင့် λᾱός (''lāós'', “လူသူ”) ပုဒ်မှ လာသည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ လူအပေါင်းကို နာကျင်ပူဆွေး‌အောင် စစ်ထိုးတတ်သော‌ကြောင့် ဟူ၏။ Apollodoros ကဲ့သို့ အချို့စာရေးဆရာတို့ကမူ ᾰ- (အ- = မရှိ-မရ-ကင်းခြင်း) ပကတိနိပါတ်ပုဒ် နှင့် χεῖλος (ခီးလို့စ်= နှုတ်ခမ်း) ပုဒ်မှ ကြံဖန် ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ ငယ်စဉ်က မိခင်ရင်နို့ မသောက်သုံးခဲ့ရ၍၊ နှုတ်ခမ်းမီးလောင်ခဲ့၍ ဟူသော ပုံပြင်ကို အစွဲပြုခြင်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဖထိယာပြည့်ရှင် '''ပယ်လေ့ဝု'စ်''' (Πηλεύς) နှင့် ပင်လယ်နတ်သမီး '''ထေ့တိ'စ်''' (Θέτις) တို့မှ အာခိလိ ကို မွေးသည်။ <ref>{{OEtymD|achilles}}</ref>ချောမောသော ထေ့တိ'စ်ကို ဇု ရော ပိုဆိုင်ဒန်ပါ အပြိုင်ပိုးကြသော်လည်း ဖခင်ထက်စွမ်းသောသား မွေးမည်ဟု ပရိုမီးသီးယပ်က ဟောသဖြင့် နှစ်ဦးလုံး လက်လျှော့သွားသည်။ သို့ဖြင့် ထေ့တိ'စ်ကို ပီးလိရပ်နှင့် လက်ထပ်ပေးရန် ဇုက စီစဉ်လိုက်သည်။ အာခိလိမွေးသော် ထေ့တိ'စ်က မသေသူဖြစ်စေရန် မရဏမြစ်၌ ရေနှစ်သည်။ သူ့လက်နှင့် ကိုင်ထားသည့် ဖနောင့်နှစ်ခုသာ ပျော့ကွက်ဟူ၍ ကျန်သည်။<ref>[[Ptolemy Hephaestion]], ''New History'', Book 6 (summary from Photius, ''Myriobiblon'' 190, trans. Pearse): "It is said ... that he [Akhilleus (Achilles)] was called Podarkes (Podarces, Swift-Footed) by the Poet [i.e. Homer], because, it is said, Thetis gave the newborn child the wings of Arke (Arce) and Podarkes means that his feet had the wings of Arke. And Arke was the daughter of Thaumas and her sister was Iris; both had wings, but, during the struggle of the gods against the Titanes (Titans), Arke flew out of the camp of the gods and joined the Titanes. After the victory Zeus removed her wings before throwing her into Tartaros and, when he came to the wedding of Peleus and Thetis, he brought these wings as a gift for Thetis."</ref> သားဖြစ်သူ၏ အစွမ်းကို သိလို၍ ယခင်က ရန်စဟောင်းရှိသည့် ပီလီယွန်တောင်ရှိ အစွမ်းဆုံး [[စန်းတော|မနုအဿ]] ခီရွန်ကို အာခိလိအား ပယ်လေ့ဝု'စ် က သွား၍ ဦးနှိမ်စေသည်။ == ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ == တိုက်ပွဲသံကြားလျှင် အာခိလိ မနေနိုင်၊ ရဲသွေးစစ်သွေးကြွကာ တိုက်ချင် ခိုက်ချင်ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သူအတွက် စိတ်မအေးသော သဲတစ်က အာခိလိကို စကွီးရို့စ်ပြည်သို့ ပို့ထားသည်။ စကွီးရို့ဘုရင် လွိ​ကိုမဲးဒဲ'စ်၏ သမီးများအကြားတွင် ပွီးရာ (“မီးလျှံဆံနီမ”) အမည်ဖြင့် မိန်းမအသွင် ရုပ်ဖျက်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဒဲယိဒါ့မီယာ မင်းသမီးနှင့် ယဉ်ပါးမိရာ သားတယောက် ရသည်။ သားဖြစ်သူကိုလည်း '''ပွီးရို့’စ်'''(“မီးလျှံဆံနီမောင်”) ဟု မှည့်၏။ နောင်၌ကား ပွီးရို့’စ်သည် နေဝိုပ္တို့လေမို့စ် ( “စစ်သစ်”) ဟု တွင်၏။ [[အိုဒွစ်စေ့ဝု]] (Odysseus) ကို အာခိလိမကူလျှင် ထရွိုင်ကို သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ရှေ့ဖြစ်ဟောဆရာ ကယ်ချာက ဟောသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုဒွစ်စေဝု က အာခိလိကို ရှာပြီး တိုက်ပွဲအကြောင်း ပြောသည်။ သို့ဖြင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသို့ အာခိလိ ပါလာသည်။ မန်နီစသီယပ်၊ ယူဒိုရပ်၊ ပိုင်ဆန်ဒါ၊ ဖီးနစ်၊ အယ်စီမဒွန်တို့ ငါးဦးအား တဦးလျှင် လူ ၅၀၀ စီ အုပ်ချုပ်စေကာ သင်္ဘော (၅၀) နှင့် ထရွိုင်သို့ လာသည်။ အာခိလိသည် မိမိအချစ်ဆုံး "ခင်ပွန်း"ဟူသော ပတြိုကလို့နှင့် လက်တွဲကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။ စစ်ပွဲကာလတွင် ဗြီစဲအိကို အာခိလိက ကိုယ်လုပ်အဖြစ် သိမ်းထားသည်။ [[ခါရီဆီး]]အား ပြန်ပေးရပြီးနောက် သူ့ရှင် အဂါမေံမနွန် သည် ဗြီစဲအိကို သိမ်းသွားသည်။ သိက္ခာမရှိသော လုပ်ရပ်ဟု အာခိလိက ယူဆကာ သူ့လူများကို စစ်အတွင်း မပါခိုင်းတော့။ စစ်မျက်နှာ၌ အရေးမလှသည့်နောက် ဗြီစဲအိနှင့် အာခိလိလက်အောက်ရှိ အေဂျက်၊ ဖီးနစ် သူရဲကောင်းနှစ်ယောက်နှင့် လဲမည်ဟု အိုဒစ်ဆီယပ်မှတဆင့် သူ့ရှင်က ကမ်းလှမ်းသည်။ ပို၍ စိတ်ပျက်သွားသော အာခိလိက သင်္ဘောပြင်က အိမ်ပြန်မည်ပြုသည်။ ဟက်တာခေါင်းဆောင်သော ထရိုဂျန်သားတို့က ကမ်းကိုလွန်ကာ သင်္ဘောပေါ်အထိ တိုက်လာသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အာခိလိ၏ တိုက်ပွဲဖော် ပက်ထရိုကလပ်က အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ကာ အာခိလိအသွင်နှင့် ခုခံသည်။ သင်္ဘောမှ ထရိုဂျန်သားတို့ ဆုတ်သွားအောင် ပြုနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပက်ထရိုကလပ်ကမူ ဟက်တာလက်ချက်နှင့် သေသည်။ ပတြိုကလို့ သေပြီးနောက် တိုက်ပွဲကို အာခိလိ စိတ်လည်လာသည်။ သားအား စိတ်မချသည့် သဲတစ်က နတ်ပန်းပဲဆရာ ဟပ်ဖေးစတပ်ထံ ချပ်ဝတ်သစ်နှင့် ဒိုင်းကို တောင်းကာ အာခိလိကို ပေးသည်။ ထိုမှစ၍ အာခိလိ ရေကုန်ရေခန်း တိုက်ပြန်သည်။ ပိုလစ်ဆီနာနှင့် သူ့အစ်ကို ထရွိုင်လပ်တို့ ရေခပ်လာစဉ် အာခိလိနှင့်တွေ့ရာ ခုခံသူ ထရွိုင်လပ် သေပြီး ပိုလစ်ဆီနာကို အရှင်ဖမ်းမိသည်။ ပတြိုကလို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို ပရီယမ်၏သမီး ပိုလစ်ဆီနာက လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အာခိလိ၏ ပစ်မှတ်မှာ ဟက်တာ ဖြစ်သည်။ ဟက်တာကလည်း အာခိလိကို အမြဲရှောင်သည်။ တကြိမ်သော် အထယ်နာ နတ်သမီး က ဟက်တာ့ညီ ဒယိုဖိဗို့၏ အသွင်ယူကာ မျှားခေါ်ပြီး မြို့ရိုးပေါ်တွင် အာခိလိနှင့် တွေ့စေသည်။ သူ့ဓားမှာ အာခိလိကို မတိုးနိုင်မှန်း သိသည့်နောက် အသက်ကို အသနားမခံသော်လည်း အလောင်းဈာပနကို လေးစားရန် တောင်းဆိုသည်။ သို့တစေ အာာခိလိ ဂရုမစိုက်ဘဲ ပတြိုကလို့အတွက် လက်စားချေချင်သော ဒေါဇောမောနှင့် ဟက်တာမင်းသားကို အနိုင်သတ်ကာ အသေကောင်ကိုပါ ရထားနောက်မြီးဖြင့် စခန်းထဲထိ တရွတ်တိုက်ဆွဲယူသွားလေ၏။ ဟာမိ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ထရွိုင်ဘုရင် ပရီယမ်က အာခိလိ၏ တဲသို့ လာတွေ့ကာ သားအလောင်းကို တောင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ထိုဈာပနကာလကို အာခိလိက အတိုက် နားလိုသည်။ အမေဇုန်ဘုရင်မ ပန်သယ်ဆီလီယာက စိတ်အားနည်းသည်ကို နင်း၍တိုက်လိုသည်။ နှစ်ဦးသား အချင်းများ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အလွန်လှသော ပန်သယ်ဆီလီယာသည် တိုက်ခိုက်စတွင် အာခိလိအား စိတ်ထွေပြားစေသော်လည်း အသက်အား ခြိမ်းခြောက်လာသည့် အခါတွင်မူ သတိဝင်ပြီး ခပ်ကြမ်းကြမ်းတိုက်ရာ ဘုရင်မ သေလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ပိုလစ်ဆီနာကို ယုံကြည်သော အာခိလိက သူ့တခုတည်းသော အားနည်းချက်ကို ပြောပြသည်။ နှုတ်ဖွာသော ပိုလစ်ဆီနာကြောင့် ပဲရစ်နှင့် ဒိုင်ဖိုဘတ်တို့ သိသွားပြီး အပိုလိုဝတ်ပြုကျောင်းသို့ အလာတွင် မြားနှင့် ချောင်းပစ်ရာ အာခိလိသေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] 09ips313jgrpbdqsb4gd06tfgn9j3jh 1048055 1048029 2026-08-11T09:01:39Z Cepyita 93402 /* */ 1048055 wikitext text/x-wiki [[File:Achilles fighting against Memnon Leiden Rijksmuseum voor Oudheden.jpg|thumb|300px| အခိလေဝ သည် အဲသယောပိမင်း မေမနွန် ကို အနိုင်သတ်ခန်း။ ဘီစီ ၃၀၀ခန့်မှ ရှေးဟောင်းဂရိ ဟေလဲနစ် အိုးပန်းချီ။]] '''အာခီးလဲစ်'''({{lang-la|Akhillēs}}) သို့မဟုတ် '''အာခိလိ''' ({{lang-en|Achilles}}) သို့မဟုတ် '''အခိလေဝ''' ({{lang-grc|Aχιλλεύς, IPA: /a.kʰil.lěu̯s/; မြန်မာသံပြု /အခီလေ့ဝု'စ်/~/အာခီလေးဝ်'စ်/}}) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းဖြစ်ပြီး ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ဟိုးမား၏ [[အိလိယဒ်|ဣလိယဒ်]] ကဗျာရှည်တွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။<ref name="New Pauly">{{cite encyclopedia|author1=Dorothea Sigel|title=Achilles|author2=Anne Ley|author3=Bruno Bleckmann|entry=Achilles|encyclopedia=Brill's New Pauly|editor=Hubert Cancik|display-editors=etal|publisher=Brill Reference Online|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e102220}} Retrieved 5 May 2017.</ref> အာခိလိတကိုယ်လုံးတွင် သေနိုင်သည့်နေရာဟူ၍ ဖနောင့်သာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာသို့ ထိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့်ပင် သေလေသည်။ ဤသည်ကိုစွဲ၍ တဦးတယောက်၏ အားပျော့မှတ်ကို နှောင်းလူတို့က အာခိလိဖနောင့်ဟု ခေါ်ကြသည်။ == အမည်နာမ == '''အာခိလိ''' သည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /əˈkɪliːz/ ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ '''Achilles''' မှာ ရောမ လက်တင် စာလုံးပေါင်းဖြစ်ပြီး ပါဠိမှုပြုက '''အခိလ္လေ''' (Akhille)'''၊''' မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် /အာ့ခစ်လေး'စ်/ ~/အာခိလေး'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ မူရင်းနာမည်မှာ ({{lang-grc|Aχιλλεύς}}) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ရာစုအသံထွက်ကို လိုက်ရလျှင် /အခီလေ့ဝု'စ်/ သို့မဟုတ် /အာခီလေး ဝ်'စ်/ ဖြစ်ရာ၏။ တဖန် ပါဠိပြုရလျှင် '''အခိလေဝ''' (Akhileva){{Efn|𐀀𐀑𐀩𐀄 ကို မှီးခြင်း}} သို့မဟုတ် '''အခိလျု''' (Akhilyu) '''အခိလ္လေဝုသ်''' (Akhillewus) ဖြစ်ရာ၏။ နာမည်၏ နိရုတ္တိအစစ်အမှန်မှာ မသေချာမရေရာသော်လည်း စာပေအစဉ်အလာအရ ᾰ̓́χος (''ắkhos'', “ဒုက္ခဆင်းရဲ၊ ဝေဒနာ”) ပုဒ် နှင့် λᾱός (''lāós'', “လူသူ”) ပုဒ်မှ လာသည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ လူအပေါင်းကို နာကျင်ပူဆွေး‌အောင် စစ်ထိုးတတ်သော‌ကြောင့် ဟူ၏။ Apollodoros ကဲ့သို့ အချို့စာရေးဆရာတို့ကမူ ᾰ- (အ- = မရှိ-မရ-ကင်းခြင်း) ပကတိနိပါတ်ပုဒ် နှင့် χεῖλος (ခီးလို့စ်= နှုတ်ခမ်း) ပုဒ်မှ ကြံဖန် ဝိဂြိုဟ်ကျင်းကြသည်။ ငယ်စဉ်က မိခင်ရင်နို့ မသောက်သုံးခဲ့ရ၍၊ နှုတ်ခမ်းမီးလောင်ခဲ့၍ ဟူသော ပုံပြင်ကို အစွဲပြုခြင်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဖထိယာပြည့်ရှင် '''ပယ်လေ့ဝု'စ်''' (Πηλεύς) နှင့် ပင်လယ်နတ်သမီး '''ထေ့တိ'စ်''' (Θέτις) တို့မှ အာခိလိ ကို မွေးသည်။ <ref>{{OEtymD|achilles}}</ref>ချောမောသော ထေ့တိ'စ်ကို ဇု ရော ပိုဆိုင်ဒန်ပါ အပြိုင်ပိုးကြသော်လည်း ဖခင်ထက်စွမ်းသောသား မွေးမည်ဟု ပရိုမီးသီးယပ်က ဟောသဖြင့် နှစ်ဦးလုံး လက်လျှော့သွားသည်။ သို့ဖြင့် ထေ့တိ'စ်ကို ပီးလိရပ်နှင့် လက်ထပ်ပေးရန် ဇုက စီစဉ်လိုက်သည်။ အာခိလိမွေးသော် ထေ့တိ'စ်က မသေသူဖြစ်စေရန် မရဏမြစ်၌ ရေနှစ်သည်။ သူ့လက်နှင့် ကိုင်ထားသည့် ဖနောင့်နှစ်ခုသာ ပျော့ကွက်ဟူ၍ ကျန်သည်။<ref>[[Ptolemy Hephaestion]], ''New History'', Book 6 (summary from Photius, ''Myriobiblon'' 190, trans. Pearse): "It is said ... that he [Akhilleus (Achilles)] was called Podarkes (Podarces, Swift-Footed) by the Poet [i.e. Homer], because, it is said, Thetis gave the newborn child the wings of Arke (Arce) and Podarkes means that his feet had the wings of Arke. And Arke was the daughter of Thaumas and her sister was Iris; both had wings, but, during the struggle of the gods against the Titanes (Titans), Arke flew out of the camp of the gods and joined the Titanes. After the victory Zeus removed her wings before throwing her into Tartaros and, when he came to the wedding of Peleus and Thetis, he brought these wings as a gift for Thetis."</ref> သားဖြစ်သူ၏ အစွမ်းကို သိလို၍ ယခင်က ရန်စဟောင်းရှိသည့် ပီလီယွန်တောင်ရှိ အစွမ်းဆုံး [[စန်းတော|မနုအဿ]] ခီရွန်ကို အာခိလိအား ပယ်လေ့ဝု'စ် က သွား၍ ဦးနှိမ်စေသည်။ == ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ == တိုက်ပွဲသံကြားလျှင် အာခိလိ မနေနိုင်၊ ရဲသွေးစစ်သွေးကြွကာ တိုက်ချင် ခိုက်ချင်ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သူအတွက် စိတ်မအေးသော သဲတစ်က အာခိလိကို စကွီးရို့စ်ပြည်သို့ ပို့ထားသည်။ စကွီးရို့ဘုရင် လွိ​ကိုမဲးဒဲ'စ်၏ သမီးများအကြားတွင် ပွီးရာ (“မီးလျှံဆံနီမ”) အမည်ဖြင့် မိန်းမအသွင် ရုပ်ဖျက်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဒဲယိဒါ့မီယာ မင်းသမီးနှင့် ယဉ်ပါးမိရာ သားတယောက် ရသည်။ သားဖြစ်သူကိုလည်း '''ပွီးရို့’စ်'''(“မီးလျှံဆံနီမောင်”) ဟု မှည့်၏။ နောင်၌ကား ပွီးရို့’စ်သည် နေဝိုပ္တို့လေမို့စ် ( “စစ်သစ်”) ဟု တွင်၏။ [[အိုဒွစ်စေ့ဝု]] (Odysseus) ကို အာခိလိမကူလျှင် ထရွိုင်ကို သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ရှေ့ဖြစ်ဟောဆရာ ကယ်ချာက ဟောသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုဒွစ်စေဝု က အာခိလိကို ရှာပြီး တိုက်ပွဲအကြောင်း ပြောသည်။ သို့ဖြင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသို့ အာခိလိ ပါလာသည်။ မန်နီစသီယပ်၊ ယူဒိုရပ်၊ ပိုင်ဆန်ဒါ၊ ဖီးနစ်၊ အယ်စီမဒွန်တို့ ငါးဦးအား တဦးလျှင် လူ ၅၀၀ စီ အုပ်ချုပ်စေကာ သင်္ဘော (၅၀) နှင့် ထရွိုင်သို့ လာသည်။ အာခိလိသည် မိမိအချစ်ဆုံး "ခင်ပွန်း"ဟူသော ပတြိုကလို့နှင့် လက်တွဲကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။ စစ်ပွဲကာလတွင် ဗြီစဲအိကို အာခိလိက ကိုယ်လုပ်အဖြစ် သိမ်းထားသည်။ [[ခါရီဆီး]]အား ပြန်ပေးရပြီးနောက် သူ့ရှင် အဂါမေံမနွန် သည် ဗြီစဲအိကို သိမ်းသွားသည်။ သိက္ခာမရှိသော လုပ်ရပ်ဟု အာခိလိက ယူဆကာ သူ့လူများကို စစ်အတွင်း မပါခိုင်းတော့။ စစ်မျက်နှာ၌ အရေးမလှသည့်နောက် ဗြီစဲအိနှင့် အာခိလိလက်အောက်ရှိ အေဂျက်၊ ဖီးနစ် သူရဲကောင်းနှစ်ယောက်နှင့် လဲမည်ဟု အိုဒစ်ဆီယပ်မှတဆင့် သူ့ရှင်က ကမ်းလှမ်းသည်။ ပို၍ စိတ်ပျက်သွားသော အာခိလိက သင်္ဘောပြင်က အိမ်ပြန်မည်ပြုသည်။ ဟက်တာခေါင်းဆောင်သော ထရိုဂျန်သားတို့က ကမ်းကိုလွန်ကာ သင်္ဘောပေါ်အထိ တိုက်လာသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အာခိလိ၏ တိုက်ပွဲဖော် ပက်ထရိုကလပ်က အာခိလိ၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ကာ အာခိလိအသွင်နှင့် ခုခံသည်။ သင်္ဘောမှ ထရိုဂျန်သားတို့ ဆုတ်သွားအောင် ပြုနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပက်ထရိုကလပ်ကမူ ဟက်တာလက်ချက်နှင့် သေသည်။ ပတြိုကလို့ သေပြီးနောက် တိုက်ပွဲကို အာခိလိ စိတ်လည်လာသည်။ သားအား စိတ်မချသည့် သဲတစ်က နတ်ပန်းပဲဆရာ ဟပ်ဖေးစတပ်ထံ ချပ်ဝတ်သစ်နှင့် ဒိုင်းကို တောင်းကာ အာခိလိကို ပေးသည်။ ထိုမှစ၍ အာခိလိ ရေကုန်ရေခန်း တိုက်ပြန်သည်။ ပိုလစ်ဆီနာနှင့် သူ့အစ်ကို ထရွိုင်လပ်တို့ ရေခပ်လာစဉ် အာခိလိနှင့်တွေ့ရာ ခုခံသူ ထရွိုင်လပ် သေပြီး ပိုလစ်ဆီနာကို အရှင်ဖမ်းမိသည်။ ပတြိုကလို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို ပရီယမ်၏သမီး ပိုလစ်ဆီနာက လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ အာခိလိ၏ ပစ်မှတ်မှာ ဟက်တာ ဖြစ်သည်။ ဟက်တာကလည်း အာခိလိကို အမြဲရှောင်သည်။ တကြိမ်သော် အထယ်နာ နတ်သမီး က ဟက်တာ့ညီ ဒယိုဖိဗို့၏ အသွင်ယူကာ မျှားခေါ်ပြီး မြို့ရိုးပေါ်တွင် အာခိလိနှင့် တွေ့စေသည်။ သူ့ဓားမှာ အာခိလိကို မတိုးနိုင်မှန်း သိသည့်နောက် အသက်ကို အသနားမခံသော်လည်း အလောင်းဈာပနကို လေးစားရန် တောင်းဆိုသည်။ သို့တစေ အာာခိလိ ဂရုမစိုက်ဘဲ ပတြိုကလို့အတွက် လက်စားချေချင်သော ဒေါဇောမောနှင့် ဟက်တာမင်းသားကို အနိုင်သတ်ကာ အသေကောင်ကိုပါ ရထားနောက်မြီးဖြင့် စခန်းထဲထိ တရွတ်တိုက်ဆွဲယူသွားလေ၏။ ဟာမိ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ထရွိုင်ဘုရင် ပရီယမ်က အာခိလိ၏ တဲသို့ လာတွေ့ကာ သားအလောင်းကို တောင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ထိုဈာပနကာလကို အာခိလိက အတိုက် နားလိုသည်။ အမေဇုန်ဘုရင်မ ပန်သယ်ဆီလီယာက စိတ်အားနည်းသည်ကို နင်း၍တိုက်လိုသည်။ နှစ်ဦးသား အချင်းများ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အလွန်လှသော ပန်သယ်ဆီလီယာသည် တိုက်ခိုက်စတွင် အာခိလိအား စိတ်ထွေပြားစေသော်လည်း အသက်အား ခြိမ်းခြောက်လာသည့် အခါတွင်မူ သတိဝင်ပြီး ခပ်ကြမ်းကြမ်းတိုက်ရာ ဘုရင်မ သေလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ပိုလစ်ဆီနာကို ယုံကြည်သော အာခိလိက သူ့တခုတည်းသော အားနည်းချက်ကို ပြောပြသည်။ နှုတ်ဖွာသော ပိုလစ်ဆီနာကြောင့် ပဲရစ်နှင့် ဒိုင်ဖိုဘတ်တို့ သိသွားပြီး အပိုလိုဝတ်ပြုကျောင်းသို့ အလာတွင် မြားနှင့် ချောင်းပစ်ရာ အာခိလိသေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ]] c7fdnhn31ac3jznhdiyyty2pigw1xfs 0 118409 1048091 482808 2026-08-11T11:01:30Z Mkant00 135890 1048091 wikitext text/x-wiki {{lead missing}} {{unreferenced}} {{retaining title}} ကိန်းစစ် <math>n</math> လုံးစီပါသော ကိန်းအတွဲ နှစ်တွဲ * <math>a_1, a_2, \dots, a_n </math> * <math>b_1, b_2, \dots, b_n</math> ရှိပါက <math>(a_1b_1+a_2b_2+ \cdots +a_nb_n)^2 \leq (a_1^2 +a_2^2 + \cdots + a_n^2)(b_1^2 + b_2^2 + \cdots + b_n^2)</math> မညီမျှချက်ကို [[:en:Augustin-Louis_Cauchy|Cauchy]] ၏ inequality ဟု ခေါ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာဆိုင်ရာ_ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း]] {{သင်္ချာ-stub}} ihc7mmvwns5mwrbmicm2dpf6dzt4y4f 0 120970 1048092 730066 2026-08-11T11:02:34Z Mkant00 135890 1048092 wikitext text/x-wiki ''' Analysis of variance - ANOVA''' test ကို စစ်တမ်း သို့မဟုတ် စမ်းသပ်မှုရလဒ်များ သိသာမှုရှိမရှိ ရှာဖွေရာတွင် အသုံးပြုသော [[သင်္ချာ]]ဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ANOVA test သည် ပြောင်းလဲမှုမရှိသော အယူအဆ (null hypothesis) ကို ငြင်းပယ်ရန် သို့မဟုတ် အခြားအယူအဆ (alternative hypothesis / research hypothesis) ကို လက်ခံစစ်ဆေးရန် အသုံးပြုသည်။ အ‌ခြေခံအားဖြင့် မတူညီသော အုပ်စုများကို စစ်ဆေးပြီး တွက်ချက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် - # စိတ်ရောဂါလူနာတစ်စုကို ကုသနည်း(၃)မျိုးနှင့် စမ်းသပ်ကြည့်ပြီး မည်သည့်ကုထုံးက အခြားနည်းတွေထက် ပိုကောင်းခြင်းကို စမ်းသပ်ကြည့်ခြင်း။ # ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သော [[စက်ရုံ]]တွင် ထုတ်လုပ်နည်း လမ်း(၂)မျိုးရှိပြီး မည်သည့်နည်းလမ်းက ပိုကောင်းခြင်းကို စမ်းသပ်ကြည့်ခြင်း။ # ကျောင်းပေါင်းစုံမှ ကျောင်းသားများသည် တူညီသော စာမေးပွဲတစ်ခုကို ဖြေဆိုရာမှာ ဘယ်ကျောင်းက အခြားထက် သာလွန်သလဲ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ခြင်း။ =='''One-way နှင့် Two-way ကွာခြားချက်'''== One-way စမ်းသပ်မှုနှင့် Two-way စမ်းသပ်မှုဆိုသည် အသုံးပြုသော ကိန်းရှင်များ (Variables) ပါဝင်မှုကို ဆိုလိုသည်။ One-way မှာ ကိန်းရှင်တစ်ခု (အဆင့် ၂ ခု) ပါဝင်ပြီး Two-way မှာ ကိန်းရှင် နှစ်ခုနှင့် အဆင့်က ၂ခုထက်ပိုစွာ ရှိနိုင်သည်။ =='''Groups သို့မဟုတ် Levels တိုင်းတာချက်များ'''== Groups တစ်နည်းအားဖြင့် Levels များသည် ANOVA စမ်းသပ်မှုမှာ ပါဝင်သော မတူညီသော ကိန်းရှင်အုပ်စုများ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ ကော်ဖီတစ်ခွက်၏ အရသာကို တိုင်းတာလျှင် (ခါးသည်၊ ဆိမ့်သည်၊ ပေါ့သည်) စသည်ဖြင့် Level ၃ မျိုးပါဝင်မှာ ဖြစ်သည်။ =='''စမ်းသပ်မှုအမျိုးအစားများ'''== အဓိကအားဖြင့် One-way နှင့် Two-way နှစ်မျိုးရှိသည်။ Two-way တွင် ဆင့်ပွားကိန်းများလည်း ပါဝင်နိုင်သည်။ One-way between groups: Group နှစ်ခုကြား ကွာခြားချက် ရှိမရှိကို လေ့လာရန် အသုံးပြုသည်။ Two way without replication: Group တစ်ခုနှင့် အခြားတစ်ခုကို နှစ်ဆင့်စမ်းသပ်သည်။ ဥပမာ လူနာများကို ဆေးမသောက်ခင် တစ်ခါစစ်ဆေးပြီး ဆေးသောက်ပြီးသောအခါ ထူးခြားချက်ရှိမရှိ နောက်တစ်ခါ ထပ်စစ်ဆေးသည်နှင့် တူသည်။ Two way with replication: Group တစ်ခုနှင့် ထိုအထဲတွင် ပါဝင်မှုများ တစ်ခုထက်ပိုပြီး လုပ်ဆောင်ခြင်း။ ဥပမာအားဖြင့် မတူညီသော ဆေးရုံများမှ လူနာအုပ်စု နှစ်စုကို မတူညီသော ကုထုံးနှစ်ခုဖြင့် ကြိုးစားကြည့်ခြင်းပြီး ရလဒ်များ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ခြင်း။ =='''ONE-WAY ANOVA အသုံးပြုခြင်း'''== [[ဖိုင်:ANOVA summary table (traditional).png|thumb|ANOVA ပုံမှန် တွက်ချက်နည်းဇယား]] အုပ်စုနှစ်စုကြား ကွာဟချက်ကို One-way ANOVA အသုံးပြုပြီး နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ F-distribution တန်ဖိုးများကို အသုံးပြုတွက်ချက်သည်။ တရားဝင်ယူဆချက် နှစ်ခုရှိပြီး Null hypothesis မှာ အုပ်စုများအားလုံး တူညီသည် (တန်းတူ၊ ပြောင်းလဲမှုမရှိ) ဟုယူဆပြီး Alternative hypothesis မှာ သိသာထင်ရှားသော ရလဒ်တစ်ခု ရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ One-way test မှာ Quantitative variable ကို မှီခိုတဲ့ Group variable က တစ်ခုသာ ရှိသည်။ =='''TWO-WAY ANOVA အသုံးပြုခြင်း'''== Two-way ANOVA ဟာ One-way နဲ့ တွက်ချက်ပုံချင်း တူသည်။ ကွဲပြားချက်က Two-way test မှာ Quantitative variable ကို မှီနေသော Group variable မှာ နှစ်ခုရှိသည်။ ==ANOVA အသုံးပြုတွက်ချက်စဉ် အောက်ပါယူဆချက်များ== (Assumptions<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.statisticshowto.datasciencecentral.com/probability-and-statistics/hypothesis-testing/anova/ |accessdate=15 October 2019 |archivedate=15 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191015162924/https://www.statisticshowto.datasciencecentral.com/probability-and-statistics/hypothesis-testing/anova/ }}</ref>) ကို လက်ခံရမည်။ အရေအတွက်သည် ပုံမှန်ဖြန့်ဝေမှုနှင့် နီးစပ်ရမည်။ (The population must be close to a normal distribution.) နမူနာများသည် အချင်းချင်းမှီခိုနေခြင်း မရှိရ။ (Samples must be independent.)[[ဖိုင်:ANOVA summary table (smart).png|thumb|ပိုမိုလွယ်ကူသော ANOVA တွက်ချက်နည်းဇယား]]ဦးရေကွဲလွဲနှုန်းသည် တန်းတူဖြစ်ရမည်။ (Population variances must be equal.) အသုံးပြုသော အုပ်စုများသည် တန်းတူ နမူနာရှိရမည်။ (Groups must have equal sample sizes.) =='''ANOVA test တွက်ချက်ပုံ'''<ref>https://www.researchgate.net/publication/333951232_Quick_calculation_of_TWO-WAY_and_ONE-WAY_ANOVA_Experiment_finding_paper</ref>== ANOVA test အသုံးပြုရန် Population ကို ကိုယ်စားပြုသည့် နမူနာဒေတာ Sample data လိုအပ်သည်။ One-way အတွက်ဆိုလျှင် ‌Dependent quantitative variable တစ်ခုနဲ့ Independent group variable တစ်ခု လိုအပ်ကာ၊ Two-way မှာမူ Independent group variable က နှစ်ခုလိုအပ်သည်။ Sample data စုဆောင်းရရှိပြီးပါက အောက်ပါတွက်ချက်မှုများဖြင့် ANOVA test ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ Group များကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ဖို့ လိုအပ်သော တန်ဖိုးများ တွက်ချက်ပေးရမည်။ Degree of freedom, Sum of squares, Mean squares, F-ratio တန်ဖိုးများကို ရှာရမည်။ အမှန်မှာ F-ratio တန်ဖိုးကသာ နောက်ဆုံးရလဒ်ဖြစ်ပြီး F-ratio တန်ဖိုးကို F-critical တန်ဖိုးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပြီး ယူဆချက်များ မှန်မမှန်ကို စစ်ဆေးရသည်။ ကွန်ပျူတာဖြင့် အသုံးပြုတွက်ချက်မှုမျိုးမှာ F-critical မလိုဘဲ P-value ကို အသုံးပြု၍လည်း စစ်ဆးနိုင်သည်။ အဖြေရလဒ်တွင် တူညီသည်။ F-ratio တန်ဖိုးကို F-distribution ဇယားက DF များနှင့် ကြည့်ပြီး F-critical<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://web.ma.utexas.edu/users/davis/375/popecol/tables/f005.html |accessdate=15 October 2019 |archivedate=19 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201019135904/https://web.ma.utexas.edu/users/davis/375/popecol/tables/f005.html }}</ref> တန်ဖိုးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရသည်။ F-ratio တန်ဖိုးက F-critical ထက်ကြီးနေလျှင် Alternative hypothesis ကို လက်ခံရမည် ဖြစ်ပြီး ငယ်လျှင် Null hypothesis ကို ရရှိမည်။<br /> [[ကဏ္ဍ:စာရင်းအင်း ပညာ]] 8lz59pqjcdqdrkxtebki9ge4fw0jqtn 1048097 1048092 2026-08-11T11:47:28Z Dr Lotus Black 31011 /* ANOVA test တွက်ချက်ပုံhttps://www.researchgate.net/publication/333951232_Quick_calculation_of_TWO-WAY_and_ONE-WAY_ANOVA_Experiment_finding_paper */ 1048097 wikitext text/x-wiki ''' Analysis of variance - ANOVA''' test ကို စစ်တမ်း သို့မဟုတ် စမ်းသပ်မှုရလဒ်များ သိသာမှုရှိမရှိ ရှာဖွေရာတွင် အသုံးပြုသော [[သင်္ချာ]]ဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ANOVA test သည် ပြောင်းလဲမှုမရှိသော အယူအဆ (null hypothesis) ကို ငြင်းပယ်ရန် သို့မဟုတ် အခြားအယူအဆ (alternative hypothesis / research hypothesis) ကို လက်ခံစစ်ဆေးရန် အသုံးပြုသည်။ အ‌ခြေခံအားဖြင့် မတူညီသော အုပ်စုများကို စစ်ဆေးပြီး တွက်ချက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် - # စိတ်ရောဂါလူနာတစ်စုကို ကုသနည်း(၃)မျိုးနှင့် စမ်းသပ်ကြည့်ပြီး မည်သည့်ကုထုံးက အခြားနည်းတွေထက် ပိုကောင်းခြင်းကို စမ်းသပ်ကြည့်ခြင်း။ # ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သော [[စက်ရုံ]]တွင် ထုတ်လုပ်နည်း လမ်း(၂)မျိုးရှိပြီး မည်သည့်နည်းလမ်းက ပိုကောင်းခြင်းကို စမ်းသပ်ကြည့်ခြင်း။ # ကျောင်းပေါင်းစုံမှ ကျောင်းသားများသည် တူညီသော စာမေးပွဲတစ်ခုကို ဖြေဆိုရာမှာ ဘယ်ကျောင်းက အခြားထက် သာလွန်သလဲ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ခြင်း။ =='''One-way နှင့် Two-way ကွာခြားချက်'''== One-way စမ်းသပ်မှုနှင့် Two-way စမ်းသပ်မှုဆိုသည် အသုံးပြုသော ကိန်းရှင်များ (Variables) ပါဝင်မှုကို ဆိုလိုသည်။ One-way မှာ ကိန်းရှင်တစ်ခု (အဆင့် ၂ ခု) ပါဝင်ပြီး Two-way မှာ ကိန်းရှင် နှစ်ခုနှင့် အဆင့်က ၂ခုထက်ပိုစွာ ရှိနိုင်သည်။ =='''Groups သို့မဟုတ် Levels တိုင်းတာချက်များ'''== Groups တစ်နည်းအားဖြင့် Levels များသည် ANOVA စမ်းသပ်မှုမှာ ပါဝင်သော မတူညီသော ကိန်းရှင်အုပ်စုများ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ ကော်ဖီတစ်ခွက်၏ အရသာကို တိုင်းတာလျှင် (ခါးသည်၊ ဆိမ့်သည်၊ ပေါ့သည်) စသည်ဖြင့် Level ၃ မျိုးပါဝင်မှာ ဖြစ်သည်။ =='''စမ်းသပ်မှုအမျိုးအစားများ'''== အဓိကအားဖြင့် One-way နှင့် Two-way နှစ်မျိုးရှိသည်။ Two-way တွင် ဆင့်ပွားကိန်းများလည်း ပါဝင်နိုင်သည်။ One-way between groups: Group နှစ်ခုကြား ကွာခြားချက် ရှိမရှိကို လေ့လာရန် အသုံးပြုသည်။ Two way without replication: Group တစ်ခုနှင့် အခြားတစ်ခုကို နှစ်ဆင့်စမ်းသပ်သည်။ ဥပမာ လူနာများကို ဆေးမသောက်ခင် တစ်ခါစစ်ဆေးပြီး ဆေးသောက်ပြီးသောအခါ ထူးခြားချက်ရှိမရှိ နောက်တစ်ခါ ထပ်စစ်ဆေးသည်နှင့် တူသည်။ Two way with replication: Group တစ်ခုနှင့် ထိုအထဲတွင် ပါဝင်မှုများ တစ်ခုထက်ပိုပြီး လုပ်ဆောင်ခြင်း။ ဥပမာအားဖြင့် မတူညီသော ဆေးရုံများမှ လူနာအုပ်စု နှစ်စုကို မတူညီသော ကုထုံးနှစ်ခုဖြင့် ကြိုးစားကြည့်ခြင်းပြီး ရလဒ်များ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ခြင်း။ =='''ONE-WAY ANOVA အသုံးပြုခြင်း'''== [[ဖိုင်:ANOVA summary table (traditional).png|thumb|ANOVA ပုံမှန် တွက်ချက်နည်းဇယား]] အုပ်စုနှစ်စုကြား ကွာဟချက်ကို One-way ANOVA အသုံးပြုပြီး နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ F-distribution တန်ဖိုးများကို အသုံးပြုတွက်ချက်သည်။ တရားဝင်ယူဆချက် နှစ်ခုရှိပြီး Null hypothesis မှာ အုပ်စုများအားလုံး တူညီသည် (တန်းတူ၊ ပြောင်းလဲမှုမရှိ) ဟုယူဆပြီး Alternative hypothesis မှာ သိသာထင်ရှားသော ရလဒ်တစ်ခု ရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ One-way test မှာ Quantitative variable ကို မှီခိုတဲ့ Group variable က တစ်ခုသာ ရှိသည်။ =='''TWO-WAY ANOVA အသုံးပြုခြင်း'''== Two-way ANOVA ဟာ One-way နဲ့ တွက်ချက်ပုံချင်း တူသည်။ ကွဲပြားချက်က Two-way test မှာ Quantitative variable ကို မှီနေသော Group variable မှာ နှစ်ခုရှိသည်။ ==ANOVA အသုံးပြုတွက်ချက်စဉ် အောက်ပါယူဆချက်များ== (Assumptions<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.statisticshowto.datasciencecentral.com/probability-and-statistics/hypothesis-testing/anova/ |accessdate=15 October 2019 |archivedate=15 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191015162924/https://www.statisticshowto.datasciencecentral.com/probability-and-statistics/hypothesis-testing/anova/ }}</ref>) ကို လက်ခံရမည်။ အရေအတွက်သည် ပုံမှန်ဖြန့်ဝေမှုနှင့် နီးစပ်ရမည်။ (The population must be close to a normal distribution.) နမူနာများသည် အချင်းချင်းမှီခိုနေခြင်း မရှိရ။ (Samples must be independent.)[[ဖိုင်:ANOVA summary table (smart).png|thumb|ပိုမိုလွယ်ကူသော ANOVA တွက်ချက်နည်းဇယား]]ဦးရေကွဲလွဲနှုန်းသည် တန်းတူဖြစ်ရမည်။ (Population variances must be equal.) အသုံးပြုသော အုပ်စုများသည် တန်းတူ နမူနာရှိရမည်။ (Groups must have equal sample sizes.) =='''ANOVA test တွက်ချက်ပုံ'''<ref>https://www.researchgate.net/publication/333951232_Quick_calculation_of_TWO-WAY_and_ONE-WAY_ANOVA_Experiment_finding_paper</ref>== ANOVA test အသုံးပြုရန် Population ကို ကိုယ်စားပြုသည့် နမူနာဒေတာ Sample data လိုအပ်သည်။ One-way အတွက်ဆိုလျှင် ‌Dependent quantitative variable တစ်ခုနဲ့ Independent group variable တစ်ခု လိုအပ်ကာ၊ Two-way မှာမူ Independent group variable က နှစ်ခုလိုအပ်သည်။ Sample data စုဆောင်းရရှိပြီးပါက အောက်ပါတွက်ချက်မှုများဖြင့် ANOVA test ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ Group များကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ဖို့ လိုအပ်သော တန်ဖိုးများ တွက်ချက်ပေးရမည်။ Degree of freedom, Sum of squares, Mean squares, F-ratio တန်ဖိုးများကို ရှာရမည်။ အမှန်မှာ F-ratio တန်ဖိုးကသာ နောက်ဆုံးရလဒ်ဖြစ်ပြီး F-ratio တန်ဖိုးကို F-critical တန်ဖိုးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပြီး ယူဆချက်များ မှန်မမှန်ကို စစ်ဆေးရသည်။ ကွန်ပျူတာဖြင့် အသုံးပြုတွက်ချက်မှုမျိုးမှာ F-critical မလိုဘဲ P-value ကို အသုံးပြု၍လည်း စစ်ဆးနိုင်သည်။ အဖြေရလဒ်တွင် တူညီသည်။ F-ratio တန်ဖိုးကို F-distribution ဇယားက DF များနှင့် ကြည့်ပြီး F-critical<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://web.ma.utexas.edu/users/davis/375/popecol/tables/f005.html |accessdate=15 October 2019 |archivedate=19 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201019135904/https://web.ma.utexas.edu/users/davis/375/popecol/tables/f005.html }}</ref> တန်ဖိုးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရသည်။ F-ratio တန်ဖိုးက F-critical ထက်ကြီးနေလျှင် Alternative hypothesis ကို လက်ခံရမည် ဖြစ်ပြီး ငယ်လျှင် Null hypothesis ကို ရရှိမည်။<br /> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:စာရင်းအင်း ပညာ]] nffjaddeytf3z78x7f6r4yb8t511u03 0 140995 1047997 1047821 2026-08-11T00:52:32Z ~2026-44040-81 146779 1047997 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ | website = [https://www.zenyawni.org/ zenyawni.org] }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာ ဗေဒင်ဆရာကြီး [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။<ref name="TAB"/> မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ == စာပေအနုပညာခရီးအစ == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ == ကာတွန်းဆရာဘဝ == ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး အီကြာကွေး ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ အားပေးတိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ == ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ ဗေဒင်ဆရာကြီး မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဆရာကြီးနှင့်အတူ နေထိုင်ရင်း စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာတို့ကို အနီးကပ် လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုကာလသည် ဇင်ယော်နီ၏ စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်ဘဝ ဖွံ့ဖြိုးလာမှုတွင် အရေးပါသောကာလတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုတွင် စတင်သော ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ဆရာကြီးကို အနီးကပ် ကူညီပြုစုသူတစ်ဦးအဖြစ် ပါတင်ခဲ့သည်။ == အယ်ဒီတာဘဝ == ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ဗေဒင်ပညာ == ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခနှင့်အတူ မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံတွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဗေဒင်သင်တန်း၊ ဂမ္ဘီရဆိုင်ရာအခမ်းအနားများ၊ စာပေလှုပ်ရှားမှုများတွင် ဇင်ယော်နီကို ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ၏ လက်ရုံးတစ်ဆူ တပည့်ရင်းကြီးတစ်ဦးအဖြစ် တွေ့မြင်ခဲ့ကြရသည်။ ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ ခန့်အပ်သော ဗေဒင်သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ဆယ်နှစ်ခန့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကန်တော့ပွဲထိုးနည်း၊ တဲရော့ (Tarot)ပညာမှအစ လောကီပညာရပ်များစွာကို အသေးစိပ် ခြေရာကောက် သင်ကြားပေးမည့်ဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခက ဇင်ယော်နီကို မိတ်ဆက်ပေးလေ့ရှိသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ၏ ဗေဒင်ဂမ္ဘီရပညာရပ်များကို လက်ဆင့်ကမ်းသင်ကြားပေးသော အယူတော်မင်္ဂလာ ဗေဒင်သင်တန်းကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး မျိုးဆက်သစ် ဗေဒင်ပညာရှင်များကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာပွဲတော်၊ ဆေးပေါင်းခပွဲတော်၊ ဘေးမဲ့လွှတ်ပွဲ ... စသော ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ထိန်းသိမ်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးမြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့် ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ် == ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ == စာရေးဆရာဘဝ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်သည်။ထို့နောက် လုံးချင်းစာအုပ်များ၊ ဗေဒင်နှင့် ယတြာဆိုင်ရာစာအုပ်များ၊ ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် စာအုပ်များကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ စာအုပ် ၂၀ ကျော် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း လက်ရှိစာအုပ်မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref name="TAB" /> ဇင်ယော်နီ၏ ဝတ္ထုနှင့် စာပေလက်ရာအချို့ကို ဗီဒီယိုဇာတ်ကား၊ အသံလွှင့်ဇာတ်လမ်းနှင့် ရုပ်ပြစာအုပ်များအဖြစ်လည်း ပြန်လည်ဖန်တီး ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စာအုပ် အတော်များများမှာ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ထုတ်ဝေခဲ့ရသည်။<ref name="TAB" /> == ပရဟိတလုပ်ငန်းများ == ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ဟု စုစည်းကာ စုပေါင်းသွေးလှူဒါန်းပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်ရှိ ဆေးရုံများ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံများ၊ ကျေးလက်ဆေးခန်းများ၊ ကျေးလက်သားဖွားခန်းများနှင့် လူမှုကူညီရေးပရဟိတအဖွဲ့များထံသို့ အောက်ဆီဂျင်အိုးများ ရာနှင့်ချီ၍ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ == ကာတွန်းဆုများ == ၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။ == ဂီတဖန်တီးမှုများ == ဇင်ယော်နီသည် စာပေနှင့် ကာတွန်းအနုပညာများအပြင် ဂီတဖန်တီးမှုများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ [https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင်] သီချင်းကို ရေးသား၍ ကိုယ်တိုင်သီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref> == ပန်းချီအနုပညာ == ဇင်ယော်နီသည် ပန်းချီကားများလည်း ရေးဆွဲလေ့ရှိပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ကိုဗစ်ရောဂါကာကွယ်ဆေး ရန်ပုံငွေအဖြစ် ပန်းချီကားများရေးဆွဲကာ ရရှိလာသောငွေများကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင်လည်း ပန်းချီကားများ ရောင်းချရသည့်ငွေများဖြင့် သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ကြီးများအား ဂါရဝပြုလေ့ရှိသည်။ == ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း လှုပ်ရှားမှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်များတွင်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများကို အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှ ဆက်လက်တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များအနက် မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB"/> {{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == အပြင်ပန်းလင့်ခ်များ == * [https://www.zenyawni.org/ ဇင်ယော်နီ၏ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928181041/https://www.zenyawni.org/ |date=28 September 2020 }} * [https://www.facebook.com/NewsWatchJournal/videos/920654931680729/ News Watch Journal မှတ်တမ်းဗီဒီယို] * [https://www.facebook.com/fmbagan/videos/1295468253921583/ FM Bagan မှတ်တမ်းဗီဒီယို] * [https://www.facebook.com/byohls/videos/2601844843235758/ BYOHLS မှတ်တမ်းဗီဒီယို] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] 05dfibfx07z2nvx4zq2zzaluf6441i7 1047998 1047997 2026-08-11T00:53:51Z ~2026-44040-81 146779 1047998 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ | website = [https://www.zenyawni.org/ zenyawni.org] }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာ ဗေဒင်ဆရာကြီး [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။<ref name="TAB"/> မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ == စာပေအနုပညာခရီးအစ == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ == ကာတွန်းဆရာဘဝ == ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး အီကြာကွေး ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ အားပေးတိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ == ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ ဗေဒင်ဆရာကြီး မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဆရာကြီးနှင့်အတူ နေထိုင်ရင်း စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာတို့ကို အနီးကပ် လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုကာလသည် ဇင်ယော်နီ၏ စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်ဘဝ ဖွံ့ဖြိုးလာမှုတွင် အရေးပါသောကာလတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုတွင် စတင်သော ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ဆရာကြီးကို အနီးကပ် ကူညီပြုစုသူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ == အယ်ဒီတာဘဝ == ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ဗေဒင်ပညာ == ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခနှင့်အတူ မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံတွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဗေဒင်သင်တန်း၊ ဂမ္ဘီရဆိုင်ရာအခမ်းအနားများ၊ စာပေလှုပ်ရှားမှုများတွင် ဇင်ယော်နီကို ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ၏ လက်ရုံးတစ်ဆူ တပည့်ရင်းကြီးတစ်ဦးအဖြစ် တွေ့မြင်ခဲ့ကြရသည်။ ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ ခန့်အပ်သော ဗေဒင်သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ဆယ်နှစ်ခန့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကန်တော့ပွဲထိုးနည်း၊ တဲရော့ (Tarot)ပညာမှအစ လောကီပညာရပ်များစွာကို အသေးစိပ် ခြေရာကောက် သင်ကြားပေးမည့်ဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခက ဇင်ယော်နီကို မိတ်ဆက်ပေးလေ့ရှိသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ၏ ဗေဒင်ဂမ္ဘီရပညာရပ်များကို လက်ဆင့်ကမ်းသင်ကြားပေးသော အယူတော်မင်္ဂလာ ဗေဒင်သင်တန်းကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး မျိုးဆက်သစ် ဗေဒင်ပညာရှင်များကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာပွဲတော်၊ ဆေးပေါင်းခပွဲတော်၊ ဘေးမဲ့လွှတ်ပွဲ ... စသော ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ထိန်းသိမ်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးမြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့် ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ် == ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ == စာရေးဆရာဘဝ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်သည်။ထို့နောက် လုံးချင်းစာအုပ်များ၊ ဗေဒင်နှင့် ယတြာဆိုင်ရာစာအုပ်များ၊ ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် စာအုပ်များကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ စာအုပ် ၂၀ ကျော် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း လက်ရှိစာအုပ်မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref name="TAB" /> ဇင်ယော်နီ၏ ဝတ္ထုနှင့် စာပေလက်ရာအချို့ကို ဗီဒီယိုဇာတ်ကား၊ အသံလွှင့်ဇာတ်လမ်းနှင့် ရုပ်ပြစာအုပ်များအဖြစ်လည်း ပြန်လည်ဖန်တီး ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စာအုပ် အတော်များများမှာ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ထုတ်ဝေခဲ့ရသည်။<ref name="TAB" /> == ပရဟိတလုပ်ငန်းများ == ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ဟု စုစည်းကာ စုပေါင်းသွေးလှူဒါန်းပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်ရှိ ဆေးရုံများ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံများ၊ ကျေးလက်ဆေးခန်းများ၊ ကျေးလက်သားဖွားခန်းများနှင့် လူမှုကူညီရေးပရဟိတအဖွဲ့များထံသို့ အောက်ဆီဂျင်အိုးများ ရာနှင့်ချီ၍ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ == ကာတွန်းဆုများ == ၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။ == ဂီတဖန်တီးမှုများ == ဇင်ယော်နီသည် စာပေနှင့် ကာတွန်းအနုပညာများအပြင် ဂီတဖန်တီးမှုများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ [https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင်] သီချင်းကို ရေးသား၍ ကိုယ်တိုင်သီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref> == ပန်းချီအနုပညာ == ဇင်ယော်နီသည် ပန်းချီကားများလည်း ရေးဆွဲလေ့ရှိပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ကိုဗစ်ရောဂါကာကွယ်ဆေး ရန်ပုံငွေအဖြစ် ပန်းချီကားများရေးဆွဲကာ ရရှိလာသောငွေများကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင်လည်း ပန်းချီကားများ ရောင်းချရသည့်ငွေများဖြင့် သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ကြီးများအား ဂါရဝပြုလေ့ရှိသည်။ == ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း လှုပ်ရှားမှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်များတွင်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများကို အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှ ဆက်လက်တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များအနက် မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB"/> {{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == အပြင်ပန်းလင့်ခ်များ == * [https://www.zenyawni.org/ ဇင်ယော်နီ၏ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928181041/https://www.zenyawni.org/ |date=28 September 2020 }} * [https://www.facebook.com/NewsWatchJournal/videos/920654931680729/ News Watch Journal မှတ်တမ်းဗီဒီယို] * [https://www.facebook.com/fmbagan/videos/1295468253921583/ FM Bagan မှတ်တမ်းဗီဒီယို] * [https://www.facebook.com/byohls/videos/2601844843235758/ BYOHLS မှတ်တမ်းဗီဒီယို] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] gklczv3bpajwf9kkmxp4f3mwjvriysu 1048005 1047998 2026-08-11T02:40:00Z Zawzawaungthwin 100038 ကြော်ငြာဆန်သော အရေးအသားများကို စိစစ်ဖြတ်တောက်ခဲ့သည် 1048005 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ | website = [https://www.zenyawni.org/ zenyawni.org] }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူး၍ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == စာပေအနုပညာခရီး == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး [[အီကြာကွေး၊ စာရေးဆရာ|အီကြာကွေး]] ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။သူသည် မင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> သူသည် ပန်းချီလည်း ရေးဆွဲသည့်အပြင် ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် သီချင်းကိုပါ ရေးသားသီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် စတင်သော [[မင်းသိင်္ခ]]၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။သူသည် ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၎င်းသည် မင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ကို စုစည်းပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ကူညီမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်ပြီး စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB" />{{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] q4zstc6uwhmmmez1iwi1wh56a9a18gk 0 142133 1048006 1047826 2026-08-11T05:15:12Z Cepyita 93402 /* */ 1048006 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ဂရိ | name = အာထယ်နား<br>Ἀθηνᾶ | image = Mattei Athena Louvre Ma530 n2.jpg | alt = | caption = [[လူဗာပြတိုက်]]ရှိ ''မာတေးယီ အသီးနာ'' (''Mattei Athena'')။ ဘီစီ (၄) ရာစု ဂရိမူရင်း ပြီးနောက် ဘီစီ/အေဒီ ၁ ရာစုမှ ရောမတို့၏ မိတ္တူပွားရုပ်တု။ | god_of = ဉာဏ်ပညာ၊ သံလွင်ပင်၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်း၊ တိုက်ပွဲဗျူဟာ ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားမ | abode = [[အိုလံပတ်တောင် (ဂရိ)|အိုလံပတ်တောင်]] | symbol = ဇီးကွက်၊ သံလွင်ပင်၊ မြွေ၊ ဆိတ်သားရေဒိုင်း၊ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ၊ စစ်ပွဲဦးထုပ်၊ လှံ၊ ဂေါဂန်နိုင်းယန် (မြွေများရစ်ခွေသော ဦးခေါင်း) | parents = အိလိယဒ်ကဗျာတွင် [[ဇုစ်]]<br />သီယိုဂန်နီကဗျာတွင် ဇုစ် နှင့် မေးတီးစ်{{efn|In other traditions, Athena's father is sometimes listed as [[Pallas (Giant)|Pallas]] the [[Giants (Greek mythology)|Giant]], [[Cyclopes|Cyclops]] Brontes, or [[Itonus|Itonos]] the [[Dactyl (mythology)|Daktyl]].{{sfn|Kerényi|1951|pages=121–122}}}} | siblings = အီးယကပ်စ်၊ အန်းဂဲလော့စ်၊ [[အက်ဖရိုဒိုက်|အဲဖရာဒိုက်တီ]]၊ [[အပေါလို]]၊ [[အဲရီးဇ်]]၊ [[အားတစ်မစ်]]၊ [[ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်]]၊ အင်နိုင်းယို၊ အဲရစ်၊ အားဆာ၊ ဟီးဘီး၊ ထရွိုင်မှ ဟဲလင်၊ [[ဟစ်ဖီးစတပ်စ်]]၊ [[ဟဲရာကလီးဇ်]]၊ [[ဟားမီးဇ်]]၊ မိုင်းနော့စ်၊ ပန်ဒိုင်းယာ၊ [[ပါဆက်ဖန်နီ]]၊ [[ပါးဆီးယပ်စ်]]၊ ရာဒါမန်သပ်စ်၊ ဂရေးဆစ်၊ ဟောရီး၊ လိုက်တီး၊ မြူးဇစ်၊ မွိုင်ရီး | children = မရှိ၊ မွေးစားသားမှာ 'အရစ်သိုးနီးယပ်စ်' | mount = | Roman_equivalent = မီနဲရ်ဝါ (Minerva) | Etruscan_equivalent = မစ်နားဗာ | equivalent1_type = အီဂျစ် | equivalent1 = နီးယစ် | equivalent2_type = ခဲလ်တစ် | equivalent2 = ဆုလစ် | Canaanite_equivalent = အားနာ့တ် {{sfn|L. Day|1999|p=[https://books.google.com/books?id=yCkRz5pfxz0C&pg=PA39 39]}} }} {{special characters}} '''အာထယ်နား''' ({{lang-grc|Ᾰ̓θηνᾶ}} ,IPA:/a.tʰɛː.nâːː/, သံပြန်/အာထယ်နာ့/) သို့မဟု​​တ် အသီန၊ '''အသီးနာ''' (သို့) အသီးနီ ( Αθηνά, ခေတ်သစ်{{IPA-el|a.θiˈna}}; {{lang-en|Athena or Athene}}) သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]]လာ နတ်ဘုရားမတစ်ဦးဖြစ်၍ '''ပါ့လားစ်''' (Pallas) ဘွဲ့​နာမနှင့် ထင်ရှားကာ ဉာဏ်ပညာ၊ လက်မှုအတတ်၊ သိပ္ပ၊ စစ်ရေးစစ်ရာဗျူဟာသျှတ္တရနှင့် သက်ဆိုင်သောနတ်သမီးဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last1=Inc |first1=Merriam-Webster |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of Literature |date=1995 |publisher=Merriam-Webster |isbn=9780877790426 |url=https://books.google.com/books?id=eKNK1YwHcQ4C&pg=PA81|page=81]}}</ref> နောက်ပိုင်းကာလများတွင် ရောမနတ်ဘုရားမ မီနဲရ်ဝါ (Minerva)နှင့် ရောနှောပေါင်းစပ်သွားသည်။ ဂရိလောကတွင် မြို့များစွာတို့၏ အဓိက စောင့်ရှောက်သော နတ်ဘုရားမအဖြစ် သတ်မှတ်ယူဆခဲ့ကြ၍ အထူးသဖြင့် [[အေသင်မြို့|အာထဲနိုင်မြို့]]တော်၏ စောင့်ရှောက်သူဖြစ်၏။ နတ်သမီးကို အစွဲပြု၍ '''အာထဲနိုင်''' ဟု တွင်သည်ဟု ရာဇဝင်ရှိသော်လည်း မြို့နာမည်ကို စွဲ၍ နတ်သမီးနာမည်ရလာနိုင်ချေများသည်။<!--PLEASE DO NOT CHANGE THIS TO SAY ATHENS WAS NAMED AFTER ATHENA. Walter Burkert, a major authority on ancient Greek religion, states: "Since -ene is a typical place-name suffix - Mykene, Pallene, Troizen(e), Messene, and Cyrene - the goddess most probably takes her name from the city; she is the Pallas of Athens, just as Hera of Argos is Here Argeie." Thank you.-->{{snf|Burkert|1985|page=139}} အနုပညာလက်ရာများတွင် စစ်ခမောက်မကိုဋ်နှင့် လှံရှည်ကိုင်စွဲထားသော ရုပ်ပုံဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ သူမ၏ အဓိက အမှတ်လက္ခဏာများမှာ ဇီးကွက်၊ သံလွင်ပင်၊ မြွေနှင့် ဂိုရ်ဂိုနီးယွန် ( မြွေဘီလူးမရုပ်ပါသော ဘယက်တန်ဆာ) တို့ဖြစ်၏။ အီးဂျီယန် နန်းတော်နတ်သမီး ဇစ်မြစ်မှ အသီးနာသည် မြို့တော်နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ သူမကို ပေါလိယပ်စ် (Polias) နှင့် ပေါလိယိုးကော့စ် (Poliouchos) (စကားလုံးနှစ်ခုစလုံးမှာ polis (မြို့ပြနိုင်ငံ) မှ ဆင်းသက်လာသည်။) အဖြစ်လည်း သိရှိကြပြီး သူမ၏ ဘုရားကျောင်းများမှာ အေသင်မြို့အလယ်မှ အခရောပါလစ်ခံတပ် တောင်ထိပ်တွင် တည်ရှိသည်။ အခြားများစွာသော ဘုရားကျောင်းဆောင်များ၊ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများနှင့်အတူ ယင်းတောင်ထိပ်မှ 'ပါးသနန်'ဘုရားကျောင်းဆောင်သည် သူမကို ရည်ရွယ်ပူဇော်သည့် ကျောင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ လက်မှုအတတ်ပညာ၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်းဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားမအဖြစ် အသီးနာကို 'အားဂန်နီ' (Ergane) အဖြစ်လည်း သိရှိကြ၏။ စစ်ပွဲနတ်ဘုရားမဖြစ်ပြီး ရှေ့တန်းမှနေ၍ တိုက်ပွဲဆင်သူ (Athena Promachos) အဖြစ် စစ်သည်များကို ဦးဆောသ်သူဟူ၍ ယုံကြည်ကြသည်။ အေသင်မြို့က သူမ၏ အဓိကပွဲသည် 'ပယ်နသိနေယာ' ပွဲတော်ဖြစ်ပြီး အဲတစ်(အေသင်) ပြက္ခဒိန် Hekatombaion လ (ဇူလိင်/ဩဂုတ်) တွင် ကျင်းပကြ၍ အေသင်ပြက္ခဒိန်၌ အရေးကြီးဆုံးပွဲတော်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဂရိဒဏ္ဍာရီ၌ အသီးနာသည် ဖခင် [[ဇုစ်]] ဦးခေါင်းမှ မွေးဖွားလာသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ အေသင်၏ မြို့တည်ဒဏ္ဍာရီတွင် အသီးနာသည် [[ပိုဆိုက်ဒန်]]ကို မြို့စောင့်ရှောက်သူအကြီးအကဲနေရာ ပြိုင်ပွဲ၌ ပထမဆုံး သံလွင်ပင်ကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အသီးနာ ပါသနော့စ် (အပျိုစဉ် အသီးနာ) အမည်ဖြင့်လည်း ထင်ရှားသည်။ တစ်ခုသော ရှေးဟောင်း အဲတစ်ဒဏ္ဍာရီတွင် ဟစ်ဖီးစတပ်စ်သည် သူမကိုညအဓမ္မကျင့်ရန် ကြို့းစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ရလဒ်အားဖြင့် ဂိုင်ယာမှ အရစ်သိုးနီးယပ်စ်ကို မွေးဖွားခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အရစ်သိုးနီးယပ်စ်သည် အရေးပါသော အေသင်မြို့တည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်၏။ အသီးနာသည် သူရဲကောင်းဆန်သော ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ကျော်ကြားသော နတ်ဘုရားမတစ်ဦးဖြစ်ရာ ပါးဆီးယပ်စ၊ ဟဲရာကလီးဇ်၊ ဘလဲ့ရာဖန်၊ နှင့် [[ဂျေးဆန်]] တို့ကို အကူအညီပေးခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အက်ဖရာဒိုက်တီနှင့် [[ဟီရာ|ဟဲ့ရာ]] တို့နှင့်တကွ အသီးနာသည် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲကို ဖြစ်စေခဲ့သည် ကမ္ဘာ့ရန်ဖက် နတ်ဘုရားမ သုံးပါးထဲမှ တစ်ပါးဖြစ်လေသည်။ အိလိယဒ်ကဗျာရှည်တွင် သူမ၏ အခန်းကဏ္ဍများစွာရှိ၍ အခီးယာဒေသမှ သူများကို ကူညီသည်ဟု ဆိုကာ အောဒဆီကဗျာတွင် အိုဒစ်ဆီးယပ်စ်၏ အကြံပေးဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။ ရောမကဗျာဆရာ အောဗစ်၏ နောက်ပိုင်းအရေးအသားများတွင် အသီးနာသည် လူသားအမျိုးသမီး အဲရာ့ခ်နီနှင့် ရက်ကန်းပြိုင်ပွဲတစ်ခု ယှဉ်ပြိုင်ပြီးနောက် အဲရာ့ခ်နီကို ပထမဆုံး ပင့်ကူအသွင်ပြောင်းခဲ့လေသည်။ ကဗျာဆရာ အောဗစ်က ဆက်လက်၍ ပိုဆိုက်ဒန်က မစ်ဒယူးဆာ (မဒူဆာ) က သူမ၏ ဘုရားကျောင်းတွင် အဓမ္မကျင့်ပြီးနောက် မစ်ဒယူးဆာကို မြွေများရစ်ခွေနေသောခေါင်း မည်သို့ပြောင်းလဲခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ခေတ်ဆန်းချိန်ကာလ (Renaissance) ကတည်းက အသီးနာသည် ဉာဏ်ပညာ၊ အနုပညာနှင့် ဂန္ထဝင်(စာပေ)သင်ကြားခြင်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာပြယုတ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်း ပန်ချီဆရာများ၊ ခိုင်းနှိုင်းတင်စားသူများက အများအားဖြင့် အသီးနာကို လွတ်လပ်မှု၊ [[ဒီမိုကရေစီ]] ၏ အမှတ်သညာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ==မှတ်စု== {{notelist}} ==ကိုးကားအညွှန်းများ== {{reflist}} ==ကိုးကားရင်းမြစ်များ== *{{citation|last=Kerényi|first=Karl|authorlink=Károly Kerényi|title=The Gods of the Greeks|publisher=Thames and Hudson|location=London, England|date=1951|isbn=978-0-500-27048-6|url=https://archive.org/details/godsofgreeks00kerrich}} *{{citation |last=L. Day|first=Peggy|contribution=Anat|contribution-url=https://books.google.com/books?id=yCkRz5pfxz0C&pg=PA36 |editor-last=Toorn |editor-first=Karel van der |editor-link=Karel van der Toorn |editor2-last=Becking |editor2-first=Bob |editor3-last=Horst |editor3-first=Pieter Willem van der |editor3-link=Pieter Willem van der Horst |title=Dictionary of Deities and Demons in the Bible, ''2nd ed.'' |location=Grand Rapids |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |date=1999a |pp=36–39|title-link=Dictionary of Deities and Demons in the Bible}} *{{citation|last1=Deacy|first1=Susan|authorlink1 = Susan Deacy|last2=Villing|first2=Alexandra|title=Athena in the Classical World|publisher=Koninklijke Brill NV|location=Leiden, The Netherlands|date=2001}} {{stub}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] am0336ka1269dsebi8fiz51ff2lb895 0 148754 1048008 560791 2026-08-11T05:17:01Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ]] 1048008 wikitext text/x-wiki {{rough translation}}   တစ်ပြိုင်တည်း​ဖြစ်ပွားခဲ့သော '''မိတ္ထီလာတိုက်ပွဲနှင့်''' '''မန္တလေးတိုက်ပွဲတို့သည်''' ဗမာကန်ပိန်း အဆုံးတွင် အဆုံးအဖြတ်ပေးမှုရရှိခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ပွဲကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဗမာ​ပြည်အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိပါသည်။ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာခက်အခဲများရှိသော်လည်း မဟာမိတ်များသည်မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင်သံချပ်ကာတပ်ဆင်ထားသောစက်ကြီးများကိုတပ်ဖြန့်ချထားနိုင်ခဲ့ပါသည်။ == ၁၉၄၅ခုနှစ်အခြေအနေ == === မဟာမိတ်အခြေအနေ === [[ဖိုင်:Allied_Third_Burma_Campaign_June_1944-May_1945.jpg|right|thumb|300x300px| တိုက်ပွဲများ၏တိုးတက်မှုနှင့်အရှေ့တောင်အာရှစစ်ပွဲပြဇာတ်ရုံနှင့်သူတို့၏ဆက်စပ်မှုကိုပြထားသောမြေပုံများ]] === စစ်တိုက်၏အမိန့် === ဤအချိန်တွင် ဂျပန်တို့သည် ၎င်းတို့၏ဗဟိုတပ်ဦးကို မြောက်ပိုင်းရှေ့မှောက်ယူနစ်များဖြင့် မြန်မြန်ဆန်ဆန်အားဖြည့်ပေးခဲ့သည် (အမေရိကန် ဦး ဆောင်သောမြောက်ပိုင်းတိုက်ခိုက်ရေးဧရယာစစ်ဌာနချုပ်သည်တရုတ်စစ်တပ်များကို တရုတ်သို့ပြန်လည်သိမ်းဆည်းခဲ့သောကြောင့်လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများစွာကိုရပ်တန့်စေခဲ့သည်) နှင့်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှအရံယူနစ်များ။ == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ မြန်မာနိုင်ငံ]] na08ku4ii0h3cn8uwl1g1h7vso1vy4t 0 187790 1048056 1046702 2026-08-11T09:38:42Z ~2026-44295-98 146791 /* */ 1048056 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ | official_name = ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ | native_name = | other_name = | postal_code = 222203 | postal_code_type = Postal codes | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = | image_map = | map_caption = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 = ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ | unit_pref = imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | population_density_km2 = auto | coordinates_display = | coordinates_region = MM | coordinates = {{Coord|22.9940395355225|95.3815231323242|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | website = }} '''ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ'''({{Lang-en|Chaung Sone(South)}})သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၊ [[ချောင်းဆုံ (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ MMR005011004 ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ချောင်းဆုံ (တောင်) |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{တန့်ဆည်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Sagaing-geo-stub}} k4qma6yad9jo5r6qx6195argrmsuhi2 1048059 1048056 2026-08-11T09:42:23Z ~2026-44295-98 146791 1048059 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ | official_name = ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ | native_name = | other_name = | postal_code = 222203 | postal_code_type = Postal codes | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = | image_map = | map_caption = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 = ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ | unit_pref = imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | population_density_km2 = auto | coordinates_display = | coordinates_region = MM | coordinates = {{Coord|22.9940395355225|95.3815231323242|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | website = }} '''ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ'''({{Lang-en|Chaung Sone(South)}})သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၊ [[ချောင်းဆုံ (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ MMR005011004 ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ချောင်းဆုံ (တောင်) |North = -ရေဦးကုန်းကျေးရွာ |Northeast = - |East = -အင်ကုက္ကားကျေးရွာ |Southeast = - |South = -တန့်ဆည်မြို့ |Southwest = - |West = -ဖလံချိုင်ကျေးရွာ |Northwest = - }} {{တန့်ဆည်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Sagaing-geo-stub}} gl47o01paice0l6erk9u49yoixhglzm 1048061 1048059 2026-08-11T09:46:39Z ~2026-44295-98 146791 /* */ 1048061 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ | official_name = ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ | native_name = | other_name = | postal_code = 222203 | postal_code_type = Postal codes | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = | image_map = | map_caption = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 = ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ | unit_pref = imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | population_density_km2 = auto | coordinates_display = | coordinates_region = MM | coordinates = {{Coord|22.9940395355225|95.3815231323242|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | website = }} '''ချောင်းဆုံ(တောင်)ကျေးရွာ'''({{Lang-en|Chaung Sone(South)}})သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၊ [[ချောင်းဆုံ (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ MMR005011004 ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ချောင်းဆုံ (တောင်) |North = -ရေဦးကုန်းကျေးရွာ |Northeast = - |East = ဖလံချိုင်ကျေးရွာ |Southeast = - |South = -တန့်ဆည်မြို့ |Southwest = - |West = အင်ကုက္ကားကျေးရွာ |Northwest = - }} {{တန့်ဆည်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Sagaing-geo-stub}} 6s7a05tisv2wll5rji6pn13zoz3ugch 10 216719 1047972 837240 2026-08-10T17:20:04Z Dr Lotus Black 31011 1047972 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>{| class="wikitable nogrid" style="font-size:10pt" ! [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|လင်းနိယ]]<ref name="Linnaeus1735">{{cite book | first1=Carl | last1=Linnaeus |author-link=ကားလ် လင်းနီးယပ် | title=Systemae Naturae, sive regna tria naturae, systematics proposita per classes, ordines, genera & species | year=1735}}</ref> ! [[:en:Ernst Haeckel|ဟက်ကဲလ်]] ! ချယ်တွန်<ref name="Chatton1925">{{cite journal | first1= É. | last1=Chatton | title=''Pansporella perplexa''. Réflexions sur la biologie et la phylogénie des protozoaires | journal=Annales des Sciences Naturelles - Zoologie et Biologie Animale | volume=10-VII | pages=1–84| year=1925}}</ref> ! ကိုဖလန့်ဒ်<ref name="Copeland1938">{{cite journal | first1= H. | last1=Copeland | title=The kingdoms of organisms | journal=Quarterly Review of Biology | volume=13 | pages=383–420 | year=1938 | issue=4 | doi=10.1086/394568 | s2cid=84634277 }}</ref> ! [[:en:Robert Whittaker (ecologist)|ဝှီတက်ကာ]]<ref name="Whittaker1969">{{cite journal |last1=Whittaker |first1=R. H. |title=New concepts of kingdoms of organisms|journal=Science |volume=163 |issue=3863 |pages=150–60 | date=January 1969 |pmid=5762760 |doi=10.1126/science.163.3863.150 |bibcode=1969Sci...163..150W }}</ref> ! colspan="2" | [[:en:Carl Woese|ဝေါ့ဇ်]]<ref name="Woese1990">{{cite journal | last1= Woese |first1=Carl |author-link=Carl Woese |last2=Kandler |first2=O. |last3=Wheelis |first3=M. | title=Towards a natural system of organisms:proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya. | journal =Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume=87 | issue=12 | pages=4576–9 | year=1990 | pmid=2112744 | doi=10.1073/pnas.87.12.4576 |pmc=54159 | bibcode=1990PNAS...87.4576W|doi-access=free }}</ref> ! colspan="2" | [[:en:Thomas Cavalier-Smith|ကဘလီယာ စမစ်]]<ref name="CavalierSmith2004">{{cite journal |last=Cavalier-Smith |first=Thomas |author-link=Thomas Cavalier-Smith |year=1998 |title=A revised six-kingdom system of life |journal=Biological Reviews |volume=73 |pages=203–66 |url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=685 |issue=3 |doi=10.1111/j.1469-185X.1998.tb00030.x |pmid=9809012|s2cid=6557779 }}</ref> ၂၀၁၅<ref>{{cite journal |last1=Ruggiero|first1=Michael A. |last2=Gordon |first2=Dennis P. |last3=Orrell |first3=Thomas M. |last4=Bailly |first4=Nicolas |last5=Bourgoin |first5=Thierry |last6=Brusca |first6=Richard C. |last7=Cavalier-Smith |first7=Thomas |last8=Guiry |first8=Michael D. |last9=Kirk |first9=Paul M.|last10=Thuesen |first10=Erik V. |display-authors=5 |title=A higher level classification of all living organisms |journal=PLOS ONE |date=2015 |volume=10 |issue=4 |article-number=e0119248 |doi=10.1371/journal.pone.0119248 |pmid=25923521 |pmc=4418965|bibcode=2015PLoSO..1019248R |doi-access=free}}</ref> |- ! ၁၇၃၅<br/>လောက ၂ခု ! ၁၈၆၆<br/>လောက ၃ခု ! ၁၉၂၅<br/>လောက ၂ခု ! ၁၉၃၈<br/>လောက ၄ခု ! ၁၉၆၉<br/>လောက ၅ခု ! ၁၉၇၇<br/>လောက ၆ခု ! ၁၉၉၀<br/>[[:en:Three-domain system|နယ်ပယ် ၃ခု]] ! ၁၉၉၃<br/>လောက ၈ခု ! ၁၉၉၈<br/>လောက ၆ခု |- | rowspan="5" | (မရှိ) | style="background-color: khaki" rowspan="5" | [[မူလသက်ရှိ]]<br />(Protista) | style="background-color: lightgrey" rowspan="2" | [[နျူကလိယအစစ်မဲ့ သက်ရှိ|ပရိုကာယုတ်]]<br />(Prokaryota) | style="background-color: lightgrey" rowspan="2" | [[မိုနေရာ]]<br />(Monera) | style="background-color: lightgrey" rowspan="2" | [[မိုနေရာ]]<br />(Monera) | style="background-color: lightgrey" | [[ယူဘက်တီးရီးယား]]<br />(Eubacteria) | style="background-color: lightgrey" | [[ဘက်တီးရီးယား]]<br />(Bacteria) | style="background-color: lightgrey" | [[ယူဘက်တီးရီးယား]]<br />(Eubacteria) | style="background-color: lightgrey" rowspan="2" | [[ဘက်တီးရီးယား]]<br />(Bacteria) |- <!--1 မရှိ --> <!--2 မူလသက်ရှိ --> <!--3 နျူကလိယမဲ့ သက်ရှိ --> <!--4 မိုနေရာ --> <!--5 မိုနေရာ --> | style="background-color: darkgray" | [[အာခီးယာ|အာခေဘက်တီးရီးယား]]<br />(Archaeabacteria) | style="background-color: darkgray" | [[အာခီးယာ|အာခေးအာ]]<br />(Archaea) | style="background-color: darkgray" | [[အာခီးယာ|အာခေဘက်တီးရီးယား]]<br />(Archaeabacteria) <!--9 ဘက်တီးရီးယား --> |- <!--1 မရှိ --> <!--2 မူလသက်ရှိ --> | style="background-color: #e0d0b0" rowspan="6" | [[ယူကာယုတ်|နျူကလိယပါ သက်ရှိ]]<br />(Eukaryota) | style="background-color: khaki" rowspan="3" | [[မူလသက်ရှိ]]<br />(Protista) | style="background-color: khaki" rowspan="3" | [[မူလသက်ရှိ]]<br />(Protista) | style="background-color: khaki" rowspan="3" | [[မူလသက်ရှိ]]<br />(Protista) | style="background-color: #e0d0b0" rowspan="6" | [[ယူကာယုတ်|နျူကလိယပါ သက်ရှိ]]<br />(Eukarya) | style="background-color: PeachPuff" | [[:en:Archezoa|အာခေသတ္တဝါ]]<br />(Archezoa) | style="background-color: khaki" rowspan="2" | [[မူလသတ္တဝါ]]<br />(Protozoa) |- <!--1 မရှိ --> <!--2 မူလသက်ရှိ --> <!--3 နျူကလိယပါ သက်ရှိ --> <!--4 မူလသက်ရှိ --> <!--5 မူလသက်ရှိ --> <!--6 မူလသက်ရှိ --> <!--7 နျူကလိယပါ သက်ရှိ --> | style="background-color: khaki" | [[မူလသတ္တဝါ]]<br />(Protozoa) <!--9 မူလသတ္တဝါ --> |- <!--1 မရှိ --> <!--2 မူလသက်ရှိ --> <!--3 နျူကလိယပါ သတ္တဝါ --> <!--4 မူလသက်ရှိ --> <!--5 မူလသက်ရှိ --> <!--6 မူလသက်ရှိ --> <!--7 နျူကလိယပါ သတ္တဝါ --> | style="background-color: burlywood" | [[:en:Chromista|ခရိုမိစ်တာ]]<br />(Chromista) | style="background-color: burlywood" | [[:en:Chromista|ခရိုမိစ်တာ]]<br />(Chromista) |- | style="background-color: lightgreen" rowspan="2" | [[အပင်]]<br />(Vegetabilia) | style="background-color: lightgreen" rowspan="2" | [[အပင်]]<br />(Plantae) <!-- နျူကလိယပါ သက်ရှိ --> | style="background-color: lightgreen" rowspan="2" | [[အပင်]]<br />(Plantae) | style="background-color: lightgreen" | [[အပင်]]<br />(Plantae) | style="background-color: lightgreen" | [[အပင်]]<br />(Plantae) <!-- နျူကလိယပါ သက်ရှိ --> | style="background-color: lightgreen" | [[အပင်]]<br />(Plantae) | style="background-color: lightgreen" | [[အပင်]]<br />(Plantae) |- <!-- အပင် --> <!-- အပင် --> <!-- နျူကလိယပါ သက်ရှိ --> <!-- အပင် --> | style="background-color: lightblue" | [[မှို]]<br />(Fungi) | style="background-color: lightblue" | [[မှို]]<br />(Fungi) <!-- နျူကလိယပါ သက်ရှိ --> | style="background-color: lightblue" | [[မှို]]<br />(Fungi) | style="background-color: lightblue" | [[မှို]]<br />(Fungi) |- | style="background-color: pink" | [[သတ္တဝါ]]<br />(Animalia) | style="background-color: pink" | [[သတ္တဝါ]]<br />(Animalia) <!-- နျူကလိယပါ သက်ရှိ --> | style="background-color: pink" | [[သတ္တဝါ]]<br />(Animalia) | style="background-color: pink" | [[သတ္တဝါ]]<br />(Animalia) | style="background-color: pink" | [[သတ္တဝါ]]<br />(Animalia) <!-- နျူကလိယပါ သက်ရှိ --> | style="background-color: pink" | [[သတ္တဝါ]]<br />(Animalia) | style="background-color: pink" | [[သတ္တဝါ]]<br />(Animalia) |}</onlyinclude> nwoq08pcbzhj7adkg0eqy1lagu3hyfg 0 240580 1048001 948471 2026-08-11T01:55:12Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ပညာရှင်များ]] ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1048001 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=မအိမ့် |image= [[File:MaEaint.jpg|300px]] |caption= |native_name= |birth_name= |birth_date=<!--{{b-da|1958}}--> |birth_place= |death_date= |death_place= |education=|alma_mater= |occupation={{hlist|ရုပ်ရင်ထုတ်လုပ်သူ|ရုပ်ရှင်စာရေးသူ}} |known_for=''[[ခြေလေးချောင်း]]'' |website=}} '''မအိမ့်'''သည် မြန်မာရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ နှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် လူသိများသည့် [[ခြေလေးချောင်း]] ရုပ်ရှင်၏ အဓိကစာရေးသူလည်းဖြစ်သည်။<ref name=":2">{{Cite web |last=Frater |first=Patrick |date=2021-08-04 |title=Myanmar’s Maung Sun Attends Locarno, Ma Aeint Faces Jail (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2021/film/asia/myanmar-locarno-maung-sun-ma-aeint-faces-jail-1235033592/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-09 |title=Filmmaker Ma Aeint missing after arrest |url=https://www.bnionline.net/en/news/filmmaker-ma-aeint-missing-after-arrest |access-date=2023-02-28 |website=Burma News International |language=en}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးသောနောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရသည် ''ခြေလေးချောင်း''ရုပ်ရှင်တွင်ပါဝင်သည့်မအိမ့်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး[[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]တွင်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-10-12 |title=Let’s go to the movies? Junta wants to reopen Myanmar’s cinemas |url=https://coconuts.co/yangon/news/lets-go-to-the-movies-junta-wants-to-reopen-myanmars-cinemas/ |access-date=2023-02-28 |website=Coconuts |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2022-05-03 |title=PEN America Condemns Harsh Sentencing of Myanmar Filmmaker Ma Aeint, Sentenced to Three Years in Prison with Hard Labor on Baseless Charges |url=https://pen.org/press-release/pen-america-condemns-harsh-sentencing-of-myanmar-filmmaker-ma-aeint-sentenced-to-three-years-in-prison-with-hard-labor-on-baseless-charges/ |access-date=2023-02-28 |website=PEN America |language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ) အရထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်ချသည်။<ref name=":2" /><ref name=":1" /> ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် နှိပ်စက်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/06/29/243587.html|title=ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူ မအိမ့် စစ်ကြောရေးတွင် ခြေချောင်းများ ကျိုးသည့်အထိ နှိပ်စက်ခံရဟု ဆို|work=ဧရာဝတီသတင်း|access-date=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၁ }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ ၃ရက်နေ့တွင် သာယာဝတီအကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လွတ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy0vn5ppjl9o?fbclid=IwAR16qfdHK3sCb_cJnzcSItRqj9aWkHs_lfiE055jMixlhYRKwhT6JMiY_k4 |title=၅၀၅-က လွတ်ငြိမ်းခွင့် - ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူ မအိမ့် ‌သာယာဝတီ‌ထောင်က ပြန်လွတ်မြောက်|work=BBC Burmese|access-date=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၃ မေ ၂၀၂၃ }}</ref> == ပြန်လွတ်လာရေးတောင်းဆိုမှုများ == PEN Americaနှင့်နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးအသိုင်းအဝိုင်းနှင့်အဖွဲ့အစည်းများသည်မအိမ့်၏ပြစ်ဒဏ်ကို ဝိုင်းဝန်းရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Japanese Directors' Guild calls for release of another Myanmar filmmaker Maung Thein Dan |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2021/08/16/japanese-directors039-guild-calls-for-release-of-another-myanmar-filmmaker-maung-thein-dan |access-date=2023-02-28 |website=The Star |language=en}}</ref><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2021-06-10 |title=Myanmar Filmmaker Ma Aeint’s Arrest Condemned by International Film Festival Community, Release of Detained Producer Urged |url=https://silverscreenindia.com/life/news/myanmar-filmmaker-ma-aeints-arrest-condemned-by-international-film-festival-community-release-of-detained-producer-urged/ |access-date=2023-02-28 |website=Silverscreen India |language=en-US |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228232341/https://silverscreenindia.com/life/news/myanmar-filmmaker-ma-aeints-arrest-condemned-by-international-film-festival-community-release-of-detained-producer-urged/ }}</ref><ref>{{Cite web |last=Yonhap |date=2021-06-08 |title=S. Korea's 11 intl. film fests call for release of Myanmar filmmaker |url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210608000915 |access-date=2023-02-28 |website=The Korea Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Frater |first=Patrick |date=2021-06-08 |title=Myanmar Filmmaker Ma Aeint Arrested and Detained by Military Regime |url=https://variety.com/2021/politics/asia/ma-aeint-myanmar-filmmaker-arrested-detained-1234991002/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ၇၉ကြိမ်မြောက် ဗင်းနစ်နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်၌Julianne Mooreမင်းသမီးတစ်ဦးသည် မအိမ့်နှင့်အခြားအကျဉ်းကျခံနေသည့်ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာများကိုလွတ်မြောက်စေဖို့ ဆန္ဒပြပွဲကိုဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-09-09 |title=Julianne Moore leads red carpet protest for jailed Iranian filmmaker |url=https://arab.news/jujq7 |access-date=2023-02-28 |website=Arab News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Actress leads red carpet protest in Italy for jailed filmmakers including Myanmar’s Ma Aeint |url=https://mizzima.com/article/actress-leads-red-carpet-protest-italy-jailed-filmmakers-including-myanmars-ma-aeint |access-date=2023-02-28 |website=Mizzima Myanmar News and Insight |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 7el0eljme0q34vb2p5cfedetj1733w3 0 247693 1048013 855907 2026-08-11T06:41:51Z Mkant00 135890 category adjustment 1048013 wikitext text/x-wiki {{Short description|အမှတ်၊ မျဉ်း သို့မဟုတ် တည်နေရာကို ညွှန်ပြရန် အသုံးပြုသည့် ကိန်းဂဏန်း}} [[File:3D Spherical 2.svg|thumb|240px|right|[[သင်္ချာ]]သုံး စက်ဝန်းလုံး ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Spherical Coordinate System) ၏ '''ကိုဩဒိနိတ် <math>(r, \theta, \varphi)</math>'''များ သရုပ်ပြပုံ။ '''<math>r</math>''' သို့မဟုတ် တစ်ခါတရံတွင် '''<math>\rho</math>''' က '''တာရင်းအမှတ်မှ မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း အကွာအဝေး''' ဖြစ်၏၊ '''<math>\theta</math>''' က '''ခေါင်းလှည့်ထောင့်''' (azimuthal angle) ဖြစ်၏၊ '''<math>\varphi</math>''' က '''ခေါင်းငုံ့ထောင့်''' (polar angle) ဖြစ်၏။]] [[ဂျီဩမေတြီ]]နှင့် [[ရူပဗေဒ]]တို့ရှိ [[အာကာသ|နေရာရပ်ဝန်းသဘော]] သို့မဟုတ် [[အချိန်-အာကာသ|အချိန်+နေရာရပ်ဝန်း သဘော]] တမျိုးမျိုးကို [[သင်္ချာ]]နည်းဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည့် '''ကိုဩဒိနိတ်စနစ်''' ({{lang-en|Coordinate System)}} ဆိုသည်မှာ - ထို [[ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်|သမားရိုးကျ ယူကလစ်ဒ်ရပ်ဝန်း]]ကဲ့သို့ ဖြစ်စေ နေရာရပ်ဝန်း (သို့မဟုတ် အချိန်+နေရာ သဘောပေါင်းလျက်ဖြစ်သော spacetime ဖြစ်အင်ထု) တခုခု အတွင်းရှိ [[တည်နေရာ]]များ (သို့မဟုတ် [[အချိန်|ဖြစ်ပျက်ချိန်]] + [[တည်နေရာ|ဖြစ်ပျက်နေရာ]] များ) တခုချင်းစီကို ကို [[ကိန်းစစ်|ကိန်းဂဏန်း]] တစုံဖြင့် ဖော်ပြသွားရန် သုံးသည့် စနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ထို ကိန်းစုံများမှာ [[ကိုဩဒိနိတ်]]များ ဖြစ်၏။<ref>Woods p. 1</ref><ref>{{MathWorld|title=Coordinate System|urlname=CoordinateSystem}}</ref> သို့ဖြင့် ကိုဩဒိနိတ်စနစ် တခုစီသည် မရေမတွက်နိုင်သော ကိုဩဒိနိတ်များ နေရာကြားလပ်မရှိ စုဝေးနေခြင်းသဘောဟု ဆိုနိုင်သည်။ မိမိ ကိုင်တွယ်စဉ်းစားနေသည့် နေရာရပ်ဝန်း (space) သဘောရား၌ [[တိုင်းကြောင်း|တိုင်းကြောင်း (dimension)]] အရေအတွက် ပါသလောက်၊ မိမိ အသုံးပြုနေသော ကိုဩဒိနိတ်စနစ်၌ စံပြုပေတိုင် စိတ်ကူးမျဉ်းစုသဖွယ် [[ဝင်ရိုး]] အရေအတွက် ပါဝင်နေမည်။ ထိုကိုဩဒိနိတ်စနစ်၏ ကိုဩဒိနိတ်တစ်ခုစီတွင် စုံလိုက်စုံလိုက် ပါဝင်မည့် ကိန်း အရေအတွက်များလည်း ထိုအတိုင်းဖြစ်မည်။ ထိုကိန်းများကို ကိုဩဒိနိတ်များအဖြစ် စုံလိုက်ဖော်ပြရာ၌ ထိုကိန်းများ၏ အစဉ်လိုက်ဖြစ်မှုမှာ သတိပြု ရေးဖွယ်၊ ဖတ်ဖွယ် ဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့်၊ ၂-တိုင်းကြောင်းပါ (2-dimensional) [[ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ်]]တွင်၊ <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> ဝင်ရိုးတို့ဖြင့် ဆွဲသားသော် {{math|(x, y)}} ဟူသည်မျိုး <math>x</math> ကို ပထမထား၊ <math>y</math> ကို ဒုတိယထား ရေးရိုးရှိသည်။ တိုင်းကြောင်း ၃ခု ဖြစ်သွာလျှင်၊ {{math|(x, y, z)}} ဟု ဆက်ဖြစ်အံ့။ == အသုံးများသော ကိုဩဒိနိတ်စနစ် အချို့ == === ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ် === {{Main|ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ်}} [[File:Cartesian-coordinate-system.svg|thumb|right|250px|၂-တိုင်ကြောင်းပါ ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ် ပုံ။ ဤ ကိုဩဒိနိတ်စနစ်အတွင်း၌ {{nowrap|(0, 0)}} ဟူသကဲ့သို့ ကိုဩဒိနိတ်၏ ပါဝင်[[စကေလာ|ကိန်းလုံး]]များက သုညချည်း ဖြစ်နေလျှင် ၎င်း ညွှန်းဆိုသည့် နေရာသည် တာရင်းအမှတ် (origin) ဖြစ်ပြီး ဤတွင် ခရမ်းရောင်အစက်၊ {{nowrap|(2, 3)}} ဟူသော ကိုဩဒိနိတ် က ညွှန်းဆိုသည့် နေရာသည် အစိမ်းရောင်အမှတ်၊ {{nowrap|(−3, 1)}} ဟူသော ကိုဩဒိနိတ် က ညွှန်းဆိုသည့် နေရာသည် အနီရောင်အမှတ်၊ {{nowrap|(−1.5, −2.5)}} ဟူသော ကိုဩဒိနိတ် က ညွှန်းဆိုသည့် နေရာသည် အနီရောင်အမှတ်။]] အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ထောင့်မတ်ကျသော [[မျဉ်း|မျဉ်းဖြောင့်]] [[စံတိုင်|စံတိုင်(ဝင်ရိုး)]] များဖြင့် ဖွဲ့စည်းလျက်ဖြစ်ပေါ်သည့် ကိုဩဒိနိတ်စနစ်အမျိုးအစားမှာ ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ်) ဖြစ်ပြီး၊ စံတံမျဉ်း အမည်များအဖြစ် {{math| X, Y, Z}} တို့ ထားရှိတတ်ကြ၏။ === ဝိုင်းလှည့် အမှတ်ချအိမ် === {{Main|ဝိုင်းလှည့် အမှတ်ချအိမ်}} * [[တာရင်းအမှတ်|တာရင်းအမှတ် (တိုင်မအမှတ်)]]မှ ''အကွာအဝေး (distance)'' ဟူသော တိုင်းကြောင်း၁ခု <math>r</math> နှင့် * မည်သည့်ဘက်သို့ ထိုအကွာအဝေးဟု ''ဦးတည်ချက် (direction)'' ကို ညွှန်းဆိုပေးသော [[ထောင့်]]ပြတိုင်းကြောင်း နောက်၁ခု <math>\theta</math> တို့က စံတိုင် ၂ခုသဖွယ် ပါရှိလျက်၊ တိုင်းကြောင်း ၂ခုစာ မျက်နှာပြင်သဘောကို ဖော်ဆောင်နေသည့် အမှတ်ချအိမ်သည် '''ဝိုင်းလှည့် အမှတ်ချအိမ်''' ('''Polar Coordinate System''') ဖြစ်၏။ === စက်ဝန်းလုံး ကိုဩဒိနိတ်စနစ် === {{Main|စက်ဝန်းလုံး ကိုဩဒိနိတ်စနစ်}} [[File:3D Spherical.svg|thumb|300px|right|[[ရူပဗေဒ]]သုံး စက်ဝန်းလုံး ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Spherical Coordinate System) ၏ '''ကိုဩဒိနိတ် <math>(r, \theta, \varphi)</math>'''များ သရုပ်ပြပုံ။'''<math>r</math>''' က '''တာရင်းအမှတ်မှ မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း အကွာအဝေး''' ဖြစ်၏၊ '''<math>\theta</math>''' က '''ခေါင်းငုံ့ထောင့်'''(polar angle) ဖြစ်၏၊ '''<math>\varphi</math>''' က '''ခေါင်းလှည့်ထောင့်'''(azimuthal angle) ဖြစ်၏။]] * တာရင်းအမှတ် (origin)မှ အကွာအဝေး ဟူသော တိုင်းကြောင်း <math>r</math> နှင့်တကွ * ထောင့်လှည့်ညွှန်ပြမှုသေဘာ ဆောင်သော ကျန်တိုင်းကြောင်း၂ခု <math>\theta</math> နှင့် <math>\varphi</math> တို့က စံတိုင် ၃ခုသဖွယ် ပါရှိလျက်၊ တိုင်းကြောင်း ၃ခုစာ ထုထည်သဘောကို ဖော်ဆောင်နေသည့် ကိုဩဒိနိတ်စနစ်သည် စက်ဝန်းလုံး ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Spherical Coordinate System) ဖြစ်၏။ == အကိုးအကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Wiktionary|coordinate system|coordinate}} {{Commons category|Coordinate systems}} * [http://homepages.inf.ed.ac.uk/rbf/CVonline/LOCAL_COPIES/AV0405/MARTIN/Hex.pdf Hexagonal Coordinate Systems] [[ကဏ္ဍ:ကိုဩဒိနိတ် စနစ်များ|*]] [[ကဏ္ဍ:ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဂျီဩမေတြီ]] md0xhno56uaaherovuu7ssy7lp09fja 0 247819 1048072 835051 2026-08-11T10:39:33Z Mkant00 135890 1048072 wikitext text/x-wiki [[File:Observer in special relativity.svg|thumb|အကာသ-အချိန် (ခေါ်) လောကဇာတ်ခုံ (spectime) အတွင်းရှိ အမှတ်တိုင်း၏ နေရာအကွာအဝေးနှင့် အချိန်ကုန်ဆုံးမှု သဘောတရားသည် အတိုင်းဆတာအုံ (metric tensor) ၏ အဆုံးအဖြတ်အတိုင်း ဖြစ်ရ၏။]] အတိုင်းဆရှိ [[သဏ္ဌာန်ရာ|သဏ္ဌာန်ရာ ရပ်ဝန်း]] တခုခု၏ [[အချိန်-အာကာသ|ဖြစ်အင်ထု]] သဘောသရုပ်ဆန်သော '''အတိုင်းဆတာအုံ''' (ခေါ်) '''မတ်ထြစ်တန်ဇာ''' ([[အင်္ဂလိပ်]]: '''metric tensor''') ဆိုသည်မှာ - ၎င်းရပ်ဝန်းအတွင်းရှိ [[အလျား]]၊ [[ဧရိယာ]]၊ [[ထုထည်]]စသော သဘောတရားများကိုယ်တိုင်၏ ဖွဲ့စည်းပုံတို့ ပေါ်လာအောင် ပုံဖော်ပေးသည့် သင်္ချာသရုပ် ၂-[[ဘယ်နှကြောင်းဆွဲ|ကြောင်းဆွဲ]] [[တာအုံ]] ဖြစ်၏။<ref>A First Course in General Relativity by ''Benard F.Schutz''</ref> [[အာကာသ|နေရာသီးသန့်သဘော]]အဖို့ [[အတိုင်းဆ]]ဖြစ်ခဲ့သော အရာသည် ([[ကိန်းအုံ]]တို့ဖြင့် ဖော်ညွှန်းတွက်ချက်မှု၌) အာကာသ-အချိန်အဖို့ အတိုင်းဆတာအုံ ဖြစ်သွားပုံမှာ သဘောသရုပ်ချင်း အပြိုင်ပင် ဖြစ်သည်။ == သင်္ချာ == [[အာကာသ|ရပ်ဝန်း]]တမျိုးမျိုး၏ ''အောက်ညွှန်းလုံးကျ (lower-indexked)'' အတိုင်းဆတာအုံ <math>\mathbf{g}</math> ၏ [[တာစ|တာစ(component)]] များကို ဤသို့ တွက်ထုတ်စစ်ဆေးနိုင်၏။<ref>A First Course in General Relativity by ''Benard F.Schutz''</ref> :<math> g_{\alpha\beta} = \mathbf{\hat{e}}_\alpha \cdot \mathbf{\hat{e}}_\beta </math> <math>\mathbf{\hat{e}}_\alpha</math> နှင့် <math>\mathbf{\hat{e}}_\beta</math> တို့က [[အလွှားစိပ်|စံအလွှားစိပ်]]များကို ကိုယ်စားပြုသည်။<br> [[တိုင်းကြောင်း]] ၃ခုနှင့်သော [[ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ်]] <math>(x, y, z)</math> ၏ အတိုင်းဆတာအုံက အောက်ပါတိုင်း ဖြစ်မည်။ <math display="block"> \begin{bmatrix} g_{11} & g_{12} & g_{13} \\ g_{21} & g_{22} & g_{23} \\g_{31} & g_{32} & g_{33} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \mathbf{\hat{i}} \cdot \mathbf{\hat{i}} & \mathbf{\hat{i}} \cdot \mathbf{\hat{j}} & \mathbf{\hat{i}} \cdot \mathbf{\hat{k}} \\ \mathbf{\hat{j}} \cdot \mathbf{\hat{i}} & \mathbf{\hat{j}} \cdot \mathbf{\hat{j}} & \mathbf{\hat{j}} \cdot \mathbf{\hat{k}} \\ \mathbf{\hat{k}} \cdot \mathbf{\hat{i}} & \mathbf{\hat{k}} \cdot \mathbf{\hat{j}} & \mathbf{\hat{k}} \cdot \mathbf{\hat{k}} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} </math> ၂-တိုင်းကြောင်း [[ဝိုင်းလှည့် အမှတ်ချအိမ်]] ၏ အတိုင်းဆအာအုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်မည်။ <math display="block"> \begin{bmatrix} g_{11} & g_{12} \\ g_{21} & g_{22} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \mathbf{\hat{r}} \cdot \mathbf{\hat{r}} & \mathbf{\hat{r}} \cdot \mathbf{\hat{\theta}} \\ \mathbf{\hat{\theta}} \cdot \mathbf{\hat{r}} & \mathbf{\hat{\theta}} \cdot \mathbf{\hat{\theta}} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & r \end{bmatrix} </math> == အကိုးအကား == {{reflist}} [[Category:ရူပဗေဒ]] tw4ohihr23uc6o7vfl66zu2wzbexk8z 0 248273 1048081 833500 2026-08-11T10:54:18Z Mkant00 135890 1048081 wikitext text/x-wiki [[File:Números hiperreales.png|450px|thumb|ε လေးများက တမွတ်စိတ်ပမာဏလေးများကို ကိုယ်စားပြုလျက် သဘောဖော်ပြနေ၏။]] [[သင်္ချာ]]သဘောတရားရှိ '''တမွတ်စိတ်အပိုင်း''' ([[:en:infinitesimal]]) ဆိုသည်မှာ * ကိန်းမျဉ်းဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရလျှင် အဆုံးတမွတ် သေးငယ်လှစွာ စိတ်ထားသော အပိုင်းလေးများ ဖြစ်ပြီး * ဖော်ပြနိုင်သည့် မည်သည့် [[ကိန်းစစ်]]အပိုင်းကိန်းလေးထက် မဆို ပမာဏနည်း၍၊ သုညနီးပါး အဆုံးတမွတ် ချဉ်းကပ်၍ [[သုည]]အတိအကျမူ မဟုတ်ပြန်သော ကိန်းစစ်ပမာဏ သဘောတရားလေးများ ဖြစ်ပေသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]] nzyh92wzgz7soal98lb5aqak1ec30z0 0 257954 1048071 835416 2026-08-11T10:39:15Z Mkant00 135890 1048071 wikitext text/x-wiki [[File:StressEnergyTensor contravariant.svg|right|236px|thumb|အားအချိုး-စွမ်းအင် တာအုံ။ energy density = [[စွမ်းအင်]] [[သိပ်သည်းမှု|သိပ်သည်းနှုန်းထား]] ၊ energy flux = စွမ်းအင်တို့ [[ပြင်ဖောက်နှုန်း|ဖြတ်သန်းသွားလာနေနှုန်း]] ၊ momentum = [[အဟုန်]] ။]] အိုင်းရှ်တိုင်း၏ [[နှိုင်းရသီအိုရီ]]များတွင် ပါဝင်သော '''အားအချိုး-စွမ်းအင် တာအုံ''' (သို့) '''တည်ရွေ့သရုပ် တာအုံ''' ([[အင်္ဂလိပ်]]: '''stress-energy tensor''') ဆိုသည်မှာ [[စွမ်းအင်]] နှင့် [[အဟုန်]] ဟူသော [[တိုင်းဖွယ်|အခြင်းသတ္တိ]]တို့၏ * ထုထည်အတွင်း ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနှုန်း [[သိပ်သည်းမှု|သိပ်သည်းမှု (density)]] နှင့် * ဧရိယာမည်မျှ အမြန်နှုန်းမည်မျှ [[ပြင်ဖောက်နှုန်း|ပြင်ဖောက်နှုန်း (flux)]] တို့ကို စုပြုံဖော်ပြနေသည့် [[တာအုံ]] ဖြစ်သည်။ :<math> T^{\mu\nu} = \begin{pmatrix} T^{00} & T^{01} & T^{02} & T^{03} \\ T^{10} & T^{11} & T^{12} & T^{13} \\ T^{20} & T^{21} & T^{22} & T^{23} \\ T^{30} & T^{31} & T^{32} & T^{33} \end{pmatrix}\,</math> [[တိုင်းကြောင်း]] ၃ခု (3 dimensions) ပါဝင်နေသော [[ကော့ချီ အားအချိုး တာအုံ|အားကြောင်းစုံ တာအုံ (Cauchy stress tensor)]]၏ သင်္ချာသဘာဝကို [[လောရန့်ဇ် ရှုထောင့်ပြောင်းကြည့်နည်း]]နှင့် လျော်ညီစွာ [[အချိန်|"အချိန်"ဟူသော တိုင်းကြောင်း (tempiral dimension)]] ပြင်ဆင်ပေါင်းစပ်၍ ဤ တည်ရွေ့သရုပ် တာအုံ (stress-energy tensor) ရလာသည် ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် နေရာသဘော (spatial) သီးသန့် အားကြောင်းစုံတာအုံ <math>\sigma^{ij}</math> က [[ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်|သာမန် အချိန်-နေရာ တွက်နည်း]]အတွင်း တွက်ချက်ဖွယ် ဖြစ်၍၊ [[နှိုင်းရသီအိုရီ]]များ၌ သုံးသော ဤ တည်ရွေ့သရုပ် တာအုံ <math>T^{\mu\nu}</math> က [[မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး စပေ့စ်|မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး အချိန်-နေရာ တွက်နည်း]]အတွင်း တွကချက်ဖွယ် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:တာအုံ ကဲလ်ကူးလပ်စ်]] [[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ]] dfizuo79jx6dap08vpd7xbs0yxhvvr0 0 258186 1048089 833663 2026-08-11T11:00:15Z Mkant00 135890 1048089 wikitext text/x-wiki [[File:3d two bases same vector.svg|130px|thumb|[[ဗှတ္တာ]]တစ်ခုတည်းကို အမျိုးမျိုးသော '''စံအလွှားစိပ် (basis) စုံလိုက်''' တို့ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်ကြောင်း၊ ခရမ်းနုမြားတို့နှင့် တလှည့်၊ အနီမြားတို့နှင့် တလှည့် ဖော်ပြထားပုံ။]] [[အမှတ်ချအိမ်|အမှတ်ချအိမ် (Coordinate System)]] တခုခု၏ '''စံအလွှားစိပ်''' (သို့) '''အလွှားစိပ်''' ({{lang-en|basis}}; အများကိန်း = bases) တစ်မျိုးစီသည် ပါဝင်သည့် [[စံတိုင်|စံတိုင်(axis)]]တခုစီတလျှောက်၊ အလျားသဘောကို မီတာဟူသော တစ်ယူနစ်စာစီဖြင့် ယူနစ်စံပြုသည့်နှယ်၊ ထို '''[[တိုင်းကြောင်း|တိုင်းကြောင်း (dimension)]] အတိုင်း စံပမာဏ တစ်လွှားစီအနေနှင့် ရှိသော ပေတံ့ကွက်စိပ်သဘော''' [[သင်္ချာဇာတ်ကောင်]] ဖြစ်သည်။<br> [[သင်္ချာ]]စကားနှင့်လျှင်၊ [[ဗှတ္တာရပ်ဝန်း|ဗှတ္တာရပ်ဝန်း (vector space)]] တခုခု၏ ဖြစ်တည်မှုသရုပ်သည် ဤ စံအလွှားစိပ်လေးများ၏ [[ဆတည့်ချင်း ပေါင်းလဒ်|ဆတည့်ချင်း ပေါင်းလဒ် (linear combination)]] ကြောင့်ပင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ တိုင်းကြောင်း ၁ခုစီကို ကိုယ်စားပြုနေသည်မှာ အခြေခံအုတ်ချပ်-ဗှတ္တာလေးသဖွယ် ဖြစ်နေသော ဤ စံအလွှားစိပ် ၁ခုစီ ဖြစ်လေ၏။<br> * [[နှိုင်းရ ရူပဗေဒ]] စသည်တို့တွင်၊ [[အချိန်]]-[[တိုင်းကြောင်း]]ကိုပါ ထည့်သွင်းလျက် သာဓကအားဖြင့် တိုင်းကြောင်း ၄ခုနှင့် စဉ်းစားကိုင်တွယ်နေလျှင်၊ '''(စံ)အလွှားစိပ်''' တခုချင်းကို <math display=inline>\stackrel \longrightarrow{e_\alpha}</math> ဟုလည်းကောင်း၊<ref>"A First Course in General Relativity" by ''Bernard F. Schutz''</ref> * [[နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒ]] စသည်တို့တွင်၊ တိုင်းကြောင်း ၃ခုအထိ အများဆုံး ပါဝင်ပတ်သက်တတ်သော [[အာကာသ|နေရာ(အာကာသ)သဘော]]သီးသန့် [[တာအုံ]]တစိတ်တပိုင်းတို့ကိုသာ စဉ်းစားကိုင်တွယ်နေလျှင်၊ '''(စံ)အလွှားစိပ်''' တခုချင်းကို <math display=inline>\stackrel \longrightarrow{e_i}</math> ဟုလည်းကောင်း၊ စသည်ဖြင့် ဖော်ပြရိုးရှိ၏။ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုဖွယ် | See Also == * [[တာအုံ]] * [[တာအုံ ကဲလ်ကူးလပ်စ်]] == အကိုးအကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဂျီဩမေတြီ]] 9bijujca7zb6t4bs4c6qkswu8mj6dei 0 258211 1048083 833733 2026-08-11T10:55:43Z Mkant00 135890 1048083 wikitext text/x-wiki [[အမှတ်ချအိမ်]]တခုခု၏ ([[စံတိုင်]] သို့မဟုတ် [[အလွှားစိပ်|စံအလွှားစိပ်]] တို့၏) [[သင်္ချာ]]အသုံးအနှုန်း '''ထောင့်သန့်ခြင်း''' ({{lang-en|'''orthogonality'''}}) ဆိုသည်မှာ - <math display="block">\mathbf{e}_i \cdot \mathbf{e}_j = 0, i \neq j</math> ဟု၊ [[အလွှားစိပ်]] မတူသည်ချင်း၏ [[အစက်ချမြှောက်လဒ်]]တို့က သုည ဖြစ်နေလျက်၊ အလွှားစိပ် တခုချင်းစီ၏ [[စကေလာ|ဆ]]တိုးပြောင်းလဲမှုတခုခု အခြားအလွှားစိပ်၌ တိုက်ရိုက်ပြောင်းလဲမှု မဖြစ်ပေါ်စေအောင် ထောင့်မတ်ကျ သီးသန့်ဆန်နေသည့် အခြေအနေကို ညွှန်းဆို၏။ == အကိုးအကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ]] [[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ ]] fyg3ddsbfr8bho17eos536tcj0d8860 0 258212 1047919 833688 2026-08-10T15:00:29Z Mkant00 135890 major expansion 1047919 wikitext text/x-wiki ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) သည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဂျီဩမေတြီ (analytic geometry) တွင် အလျား ၁ ရှိသော [[ဗက်တာ|ဗက်တာ]]ဖြစ်သည်။ မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (linear algebra) နှင့် ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တို့တွင် အလျားဟူသော သဘောတရားကို ယေဘုယျ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ဆီသို့ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (norm) သဘောတရားအဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း (normed vector space) တစ်ခုအတွင်းရှိ ဗက်တာတစ်ခု၏ စံနှုန်းသည် ၁ ဖြစ်လျှင် ၎င်းဗက်တာကို ယူနစ်ဗက်တာ သို့မဟုတ် ယူနစ်ဗက်တာပြုထားသော ဗက်တာ (normalized vector) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်း]] <math>V</math> ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်]] (element) <math>v</math> တစ်ခုအတွက် <math>\|\vec{v}\|=1</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို ယူနစ်ဗက်တာဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယူနစ်ဗက်တာများကို ဦးထုပ်ပုံသဏ္ဌာန် သင်္ကေတ <math>\hat v</math> ဖြင့် မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ အခြား သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများ (notation) အနေဖြင့် <math>\vec v_0</math> သို့မဟုတ် <math>\vec e</math> တို့ကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Citation |last1=Serway |first1=Raymond A. |last2=Jewett |first2=John W. |title=Principles Of Physics: A Calculus-based Text |volume=1 |publisher=Cengage Learning |date=2006 |isbn=978-0-534-49143-7 |page=19 |url=https://books.google.com/books?id=VaroJ5BNuZAC&pg=PA19}}</ref><ref>{{Citation |last1=Bronstein |first1=I. N. |last2=Semendjajew |first2=K. A. |title=Taschenbuch der Mathematik |edition=5. |publication-place=Thun / Frankfurt am Main |publisher=Verlag Harri Deutsch |date=2001 |isbn=3-8171-2005-2 |page=187 |language=de}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရာ (Context) == ပေးထားသော သုည[[ဗက်တာ|ဗက်တာ]] (zero vector) မဟုတ်သည့် ဗက်တာ <math>\vec{v}</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]ဖြင့် စားခြင်းအားဖြင့် ယူနစ်ဗက်တာတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ စံနှုန်းဆိုသည်မှာ ၎င်းဗက်တာ၏ ပမာဏ (magnitude) ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ :<math>\hat v = \frac{\vec{v}}{|\vec{v}|}</math> ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း (normalization) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ <ref>{{Citation |last1=Arens |first1=Tilo |last2=Hettlich |first2=Frank |last3=Karpfinger |first3=Christian |last4=Kockelkorn |first4=Ulrich |last5=Lichtenegger |first5=Klaus |last6=Stachel |first6=Hellmuth |title=Mathematik |edition=5. |publication-place=Berlin / Heidelberg |publisher=Springer |date=2022 |isbn=978-3-662-64388-4 |page=703 |language=de}}</ref> ရရှိလာသော ဗက်တာသည် <math>\vec{v}</math> နှင့် လားရာတူညီသော ယူနစ်ဗက်တာဖြစ်သည်။<ref>{{Citation |editor-last=Walz |editor-first=Guido |title=Einheitsvektor |work=Lexikon der Mathematik: Band 2: Eig bis Inn |edition=2. |publication-place=Berlin / Heidelberg |publisher=Springer Spektrum |date=2017 |isbn=978-3-662-53503-5 |page=13 |language=de}}</ref> ၎င်းသည် ဥပမာအားဖြင့် ဂရမ်-ရွှမစ် ထောင့်မှန်ကျဖြစ်စေခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် (Gram-Schmidt orthogonalization process) တွင် သို့မဟုတ် ဟက်ရှန် ပုံမှန်ပုံစံ (Hessian normal form) ကို တွက်ချက်ခြင်းတို့တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် မည်သည့်ဗက်တာကိုမဆို ၎င်း၏ အလျားနှင့် ၎င်းလားရာအတိုင်းရှိသော ယူနစ်ဗက်တာတို့၏ မြှောက်လဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ ၎င်းကို <math>\vec v = |\vec v|\cdot\hat v </math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များကို]] ယူနစ်ဗက်တာများအဖြစ် မကြာခဏ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို အခြေအစု ဗက်တာများဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယူနစ်ဗက်တာများကို အသုံးပြုခြင်းသည် တွက်ချက်မှုများစွာကို ရိုးရှင်းစေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုတွင် ယူနစ်ဗက်တာ နှစ်ခု၏ စံ အတွင်းမြှောက်လဒ် (inner product) သည် ၎င်းတို့နှစ်ခုကြားရှိ ထောင့်၏ ကိုဆိုင်းတန်ဖိုးနှင့် ညီမျှသည်။ == အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော အခြေအနေ (Finite-dimensional case) == [[File:Unit vectors qtl2.svg|thumb|ယူကလစ်ဒ် ပြင်ညီပေါ်ရှိ ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာများ]] [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]အကန့်အသတ်ရှိသော ကိန်းစစ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (real vector spaces) <math>\mathbb{R}^n</math> တွင် အသုံးအများဆုံး စံအခြေ[[အစု|အစု]]သည် စံ ယူနစ်ဗက်တာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန် (canonical) ယူနစ်ဗက်တာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref>{{Citation |last=Jänich |first=Klaus |title=Mathematik 1 |edition=2. |publication-place=Berlin / Heidelberg |publisher=Springer |date=2005 |isbn=3-540-21392-9 |page=144 |language=de}}</ref> :<math> \vec{e}_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{pmatrix},\; \vec{e}_2 = \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{pmatrix},\; \vec{e}_3 = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \\ \vdots \\ 0 \end{pmatrix},\; \dots, \; \vec{e}_n = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 1 \end{pmatrix} </math> ဤယူနစ်ဗက်တာများသည် သက်ဆိုင်ရာ ကိုဩဒိနိတ် ဝင်ရိုးများ၏ လားရာအတိုင်း ညွှန်ပြကြသည်။<ref>{{Citation |last=Westermann |first=Thomas |title=Mathematik für Ingenieure 1 |edition=9. |publication-place=Berlin / Heidelberg |publisher=Springer |date=2024 |isbn=978-3-662-69657-6 |page=48 |language=de}}</ref> ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာများကို ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုအတွင်း ပေါင်းစပ်လိုက်ပါက ရလဒ်အနေဖြင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{R}^n</math> ၏ ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာများအစုသည် ပုံမှန် အတွင်းမြှောက်လဒ်အရ ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု (orthonormal basis) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ မည်သည့် ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာနှစ်ခုမဆို အချင်းချင်း ထောင့်မှန်ကျကြသည်။ ၎င်းတို့အားလုံးကို ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ === ဥပမာ (Example) === [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]သုံးခုရှိသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်း]] <math>\mathbb{R}^3</math> ၏ ပုံမှန် ယူနစ်[[ဗက်တာ|ဗက်တာ]] သုံးခုကို <math>\vec i ,\,\vec j,\,\vec k</math> ဟုလည်း ဖော်ပြကြသည်။ : :<math> \vec i = \vec{e}_1 = \begin{pmatrix}1\\0\\0\end{pmatrix},\quad \vec j = \vec{e}_2 = \begin{pmatrix}0\\1\\0\end{pmatrix},\quad \vec k = \vec{e}_3 = \begin{pmatrix}0\\0\\1\end{pmatrix} </math>။ စာပေများတွင် ဦးထုပ်ပုံသဏ္ဌာန် သင်္ကေတများဖြစ်သော <math>\hat \imath, \hat \jmath, \hat k</math> အပြင် စာလုံးမည်းဖြင့် <math>\mathbf{i},\,\mathbf{j},\,\mathbf{k}</math> ဟုရေးသားခြင်းသည်လည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှိနေသည်။ စာလုံးမည်းသင်္ကေတများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဦးထုပ်ပုံသဏ္ဌာန်များနှင့် တွဲဖက်၍လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ == အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော အခြေအနေ (Infinite-dimensional case) == အနန္တ[[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]ရှိသော အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများတွင် ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာများ၏ အနန္တ[[အစု|အစု]]သည် ထောင့်မှန်ကျယူနစ် စနစ်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းထားဆဲဖြစ်သည်။ အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများဆိုသည်မှာ အတွင်းမြှောက်လဒ်တစ်ခုပါဝင်သော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် ဗက်တာရပ်ဝန်း အခြေအစုတစ်ခုဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပေ။ သို့ရာတွင် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများ (Hilbert spaces) ၌ အနန္တပေါင်းလဒ်များကို ခွင့်ပြုခြင်းအားဖြင့် ရပ်ဝန်း၏ [[ဗက်တာ|ဗက်တာ]]တိုင်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန် ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]] 0w2waum4ioy0xyt1n8hm0f1wx6j1ae7 1047920 1047919 2026-08-10T15:00:51Z Mkant00 135890 [[နှိုင်းပုံကျ ဗှတ္တာ]] စာမျက်နှာကို [[ယူနစ်ဗက်တာ]] သို့ Mkant00က ရွှေ့ခဲ့သည်: standardising terminology 1047919 wikitext text/x-wiki ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) သည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဂျီဩမေတြီ (analytic geometry) တွင် အလျား ၁ ရှိသော [[ဗက်တာ|ဗက်တာ]]ဖြစ်သည်။ မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (linear algebra) နှင့် ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တို့တွင် အလျားဟူသော သဘောတရားကို ယေဘုယျ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ဆီသို့ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (norm) သဘောတရားအဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း (normed vector space) တစ်ခုအတွင်းရှိ ဗက်တာတစ်ခု၏ စံနှုန်းသည် ၁ ဖြစ်လျှင် ၎င်းဗက်တာကို ယူနစ်ဗက်တာ သို့မဟုတ် ယူနစ်ဗက်တာပြုထားသော ဗက်တာ (normalized vector) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်း]] <math>V</math> ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်]] (element) <math>v</math> တစ်ခုအတွက် <math>\|\vec{v}\|=1</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို ယူနစ်ဗက်တာဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယူနစ်ဗက်တာများကို ဦးထုပ်ပုံသဏ္ဌာန် သင်္ကေတ <math>\hat v</math> ဖြင့် မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ အခြား သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများ (notation) အနေဖြင့် <math>\vec v_0</math> သို့မဟုတ် <math>\vec e</math> တို့ကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Citation |last1=Serway |first1=Raymond A. |last2=Jewett |first2=John W. |title=Principles Of Physics: A Calculus-based Text |volume=1 |publisher=Cengage Learning |date=2006 |isbn=978-0-534-49143-7 |page=19 |url=https://books.google.com/books?id=VaroJ5BNuZAC&pg=PA19}}</ref><ref>{{Citation |last1=Bronstein |first1=I. N. |last2=Semendjajew |first2=K. A. |title=Taschenbuch der Mathematik |edition=5. |publication-place=Thun / Frankfurt am Main |publisher=Verlag Harri Deutsch |date=2001 |isbn=3-8171-2005-2 |page=187 |language=de}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရာ (Context) == ပေးထားသော သုည[[ဗက်တာ|ဗက်တာ]] (zero vector) မဟုတ်သည့် ဗက်တာ <math>\vec{v}</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]ဖြင့် စားခြင်းအားဖြင့် ယူနစ်ဗက်တာတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ စံနှုန်းဆိုသည်မှာ ၎င်းဗက်တာ၏ ပမာဏ (magnitude) ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ :<math>\hat v = \frac{\vec{v}}{|\vec{v}|}</math> ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း (normalization) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ <ref>{{Citation |last1=Arens |first1=Tilo |last2=Hettlich |first2=Frank |last3=Karpfinger |first3=Christian |last4=Kockelkorn |first4=Ulrich |last5=Lichtenegger |first5=Klaus |last6=Stachel |first6=Hellmuth |title=Mathematik |edition=5. |publication-place=Berlin / Heidelberg |publisher=Springer |date=2022 |isbn=978-3-662-64388-4 |page=703 |language=de}}</ref> ရရှိလာသော ဗက်တာသည် <math>\vec{v}</math> နှင့် လားရာတူညီသော ယူနစ်ဗက်တာဖြစ်သည်။<ref>{{Citation |editor-last=Walz |editor-first=Guido |title=Einheitsvektor |work=Lexikon der Mathematik: Band 2: Eig bis Inn |edition=2. |publication-place=Berlin / Heidelberg |publisher=Springer Spektrum |date=2017 |isbn=978-3-662-53503-5 |page=13 |language=de}}</ref> ၎င်းသည် ဥပမာအားဖြင့် ဂရမ်-ရွှမစ် ထောင့်မှန်ကျဖြစ်စေခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် (Gram-Schmidt orthogonalization process) တွင် သို့မဟုတ် ဟက်ရှန် ပုံမှန်ပုံစံ (Hessian normal form) ကို တွက်ချက်ခြင်းတို့တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် မည်သည့်ဗက်တာကိုမဆို ၎င်း၏ အလျားနှင့် ၎င်းလားရာအတိုင်းရှိသော ယူနစ်ဗက်တာတို့၏ မြှောက်လဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ ၎င်းကို <math>\vec v = |\vec v|\cdot\hat v </math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များကို]] ယူနစ်ဗက်တာများအဖြစ် မကြာခဏ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို အခြေအစု ဗက်တာများဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယူနစ်ဗက်တာများကို အသုံးပြုခြင်းသည် တွက်ချက်မှုများစွာကို ရိုးရှင်းစေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုတွင် ယူနစ်ဗက်တာ နှစ်ခု၏ စံ အတွင်းမြှောက်လဒ် (inner product) သည် ၎င်းတို့နှစ်ခုကြားရှိ ထောင့်၏ ကိုဆိုင်းတန်ဖိုးနှင့် ညီမျှသည်။ == အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော အခြေအနေ (Finite-dimensional case) == [[File:Unit vectors qtl2.svg|thumb|ယူကလစ်ဒ် ပြင်ညီပေါ်ရှိ ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာများ]] [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]အကန့်အသတ်ရှိသော ကိန်းစစ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (real vector spaces) <math>\mathbb{R}^n</math> တွင် အသုံးအများဆုံး စံအခြေ[[အစု|အစု]]သည် စံ ယူနစ်ဗက်တာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန် (canonical) ယူနစ်ဗက်တာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref>{{Citation |last=Jänich |first=Klaus |title=Mathematik 1 |edition=2. |publication-place=Berlin / Heidelberg |publisher=Springer |date=2005 |isbn=3-540-21392-9 |page=144 |language=de}}</ref> :<math> \vec{e}_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{pmatrix},\; \vec{e}_2 = \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{pmatrix},\; \vec{e}_3 = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \\ \vdots \\ 0 \end{pmatrix},\; \dots, \; \vec{e}_n = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 1 \end{pmatrix} </math> ဤယူနစ်ဗက်တာများသည် သက်ဆိုင်ရာ ကိုဩဒိနိတ် ဝင်ရိုးများ၏ လားရာအတိုင်း ညွှန်ပြကြသည်။<ref>{{Citation |last=Westermann |first=Thomas |title=Mathematik für Ingenieure 1 |edition=9. |publication-place=Berlin / Heidelberg |publisher=Springer |date=2024 |isbn=978-3-662-69657-6 |page=48 |language=de}}</ref> ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာများကို ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုအတွင်း ပေါင်းစပ်လိုက်ပါက ရလဒ်အနေဖြင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{R}^n</math> ၏ ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာများအစုသည် ပုံမှန် အတွင်းမြှောက်လဒ်အရ ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု (orthonormal basis) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ မည်သည့် ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာနှစ်ခုမဆို အချင်းချင်း ထောင့်မှန်ကျကြသည်။ ၎င်းတို့အားလုံးကို ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ === ဥပမာ (Example) === [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]သုံးခုရှိသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်း]] <math>\mathbb{R}^3</math> ၏ ပုံမှန် ယူနစ်[[ဗက်တာ|ဗက်တာ]] သုံးခုကို <math>\vec i ,\,\vec j,\,\vec k</math> ဟုလည်း ဖော်ပြကြသည်။ : :<math> \vec i = \vec{e}_1 = \begin{pmatrix}1\\0\\0\end{pmatrix},\quad \vec j = \vec{e}_2 = \begin{pmatrix}0\\1\\0\end{pmatrix},\quad \vec k = \vec{e}_3 = \begin{pmatrix}0\\0\\1\end{pmatrix} </math>။ စာပေများတွင် ဦးထုပ်ပုံသဏ္ဌာန် သင်္ကေတများဖြစ်သော <math>\hat \imath, \hat \jmath, \hat k</math> အပြင် စာလုံးမည်းဖြင့် <math>\mathbf{i},\,\mathbf{j},\,\mathbf{k}</math> ဟုရေးသားခြင်းသည်လည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှိနေသည်။ စာလုံးမည်းသင်္ကေတများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဦးထုပ်ပုံသဏ္ဌာန်များနှင့် တွဲဖက်၍လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ == အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော အခြေအနေ (Infinite-dimensional case) == အနန္တ[[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]ရှိသော အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများတွင် ပုံမှန် ယူနစ်ဗက်တာများ၏ အနန္တ[[အစု|အစု]]သည် ထောင့်မှန်ကျယူနစ် စနစ်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းထားဆဲဖြစ်သည်။ အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများဆိုသည်မှာ အတွင်းမြှောက်လဒ်တစ်ခုပါဝင်သော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]]ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် ဗက်တာရပ်ဝန်း အခြေအစုတစ်ခုဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပေ။ သို့ရာတွင် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများ (Hilbert spaces) ၌ အနန္တပေါင်းလဒ်များကို ခွင့်ပြုခြင်းအားဖြင့် ရပ်ဝန်း၏ [[ဗက်တာ|ဗက်တာ]]တိုင်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန် ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]] 0w2waum4ioy0xyt1n8hm0f1wx6j1ae7 0 258220 1048084 833736 2026-08-11T10:55:54Z Mkant00 135890 1048084 wikitext text/x-wiki [[အမှတ်ချအိမ်]]တခုခု၏ ([[စံတိုင်]] သို့မဟုတ် [[အလွှားစိပ်|စံအလွှားစိပ်]] တို့၏) [[သင်္ချာ]]အသုံးအနှုန်း '''ထောင့်သန့် နှိုင်းပုံကျခြင်း''' ({{lang-en|'''orthonormality'''}}) ဆိုသည်မှာ - <math display="block">\mathbf{e}_i \cdot \mathbf{e}_j = 0, i \neq j</math> ဟူသည့်အတိုင်း [[အလွှားစိပ်|(စံ)အလွှားစိပ်]]တို့က [[ထောင့်သန့်]] သဘောလည်း ရှိ၍ <math display="block">\|\mathbf{e}_i\| = 1</math> ဟူသည့်အတိုင်း (စံ)အလွှားစိပ်တို့က [[ပမာဏရင်း]] <math>1</math> လည်း ဖြစ်နေ ([[နှိုင်းပုံကျ ဗှတ္တာ]]များ ဖြစ်နေ)သည့် အခြေအနေကို ညွှန်းဆို၏။<br> ကျောင်းသားများနှင့် အရင်းနှီးဆုံး [[အမှတ်ချအိမ်|အမှတ်ချအိမ် (ကိုဩဒီးနိတ်အိမ်)]] ဖြစ်သည့် [[ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ်]] မှာ ဤ ထောင့်သန့်နှိုင်းပုံကျ အမှတ်ချအိမ် သာဓကတခု ဖြစ်မည်။ == အကိုးအကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ]] [[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ ]] j96xa7qnzadr4a7btvuw6lnfteja1xl 0 258223 1047913 833769 2026-08-10T14:20:52Z Mkant00 135890 category adjustment 1047913 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ]]သုံး [[တာအုံ|တာအုံ(Tensor)]] တခုခု၏ '''ဘယ်နှကြောင်းဆွဲ''' ({{lang-en|rank}}) ဆိုသည်က ၎င်းတာအုံဝင်[[တာစ]]တို့၏ သဘောတရားဖွဲ့စည်းပုံ၌ [[ဗှတ္တာ]] သို့မဟုတ် အခြေခံ[[တိုင်းဖွယ်]] ဘယ်နှခု ပါဝင်သဘောဆောင်နေသနည်း ဟူသော အရေအတွက် ဖြစ်၏။<ref>"A First Course in General Relativity" by ''Bernard F. Schut''</ref> ထို့အလျောက် အဆိုပါ တာအုံ၌ ပါရှိနေမည့် တာစအရေအတွက်ကိုလည်း ဤသို့ အဆုံးအဖြစ် ပေးနေမည်။<br> <math display="block"> n^R </math> <math>n</math> က [[တိုင်းကြောင်း]] အရေအတွက်၊ <math>R</math> က '''ဘယ်နှကြောင်းဆွဲ (rank) အရေအတွက်''' ဖြစ်၏။ <math>n^R</math> က ၎င်းတာအုံရှိ [[တာစ|တာစ(component)]] အရေအတွက် ဖြစ်၏။ == တိုင်းကြောင်း၃ခုနှင့် ကြောင်းဆွဲအမျိုးမျိုး ဥပမာ == တိုင်းကြောင်း ၃ခု ရှိသည်၊ <math>n=3</math> ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ === ၀-ကြောင်းဆွဲ တာအုံများ (Rank-0 Tensors) === တိုင်းကြောင်းအရေအတွက် <math>n</math> က မည်မျှ ဖြစ်နေစေမူကာမူ :<math>n^0=1</math> ဖြစ်သဖြင့်၊ ကြောင်းဆွဲရေ (rank) <math>R = 0</math> ရှိသည့် တာအုံတိုင်းမှာ တာစ ၁ခုတည်း ဖြစ်နေမည်။<br> တနည်းအားဖြင့်၊ '''၀-ကြောင်းဆွဲ တာအုံ (rank-0 tensor)''' မှာ သဘာဝအားဖြင့် [[စကေလာ|'''စကေလာ''' (ခေါ်) '''ကိန်းလုံးထီးတည်း''']] ဖြစ်တော့၏။ === ၁-ကြောင်းဆွဲ တာအုံများ (Rank-1 Tensors) === ကြောင်းဆွဲရေ (rank) <math>R = 1</math> ဖြစ်နေ‌သော် :<math>3^1=3</math> ဟူသည့်အတိုင်း တာအုံ၌ တာစ ၃ခု ဖြစ်နေမည်။<br> ဤသို့ တိုင်းကြောင်း ၃ခုအတွင်း တာအုံ ၃ခု ရှိနေခြင်းသည် [[ကိန်းအုံ]]ပုံစံအားဖြင့် တိုင်ထီးကိန်းအုံ၊ အလှဲကိန်းအအုံ တို့ ဖြစ်မည်ကို ရိပ်စားမိနိုင်၏။ <math display="block"> V^i = \begin{bmatrix} V^1 \\ V^2 \\ V^3 \end{bmatrix} </math> ပုံစံဝင် [[ဗှတ္တာ|ဗှတ္တာ (vector)]] များသည်လည်းကောင်း၊ <math display="block"> e_i = \begin{bmatrix} e_1 & e_2 & e_3 \end{bmatrix} </math> ပုံစံဝင် [[မျိုးပြအချိုးချ|မျိုးပြအချိုးချ (one-form)]] များသည်လည်းကောင်း၊<br> '''၁-ကြောင်းဆွဲ တာအုံ (rank-1 tensor)''' များချည်း ဖြစ်ကြ၏။ === ၂-ကြောင်းဆွဲ တာအုံများ (Rank-2 Tensors) === ကြောင်းဆွဲရေ (rank) <math>R = 2</math> ဖြစ်နေ‌သော် :<math>3^2=9</math> ဟူသည့်အတိုင်း တာအုံ၌ တာစ ၉ခု ဖြစ်နေမည်။<br> ဤသို့ တိုင်းကြောင်း ၃ခုအတွင်း တာအုံ ၉ခု ရှိနေခြင်းသည် ကိန်းအုံပုံစံအားဖြင့် ထောင့်စက်ကိန်းအုံ ကျမည်ကို ရိပ်စားမိနိုင်၏။<br> ဥပမာအားဖြင့်၊ <math>T_{ij}</math> သို့မဟုတ် (သို့) <math>T^{ij}</math> လည်း သာဓက ဖြစ်လျှင်ဖြစ်တန်သော၊ <math display="block"> T^i_j = \begin{bmatrix} T^1_1 & T^1_2 & T^1_3 \\ T^2_1 & T^2_2 & T^2_3 \\ T^3_1 & T^3_2 & T^3_3 \end{bmatrix} </math> ပုံစံဝင် တာအုံများမှာ '''၂-ကြောင်းဆွဲ တာအုံ (rank-2 tensor)''' များ ဖြစ်လေ၏။ == အကိုးအကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တာအုံ ကဲလ်ကူးလပ်စ်]] 2yn98s0fwfic0k6fvn7j6fo95b7pab8 0 258260 1048094 836214 2026-08-11T11:03:18Z Mkant00 135890 1048094 wikitext text/x-wiki {{incomplete}} {{Infobox physical quantity | name = လည်နှုန်း (သို့) လည်ထောင့်နှုန်း | otherunits = | image = Vector-omega.svg | symbols = '''{{math|ω}}''' | unit = rad<math>\cdot</math>s⁻¹; rad/s (၁စက္ကန့်လျှင် ဘယ်နှရေဒီယန်(နှုန်း)) | baseunits = s⁻¹ | dimension = wikidata | extensive = အပိုင်းချင်း တန်ဖိုးထွက် ([[ဒြပ်ထု|ဒြပ်]]၊ [[သိပ်သည်းမှု|သိပ်သည်းမှုနှုန်း]] တို့ကဲ့သို့) | intensive = yes (for a rigid body only) | conserved = မတည်မြဲမဆက်လက် | transformsas = [[ဘက်လှည့်ပြ ဗှတ္တာ]] | derivations = {{math|1='''''ω''''' = d'''θ''' / d''t''}} }} [[ရူပဗေဒ]]တွင် '''{{math|ω}}''' သို့မဟုတ် <math>\vec{\omega}</math> ဟု သင်္ကေတပြုရိုး၊ အရာဝတ္ထုတခုခု၏ '''ထောင့်ပြောင်းနှုန်း''' (သို့) '''လည်နှုန်း''' (သို့) '''လည်ထောင့်နှုန်း''' ({{lang-en|'''angular velocity'''}}) ဟူသည်မှာ - [[စံတိုင်]]သဖွယ် စိတ်ကူးမျဉ်း တခုခုမှ တိုင်းတာလျှင် ထိုအရာ၏ [[ချအမှတ်|တည်နေရာပြ]] [[ထောင့်]]တိုင်းတာရရှိမှု <math>\theta</math> ၏ [[အချိန်]]နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲနေနှုန်း ဖြစ်၏၊ တနည်းအားဖြင့် [[အာကာသ|အာကာသ(နေရာရပ်ဝန်း)]] အတွင်း အရာဝတ္ထုတခုခု၏ ထိုစံတိုင်မျဉ်းရာတဝိုက် [[လှည့်လည်မှု]]ဖြစ်ပေါ်နေသည့် နှုန်းထားကို :<math>\omega = \frac{d\theta}{dt}</math> ဟု [[သင်္ချာ]] [[ညွှန်းလုံး]] (mathematical formula) အားဖြင့် ဖွင့်ဆိုနိုင်၏၊ <math>\theta</math> က [[ကိုဩဒိနိတ်|ချအမှတ်(ကိုဩဒီးနိတ်)]]၏ [[ထောင့်]]တိုင်းပြ [[တည်နေရာ]] [[တာစ|ဗှတ္တာအပိုင်းစ]] ကိန်းလုံး ဖြစ်၏။<br> မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း ရွေ့လျားမှု (Linear Motion) တခုခု၏ [[အလျင်|အလျင် ဗှတ္တာ]] (linear velocity vector) နှင့်အပြိုင်၊ [[စက်ဝိုင်းပုံ ရွေ့လျားမှု|စက်ဝိုင်းပုံ ရွေ့လျားမှု (Circular Motion)]] ပုံစံမျိုး၏ လည်ပတ်နေခြင်း အမြန်နှုန်းပမာဏ (magnitude) နှင့် လည်ပတ်နေခြင်း ဘက်လှည့် (orientation) ကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဤ '''လည်ထောင့်နှုန်း ဗှတ္တာ''' (rotational '''angular velocity vector''') မှာ ဖြောင့်အလျင်ဗှတ္တာ ကဲ့သို့မူ တကယ့်ရွေ့လျားမှု၏ ဦးတည်ချက်အတိုင်း မိမိ၏လားရာ(direction) တည်ရှိနေသည့် [[ဗှတ္တာ|ဗှတ္တာအရင်းအစစ်မျိုး]] မဟုတ်၊ [[ဘက်လှည့်ပြ ဗှတ္တာ|ဘက်လှည့်ပြ ဗှတ္တာ(pseudovector)]] တစ်မျိုးသာ ဖြစ်၏။<br> [[Image:Angular velocity.svg|thumb|250px|အမည်းရောင် စက်ဝိုင်းရာသည် အရာဝတ္ထု၏ ရွေ့လျားမှု [[အလျင်]]လမ်းကြောင်း ဖြစ်၍ အချိန်အခိုက် တတံ့စီ၏ အလျင်(<math>\mathbf{v}</math>) တို့က ဝန်းထိမျဉ်း ဦးတည်လားရာတို့ ကိုယ်စီ ရှိနေမည်။ အပြာရောင်မျာ လည်ပတ်နေပုံ စက်ဝိုင်းလမ်းကြောင်း၏ အချင်းဝက်သဖွယ် [[တည်နေရာ|အကွာအဝေး]] (<math>\mathbf{r}</math> ဖြစ်၏။ အနီရောင်မှာ ထိုလည်ပုံတစ်ခုလုံး၏ အမြန်နှုန်း၊ အချင်းဝက်သဖွယ် ဗဟိုဆန့် အကွာအဝေး (တနည်းအားဖြင့် လမ်းကြောင်း၏ ကွေးမှု-ဖြောင့်မှု ပမာဏ)၊ လှည့်ပတ်လမ်းကြောင်း၏ ဘက်လှည့် စသည်တို့ကို ခြုံငုံဖော်ပြသည့် '''လည်နှုန်းဗှတ္တာ (angualr velocity vector)''' ဖြစ်ချေ၏။ လက်ဝဲရစ်လှည့်နေခြင်း ဖြစ်၍ အပေါ်လက်သို့ လည်နှုန်းဗှတ္တာ(အနီမြား) ဘက်လှည့်ဦးတည်ထားခြင်း။]] * သို့နှင့် ၎င်း၏ လားရာက လည်ပတ်နေသော ပြင်နေရာပေါ် [[ထောင့်သန့်|ထောင့်မတ်ကျ]]နေလျက် လည်ပတ်ပုံ၏ ဘက်လှည့်ကို ညွှန်ပြလျက် ရှိနေမည်။ :* သာဓအားဖြင့် လှည့်ပတ်ပုံက [[ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ်]] အားဖြင့် <math>XY</math>-ပြင်ပြားရာအတွင်း [[လက်ယာရစ်|နာရီလက်တံအတိုင်း (clockwise)]] အတိုင်း လှည့်လည်နေမှုမျိုး ဖြစ်လျှင် သမားရိုးကျအားဖြင့် <math>Z</math>-[[စံတိုင်|စံတိုင်(ဝင်ရိုး)]]၏ အနုတ်တန်ဖိုးဘက်သို့ ရှိနေမည်၊ [[လက်ဝဲရစ်|နာရီလက်တံပြောင်းပြန် (anti-clockwise)]] လှည့်ပတ်နေမှုမျိုး ဖြစ်လျှင် ထိုဝင်ရိုးအတိုင်း အပေါင်းတန်ဖိုးဘက်သို့ ရှိအံ့။ * သို့နှင့် ၎င်း၏ [[ပမာဏရင်း|ပမာဏသဘော]]ကမူ မည်မျှသော စက်ဝိုင်ပုံဆန်ဆန် <math>\|\boldsymbol{r}\|</math> ပမာဏ အဝန်းအတွင်း မည်မျှသော အဖြောင့်အတိုင်း [[အမြန်နှုန်း|ဝန်းထိအမြန်နှုန်း]] <math>\|\boldsymbol{v}_{tangential}\|</math> ဖြင့် သွားနေကြောင်း အချိုးအစားကို ဖော်ပြလျက် ရှိနေမည်။ :<math> \|\boldsymbol{\omega}\| = \frac{\|\boldsymbol{v}\|}{\|\boldsymbol{r}\|} </math> ဟူသည်မျိုး ဖြစ်၏။ <br> == လည်ထောင့်နှုန်း(လည်နှုန်း) နှစ်မျိုးနှစ်စား == * လည်ပတ်မှု၏ [[တာရင်းအမှတ်|ဗဟိုဆန်သည့်အမှတ်]] မှ သီးခြားကွာလှမ်းနေသည့် [[ဒြပ်]]စ [[ထုထည်]] တခုခု၏ ထိုအမှတ်ပတ်လည် လှည့်ပတ်(revolving) နေနှုန်းကို ဖော်ပြရာကျလျှင် '''''(ဝန်းရံ)လှည့်''လည်နှုန်း (''orbital'' angular velocity)''' ဟု ခွဲခေါ်နိုင်၏၊{{Citation needed|date=February 2023}} * ဆိုလိုရာဒြပ်သား၏ ထုထည်ပြင်ပမှ အမှတ်နေရာတခုကို လှည့်ပတ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ မိမိကိုယ်တိုင်ထုထည် အတွင်း [[စံတိုင်|အလည်ဘက်လှည့် စံတိုင်]] တခု ရှိနေသည့်ပုံစံနှင့် ကိုယ်တိုင်လည်ပတ်(rotating) နေနှုန်းကို ဖော်ပြရာကျလျှင် '''''ကိုယ်လည်'' လည်ပတ်နှုန်း (''spin'' angular velocity)''' ဟု ခွဲခေါ်နိုင်၏။ == အကိုးအကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:လှည့်လည်မှု]] [[ကဏ္ဍ:ရွေ့လျားမှု]] [[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ]] 04z2vfdqwws2futthlx11taorb5e0qj 0 258261 1048085 834362 2026-08-11T10:56:16Z Mkant00 135890 1048085 wikitext text/x-wiki [[File:Radius vector - position vector - ortsvektor - radijvektor.svg|thumb|[[တာရင်းအမှတ်]]မှ ဖြာဆန့်သော ဤ <math>\vec{r}</math> ဗှတ္တမှာ အမှတ် <math>\mathrm{P}(x,y,z)</math> ၏ '''တည်နေရာပြ ဗှတ္တာ'''အဖြစ် ရှိအံ့။ [[ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ်]]၌မူ <math>\vec{r}=x\,\hat{e}_x+y\,\hat{e}_y+z\,\hat{e}_z</math> ဟု ဖြစ်။]] [[ဂျီဩမေတြီ]]တွင် [[အမှတ်]]တခုခု၏ '''တည်နေရာ(ပြ) ဗှတ္တာ''' ({{lang-en|'''position vector'''}}) ဟူသည်မှာ လက်ရှိအသုံးပြုရာ [[အမှတ်ချအိမ်]] (သို့) [[တွေ့ကြုံရှုထောင့်]] ၏ [[တာရင်းအမှတ်]]နေရာမှ စံထား၍ ၎င်းအမှတ်၏ [[အာကာသ|အာကာသ(နေရာရပ်ဝန်း)]] အတွင်း တည်နေရာကို ဖော်ပြသည့်၊ [[ဗှတ္တာ]] တခုအဖြစ် အမှတ်ချအိမ်၏ [[စံတိုင်]]တို့ အသီးသီးအလျောက် ပမာဏပြကိန်း <math>x^i</math> တို့နှင့် အမှတ်ချအိမ်၏ [[အလွှားစိပ်|စံအလွှားစိပ်]] <math>\mathbf{\hat{e}}_i</math> တို့၏ <math display="block"> x^i \mathbf{\hat{e}}_i = x^1\mathbf{\hat{e}}_1 + x^2\mathbf{\hat{e}}_2 + ... + x^n\mathbf{\hat{e}}_n </math> ဟူသော ([[တိုင်းကြောင်း]] အရေအတွက် <math>n</math>-ခု ရှိသလောက်၏ ပေါင်းလဒ်) ပုံစံမျိုးဖြင့် ထွက်ပေါ်တည်ရှိ၏။<br> တနည်းအားဖြင့်၊ တာရင်းအမှတ်ကို ၎င်းအမှတ်''P''ထံသို့ [[အ‌ရွေ့|အရွေ့ (displacement)]] ပြောင်းရွှေ့ကြည့်မှုမျိုး<ref>The term ''displacement'' is mainly used in mechanics, while ''translation'' is used in geometry.</ref> ဖြစ်လေရာ :<math>\mathbf{r}=\overrightarrow{OP}.</math> ဟုလည်း ဆိုနိုင်၏။<br> <br> [[ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်|သမားရိုးကျ ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်းသဘော]] အတွင်း -<br> <math> x^i \mathbf{\hat{e}}_i</math> ပုံစံနှင့်၊ အသုံးများသော [[ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ်]]အတွင်း [[တိုင်းကြောင်း|တိုင်းကြောင်း (dimension)]] ၃ခုအဖို့ '''တည်နေရာပြ ဗှတ္တာ'''က အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်မည်။ <math display="block"> x^i \mathbf{\hat{e}}_i = x\mathbf{\hat{i}} + y\mathbf{\hat{j}} + z\mathbf{\hat{k}} </math> <br> <math display="block"> \begin{bmatrix} x & y & z \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} \mathbf{\hat{i}} \\ \mathbf{\hat{j}} \\ \mathbf{\hat{k}} \end{bmatrix} = x\mathbf{\hat{i}} + y\mathbf{\hat{j}} + z\mathbf{\hat{k}} </math> ဟု ကိန်းအုံတို့နှင့် တွက်ထုတ်ပုံမှာ အရင်းခံသင်္ချာပုံသေနည်းမျိုး ဖြစ်၏။ မြှောက်လဒ် [[ကိန်းအုံ]] ၃ခု၌ အလယ်ရှိ ထောင့်စက်ကိန်းအုံမှာ [[အတိုင်းဆတာအုံ]] အဖြစ် ပါဝင်ခြင်း ဖြစ်၏။ == တည်နေရာ(Position) နှင့် အကွာအဝေး(Distance) == တည်နေရာမှာ [[ဗှတ္တာ တိုင်းဖွယ်]] ဖြစ်၍ ပမာဏ သဘောရော၊ ဦးတည်ချက်(ဘက်လှည့်) သေဘာပါ ပါရှိ၏။ တည်နေရာ၏ [[ပမာဏရင်း]]သီးသန့်ကို [[အကွာအဝေး]] ဟူသော [[စကေလာ တိုင်းဖွယ်|(ပမာဏသီးသန့်) စကေလာတိုင်းဖွယ်]] အဖြစ် ရှိအံ့။<br> ဤသည်မှာ ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း၏ [[တာသေရင်း|တာသေရင်း (မပြောင်းအလျား; invarience)]] လည်း ဖြစ်၍ ဤသို့ တွက်နိုင်၏။ တာသေရင်းမှာ ၎င်းအလျားသေ ဝှေ့ယမ်းနိုင်သော စက်ဝန်းလုံးအပိုင်း၏ [[အချင်းဝက်]]သဖွယ် ဖြစ်၍၊ ၎င်း၏ နှစ်ထပ်ကိန်းကို <math>r^2</math> ဟု ရေးနိုင်၏။ <math display="block"> r^2 = \begin{bmatrix} x & y & z \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = x^2 + y^2 + z^2 </math> ''ကိုယ်ပြန်မြှောက်ဒ် (inner product)'' အဖြစ်လည်း တွက်ထုတ်နိုင်၏။<br> <math display="block">\mathbf{r}\cdot\mathbf{r} = (x\mathbf{\hat{i}} + y\mathbf{\hat{j}} + z\mathbf{\hat{k}}) \cdot (x\mathbf{\hat{i}} + y\mathbf{\hat{j}} + z\mathbf{\hat{k}}) = x^2 + y^2 + z^2 </math> == အကိုးအကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ ]] 0acge4bkfl3b1111o84bz86obe4dgdp 0 259105 1047973 1043848 2026-08-10T17:23:04Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဇီဝဓာတု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1047973 wikitext text/x-wiki [[File:Prokaryote_cell.svg|thumb|နျူကလိယအစစ်မဲ့ သက်ရှိ၏ ဆဲလ် တည်ဆောက်ပုံ]] '''နျူကလိယအစစ်မဲ့ သက်ရှိ''' သို့မဟုတ် '''ပရိုကာယုတ်'''({{lang-en|Prokaryote}})သည် [[နျူကလိယ|နျူကလိယအစစ်]]နှင့် နျူကလိယ အမြှေးပါး ကင်းမဲ့သော [[ဆဲလ်]]တစ်ခုတည်းပါ [[သက်ရှိ]] ဖြစ်သည်။<ref name="NCSU">{{Cite web|url=http://www.ncsu.edu/project/bio183de/Black/prokaryote/prokaryote1.html|title=Prokaryotes: Single-celled Organisms}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == ရှေးဦးအနှစ်မဲ့သက်ရှိ (Prokaryotes)များ၏ ဆဲလ်အတွင်းရှိ အစိတ်အပိုင်းများသည် အနှစ်အစစ်ပါသက်ရှိ (Eukaryotes) များ၏ အင်္ဂါနုတ်နုတ်စစလေး(organelles) များကဲ့သို့ ဆဲလ်အရည် (cytoplasm) အတွင်း အမြှေးပါး (membrane)ဖြင့် ဝန်းရံထားခြင်း မရှိပါ။ သို့သော် ဘက်တီးရီးယားများတွင် ပရိုတင်းအခွံ (protein shell)ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော '''အနှစ်မဲ့သက်ရှိတို့၏ အလုပ်ရုံအခန်းငယ်များ"''' ဟုခေါ်သည့် အော်ဂဲနယ်နှင့် ဆင်တူသော ဖွဲ့စည်းပုံများ (ဥပမာ '''encapsulin protein cages''') ရှိကြသည်။ ထို့အပြင် ဘက်တီးရီးယားများနှင့် အာကီးယား (archaea) အချို့တွင် '''gas vesicles''' (ဓာတ်ငွေ့ဖြင့် ပြည့်နေသော အိတ်ငယ်များ) လည်း ရှိကြသည်။ ရှေးဦးအနှစ်မဲ့သက်ရှိများတွင် ရိုးရှင်းသော ဆဲလ်အရိုးစုများ ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် အလွန်ကွဲပြားပြီး အနှစ်အစစ်ပါသက်ရှိ ပရိုတိန်းများဖြစ်သည့် ကြိုးပါးမျှင် (actin) နှင့် ပြွန်ခေါင်းပွ(tubulin) တို့၏ မူလဘူတတူညီသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ( Homologues )ပါရှိသည်။ ဆဲလ်ရိုးတံ (cytoskeleton)သည် ဆဲလ်အတွင်း ရွေ့လျားနိုင်စွမ်းကို ပေးသည်။ <ref>{{Cite journal |vauthors=Wickstead B, Gull K |date=August 2011 |title=The evolution of the cytoskeleton |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-cell-biology_2011-08-22_194_4/page/513 |journal=The Journal of Cell Biology |volume=194 |issue=4 |pages=513–25 |doi=10.1083/jcb.201102065 |pmc=3160578 |pmid=21859859}}</ref> {| class="wikitable" |- |+ရှေးဦးအနှစ်မဲ့သက်ရှိ ဆဲလ်၏ အစိတ်အပိုင်းဈများ <ref name="Raven Singer Mason 2013">{{Cite book |last=Raven |first=Peter |year=2013 |title=Biology |url=https://archive.org/details/biology0000rave_10ed |last2=Singer |first2=Susan |last3=Mason |first3=Kenneth |last4=Losos |first4=Jonathan |last5=Johnson |first5=George |publisher=McGraw-Hill Education |isbn=978-0-07-338307-1 |page=[https://archive.org/details/biology0000rave_10ed/page/63 63] |chapter=4. Cell structure: Prokaryotic cells}}</ref> ! style="width: 180px;" | ဒြပ်စင် ! ဖော်ပြချက် |- | ဖလက်ဂျလမ် (အမြဲတမ်းမရှိပါ) | ဆဲလ်ကို ရွေ့လျားစေသော ရှည်လျားပြီး ကြာပွတ်ကဲ့သို့ ထွက်နေသော အဖု။ |- | ဆဲလ်အမြှေးပါး | ဆဲလ်၏ ဆိုက်တိုပလာဇမ်ကို ဝန်းရံထားပြီး အရာဝတ္ထုများ အဝင်အထွက် စီးဆင်းမှုကို ထိန်းညှိပေးသည်။ |- | ဆဲလ်နံရံ ( Mollicutes ၊ ''Thermoplasma'' မှလွဲ၍) | ဆဲလ်ကို ကာကွယ်ပေးပြီး ပုံသဏ္ဌာန်ပေးသည့် အပြင်ဘက်အဖုံး။ |- | ဆိုက်တိုပလာဇမ် | အင်ဇိုင်းများ၊ ဆားများနှင့် အော်ဂဲနစ်မော်လီကျူးများပါဝင်သော ရေကဲ့သို့ပျော့သော ဂျယ်လီတစ်မျိုး။ |- | ရိုင်ဘိုဆုမ်း | [[ဒီအန်အေ|DNA]] မှ သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း ပရိုတင်းဓာတ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ။ |- | နျူကလိယ | ပရိုကယ်ရီယို၏ တစ်ခုတည်းသော ဆဲလ်ပါဝင်သော ဒေသ DNA မော်လီကျူး။ |- | ကက်ဆူးလ် (အုပ်စုအချို့တွင်သာ) | ဂလိုင်ကိုပရိုတင်းသည် ဆဲလ်အမြှေးပါးအပြင်ဘက်တွင် ဖုံးအုပ်ထားသည်။ |} == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဇီဝဓာတု]] tvshkkdk40vu1pduybrnhf0g8utgl08 0 265873 1047963 873101 2026-08-10T16:38:47Z Myanmar Wik 103978 /* ကိုးကား */ ကဏ္ဍထည့် 1047963 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ဆောင်းဦးလှိုင် | native_name = {{lang|my|ဆောင်းဦးလှိုင်}} | image = Saung Oo Hlaing.jpg | caption = Saung Oo Hlaing is in VOA Burmese interview | image_size = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1971|12|8|df=yes}} | birth_place = [[ရန်ကုန်]] , [[မြန်မာ]] | death_date = | instrument = | genre = Burmese pop | occupation = အဆိုတော် သီချင်းရေးဆရာ | years_active = ၁၉၉၈-လက်ရှိ | label = | associated_acts = | website = }} ဆောင်းဦးလှိုင်(English;Saung Oo Hlaing ; ၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၁ တွင်မွေးဖွားသည်) သည်မြန်မာ့အဆိုတော်-တေးရေးဆရာဖြစ်သည်။ သူသည် ကာဗာသီချင်းများကို ရေးရန် အားမကိုးဘဲ အောင်မြင်သော မြန်မာသီချင်းရေးဆရာ အနည်းငယ်ထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။၂၀၀၈ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် သူသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်ကတည်းက cover song မရေးရသေးကြောင်း၊ သူရေးခဲ့သော သီချင်းပေါင်း ၄၀၀ ၏ ၉၅% သည် သူ့ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည်။<ref name=pp>{{cite journal | title=Saung Oo Hlaing's 10th Anniversary in Burmese Music Industry | journal=People Magazine Myanmar | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=495&sec=10 | year=2008 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722182318/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=495&sec=10 | archive-date=22 July 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722182318/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=495&sec=10 |date=22 July 2011 }}</ref> ဆောင်းဦးလှိုင်သည် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် ၁ မှ MBBS ဘွဲ့ရရှိထားသူဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news|url=http://yoyarlay.com/index.php/entertainment/art/31273-2012-10-08-04-12-41|title=ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အနုပညာအသင်း အကြောင်း ဆောင်းဦးလှိုင် ဖွင့်ဟ|date=8 October 2012|work=Popular News|language=Burmese|access-date=18 July 2015}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာအာဏာသိမ်း ပြီးနောက်တွင် ဆောင်းဦးလှိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံသားများထံသို့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပေးလျက်ရှိသည်။ = ကိုးကား = {{Reflist}}{{Music-stub}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] ge8js2js6z6tsf2d6fgzj3g7xym9loe 1047965 1047963 2026-08-10T16:40:24Z Myanmar Wik 103978 /* ကိုးကား */ 1047965 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ဆောင်းဦးလှိုင် | native_name = {{lang|my|ဆောင်းဦးလှိုင်}} | image = Saung Oo Hlaing.jpg | caption = Saung Oo Hlaing is in VOA Burmese interview | image_size = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1971|12|8|df=yes}} | birth_place = [[ရန်ကုန်]] , [[မြန်မာ]] | death_date = | instrument = | genre = Burmese pop | occupation = အဆိုတော် သီချင်းရေးဆရာ | years_active = ၁၉၉၈-လက်ရှိ | label = | associated_acts = | website = }} ဆောင်းဦးလှိုင်(English;Saung Oo Hlaing ; ၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၁ တွင်မွေးဖွားသည်) သည်မြန်မာ့အဆိုတော်-တေးရေးဆရာဖြစ်သည်။ သူသည် ကာဗာသီချင်းများကို ရေးရန် အားမကိုးဘဲ အောင်မြင်သော မြန်မာသီချင်းရေးဆရာ အနည်းငယ်ထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။၂၀၀၈ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် သူသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်ကတည်းက cover song မရေးရသေးကြောင်း၊ သူရေးခဲ့သော သီချင်းပေါင်း ၄၀၀ ၏ ၉၅% သည် သူ့ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည်။<ref name=pp>{{cite journal | title=Saung Oo Hlaing's 10th Anniversary in Burmese Music Industry | journal=People Magazine Myanmar | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=495&sec=10 | year=2008 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722182318/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=495&sec=10 | archive-date=22 July 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722182318/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=495&sec=10 |date=22 July 2011 }}</ref> ဆောင်းဦးလှိုင်သည် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် ၁ မှ MBBS ဘွဲ့ရရှိထားသူဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news|url=http://yoyarlay.com/index.php/entertainment/art/31273-2012-10-08-04-12-41|title=ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အနုပညာအသင်း အကြောင်း ဆောင်းဦးလှိုင် ဖွင့်ဟ|date=8 October 2012|work=Popular News|language=Burmese|access-date=18 July 2015}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာအာဏာသိမ်း ပြီးနောက်တွင် ဆောင်းဦးလှိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံသားများထံသို့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပေးလျက်ရှိသည်။ = ကိုးကား = {{Reflist}}{{Music-stub}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] 6bna30ueoo7mlyhxe79wib2mpz4xnsq 0 274387 1048002 1047089 2026-08-11T02:00:18Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ]] 1048002 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} ဦးတုတ်ကြီးအား [[ဟင်္သာတမြို့]]၊ တာငါးဆယ်ရပ်ကွက်တွင် အဖ အဆောက်အဦကန်ထရိုက်နှင့် တရားသူကြီး ဦးရွှေအေးနှင့် အမိ ဒေါ်ရွှေတို့မှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀-ပြည့်နှစ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး ဆယ်ယောက်တွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး ငယ်နာမည်မှာ မောင်ပုဖြစ်သည်။ မောင်ပုသည် ငယ်စဉ်ကပင် ဆိုင်းသံ၊ ဗုံသံနှင့် တီးသံမှုတ်သံကြားတွင် သီဆိုမှုနှင့် ကခုန်မှုတို့ဖြင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က ဟင်္သာတမြို့တွင် ရပ်ကွက်အလိုက် ဝါသနာအလျောက် အရပ်သူအရပ်သားများ စုပေါင်းပါဝင်ကပြကြသည့် အပျော်တမ်း ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့ (အရပ်ဇာတ်)များ အပြိုင်အဆိုင် ပေါ်ထွန်းလျှက် ရှိကြသည်။ ရပ်ကွက်ဘုရားပွဲ၊ ဝါဆိုပွဲ၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်တိုင်ပွဲနှင့် သင်္ကြန်ပွဲစသည့် ပွဲလမ်းသဘင်များ၊ အလှူမင်္ဂလာပွဲတွင် အခွင့်သာလျင် သာသလို အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့များသည် ဝင်ရောက်ကပြလေ့ ရှိကြသည်။ မောင်ပု၏ ဖခင်ဦးရွှေအေးသည် ညောင်ပင်သာရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်ကို ဦးဆောင်စီစဉ်သူဖြစ်သလို မောင်ပု၏ဦးလေး ဦးဘကြည်သည် တာငါးဆယ်ရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်ကို ဦးစီးစီမံသူဖြစ်ကြ၍ ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်မှုနှင့် ကပြမှုတို့ဖြင့် ထိတွေ့ကြားမြင်ရဖန်များပြီး မောင်ပုသည် သဘင်အနုပညာရပ်များကို အလိုလိုဆည်းပူးခွင့် ရခဲ့သည်။ ရပ်ကွက်အလိုက် ဖွဲ့စည်းထားကြသော အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့များသည် သူ့ထက့်ငါ ကောင်းအောင် အပြိုင်အဆိုင်ကြိုးပမ်းကပြရာ၌ တင်ဆက်ကပြမှု အမျိုးမျိုးအား လေ့လာဆည်းပူး တီထင်ကြံဆကြရသည်။ ဘမျိုးဘိုးတူဆိုသကဲ့သို့ လူငယ်ဘဝတွင် အဖေနှင့်ဦးလေး၏ သဘင်အနုပညာအမွေကို ဆက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ရွှေပြောင်ပြောင်ရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်ပွဲ အဖွဲ့ကို၎င်း၊ ကိုပု၏ညီမဖြစ်သူ မသန်းရင်က ဘာရဲချောင်ရပ်ကွက် အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့ကို၎င်း ဦးစီးစီစဉ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကပြသည့်အခါတွင် မိမိရပ်ကွက်မှ ပရိသတ်အပြင် အခြားရပ်ကွက်မှ ပရိသတ်များပါ လာရောက်ကြည့်ရှုပြီး ကောင်းလျှင်ကောင်းသလို ချီးကျူးထောပနာပြုကြပြီး မကောင်းလျှင် မကြိုက်လျှင်လည်း ဝေဖန်ကဲ့ရဲ့မှု ပြုကြသည်။ မိမိရပ်ကွက်မှ အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့၏ ကပြမှုအား အခြားရပ်ကွက်မှ ပရိသတ်များက မကောင်းဟုကောက်ချက်ချပြီး ကဲ့ရဲ့ဝေဖန်လျှင်မူ ရပ်ကွက်ချင်းအချင်းများသည့်အဖြစ်သို့ မကြာခဏရောက်လေ့ရှိကြသည်။ မိမိဦးစီးစီစဉ်သည့် အရပ်ဇာတ်အဖွဲ့အား ချီးကျူးထောပနာ ပြုခံရပြီး ကဲ့ရဲ့ဝေဖန်မှု ကင်းဝေးအောင် ကြိုးပမ်းရခြင်းကြောင့်ပင် ကိုပုမှာ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ဇာတ်သဘင်အနုပညာရည်များ ပိုမိုပြည့်ဝလာခဲ့ရသည်။ ==တစ်ရွာမပြောင်း သူကောင်းမဖြစ်== ကိုပုသည် ဟင်္သာတမြို့မှတဆင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက်ပြီး သင့်ရာအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်အခြေချရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်၍ ပညာအလင်း မဂ္ဂဇင်းတိုက်၌ အလုပ်ရရှိခဲ့သည်။ ကိုပု၏ လုပ်ရည်ကိုင်ရည် ပြည့်ဝမှု၊ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကြောင့် မန်နေဂျာတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခွင့် ရခဲံသည်။ <ref>[[ကေမြူး (စာရေးဆရာ)|ကေမြူး]]ရေး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ခေတ်ဦး ဒါရိုက်တာ ဆယ့်ငါးဦးတို့၏ ရုပ်ပုံလွှာ၊ ၂၀၀၉-ခု၊ ပအကြိမ်၊ စာ-၃၅</ref> ==ကိုးကား== <references /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ]] gjkzfqxhvmit6rqokjwyao1f9ta1m7u 14 285991 1048045 1032703 2026-08-11T08:45:55Z Zawzawaungthwin 100038 1048045 wikitext text/x-wiki {{Disasters by year| m = ၂|c=၀|d=၂|y=၆}} {{Commonscat|2026 disasters|၂၀၂၆ ဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် ဘေးအန္တရာယ်များ]] 71lfgpxe82v2lveu5k8g47yw480mp86 0 288570 1048082 1041916 2026-08-11T10:54:48Z Zawzawaungthwin 100038 update ပြုလုပ်ခြင်း 1048082 wikitext text/x-wiki {{Infobox earthquake | image = {{Photomontage | photo1a = Edifícios colapsados e danificados em Los Palos Grandes, 2026-06-26.png | photo2a = Costa Rican mission to the 2026 Venezuela earthquakes relief efforts (13).jpg | photo2b = LCF-24- MRF Search & Rescue Efforts in Venezuela (9781665).jpg | photo3a = Depertment of State Urban Seach and Rescue Assist in Venezuela (9782036).jpg | photo3b = LCF-24- Ground Zero (9781949).jpg | position = center | color_border = white | color = white | size = 250 }} | caption = ငလျင်ဘေးသင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.435 | long = -68.472 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center | label2 = Caracas | lat2 = 10.506 | long2 = -66.914 | mark2 = Red pog.svg | mark2size = 10 | position2 = right | caption = ငလျင်ဗဟိုချက်ပြမြေပုံ }} | local-date = ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = ၁၈:၀၄:၃၃ VET (UTC-4) | local-time-A = ၁၈:၀၅:၁၁ VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} နှင့် {{M|w|link=y|7.5}} {{small|(USGS)}}<br />{{M|w|link=y|7.6–7.8}} {{small|(INGV နှင့် GEOSCOPE)}} | affected = [[ဗင်နီဇွဲလား]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W|type:event|display=inline,title}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = မရှိ | landslide = အတည်ပြုရန်ကျန် | fault = [[San Sebastián Fault|San Sebastián ငလျင်ကြောစနစ်]] | type = [[Strike-slip tectonics|Strike-slip]] | damage = အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၇-၈.၇ ဘီလီယံ (ခန့်မှန်း) | foreshocks = မရှိ | aftershocks = ၇၈၂+ | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = ၆,၃၀၀ ကျော် သေဆုံး၊ ၆၁,၀၀၀ ခန့် ဒဏ်ရာရ (ဆေးရုံတင်ရ)၊ သောင်းနှင့်ချီ၍ ပျောက်ဆုံးနေ | isc-event-A = 645904538 | isc-event = 645903460 | duration = ~၉၀–၁၂၀ စက္ကန့် }} '''၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၄) ရက်နေ့တွင် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသများ၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ပြင်းအားမြင့် ငလျင်နှစ်ခုဖြစ်သည်။ ဇွန်လ (၂၄) ရက်၊ ဒေသစံတော်ချိန် ၁၈:၀၄ နာရီတွင် ပြင်းအား (၇.၂) ရှိသော ငလျင်တစ်ခု စတင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး၊ စက္ကန့် (၄၀) ခန့်အကြာတွင် ပြင်းအား (၇.၅) ရှိသော နောက်ထပ်ငလျင်တစ်ခု ထပ်မံလှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Butler |first=Gavin |last2=Mann |first2=Toby |date=2026-06-25 |title=Strong earthquakes hit Venezuela as buildings collapse in Caracas - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=2026-06-25 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> အဆိုပါ ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုများကြောင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ကျယ်ပြန့်သော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် မြို့တော်ကာရာကတ်စ် (Caracas) တွင် အဆောက်အအုံများ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပြိုကျခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ ရရှိထားသော စာရင်းများအရ သေဆုံးသူ ၆,၃၀၀ ဦးထက်မနည်း ရှိပြီး ၆၁,၀၀၀ ခန့် ဆေးရုံတင်ထားရကာ သောင်းနှင့်ချီသော လူဦးရေမှာ ပျောက်ဆုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဤငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအား ကိုလံဘီယာ၊ ဘရာဇီးနှင့် ကာရစ်ဘီယံကျွန်းစုများအထိ ခံစားခဲ့ရသည်။ ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရက နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Buildings collapse, people flee as earthquakes hit Venezuela: VIDEOS |url=https://indianexpress.com/article/world/venezuela-earthquake-videos-caracas-delcy-rodriguez-emergency-10756223/ |access-date=2026-06-25 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> == ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အခြေအနေ == ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတွင် ကာရစ်ဘီယံပြား (Caribbean plate) နှင့် တောင်အမေရိကပြား (South American plate) တို့သည် Boconó–Morón–El Pilar အမည်ရှိ ရှုပ်ထွေးသော ပြတ်ရွေ့စနစ် (BMEPFS) တစ်လျှောက် အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိနေသည်။ ၎င်းသည် Tertiary ခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အားပြင်းသည့် ဘယ်ဖက်စောင်း/ညာဖက်စောင်း ရွေ့လျားသော ပြတ်ရွေ့ (compressional right-lateral strike-slip faults) များ၏ ရှုပ်ထွေးသော စီးရီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကာရစ်ဘီယံရှိ Transform plate boundary ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ဤပြတ်ရွေ့သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် အလယ်ပိုင်း ဗင်နီဇွဲလား အန်းဒီးစ်တောင်တန်းမှသည် မြောက်အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းကိုဖြတ်၍ ထရီနီဒက်ကျွန်းဘက်သို့ ၁,၃၀၀ ကီလိုမီတာ (၈၁၀ မိုင်) ရှည်လျားစွာ တည်ရှိသည်။<ref name="Schubert842">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |date=1984 |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |bibcode=1984JGR....89.5711S |doi=10.1029/JB089iB07p05711}}</ref> ဘူမိဗေဒနှင့် ဘူမိတိုင်းတာရေး အချက်အလက်များအရ BMEPFS ပြတ်ရွေ့စနစ်သည် တစ်နှစ်လျှင် ၁၀ မီလီမီတာ (၀.၃၉ လက်မ) နှုန်းဖြင့် ရွေ့လျားလျက်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ရံဖန်ရံခါတွင် Strike-slip သို့မဟုတ် Reverse faulting ကဲ့သို့သော ပြတ်ရွေ့လှုပ်ရှားမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ငလျင်များကိုလည်း မကြာခဏဆိုသလို လှုပ်ခတ်စေသည်။ San Sebastián ပြတ်ရွေ့ (မြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်း) တစ်ခုလုံးနှင့် El Pilar ပြတ်ရွေ့ (အရှေ့ပိုင်း ဗင်နီဇွဲလား) ၏ အပိုင်းအချို့သည် ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ပိုင်း ဗင်နီဇွဲလားတွင် El Pilar ပြတ်ရွေ့၏ ကုန်းတွင်းပိုင်းဖြတ်သန်းရာ တစ်ခုတည်းသောအပိုင်းမှာ Cariaco ပင်လယ်ကွေ့နှင့် Paria ပင်လယ်ကွေ့အကြား ဖြစ်သည်။ San Sebastián ပြတ်ရွေ့သည် Cerro Machado တောင်တန်း၏ တောင်ဘက်မျက်နှာစာတစ်လျှောက် ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး Simon Bolivar နိုင်ငံတကာလေဆိပ်အောက်မှ ဖြတ်သန်းသွားသည်။ El Pilar ပြတ်ရွေ့သည် San Sebastián ပြတ်ရွေ့၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသော်လည်း Cariaco pull-apart မြေဧရိယာဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဤပြတ်ရွေ့ဇုန်သည် ၁၆၄၁၊ ၁၇၆၆၊ ၁၈၁၂၊ ၁၉၀၀ နှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငလျင်ကြီးများအတွက် အဓိကတရားခံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် က လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် Mw 7.6 ရှိ San Narciso ငလျင်မှာ ပင်လယ်ပြင်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မျက်နှာပြင်ကွဲအက်မှုများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်အရ San Sebastián ပြတ်ရွေ့၏ အပိုင်းတစ်ခု ရွေ့လျားမှုနှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း သိရှိရသည်။<ref name="ColónA2">{{cite journal |last1=Colón |first1=S. |year=2015 |title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? |journal=Marine and Petroleum Geology |publisher=Elsevier BV |volume=67 |pages=498–511 |bibcode=2015MarPG..67..498C |doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 |issn=0264-8172 |last2=Audemard |first2=F.A. |last3=Beck |first3=C. |last4=Avila |first4=J. |last5=Padrón |first5=C. |last6=De Batist |first6=M. |last7=Paolini |first7=M. |last8=Leal |first8=A.F. |last9=Van Welden |first9=A.}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == {{main|ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များစာရင်း}} ပထမဆုံးလှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်သည် Mww 7.2 ဖြစ်ပြီး UTC စံတော်ချိန် ၂၂:၀၄ နာရီတွင် ယူမာရီ (Yumare) မြို့၏ အရှေ့-အရှေ့မြောက်ဘက်၊ အနက် ၁၂.၆ မိုင် (၂၀.၃ ကီလိုမီတာ) တွင် ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အရှေ့-အနောက် တန်းလျက်ရှိသော ပြတ်ရွေ့တစ်ခုပေါ်တွင် ဘယ်ဖက်စောင်း ရွေ့လျားမှုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် မြောက်-တောင် တန်းလျက်ရှိသော ပြတ်ရွေ့တစ်ခုပေါ်တွင် ညာဖက်စောင်း ရွေ့လျားမှုကြောင့်သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |date=1984 |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |bibcode=1984JGR....89.5711S |doi=10.1029/JB089iB07p05711}}</ref> (၃၈) စက္ကန့်အကြာတွင် Mww 7.5 ရှိသည့် ဒုတိယမြောက် ငလျင်တစ်ခုသည် ပထမငလျင်၏ အရှေ့ဘက်တည့်တည့်၊ အနက် ၆.၂ မိုင် (၁၀ ကီလိုမီတာ) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ငလျင်နှစ်ခုစလုံးသည် ယားရာကူ (Yaracuy) ပြည်နယ်၊ ဗီရိုအက်စ် (Veroes) မြူနီစီပယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဤငလျင်သည် အရှေ့-အနောက် တန်းလျက်ရှိသော ပြတ်ရွေ့တစ်ခုပေါ်တွင် ညာဖက်စောင်း ရွေ့လျားမှုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် မြောက်-တောင် တန်းလျက်ရှိသော ပြတ်ရွေ့တစ်ခုပေါ်တွင် ဘယ်ဖက်စောင်း ရွေ့လျားမှုကြောင့်သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ဘူမိဗေဒဌာန (USGS) ၏ အဆိုအရ ၎င်းသည် ၁၅၀ x ၂၀ ကီလိုမီတာ (၉၃ x ၁၂ မိုင်) ရှိသော ဧရိယာအတွင်း ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက် ရွေ့လျားခဲ့ခြင်းဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။အဓိက ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီး နှစ်နာရီအတွင်း [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကတ်စ်]] မြို့တွင် နောက်ဆက်တွဲငလျင် (၆) ကြိမ် ခံစားခဲ့ရပြီး စုစုပေါင်း နောက်ဆက်တွဲငလျင် အကြိမ် (၂၀) ကျော် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="ColónA">{{cite journal |last1=Colón |first1=S. |year=2015 |title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? |journal=Marine and Petroleum Geology |publisher=Elsevier BV |volume=67 |pages=498–511 |bibcode=2015MarPG..67..498C |doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 |issn=0264-8172 |last2=Audemard |first2=F.A. |last3=Beck |first3=C. |last4=Avila |first4=J. |last5=Padrón |first5=C. |last6=De Batist |first6=M. |last7=Paolini |first7=M. |last8=Leal |first8=A.F. |last9=Van Welden |first9=A.}}</ref> ငလျင်၏ လှုပ်ခတ်မှုဒဏ်ကို [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင်လည်း ခံစားခဲ့ရသည်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံရှိ မာနော့စ် (Manaus)၊ ဘီလမ် (Belém) နှင့် မာကာပါ (Macapá) မြို့များတွင်လည်း ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ပြည်သူများအား ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် အာရူးဗား (Aruba)၊ ဘိုနဲရား (Bonaire) နှင့် ကူရာစောင် (Curaçao) ကျွန်းများတွင်လည်း ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> == ထိခိုက်ပျက်စီးမှုနှင့် လူသေဆုံးမှုများ == ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံအတွင်း ဆက်သွယ်ရေး ပြတ်တောက်နေခြင်း သို့မဟုတ် သတင်းအမှောင်ချထားခြင်းတို့ကြောင့် လက်ရှိအချိန်အထိ လူသေဆုံးမှု အရေအတွက် အတိအကျကို မသိရှိရသေးပေ။ အာဏာပိုင်များက သေဆုံးသူ သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရသူ အရေအတွက်ကို တရားဝင် ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မရှိသေးသော်လည်း၊ ဒေသခံအရာရှိများနှင့် မျက်မြင်သက်သေများ၏ အဆိုအရ ဒဏ်ရာရရှိသူ အရေအတွက်မှာ တိုးမြင့်လာနေကြောင်း သိရသည်။ USGS ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငလျင်တုံ့ပြန်မှုဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက် (PAGER) အရ "လူသေဆုံးမှုများပြားပြီး ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု အလွန်ကြီးမားကာ ဘေးအန္တရာယ်မှာ ကျယ်ပြန့်နိုင်ခြေရှိသည်" ဟု ဖော်ပြထားသည်။ Mw 7.5 ရှိ ငလျင်အတွက် လူပေါင်း ၁,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ အထိ သေဆုံးနိုင်ခြေ ၃၉%၊ ၁၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ အထိ သေဆုံးနိုင်ခြေ ၃၇% ရှိပြီး၊ သေဆုံးသူ ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်နိုင်ခြေ ၁၁% ရှိကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။ Mw 7.2 ရှေ့ပြေးငလျင်အတွက်လည်း အလားတူ သေဆုံးမှုနှုန်း မြင့်မားနိုင်ခြေရှိကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။ ကာရာကတ်စ်မြို့တစ်လျှောက် အဆောက်အဦ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာ ပြိုကျခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Diosdado Cabello ၏ အဆိုအရ Los Palos Grandes နှင့် Altamira မြူနီစီပယ်များသည် မြို့၏ အဆိုးရွားဆုံး ထိခိုက်ခံရသည့် နေရာများဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ Altamira တွင် အဆောက်အဦ အနည်းဆုံး သုံးခု ပြိုကျခဲ့သည်။ ကာရာကတ်စ် အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ နေရာတစ်ခုတွင် မြင့်မားသည့် အဆောက်အဦ အများစုမှာ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခဲ့ပြီး အများအပြား ပြိုကျခဲ့သည်။ Catia La Mar တွင် ဘိုလီဗာရေတပ်မတော်၏ စစ်တက္ကသိုလ်နှင့် အဆောက်အဦမြင့်များ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ Chacao မြူနီစီပယ်တွင် မြို့တော်ဝန် Gustavo Duque က သေဆုံးသူများရှိကြောင်းနှင့် ဒဏ်ရာရသူ ၁၆ ဦး အနည်းဆုံးရှိကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ Baruta မြူနီစီပယ်တွင် အဆောက်အဦ နှစ်ခု ပြိုကျမှုကြောင့် အနည်းဆုံး လူသုံးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ Pinto Salinas တွင် အဆောက်အဦ ပြိုကျမှုကြောင့် လူနှစ်ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Venezuela Live Updates: 2 Major Earthquakes Hit Country’s Center |url=https://www.nytimes.com/live/2026/06/24/world/venezuela-earthquake |access-date=24 June 2026 |publisher=[[The New York Times]]}}</ref> ထရူဟီးယိုး၊ ကာရာဘိုဘို၊ အာရာဂွာ၊ မိရန်ဒါနှင့် လာဂွာအီရာ ပြည်နယ်များတွင်လည်း အဆောက်အဦများ ပြိုကျခဲ့သည်။ ကာရာကတ်စ်မြို့မြောက်ဘက် အဆိုးရွားဆုံး ထိခိုက်သည့် လာဂွာအီရာတွင် မြို့တော်၏ အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သော ဆီမွန်ဘိုလီဗာ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်မှာ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခဲ့ပြီး လေကြောင်းခရီးစဉ်အားလုံးကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။ လူမှုကွန်ရက်တွင် ပျံ့နှံ့နေသော ရုပ်ပုံများအရ အဆောက်အဦများ လုံးဝ (သို့) တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြိုကျနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ပြတ်တောက်နေသည်။ ဖယ်လ်ကွန်ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Víctor Clark က ဒဏ်ရာရသူ ၃၂ ဦးကို ကုသပေးနေရပြီး ၁၅ ဦးမှာ ပြိုကျနေသော အဆောက်အဦများအောက်တွင် ပိတ်မိနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="Cano25a">{{cite news |last1=Cano |first1=Regina Garcia |date=25 June 2026 |title=Back-to-back powerful earthquakes hit Venezuela, causing widespread damage |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |access-date=25 June 2026 |work=Associated Press |last2=Arraez |first2=Juan Pablo}}</ref> == ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး == ကာရာကတ်စ်မြို့တွင် ကယ်ဆယ်ရေး ဝန်ထမ်းများနှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများသည် ပြိုကျနေသည့် အဆောက်အဦ အပျက်အစီးများအောက်တွင် ပိတ်မိနေသူများကို ရှာဖွေကယ်ဆယ်လျက်ရှိသည်။<ref name="PhillipsGuardian1">{{cite news |last1=Phillips |first1=Tom |date=25 June 2026 |title=Venezuela earthquake: powerful back-to-back quakes collapse buildings in capital Caracas |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jun/25/earthquake-venezuela-caracas-tremors-aftershocks |access-date=25 June 2026 |work=The Guardian |last2=Montilla |first2=Camille Rodríguez}}</ref> == တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ == ယာယီသမ္မတ Delcy Rodríguez က ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးက ပြည်နယ်အများအပြား ထိခိုက်ခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ အစိုးရက ပေါက်ကွဲမှုများမဖြစ်စေရန် ဂတ်စ်ပေးဝေမှုကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီး၊ ကာရာကတ်စ် မက်ထရို ရထားဝန်ဆောင်မှုများကို ဆိုင်းငံ့ထားကာ ကျောင်းများကို ရက်အနည်းငယ်ကြာ ပိတ်ထားရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ငလျင်အပြီးတွင် ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ပွာတိုရီကိုနှင့် ဗာဂျင်ကျွန်းစုများအတွက် ဆူနာမီသတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=24 June 2026 |title=Delcy Rodríguez declaró el estado de emergencia en Venezuela tras los dos terremotos que sacudieron al país |url=https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |work=[[Infobae]]}}</ref> == နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်မှုများ == * {{flag|Argentina}} : အာဂျင်တီးနားအစိုးရက ငလျင်ဖြစ်ပွားမှုအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြကာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Clarín |first=Redacción |date=2026-06-25 |title=“Más allá de las diferencias”: Argentina expresó su solidaridad con Venezuela tras los terremotos |url=https://www.clarin.com/politica/alla-diferencias-argentina-expreso-solidaridad-venezuela-terremotos_0_nEV10bAwvh.html |access-date=2026-06-25 |website=Clarín |language=es}}</ref> * {{flag|European Union}} : ဥရောပကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ Ursula von der Leyen က ဗင်နီဇွဲလားရှိ ထိခိုက်ခံစားရသူများ၊ အထူးသဖြင့် သေဆုံးသူများ၏ မိသားစုများနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုနှင့် အကျပ်အတည်းစီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ကော်မရှင်နာ Hadja Lahbib ကလည်း ဥရောပသမဂ္ဂအနေဖြင့် အခြေအနေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေပြီး ဘလောက်အဖွဲ့ဝင်များက မြေပြင်တွင် အကူအညီများ ပေးအပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|United Nations}} : နိုင်ငံတကာ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာသူများဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း (IOM) ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Amy Pope က အရေးတကြီး လိုအပ်နေသော နိုင်ငံတကာ၏ အကူအညီများကို အလျင်အမြန် ပေးအပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ထိခိုက်ခံစားရသူများ၏ လိုအပ်ချက်များကို အကဲဖြတ်ရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ * {{flag|Aruba}} : အရူးဗားအစိုးရက ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံအတွက် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|Azerbaijan}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် လူသေဆုံးမှုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|Barbados}} : ဝန်ကြီးချုပ် Mia Mottley က ဗင်နီဇွဲလားကြားဖြတ်သမ္မတ Delcy Rodríguez ထံ ဆက်သွယ်၍ ဝမ်းနည်းကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ဘာဘေးဒိုးစ်နိုင်ငံအနေဖြင့် အကူအညီပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ * {{flag|Bolivia}} : ဘိုလီးဗီးယားအစိုးရက လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ * {{flag|Brazil}} : သမ္မတ Lula da Silva က လက်ရှိအခြေအနေကို အကဲဖြတ်ရန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဆွေးနွေးသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဘရာဇီးနိုင်ငံက မီးသတ်သမား ၃၆ ဦး၊ အရပ်ဘက်ကာကွယ်ရေးနည်းပညာရှင် ၄ ဦး၊ ဆက်သွယ်ရေးကျွမ်းကျင်သူ ၄ ဦးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်း ၉ တန်ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ * {{flag|Canada}} : ဝန်ကြီးချုပ် [[မာ့ခ်ကာနီ]] က ငလျင်ကို "ဘေးအန္တရာယ်ကြီးမားလှသည်" ဟု ဖော်ပြကာ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ ပေးပို့မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Global Affairs Canada က ဒေါ်လာ ၅ သန်းတန်ဖိုးရှိ အကူအညီများ ပေးအပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ * {{flag|Chile}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက လိုအပ်ပါက လူသားချင်းစာနာမှုနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအကူအညီများ ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂၅ ရက်တွင် သမ္မတ José Antonio Kast က ချီလီလေတပ်လေယာဉ်ဖြင့် မြို့ပြရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ နောက်တစ်ရက်တွင် ကယ်ဆယ်ရေးသမား ၁၆ ဦးနှင့် အကူအညီပစ္စည်းများပါသည့် ဒုတိယမြောက်လေယာဉ်ကို ထပ်မံစေလွှတ်ခဲ့သည်။ * {{flag|China}} : သမ္မတ [[ရှီကျင့်ဖျင်]] က "ဘေးဒုက္ခကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး" အတွက် အကူအညီပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Colombia}} : အမျိုးသားသဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုဌာနက ကယ်ဆယ်ရေးသမား ၆၀ ကျော်၊ ကယ်ဆယ်ရေးခွေး ၄ ကောင်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်း ၁၂ တန်ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ * {{flag|Costa Rica}} : သမ္မတရုံး၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|Croatia}} : အစိုးရအနေဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားပြည်သူများနှင့်အတူ ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် စာနာကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|Cuba}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Bruno Rodríguez Parrilla က ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် စာနာကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ကျူးဘားကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် ထိခိုက်ခံစားရသူများကို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများပေးရန် အပြည့်အဝ စုစည်းဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Czech Republic}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Petr Macinka က ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် အကူအညီပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Dominican Republic}} : သမ္မတ Luis Abinader က စစ်တပ်အနေဖြင့် "အထူးပြုရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးနှင့် အရေးပေါ်တုံ့ပြန်ရေးအဖွဲ့များ" ကို အသင့်အနေအထားဖြစ်စေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Ecuador}} : သမ္မတ Daniel Noboa က အရေးပေါ်အခြေအနေကို တုံ့ပြန်ရန် လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ ချက်ချင်းပေးပို့ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးဝန်ထမ်း ၄၆ ဦး၊ ကယ်ဆယ်ရေးခွေးများနှင့် ပစ္စည်း ၆ တန်ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ * {{flag|El Salvador}} : သမ္မတ Nayib Bukele က ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်း ၃၀၀ နှင့် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်း တန် ၅၀ ပေးပို့ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ * {{flag|France}} : သမ္မတ Emmanuel Macron က ကယ်ဆယ်ရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ ၈၅ ဦးပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ချက်ချင်းစေလွှတ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ * {{flag|Germany}} : ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Boris Pistorius က လိုအပ်ပါက အသုံးပြုနိုင်ရန် Airbus A400M Atlas သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလေယာဉ် ၆ စင်းကို အသင့်ပြင်ထားကြောင်း ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ * {{flag|Guyana}} : သမ္မတ Irfaan Ali က ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံအား တတ်နိုင်သမျှ ကူညီပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|Vatican City}} : ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို ၁၄|လီယို ၁၄]] က ဗင်နီဇွဲလားအတွက် အရေးပေါ်လှူဒါန်းငွေ ယူရို ၁ သိန်းကို ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ * {{flag|India}} : ဝန်ကြီးချုပ် နာရင်ဒြာမိုဒီက အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေဖြင့် တတ်နိုင်သည့် အကူအညီအားလုံး ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း X (Twitter) တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယလေတပ်က 'Operation Amistad' ကို စတင်ကာ ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများပါသည့် C17 လေယာဉ် ၂ စင်းကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ * {{flag|Iran}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Esmaeil Baghaei က ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရနှင့် ပြည်သူများနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်းနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သည့်အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ * {{flag|Israel}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအကူအညီများ ပေးအပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ * {{flag|Italy}} : ဝန်ကြီးချုပ် Giorgia Meloni က ဗင်နီဇွဲလားအာဏာပိုင်များနှင့် ပြည်သူများအတွက် စာနာကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများကို အမြန်ဆုံး ပေးအပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ * {{flag|Japan}} : ဝန်ကြီးချုပ် Sanae Takaichi က ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူများနှင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံအနေဖြင့် အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Malaysia}} : ဝန်ကြီးချုပ် Anwar Ibrahim က ဗင်နီဇွဲလားပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Mexico}} : စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ ၂၅၀၊ ကယ်ဆယ်ရေးခွေးများ၊ လေယာဉ် ၄ စင်း၊ ဆေးဝါးများနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများကို ပေးပို့ခဲ့သည်။ * {{flag|Netherlands}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Tom Berendsen က ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Yvan Gil ထံ ဆက်သွယ်၍ ကူညီရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး Sjoerd Sjoerdsma က USARNL ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ (ဝန်ထမ်းများ၊ ခွေးများနှင့် ပစ္စည်းများ) စေလွှတ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ * {{flag|Pakistan}} : ဝန်ကြီးချုပ် Shehbaz Sharif က ဗင်နီဇွဲလားငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် လူသေဆုံးမှုများအတွက် "အလွန်ဝမ်းနည်းမိပါကြောင်း" ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Panama}} : ပနားမားနိုင်ငံတွင် ကာရာကတ်စ်သို့ ပေးပို့ရန် အလှူပစ္စည်းစုဆောင်းရေးနေရာများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် သမ္မတ Jose Raul Mulino က ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဗင်နီဇွဲလားသို့ ရောက်ရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Peru}} : ပီရူးအစိုးရက ဗင်နီဇွဲလားပြည်သူများနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|Philippines}} : သမ္မတ Bongbong Marcos က ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် စာနာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Portugal}} : ဝန်ကြီးချုပ် Luís Montenegro က စာနာကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး အရေးပေါ်နှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ * {{flag|Qatar}} : Delcy Rodríguez က ကာတာနိုင်ငံမှ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ စေလွှတ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Russia}} : သမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်က Delcy Rodríguez ထံသို့ ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ * {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}} : ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှတစ်ဆင့် ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရနှင့် ပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|Saudi Arabia}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက သေဆုံးသူများ၏ မိသားစုများနှင့် ဗင်နီဇွဲလားပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|Serbia}} : သမ္မတ Aleksandar Vučić က ဗင်နီဇွဲလားပြည်သူများနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Marko Đurić ကလည်း လိုအပ်သည့်အကူအညီများ ပေးအပ်မည်ဟု ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ * {{flag|Slovakia}} : သမ္မတ Peter Pellegrini နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် Robert Fico တို့က ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် အကူအညီပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|South Korea}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး အခြေအနေကို အကဲဖြတ်ကာ အကူအညီပေးနိုင်ရန် စဉ်းစားနေကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ * {{flag|Spain}} : စပိန်နိုင်ငံက စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅၇ ဦးနှင့် မက်ဒရစ်မြို့မှ မီးသတ်သမား ၄၀ ဦးကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ * {{flag|Suriname}} : သမ္မတ Jennifer Simons က ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် အတူရပ်တည်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး တတ်နိုင်သမျှ ကူညီပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Switzerland}} : သမ္မတ Guy Parmelin က စာနာကြောင်းနှင့် အကူအညီပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီက ကယ်ဆယ်ရေးဝန်ထမ်း ၈၀ နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်း တန်ချိန်အမြောက်အမြား စေလွှတ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ Swiss Rescue Chain အဖွဲ့သည် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ဗင်နီဇွဲလားသို့ အသင့်ပြင်ဆင်နေသည်။ * {{flag|Syria}} : အရေးပေါ်နှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲမှုဝန်ကြီး Raed al-Saleh က ဝမ်းနည်းကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Thailand}} : ထိုင်းနိုင်ငံက Urban Search and Rescue (USAR) ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ကို ဗင်နီဇွဲလားသို့ စေလွှတ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|Turkey}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် အကူအညီပေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{flag|United Kingdom}} : ဗြိတိန်နိုင်ငံက ကယ်ဆယ်ရေးခွေးများပါဝင်သော ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၆၈ ဦးကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ * {{flag|United States}} : နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[မာကို ရူဘီအို]] က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခုတွင် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ကူညီရန် ဖက်ဒရယ်အရေးပေါ်စီမံခန့်ခွဲမှုအေဂျင်စီ (FEMA) ၏ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်သော Virginia Task Force One နှင့် California Task Force Two တို့ကို စေလွှတ်ထားကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန လက်ထောက်ဝန်ကြီး Jeremy P. Lewin က ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းကာ အကူအညီများကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကူညီပံ့ပိုးရေးအဖွဲ့ကို စုစည်းထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Christopher Landau ကလည်း အမေရိကန်အနေဖြင့် အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် စီစဉ်နေပြီး ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များ ပံ့ပိုးပေးရန် ဗင်နီဇွဲလား ကြားဖြတ်အစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း X တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ်နှင့် နိုင်ငံတကာဆေးဘက်ဆိုင်ရာတပ်ဖွဲ့မှ ဒေါ်လာ ၅၀ သန်း၊ ကုလသမဂ္ဂစုပေါင်းရန်ပုံငွေသို့ ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ အပါအဝင် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၁၅၀ သန်းတန်ဖိုးရှိ အကူအညီများကို ပြင်ဆင်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{flag|Uruguay}} : သမ္မတ Yamandú Orsi က ဗင်နီဇွဲလားအာဏာပိုင်များနှင့် ပြည်သူများအတွက် ဥရုဂွေးနိုင်ငံ၏ "စာနာထောက်ထားမှုကို ဖော်ပြကြောင်း" X တွင် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ အခြေအနေတိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေကာ ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရက လိုအပ်သည်ဟု ယူဆသည့် မည်သည့်အရာတွင်မဆို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ * [[ဖိုင်:FIFA_logo_without_slogan.svg|20x20px]] [[ဖီဖာ]] : ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလား]]ပွဲစဉ်အားလုံး၌ ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ခံစားရသူများကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ငြိမ်သက်ခြင်း (moment of silence) အထိမ်းအမှတ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:လတ်တလော ဖြစ်ရပ်များ]] [[Category:၂၀၂၆ ငလျင်များ]] [[Category:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] o5ti2wjje0lft3e7c395mqbf936sm9g 0 290074 1047895 1046988 2026-08-10T13:19:53Z Dr Lotus Black 31011 [[ဖွေနီးကိ]] စာမျက်နှာကို [[ဖေနီးရှား]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည်: suitable name 1046988 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ဖွေနီးကိ | native_name = | common_name = Phoenicia | image_map = Phoenicia and its major cities | capital = | religion = [[ခါနနိကိုးကွယ်မှု]] | demonym = ဖွေနီးကိတိုင်းသား၊ ဖွေနီးကိလူမျိုး | government_type = ဂဏသံဃစနစ် နှင့် ခတ္တိယစနစ်သုံး မြို့ပြနိုင်ငံများ | established_date1 = ၉၆၉ ဘီစီ }}'''ဖွေနီးကိ'''တိုင်း ({{langx|grc|Φοινίκη}}; IPA /ɸøy̯'niːki/) သို့မဟုတ် ဖနီးသျှ (Phoenicia) ဒေသ ဆိုသည်မှာ အရှေ့မြေထဲပင်လယ်ကမ်းစပ်၊ ဥဒည်(Levant, လဗောန့်)ဒေသကြီး၏ အနောက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ ခါနန်မြို့ပြ ပြည်များကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ]]၏ ရှေးဦးလက်မွန်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ၌ '''ဖိနိတ်'''ပြည် (Phoenice) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတိုင်းပြည်များတွင် နေထိုင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းဆီးမိုက်နွယ် ခါနနိလူမျိုးများကို '''ဖွေနီးကိ'''တိုင်းသား သို့မဟုတ် ဖနီးသျှန်းလူမျိုးများ ( Phoenician) ဟုခေါ်ပါသည်။ <ref>{{Cite book |last=Malaspina |first=Ann |year=2009 |title=Lebanon |url=https://books.google.com/books?id=Pfop0v79y7gC&q=phoenicia+lebanon&pg=PA19 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0579-6 |location=New York, USA |pages=18–20}}</ref> ၎င်းတို့၏ ရေကြောင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် အချိန်နှင့်အမျှ တိုးချဲ့ကျုံ့သွားပြီး ၎င်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဓိကအချက်အချာသည် အာဝဒ် မှ ကရမေလတောင် အထိ ကျယ်ပြန့်သွားသည်။ <ref>{{Cite book |last=Meir Edrey |year=2019 |title=Phoenician Identity in Context: Material Cultural Koiné in the Iron Age Levant |publisher=Ugarit-Verlag |isbn=978-3-86835-282-5 |series=Alter Orient und Altes Testament |volume=469 |location=Münster |pages=23–24}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMeir_Edrey2019">Meir Edrey (2019). </cite></ref> ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ကိုလိုနီပြုခြင်းမှတစ်ဆင့် ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ|ဆိုက်ပရပ်စ်]] မှ မက်ဂရက်ဘ် နှင့် အိုင်ဘေး [[အိုင်ဘီးရီးယားကျွန်းဆွယ်|ရီးယန်းကျွန်းဆွယ်]] အထိ မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက် ၎င်းတို့၏ ဩဇာကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ကျောက်စာ ထောင်ပေါင်းများစွာကို ချန်ထားခဲ့သည်။ ==အမည်သညာ== မြန်မာလို '''ဖွေနီးကိ'''မှာ {{langx|grc|φοίνικι}} ၏ အေဒီတစ်ရာစုမှ အသံထွက်ကို စွဲ၍ ရေးခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်အမည် ဖနီးသျှ (Phoenicia) သည် ရောမအမည် Phoenice ( [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ecclesiastical_Latin||EL]]:/*ဖေနီးကျေ/) မှလာပြီး ထိုအထက်၌ {{langx|grc|Φοινῑ́κη}} /*ဖီးနိကိ/ မှ ဆင်းသက်သည်။ ရှေးဟောင်း ဟေလသ ဂရိလူမျိုးများသည် တုရုမြို့၊ ဇိဒုန်မြို့နေ ပင်လယ်ကုန်သည်များကို Φοῖνῐξ (Phoenix /*ဖီးနစ်/) ဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုဝေါဟာရ၏ ဇာစ်မြစ်ကို တပ်အပ်မပြောနိုင်ကြသော်လည်း အချို့က ရှေးဟောင်း အီဂျစ်ဝေါဟာရ fnḫw (ဖနဃဝ) မှ လာသည် ဟု ယူဆကြ၏။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ကြေးခေတ်]] ခါနန်လူမျိုးများ မှ တိုက်ရိုက်ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ပြီး [[သံခေတ်]] အထိ အနှောင့်အယှက် အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့ကိုယ်၎င်းတို့ ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' ဟု ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းတို့၏မြေကို ''ခါနာန်လူမျိုး'' ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေမှာ ကြေးခေတ် ခါနာန်လူမျိုးထက် သေးငယ်သည်။ {{Sfn|Gates|2011}}''Phoenicia ဟူသော ရောမ'' အမည်သည် ဂရိဝေါဟာရမှ သက်ပြီး မူရင်း တိုင်းရင်းသား အားလုံးကို ခြုံငုံ ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စုစုစည်းစည်း တသမတ်တည်းဟု ခံယူသော ဖွေနီးကိ ​လူတမျိုးတည်းဟူ၍ အမှန်တကယ် မရှိပေ။ {{Sfn|Quinn|2018}} {{Sfn|Lehmann|2024}}ခေတ်သစ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာပညာရှင်များသည် {{Circa|1200 BC}} နောက်ပိုင်းတွင် ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' နှင့် ''ဖွေနီးကိလူမျိုး'' အကြား ခြားနားချက် အမှန်တကယ်မရှိဘဲ နှောင်းလူတို့ ထွင်ကြံခွဲခြားခဲ့ကြသည်သာဖြစ်ကောင်း ယူဆကြသည်။ {{Sfn|Gates|2011}} {{Sfn|Quinn|2018}} ရေကြောင်းသွားလာမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ကျော်ကြားသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ရှေးခေတ်၏ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ရေကြောင်းကွန်ရက်များထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထောင်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဤကွန်ရက်သည် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[ရှေးခေတ်ဂရိ|ဂရိ]] ကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှု၏ အစပျိုးရာဒေသများ အကြား ဖလှယ်မှုများကို လွယ်ကူချောမွေ့စေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက်တွင် ကိုလိုနီများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် မြေထဲပင်လယ် မက်ဂရက်ဘ်ရှိ ကာသေ့ချ်သည် ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် အဓိကအင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဖိုနီးရှားလူ့အဖွဲ့အစည်းကို လွတ်လပ်သော [[မြို့ပြနိုင်ငံ|မြို့ပြနိုင်ငံများ]] ၊ အထူးသဖြင့် [[ဘေးဘလော့စ်မြို့|Byblos]] ၊ Sidon နှင့် [[တိုင်ယာမြို့ ၊ လက်ဘနွန်|Tyre]] အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ {{Sfn|Aubet|2001}}တစ်ခုချင်းစီသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားကြပြီး မျှဝေထားသော အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ၏ အထောက်အထား မရှိပါ။ {{Sfn|Quinn|2018}}[[ရာဇ|ဘုရင့်အာဏာသည်]] အဖြစ်များသော်လည်း၊ ဩဇာကြီးမားသော ကုန်သည်မိသားစုများသည် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်မှုများ မှတစ်ဆင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ကျင့်သုံးခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ဖိုနီးရှားမြို့များသည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် အစည်ကားဆုံး ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နီယို-အဆီးရီးယား နှင့် အာခေးမနစ် ကဲ့သို့သော အင်ပါယာများ ချဲ့ထွင်လာပြီးနောက် ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် ဘီစီ ၂ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရောမတို့၏ ကာသေ့ဂျ်မြို့ ပျက်စီးခြင်း အထိ အနောက်မြေထဲပင်လယ်တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ မူလသမိုင်းဝင်မှတ်တမ်းများ မရှိခြင်းကြောင့် "ပျောက်ဆုံးနေသော" ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ကြာမြင့်စွာ သတ်မှတ်ခံထားရသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ၁၇ ရာစုနှင့် ၁၈ ရာစုများတွင် ကျောက်စာများ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက်မှသာ ပိုမိုနားလည်လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှစ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးဟောင်းကမ္ဘာတွင် ၎င်းတို့၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000}}၎င်းတို့၏ အတည်တကျဆုံး အမွေအနှစ်မှာ ပရိုတို-ဆိုင်းနိုင်းတစ် အက္ခရာ မှ ဆင်းသက်လာသော အစောဆုံး အတည်ပြုထားသော အက္ခရာစဉ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်ပြီး {{Sfn|Coulmas|1996}} မြေထဲပင်လယ်တစ်လွှား ပျံ့နှံ့သွားပြီး [[ဂရိအက္ခရာ|ဂရိ အက္ခရာစဉ်]] ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လက်တင် နှင့် စီရီလစ် အက္ခရာစဉ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ရုံသာမက ဆီးရီးယား နှင့် [[အာရဗီအရေးအသား|အာရဗီ]] စာရေးစနစ်များကိုပါ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000|page=111}} {{Sfn|Fischer|2004}}၎င်းတို့သည် သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်း ၊ ရေကြောင်းသွားလာမှု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတို့တွင်လည်း ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်များသည် ဂန္ထဝင်မြေထဲပင်လယ်ယဉ်ကျေးမှု၏ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် အခြေခံအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Niemeyer|2004}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:အနောက်အာရှရှိ ယခင်နိုင်ငံများ]] fjiq05ycz8hzx623j324h9yklhs44jp 1047897 1047895 2026-08-10T13:23:43Z Dr Lotus Black 31011 1047897 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Phoenicia | native_name = | common_name = Phoenicia | life_span = {{circa|2000}} – 64&nbsp;BC | image_map = Phoenicia map-en.svg | capital = | religion = [[ခါနနိကိုးကွယ်မှု]] | demonym = Phoenicians | demonym = ဖွေနီးကိတိုင်းသား၊ ဖွေနီးကိလူမျိုး | government_type = ဂဏသံဃစနစ် နှင့် ခတ္တိယစနစ်သုံး မြို့ပြနိုင်ငံများ | established_date1 = ၉၆၉ ဘီစီ }} '''ဖွေနီးကိ'''တိုင်း ({{langx|grc|Φοινίκη}}; IPA /ɸøy̯'niːki/) သို့မဟုတ် ဖနီးသျှ (Phoenicia) ဒေသ ဆိုသည်မှာ အရှေ့မြေထဲပင်လယ်ကမ်းစပ်၊ ဥဒည်(Levant, လဗောန့်)ဒေသကြီး၏ အနောက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ ခါနန်မြို့ပြ ပြည်များကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ]]၏ ရှေးဦးလက်မွန်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ၌ '''ဖိနိတ်'''ပြည် (Phoenice) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတိုင်းပြည်များတွင် နေထိုင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းဆီးမိုက်နွယ် ခါနနိလူမျိုးများကို '''ဖွေနီးကိ'''တိုင်းသား သို့မဟုတ် ဖနီးသျှန်းလူမျိုးများ ( Phoenician) ဟုခေါ်ပါသည်။ <ref>{{Cite book |last=Malaspina |first=Ann |year=2009 |title=Lebanon |url=https://books.google.com/books?id=Pfop0v79y7gC&q=phoenicia+lebanon&pg=PA19 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0579-6 |location=New York, USA |pages=18–20}}</ref> ၎င်းတို့၏ ရေကြောင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် အချိန်နှင့်အမျှ တိုးချဲ့ကျုံ့သွားပြီး ၎င်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဓိကအချက်အချာသည် အာဝဒ် မှ ကရမေလတောင် အထိ ကျယ်ပြန့်သွားသည်။ <ref>{{Cite book |last=Meir Edrey |year=2019 |title=Phoenician Identity in Context: Material Cultural Koiné in the Iron Age Levant |publisher=Ugarit-Verlag |isbn=978-3-86835-282-5 |series=Alter Orient und Altes Testament |volume=469 |location=Münster |pages=23–24}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMeir_Edrey2019">Meir Edrey (2019). </cite></ref> ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ကိုလိုနီပြုခြင်းမှတစ်ဆင့် ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ|ဆိုက်ပရပ်စ်]] မှ မက်ဂရက်ဘ် နှင့် အိုင်ဘေး [[အိုင်ဘီးရီးယားကျွန်းဆွယ်|ရီးယန်းကျွန်းဆွယ်]] အထိ မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက် ၎င်းတို့၏ ဩဇာကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ကျောက်စာ ထောင်ပေါင်းများစွာကို ချန်ထားခဲ့သည်။ ==အမည်သညာ== မြန်မာလို '''ဖွေနီးကိ'''မှာ {{langx|grc|φοίνικι}} ၏ အေဒီတစ်ရာစုမှ အသံထွက်ကို စွဲ၍ ရေးခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်အမည် ဖနီးသျှ (Phoenicia) သည် ရောမအမည် Phoenice ( [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ecclesiastical_Latin||EL]]:/*ဖေနီးကျေ/) မှလာပြီး ထိုအထက်၌ {{langx|grc|Φοινῑ́κη}} /*ဖီးနိကိ/ မှ ဆင်းသက်သည်။ ရှေးဟောင်း ဟေလသ ဂရိလူမျိုးများသည် တုရုမြို့၊ ဇိဒုန်မြို့နေ ပင်လယ်ကုန်သည်များကို Φοῖνῐξ (Phoenix /*ဖီးနစ်/) ဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုဝေါဟာရ၏ ဇာစ်မြစ်ကို တပ်အပ်မပြောနိုင်ကြသော်လည်း အချို့က ရှေးဟောင်း အီဂျစ်ဝေါဟာရ fnḫw (ဖနဃဝ) မှ လာသည် ဟု ယူဆကြ၏။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ကြေးခေတ်]] ခါနန်လူမျိုးများ မှ တိုက်ရိုက်ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ပြီး [[သံခေတ်]] အထိ အနှောင့်အယှက် အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့ကိုယ်၎င်းတို့ ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' ဟု ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းတို့၏မြေကို ''ခါနာန်လူမျိုး'' ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေမှာ ကြေးခေတ် ခါနာန်လူမျိုးထက် သေးငယ်သည်။ {{Sfn|Gates|2011}}''Phoenicia ဟူသော ရောမ'' အမည်သည် ဂရိဝေါဟာရမှ သက်ပြီး မူရင်း တိုင်းရင်းသား အားလုံးကို ခြုံငုံ ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စုစုစည်းစည်း တသမတ်တည်းဟု ခံယူသော ဖွေနီးကိ ​လူတမျိုးတည်းဟူ၍ အမှန်တကယ် မရှိပေ။ {{Sfn|Quinn|2018}} {{Sfn|Lehmann|2024}}ခေတ်သစ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာပညာရှင်များသည် {{Circa|1200 BC}} နောက်ပိုင်းတွင် ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' နှင့် ''ဖွေနီးကိလူမျိုး'' အကြား ခြားနားချက် အမှန်တကယ်မရှိဘဲ နှောင်းလူတို့ ထွင်ကြံခွဲခြားခဲ့ကြသည်သာဖြစ်ကောင်း ယူဆကြသည်။ {{Sfn|Gates|2011}} {{Sfn|Quinn|2018}} ရေကြောင်းသွားလာမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ကျော်ကြားသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ရှေးခေတ်၏ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ရေကြောင်းကွန်ရက်များထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထောင်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဤကွန်ရက်သည် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[ရှေးခေတ်ဂရိ|ဂရိ]] ကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှု၏ အစပျိုးရာဒေသများ အကြား ဖလှယ်မှုများကို လွယ်ကူချောမွေ့စေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက်တွင် ကိုလိုနီများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် မြေထဲပင်လယ် မက်ဂရက်ဘ်ရှိ ကာသေ့ချ်သည် ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် အဓိကအင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဖိုနီးရှားလူ့အဖွဲ့အစည်းကို လွတ်လပ်သော [[မြို့ပြနိုင်ငံ|မြို့ပြနိုင်ငံများ]] ၊ အထူးသဖြင့် [[ဘေးဘလော့စ်မြို့|Byblos]] ၊ Sidon နှင့် [[တိုင်ယာမြို့ ၊ လက်ဘနွန်|Tyre]] အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ {{Sfn|Aubet|2001}}တစ်ခုချင်းစီသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားကြပြီး မျှဝေထားသော အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ၏ အထောက်အထား မရှိပါ။ {{Sfn|Quinn|2018}}[[ရာဇ|ဘုရင့်အာဏာသည်]] အဖြစ်များသော်လည်း၊ ဩဇာကြီးမားသော ကုန်သည်မိသားစုများသည် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်မှုများ မှတစ်ဆင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ကျင့်သုံးခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ဖိုနီးရှားမြို့များသည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် အစည်ကားဆုံး ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နီယို-အဆီးရီးယား နှင့် အာခေးမနစ် ကဲ့သို့သော အင်ပါယာများ ချဲ့ထွင်လာပြီးနောက် ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် ဘီစီ ၂ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရောမတို့၏ ကာသေ့ဂျ်မြို့ ပျက်စီးခြင်း အထိ အနောက်မြေထဲပင်လယ်တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ မူလသမိုင်းဝင်မှတ်တမ်းများ မရှိခြင်းကြောင့် "ပျောက်ဆုံးနေသော" ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ကြာမြင့်စွာ သတ်မှတ်ခံထားရသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ၁၇ ရာစုနှင့် ၁၈ ရာစုများတွင် ကျောက်စာများ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက်မှသာ ပိုမိုနားလည်လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှစ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးဟောင်းကမ္ဘာတွင် ၎င်းတို့၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000}}၎င်းတို့၏ အတည်တကျဆုံး အမွေအနှစ်မှာ ပရိုတို-ဆိုင်းနိုင်းတစ် အက္ခရာ မှ ဆင်းသက်လာသော အစောဆုံး အတည်ပြုထားသော အက္ခရာစဉ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်ပြီး {{Sfn|Coulmas|1996}} မြေထဲပင်လယ်တစ်လွှား ပျံ့နှံ့သွားပြီး [[ဂရိအက္ခရာ|ဂရိ အက္ခရာစဉ်]] ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လက်တင် နှင့် စီရီလစ် အက္ခရာစဉ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ရုံသာမက ဆီးရီးယား နှင့် [[အာရဗီအရေးအသား|အာရဗီ]] စာရေးစနစ်များကိုပါ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000|page=111}} {{Sfn|Fischer|2004}}၎င်းတို့သည် သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်း ၊ ရေကြောင်းသွားလာမှု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတို့တွင်လည်း ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်များသည် ဂန္ထဝင်မြေထဲပင်လယ်ယဉ်ကျေးမှု၏ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် အခြေခံအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Niemeyer|2004}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:အနောက်အာရှရှိ ယခင်နိုင်ငံများ]] o1n5s2enn23q81p8xuaj02m2sntpier 1048027 1047897 2026-08-11T07:20:49Z Cepyita 93402 /* */ 1048027 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Phoenicia | native_name = | common_name = Phoenicia | life_span = {{circa|2000}} – 64&nbsp;BC | image_map = Phoenicia map-en.svg | capital = | religion = [[ခါနနိကိုးကွယ်မှု]] | demonym = Phoenicians | demonym = ဖွေနီးကိတိုင်းသား၊ ဖွေနီးကိလူမျိုး | government_type = ဂဏသံဃစနစ် နှင့် ခတ္တိယစနစ်သုံး မြို့ပြနိုင်ငံများ | established_date1 = ၉၆၉ ဘီစီ }} '''ဖွေနီးကိ'''တိုင်း ({{langx|grc|Φοινίκη}}; IPA /ɸøy̯'niːki/) သို့မဟုတ် '''ဖနီးသျှ''' (Phoenicia) ဒေသ ဆိုသည်မှာ အရှေ့မြေထဲပင်လယ်ကမ်းစပ်၊ ဥဒည်(Levant, လဗောန့်)ဒေသကြီး၏ အနောက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ ခါနန်မြို့ပြ ပြည်များကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ]]၏ ရှေးဦးလက်မွန်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသမ္မာကျမ်းစာ၌ '''ဖိနိတ်'''ပြည် (Phoenice) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတိုင်းပြည်များတွင် နေထိုင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းဆီးမိုက်နွယ် ခါနနိလူမျိုးများကို '''ဖွေနီးကိ'''တိုင်းသား သို့မဟုတ် ဖနီးသျှန်းလူမျိုးများ ( Phoenician) ဟုခေါ်ပါသည်။ <ref>{{Cite book |last=Malaspina |first=Ann |year=2009 |title=Lebanon |url=https://books.google.com/books?id=Pfop0v79y7gC&q=phoenicia+lebanon&pg=PA19 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0579-6 |location=New York, USA |pages=18–20}}</ref> ၎င်းတို့၏ ရေကြောင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် အချိန်နှင့်အမျှ တိုးချဲ့ကျုံ့သွားပြီး ၎င်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဓိကအချက်အချာသည် အာဝဒ် မှ ကရမေလတောင် အထိ ကျယ်ပြန့်သွားသည်။ <ref>{{Cite book |last=Meir Edrey |year=2019 |title=Phoenician Identity in Context: Material Cultural Koiné in the Iron Age Levant |publisher=Ugarit-Verlag |isbn=978-3-86835-282-5 |series=Alter Orient und Altes Testament |volume=469 |location=Münster |pages=23–24}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMeir_Edrey2019">Meir Edrey (2019). </cite></ref> ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ကိုလိုနီပြုခြင်းမှတစ်ဆင့် ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ|ဆိုက်ပရပ်စ်]] မှ မက်ဂရက်ဘ် နှင့် အိုင်ဘေး [[အိုင်ဘီးရီးယားကျွန်းဆွယ်|ရီးယန်းကျွန်းဆွယ်]] အထိ မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက် ၎င်းတို့၏ ဩဇာကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ကျောက်စာ ထောင်ပေါင်းများစွာကို ချန်ထားခဲ့သည်။ ==အမည်သညာ== မြန်မာလို '''ဖွေနီးကိ'''မှာ {{langx|grc|φοίνικι}} ၏ အေဒီတစ်ရာစုမှ အသံထွက်ကို စွဲ၍ ရေးခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်အမည် ဖနီးသျှ (Phoenicia) သည် ရောမအမည် Phoenice ( [[https://en.wikipedia.org/wiki/Ecclesiastical_Latin||EL]]:/*ဖေနီးကျေ/) မှလာပြီး ထိုအထက်၌ {{langx|grc|Φοινῑ́κη}} /*ဖီးနိကိ/ မှ ဆင်းသက်သည်။ ရှေးဟောင်း ဟေလသ ဂရိလူမျိုးများသည် တုရုမြို့၊ ဇိဒုန်မြို့နေ ပင်လယ်ကုန်သည်များကို Φοῖνῐξ (Phoenix /*ဖီးနစ်/) ဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုဝေါဟာရ၏ ဇာစ်မြစ်ကို တပ်အပ်မပြောနိုင်ကြသော်လည်း အချို့က ရှေးဟောင်း အီဂျစ်ဝေါဟာရ fnḫw (ဖနဃဝ) မှ လာသည် ဟု ယူဆကြ၏။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် [[ကြေးခေတ်]] ခါနန်လူမျိုးများ မှ တိုက်ရိုက်ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ကြေးခေတ်နှောင်းပိုင်း ပြိုလဲမှုကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ပြီး [[သံခေတ်]] အထိ အနှောင့်အယှက် အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့ကိုယ်၎င်းတို့ ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' ဟု ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းတို့၏မြေကို ''ခါနာန်လူမျိုး'' ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေမှာ ကြေးခေတ် ခါနာန်လူမျိုးထက် သေးငယ်သည်။ {{Sfn|Gates|2011}}''Phoenicia ဟူသော ရောမ'' အမည်သည် ဂရိဝေါဟာရမှ သက်ပြီး မူရင်း တိုင်းရင်းသား အားလုံးကို ခြုံငုံ ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း စုစုစည်းစည်း တသမတ်တည်းဟု ခံယူသော ဖွေနီးကိ ​လူတမျိုးတည်းဟူ၍ အမှန်တကယ် မရှိပေ။ {{Sfn|Quinn|2018}} {{Sfn|Lehmann|2024}}ခေတ်သစ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာပညာရှင်များသည် {{Circa|1200 BC}} နောက်ပိုင်းတွင် ခါ ''နာန်လူမျိုးများ'' နှင့် ''ဖွေနီးကိလူမျိုး'' အကြား ခြားနားချက် အမှန်တကယ်မရှိဘဲ နှောင်းလူတို့ ထွင်ကြံခွဲခြားခဲ့ကြသည်သာဖြစ်ကောင်း ယူဆကြသည်။ {{Sfn|Gates|2011}} {{Sfn|Quinn|2018}} ရေကြောင်းသွားလာမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ကျော်ကြားသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ရှေးခေတ်၏ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ရေကြောင်းကွန်ရက်များထဲမှ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထောင်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဤကွန်ရက်သည် [[မက်ဆိုပိုတေးမီးယား]] ၊ [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|အီဂျစ်]] နှင့် [[ရှေးခေတ်ဂရိ|ဂရိ]] ကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှု၏ အစပျိုးရာဒေသများ အကြား ဖလှယ်မှုများကို လွယ်ကူချောမွေ့စေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် မြေထဲပင်လယ်တစ်လျှောက်တွင် ကိုလိုနီများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် မြေထဲပင်လယ် မက်ဂရက်ဘ်ရှိ ကာသေ့ချ်သည် ဘီစီ ၇ ရာစုတွင် အဓိကအင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဖိုနီးရှားလူ့အဖွဲ့အစည်းကို လွတ်လပ်သော [[မြို့ပြနိုင်ငံ|မြို့ပြနိုင်ငံများ]] ၊ အထူးသဖြင့် [[ဘေးဘလော့စ်မြို့|Byblos]] ၊ Sidon နှင့် [[တိုင်ယာမြို့ ၊ လက်ဘနွန်|Tyre]] အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ {{Sfn|Aubet|2001}}တစ်ခုချင်းစီသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားကြပြီး မျှဝေထားသော အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ၏ အထောက်အထား မရှိပါ။ {{Sfn|Quinn|2018}}[[ရာဇ|ဘုရင့်အာဏာသည်]] အဖြစ်များသော်လည်း၊ ဩဇာကြီးမားသော ကုန်သည်မိသားစုများသည် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်မှုများ မှတစ်ဆင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ကျင့်သုံးခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ဖိုနီးရှားမြို့များသည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် အစည်ကားဆုံး ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နီယို-အဆီးရီးယား နှင့် အာခေးမနစ် ကဲ့သို့သော အင်ပါယာများ ချဲ့ထွင်လာပြီးနောက် ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် ဘီစီ ၂ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရောမတို့၏ ကာသေ့ဂျ်မြို့ ပျက်စီးခြင်း အထိ အနောက်မြေထဲပင်လယ်တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ မူလသမိုင်းဝင်မှတ်တမ်းများ မရှိခြင်းကြောင့် "ပျောက်ဆုံးနေသော" ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ကြာမြင့်စွာ သတ်မှတ်ခံထားရသော ဖိုနီးရှားလူမျိုးများသည် ၁၇ ရာစုနှင့် ၁၈ ရာစုများတွင် ကျောက်စာများ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက်မှသာ ပိုမိုနားလည်လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှစ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးဟောင်းကမ္ဘာတွင် ၎င်းတို့၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000}}၎င်းတို့၏ အတည်တကျဆုံး အမွေအနှစ်မှာ ပရိုတို-ဆိုင်းနိုင်းတစ် အက္ခရာ မှ ဆင်းသက်လာသော အစောဆုံး အတည်ပြုထားသော အက္ခရာစဉ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်ပြီး {{Sfn|Coulmas|1996}} မြေထဲပင်လယ်တစ်လွှား ပျံ့နှံ့သွားပြီး [[ဂရိအက္ခရာ|ဂရိ အက္ခရာစဉ်]] ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လက်တင် နှင့် စီရီလစ် အက္ခရာစဉ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ရုံသာမက ဆီးရီးယား နှင့် [[အာရဗီအရေးအသား|အာရဗီ]] စာရေးစနစ်များကိုပါ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ {{Sfn|Markoe|2000|page=111}} {{Sfn|Fischer|2004}}၎င်းတို့သည် သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်း ၊ ရေကြောင်းသွားလာမှု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတို့တွင်လည်း ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်များသည် ဂန္ထဝင်မြေထဲပင်လယ်ယဉ်ကျေးမှု၏ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် အခြေခံအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Niemeyer|2004}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:အနောက်အာရှရှိ ယခင်နိုင်ငံများ]] gjsb7cq4v2nsvtjgdevnh9hxclsvzmn 0 290086 1047986 1047603 2026-08-10T21:16:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1047986 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် ခန်းတိုးဒေသ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ တိုချိဂိခရိုင်နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဖုခုရှိမခရိုင်နှင့် ချိဘခရိုင်တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် ခန်းတိုးလွင်ပြင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 78thsoht6wocjq832nk9ou7shezq3u5 1047987 1047986 2026-08-10T21:22:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1047987 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် ခန်းတိုးဒေသ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ တိုချိဂိခရိုင်နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဖုခုရှိမခရိုင်နှင့် ချိဘခရိုင်တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် ခန်းတိုးလွင်ပြင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ===တောင်တန်းများ=== ===ရေစီးဆင်းမှု=== ===မြို့များ=== ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] c7k11v1c8rwqq9bye9vm7dhucmmxy1l 1047988 1047987 2026-08-10T21:24:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1047988 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ===တောင်တန်းများ=== ===ရေစီးဆင်းမှု=== ===မြို့များ=== ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] nhd1k0slec1ssfxehpz8id27cbazkyy 1047989 1047988 2026-08-10T21:28:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သဘာဝဥယျာဉ်များ */ 1047989 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ===ရေစီးဆင်းမှု=== ===မြို့များ=== ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 0urzu2b2bz60wg6qtr19wbsmajj74vc 1047992 1047989 2026-08-10T21:53:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* တောင်တန်းများ */ 1047992 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ===မြို့များ=== ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] swys21xf6sfsev0eauvgrlbvwgj5ksy 1048032 1047992 2026-08-11T08:30:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရေစီးဆင်းမှု */ 1048032 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှာ တိုနဲမြစ်၊ နခမြစ် (အိဘရခိ)၊ ခုဂျိမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များအားလုံးသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ ၁၇ ရာစုမတိုင်မီကာလတွင် တိုနဲမြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် လက်ရှိကာလ မြစ်ပုသဏ္ဌာန်နှင့် ကွာခြားမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလက တိုနဲမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တိုနဲမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ ခိနုမြစ်နှင့် ခိုခိုင်းမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်လက်တက်များသည် ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုနဲမြစ်နှင့် ဆခုရမြစ်တို့သည် နိရှိအုရကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ===မြို့များ=== ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 24sqjngtxzx87zcz9cs3escj0mvbala 1048033 1048032 2026-08-11T08:31:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့များ */ 1048033 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှာ တိုနဲမြစ်၊ နခမြစ် (အိဘရခိ)၊ ခုဂျိမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များအားလုံးသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ ၁၇ ရာစုမတိုင်မီကာလတွင် တိုနဲမြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် လက်ရှိကာလ မြစ်ပုသဏ္ဌာန်နှင့် ကွာခြားမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလက တိုနဲမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တိုနဲမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ ခိနုမြစ်နှင့် ခိုခိုင်းမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်လက်တက်များသည် ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုနဲမြစ်နှင့် ဆခုရမြစ်တို့သည် နိရှိအုရကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|အိဘရခိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] drn1suw246jhdt2isnt4fjm2jxwhnb9 1048034 1048033 2026-08-11T08:32:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့များ */ 1048034 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှာ တိုနဲမြစ်၊ နခမြစ် (အိဘရခိ)၊ ခုဂျိမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များအားလုံးသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ ၁၇ ရာစုမတိုင်မီကာလတွင် တိုနဲမြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် လက်ရှိကာလ မြစ်ပုသဏ္ဌာန်နှင့် ကွာခြားမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလက တိုနဲမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တိုနဲမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ ခိနုမြစ်နှင့် ခိုခိုင်းမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်လက်တက်များသည် ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုနဲမြစ်နှင့် ဆခုရမြစ်တို့သည် နိရှိအုရကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|အိဘရခိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} အိဘရခိခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၃၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Bando Ibaraki.svg|25x25px]] [[Bandō, Ibaraki|Bandō]] |坂東市 |123.03 |51,577 |[[File:Bando in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Chikusei Ibaraki.svg|25x25px]] [[Chikusei]] |筑西市 |205.30 |98,031 |[[File:Chikusei in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]] |日立市 |225.71 |165,822 |[[File:Hitachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachinaka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]] |ひたちなか市 |99.96 |154,631 |[[File:Hitachinaka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiomiya, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōmiya]] |常陸大宮市 |348.45 |39,176 |[[File:Hitachiomiya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiōta, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]] |常陸太田市 |371.99 |47,922 |[[File:Hitachiota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hokota, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hokota, Ibaraki|Hokota]] |鉾田市 |207.61 |45,886 |[[File:Hokota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Inashiki Ibaraki.svg|25x25px]] [[Inashiki]] |稲敷市 |205.81 |38,353 |[[File:Inashiki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ishioka Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]] |石岡市 |215.53 |70,124 |[[File:Ishioka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Itako Ibaraki.svg|25x25px]] [[Itako, Ibaraki|Itako]] |潮来市 |71.40 |27,512 |[[File:Itako in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Joso Ibaraki.svg|25x25px]] [[Jōsō]] |常総市 |123.64 |59,314 |[[File:Joso in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kamisu, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kamisu]] |神栖市 |146.94 |95,396 |[[File:Kamisu in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasama, Ibaraki|Kasama]] |笠間市 |240.40 |73,664 |[[File:Kasama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kashima, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kashima, Ibaraki|Kashima]] |鹿嶋市 |106.02 |66,098 |[[File:Kashima in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasumigaura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]] |かすみがうら市 |156.60 |40,254 |[[File:Kasumigaura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kitaibaraki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]] |北茨城市 |186.80 |41,750 |[[File:Kitaibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Koga Ibaraki.svg|25x25px]] [[Koga, Ibaraki|Koga]] |古河市 |123.58 |137,512 |[[File:Koga in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Mito, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Mito, Ibaraki|Mito]] (capital) |水戸市 |217.32 |268,036 |[[File:Mito in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Moriya, Ibaraki (no text).svg|25x25px]] [[Moriya, Ibaraki|Moriya]] |守谷市 |35.71 |69,827 |[[File:Moriya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Naka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Naka, Ibaraki|Naka]] |那珂市 |97.82 |53,137 |[[File:Naka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Namegata Ibaraki.svg|25x25px]] [[Namegata]] |行方市 |222.48 |31,960 |[[File:Namegata in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Omitama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Omitama]] |小美玉市 |144.74 |48,754 |[[File:Omitama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ryūgasaki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]] |龍ケ崎市 |78.55 |75,212 |[[File:Ryugasaki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakuragawa, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]] |桜川市 |180.06 |38,905 |[[File:Sakuragawa in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shimotsuma, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]] |下妻市 |80.88 |41,621 |[[File:Shimotsuma in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Takahagi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]] |高萩市 |193.58 |27,522 |[[File:Takahagi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Toride, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Toride, Ibaraki|Toride]] |取手市 |69.94 |103,717 |[[File:Toride in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsuchiura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsuchiura]] |土浦市 |122.89 |142,181 |[[File:Tsuchiura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukuba, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukuba]] |つくば市 |283.72 |256,526 |[[File:Tsukuba in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukubamirai Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukubamirai]] |つくばみらい市 |79.16 |51,035 |[[File:Tsukubamirai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ushiku Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]] |牛久市 |58.92 |83,826 |[[File:Ushiku in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yuki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Yūki, Ibaraki|Yūki]] |結城市 |65.76 |49,252 |[[File:Yuki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 5lfud841hisi5538ldcn1bv225a6e7t 1048036 1048034 2026-08-11T08:36:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ */ 1048036 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှာ တိုနဲမြစ်၊ နခမြစ် (အိဘရခိ)၊ ခုဂျိမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များအားလုံးသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ ၁၇ ရာစုမတိုင်မီကာလတွင် တိုနဲမြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် လက်ရှိကာလ မြစ်ပုသဏ္ဌာန်နှင့် ကွာခြားမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလက တိုနဲမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တိုနဲမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ ခိနုမြစ်နှင့် ခိုခိုင်းမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်လက်တက်များသည် ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုနဲမြစ်နှင့် ဆခုရမြစ်တို့သည် နိရှိအုရကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|အိဘရခိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} အိဘရခိခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၃၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Bando Ibaraki.svg|25x25px]] [[Bandō, Ibaraki|Bandō]] |坂東市 |123.03 |51,577 |[[File:Bando in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Chikusei Ibaraki.svg|25x25px]] [[Chikusei]] |筑西市 |205.30 |98,031 |[[File:Chikusei in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]] |日立市 |225.71 |165,822 |[[File:Hitachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachinaka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]] |ひたちなか市 |99.96 |154,631 |[[File:Hitachinaka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiomiya, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōmiya]] |常陸大宮市 |348.45 |39,176 |[[File:Hitachiomiya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiōta, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]] |常陸太田市 |371.99 |47,922 |[[File:Hitachiota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hokota, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hokota, Ibaraki|Hokota]] |鉾田市 |207.61 |45,886 |[[File:Hokota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Inashiki Ibaraki.svg|25x25px]] [[Inashiki]] |稲敷市 |205.81 |38,353 |[[File:Inashiki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ishioka Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]] |石岡市 |215.53 |70,124 |[[File:Ishioka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Itako Ibaraki.svg|25x25px]] [[Itako, Ibaraki|Itako]] |潮来市 |71.40 |27,512 |[[File:Itako in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Joso Ibaraki.svg|25x25px]] [[Jōsō]] |常総市 |123.64 |59,314 |[[File:Joso in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kamisu, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kamisu]] |神栖市 |146.94 |95,396 |[[File:Kamisu in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasama, Ibaraki|Kasama]] |笠間市 |240.40 |73,664 |[[File:Kasama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kashima, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kashima, Ibaraki|Kashima]] |鹿嶋市 |106.02 |66,098 |[[File:Kashima in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasumigaura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]] |かすみがうら市 |156.60 |40,254 |[[File:Kasumigaura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kitaibaraki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]] |北茨城市 |186.80 |41,750 |[[File:Kitaibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Koga Ibaraki.svg|25x25px]] [[Koga, Ibaraki|Koga]] |古河市 |123.58 |137,512 |[[File:Koga in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Mito, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Mito, Ibaraki|Mito]] (capital) |水戸市 |217.32 |268,036 |[[File:Mito in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Moriya, Ibaraki (no text).svg|25x25px]] [[Moriya, Ibaraki|Moriya]] |守谷市 |35.71 |69,827 |[[File:Moriya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Naka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Naka, Ibaraki|Naka]] |那珂市 |97.82 |53,137 |[[File:Naka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Namegata Ibaraki.svg|25x25px]] [[Namegata]] |行方市 |222.48 |31,960 |[[File:Namegata in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Omitama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Omitama]] |小美玉市 |144.74 |48,754 |[[File:Omitama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ryūgasaki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]] |龍ケ崎市 |78.55 |75,212 |[[File:Ryugasaki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakuragawa, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]] |桜川市 |180.06 |38,905 |[[File:Sakuragawa in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shimotsuma, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]] |下妻市 |80.88 |41,621 |[[File:Shimotsuma in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Takahagi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]] |高萩市 |193.58 |27,522 |[[File:Takahagi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Toride, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Toride, Ibaraki|Toride]] |取手市 |69.94 |103,717 |[[File:Toride in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsuchiura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsuchiura]] |土浦市 |122.89 |142,181 |[[File:Tsuchiura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukuba, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukuba]] |つくば市 |283.72 |256,526 |[[File:Tsukuba in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukubamirai Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukubamirai]] |つくばみらい市 |79.16 |51,035 |[[File:Tsukubamirai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ushiku Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]] |牛久市 |58.92 |83,826 |[[File:Ushiku in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yuki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Yūki, Ibaraki|Yūki]] |結城市 |65.76 |49,252 |[[File:Yuki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== အိဘရခိခရိုင်တွင် ဒေသ ၇ ခု ပါဝင်သည်။ ထိုဒေသတို့တွင် မြို့ငယ် ၁၀ ခု၊ ရွာ ၂ ရွာ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Ami Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ami, Ibaraki|Ami]] |阿見町 |71.40 |47,927 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Ami in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Daigo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Daigo, Ibaraki|Daigo]] |大子町 |325.76 |15,725 |[[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]] |[[File:Daigo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Goka, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Goka]] |五霞町 |23.11 |8,162 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Goka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ibaraki, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ibaraki, Ibaraki|Ibaraki]] |茨城町 |121.58 |31,412 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Ibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kawachi, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Kawachi, Ibaraki|Kawachi]] |河内町 |44.30 |8,298 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Kawachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Miho, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Miho, Ibaraki|Miho]] |美浦村 |66.61 |14,504 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Miho in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Oarai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ōarai, Ibaraki|Ōarai]] |大洗町 |23.74 |15,787 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Oarai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Sakai, Ibaraki|Sakai]] |境町 |46.59 |24,061 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Sakai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shirosato, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Shirosato, Ibaraki|Shirosato]] |城里町 |161.80 |18,044 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Shirosato in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tokai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkai, Ibaraki|Tōkai]] |東海村 |37.98 |37,641 |[[Naka District, Ibaraki|Naka District]] |[[File:Tokai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tone, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tone, Ibaraki|Tone]] |利根町 |24.90 |15,073 |[[Kitasōma District, Ibaraki|Kitasōma District]] |[[File:Tone in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yachiyo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Yachiyo, Ibaraki|Yachiyo]] |八千代町 |58.99 |20,882 |[[Yūki District]] |[[File:Yachiyo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] o60d5pnyj1k03vfnrbg0oaf2kndv4rg 1048037 1048036 2026-08-11T08:37:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ */ 1048037 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှာ တိုနဲမြစ်၊ နခမြစ် (အိဘရခိ)၊ ခုဂျိမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များအားလုံးသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ ၁၇ ရာစုမတိုင်မီကာလတွင် တိုနဲမြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် လက်ရှိကာလ မြစ်ပုသဏ္ဌာန်နှင့် ကွာခြားမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလက တိုနဲမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တိုနဲမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ ခိနုမြစ်နှင့် ခိုခိုင်းမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်လက်တက်များသည် ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုနဲမြစ်နှင့် ဆခုရမြစ်တို့သည် နိရှိအုရကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|အိဘရခိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} အိဘရခိခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၃၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Bando Ibaraki.svg|25x25px]] [[Bandō, Ibaraki|Bandō]] |坂東市 |123.03 |51,577 |[[File:Bando in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Chikusei Ibaraki.svg|25x25px]] [[Chikusei]] |筑西市 |205.30 |98,031 |[[File:Chikusei in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]] |日立市 |225.71 |165,822 |[[File:Hitachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachinaka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]] |ひたちなか市 |99.96 |154,631 |[[File:Hitachinaka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiomiya, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōmiya]] |常陸大宮市 |348.45 |39,176 |[[File:Hitachiomiya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiōta, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]] |常陸太田市 |371.99 |47,922 |[[File:Hitachiota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hokota, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hokota, Ibaraki|Hokota]] |鉾田市 |207.61 |45,886 |[[File:Hokota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Inashiki Ibaraki.svg|25x25px]] [[Inashiki]] |稲敷市 |205.81 |38,353 |[[File:Inashiki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ishioka Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]] |石岡市 |215.53 |70,124 |[[File:Ishioka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Itako Ibaraki.svg|25x25px]] [[Itako, Ibaraki|Itako]] |潮来市 |71.40 |27,512 |[[File:Itako in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Joso Ibaraki.svg|25x25px]] [[Jōsō]] |常総市 |123.64 |59,314 |[[File:Joso in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kamisu, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kamisu]] |神栖市 |146.94 |95,396 |[[File:Kamisu in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasama, Ibaraki|Kasama]] |笠間市 |240.40 |73,664 |[[File:Kasama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kashima, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kashima, Ibaraki|Kashima]] |鹿嶋市 |106.02 |66,098 |[[File:Kashima in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasumigaura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]] |かすみがうら市 |156.60 |40,254 |[[File:Kasumigaura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kitaibaraki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]] |北茨城市 |186.80 |41,750 |[[File:Kitaibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Koga Ibaraki.svg|25x25px]] [[Koga, Ibaraki|Koga]] |古河市 |123.58 |137,512 |[[File:Koga in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Mito, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Mito, Ibaraki|Mito]] (capital) |水戸市 |217.32 |268,036 |[[File:Mito in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Moriya, Ibaraki (no text).svg|25x25px]] [[Moriya, Ibaraki|Moriya]] |守谷市 |35.71 |69,827 |[[File:Moriya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Naka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Naka, Ibaraki|Naka]] |那珂市 |97.82 |53,137 |[[File:Naka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Namegata Ibaraki.svg|25x25px]] [[Namegata]] |行方市 |222.48 |31,960 |[[File:Namegata in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Omitama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Omitama]] |小美玉市 |144.74 |48,754 |[[File:Omitama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ryūgasaki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]] |龍ケ崎市 |78.55 |75,212 |[[File:Ryugasaki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakuragawa, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]] |桜川市 |180.06 |38,905 |[[File:Sakuragawa in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shimotsuma, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]] |下妻市 |80.88 |41,621 |[[File:Shimotsuma in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Takahagi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]] |高萩市 |193.58 |27,522 |[[File:Takahagi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Toride, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Toride, Ibaraki|Toride]] |取手市 |69.94 |103,717 |[[File:Toride in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsuchiura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsuchiura]] |土浦市 |122.89 |142,181 |[[File:Tsuchiura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukuba, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukuba]] |つくば市 |283.72 |256,526 |[[File:Tsukuba in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukubamirai Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukubamirai]] |つくばみらい市 |79.16 |51,035 |[[File:Tsukubamirai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ushiku Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]] |牛久市 |58.92 |83,826 |[[File:Ushiku in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yuki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Yūki, Ibaraki|Yūki]] |結城市 |65.76 |49,252 |[[File:Yuki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== အိဘရခိခရိုင်တွင် ဒေသ ၇ ခု ပါဝင်သည်။ ထိုဒေသတို့တွင် မြို့ငယ် ၁၀ ခု၊ ရွာ ၂ ရွာ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Ami Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ami, Ibaraki|Ami]] |阿見町 |71.40 |47,927 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Ami in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Daigo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Daigo, Ibaraki|Daigo]] |大子町 |325.76 |15,725 |[[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]] |[[File:Daigo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Goka, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Goka]] |五霞町 |23.11 |8,162 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Goka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ibaraki, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ibaraki, Ibaraki|Ibaraki]] |茨城町 |121.58 |31,412 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Ibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kawachi, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Kawachi, Ibaraki|Kawachi]] |河内町 |44.30 |8,298 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Kawachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Miho, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Miho, Ibaraki|Miho]] |美浦村 |66.61 |14,504 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Miho in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Oarai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ōarai, Ibaraki|Ōarai]] |大洗町 |23.74 |15,787 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Oarai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Sakai, Ibaraki|Sakai]] |境町 |46.59 |24,061 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Sakai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shirosato, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Shirosato, Ibaraki|Shirosato]] |城里町 |161.80 |18,044 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Shirosato in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tokai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkai, Ibaraki|Tōkai]] |東海村 |37.98 |37,641 |[[Naka District, Ibaraki|Naka District]] |[[File:Tokai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tone, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tone, Ibaraki|Tone]] |利根町 |24.90 |15,073 |[[Kitasōma District, Ibaraki|Kitasōma District]] |[[File:Tone in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yachiyo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Yachiyo, Ibaraki|Yachiyo]] |八千代町 |58.99 |20,882 |[[Yūki District]] |[[File:Yachiyo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|အိဘရခိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 6ercoi361jc7diekvnzoq0r68f5112y 1048041 1048037 2026-08-11T08:42:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1048041 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှာ တိုနဲမြစ်၊ နခမြစ် (အိဘရခိ)၊ ခုဂျိမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များအားလုံးသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ ၁၇ ရာစုမတိုင်မီကာလတွင် တိုနဲမြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် လက်ရှိကာလ မြစ်ပုသဏ္ဌာန်နှင့် ကွာခြားမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလက တိုနဲမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တိုနဲမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ ခိနုမြစ်နှင့် ခိုခိုင်းမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်လက်တက်များသည် ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုနဲမြစ်နှင့် ဆခုရမြစ်တို့သည် နိရှိအုရကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|အိဘရခိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} အိဘရခိခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၃၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Bando Ibaraki.svg|25x25px]] [[Bandō, Ibaraki|Bandō]] |坂東市 |123.03 |51,577 |[[File:Bando in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Chikusei Ibaraki.svg|25x25px]] [[Chikusei]] |筑西市 |205.30 |98,031 |[[File:Chikusei in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]] |日立市 |225.71 |165,822 |[[File:Hitachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachinaka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]] |ひたちなか市 |99.96 |154,631 |[[File:Hitachinaka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiomiya, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōmiya]] |常陸大宮市 |348.45 |39,176 |[[File:Hitachiomiya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiōta, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]] |常陸太田市 |371.99 |47,922 |[[File:Hitachiota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hokota, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hokota, Ibaraki|Hokota]] |鉾田市 |207.61 |45,886 |[[File:Hokota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Inashiki Ibaraki.svg|25x25px]] [[Inashiki]] |稲敷市 |205.81 |38,353 |[[File:Inashiki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ishioka Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]] |石岡市 |215.53 |70,124 |[[File:Ishioka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Itako Ibaraki.svg|25x25px]] [[Itako, Ibaraki|Itako]] |潮来市 |71.40 |27,512 |[[File:Itako in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Joso Ibaraki.svg|25x25px]] [[Jōsō]] |常総市 |123.64 |59,314 |[[File:Joso in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kamisu, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kamisu]] |神栖市 |146.94 |95,396 |[[File:Kamisu in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasama, Ibaraki|Kasama]] |笠間市 |240.40 |73,664 |[[File:Kasama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kashima, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kashima, Ibaraki|Kashima]] |鹿嶋市 |106.02 |66,098 |[[File:Kashima in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasumigaura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]] |かすみがうら市 |156.60 |40,254 |[[File:Kasumigaura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kitaibaraki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]] |北茨城市 |186.80 |41,750 |[[File:Kitaibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Koga Ibaraki.svg|25x25px]] [[Koga, Ibaraki|Koga]] |古河市 |123.58 |137,512 |[[File:Koga in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Mito, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Mito, Ibaraki|Mito]] (capital) |水戸市 |217.32 |268,036 |[[File:Mito in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Moriya, Ibaraki (no text).svg|25x25px]] [[Moriya, Ibaraki|Moriya]] |守谷市 |35.71 |69,827 |[[File:Moriya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Naka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Naka, Ibaraki|Naka]] |那珂市 |97.82 |53,137 |[[File:Naka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Namegata Ibaraki.svg|25x25px]] [[Namegata]] |行方市 |222.48 |31,960 |[[File:Namegata in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Omitama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Omitama]] |小美玉市 |144.74 |48,754 |[[File:Omitama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ryūgasaki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]] |龍ケ崎市 |78.55 |75,212 |[[File:Ryugasaki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakuragawa, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]] |桜川市 |180.06 |38,905 |[[File:Sakuragawa in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shimotsuma, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]] |下妻市 |80.88 |41,621 |[[File:Shimotsuma in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Takahagi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]] |高萩市 |193.58 |27,522 |[[File:Takahagi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Toride, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Toride, Ibaraki|Toride]] |取手市 |69.94 |103,717 |[[File:Toride in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsuchiura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsuchiura]] |土浦市 |122.89 |142,181 |[[File:Tsuchiura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukuba, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukuba]] |つくば市 |283.72 |256,526 |[[File:Tsukuba in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukubamirai Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukubamirai]] |つくばみらい市 |79.16 |51,035 |[[File:Tsukubamirai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ushiku Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]] |牛久市 |58.92 |83,826 |[[File:Ushiku in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yuki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Yūki, Ibaraki|Yūki]] |結城市 |65.76 |49,252 |[[File:Yuki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== အိဘရခိခရိုင်တွင် ဒေသ ၇ ခု ပါဝင်သည်။ ထိုဒေသတို့တွင် မြို့ငယ် ၁၀ ခု၊ ရွာ ၂ ရွာ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Ami Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ami, Ibaraki|Ami]] |阿見町 |71.40 |47,927 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Ami in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Daigo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Daigo, Ibaraki|Daigo]] |大子町 |325.76 |15,725 |[[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]] |[[File:Daigo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Goka, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Goka]] |五霞町 |23.11 |8,162 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Goka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ibaraki, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ibaraki, Ibaraki|Ibaraki]] |茨城町 |121.58 |31,412 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Ibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kawachi, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Kawachi, Ibaraki|Kawachi]] |河内町 |44.30 |8,298 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Kawachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Miho, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Miho, Ibaraki|Miho]] |美浦村 |66.61 |14,504 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Miho in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Oarai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ōarai, Ibaraki|Ōarai]] |大洗町 |23.74 |15,787 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Oarai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Sakai, Ibaraki|Sakai]] |境町 |46.59 |24,061 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Sakai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shirosato, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Shirosato, Ibaraki|Shirosato]] |城里町 |161.80 |18,044 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Shirosato in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tokai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkai, Ibaraki|Tōkai]] |東海村 |37.98 |37,641 |[[Naka District, Ibaraki|Naka District]] |[[File:Tokai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tone, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tone, Ibaraki|Tone]] |利根町 |24.90 |15,073 |[[Kitasōma District, Ibaraki|Kitasōma District]] |[[File:Tone in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yachiyo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Yachiyo, Ibaraki|Yachiyo]] |八千代町 |58.99 |20,882 |[[Yūki District]] |[[File:Yachiyo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|အိဘရခိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== အိဘရခိခရိုင်၏ စီးပွားရေးသည် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှု (အထူးသဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်)၊ ဓာတုဗေဒနှင့် တိုင်းတာရေးကိရိယာထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သုတေသနလုပ်ငန်းများနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေး၏ အဓိကကျသည့် အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်၏ ကြီးမားကျယ်ပြန်သည့် မြေပြင်အနေအထားသည် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်ရှိ ဆွတ်ခုဘမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သုတေသနနှင့် ပညာရေးမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဆွတ်ခုဘမြို့သည် ဟိတချိကုမ္ပဏီ၏ မွေးဖွားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 93oowmvrxuju5fhqgp2qzwbhy498ym8 1048042 1048041 2026-08-11T08:43:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1048042 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှာ တိုနဲမြစ်၊ နခမြစ် (အိဘရခိ)၊ ခုဂျိမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များအားလုံးသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ ၁၇ ရာစုမတိုင်မီကာလတွင် တိုနဲမြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် လက်ရှိကာလ မြစ်ပုသဏ္ဌာန်နှင့် ကွာခြားမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလက တိုနဲမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တိုနဲမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ ခိနုမြစ်နှင့် ခိုခိုင်းမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်လက်တက်များသည် ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုနဲမြစ်နှင့် ဆခုရမြစ်တို့သည် နိရှိအုရကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|အိဘရခိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} အိဘရခိခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၃၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Bando Ibaraki.svg|25x25px]] [[Bandō, Ibaraki|Bandō]] |坂東市 |123.03 |51,577 |[[File:Bando in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Chikusei Ibaraki.svg|25x25px]] [[Chikusei]] |筑西市 |205.30 |98,031 |[[File:Chikusei in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]] |日立市 |225.71 |165,822 |[[File:Hitachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachinaka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]] |ひたちなか市 |99.96 |154,631 |[[File:Hitachinaka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiomiya, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōmiya]] |常陸大宮市 |348.45 |39,176 |[[File:Hitachiomiya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiōta, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]] |常陸太田市 |371.99 |47,922 |[[File:Hitachiota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hokota, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hokota, Ibaraki|Hokota]] |鉾田市 |207.61 |45,886 |[[File:Hokota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Inashiki Ibaraki.svg|25x25px]] [[Inashiki]] |稲敷市 |205.81 |38,353 |[[File:Inashiki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ishioka Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]] |石岡市 |215.53 |70,124 |[[File:Ishioka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Itako Ibaraki.svg|25x25px]] [[Itako, Ibaraki|Itako]] |潮来市 |71.40 |27,512 |[[File:Itako in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Joso Ibaraki.svg|25x25px]] [[Jōsō]] |常総市 |123.64 |59,314 |[[File:Joso in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kamisu, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kamisu]] |神栖市 |146.94 |95,396 |[[File:Kamisu in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasama, Ibaraki|Kasama]] |笠間市 |240.40 |73,664 |[[File:Kasama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kashima, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kashima, Ibaraki|Kashima]] |鹿嶋市 |106.02 |66,098 |[[File:Kashima in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasumigaura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]] |かすみがうら市 |156.60 |40,254 |[[File:Kasumigaura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kitaibaraki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]] |北茨城市 |186.80 |41,750 |[[File:Kitaibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Koga Ibaraki.svg|25x25px]] [[Koga, Ibaraki|Koga]] |古河市 |123.58 |137,512 |[[File:Koga in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Mito, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Mito, Ibaraki|Mito]] (capital) |水戸市 |217.32 |268,036 |[[File:Mito in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Moriya, Ibaraki (no text).svg|25x25px]] [[Moriya, Ibaraki|Moriya]] |守谷市 |35.71 |69,827 |[[File:Moriya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Naka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Naka, Ibaraki|Naka]] |那珂市 |97.82 |53,137 |[[File:Naka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Namegata Ibaraki.svg|25x25px]] [[Namegata]] |行方市 |222.48 |31,960 |[[File:Namegata in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Omitama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Omitama]] |小美玉市 |144.74 |48,754 |[[File:Omitama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ryūgasaki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]] |龍ケ崎市 |78.55 |75,212 |[[File:Ryugasaki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakuragawa, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]] |桜川市 |180.06 |38,905 |[[File:Sakuragawa in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shimotsuma, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]] |下妻市 |80.88 |41,621 |[[File:Shimotsuma in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Takahagi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]] |高萩市 |193.58 |27,522 |[[File:Takahagi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Toride, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Toride, Ibaraki|Toride]] |取手市 |69.94 |103,717 |[[File:Toride in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsuchiura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsuchiura]] |土浦市 |122.89 |142,181 |[[File:Tsuchiura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukuba, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukuba]] |つくば市 |283.72 |256,526 |[[File:Tsukuba in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukubamirai Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukubamirai]] |つくばみらい市 |79.16 |51,035 |[[File:Tsukubamirai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ushiku Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]] |牛久市 |58.92 |83,826 |[[File:Ushiku in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yuki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Yūki, Ibaraki|Yūki]] |結城市 |65.76 |49,252 |[[File:Yuki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== အိဘရခိခရိုင်တွင် ဒေသ ၇ ခု ပါဝင်သည်။ ထိုဒေသတို့တွင် မြို့ငယ် ၁၀ ခု၊ ရွာ ၂ ရွာ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Ami Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ami, Ibaraki|Ami]] |阿見町 |71.40 |47,927 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Ami in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Daigo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Daigo, Ibaraki|Daigo]] |大子町 |325.76 |15,725 |[[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]] |[[File:Daigo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Goka, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Goka]] |五霞町 |23.11 |8,162 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Goka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ibaraki, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ibaraki, Ibaraki|Ibaraki]] |茨城町 |121.58 |31,412 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Ibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kawachi, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Kawachi, Ibaraki|Kawachi]] |河内町 |44.30 |8,298 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Kawachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Miho, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Miho, Ibaraki|Miho]] |美浦村 |66.61 |14,504 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Miho in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Oarai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ōarai, Ibaraki|Ōarai]] |大洗町 |23.74 |15,787 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Oarai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Sakai, Ibaraki|Sakai]] |境町 |46.59 |24,061 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Sakai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shirosato, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Shirosato, Ibaraki|Shirosato]] |城里町 |161.80 |18,044 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Shirosato in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tokai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkai, Ibaraki|Tōkai]] |東海村 |37.98 |37,641 |[[Naka District, Ibaraki|Naka District]] |[[File:Tokai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tone, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tone, Ibaraki|Tone]] |利根町 |24.90 |15,073 |[[Kitasōma District, Ibaraki|Kitasōma District]] |[[File:Tone in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yachiyo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Yachiyo, Ibaraki|Yachiyo]] |八千代町 |58.99 |20,882 |[[Yūki District]] |[[File:Yachiyo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|အိဘရခိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== အိဘရခိခရိုင်၏ စီးပွားရေးသည် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှု (အထူးသဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်)၊ ဓာတုဗေဒနှင့် တိုင်းတာရေးကိရိယာထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သုတေသနလုပ်ငန်းများနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေး၏ အဓိကကျသည့် အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.invest.indus.pref.ibaraki.jp/en/about-ibaraki/|title=About Ibaraki|access-date=November 12, 2021|website=invest.indus.pref.ibaraki.jp|archive-date=November 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114013559/https://www.invest.indus.pref.ibaraki.jp/en/about-ibaraki/|url-status=live}}</ref> အိဘရခိခရိုင်၏ ကြီးမားကျယ်ပြန်သည့် မြေပြင်အနေအထားသည် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်ရှိ ဆွတ်ခုဘမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သုတေသနနှင့် ပညာရေးမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဆွတ်ခုဘမြို့သည် ဟိတချိကုမ္ပဏီ၏ မွေးဖွားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=data {{!}} Attractive Local Regions in Japan - Investing in Japan - Japan External Trade Organization |url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/ibaraki.html |access-date=2022-07-04 |website=ジェトロ |language=en |archive-date=2022-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627150914/https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/ibaraki.html |url-status=live }}</ref> [[File:Mt.Tsukuba 22.jpg|thumb|[[ဆွတ်ခုဘတောင်]]ခြေရှိ လယ်ကွင်းများ]] [[File:Sweet potato field in Namegata, Ibaraki 06.jpg|thumb|နမဲဂတမြို့ရှိ ကန်စွန်းဥစိုက်ခင်း] ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] kunzc5k8489nqq67x5hshzg51fixnl1 1048043 1048042 2026-08-11T08:43:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1048043 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှာ တိုနဲမြစ်၊ နခမြစ် (အိဘရခိ)၊ ခုဂျိမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များအားလုံးသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ ၁၇ ရာစုမတိုင်မီကာလတွင် တိုနဲမြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် လက်ရှိကာလ မြစ်ပုသဏ္ဌာန်နှင့် ကွာခြားမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလက တိုနဲမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တိုနဲမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ ခိနုမြစ်နှင့် ခိုခိုင်းမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်လက်တက်များသည် ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုနဲမြစ်နှင့် ဆခုရမြစ်တို့သည် နိရှိအုရကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|အိဘရခိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} အိဘရခိခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၃၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Bando Ibaraki.svg|25x25px]] [[Bandō, Ibaraki|Bandō]] |坂東市 |123.03 |51,577 |[[File:Bando in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Chikusei Ibaraki.svg|25x25px]] [[Chikusei]] |筑西市 |205.30 |98,031 |[[File:Chikusei in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]] |日立市 |225.71 |165,822 |[[File:Hitachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachinaka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]] |ひたちなか市 |99.96 |154,631 |[[File:Hitachinaka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiomiya, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōmiya]] |常陸大宮市 |348.45 |39,176 |[[File:Hitachiomiya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiōta, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]] |常陸太田市 |371.99 |47,922 |[[File:Hitachiota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hokota, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hokota, Ibaraki|Hokota]] |鉾田市 |207.61 |45,886 |[[File:Hokota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Inashiki Ibaraki.svg|25x25px]] [[Inashiki]] |稲敷市 |205.81 |38,353 |[[File:Inashiki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ishioka Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]] |石岡市 |215.53 |70,124 |[[File:Ishioka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Itako Ibaraki.svg|25x25px]] [[Itako, Ibaraki|Itako]] |潮来市 |71.40 |27,512 |[[File:Itako in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Joso Ibaraki.svg|25x25px]] [[Jōsō]] |常総市 |123.64 |59,314 |[[File:Joso in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kamisu, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kamisu]] |神栖市 |146.94 |95,396 |[[File:Kamisu in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasama, Ibaraki|Kasama]] |笠間市 |240.40 |73,664 |[[File:Kasama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kashima, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kashima, Ibaraki|Kashima]] |鹿嶋市 |106.02 |66,098 |[[File:Kashima in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasumigaura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]] |かすみがうら市 |156.60 |40,254 |[[File:Kasumigaura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kitaibaraki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]] |北茨城市 |186.80 |41,750 |[[File:Kitaibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Koga Ibaraki.svg|25x25px]] [[Koga, Ibaraki|Koga]] |古河市 |123.58 |137,512 |[[File:Koga in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Mito, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Mito, Ibaraki|Mito]] (capital) |水戸市 |217.32 |268,036 |[[File:Mito in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Moriya, Ibaraki (no text).svg|25x25px]] [[Moriya, Ibaraki|Moriya]] |守谷市 |35.71 |69,827 |[[File:Moriya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Naka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Naka, Ibaraki|Naka]] |那珂市 |97.82 |53,137 |[[File:Naka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Namegata Ibaraki.svg|25x25px]] [[Namegata]] |行方市 |222.48 |31,960 |[[File:Namegata in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Omitama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Omitama]] |小美玉市 |144.74 |48,754 |[[File:Omitama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ryūgasaki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]] |龍ケ崎市 |78.55 |75,212 |[[File:Ryugasaki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakuragawa, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]] |桜川市 |180.06 |38,905 |[[File:Sakuragawa in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shimotsuma, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]] |下妻市 |80.88 |41,621 |[[File:Shimotsuma in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Takahagi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]] |高萩市 |193.58 |27,522 |[[File:Takahagi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Toride, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Toride, Ibaraki|Toride]] |取手市 |69.94 |103,717 |[[File:Toride in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsuchiura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsuchiura]] |土浦市 |122.89 |142,181 |[[File:Tsuchiura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukuba, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukuba]] |つくば市 |283.72 |256,526 |[[File:Tsukuba in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukubamirai Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukubamirai]] |つくばみらい市 |79.16 |51,035 |[[File:Tsukubamirai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ushiku Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]] |牛久市 |58.92 |83,826 |[[File:Ushiku in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yuki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Yūki, Ibaraki|Yūki]] |結城市 |65.76 |49,252 |[[File:Yuki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== အိဘရခိခရိုင်တွင် ဒေသ ၇ ခု ပါဝင်သည်။ ထိုဒေသတို့တွင် မြို့ငယ် ၁၀ ခု၊ ရွာ ၂ ရွာ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Ami Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ami, Ibaraki|Ami]] |阿見町 |71.40 |47,927 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Ami in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Daigo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Daigo, Ibaraki|Daigo]] |大子町 |325.76 |15,725 |[[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]] |[[File:Daigo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Goka, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Goka]] |五霞町 |23.11 |8,162 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Goka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ibaraki, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ibaraki, Ibaraki|Ibaraki]] |茨城町 |121.58 |31,412 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Ibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kawachi, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Kawachi, Ibaraki|Kawachi]] |河内町 |44.30 |8,298 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Kawachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Miho, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Miho, Ibaraki|Miho]] |美浦村 |66.61 |14,504 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Miho in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Oarai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ōarai, Ibaraki|Ōarai]] |大洗町 |23.74 |15,787 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Oarai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Sakai, Ibaraki|Sakai]] |境町 |46.59 |24,061 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Sakai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shirosato, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Shirosato, Ibaraki|Shirosato]] |城里町 |161.80 |18,044 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Shirosato in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tokai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkai, Ibaraki|Tōkai]] |東海村 |37.98 |37,641 |[[Naka District, Ibaraki|Naka District]] |[[File:Tokai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tone, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tone, Ibaraki|Tone]] |利根町 |24.90 |15,073 |[[Kitasōma District, Ibaraki|Kitasōma District]] |[[File:Tone in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yachiyo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Yachiyo, Ibaraki|Yachiyo]] |八千代町 |58.99 |20,882 |[[Yūki District]] |[[File:Yachiyo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|အိဘရခိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== အိဘရခိခရိုင်၏ စီးပွားရေးသည် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှု (အထူးသဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်)၊ ဓာတုဗေဒနှင့် တိုင်းတာရေးကိရိယာထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သုတေသနလုပ်ငန်းများနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေး၏ အဓိကကျသည့် အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.invest.indus.pref.ibaraki.jp/en/about-ibaraki/|title=About Ibaraki|access-date=November 12, 2021|website=invest.indus.pref.ibaraki.jp|archive-date=November 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114013559/https://www.invest.indus.pref.ibaraki.jp/en/about-ibaraki/|url-status=live}}</ref> အိဘရခိခရိုင်၏ ကြီးမားကျယ်ပြန်သည့် မြေပြင်အနေအထားသည် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်ရှိ ဆွတ်ခုဘမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သုတေသနနှင့် ပညာရေးမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဆွတ်ခုဘမြို့သည် ဟိတချိကုမ္ပဏီ၏ မွေးဖွားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=data {{!}} Attractive Local Regions in Japan - Investing in Japan - Japan External Trade Organization |url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/ibaraki.html |access-date=2022-07-04 |website=ジェトロ |language=en |archive-date=2022-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627150914/https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/ibaraki.html |url-status=live }}</ref> [[File:Mt.Tsukuba 22.jpg|thumb|[[ဆွတ်ခုဘတောင်]]ခြေရှိ လယ်ကွင်းများ]] [[File:Sweet potato field in Namegata, Ibaraki 06.jpg|thumb|နမဲဂတမြို့ရှိ ကန်စွန်းဥစိုက်ခင်း]] ===စိုက်ပျိုးရေး=== ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 4w0xjyh6pe9d8jk5tj3n11mp0dizrym 1048049 1048043 2026-08-11T08:49:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စိုက်ပျိုးရေး */ 1048049 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name =အိဘရခိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|茨城県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|茨城県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Ibaraki-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/3/2/2/2 | image1 = Kairaku-en, Ibaraki 21.jpg | caption1 = [[Kairaku-en|Kairaku-en Garden]] | image2 = Lake Kasumigaura and Mt.Tsukuba,Inashiki-city,Japan.JPG | caption2 = [[Lake Kasumigaura]] and [[Mount Tsukuba|Mt. Tsukuba]] | image3 = Autumn of Fukuroda Falls, Daigo, Ibaraki; November 2016.jpg | caption3 = [[Fukuroda Falls]]<br/>[[Daigo, Ibaraki|Daigo]] town<br/>([[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]]) | image4 = Ishioka-festival,Wakamatsu-cho,Ishioka-city,Japan.jpg | caption4 = [[:ja:常陸國總社宮大祭|Ishioka Autumn Traditional Festival]] | image5 = Rokkakudo seen from the sea (Kitaibaraki City) 2020.jpg | caption5 = [[Rokkakudō (Kitaibaraki)|Rokkakudō of Kitaibaraki]] | image6 = Miharashino Oka (Hitachi Seaside Park) 46.jpg | caption6 = [[Hitachi Seaside Park]] | image7 = Mount Tsukuba (9975500704).jpg | caption7 = [[Mount Tsukuba]] | image8 = 水郷潮来あやめ園20230604-IMG 7533.jpg | caption8 = Suigō [[Itako, Ibaraki|Itako]] Iris Garden | image9 = Kashima Shrine main shrine - sept 22 2015.jpg | caption9 = [[Kashima Shrine]] | image10 = Natto for sale in Ibaraki Apr 30 2019 04-26PM.jpeg | caption10 = [[Mito, Ibaraki|Mito]] [[Natto]]<ref>{{cite web |url=https://www.nyrture.com/blog/ancient-origins-of-natto|title=Natto: Japanese History of a Modern-Day Superfood|date=14 January 2020 |publisher=NYrture, 2020-01-14|access-date=2024-09-08}}</ref> }} | image_flag = Flag of Ibaraki Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Ibaraki Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 08 Ibaraki prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name1 = [[Honshu]] | subdivision_type2 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name2 = [[Kantō region|Kantō]] | subdivision_type3 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name3 = Ibaraki | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Mito, Ibaraki|Mito]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 44 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kazuhiko Ōigawa]] | area_total_km2 = 6,097.19 | area_water_percent = 4.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|24th]] | population_footnotes = | population_total = 2791231 | population_as_of = November 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|11th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 14,586 billion<br />[[US$]] 107.7 billion (2022) | iso_code = JP-08 | website = {{URL|http://www.pref.ibaraki.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Ibaraki Prefecture | bird = Eurasian [[Skylark]] (''Alauda arvensis'') | fish = | flower = [[Rose]] (''Rosa'') | tree = [[Ume]] tree (''Prunus mume'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Ibaraki dialect]] | anthem = {{interlanguage link|Ibaraki kenmin no uta|ja|茨城県民の歌}} }} '''အိဘရခိခရိုင်''' (茨城県, Ibaraki-ken) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းတိုးဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်လူဦးရေ ၂,၈၂၈,၀၈၆ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၆,၀၉၇.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၃၅၄.၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[တိုချိဂိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ချိဘခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မိတိုမြို့သည် ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ တွတ်ခုဘမြို့၊ ဟိတချိမြို့၊ ဟိတချိနခမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရှေ့ပိုင်းမှ [[တိုကျိုမြို့]] အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်သည် "ကြီးမားသည့် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာ" တွင် ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် [[ခဆုမိဂအုရကန်]] ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ [[တိုနဲမြစ်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ကာ ရေဝေရေလဲဒေသအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များထဲတွင် ထင်ရှားသည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ခိုင်းရခုအန်းပန်းဥယျာဉ်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသည့် ဥယျာဉ်သုံးခု" တွင် ပါဝင်ပြီး "ခိုင်းခိဒိုး" ကိုယ်ခံပညာ၏ အဓိကအချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိဘရခိခရိုင်သည် [[ခန်းတိုးဒေသ]]၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[တိုချိဂိခရိုင်]]နှင့် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အထိ ရှည်လျားကာ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[ချိဘခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။ သို့သော် ခရိုင်၏ ဧရိယာအများစုသည် ကန်များပါရှိသည့် ပြန့်ပြူးသည့် လွင်ပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုလွင်ပြင်သည် [[ခန်းတိုးလွင်ပြင်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ===သဘာဝဥယျာဉ်များ=== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်]]၊ ခရိုင်သဘာဝဥယျာဉ်ကိုးခုတို့ ပါဝင်သည်။ အိဘရခိခရိုင်တွင် ခရိုင်ဘူမိဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ဆုအိဂေါ့ - ဆွတ်ခုဘအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ချိဘခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဧရိယာအတွင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ===တောင်တန်းများ=== ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထောင်ထူထပ်ပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဆွတ်ခုဘတောင်တန်း (筑波 山地) တည်ရှိသည်။ အဓိကတောင်များမှာ [[ယမိဇိုတောင်]] (၁၀၂၂ မီတာ) ဖြစ်ပြီး ဖုခုရှိမခရိုင်၊ တိုချိဂိခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ် ခရိုင်သုံးခုဆုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ တခဆဆတောင် (၉၂၂ မီတာ) မြင့်သည်။ [[ဆွတ်ခုဘတောင်]]သည် တောင်ထိပ်နှစ်ခု ပါရှိကာ နယောတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၇ မီတာ ရှိပြီး နန်းတိုင်းတောင်ထိပ်သည် ၈၇၁ မီတာ မြင့်သည်။ အခြားသော အဓိကတောင်များမှာ အိုရှောတောင် (၈၀၄ မီတာ)၊ ဟနဇိုနိုတောင် (၇၉၈ မီတာ)၊ [[ခဘတောင် (အိဘရခိ)|ခဘတောင်]] (၇၀၉ မီတာ) တို့ ဖြစ်သည်။ ===ရေစီးဆင်းမှု=== ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှာ တိုနဲမြစ်၊ နခမြစ် (အိဘရခိ)၊ ခုဂျိမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များအားလုံးသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ ၁၇ ရာစုမတိုင်မီကာလတွင် တိုနဲမြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် လက်ရှိကာလ မြစ်ပုသဏ္ဌာန်နှင့် ကွာခြားမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလက တိုနဲမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားကာ တိုကျိုပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တိုနဲမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ ခိနုမြစ်နှင့် ခိုခိုင်းမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်လက်တက်များသည် ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုနဲမြစ်နှင့် ဆခုရမြစ်တို့သည် နိရှိအုရကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ===မြို့များ=== {{See also|အိဘရခိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} အိဘရခိခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၃၂ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Bando Ibaraki.svg|25x25px]] [[Bandō, Ibaraki|Bandō]] |坂東市 |123.03 |51,577 |[[File:Bando in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Chikusei Ibaraki.svg|25x25px]] [[Chikusei]] |筑西市 |205.30 |98,031 |[[File:Chikusei in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]] |日立市 |225.71 |165,822 |[[File:Hitachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachinaka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]] |ひたちなか市 |99.96 |154,631 |[[File:Hitachinaka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiomiya, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōmiya]] |常陸大宮市 |348.45 |39,176 |[[File:Hitachiomiya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hitachiōta, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]] |常陸太田市 |371.99 |47,922 |[[File:Hitachiota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Hokota, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Hokota, Ibaraki|Hokota]] |鉾田市 |207.61 |45,886 |[[File:Hokota in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Inashiki Ibaraki.svg|25x25px]] [[Inashiki]] |稲敷市 |205.81 |38,353 |[[File:Inashiki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ishioka Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]] |石岡市 |215.53 |70,124 |[[File:Ishioka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Itako Ibaraki.svg|25x25px]] [[Itako, Ibaraki|Itako]] |潮来市 |71.40 |27,512 |[[File:Itako in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Joso Ibaraki.svg|25x25px]] [[Jōsō]] |常総市 |123.64 |59,314 |[[File:Joso in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kamisu, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kamisu]] |神栖市 |146.94 |95,396 |[[File:Kamisu in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasama, Ibaraki|Kasama]] |笠間市 |240.40 |73,664 |[[File:Kasama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kashima, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kashima, Ibaraki|Kashima]] |鹿嶋市 |106.02 |66,098 |[[File:Kashima in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kasumigaura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]] |かすみがうら市 |156.60 |40,254 |[[File:Kasumigaura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kitaibaraki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]] |北茨城市 |186.80 |41,750 |[[File:Kitaibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Koga Ibaraki.svg|25x25px]] [[Koga, Ibaraki|Koga]] |古河市 |123.58 |137,512 |[[File:Koga in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Mito, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Mito, Ibaraki|Mito]] (capital) |水戸市 |217.32 |268,036 |[[File:Mito in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Moriya, Ibaraki (no text).svg|25x25px]] [[Moriya, Ibaraki|Moriya]] |守谷市 |35.71 |69,827 |[[File:Moriya in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Naka, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Naka, Ibaraki|Naka]] |那珂市 |97.82 |53,137 |[[File:Naka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Namegata Ibaraki.svg|25x25px]] [[Namegata]] |行方市 |222.48 |31,960 |[[File:Namegata in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Omitama, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Omitama]] |小美玉市 |144.74 |48,754 |[[File:Omitama in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ryūgasaki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]] |龍ケ崎市 |78.55 |75,212 |[[File:Ryugasaki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakuragawa, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]] |桜川市 |180.06 |38,905 |[[File:Sakuragawa in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shimotsuma, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]] |下妻市 |80.88 |41,621 |[[File:Shimotsuma in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Takahagi, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]] |高萩市 |193.58 |27,522 |[[File:Takahagi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Toride, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Toride, Ibaraki|Toride]] |取手市 |69.94 |103,717 |[[File:Toride in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsuchiura, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsuchiura]] |土浦市 |122.89 |142,181 |[[File:Tsuchiura in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukuba, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukuba]] |つくば市 |283.72 |256,526 |[[File:Tsukuba in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tsukubamirai Ibaraki.svg|25x25px]] [[Tsukubamirai]] |つくばみらい市 |79.16 |51,035 |[[File:Tsukubamirai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ushiku Ibaraki.svg|25x25px]] [[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]] |牛久市 |58.92 |83,826 |[[File:Ushiku in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yuki, Ibaraki.svg|25x25px]] [[Yūki, Ibaraki|Yūki]] |結城市 |65.76 |49,252 |[[File:Yuki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|63x63px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== အိဘရခိခရိုင်တွင် ဒေသ ၇ ခု ပါဝင်သည်။ ထိုဒေသတို့တွင် မြို့ငယ် ၁၀ ခု၊ ရွာ ၂ ရွာ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Ami Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ami, Ibaraki|Ami]] |阿見町 |71.40 |47,927 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Ami in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Daigo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Daigo, Ibaraki|Daigo]] |大子町 |325.76 |15,725 |[[Kuji District, Ibaraki|Kuji District]] |[[File:Daigo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Goka, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Goka]] |五霞町 |23.11 |8,162 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Goka in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Ibaraki, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ibaraki, Ibaraki|Ibaraki]] |茨城町 |121.58 |31,412 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Ibaraki in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Kawachi, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Kawachi, Ibaraki|Kawachi]] |河内町 |44.30 |8,298 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Kawachi in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Miho, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Miho, Ibaraki|Miho]] |美浦村 |66.61 |14,504 |[[Inashiki District, Ibaraki|Inashiki District]] |[[File:Miho in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Oarai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Ōarai, Ibaraki|Ōarai]] |大洗町 |23.74 |15,787 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Oarai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Sakai, Ibaraki|Sakai]] |境町 |46.59 |24,061 |[[Sashima District, Ibaraki|Sashima District]] |[[File:Sakai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Shirosato, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Shirosato, Ibaraki|Shirosato]] |城里町 |161.80 |18,044 |[[Higashiibaraki District, Ibaraki|Higashiibaraki District]] |[[File:Shirosato in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tokai, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tōkai, Ibaraki|Tōkai]] |東海村 |37.98 |37,641 |[[Naka District, Ibaraki|Naka District]] |[[File:Tokai in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Tone, Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Tone, Ibaraki|Tone]] |利根町 |24.90 |15,073 |[[Kitasōma District, Ibaraki|Kitasōma District]] |[[File:Tone in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |- |[[File:Flag of Yachiyo Ibaraki.svg|frameless|25x25px]] [[Yachiyo, Ibaraki|Yachiyo]] |八千代町 |58.99 |20,882 |[[Yūki District]] |[[File:Yachiyo in Ibaraki Prefecture Ja.svg|frameless|63x63px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|အိဘရခိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== အိဘရခိခရိုင်၏ စီးပွားရေးသည် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှု (အထူးသဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်)၊ ဓာတုဗေဒနှင့် တိုင်းတာရေးကိရိယာထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သုတေသနလုပ်ငန်းများနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း ခရိုင်စီးပွားရေး၏ အဓိကကျသည့် အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.invest.indus.pref.ibaraki.jp/en/about-ibaraki/|title=About Ibaraki|access-date=November 12, 2021|website=invest.indus.pref.ibaraki.jp|archive-date=November 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114013559/https://www.invest.indus.pref.ibaraki.jp/en/about-ibaraki/|url-status=live}}</ref> အိဘရခိခရိုင်၏ ကြီးမားကျယ်ပြန်သည့် မြေပြင်အနေအထားသည် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်ရှိ ဆွတ်ခုဘမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သုတေသနနှင့် ပညာရေးမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဆွတ်ခုဘမြို့သည် ဟိတချိကုမ္ပဏီ၏ မွေးဖွားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=data {{!}} Attractive Local Regions in Japan - Investing in Japan - Japan External Trade Organization |url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/ibaraki.html |access-date=2022-07-04 |website=ジェトロ |language=en |archive-date=2022-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627150914/https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/ibaraki.html |url-status=live }}</ref> [[File:Mt.Tsukuba 22.jpg|thumb|[[ဆွတ်ခုဘတောင်]]ခြေရှိ လယ်ကွင်းများ]] [[File:Sweet potato field in Namegata, Ibaraki 06.jpg|thumb|နမဲဂတမြို့ရှိ ကန်စွန်းဥစိုက်ခင်း]] ===စိုက်ပျိုးရေး=== ခရိုင်သည် မြေပြန့်များပြားခြင်း၊ ရေပေါကြွယ်ဝခြင်းနှင့် သင့်လျော်သည့် ရာသီဥတုရှိခြင်းတို့ကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ခရိုင်နှင့် စီရင်စုများအကြားတွင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှု အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် တိုကျိုမြို့ပြဧရိယာအတွက် စားစရာများကို အဓိကထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ အဓိကထုတ်ကုန်များတွင် ဖရုံသီး၊ သစ်တော်သီး၊ ငရုတ်သီး၊ ဆန်၊ သကြားနှင့် ပန်းများ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ခရိုင်သည် နိုင်ငံ၏ အခြားသောဒေသများသို့လည်း စိုက်ပျိုးသီးနှံများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံး၏ ငရုတ်ကောင်းနှင့် တရုတ်ကော်ဖီထုပ်ထုတ်လုပ်မှု၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ===ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း=== ===နွားမွေးမြူရေး=== ===စက်မှုလုပ်ငန်းစင်တာများ=== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ==ခရီးသွားနေရာများ== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ခရိုင်အမည်၏ အသံထွက်== ==ညီအစ်မမြို့များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] p9gd4czy5tixn0onmcbfhabplmlkhne 0 290140 1047890 1047382 2026-08-10T13:11:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047890 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ငနွားဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငနွားဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ငနွားဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၄၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.296252233698286|96.6879649301802|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 765yzfdq0k1xahf1ybofmelxxxvu8pv 0 290141 1047891 1047383 2026-08-10T13:13:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047891 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မြင်သာယာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မြင်သာယာရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|မြင်သာယာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.390398042206886| 96.6586820866293|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} qmy2dpzspczdhyhrwx3hk8njyk8ce7d 0 290143 1047892 1047385 2026-08-10T13:14:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1047892 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကျွန်းပင်ဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းပင်ဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ကျွန်းပင်ဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.44837628512725| 96.68247896620521|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rwmo7sj9pkrorypb0br1gszot74smx5 0 290144 1047893 1047386 2026-08-10T13:14:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047893 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တုံးတော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[တုံးတောရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|တုံးတောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.506941398094376| 96.63485015456372|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 4dmxsb08aesl39u5t19sg0t4lh3vwn2 0 290147 1047900 1047388 2026-08-10T13:35:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047900 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဒိုးတန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးတန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ဒိုးတန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.534667505337264| 96.5823868464784|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} r471cvxuygea0gy26vtz6qeqpwcohyp 0 290148 1047901 1047389 2026-08-10T13:36:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047901 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တောပု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[တောပုရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|တောပုရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.628761330651837| 96.62295803164335|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} qq2i4ibtuxomq4asamb17ykg68hw9l4 0 290149 1047903 1047390 2026-08-10T13:38:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047903 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ပဲသောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲသောင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ပဲသောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.17254065520771| 96.73083257031699|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 3hfusd9a5kuowriqklc1ir4q30jytej 0 290150 1047904 1047391 2026-08-10T13:40:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047904 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တပ်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[တပ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|တပ်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၄၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.478861535058133| 96.65881280707858|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} obmafpo3nb3otwnb7m8i0uoetduxu9e 0 290154 1047861 1047394 2026-08-10T12:36:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047861 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ပဲနွယ်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲနွယ်ကုန်းမြို့]]၊ ဂုဏ်တော်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.231155162668795| 96.56032993551396|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rp66cor9w7ai98upg1w2ykb6jv8l64p 0 290156 1047862 1047396 2026-08-10T12:39:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047862 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - အင်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[အင်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|အင်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၉၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.257351891045897| 96.57819084093398|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} jg39utqjiaac7hugypw8ihv43d5zppe 0 290157 1047863 1047397 2026-08-10T12:40:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047863 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဖဒို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဖဒိုမြို့]]၊ ဘိုးပိုက်ဆံ (၁) ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.04171978699837| 96.5562070321119|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} srhugi27gy50o8dc2h04jiqwz2biv0m 0 290158 1047865 1047398 2026-08-10T12:43:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1047865 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကညင်ကျိုး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကညင်ကျိုးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကညင်ကျိုးရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၃၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.115697681744468| 96.72822790371252|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} pg35c0fuk4t3lbrk2pr2hnz6c94h1sa 0 290159 1047864 1047399 2026-08-10T12:42:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047864 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - သမင်အင်းကုန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သမင်အင်းကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သမင်အင်းကုန်းရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၁၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.115697681744468| 96.72822790371252|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} idyw7rpghqqxx5stch76thm0yh40yed 1047866 1047864 2026-08-10T12:44:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047866 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - သမင်အင်းကုန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သမင်အင်းကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သမင်အင်းကုန်းရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၁၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.15560130506719| 96.67310033462249|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} trgc49fwhct3a4n7risle8dww3495r4 0 290160 1047867 1047400 2026-08-10T12:47:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047867 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - မြို့ချောင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[မြို့ချောင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|မြို့ချောင်းရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၈၈၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.081377475926924| 96.4728956003484|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} b13u6hs0tltnuur6bnvh2trz5ngcx2m 0 290162 1047868 1047402 2026-08-10T12:48:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047868 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - သပြေတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သပြေတန်း (ရှမ်း)ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သပြေတန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၇၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.231313548422737| 96.49079124094305|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} pahckwbyyqmyq9x3lhqyemgizhag94w 0 290163 1047870 1047403 2026-08-10T12:49:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047870 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - မှန်ချောင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[မှန်ချောင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|မှန်ချောင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၈၂၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.085580989782013| 96.49606016497935|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 1l2j7h4euvjqvstz73lbjhx8wb1calp 0 290164 1047869 1047404 2026-08-10T12:49:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047869 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) တောင်ခင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ခင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|တောင်ခင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၁၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.085580989782013| 96.49606016497935|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} c99kmaxju3drfw3q93dwi0eekcf0mg3 0 290165 1047871 1047405 2026-08-10T12:51:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047871 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဆယ့်လေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဆယ့်လေးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဆယ့်လေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၄၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.109949339074895| 96.67784260263733|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 3tf5a2ka6pd8cdwhahvf9ntf95uhlfb 0 290166 1047874 1047406 2026-08-10T12:52:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047874 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ရှမ်းဒိုးတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းဒိုးတန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ရှမ်းဒိုးတန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၉၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.973447225993414| 96.57452672180413|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} gi81o0ewy9o6on2qq0tpcmmwdeeudqi 0 290167 1047872 1047407 2026-08-10T12:52:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047872 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ခင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ခင်သာရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ခင်သာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၇၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.973447225993414| 96.57452672180413|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 5c35me2digqir6o7btjw930de5sguin 1047873 1047872 2026-08-10T12:52:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047873 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ခင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ခင်သာရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ခင်သာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၇၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} qx1ol27aq57jf1wkut3z8q7n80iad7g 0 290169 1047877 1047409 2026-08-10T12:54:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1047877 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ထိန်တော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ထိန်တောရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ထိန်တောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၉၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.243949288040245| 96.59944699110656|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} qe40u2c614onatvtj9fcxiam6ied9bn 0 290190 1047879 1047536 2026-08-10T12:57:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047879 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဆေးရိုးခင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဆေးရိုးခင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဆေးရိုးခင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၅၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.045034897620585| 96.60974637717167|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 47w6xamkebp013zx62ggxo9in87jqqj 0 290192 1047880 1047539 2026-08-10T12:58:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047880 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) တူမောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[တူမောင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|တူမောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၄၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.286383626124252| 96.48438548261016|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} mcxmnsjuazxkoaqb5y5cuv80hyaq7h3 0 290194 1047881 1047542 2026-08-10T12:59:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1047881 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ကုန်းလည်ရိုး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကုန်းလည်ရိုးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကုန်းလည်ရိုးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၃၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.95455971068749| 96.55484576423855|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8h8f84jyivtx1wwnquh0gebzd5ar6wn 0 290195 1047883 1047543 2026-08-10T13:00:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047883 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ဂုံမင်းကွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဂုံမင်းကွင်း (ကုလား)ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဂုံမင်းကွင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၆၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.114126088824033| 96.52340750910287|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7z6j814cy7bwl3o6sh5o4423b2oxw0v 0 290197 1047884 1047545 2026-08-10T13:02:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047884 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ကျောင်းစိုး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောင်းစိုးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောင်းစိုးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.23772023121521| 96.60865284264024|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} gbr938f904f0wssiv8kl1tiv7l940q3 0 290199 1047885 1047547 2026-08-10T13:03:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047885 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - သံပုရာခုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သံပုရာခုန်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သံပုရာခုံရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၈၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.20649412086762| 96.45062152663225|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} liw21xwhus9t8mjkit021bzuqqm79m0 0 290205 1047886 1047604 2026-08-10T13:04:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1047886 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - သူဌေးကြီးရွာသစ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သူဌေးကြီးရွာသစ်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သူဌေးကြီးရွာသစ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၈၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.159020472274516| 96.53397264680851|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} d76295isncje6s1nu5i4c8r1vnj4wku 0 290206 1047888 1047605 2026-08-10T13:05:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047888 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - သာယာကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သာယာကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သာယာကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၆၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.97503659968897| 96.52433428424307|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} n85x583mek185afuim54h4t2r77qmuk 0 290207 1047889 1047606 2026-08-10T13:06:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047889 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - မိချောင်းအိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[မိချောင်းအိုင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|မိချောင်းအိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၇၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.350558170423035| 96.44897582919478|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} hytj2an7cxqn84ior3omqybnw3wv3ic 0 290224 1047875 1047746 2026-08-10T12:54:21Z Dr Lotus Black 31011 [[ဥူရနို့စ်]] စာမျက်နှာကို [[ယူရေးနပ်စ်]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည် 1047746 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Greek|name=ဥူရနို့စ်|image=Altar Pérgamo Urano 01.JPG|alt=|caption=ပေရဂံမြို့ဟောင်းပြတိုက်၊ ကျောက်ဆစ်နံရံပန်းချီမှ ဥူရနို့စ် ပုံ|god_of=ကောင်းကင်နတ်|abode=မိုးကောင်းကင်|symbol=|consort=ဂိုင်ယာ|parents=ဂိုင်ယာ|siblings=[[ပုန္တု]] and the [[ဥူရေအာ]]|children=တိတန်များ၊ နတ်ဒေဝါများ၊ အသုရာများ၊ ဘီလူးများ၊ ကုမ္ဘဏ်များ <ref>According to [[Hesiod]], ''[[Theogony]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hes.+Th.+183 183–200], Aphrodite was born from Uranus's severed genitals, but according to [[Homer]], Aphrodite was the daughter of [[Zeus]] (''[[Iliad]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:3.374 3.374], [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:20.105 20.105]; ''[[Odyssey]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:8.308 8.308], [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:8.320 320]) and [[Dione (Titaness)|Dione]] (''[[Iliad]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:5.370 5.370–71]), see Gantz, pp. 99–100.</ref>|roman_equivalent=ကာဲလုသ် /ကိုင်လု'စ်/}} [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]] တွင် '''ဥူရနို့စ်''' ( {{Langx|grc|Οὐρανός||ကောင်းကင်}} ) သို့မဟုတ် '''ယူရေးနတ်စ်''' ( အင်္ဂလိပ်: Uranus ) သည် မိုးကောင်းကင်၏ ပုံဆောင်​​ကိုယ်ဆောင်နတ်ဖြစ်ပြီး [[ဂရိကမ္ဘာဦးနတ်ဘုရားများ|ကမ္ဘာဦးနတ်]] (အာဒိကပ္ပဒေဝ) များထဲမှ တစ်ပါးဖြစ်သည်။ [[ဟီးဆီးယဒ်|ဟဲစိအိုဒို့စ်]] (Hesiod) အဆိုအရ ဥူရနို့စ်သည် ဂိုင်ယာ (ပထဝီ) ၏ သားတဖြစ်လဲ လင်ဖြစ်ပြီး သူနှင့်အတူ [[တိုက်တန်များ|တီတာန်]] နတ်ပထမမျိုးဆက်ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ သို့သော် ဥူရနို့စ်ကို တိုက်ရိုက်ပသသော နတ်ဂိုဏ်းဓလေ့ တစ်ခုမျှ ဂန္ထဝင်ခေတ် အထိ ကျန်ရှိမနေခဲ့ပါ။ ဥူရနို့စ်သည် ဂရိ မြေထည်ပန်းချီ များ၏ ပုံမှန်အကြောင်းအရာများထဲတွင်လည်း မပါဝင်ပါ။ သို့သော် [[ဟိုးမား|ဟိုမဲရို့စ်၏ မဟာကဗျာ]] ပါ နတ်ပင့်ဂါထာတွင် ဓာတ်ကြီးသုံးပါးဖြစ်သော မြေကြီး၊ ကောင်းကင်နှင့် မရဏမြစ်ကို ပေါင်းပင့်ရာ၏။ သူ့နာမည်ကို [[လက်တင်ဘာသာစကား|လက်တင်ဘာသာဖြင့်]] Caelus (အသံပြန်/ ကိုင်းလု'စ်/) ဟု ရောမတို့ ဖလှယ်သမုတ်ကြသည်။ oqrqtyacjk77b63k0pi7tjjfwvpyo8u 1047878 1047875 2026-08-10T12:57:07Z Dr Lotus Black 31011 1047878 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Greek|name=Uranus|image=Altar Pérgamo Urano 01.JPG|alt=|caption=ပေရဂံမြို့ဟောင်းပြတိုက်၊ ကျောက်ဆစ်နံရံပန်းချီမှ ယူရေးနပ်စ်ပုံ|god_of=ကောင်းကင်နတ်|abode=မိုးကောင်းကင်|symbol=|consort=ဂိုင်ယာ|parents=ဂိုင်ယာ|siblings=[[ပုန္တု]] and the [[ဥူရေအာ]]|children=တိတန်များ၊ နတ်ဒေဝါများ၊ အသုရာများ၊ ဘီလူးများ၊ ကုမ္ဘဏ်များ <ref>According to [[Hesiod]], ''[[Theogony]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hes.+Th.+183 183–200], Aphrodite was born from Uranus's severed genitals, but according to [[Homer]], Aphrodite was the daughter of [[Zeus]] (''[[Iliad]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:3.374 3.374], [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:20.105 20.105]; ''[[Odyssey]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:8.308 8.308], [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:8.320 320]) and [[Dione (Titaness)|Dione]] (''[[Iliad]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:5.370 5.370–71]), see Gantz, pp. 99–100.</ref>|roman_equivalent=ကာဲလုသ် /ကိုင်လု'စ်/}} [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]] တွင် '''ဥူရနို့စ်''' ( {{Langx|grc|Οὐρανός||ကောင်းကင်}} ) သို့မဟုတ် '''ယူရေးနတ်စ်''' ( အင်္ဂလိပ်: Uranus ) သည် မိုးကောင်းကင်၏ ပုံဆောင်​​ကိုယ်ဆောင်နတ်ဖြစ်ပြီး [[ဂရိကမ္ဘာဦးနတ်ဘုရားများ|ကမ္ဘာဦးနတ်]] (အာဒိကပ္ပဒေဝ) များထဲမှ တစ်ပါးဖြစ်သည်။ [[ဟီးဆီးယဒ်|ဟဲစိအိုဒို့စ်]] (Hesiod) အဆိုအရ ဥူရနို့စ်သည် ဂိုင်ယာ (ပထဝီ) ၏ သားတဖြစ်လဲ လင်ဖြစ်ပြီး သူနှင့်အတူ [[တိုက်တန်များ|တီတာန်]] နတ်ပထမမျိုးဆက်ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ သို့သော် ဥူရနို့စ်ကို တိုက်ရိုက်ပသသော နတ်ဂိုဏ်းဓလေ့ တစ်ခုမျှ ဂန္ထဝင်ခေတ် အထိ ကျန်ရှိမနေခဲ့ပါ။ ဥူရနို့စ်သည် ဂရိ မြေထည်ပန်းချီ များ၏ ပုံမှန်အကြောင်းအရာများထဲတွင်လည်း မပါဝင်ပါ။ သို့သော် [[ဟိုးမား|ဟိုမဲရို့စ်၏ မဟာကဗျာ]] ပါ နတ်ပင့်ဂါထာတွင် ဓာတ်ကြီးသုံးပါးဖြစ်သော မြေကြီး၊ ကောင်းကင်နှင့် မရဏမြစ်ကို ပေါင်းပင့်ရာ၏။ သူ့နာမည်ကို [[လက်တင်ဘာသာစကား|လက်တင်ဘာသာဖြင့်]] Caelus (အသံပြန်/ ကိုင်းလု'စ်/) ဟု ရောမတို့ ဖလှယ်သမုတ်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] ntpgf0r0g2yynv03j68zk0y3635wb9i 1047882 1047878 2026-08-10T13:00:31Z Dr Lotus Black 31011 1047882 wikitext text/x-wiki {{For|နေအဖွဲ့အစည်းရှိ ဂြိုဟ်|ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်}} {{Infobox deity|type=Greek|name=Uranus|image=Altar Pérgamo Urano 01.JPG|alt=|caption=ပေရဂံမြို့ဟောင်းပြတိုက်၊ ကျောက်ဆစ်နံရံပန်းချီမှ ယူရေးနပ်စ်ပုံ|god_of=ကောင်းကင်နတ်|abode=မိုးကောင်းကင်|symbol=|consort=ဂိုင်ယာ|parents=ဂိုင်ယာ|siblings=[[ပုန္တု]] and the [[ဥူရေအာ]]|children=တိတန်များ၊ နတ်ဒေဝါများ၊ အသုရာများ၊ ဘီလူးများ၊ ကုမ္ဘဏ်များ <ref>According to [[Hesiod]], ''[[Theogony]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hes.+Th.+183 183–200], Aphrodite was born from Uranus's severed genitals, but according to [[Homer]], Aphrodite was the daughter of [[Zeus]] (''[[Iliad]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:3.374 3.374], [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:20.105 20.105]; ''[[Odyssey]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:8.308 8.308], [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:8.320 320]) and [[Dione (Titaness)|Dione]] (''[[Iliad]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:5.370 5.370–71]), see Gantz, pp. 99–100.</ref>|roman_equivalent=ကာဲလုသ် /ကိုင်လု'စ်/}} [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]] တွင် '''ဥူရနို့စ်''' ( {{Langx|grc|Οὐρανός||ကောင်းကင်}} ) သို့မဟုတ် '''ယူရေးနတ်စ်''' ( အင်္ဂလိပ်: Uranus ) သည် မိုးကောင်းကင်၏ ပုံဆောင်​​ကိုယ်ဆောင်နတ်ဖြစ်ပြီး [[ဂရိကမ္ဘာဦးနတ်ဘုရားများ|ကမ္ဘာဦးနတ်]] (အာဒိကပ္ပဒေဝ) များထဲမှ တစ်ပါးဖြစ်သည်။ [[ဟီးဆီးယဒ်|ဟဲစိအိုဒို့စ်]] (Hesiod) အဆိုအရ ဥူရနို့စ်သည် ဂိုင်ယာ (ပထဝီ) ၏ သားတဖြစ်လဲ လင်ဖြစ်ပြီး သူနှင့်အတူ [[တိုက်တန်များ|တီတာန်]] နတ်ပထမမျိုးဆက်ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ သို့သော် ဥူရနို့စ်ကို တိုက်ရိုက်ပသသော နတ်ဂိုဏ်းဓလေ့ တစ်ခုမျှ ဂန္ထဝင်ခေတ် အထိ ကျန်ရှိမနေခဲ့ပါ။ ဥူရနို့စ်သည် ဂရိ မြေထည်ပန်းချီ များ၏ ပုံမှန်အကြောင်းအရာများထဲတွင်လည်း မပါဝင်ပါ။ သို့သော် [[ဟိုးမား|ဟိုမဲရို့စ်၏ မဟာကဗျာ]] ပါ နတ်ပင့်ဂါထာတွင် ဓာတ်ကြီးသုံးပါးဖြစ်သော မြေကြီး၊ ကောင်းကင်နှင့် မရဏမြစ်ကို ပေါင်းပင့်ရာ၏။ သူ့နာမည်ကို [[လက်တင်ဘာသာစကား|လက်တင်ဘာသာဖြင့်]] Caelus (အသံပြန်/ ကိုင်းလု'စ်/) ဟု ရောမတို့ ဖလှယ်သမုတ်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] l1exgyyjvzh0edcdngptddrhqrz4www 0 290225 1047976 1047754 2026-08-10T17:47:08Z Dr Lotus Black 31011 1047976 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Greek | name = Hephaestus | image = Hephaistos Thetis at Kylix by the Foundry Painter Antikensammlung Berlin F2294.jpg | alt = | caption = Hephaestus (left) hands to [[:en:Thetis]] the armour of [[အာခိလိ|Achilles]]. [[:en:Berlin Foundry Cup]], an Attic red-figure [[:en:kylix]], c. 500&ndash;490 BC<ref>Digital LIMC [http://ark.dasch.swiss/ark:/72163/080e-7510ebbc14f92-8 25775 (Hephaistos 5)].</ref> | god_of = God of artisans, blacksmiths, carpenters, craftsmen, fire, metallurgy, metalworking, sculpture, and volcanoes | member_of = the [[:en:Twelve Olympians]] | abode = [[အိုလံပတ်တောင် (ဂရိ)|အိုလံပတ်တောင်]] | symbol = [[တူ(ကိရိယာ)|hammer]], [[:en:anvil]], [:en:[tongs]] | parents = [[ဇုစ်]] [[ဟေရာ]] သို့မဟုတ် ဟေရာတယောက်တည်း | children = [[:en:Thalia (nymph)|Thalia]], [[:en:Erichthonius of Athens|Erichthonius]], and [[:en:Cabeiri]] | siblings = [[:en:Ares]], [[:en:Hebe (mythology)|Hebe]], [[:en:Eileithyia]] | mount = | Roman_equivalent = [[:en:Vulcan (mythology)|Vulcan]] | spouse = [[အက်ဖ်ရိုဒိုက်တီ]] (divorced)<br>[[:en:Charis (mythology)|Charis]]/[[:en:Aglaia (Grace)|Aglaia]] }} {{Special characters}} '''ဟဲဖိုက်စ်တို့စ် ('''{{langx|grc|Ἥφαιστος|Hḗphaistos}}) သို့မဟုတ် "ဟစ်ဖှဲဲ'စ်တတ်စ်" ( အင်္ဂလိပ်: Hephaestus/hɪˈfɛstəs/) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ ပန်းပဲ နတ်ဘုရားဖြစ်ပါသည်။<ref name="ReferenceA">Walter Burkert, ''Greek Religion'' 1985: III.2.ii; see coverage of Lemnos-based traditions and legends at [[Lemnos|Mythic Lemnos]]</ref> နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟေရာ|ဟဲရာ]] နှင့် သိကြားမင်း [[ဇုစ်|ဇေ့ဝု]]၏ စွန့်ပစ်ခံ သားတယောက်ဖြစ်ခဲ့၏။<ref name="Foot">''Homeric Hymn to Apollo'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0138%3Ahymn%3D3%3Acard%3D305 316–321]; Homer, ''Iliad'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D18%3Acard%3D388 18.395–405].</ref><ref name="Hera">[[Homer]], ''[[Iliad]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D1%3Acard%3D568 1.590–594]; Gaius Valerius Flaccus|Valerius Flaccus, ii, 8.5; [[:en:Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Apollodorus]], i, 3 § 5. Apollodorus confounds the two occasions on which Hephaestus was thrown from Olympus.</ref> ပန်းပဲဆရာတစ်ပါးအနေနဲ့ Hephaestus ဟာ Olympus မှာ နတ်ဘုရားတွေရဲ့ လက်နက်အားလုံးကို ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။ သူသည် နတ်ဘုရားများ၏ ပန်းပဲဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဂရိနိုင်ငံ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဗဟိုချက်များ၊ အထူးသဖြင့် [[အေသင်မြို့|အေသင်မြို့တွင်]] ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဟဲဖိုက်စတို့စ်နတ်ကို ကိုးကွယ်သောဂိုဏ်းသည် Lemnos တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ဟီဖေးစတပ်စ်၏ သင်္ကေတများမှာ ပန်းပဲသမား၏ [[တူ(ကိရိယာ)|တူ]] ၊ ပေ နှင့် ညှပ် တစ်စုံတို့ ဖြစ်သည်။ ရောမတွင် သူ့ကို ဝုလ်ကားနု'စ် (Vulcanus) နှင့် တပါးတည်းဟု ယူသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] noh3xgbeyu25bef57yyzgvxyij79asg 1047977 1047976 2026-08-10T17:47:42Z Dr Lotus Black 31011 1047977 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Greek | name = Hephaestus | image = Hephaistos Thetis at Kylix by the Foundry Painter Antikensammlung Berlin F2294.jpg | alt = | caption = Hephaestus (left) hands to [[:en:Thetis]] the armour of [[အာခိလိ|Achilles]]. [[:en:Berlin Foundry Cup]], an Attic red-figure [[:en:kylix]], c. 500&ndash;490 BC<ref>Digital LIMC [http://ark.dasch.swiss/ark:/72163/080e-7510ebbc14f92-8 25775 (Hephaistos 5)].</ref> | god_of = God of artisans, blacksmiths, carpenters, craftsmen, fire, metallurgy, metalworking, sculpture, and volcanoes | member_of = the [[:en:Twelve Olympians]] | abode = [[အိုလံပတ်တောင် (ဂရိ)|အိုလံပတ်တောင်]] | symbol = [[တူ(ကိရိယာ)|hammer]], [[:en:anvil]], [[:en:tongs]] | parents = [[ဇုစ်]] [[ဟေရာ]] သို့မဟုတ် ဟေရာတယောက်တည်း | children = [[:en:Thalia (nymph)|Thalia]], [[:en:Erichthonius of Athens|Erichthonius]], and [[:en:Cabeiri]] | siblings = [[:en:Ares]], [[:en:Hebe (mythology)|Hebe]], [[:en:Eileithyia]] | mount = | Roman_equivalent = [[:en:Vulcan (mythology)|Vulcan]] | spouse = [[အက်ဖ်ရိုဒိုက်တီ]] (divorced)<br>[[:en:Charis (mythology)|Charis]]/[[:en:Aglaia (Grace)|Aglaia]] }} {{Special characters}} '''ဟဲဖိုက်စ်တို့စ် ('''{{langx|grc|Ἥφαιστος|Hḗphaistos}}) သို့မဟုတ် "ဟစ်ဖှဲဲ'စ်တတ်စ်" ( အင်္ဂလိပ်: Hephaestus/hɪˈfɛstəs/) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ ပန်းပဲ နတ်ဘုရားဖြစ်ပါသည်။<ref name="ReferenceA">Walter Burkert, ''Greek Religion'' 1985: III.2.ii; see coverage of Lemnos-based traditions and legends at [[Lemnos|Mythic Lemnos]]</ref> နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟေရာ|ဟဲရာ]] နှင့် သိကြားမင်း [[ဇုစ်|ဇေ့ဝု]]၏ စွန့်ပစ်ခံ သားတယောက်ဖြစ်ခဲ့၏။<ref name="Foot">''Homeric Hymn to Apollo'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0138%3Ahymn%3D3%3Acard%3D305 316–321]; Homer, ''Iliad'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D18%3Acard%3D388 18.395–405].</ref><ref name="Hera">[[Homer]], ''[[Iliad]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D1%3Acard%3D568 1.590–594]; Gaius Valerius Flaccus|Valerius Flaccus, ii, 8.5; [[:en:Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Apollodorus]], i, 3 § 5. Apollodorus confounds the two occasions on which Hephaestus was thrown from Olympus.</ref> ပန်းပဲဆရာတစ်ပါးအနေနဲ့ Hephaestus ဟာ Olympus မှာ နတ်ဘုရားတွေရဲ့ လက်နက်အားလုံးကို ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။ သူသည် နတ်ဘုရားများ၏ ပန်းပဲဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဂရိနိုင်ငံ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဗဟိုချက်များ၊ အထူးသဖြင့် [[အေသင်မြို့|အေသင်မြို့တွင်]] ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဟဲဖိုက်စတို့စ်နတ်ကို ကိုးကွယ်သောဂိုဏ်းသည် Lemnos တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ဟီဖေးစတပ်စ်၏ သင်္ကေတများမှာ ပန်းပဲသမား၏ [[တူ(ကိရိယာ)|တူ]] ၊ ပေ နှင့် ညှပ် တစ်စုံတို့ ဖြစ်သည်။ ရောမတွင် သူ့ကို ဝုလ်ကားနု'စ် (Vulcanus) နှင့် တပါးတည်းဟု ယူသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] doolnb6jv1bkxvdep1mlr9yi5qx7at9 1048009 1047977 2026-08-11T05:23:19Z Cepyita 93402 /* */ 1048009 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Greek | name = Hephaestus | image = Hephaistos Thetis at Kylix by the Foundry Painter Antikensammlung Berlin F2294.jpg | alt = | caption = Hephaestus (left) hands to [[:en:Thetis]] the armour of [[အာခိလိ|Achilles]]. [[:en:Berlin Foundry Cup]], an Attic red-figure [[:en:kylix]], c. 500&ndash;490 BC<ref>Digital LIMC [http://ark.dasch.swiss/ark:/72163/080e-7510ebbc14f92-8 25775 (Hephaistos 5)].</ref> | god_of = God of artisans, blacksmiths, carpenters, craftsmen, fire, metallurgy, metalworking, sculpture, and volcanoes | member_of = the [[:en:Twelve Olympians]] | abode = [[အိုလံပတ်တောင် (ဂရိ)|အိုးလွင်ပို့စ် တောင်တော်]] | symbol = [[တူ(ကိရိယာ)]], [[:en:anvil]], [[:en:tongs]] | parents = [[ဇုစ်]] [[ဟေရာ]] သို့မဟုတ် ဟေရာတယောက်တည်း | children = [[:en:Thalia (nymph)|Thalia]], [[:en:Erichthonius of Athens|Erichthonius]], and [[:en:Cabeiri]] | siblings = [[အားရဲ့စ်]], [[:en:Hebe (mythology)|Hebe]], [[:en:Eileithyia]] | mount = | Roman_equivalent = [[ဝုလ်ကားနုစ်]] | spouse = [[အက်ဖ်ရိုဒိုက်တီ]] (divorced)<br>[[:en:Charis (mythology)|Charis]]/[[:en:Aglaia (Grace)|Aglaia]] }} {{Special characters}} '''ဟဲဖိုက်စ်တို့စ် ('''{{langx|grc|Ἥφαιστος|Hḗphaistos}}) သို့မဟုတ် "ဟစ်ဖှဲဲ'စ်တတ်စ်" ( အင်္ဂလိပ်: Hephaestus/hɪˈfɛstəs/) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ ပန်းပဲ နတ်ဘုရားဖြစ်ပါသည်။<ref name="ReferenceA">Walter Burkert, ''Greek Religion'' 1985: III.2.ii; see coverage of Lemnos-based traditions and legends at [[Lemnos|Mythic Lemnos]]</ref> နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟေရာ|ဟဲရာ]] နှင့် သိကြားမင်း [[ဇုစ်|ဇေ့ဝု]]၏ စွန့်ပစ်ခံ သားတယောက်ဖြစ်ခဲ့၏။<ref name="Foot">''Homeric Hymn to Apollo'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0138%3Ahymn%3D3%3Acard%3D305 316–321]; Homer, ''Iliad'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D18%3Acard%3D388 18.395–405].</ref><ref name="Hera">[[Homer]], ''[[Iliad]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D1%3Acard%3D568 1.590–594]; Gaius Valerius Flaccus|Valerius Flaccus, ii, 8.5; [[:en:Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Apollodorus]], i, 3 § 5. Apollodorus confounds the two occasions on which Hephaestus was thrown from Olympus.</ref> ပန်းပဲဆရာတစ်ပါးအနေနဲ့ ဟဲဖိုက်စ်တို့စ် ဟာ အိုးလွင်ပို့စ် (Olympos)တောင် မှာ နတ်ဘုရားတွေရဲ့ လက်နက်အားလုံးကို ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။ သူသည် နတ်ဘုရားများ၏ ပန်းပဲဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဂရိနိုင်ငံ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဗဟိုချက်များ၊ အထူးသဖြင့် [[အေသင်မြို့|အေသင်မြို့တွင်]] ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဟဲဖိုက်စတို့စ်နတ်ကို ကိုးကွယ်သောဂိုဏ်းသည် လံ့မ်နို့စ် (Lemnos)ကျွန်း တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ဟဲဖိုက်စတို့စ်၏ သင်္ကေတများမှာ ပန်းပဲသမား၏ [[တူ(ကိရိယာ)|တူ]] ၊ ပေ နှင့် ညှပ် တစ်စုံတို့ ဖြစ်သည်။ ရောမတွင် သူ့ကို '''ဝုလ်ကားနု'စ်''' (Vulcanus) နှင့် တပါးတည်းဟု ယူသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] ahko1ljw3lbz0sj72uawoykkwkte44g 1048011 1048009 2026-08-11T05:23:51Z Cepyita 93402 /* */ 1048011 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Greek | name = Hephaestus | image = Hephaistos Thetis at Kylix by the Foundry Painter Antikensammlung Berlin F2294.jpg | alt = | caption = Hephaestus (left) hands to [[:en:Thetis]] the armour of [[အာခိလိ|Achilles]]. [[:en:Berlin Foundry Cup]], an Attic red-figure [[:en:kylix]], c. 500&ndash;490 BC<ref>Digital LIMC [http://ark.dasch.swiss/ark:/72163/080e-7510ebbc14f92-8 25775 (Hephaistos 5)].</ref> | god_of = God of artisans, blacksmiths, carpenters, craftsmen, fire, metallurgy, metalworking, sculpture, and volcanoes | member_of = the [[:en:Twelve Olympians]] | abode = [[အိုလံပတ်တောင် (ဂရိ)|အိုးလွင်ပို့စ် တောင်တော်]] | symbol = [[တူ(ကိရိယာ)]], [[:en:anvil]], [[:en:tongs]] | parents = [[ဇုစ်]] [[ဟေရာ]] သို့မဟုတ် ဟေရာတယောက်တည်း | children = [[:en:Thalia (nymph)|Thalia]], [[:en:Erichthonius of Athens|Erichthonius]], and [[:en:Cabeiri]] | siblings = [[အားရဲ့စ်]], [[:en:Hebe (mythology)|Hebe]], [[:en:Eileithyia]] | mount = | Roman_equivalent = [[ဝုလ်ကားနုစ်]] | spouse = [[အက်ဖ်ရိုဒိုက်တီ|အာဖရိုဒီးတယ်]] (divorced)<br>[[:en:Charis (mythology)|Charis]]/[[:en:Aglaia (Grace)|Aglaia]] }} {{Special characters}} '''ဟဲဖိုက်စ်တို့စ် ('''{{langx|grc|Ἥφαιστος|Hḗphaistos}}) သို့မဟုတ် "ဟစ်ဖှဲဲ'စ်တတ်စ်" ( အင်္ဂလိပ်: Hephaestus/hɪˈfɛstəs/) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ ပန်းပဲ နတ်ဘုရားဖြစ်ပါသည်။<ref name="ReferenceA">Walter Burkert, ''Greek Religion'' 1985: III.2.ii; see coverage of Lemnos-based traditions and legends at [[Lemnos|Mythic Lemnos]]</ref> နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟေရာ|ဟဲရာ]] နှင့် သိကြားမင်း [[ဇုစ်|ဇေ့ဝု]]၏ စွန့်ပစ်ခံ သားတယောက်ဖြစ်ခဲ့၏။<ref name="Foot">''Homeric Hymn to Apollo'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0138%3Ahymn%3D3%3Acard%3D305 316–321]; Homer, ''Iliad'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D18%3Acard%3D388 18.395–405].</ref><ref name="Hera">[[Homer]], ''[[Iliad]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D1%3Acard%3D568 1.590–594]; Gaius Valerius Flaccus|Valerius Flaccus, ii, 8.5; [[:en:Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Apollodorus]], i, 3 § 5. Apollodorus confounds the two occasions on which Hephaestus was thrown from Olympus.</ref> ပန်းပဲဆရာတစ်ပါးအနေနဲ့ ဟဲဖိုက်စ်တို့စ် ဟာ အိုးလွင်ပို့စ် (Olympos)တောင် မှာ နတ်ဘုရားတွေရဲ့ လက်နက်အားလုံးကို ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။ သူသည် နတ်ဘုရားများ၏ ပန်းပဲဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဂရိနိုင်ငံ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဗဟိုချက်များ၊ အထူးသဖြင့် [[အေသင်မြို့|အေသင်မြို့တွင်]] ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဟဲဖိုက်စတို့စ်နတ်ကို ကိုးကွယ်သောဂိုဏ်းသည် လံ့မ်နို့စ် (Lemnos)ကျွန်း တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ဟဲဖိုက်စတို့စ်၏ သင်္ကေတများမှာ ပန်းပဲသမား၏ [[တူ(ကိရိယာ)|တူ]] ၊ ပေ နှင့် ညှပ် တစ်စုံတို့ ဖြစ်သည်။ ရောမတွင် သူ့ကို '''ဝုလ်ကားနု'စ်''' (Vulcanus) နှင့် တပါးတည်းဟု ယူသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] d0342rqzmuzkz2g09g2mphadhdp5jxm 1048012 1048011 2026-08-11T05:24:11Z Cepyita 93402 /* */ 1048012 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Greek | name = Hephaestus | image = Hephaistos Thetis at Kylix by the Foundry Painter Antikensammlung Berlin F2294.jpg | alt = | caption = Hephaestus (left) hands to [[:en:Thetis]] the armour of [[အာခိလိ|Achilles]]. [[:en:Berlin Foundry Cup]], an Attic red-figure [[:en:kylix]], c. 500&ndash;490 BC<ref>Digital LIMC [http://ark.dasch.swiss/ark:/72163/080e-7510ebbc14f92-8 25775 (Hephaistos 5)].</ref> | god_of = God of artisans, blacksmiths, carpenters, craftsmen, fire, metallurgy, metalworking, sculpture, and volcanoes | member_of = the [[:en:Twelve Olympians]] | abode = [[အိုလံပတ်တောင် (ဂရိ)|အိုးလွင်ပို့စ် တောင်တော်]] | symbol = [[တူ(ကိရိယာ)]], [[:en:anvil]], [[:en:tongs]] | parents = [[ဇုစ်]] [[ဟေရာ]] သို့မဟုတ် ဟေရာတယောက်တည်း | children = [[:en:Thalia (nymph)|Thalia]], [[:en:Erichthonius of Athens|Erichthonius]], and [[:en:Cabeiri]] | siblings = [[အားရဲ့စ်]], [[:en:Hebe (mythology)|Hebe]], [[:en:Eileithyia]] | mount = | Roman_equivalent = [[ဝုလ်ကားနုစ်]] | spouse = [[အက်ဖ်ရိုဒိုက်တီ|အာဖရိုဒီးတယ်]] (divorced)<br>[[:en:Charis (mythology)|Charis]]/[[:en:Aglaia (Grace)|Aglaia]] }} {{Special characters}} '''ဟဲဖိုက်စ်တို့စ် ('''{{langx|grc|Ἥφαιστος|Hḗphaistos}}) သို့မဟုတ် "ဟစ်ဖှဲ'စ်တတ်စ်" ( အင်္ဂလိပ်: Hephaestus/hɪˈfɛstəs/) သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ ပန်းပဲ နတ်ဘုရားဖြစ်ပါသည်။<ref name="ReferenceA">Walter Burkert, ''Greek Religion'' 1985: III.2.ii; see coverage of Lemnos-based traditions and legends at [[Lemnos|Mythic Lemnos]]</ref> နတ်မိဖုရားကြီး [[ဟေရာ|ဟဲရာ]] နှင့် သိကြားမင်း [[ဇုစ်|ဇေ့ဝု]]၏ စွန့်ပစ်ခံ သားတယောက်ဖြစ်ခဲ့၏။<ref name="Foot">''Homeric Hymn to Apollo'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0138%3Ahymn%3D3%3Acard%3D305 316–321]; Homer, ''Iliad'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D18%3Acard%3D388 18.395–405].</ref><ref name="Hera">[[Homer]], ''[[Iliad]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D1%3Acard%3D568 1.590–594]; Gaius Valerius Flaccus|Valerius Flaccus, ii, 8.5; [[:en:Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Apollodorus]], i, 3 § 5. Apollodorus confounds the two occasions on which Hephaestus was thrown from Olympus.</ref> ပန်းပဲဆရာတစ်ပါးအနေနဲ့ ဟဲဖိုက်စ်တို့စ် ဟာ အိုးလွင်ပို့စ် (Olympos)တောင် မှာ နတ်ဘုရားတွေရဲ့ လက်နက်အားလုံးကို ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။ သူသည် နတ်ဘုရားများ၏ ပန်းပဲဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဂရိနိုင်ငံ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဗဟိုချက်များ၊ အထူးသဖြင့် [[အေသင်မြို့|အေသင်မြို့တွင်]] ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဟဲဖိုက်စတို့စ်နတ်ကို ကိုးကွယ်သောဂိုဏ်းသည် လံ့မ်နို့စ် (Lemnos)ကျွန်း တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ဟဲဖိုက်စတို့စ်၏ သင်္ကေတများမှာ ပန်းပဲသမား၏ [[တူ(ကိရိယာ)|တူ]] ၊ ပေ နှင့် ညှပ် တစ်စုံတို့ ဖြစ်သည်။ ရောမတွင် သူ့ကို '''ဝုလ်ကားနု'စ်''' (Vulcanus) နှင့် တပါးတည်းဟု ယူသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနတ်ဘုရားများ]] gr6zk40p8t60vt5yl8zzz75rtyvzz0e 0 290229 1047839 1047812 2026-08-10T12:08:55Z Dr Lotus Black 31011 [[ကုပီဒေါ]] မှ [[ကျူးပစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းပေါ်ထပ်အုပ်ကာ ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည် 1047812 wikitext text/x-wiki {{Redirect|ကျူးပစ်}} {{Infobox deity|type=Roman|name=ကုပီဒေါ|image=Bertel Thorvaldsen - Cupid.jpg|alt=|caption=[[Bertel Thorvaldsen]] ၏ ကုပီဒေါ ရုပ်တု|god_of=အချစ်ပေမ၊ ရည်ငံ​ရေးရာ၊ စွဲလမ်းမြတ်နိုးခြင်း၊ တဏှာ၊ ကာမ နတ်သား|abode=|symbol=လေး နှင့် မြား|consort=[[အနိမာ]]|parents=[[Mars (mythology)|Mars]] and [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]]|siblings=|children=[[Voluptas]]|mount=လင်းပိုင်|greek_equivalent=[[ဧရော့စ်]]|hinduism_equivalent=[[ကာမဒေဝ]]}}ရောမခေတ် ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင် '''ကုပီဒေါ''' ( {{Langx|la|Cupīdō}} ; သံပြန် /ကူပီးဒေါ်/) သို့မဟုတ် '''ကျူးပစ်''' ( {{Langx|en|Cupid}}) သည် ကာမတဏှာ ၊ ပေမ၊ စုံမက်ငြိတွယ်မှုနှင့် ချစ်ရည်ငံမှုတို့၏ နတ်ဖြစ်သည်။ သူ့ကို အချစ်နတ်သမီး [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] နှင့် စစ်နတ်မင်း မားစ် တို့၏ သားအဖြစ် မကြာခဏ သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ သူ့ကို '''အာ့မော်'ရ်''' (လက်တင်: ''{{Lang|la|Amor}}'', အချစ်) ဟုလည်း လူသိများသည်။ ==အမည်နာမ== '''ကုပီဒေါ'''ဟူသည် မူရင်း ရောမပုဒ် Cupīdō ကို ပါဠိမှုပြုထားခြင်းဖြစ်ပြီး "တဏှာပေမ၊ ရာဂအချစ်၊ လိုချင်တပ်မက်ခြင်း၊ စုံမက်တောင့်တခြင်း" အနက်ဟော၏။ မြန်မာအများစုသိထားသော '''ကျူးပစ်''' ပုဒ်ကား အင်္ဂလိပ်မူ Cupid မှ လာ၏။ မြန်မာစကားဖြင့် သတ္တဘာဂနတ်၊ ဖူးစာရေးနတ်သား ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ကဏ္ဍ:ရောမနတ်ဘုရားများ]] 6thorsulrv1u36jeisadwcfzhp9e1py 1047960 1047839 2026-08-10T16:07:22Z Cepyita 93402 /* */ 1047960 wikitext text/x-wiki {{Redirect|ကုပီဒေါ}} {{Infobox deity|type=Roman|name=ကုပီဒေါ|image=Bertel Thorvaldsen - Cupid.jpg|alt=|caption=[[Bertel Thorvaldsen]] ၏ ကုပီဒေါ ရုပ်တု|god_of=အချစ်ပေမ၊ ရည်ငံ​ရေးရာ၊ စွဲလမ်းမြတ်နိုးခြင်း၊ တဏှာ၊ ကာမ နတ်သား|abode=|symbol=လေး နှင့် မြား|consort=[[အနိမာ]]|parents=[[Mars (mythology)|Mars]] and [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]]|siblings=|children=[[Voluptas]]|mount=လင်းပိုင်|greek_equivalent=[[ဧရော့စ်]]|hinduism_equivalent=[[ကာမဒေဝ]]}}ရောမခေတ် ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင် '''ကုပီဒေါ''' ( {{Langx|la|Cupīdō}} ; သံပြန် /ကူပီးဒေါ်/) သို့မဟုတ် '''ကျူးပစ်''' ( {{Langx|en|Cupid}}) သည် ကာမတဏှာ ၊ ပေမ၊ စုံမက်ငြိတွယ်မှုနှင့် ချစ်ရည်ငံမှုတို့၏ နတ်ဖြစ်သည်။ သူ့ကို အချစ်နတ်သမီး [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] နှင့် စစ်နတ်မင်း မားစ် တို့၏ သားအဖြစ် မကြာခဏ သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ သူ့ကို '''အာ့မော်'ရ်''' (လက်တင်: ''{{Lang|la|Amor}}'', အချစ်) ဟုလည်း လူသိများသည်။ ==အမည်နာမ== '''ကုပီဒေါ'''ဟူသည် မူရင်း ရောမပုဒ် Cupīdō ကို ပါဠိမှုပြုထားခြင်းဖြစ်ပြီး "တဏှာပေမ၊ ရာဂအချစ်၊ လိုချင်တပ်မက်ခြင်း၊ စုံမက်တောင့်တခြင်း" အနက်ဟော၏။ မြန်မာအများစုသိထားသော '''ကျူးပစ်''' ပုဒ်ကား အင်္ဂလိပ်မူ Cupid မှ လာ၏။ မြန်မာစကားဖြင့် သတ္တဘာဂနတ်၊ ဖူးစာရေးနတ်သား ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ကဏ္ဍ:ရောမနတ်ဘုရားများ]] 2xe60s26qew7t2z0lhjwndo0pew9r6i 1047983 1047960 2026-08-10T18:20:59Z Cepyita 93402 /* */ 1047983 wikitext text/x-wiki {{Redirect|ကုပီဒေါ}} {{Infobox deity|type=Roman|name=ကုပီဒေါ|image=Bertel Thorvaldsen - Cupid.jpg|alt=|caption=[[Bertel Thorvaldsen]] ၏ ကုပီဒေါ ရုပ်တု|god_of=အချစ်ပေမ၊ ရည်ငံ​ရေးရာ၊ စွဲလမ်းမြတ်နိုးခြင်း၊ တဏှာ၊ ကာမ နတ်သား|abode=|symbol=လေး နှင့် မြား|consort=[[ဆိုက်ခီ|အာ့နီမာ]]|parents=[[Mars (mythology)|Mars]] and [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]]|siblings=|children=[[ဝိုလွပ်ပ်တာစ်]]|mount=လင်းပိုင်|greek_equivalent=[[ဧရော့စ်]]|hinduism_equivalent=[[ကာမဒေဝ]]}}ရောမခေတ် ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင် '''ကုပီဒေါ''' ( {{Langx|la|Cupīdō}} ; သံပြန် /ကူပီးဒေါ်/) သို့မဟုတ် '''ကျူးပစ်''' ( {{Langx|en|Cupid}}) သည် ကာမတဏှာ ၊ ပေမ၊ စုံမက်ငြိတွယ်မှုနှင့် ချစ်ရည်ငံမှုတို့၏ နတ်ဖြစ်သည်။ သူ့ကို အချစ်နတ်သမီး [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] နှင့် စစ်နတ်မင်း မားစ် တို့၏ သားအဖြစ် မကြာခဏ သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ သူ့ကို '''အာ့မော်'ရ်''' (လက်တင်: ''{{Lang|la|Amor}}'', အချစ်) ဟုလည်း လူသိများသည်။ ==အမည်နာမ== '''ကုပီဒေါ'''ဟူသည် မူရင်း ရောမပုဒ် Cupīdō ကို ပါဠိမှုပြုထားခြင်းဖြစ်ပြီး "တဏှာပေမ၊ ရာဂအချစ်၊ လိုချင်တပ်မက်ခြင်း၊ စုံမက်တောင့်တခြင်း" အနက်ဟော၏။ မြန်မာအများစုသိထားသော '''ကျူးပစ်''' ပုဒ်ကား အင်္ဂလိပ်မူ Cupid မှ လာ၏။ မြန်မာစကားဖြင့် သတ္တဘာဂနတ်၊ ဖူးစာရေးနတ်သား ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[ကဏ္ဍ:ရောမနတ်ဘုရားများ]] cycxeuz0y3lhjotgjtnh99xjlg2hv7e 100 290230 1048096 1047771 2026-08-11T11:35:53Z Zawzawaungthwin 100038 [[၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင်]] 1048096 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=10|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင်]] ** [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]] တွင် [[မိုးမင့် စကေး]] ၇.၄ အဆင့်ရှိ ငလျင်ကြီးတစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့မှုကြောင့် ကနဦးတွင် အနည်းဆုံး လူ ၁၆၄ ဦး သေဆုံးကာ ၈၁၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး၊ လူပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော် လည်း ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ [https://edition.cnn.com/2026/08/11/world/live-news/colombia-earthquake-latest (CNN)] <!-- All news items above this line -->}} hfmnhwoma6io17mvc6ylzxwno2nchfk 0 290231 1047894 1047774 2026-08-10T13:16:34Z Dr Lotus Black 31011 1047894 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site |name = Mycenae |native_names = {{native name|grc|Μυκῆναι}}<br />{{native name|grc|Μυκήνη}}<br />{{native name|grc|Μυκήνες}} |other_name = |image = [[File:Path upto the Lion Gate, Mycenae (28693130016).jpg|250px]] |alt = |caption = The Lion Gate and example of Cyclopean masonry at Mycenae |pushpin_map = Greece |pushpin_relief = yes |pushpin_alt = |coordinates = {{Coord|37|43|49|N|22|45|27|E|type:landmark_region:GR-J|display=inline,title}} |location = Argolis, Greece |region = |type = Settlement |part_of = |length = |width = |area = |height = |builder = |material = |built = c. 2100 BC<ref>{{Cite web | url=https://www.e-mycenae.org/timeline/ | title=Mycenae History}}</ref> |abandoned = 468 BC |epochs = [[:en:Bronze Age Europe|ကြေးခေတ်]] |cultures = Mycenaean Greece, Archaic Greece, Classical Greece |dependency_of = |occupants = |events = Late Bronze Age collapse |excavations = |archaeologists = Francesco Grimani |condition = Partly buried |owner = |management = |public_access = |website = <!-- {{URL|example.com}} --> |notes = |designation1 = WHS |designation1_offname = Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns |designation1_date = ၁၉၉၉ <small>(23rd [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ကော်မတီ|session]])</small> |designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/941 941] |designation1_criteria = i, ii, iii, iv, vi |designation1_type = Cultural |designation1_free1name = ဒေသ |designation1_free1value = [[:en:List of World Heritage Sites in Europe|ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိက]] }} '''မွီကဲနဲ'''၊ မီကဲနိုင် ({{Langx|grc|Μυκῆναι}},{{Lang|grc|Μυκήνη}}) သို့မဟု​တ်'''မိုင်စီးနီ'''( Mycenae {{IPAc-en|m|aɪ|ˈ|s|iː|n|i}}{{Respell|my|SEE|nee}}) သည် [[ဂရိနိုင်ငံ]] ၊ Peloponnese အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ Argolis ရှိ Mykines အနီးရှိ ရှေးမြို့ဟောင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[အေသင်မြို့|အေသင်မြို့၏]] အနောက်တောင်ဘက် {{Convert|120|km|0}} ခန့်၊ အာဂို့စ် မြို့၏ မြောက်ဘက် {{Convert|11|km|0}} နှင့် ကောရိန္သုမြို့၏ တောင်ဘက် {{Convert|48|km|0}} အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤနေရာသည် Saronic ပင်လယ်ကွေ့ မှ ကုန်းတွင်းပိုင်း {{Convert|19|km|0}} အကွာတွင် ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် {{Convert|274|m|0}} မြင့်သော တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ <ref name="BM20">{{Harvnb|Bury|Meiggs|1975}}</ref> ဘီစီ ဒုတိယထောင်စုနှစ်တွင် မိုင်စီနေးသည် ဂရိယဉ်ကျေးမှု၏ အဓိကဗဟိုချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး တောင်ပိုင်းဂရိ၊ ခရိကျွန်း ၊ ဆိုင်ကလဒီးစ် နှင့် အနောက်တောင်ပိုင်း [[အနာတိုလီယား|အာနာတိုလီးယား]] ၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို လွှမ်းမိုးထားသည့် စစ်ရေးအရ [[ခံတပ်|အခိုင်အမာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်]] ။ ဘီစီ ၁၆၀၀ ခန့်မှ ဘီစီ ၁၁၀၀ ခန့်အထိ ဂရိသမိုင်း ကာလကို မိုင်စီနေးကို ရည်ညွှန်း၍ [[မိုက်ဆီးနီးယန် ဂရိ|မိုင်စီနေးယန်]] ဟုခေါ်သည်။ ဘီစီ ၁၃၅၀ ခုနှစ်တွင် အထွတ်အထိပ်ရောက်ရှိချိန်တွင် ခံတပ် နှင့် အောက်ပိုင်းမြို့သည် လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ရှိပြီး ဧရိယာ {{Convert|32|hectare|acre}} ရှိသည်။ <ref>{{Unbulleted list citebundle|For population, see {{harvnb|Chew|2000|p=220}}: "Growth was concentrated at places like Knossos (population 30,000 in 1360 BC)... Mycenae by 1350 BC had a population as large as Knossos"|For area, see {{harvnb|Chapman|2005|p=94}}: "...Thebes at 50 hectares, Mycenae at 32 hectares..."}}</ref> ခေတ်သစ်စာပေတွင် Mycenae ကို ပထမဆုံးမှန်ကန်စွာ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်မှာ ၁၇၀၀ ခုနှစ်တွင် Morea နိုင်ငံတော်၏ Provveditore Generale ဖြစ်သူ Francesco Grimani ကိုယ်စား ဗင်းနစ်အင်ဂျင်နီယာ Francesco Vandeyk မှ ပြုလုပ်သော စစ်တမ်းကောက်ယူမှုတစ်ခုအတွင်း ဖြစ်သည်။ Vandeyk သည် Mycenae ၏ အပျက်အစီးများကို ဖော်ထုတ်ရန် Pausanias ၏ Lion Gate အကြောင်း ဖော်ပြချက်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ {{Sfn|Moore|Rowlands|Karadimas|2014}} ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် မိုင်စီနေး ရှေးဟောင်းသုတေသနနေရာသည် အနီးအနားရှိ တီရင်းစ် နေရာနှင့်အတူ [[ယူနက်စကို|ယူနက်စကို၏]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင်]] ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး မိုင်စီနေးယဉ်ကျေးမှု၏ဗဟိုချက်အဖြစ် သမိုင်းဝင်အရေးပါမှု၊ ၎င်း၏ထူးချွန်သောဗိသုကာလက်ရာနှင့် [[ရှေးခေတ်ဂရိ|ရှေးဂရိယဉ်ကျေးမှု]] ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ၎င်း၏သက်သေခံချက်များကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name="unesco">{{Cite web |title=Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns |url=https://whc.unesco.org/en/list/941 |access-date=27 November 2022 |website=UNESCO World Heritage Convention |publisher=United Nations Educational Scientific and Cultural Organization}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/en/list/941 "Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns"]. </cite></ref> မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသော ဗိသုကာလက်ရာများတွင် Lion Gate၊ Atreus ဘဏ္ဍာတိုက် နှင့် Mycenae နှင့် Tiryns တို့၏ နံရံများ ပါဝင်သည်။ ဤနေရာများသည် [[ဟိုးမား|ဟိုးရစ်]] ကဗျာရှည်များနှင့် အားကောင်းစွာ ဆက်စပ်နေသည်။ [[ဂရိဘာသာနှင့်စာပေ|ဂရိဘာသာစကား]] ၏ အစောဆုံး ဥပမာများကို Linear B ပြားများပေါ်တွင် ထိန်းသိမ်းထားသော Mycenae နှင့် Tiryn တို့တွင်လည်း မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရှေးဟောင်း ဘုရင့်နိုင်ငံ]] e855y6isfxkhn0tc8hg2il3wxplz080 0 290236 1047829 1047818 2026-08-10T12:00:44Z Dr Lotus Black 31011 [[ပ္စူခါ]] မှ [[ဆိုက်ကီး]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Dr Lotus Black က ရွှေ့ခဲ့သည်: simpler name 1047818 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Roman|name=ပ္စူခါ|image=Pompei 2012 (8057098275).jpg|alt=|caption=ပုမ္ပေမြို့ဟောင်းရှိ ရောမနံရံဆေးရေးပန်းချီမှ လိပ်ပြာနတ်သမီးပုံ|god_of=[[ကုပီဒေါ]] ၏ ဇနီး|abode=Olympus တောင်|symbol=လိပ်ပြာ တောင်ပံ|parents=|children=[[ဝိုလွပ်ပ်တာစ်]]|spouse=[[ကုပီဒေါ]]|roman_equivalent=}} ဂရိရောမ၏ ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင်၊ '''ပ္စူခါ'''(ဝါ) ပ္ဆူခါ ({{Langx|tsd|ψῡχᾱ́}}, {{IPA-my|pəsʰúkʰá}}) သို့မဟုတ် '''ပ္ဆီခဲ'''({{lang-grc|ψῡχή}}, /psyːkʰɛː/, {{IPA-my|pəsʰíkʰɛ̀~pəsʰwikʰɛ̀}}= သံပြန် /ပဆီခဲ/~/ပဆွီခဲ/) သို့မဟုတ် '''ဆိုက်ခီ'''( {{lang-en|Psyche}}, {{IPAc-en|ˈ|s|aɪ|k|iː}}) သည် ရောမတို့၏ ကာမအချစ်နတ် [[ကုပီဒေါ]] ၏ ထာဝရ​ကြင်ရာတော်ဖြစ်၏။ သူမကို လိပ်ပြာတောင်ပံပါသော နတ်သမီးအဖြစ် မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ Psyche ကို [[၂ ရာစုနှစ်|၂ ရာစုတွင်]] [[ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနပညာရှင်]] နှင့် ဟောပြောသူ Apuleius ရေးသားခဲ့သော ရှေးဟောင်း ရောမ [[ဝတ္ထု]] ''The Golden Ass'' ( ''Metamorphoses'' ဟုလည်းလူသိများသည်) မှ လူသိများသည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=The Golden Ass {{!}} Roman Novel, Satire, Lucius {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass |access-date=2024-04-29 |website=www.britannica.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass "The Golden Ass | Roman Novel, Satire, Lucius | Britannica"]. ''www.britannica.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-04-29</span></span>.</cite></ref> ဇာတ်လမ်းထဲမှာ Psyche သည် လင်တော်မောင် Cupid ရဲ့ယုံကြည်မှုကို ချိုးဖောက်ပြီး သူ့အမေ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] ရဲ့လက်ထဲမှာ စမ်းသပ်မှုများစွာကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး သူ့ကိုပြန်ရအောင် လုပ်ရပါတယ်။ သူမရဲ့ ဒုက္ခဝဋ်ကြွေးတွေ ပြီးဆုံးချိန်မှာ လင်မယား ပြန်လည်သင့်မြတ်ပြီး Psyche လည်း အမတ နတ်သမီးတပါး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ''The Golden Ass'' သည် ရှေးခေတ် မှ Psyche ၏ ဇာတ်လမ်း၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဗားရှင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ဇာတ်ကြောင်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများကို ဘီစီ ၄ ရာစုမှစတင်၍ အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ 3zt3p0ojkrn2vcc6lfow51f1sp6q6zw 1047832 1047829 2026-08-10T12:04:08Z Dr Lotus Black 31011 1047832 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Roman|name=ပ္စူခါ|image=Pompei 2012 (8057098275).jpg|alt=|caption=ပုမ္ပေမြို့ဟောင်းရှိ ရောမနံရံဆေးရေးပန်းချီမှ လိပ်ပြာနတ်သမီးပုံ|god_of=[[ကုပီဒေါ]] ၏ ဇနီး|abode=Olympus တောင်|symbol=လိပ်ပြာ တောင်ပံ|parents=|children=[[ဝိုလွပ်ပ်တာစ်]]|spouse=[[ကုပီဒေါ]]|roman_equivalent=}} ဂရိရောမ၏ ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင်၊ '''ပ္စူခါ'''(ဝါ) ပ္ဆူခါ ({{Langx|tsd|ψῡχᾱ́}}, {{IPA-my|pəsʰúkʰá}}) သို့မဟုတ် '''ပ္ဆီခဲ'''({{lang-grc|ψῡχή}}, /psyːkʰɛː/, {{IPA-my|pəsʰíkʰɛ̀~pəsʰwikʰɛ̀}}= သံပြန် /ပဆီခဲ/~/ပဆွီခဲ/) သို့မဟုတ် '''ဆိုက်ခီ'''( {{lang-en|Psyche}}, {{IPAc-en|ˈ|s|aɪ|k|iː}}) သည် ရောမတို့၏ ကာမအချစ်နတ် [[ကုပီဒေါ]] ၏ ထာဝရ​ကြင်ရာတော်ဖြစ်၏။ သူမကို လိပ်ပြာတောင်ပံပါသော နတ်သမီးအဖြစ် မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ Psyche ကို [[၂ ရာစုနှစ်|၂ ရာစုတွင်]] [[ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနပညာရှင်]] နှင့် ဟောပြောသူ Apuleius ရေးသားခဲ့သော ရှေးဟောင်း ရောမ [[ဝတ္ထု]] ''The Golden Ass'' ( ''Metamorphoses'' ဟုလည်းလူသိများသည်) မှ လူသိများသည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=The Golden Ass {{!}} Roman Novel, Satire, Lucius {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass |access-date=2024-04-29 |website=www.britannica.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass "The Golden Ass | Roman Novel, Satire, Lucius | Britannica"]. ''www.britannica.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-04-29</span></span>.</cite></ref> ဇာတ်လမ်းထဲမှာ Psyche သည် လင်တော်မောင် Cupid ရဲ့ယုံကြည်မှုကို ချိုးဖောက်ပြီး သူ့အမေ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] ရဲ့လက်ထဲမှာ စမ်းသပ်မှုများစွာကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး သူ့ကိုပြန်ရအောင် လုပ်ရပါတယ်။ သူမရဲ့ ဒုက္ခဝဋ်ကြွေးတွေ ပြီးဆုံးချိန်မှာ လင်မယား ပြန်လည်သင့်မြတ်ပြီး Psyche လည်း အမတ နတ်သမီးတပါး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ''The Golden Ass'' သည် ရှေးခေတ် မှ Psyche ၏ ဇာတ်လမ်း၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဗားရှင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ဇာတ်ကြောင်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများကို ဘီစီ ၄ ရာစုမှစတင်၍ အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရောမ နတ်ဘုရားမများ]] ieyuu5e5qddtxsfdcntcj2ex9y753se 1047834 1047832 2026-08-10T12:06:32Z Dr Lotus Black 31011 [[ဆိုက်ကီး]] စာမျက်နှာကို [[ဆိုက်ခီ]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည် 1047832 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Roman|name=ပ္စူခါ|image=Pompei 2012 (8057098275).jpg|alt=|caption=ပုမ္ပေမြို့ဟောင်းရှိ ရောမနံရံဆေးရေးပန်းချီမှ လိပ်ပြာနတ်သမီးပုံ|god_of=[[ကုပီဒေါ]] ၏ ဇနီး|abode=Olympus တောင်|symbol=လိပ်ပြာ တောင်ပံ|parents=|children=[[ဝိုလွပ်ပ်တာစ်]]|spouse=[[ကုပီဒေါ]]|roman_equivalent=}} ဂရိရောမ၏ ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင်၊ '''ပ္စူခါ'''(ဝါ) ပ္ဆူခါ ({{Langx|tsd|ψῡχᾱ́}}, {{IPA-my|pəsʰúkʰá}}) သို့မဟုတ် '''ပ္ဆီခဲ'''({{lang-grc|ψῡχή}}, /psyːkʰɛː/, {{IPA-my|pəsʰíkʰɛ̀~pəsʰwikʰɛ̀}}= သံပြန် /ပဆီခဲ/~/ပဆွီခဲ/) သို့မဟုတ် '''ဆိုက်ခီ'''( {{lang-en|Psyche}}, {{IPAc-en|ˈ|s|aɪ|k|iː}}) သည် ရောမတို့၏ ကာမအချစ်နတ် [[ကုပီဒေါ]] ၏ ထာဝရ​ကြင်ရာတော်ဖြစ်၏။ သူမကို လိပ်ပြာတောင်ပံပါသော နတ်သမီးအဖြစ် မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ Psyche ကို [[၂ ရာစုနှစ်|၂ ရာစုတွင်]] [[ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနပညာရှင်]] နှင့် ဟောပြောသူ Apuleius ရေးသားခဲ့သော ရှေးဟောင်း ရောမ [[ဝတ္ထု]] ''The Golden Ass'' ( ''Metamorphoses'' ဟုလည်းလူသိများသည်) မှ လူသိများသည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=The Golden Ass {{!}} Roman Novel, Satire, Lucius {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass |access-date=2024-04-29 |website=www.britannica.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass "The Golden Ass | Roman Novel, Satire, Lucius | Britannica"]. ''www.britannica.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-04-29</span></span>.</cite></ref> ဇာတ်လမ်းထဲမှာ Psyche သည် လင်တော်မောင် Cupid ရဲ့ယုံကြည်မှုကို ချိုးဖောက်ပြီး သူ့အမေ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] ရဲ့လက်ထဲမှာ စမ်းသပ်မှုများစွာကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး သူ့ကိုပြန်ရအောင် လုပ်ရပါတယ်။ သူမရဲ့ ဒုက္ခဝဋ်ကြွေးတွေ ပြီးဆုံးချိန်မှာ လင်မယား ပြန်လည်သင့်မြတ်ပြီး Psyche လည်း အမတ နတ်သမီးတပါး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ''The Golden Ass'' သည် ရှေးခေတ် မှ Psyche ၏ ဇာတ်လမ်း၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဗားရှင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ဇာတ်ကြောင်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများကို ဘီစီ ၄ ရာစုမှစတင်၍ အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရောမ နတ်ဘုရားမများ]] ieyuu5e5qddtxsfdcntcj2ex9y753se 1047843 1047834 2026-08-10T12:11:28Z Dr Lotus Black 31011 1047843 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Roman|name=ပ္စူခါ|image=Pompei 2012 (8057098275).jpg|alt=|caption=ပုမ္ပေမြို့ဟောင်းရှိ ရောမနံရံဆေးရေးပန်းချီမှ လိပ်ပြာနတ်သမီးပုံ|god_of=[[ကုပီဒေါ]] ၏ ဇနီး|abode=Olympus တောင်|symbol=လိပ်ပြာ တောင်ပံ|parents=|children=[[ဝိုလွပ်ပ်တာစ်]]|spouse=[[ကုပီဒေါ]]|roman_equivalent=}} ဂရိရောမ၏ ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင်၊ '''ပ္စူခါ'''(ဝါ) ပ္ဆူခါ ({{Langx|tsd|ψῡχᾱ́}}, {{IPA-my|pəsʰúkʰá}}) သို့မဟုတ် '''ပ္ဆီခဲ'''({{lang-grc|ψῡχή}}, /psyːkʰɛː/, {{IPA-my|pəsʰíkʰɛ̀~pəsʰwikʰɛ̀}}= သံပြန် /ပဆီခဲ/~/ပဆွီခဲ/) သို့မဟုတ် '''ဆိုက်ခီ'''( {{lang-en|Psyche}}, {{IPAc-en|ˈ|s|aɪ|k|iː}}) သည် ရောမတို့၏ ကာမအချစ်နတ် [[ကျူးပစ်]] ၏ ထာဝရ​ကြင်ရာတော်ဖြစ်၏။ သူမကို လိပ်ပြာတောင်ပံပါသော နတ်သမီးအဖြစ် မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ Psyche ကို [[၂ ရာစုနှစ်|၂ ရာစုတွင်]] [[ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနပညာရှင်]] နှင့် ဟောပြောသူ Apuleius ရေးသားခဲ့သော ရှေးဟောင်း ရောမ [[ဝတ္ထု]] ''The Golden Ass'' ( ''Metamorphoses'' ဟုလည်းလူသိများသည်) မှ လူသိများသည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=The Golden Ass {{!}} Roman Novel, Satire, Lucius {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass |access-date=2024-04-29 |website=www.britannica.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass "The Golden Ass | Roman Novel, Satire, Lucius | Britannica"]. ''www.britannica.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-04-29</span></span>.</cite></ref> ဇာတ်လမ်းထဲမှာ Psyche သည် လင်တော်မောင် Cupid ရဲ့ယုံကြည်မှုကို ချိုးဖောက်ပြီး သူ့အမေ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] ရဲ့လက်ထဲမှာ စမ်းသပ်မှုများစွာကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး သူ့ကိုပြန်ရအောင် လုပ်ရပါတယ်။ သူမရဲ့ ဒုက္ခဝဋ်ကြွေးတွေ ပြီးဆုံးချိန်မှာ လင်မယား ပြန်လည်သင့်မြတ်ပြီး Psyche လည်း အမတ နတ်သမီးတပါး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ''The Golden Ass'' သည် ရှေးခေတ် မှ Psyche ၏ ဇာတ်လမ်း၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဗားရှင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ဇာတ်ကြောင်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများကို ဘီစီ ၄ ရာစုမှစတင်၍ အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရောမ နတ်ဘုရားမများ]] 8pwuwczsh9gtmzcztmd412jqlzqqp50 1047846 1047843 2026-08-10T12:12:25Z Dr Lotus Black 31011 1047846 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Roman|name=ပ္စူခါ|image=Pompei 2012 (8057098275).jpg|alt=|caption=ပုမ္ပေမြို့ဟောင်းရှိ ရောမနံရံဆေးရေးပန်းချီမှ လိပ်ပြာနတ်သမီးပုံ|god_of=[[ကုပီဒေါ]] ၏ ဇနီး|abode=Olympus တောင်|symbol=လိပ်ပြာ တောင်ပံ|parents=|children=[[ဝိုလွပ်ပ်တာစ်]]|spouse=[[ကျူးပစ်]]|roman_equivalent=}} ဂရိရောမ၏ ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင်၊ '''ပ္စူခါ'''(ဝါ) ပ္ဆူခါ ({{Langx|tsd|ψῡχᾱ́}}, {{IPA-my|pəsʰúkʰá}}) သို့မဟုတ် '''ပ္ဆီခဲ'''({{lang-grc|ψῡχή}}, /psyːkʰɛː/, {{IPA-my|pəsʰíkʰɛ̀~pəsʰwikʰɛ̀}}= သံပြန် /ပဆီခဲ/~/ပဆွီခဲ/) သို့မဟုတ် '''ဆိုက်ခီ'''( {{lang-en|Psyche}}, {{IPAc-en|ˈ|s|aɪ|k|iː}}) သည် ရောမတို့၏ ကာမအချစ်နတ် [[ကျူးပစ်]] ၏ ထာဝရ​ကြင်ရာတော်ဖြစ်၏။ သူမကို လိပ်ပြာတောင်ပံပါသော နတ်သမီးအဖြစ် မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ Psyche ကို [[၂ ရာစုနှစ်|၂ ရာစုတွင်]] [[ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနပညာရှင်]] နှင့် ဟောပြောသူ Apuleius ရေးသားခဲ့သော ရှေးဟောင်း ရောမ [[ဝတ္ထု]] ''The Golden Ass'' ( ''Metamorphoses'' ဟုလည်းလူသိများသည်) မှ လူသိများသည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=The Golden Ass {{!}} Roman Novel, Satire, Lucius {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass |access-date=2024-04-29 |website=www.britannica.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass "The Golden Ass | Roman Novel, Satire, Lucius | Britannica"]. ''www.britannica.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-04-29</span></span>.</cite></ref> ဇာတ်လမ်းထဲမှာ Psyche သည် လင်တော်မောင် Cupid ရဲ့ယုံကြည်မှုကို ချိုးဖောက်ပြီး သူ့အမေ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] ရဲ့လက်ထဲမှာ စမ်းသပ်မှုများစွာကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး သူ့ကိုပြန်ရအောင် လုပ်ရပါတယ်။ သူမရဲ့ ဒုက္ခဝဋ်ကြွေးတွေ ပြီးဆုံးချိန်မှာ လင်မယား ပြန်လည်သင့်မြတ်ပြီး Psyche လည်း အမတ နတ်သမီးတပါး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ''The Golden Ass'' သည် ရှေးခေတ် မှ Psyche ၏ ဇာတ်လမ်း၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဗားရှင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ဇာတ်ကြောင်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများကို ဘီစီ ၄ ရာစုမှစတင်၍ အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရောမ နတ်ဘုရားမများ]] q3m8kb7g9l4nndppd1jgb6qj4izfv1q 1047848 1047846 2026-08-10T12:12:54Z Dr Lotus Black 31011 1047848 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Roman|name=ပ္စူခါ|image=Pompei 2012 (8057098275).jpg|alt=|caption=ပုမ္ပေမြို့ဟောင်းရှိ ရောမနံရံဆေးရေးပန်းချီမှ လိပ်ပြာနတ်သမီးပုံ|god_of=[[ကျူးပစ်]] ၏ ဇနီး|abode=Olympus တောင်|symbol=လိပ်ပြာ တောင်ပံ|parents=|children=[[ဝိုလွပ်ပ်တာစ်]]|spouse=[[ကျူးပစ်]]|roman_equivalent=}} ဂရိရောမ၏ ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင်၊ '''ပ္စူခါ'''(ဝါ) ပ္ဆူခါ ({{Langx|tsd|ψῡχᾱ́}}, {{IPA-my|pəsʰúkʰá}}) သို့မဟုတ် '''ပ္ဆီခဲ'''({{lang-grc|ψῡχή}}, /psyːkʰɛː/, {{IPA-my|pəsʰíkʰɛ̀~pəsʰwikʰɛ̀}}= သံပြန် /ပဆီခဲ/~/ပဆွီခဲ/) သို့မဟုတ် '''ဆိုက်ခီ'''( {{lang-en|Psyche}}, {{IPAc-en|ˈ|s|aɪ|k|iː}}) သည် ရောမတို့၏ ကာမအချစ်နတ် [[ကျူးပစ်]] ၏ ထာဝရ​ကြင်ရာတော်ဖြစ်၏။ သူမကို လိပ်ပြာတောင်ပံပါသော နတ်သမီးအဖြစ် မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ Psyche ကို [[၂ ရာစုနှစ်|၂ ရာစုတွင်]] [[ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနပညာရှင်]] နှင့် ဟောပြောသူ Apuleius ရေးသားခဲ့သော ရှေးဟောင်း ရောမ [[ဝတ္ထု]] ''The Golden Ass'' ( ''Metamorphoses'' ဟုလည်းလူသိများသည်) မှ လူသိများသည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=The Golden Ass {{!}} Roman Novel, Satire, Lucius {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass |access-date=2024-04-29 |website=www.britannica.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass "The Golden Ass | Roman Novel, Satire, Lucius | Britannica"]. ''www.britannica.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-04-29</span></span>.</cite></ref> ဇာတ်လမ်းထဲမှာ Psyche သည် လင်တော်မောင် Cupid ရဲ့ယုံကြည်မှုကို ချိုးဖောက်ပြီး သူ့အမေ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] ရဲ့လက်ထဲမှာ စမ်းသပ်မှုများစွာကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး သူ့ကိုပြန်ရအောင် လုပ်ရပါတယ်။ သူမရဲ့ ဒုက္ခဝဋ်ကြွေးတွေ ပြီးဆုံးချိန်မှာ လင်မယား ပြန်လည်သင့်မြတ်ပြီး Psyche လည်း အမတ နတ်သမီးတပါး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ''The Golden Ass'' သည် ရှေးခေတ် မှ Psyche ၏ ဇာတ်လမ်း၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဗားရှင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ဇာတ်ကြောင်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများကို ဘီစီ ၄ ရာစုမှစတင်၍ အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရောမ နတ်ဘုရားမများ]] 78wu7su933ci3d66i7llyi8nbqxk703 1047850 1047848 2026-08-10T12:13:49Z Dr Lotus Black 31011 1047850 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Roman|name=Psyche|image=Pompei 2012 (8057098275).jpg|alt=|caption=ပုမ္ပေမြို့ဟောင်းရှိ ရောမနံရံဆေးရေးပန်းချီမှ လိပ်ပြာနတ်သမီးပုံ|god_of=[[ကျူးပစ်]] ၏ ဇနီး|abode=Olympus တောင်|symbol=လိပ်ပြာ တောင်ပံ|parents=|children=[[ဝိုလွပ်ပ်တာစ်]]|spouse=[[ကျူးပစ်]]|roman_equivalent=}} ဂရိရောမ၏ ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင်၊ '''ပ္စူခါ'''(ဝါ) ပ္ဆူခါ ({{Langx|tsd|ψῡχᾱ́}}, {{IPA-my|pəsʰúkʰá}}) သို့မဟုတ် '''ပ္ဆီခဲ'''({{lang-grc|ψῡχή}}, /psyːkʰɛː/, {{IPA-my|pəsʰíkʰɛ̀~pəsʰwikʰɛ̀}}= သံပြန် /ပဆီခဲ/~/ပဆွီခဲ/) သို့မဟုတ် '''ဆိုက်ခီ'''( {{lang-en|Psyche}}, {{IPAc-en|ˈ|s|aɪ|k|iː}}) သည် ရောမတို့၏ ကာမအချစ်နတ် [[ကျူးပစ်]] ၏ ထာဝရ​ကြင်ရာတော်ဖြစ်၏။ သူမကို လိပ်ပြာတောင်ပံပါသော နတ်သမီးအဖြစ် မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ Psyche ကို [[၂ ရာစုနှစ်|၂ ရာစုတွင်]] [[ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနပညာရှင်]] နှင့် ဟောပြောသူ Apuleius ရေးသားခဲ့သော ရှေးဟောင်း ရောမ [[ဝတ္ထု]] ''The Golden Ass'' ( ''Metamorphoses'' ဟုလည်းလူသိများသည်) မှ လူသိများသည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=The Golden Ass {{!}} Roman Novel, Satire, Lucius {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass |access-date=2024-04-29 |website=www.britannica.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass "The Golden Ass | Roman Novel, Satire, Lucius | Britannica"]. ''www.britannica.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-04-29</span></span>.</cite></ref> ဇာတ်လမ်းထဲမှာ Psyche သည် လင်တော်မောင် Cupid ရဲ့ယုံကြည်မှုကို ချိုးဖောက်ပြီး သူ့အမေ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] ရဲ့လက်ထဲမှာ စမ်းသပ်မှုများစွာကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး သူ့ကိုပြန်ရအောင် လုပ်ရပါတယ်။ သူမရဲ့ ဒုက္ခဝဋ်ကြွေးတွေ ပြီးဆုံးချိန်မှာ လင်မယား ပြန်လည်သင့်မြတ်ပြီး Psyche လည်း အမတ နတ်သမီးတပါး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ''The Golden Ass'' သည် ရှေးခေတ် မှ Psyche ၏ ဇာတ်လမ်း၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဗားရှင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ဇာတ်ကြောင်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများကို ဘီစီ ၄ ရာစုမှစတင်၍ အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရောမ နတ်ဘုရားမများ]] 54g02jegn8m0l8gswenlbnr5fpw43nl 1047982 1047850 2026-08-10T18:19:58Z Cepyita 93402 /* */ 1047982 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Roman|name=Psyche|image=Pompei 2012 (8057098275).jpg|alt=|caption=ပုမ္ပေမြို့ဟောင်းရှိ ရောမနံရံဆေးရေးပန်းချီမှ လိပ်ပြာနတ်သမီးပုံ|god_of=[[ကျူးပစ်]] ၏ ဇနီး|abode=Olympus တောင်|symbol=လိပ်ပြာ တောင်ပံ|parents=|children=[[ဝိုလွပ်ပ်တာစ်]]|spouse=[[ကျူးပစ်]]|roman_equivalent=}} ဂရိရောမ၏ ဂန္ထဝင်ဒဏ္ဍာရီ တွင်၊ '''ပ္စူခါ''' (ဝါ) ပ္ဆူခါ၊ ဆုခါ ({{Langx|tsd|ψῡχᾱ́}}, {{IPA-my|pəsʰúkʰá}}) သို့မဟုတ် '''ပ္ဆီခဲ''' ({{lang-grc|ψῡχή}}, /psyːkʰɛː/, {{IPA-my|pəsʰíkʰɛ̀~pəsʰwikʰɛ̀}}= သံပြန် /ပဆီခဲ/~/ပဆွီခဲ/) သို့မဟုတ် '''ဆိုက်ခီ'''( {{lang-en|Psyche}}, {{IPAc-en|ˈ|s|aɪ|k|iː}}) သည် ဂရိ ကာမအချစ်နတ် [[ကျူးပစ်|ဧရော့စ်]] ၏ ထာဝရ​ကြင်ရာတော်ဖြစ်၏။ ပ္ဆူခါကို လိပ်ပြာတောင်ပံပါသော နတ်သမီးအဖြစ် မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ ပ္ဆူခါကို ရောမလူမျိုးတို့က '''အာ့နီမာ'''({{lang-la|Anima}}) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ပ္ဆူခါနတ်သမီးသည် လူ၏ လိပ်ပြာ၊ နာမ်ဝိညာဉ်၊ မနောအတ္တန်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ Psyche ကို [[၂ ရာစုနှစ်|၂ ရာစုတွင်]] [[ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနပညာရှင်]] နှင့် ဟောပြောသူ Apuleius ရေးသားခဲ့သော ရှေးဟောင်း ရောမ [[ဝတ္ထု]] ''The Golden Ass'' ( ''Metamorphoses'' ဟုလည်းလူသိများသည်) မှ လူသိများသည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=The Golden Ass {{!}} Roman Novel, Satire, Lucius {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass |access-date=2024-04-29 |website=www.britannica.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.britannica.com/topic/The-Golden-Ass "The Golden Ass | Roman Novel, Satire, Lucius | Britannica"]. ''www.britannica.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-04-29</span></span>.</cite></ref> ဇာတ်လမ်းထဲမှာ Psyche သည် လင်တော်မောင် Cupid ရဲ့ယုံကြည်မှုကို ချိုးဖောက်ပြီး သူ့အမေ [[ဗီးနပ်စ် (ဒဏ္ဍာရီ)|ဝဲ့နုစ်]] ရဲ့လက်ထဲမှာ စမ်းသပ်မှုများစွာကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး သူ့ကိုပြန်ရအောင် လုပ်ရပါတယ်။ သူမရဲ့ ဒုက္ခဝဋ်ကြွေးတွေ ပြီးဆုံးချိန်မှာ လင်မယား ပြန်လည်သင့်မြတ်ပြီး Psyche လည်း အမတ နတ်သမီးတပါး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ''The Golden Ass'' သည် ရှေးခေတ် မှ Psyche ၏ ဇာတ်လမ်း၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဗားရှင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ဇာတ်ကြောင်း၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများကို ဘီစီ ၄ ရာစုမှစတင်၍ အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ရောမ နတ်ဘုရားမများ]] lluerkk0cxi3wx85th00ngjew1accnf 14 290239 1047833 2026-08-10T12:05:29Z Dr Lotus Black 31011 " {{Commons category|Roman goddesses}} [[ကဏ္ဍ:ရောမဒဏ္ဍာရီ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047833 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Roman goddesses}} [[ကဏ္ဍ:ရောမဒဏ္ဍာရီ]] 8jdjuepd0d5cgn0oack1438wmz6wh30 0 290240 1047835 2026-08-10T12:06:32Z Dr Lotus Black 31011 [[ဆိုက်ကီး]] စာမျက်နှာကို [[ဆိုက်ခီ]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည် 1047835 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆိုက်ခီ]] miu0dzvlu7m4euoe9lgoa8mgi0iyhcs 0 290241 1047836 2026-08-10T12:07:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ညောင်ဝိုင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ညောင်ဝိုင်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047836 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ညောင်ဝိုင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ညောင်ဝိုင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} qjwi8x9escyw3wpbtqnk7u3v76b5ha7 0 290242 1047837 2026-08-10T12:08:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကြို့ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကြို့ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကြို့ကုန်းရွာ]]..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047837 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကြို့ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကြို့ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကြို့ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၀၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ep8f61l0n04jsahj6srp1dtcfb52l0b 1047856 1047837 2026-08-10T12:23:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047856 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကြို့ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကြို့ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကြို့ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၀၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.14529715105484|96.49135762113305|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 71katghv5m1m16rbxpxq8t96pk3g1lz 0 290243 1047838 2026-08-10T12:08:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဆားပြင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဆားပြင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဆားပြင်ရွာ]]ရှိ အခြေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047838 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဆားပြင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဆားပြင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဆားပြင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 0wnjsdtw9e3xw9snd6hc9fh8ksdgdqx 1047857 1047838 2026-08-10T12:24:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047857 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဆားပြင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဆားပြင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဆားပြင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.25279682803274|96.45546888301631|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} g38iyap2ozatmn6lxxkzzxuw7tu6xfw 0 290244 1047840 2026-08-10T12:09:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဈေးတန်း - ဖဒို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဖဒိုမြို့]]၊ ဈေးတန်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047840 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဈေးတန်း - ဖဒို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဖဒိုမြို့]]၊ ဈေးတန်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၁၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} gbxrf5tpgi285u0rqhj97tqznt400eg 1 290245 1047841 2026-08-10T12:10:32Z Dr Lotus Black 31011 /* name */ အပိုင်းသစ် 1047841 wikitext text/x-wiki == name == english အသံထွက်အတိုင်းပဲ ထားရင် ‌ောင်းမှာပါ [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၀၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) qjy7d8pl5szlitfzyu0vrna7bik2lpy 0 290246 1047842 2026-08-10T12:11:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဈေးပိုင်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ ဈေးပိုင်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047842 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဈေးပိုင်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ ဈေးပိုင်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 1fq02xsxfcxi05jq8u2yrz42u6k8kst 0 290247 1047844 2026-08-10T12:11:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ရင်းတိုက်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ရင်းတ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047844 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရင်းတိုက်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 03gfd5ph0fceje7yf2nicbe7esdzlua 1047858 1047844 2026-08-10T12:28:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047858 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရင်းတိုက်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.185698379529967| 96.59239966560214|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 4cko1g3ath1rznjssucn5kvjfhblwhw 0 290248 1047847 2026-08-10T12:12:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ခင်တို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ခင်တိုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ခင်တိုရွာ]]ရှိ အခြေခံပည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047847 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ခင်တို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ခင်တိုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ခင်တိုရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၄၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} etgppaqp2rotqdwgvosbrlxt5opewtn 1047859 1047847 2026-08-10T12:28:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047859 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ခင်တို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ခင်တိုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ခင်တိုရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၄၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.184828365466018| 96.57959746415995|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} iewhvw7sc5onnboj7z51qdu9nt3ext9 0 290249 1047849 2026-08-10T12:13:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) တတ်သင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ အောင်မြေရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047849 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တတ်သင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ အောင်မြေရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၄၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} jtzvlchgg4qkngwfrtiolufewp28g8s 0 290250 1047851 2026-08-10T12:14:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) သံမဏိ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ သံမဏိရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047851 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သံမဏိ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ သံမဏိရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၆၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} g0cjf2w0d5n2fb1e73twtzpakv45c4z 0 290251 1047852 2026-08-10T12:15:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဘောလုံးကွင်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ တပင်ရွှေထီးရပ်ကွက်ရှိ အခြေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047852 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဘောလုံးကွင်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ တပင်ရွှေထီးရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၆၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 53q4rpl4wzn61m8itfavpr0els4lheq 0 290252 1047853 2026-08-10T12:16:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ရွာမဒိုးတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးတန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဒိုးတန်းရွာ]]ရှ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047853 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရွာမဒိုးတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးတန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဒိုးတန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၄၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 1fb7qic2j6vl4h5m1v686a1uo24d5rs 1047860 1047853 2026-08-10T12:30:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047860 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရွာမဒိုးတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးတန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဒိုးတန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၄၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.15994398853546| 96.70660043896916|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} fjldhl2uku9v6abfekc2dizpqkiyr7c 0 290253 1047854 2026-08-10T12:17:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ခင်ကြီးရှမ်းစု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ ခင်ကြီးရှမ်းစုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ခင်ကြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047854 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ခင်ကြီးရှမ်းစု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ခင်ကြီးရှမ်းစုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ခင်ကြီးရှမ်းစုရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6xwtz6f26j9ghidx4gw730uhv7zy5ed 0 290254 1047855 2026-08-10T12:18:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကွင်းချောင်းဝ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ ကွင်းချောင်းဝရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကွင်းချ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047855 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကွင်းချောင်းဝ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကွင်းချောင်းဝရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကွင်းချောင်းဝရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၀၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rqqrn8nvpoucziryek1hr8mz73q65m8 0 290255 1047876 2026-08-10T12:54:22Z Dr Lotus Black 31011 [[ဥူရနို့စ်]] စာမျက်နှာကို [[ယူရေးနပ်စ်]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည် 1047876 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ယူရေးနပ်စ်]] 2c5k4o1ztjerdvtf8nmexorigfat0l5 0 290256 1047896 2026-08-10T13:19:53Z Dr Lotus Black 31011 [[ဖွေနီးကိ]] စာမျက်နှာကို [[ဖေနီးရှား]] သို့ Dr Lotus Blackက ရွှေ့ခဲ့သည်: suitable name 1047896 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဖေနီးရှား]] 8m0l354xtw4c9ejxzci6mz1fwzawm8q 3 290257 1047906 2026-08-10T13:58:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047906 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44161-58 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) triwv1985vsg5k2biyqg6a0079hgac1 14 290258 1047910 2026-08-10T14:16:48Z Mkant00 135890 "[[Category:အက္ခရာသင်္ချာ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047910 wikitext text/x-wiki [[Category:အက္ခရာသင်္ချာ]] m8hp0pihnsj26fucniyax3l8spsnvkl 0 290259 1047912 2026-08-10T14:17:35Z Mkant00 135890 [[ပတ်လည်ညီအက္ခရာသင်္ချာ]] စာမျက်နှာကို [[ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] သို့ Mkant00က ရွှေ့ခဲ့သည်: standardising terminology 1047912 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] 71o855ycb0tkd1bcamth07rob7g60ya 3 290260 1047918 2026-08-10T14:58:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047918 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44039-99 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) pcfuwgjwnlmdjgjaebfc8uaet4nej52 0 290261 1047921 2026-08-10T15:00:52Z Mkant00 135890 [[နှိုင်းပုံကျ ဗှတ္တာ]] စာမျက်နှာကို [[ယူနစ်ဗက်တာ]] သို့ Mkant00က ရွှေ့ခဲ့သည်: standardising terminology 1047921 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ယူနစ်ဗက်တာ]] s3o654gl8zfvyhkt5jjj3zfg0uz4ftw 0 290262 1047923 2026-08-10T15:33:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) တောကျွဲအင်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ တောကျွဲအင်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047923 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တောကျွဲအင်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့]]၊ တောကျွဲအင်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၇၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7vfkdoaqi1aztx6v22qi6sri8iquxk2 0 290263 1047926 2026-08-10T15:35:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) သူဌေးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သူဌေးကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သူဌေးကုန်းရွာ]..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047926 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သူဌေးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သူဌေးကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သူဌေးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၄၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6zbhjzd2wb21nr3hg8v3y754cm3yo1c 1047927 1047926 2026-08-10T15:36:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047927 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သူဌေးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သူဌေးကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သူဌေးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၄၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.081719693904567| 96.6242825158582|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rztuzojlsmf14yzp4gd7pfvfe6ixayg 0 290264 1047928 2026-08-10T15:37:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ရေရှန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ရေရှန်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ရေရှန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047928 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရေရှန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ရေရှန်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ရေရှန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၉၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 5en9rp7gckidk17phmd2tlrgbhuhj1q 1047929 1047928 2026-08-10T15:37:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047929 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရေရှန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ရေရှန်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ရေရှန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၉၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rgb5bxaoz2otfe5k3n05pckg3l7inoz 0 290265 1047930 2026-08-10T15:39:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မင်းတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[မင်းတန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|မင်းတန်းရွာ]]ရှိ အခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047930 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မင်းတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[မင်းတန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|မင်းတန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၇၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} gse5i9c66e0gi4jn4inujoqerthbgyb 1047931 1047930 2026-08-10T15:40:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047931 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မင်းတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[မင်းတန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|မင်းတန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၇၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.21407212308914|96.52865350575262|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} mic4tezh761u1c3w61d3fdgjg1bp7jn 0 290266 1047932 2026-08-10T15:41:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်းဖဒို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ သာယာကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သာယာကုန်းရွ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047932 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်းဖဒို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သာယာကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သာယာကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8yoewvzm03l53xquqeoqbh510xfcxk2 1047933 1047932 2026-08-10T15:41:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047933 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်းဖဒို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သာယာကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သာယာကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.975035404855642| 96.52434431597287|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7hbatru6vhw7ykha2cwuy0amynzi9g9 1047935 1047933 2026-08-10T15:42:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်းဖဒို]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်း]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1047933 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်းဖဒို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[သာယာကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|သာယာကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.975035404855642| 96.52434431597287|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7hbatru6vhw7ykha2cwuy0amynzi9g9 0 290267 1047936 2026-08-10T15:42:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်းဖဒို]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်း]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1047936 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်း]] aydbncyngni45qpu9w0f3regkmhx4q6 1047937 1047936 2026-08-10T15:42:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.လ.က (ခွဲ) သာယာကုန်း]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1047937 wikitext text/x-wiki {{delete}} 35r2j9t4ectnt1cmb7mlgcqvwz6h5k6 0 290268 1047938 2026-08-10T15:43:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) တလိုင်းခင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ တလိုင်းခင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|တလိုင်းခင်ရွာ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047938 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တလိုင်းခင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[တလိုင်းခင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|တလိုင်းခင်ရွာ၊]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၄၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} od6cdfnjv6yssyf6lnw9mdutoyeyzkt 1047939 1047938 2026-08-10T15:44:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1047939 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တလိုင်းခင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[တလိုင်းခင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|တလိုင်းခင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၄၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} bxuxxihd09fghaa0hjxijh0eo1zgc4f 1047940 1047939 2026-08-10T15:45:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047940 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တလိုင်းခင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[တလိုင်းခင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|တလိုင်းခင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၄၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.209899800584143| 96.6489164525139|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} msiy0xs4cnupg19fhbsiorhh39qi2zp 0 290269 1047941 2026-08-10T15:47:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကျီးရိုး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျီးရိုးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျီးရိုးရွာ]]ရှိ အခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047941 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကျီးရိုး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျီးရိုးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျီးရိုးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 2rztv8l9fhdxt0ltp3fw6yh3sjk6abd 1047942 1047941 2026-08-10T15:48:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047942 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကျီးရိုး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျီးရိုးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျီးရိုးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.19244983475239| 96.55456440499594|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} by7q4ulhvrzmt96yacipcjupgt47nho 0 290270 1047943 2026-08-10T15:49:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) နံဇ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[နံဇရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|နံဇရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047943 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) နံဇ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[နံဇရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|နံဇရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 45i3ji35imm39coqtxx75wews1a6c9l 1047946 1047943 2026-08-10T15:50:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047946 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) နံဇ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[နံဇရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|နံဇရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.200392550774108| 96.63882954667754|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rlcy8bmpwt1u6mal0wcgmx1oxhtjucu 0 290272 1047948 2026-08-10T15:51:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဖျံတလင်း'' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဖျံသလင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဖျံတလင်းရွာ]]ရှိ အခြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047948 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဖျံတလင်း'' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဖျံသလင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဖျံတလင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} kf3zleqw433hhh7f7kx10dkyhm8odsq 1047949 1047948 2026-08-10T15:51:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1047949 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဖျံတလင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဖျံသလင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဖျံတလင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.176248515229872| 96.65821514890796|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 32dq21kxphqjpndfh2efv8ivg6s99ya 0 290273 1047950 2026-08-10T15:52:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကံကလေး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကံကလေးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကံကလေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047950 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကံကလေး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကံကလေးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကံကလေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၇၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} h2xwupm0nmbemm34hg71oqlbngs1rvn 1047951 1047950 2026-08-10T15:53:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047951 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကံကလေး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကံကလေးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကံကလေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၇၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.08171597995365| 96.62418284537823|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6wzbycs6upj1ul67nve4xmtz657orcu 0 290274 1047952 2026-08-10T15:54:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကဘောပလော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကဘောပလောရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကဘောပလောရွာ]]ရှိ အခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047952 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကဘောပလော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကဘောပလောရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကဘောပလောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၉၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} o9rs9hzniq0u0599sja9yb0olhgvbq6 0 290275 1047953 2026-08-10T15:55:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကျားကိုက်မြောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ ကျားကိုက်မြောင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျာ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047953 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကျားကိုက်မြောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျားကိုက်မြောင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျားကိုက်မြောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} kznjoogpllnul8aj600bzuev5y28yqs 1047954 1047953 2026-08-10T15:56:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047954 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကျားကိုက်မြောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ကျားကိုက်မြောင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျားကိုက်မြောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.952810361691288| 96.57202521572621|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} q7p1ra7c11aumh2j0rqvq5izsepsul8 0 290276 1047955 2026-08-10T15:57:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ငါးဖယ်အင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ငါးဖယ်အင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ငါးဖယ်အင်းရွာ]]..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047955 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ငါးဖယ်အင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ငါးဖယ်အင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ငါးဖယ်အင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၆၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 62jjhs78stbkm5l7zk93eaxks56zxo3 1047956 1047955 2026-08-10T15:58:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047956 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ငါးဖယ်အင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ငါးဖယ်အင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ငါးဖယ်အင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၆၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.124795381488433| 96.70789860794817|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} oxwzjbvzdh0a6k2z7axwvdjliz1unxp 0 290277 1047957 2026-08-10T15:59:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဆီဆုံကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဆီဆုံကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဆီဆုံကုန်းရွာ]]..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047957 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဆီဆုံကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဆီဆုံကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဆီဆုံကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 23gsgk49gdk6edhiqv4rd8ex2w9mwrt 1047958 1047957 2026-08-10T16:00:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1047958 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဆီဆုံကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]၊ [[ဆီဆုံကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဆီဆုံကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyauktaga-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.03163327528242|96.51832013527013|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} pbuwnfi50hqjeaj596y7drrncimihq0 3 290278 1047969 2026-08-10T16:58:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047969 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44058-29 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) nnni09236db29f1xcfbtj0gthgiowf4 0 290279 1047971 2026-08-10T17:15:13Z Dr Lotus Black 31011 စာမျက်နှာကို [[ဘက်တီးရီးယား]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1047971 wikitext text/x-wiki #Redirect[[ဘက်တီးရီးယား]] pvmyv6uhqrfi74892v1i3u4z7pn3pys 3 290280 1047979 2026-08-10T17:58:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047979 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44136-52 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 42aq7sed04zdpr13mk5notscmf85r7o 14 290281 1047991 2026-08-10T21:53:16Z Mkant00 135890 "[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာဆိုင်ရာ_ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1047991 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာဆိုင်ရာ_ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း]] grt3vrssxzj1up8wdt0ogxaznbyka8i 3 290282 1047999 2026-08-11T00:59:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1047999 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44040-81 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၉၊ ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) cz6s1ligiluy6ognc8ws0s03gdabwva 100 290283 1048000 2026-08-11T01:53:59Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=11|day=1|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048000 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=1|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 1o5c0ga3dmiinlhsh8vc4y21ws9ga7i 14 290284 1048014 2026-08-11T06:42:02Z Mkant00 135890 "[[ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048014 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ]] 2qbtufm4pnyzjd3p1yb4pzgof88jevs 14 290285 1048018 2026-08-11T06:46:37Z Mkant00 135890 "[[Category:သင်္ချာ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048018 wikitext text/x-wiki [[Category:သင်္ချာ]] 01qviv0zhmagtld5evdv0qtbnwgpfls 14 290286 1048021 2026-08-11T06:58:04Z Mkant00 135890 "[[Category: သင်္ချာပညာရပ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048021 wikitext text/x-wiki [[Category: သင်္ချာပညာရပ်များ]] 0rnzfflj5xbi44t520lwwpnb4go1or9 1 290287 1048028 2026-08-11T07:23:02Z ~2026-43951-06 146787 /* ဂေဟစနစ် အကြောင်း */ အပိုင်းသစ် 1048028 wikitext text/x-wiki == ဂေဟစနစ် အကြောင်း == ကြက်ခြံ နဲ့ ငါးမွေးမြူခြင်း ရာဘာနဲ့ပျား [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-43951-06|&#126;2026-43951-06]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-43951-06|talk]]) ၀၇:၂၃၊ ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) mwe8tfo5acf4y4oeto6mei1qxpqbp7j 3 290288 1048030 2026-08-11T08:00:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1048030 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43951-06 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၀၊ ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) szmhcheg98jiqusxyqgkxbjinerj0fh 0 290289 1048031 2026-08-11T08:29:04Z Zawzawaungthwin 100038 ၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင် (အင်္ဂလိပ်: 2026 Colombia earthquake) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် မဂ္ဂနီကျု ၇.၄ အဆင့်ရှိ ငလျင်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည် 1048031 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox earthquake | name = ၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင် | image = Colombia relief location map.jpg | image_size = 260 | caption = ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မြေပုံ | timestamp = 2026-08-10 12:34:28 | isc_event = 646132633 | anss_url = us6000tjl2 | local_date = ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | local_time = ၀၇:၃၄:၂၈ [[ကိုလံဘီယာ စံတော်ချိန်|COT]] ([[UTC-5]]) | duration = ၂ မိနစ် | magnitude = {{M|w|link=y|7.4}} | depth = {{convert|110.3|km|mi|0|abbr=on}} | coordinates = {{coord|4.903|N|76.189|W|type:event|display=inline,title}} | type = [[အလျားလိုက် ပြတ်ရွေ့|Strike-slip]] | affected = [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]၊ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]]၊ [[ပနားမားနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] | intensity = {{MMI|IX}} | aftershocks = ၃၃ ကြိမ်ထက်မနည်း၊ အပြင်းဆုံး {{M|b|5.0}} | casualties = * ၁၆၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး * ၈၁၉ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ * ၃,၂၀၇ ဦးထက်မနည်း ပျောက်ဆုံး | citations = }} '''၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင်''' ({{lang-en|2026 Colombia earthquake}}) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် မဂ္ဂနီကျု ၇.၄ အဆင့်ရှိ [[ငလျင်]]ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများကို ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ထိုငလျင်ကြီးကြောင့် ကနဦးတွင် အနည်းဆုံး လူ ၁၆၄ ဦး သေဆုံးကာ ၈၁၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်၊၊ ထို့ပြင် လူပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော် လည်း ပျောက်ဆုံးနေကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ငလျင်၏ ရိုက်ခတ်မှုကို ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ နေရာအများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]]နှင့် [[ပနားမားနိုင်ငံ]]တို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင်ပါ ခံစားခဲ့ရပြီး အခြားသော ဒေသများတွင်ပါ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာ အစိုးရသည် အမျိုးသား အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီး ဘေးသင့်ဒေသများတွင် ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-08-11 |title=ကိုလံဘီယာတွင် ပြင်းအား ၇.၄ ငလျင်လှုပ်ခတ်၊ လူ ၁၃၀ ကျော် သေဆုံး၊ နိုင်ငံကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/80330/ |access-date=2026-08-11 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အခြေအနေ == {{main|ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များစာရင်း}} အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်းဒေသများသည် မြေထုအလွှာပြားများ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရင်ဆိုင်ရွေ့လျားနေသော နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ တစ်နှစ်လျှင် ၅၈ မီလီမီတာခန့်နှုန်းဖြင့် အရှေ့ဘက်သို့ ရွေ့လျားနေသည်။ဤမြေထုအလွှာပြားနယ်နိမိတ်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အင်အားအလွန်ပြင်းထန်သော မြေငလျင်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုမြေငလျင်ကြီးများထဲမှ အများအပြားသည် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်စေသော ပင်လယ်လှိုင်းကြီးများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Maraillou |first=B. |year=2006 |title=Thermal regime from bottom simulating reflectors along the north Ecuador-south Colombia margin: Relation to margin segmentation and great subduction earthquakes |journal=Journal of Geophysical Research |volume=111 |issue=B12407 |pages=n/a |bibcode=2006JGRB..11112407M |doi=10.1029/2005JB004239 |doi-access=free |article-number=2005JB004239 |author2=Spence G., Collot J.-Y. & Wang K.}}</ref> ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မြေထုအလွှာပြားနှစ်ခုကြားရှိ နယ်နိမိတ်၏ အရှည် ၅၀၀ မှ ၆၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိသော အပိုင်းတစ်ခု ရုတ်တရက် ပြိုကွဲရွေ့လျားခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် အင်အားအဆင့် ၈.၈ ရှိသော အလွန်ပြင်းထန်သည့် မြေငလျင်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]ကို ဖြတ်ကျော်သွားနိုင်သည့် [[ဆူနာမီ]] ပင်လယ်လှိုင်းကြီးတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite journal |last1=Kanamori |first1=H. |author-link=Hiroo Kanamori |year=1982 |title=Variable rupture model of the subduction zone along the Ecuador-Colombia coast |url=ftp://ftp.gps.caltech.edu/pub/avouac/Ge277-2007-fall/KanamoriMcNally1982-Ecuador.pdf |url-status=dead |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |volume=72 |issue=4 |pages=1241–1253 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140651/ftp://ftp.gps.caltech.edu/pub/avouac/Ge277-2007-fall/KanamoriMcNally1982-Ecuador.pdf |archive-date=2016-03-10 |first2=K.C. |last2=McNally |authorlink2=Karen Cook McNally |access date=26 August 2012 }}</ref> == ဖြစ်စဥ်အကျဥ်းချုပ် == အမေရိကန် ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အဆိုပါ ငလျင်သည် [[မိုးမင့် စကေး]] {{M|w|link=y}} ၇.၄ ရှိပြီး အနက် ၁၁၀.၃ ကီလိုမီတာ (၆၈.၅ မိုင်) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာ ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့ကမူ ပမာဏကို ၇.၄ ဟုပင် သတ်မှတ်ပြီး အနက် ၉၆ ကီလိုမီတာ (၆၀ မိုင်) ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် Chocó Department ရှိ an José del Palmar မြို့မှ ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၀၇:၃၄ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် မြောက်အရှေ့ သို့မဟုတ် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်နေသော ဘေးတိုက်ရွေ့ ပြတ်ရွေ့ (strike-slip fault) ကြောင့် အလယ်အလတ် အနက်တစ်ခု၌ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ငလျင်သည် အီကွေဒေါ-ကိုလံဘီယာ ပင်လယ်ချိုင့်ဝှမ်းတစ်လျှောက် တောင်အမေရိက၏ အောက်သို့ အရှေ့ဘက်သို့ ငုပ်လျှိုးဝင်ရောက်နေသော နက်ဇကာ ကျောက်လွှာချပ် အတွင်း၌ ပြတ်ထွက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="sgc1">{{cite web |date=10 August 2026 |title=San José del Palmar – Chocó, Colombia |url=https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810141539/https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |archive-date=10 August 2026 |access-date=10 August 2026 |website=Colombian Geological Survey}}</ref> ကိုလံဘီယာ ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့က အဆိုပါ ငလျင်သည် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း နိုင်ငံအတွင်း လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုငလျင်ပြီးနောက် နံနက် ၀၈:၁၈ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အကြီးဆုံး နောက်ဆက်တွဲငလျင် (မဂ္ဂနီကျု ၅.၀) အပါအဝင် အနည်းဆုံး နောက်ဆက်တွဲ ငလျင် ၃၃ ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ငလျင်၏ တုန်ခါမှုကို ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ၃၂ ခုတွင် ခံစားခဲ့ရပြီး ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ တုန်ခါမှုသည် နှစ်မိနစ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး [[ပနားမားနိုင်ငံ]]၊ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]များအထိပါ တုန်ခါမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ယခု ငလျင်ဗဟိုချက် တည်ရှိရာ နေရာသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်က အနက် ၁၀၈ ကီလိုမီတာတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော မဂ္ဂနီကျု ၇.၂ ရှိ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="bbc10a">{{cite news |last1=Amerise |first1=Atahualpa |date=10 August 2026 |title=Un fuerte terremoto de magnitud 7,4 golpea el occidente de Colombia, causando numerosos daños humanos y materiales |trans-title=A powerful 7.4 magnitude earthquake strikes western Colombia, causing widespread human and material damage |url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cly5720pnz4o |access-date=10 August 2026 |publisher=BBC Mundo |language=es}}</ref> == တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ == သမ္မတ အာဘဲလာဒို ဒီ လာ အက်စပရီယဲလာ (Abelardo de la Espriella) သည် အမျိုးသား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဘိုဂိုတာမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ အမျိုးသားဌာနချုပ်၌ ထိခိုက်ခံစားရသည့် ဒေသများမှ မြို့တော်ဝန်များ၊ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထိခိုက်ခံစားရသော ဒေသများသို့ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ကူညီထောက်ပံ့ရေး အဖွဲ့များကို စေလွှတ်ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး သဘာဝဘေး တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရန် ပူးတွဲကွပ်ကဲရေးစခန်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ခိုးယူလုယက်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ချောမွေ့စွာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ငလျင်ဒဏ်သင့် မြို့များတွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=11 August 2026 |title=Decretan toques de queda en Cali y Pereira tras el terremoto en Colombia |trans-title=Curfews declared in Cali and Pereira after the earthquake in Colombia |url=https://www.20minutos.es/internacional/terremoto-colombia-directo-menos-seis-aeropuertos-colombianos-sufren-danos-por-seismo_7024356_6.html |access-date=11 August 2026 |publisher=20 Minutos |language=es}}</ref><ref name="BBCCueto10a">{{cite news |last1=Cueto |first1=José Carlos |date=10 August 2026 |title=More than 70 killed in Colombia earthquake as national disaster declared |url=https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810145050/https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |archive-date=10 August 2026 |access-date=10 August 2026 |publisher=BBC News |last2=Buschschlüter |first2=Vanessa}}</ref> [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]] သမ္မတ ဒန်နီယယ် နိုဘိုးဝါ (Daniel Noboa) က ကိုလံဘီယာတွင် ၇ ရက်ကြာ သီးခြား လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နိုင်သော အဖွဲ့ဝင် ၄၇ ဦးပါ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့ကို ကူညီရန် ကိုလံဘီယာ အစိုးရသို့ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုဘိုးဝါသည် ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအား ထောက်ခံအားပေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ခံစားရသော မိသားစုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[မာကို ရူဘီအို]] နှင့် လွှတ်တော်အမတ် အများအပြားက ကိုလံဘီယာနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ကူညီရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]] သမ္မတ [[ကလောက်ဒီယာ ရှိန်ဘောင်းမ်]] နှင့် [[အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ]] သမ္မတ နေဂျစ် ဘူကီလီ တို့ကလည်း အလားတူ ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]] နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂိဒေါင် ဆားရ် (Gideon Sa'ar) နှင့် [[ချီလီနိုင်ငံ|ချီလီ]] သမ္မတ ဟိုဆေ အန်တိုနီယို ကာ့စ်တ် (José Antonio Kast) တို့ကလည်း ၎င်းတို့နိုင်ငံများအနေဖြင့် ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် လိုလားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ|အာဂျင်တီးနား]] သမ္မတ ဟားဗီးယား မီလေ့ (Javier Milei) နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပါဘလို ကီးနို (Pablo Quirno) တို့ကလည်း ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် အားပေးစကား ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ကိုလံဘီယာ လိုအပ်သည့် မည်သည့်အကူအညီမဆို ပေးအပ်ရန် အာဂျင်တီးနား၏ လိုလားမှုကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=El terremoto en Colombia despierta reacciones de solidaridad internacional |url=https://caracol.com.co/2026/08/10/el-terremoto-en-colombia-despierta-reacciones-de-solidaridad-internacional/ |access-date=2026-08-10 |website=Caracol Radio |language=es}}</ref> [[ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ|ဘိုလီးဗီးယား]] သမ္မတ ရိုဒရီဂို ပက်စ် (Rodrigo Paz) က ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာ အစိုးရက တောင်းဆိုပါက မိမိတို့ တတ်နိုင်သမျှ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[ပနားမားနိုင်ငံ|ပနားမား]] သမ္မတ ဟိုဆေ ရာအူးလ် မူလီနို (José Raúl Mulino) က ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီများ စေလွှတ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကာ ထောက်ပံ့ရေး ပို့ဆောင်မှုများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ [[ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ|ဂွါတီမာလာ]] သမ္မတ ဘာနာဒို အာရီဗာလို (Bernardo Arévalo) နှင့် ကော့စတာရီကာ အစိုးရတို့ကလည်း ကူညီရန် အသင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွစ်ဇာလန်]] သမ္မတ ဂီး ပါမလန်း (Guy Parmelin) ကလည်း ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီ ပေးအပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=El Gobierno se puso a disposición de las autoridades colombianas tras el terremoto y expresó su solidaridad |url=https://www.lanacion.com.ar/politica/el-gobierno-se-puso-a-disposicion-de-las-autoridades-colombianas-tras-el-terremoto-y-expreso-su-nid10082026/ |access-date=2026-08-11 |website=[[La Nación]] |language=es}}</ref> [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]] သမ္မတ လူလာ၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] သမ္မတ အီမန်နုအဲလ် မက်ခရွန်၊ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]] ဝန်ကြီးချုပ် ဂျော်ဂျီယာ မယ်လိုနီ၊ [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]] သမ္မတ [[ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး]]၊ [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]] ဝန်ကြီးချုပ် ပက်ဒရို ဆန်းချက်ဇ်၊ [[ပီရူးနိုင်ငံ|ပီရူး]] သမ္မတ ခေကို ဖူဂျီမိုရီ၊ [[ဥရုဂွေးနိုင်ငံ|ဥရုဂွေး]] သမ္မတ ယမန်ဒူး အော်စီ နှင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]] ဝန်ကြီးချုပ် ရှာဘက်ဇ် ရှရီးဖ် တို့ကလည်း ကိုလံဘီယာသို့ ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာများ ပေးပို့ခဲ့ကြသည်။ထို့အပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ကိုလံဘီယာသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅.၅ သန်းဖိုး ကူညီထောက်ပံ့မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ဥရောပသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အာဆူလာ ဖွန် ဒယ် လီယန်ကလည်း ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအား ကူညီနိုင်ရန် EU ၏ Copernicus ဟုခေါ်သည့် ဂြိုဟ်တုဝန်ဆောင်မှုကို စတင် အသုံးပြုပေးခွင့်ပေးအပ်ထားသည်။<ref>{{cite news |date=10 August 2026 |title=EE. UU. anuncia ayuda de US$15,5 millones para atender la emergencia en Colombia |trans-title=USA announces aid of US$15,5 million to address the emergency in Colombia |url=https://forbes.co/actualidad/ee-uu-anuncia-ayuda-de-us155-millones-para-atender-la-emergencia-en-colombia |access-date=10 August 2026 |work=[[Forbes]] Colombia |language=es}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:လတ်တလော ဖြစ်ရပ်များ]] [[Category:၂၀၂၆ ငလျင်များ]] [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] g8ynfn3g3wf99ste1sro5nocb3rbfkk 1048052 1048031 2026-08-11T08:51:13Z Zawzawaungthwin 100038 infobox ပြင်ဆင် 1048052 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox earthquake | name = ၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင် | image = Colombia relief location map.jpg | image_size = 260 | caption = ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မြေပုံ | timestamp = 2026-08-10 12:34:28 | isc_event = 646132633 | local_date = ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | local_time = ၀၇:၃၄:၂၈ [[ကိုလံဘီယာ စံတော်ချိန်|COT]] ([[UTC-5]]) | duration = ၂ မိနစ် | magnitude = ၇.၄ M_w | depth = ၁၁၀.၃ ကီလိုမီတာ (၆၈.၅ မိုင်) | coordinates = {{coord|4.903|N|76.189|W|type:event|display=inline,title}} | type = [[အလျားလိုက် ပြတ်ရွေ့|Strike-slip]] | affected = [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]၊ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]]၊ [[ပနားမားနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] | intensity = IX | aftershocks = ၃၃ ကြိမ်ထက်မနည်း၊ အပြင်းဆုံး မဂ္ဂနီကျု ၅.၀ | casualties = * ၁၆၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး * ၈၁၉ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ * ၃,၂၀၇ ဦးထက်မနည်း ပျောက်ဆုံး }} '''၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင်''' ({{lang-en|2026 Colombia earthquake}}) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် မဂ္ဂနီကျု ၇.၄ အဆင့်ရှိ [[ငလျင်]]ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများကို ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ထိုငလျင်ကြီးကြောင့် ကနဦးတွင် အနည်းဆုံး လူ ၁၆၄ ဦး သေဆုံးကာ ၈၁၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်၊၊ ထို့ပြင် လူပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော် လည်း ပျောက်ဆုံးနေကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ငလျင်၏ ရိုက်ခတ်မှုကို ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ နေရာအများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]]နှင့် [[ပနားမားနိုင်ငံ]]တို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင်ပါ ခံစားခဲ့ရပြီး အခြားသော ဒေသများတွင်ပါ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာ အစိုးရသည် အမျိုးသား အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီး ဘေးသင့်ဒေသများတွင် ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-08-11 |title=ကိုလံဘီယာတွင် ပြင်းအား ၇.၄ ငလျင်လှုပ်ခတ်၊ လူ ၁၃၀ ကျော် သေဆုံး၊ နိုင်ငံကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/80330/ |access-date=2026-08-11 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အခြေအနေ == {{main|ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များစာရင်း}} အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်းဒေသများသည် မြေထုအလွှာပြားများ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရင်ဆိုင်ရွေ့လျားနေသော နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ တစ်နှစ်လျှင် ၅၈ မီလီမီတာခန့်နှုန်းဖြင့် အရှေ့ဘက်သို့ ရွေ့လျားနေသည်။ဤမြေထုအလွှာပြားနယ်နိမိတ်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အင်အားအလွန်ပြင်းထန်သော မြေငလျင်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုမြေငလျင်ကြီးများထဲမှ အများအပြားသည် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်စေသော ပင်လယ်လှိုင်းကြီးများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Maraillou |first=B. |year=2006 |title=Thermal regime from bottom simulating reflectors along the north Ecuador-south Colombia margin: Relation to margin segmentation and great subduction earthquakes |journal=Journal of Geophysical Research |volume=111 |issue=B12407 |pages=n/a |bibcode=2006JGRB..11112407M |doi=10.1029/2005JB004239 |doi-access=free |article-number=2005JB004239 |author2=Spence G., Collot J.-Y. & Wang K.}}</ref> ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မြေထုအလွှာပြားနှစ်ခုကြားရှိ နယ်နိမိတ်၏ အရှည် ၅၀၀ မှ ၆၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိသော အပိုင်းတစ်ခု ရုတ်တရက် ပြိုကွဲရွေ့လျားခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် အင်အားအဆင့် ၈.၈ ရှိသော အလွန်ပြင်းထန်သည့် မြေငလျင်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]ကို ဖြတ်ကျော်သွားနိုင်သည့် [[ဆူနာမီ]] ပင်လယ်လှိုင်းကြီးတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite journal |last1=Kanamori |first1=H. |author-link=Hiroo Kanamori |year=1982 |title=Variable rupture model of the subduction zone along the Ecuador-Colombia coast |url=ftp://ftp.gps.caltech.edu/pub/avouac/Ge277-2007-fall/KanamoriMcNally1982-Ecuador.pdf |url-status=dead |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |volume=72 |issue=4 |pages=1241–1253 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140651/ftp://ftp.gps.caltech.edu/pub/avouac/Ge277-2007-fall/KanamoriMcNally1982-Ecuador.pdf |archive-date=2016-03-10 |first2=K.C. |last2=McNally |authorlink2=Karen Cook McNally |access date=26 August 2012 }}</ref> == ဖြစ်စဥ်အကျဥ်းချုပ် == အမေရိကန် ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အဆိုပါ ငလျင်သည် [[မိုးမင့် စကေး]] {{M|w|link=y}} ၇.၄ ရှိပြီး အနက် ၁၁၀.၃ ကီလိုမီတာ (၆၈.၅ မိုင်) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာ ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့ကမူ ပမာဏကို ၇.၄ ဟုပင် သတ်မှတ်ပြီး အနက် ၉၆ ကီလိုမီတာ (၆၀ မိုင်) ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် Chocó Department ရှိ an José del Palmar မြို့မှ ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၀၇:၃၄ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် မြောက်အရှေ့ သို့မဟုတ် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်နေသော ဘေးတိုက်ရွေ့ ပြတ်ရွေ့ (strike-slip fault) ကြောင့် အလယ်အလတ် အနက်တစ်ခု၌ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ငလျင်သည် အီကွေဒေါ-ကိုလံဘီယာ ပင်လယ်ချိုင့်ဝှမ်းတစ်လျှောက် တောင်အမေရိက၏ အောက်သို့ အရှေ့ဘက်သို့ ငုပ်လျှိုးဝင်ရောက်နေသော နက်ဇကာ ကျောက်လွှာချပ် အတွင်း၌ ပြတ်ထွက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="sgc1">{{cite web |date=10 August 2026 |title=San José del Palmar – Chocó, Colombia |url=https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810141539/https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |archive-date=10 August 2026 |access-date=10 August 2026 |website=Colombian Geological Survey}}</ref> ကိုလံဘီယာ ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့က အဆိုပါ ငလျင်သည် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း နိုင်ငံအတွင်း လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုငလျင်ပြီးနောက် နံနက် ၀၈:၁၈ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အကြီးဆုံး နောက်ဆက်တွဲငလျင် (မဂ္ဂနီကျု ၅.၀) အပါအဝင် အနည်းဆုံး နောက်ဆက်တွဲ ငလျင် ၃၃ ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ငလျင်၏ တုန်ခါမှုကို ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ၃၂ ခုတွင် ခံစားခဲ့ရပြီး ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ တုန်ခါမှုသည် နှစ်မိနစ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး [[ပနားမားနိုင်ငံ]]၊ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]များအထိပါ တုန်ခါမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ယခု ငလျင်ဗဟိုချက် တည်ရှိရာ နေရာသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်က အနက် ၁၀၈ ကီလိုမီတာတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော မဂ္ဂနီကျု ၇.၂ ရှိ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="bbc10a">{{cite news |last1=Amerise |first1=Atahualpa |date=10 August 2026 |title=Un fuerte terremoto de magnitud 7,4 golpea el occidente de Colombia, causando numerosos daños humanos y materiales |trans-title=A powerful 7.4 magnitude earthquake strikes western Colombia, causing widespread human and material damage |url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cly5720pnz4o |access-date=10 August 2026 |publisher=BBC Mundo |language=es}}</ref> == တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ == သမ္မတ အာဘဲလာဒို ဒီ လာ အက်စပရီယဲလာ (Abelardo de la Espriella) သည် အမျိုးသား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဘိုဂိုတာမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ အမျိုးသားဌာနချုပ်၌ ထိခိုက်ခံစားရသည့် ဒေသများမှ မြို့တော်ဝန်များ၊ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထိခိုက်ခံစားရသော ဒေသများသို့ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ကူညီထောက်ပံ့ရေး အဖွဲ့များကို စေလွှတ်ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး သဘာဝဘေး တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရန် ပူးတွဲကွပ်ကဲရေးစခန်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ခိုးယူလုယက်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ချောမွေ့စွာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ငလျင်ဒဏ်သင့် မြို့များတွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=11 August 2026 |title=Decretan toques de queda en Cali y Pereira tras el terremoto en Colombia |trans-title=Curfews declared in Cali and Pereira after the earthquake in Colombia |url=https://www.20minutos.es/internacional/terremoto-colombia-directo-menos-seis-aeropuertos-colombianos-sufren-danos-por-seismo_7024356_6.html |access-date=11 August 2026 |publisher=20 Minutos |language=es}}</ref><ref name="BBCCueto10a">{{cite news |last1=Cueto |first1=José Carlos |date=10 August 2026 |title=More than 70 killed in Colombia earthquake as national disaster declared |url=https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810145050/https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |archive-date=10 August 2026 |access-date=10 August 2026 |publisher=BBC News |last2=Buschschlüter |first2=Vanessa}}</ref> [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]] သမ္မတ ဒန်နီယယ် နိုဘိုးဝါ (Daniel Noboa) က ကိုလံဘီယာတွင် ၇ ရက်ကြာ သီးခြား လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နိုင်သော အဖွဲ့ဝင် ၄၇ ဦးပါ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့ကို ကူညီရန် ကိုလံဘီယာ အစိုးရသို့ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုဘိုးဝါသည် ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအား ထောက်ခံအားပေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ခံစားရသော မိသားစုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[မာကို ရူဘီအို]] နှင့် လွှတ်တော်အမတ် အများအပြားက ကိုလံဘီယာနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ကူညီရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]] သမ္မတ [[ကလောက်ဒီယာ ရှိန်ဘောင်းမ်]] နှင့် [[အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ]] သမ္မတ နေဂျစ် ဘူကီလီ တို့ကလည်း အလားတူ ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]] နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂိဒေါင် ဆားရ် (Gideon Sa'ar) နှင့် [[ချီလီနိုင်ငံ|ချီလီ]] သမ္မတ ဟိုဆေ အန်တိုနီယို ကာ့စ်တ် (José Antonio Kast) တို့ကလည်း ၎င်းတို့နိုင်ငံများအနေဖြင့် ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် လိုလားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ|အာဂျင်တီးနား]] သမ္မတ ဟားဗီးယား မီလေ့ (Javier Milei) နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပါဘလို ကီးနို (Pablo Quirno) တို့ကလည်း ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် အားပေးစကား ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ကိုလံဘီယာ လိုအပ်သည့် မည်သည့်အကူအညီမဆို ပေးအပ်ရန် အာဂျင်တီးနား၏ လိုလားမှုကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=El terremoto en Colombia despierta reacciones de solidaridad internacional |url=https://caracol.com.co/2026/08/10/el-terremoto-en-colombia-despierta-reacciones-de-solidaridad-internacional/ |access-date=2026-08-10 |website=Caracol Radio |language=es}}</ref> [[ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ|ဘိုလီးဗီးယား]] သမ္မတ ရိုဒရီဂို ပက်စ် (Rodrigo Paz) က ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာ အစိုးရက တောင်းဆိုပါက မိမိတို့ တတ်နိုင်သမျှ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[ပနားမားနိုင်ငံ|ပနားမား]] သမ္မတ ဟိုဆေ ရာအူးလ် မူလီနို (José Raúl Mulino) က ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီများ စေလွှတ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကာ ထောက်ပံ့ရေး ပို့ဆောင်မှုများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ [[ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ|ဂွါတီမာလာ]] သမ္မတ ဘာနာဒို အာရီဗာလို (Bernardo Arévalo) နှင့် ကော့စတာရီကာ အစိုးရတို့ကလည်း ကူညီရန် အသင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွစ်ဇာလန်]] သမ္မတ ဂီး ပါမလန်း (Guy Parmelin) ကလည်း ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီ ပေးအပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=El Gobierno se puso a disposición de las autoridades colombianas tras el terremoto y expresó su solidaridad |url=https://www.lanacion.com.ar/politica/el-gobierno-se-puso-a-disposicion-de-las-autoridades-colombianas-tras-el-terremoto-y-expreso-su-nid10082026/ |access-date=2026-08-11 |website=[[La Nación]] |language=es}}</ref> [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]] သမ္မတ လူလာ၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] သမ္မတ အီမန်နုအဲလ် မက်ခရွန်၊ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]] ဝန်ကြီးချုပ် ဂျော်ဂျီယာ မယ်လိုနီ၊ [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]] သမ္မတ [[ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး]]၊ [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]] ဝန်ကြီးချုပ် ပက်ဒရို ဆန်းချက်ဇ်၊ [[ပီရူးနိုင်ငံ|ပီရူး]] သမ္မတ ခေကို ဖူဂျီမိုရီ၊ [[ဥရုဂွေးနိုင်ငံ|ဥရုဂွေး]] သမ္မတ ယမန်ဒူး အော်စီ နှင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]] ဝန်ကြီးချုပ် ရှာဘက်ဇ် ရှရီးဖ် တို့ကလည်း ကိုလံဘီယာသို့ ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာများ ပေးပို့ခဲ့ကြသည်။ထို့အပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ကိုလံဘီယာသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅.၅ သန်းဖိုး ကူညီထောက်ပံ့မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ဥရောပသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အာဆူလာ ဖွန် ဒယ် လီယန်ကလည်း ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအား ကူညီနိုင်ရန် EU ၏ Copernicus ဟုခေါ်သည့် ဂြိုဟ်တုဝန်ဆောင်မှုကို စတင် အသုံးပြုပေးခွင့်ပေးအပ်ထားသည်။<ref>{{cite news |date=10 August 2026 |title=EE. UU. anuncia ayuda de US$15,5 millones para atender la emergencia en Colombia |trans-title=USA announces aid of US$15,5 million to address the emergency in Colombia |url=https://forbes.co/actualidad/ee-uu-anuncia-ayuda-de-us155-millones-para-atender-la-emergencia-en-colombia |access-date=10 August 2026 |work=[[Forbes]] Colombia |language=es}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:လတ်တလော ဖြစ်ရပ်များ]] [[Category:၂၀၂၆ ငလျင်များ]] [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] jwfr8k5l0pqcrzghgiuoepzt59pu471 1048053 1048052 2026-08-11T08:57:01Z Zawzawaungthwin 100038 infobox ပြင်ဆင် 1048053 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox earthquake | name = ၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင် | image = Colombia relief location map.jpg | image_size = 260 | caption = ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မြေပုံ | timestamp = 2026-08-10 12:34:28 | isc-event = 646132633 | local-date = ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | local-time = ၀၇:၃၄:၂၈ [[ကိုလံဘီယာ စံတော်ချိန်|COT]] ([[UTC-5]]) | duration = ၂ မိနစ် | magnitude = ၇.၄ M_w | depth = ၁၁၀.၃ ကီလိုမီတာ (၆၈.၅ မိုင်) | location = {{coord|4.903|N|76.189|W|type:event|display=inline,title}} | type = [[အလျားလိုက် ပြတ်ရွေ့|Strike-slip]] | affected = [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]၊ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]]၊ [[ပနားမားနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] | intensity = IX | aftershocks = ၃၃ ကြိမ်ထက်မနည်း၊ အပြင်းဆုံး မဂ္ဂနီကျု ၅.၀ | casualties = * ၁၆၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး * ၈၁၉ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ * ၃,၂၀၇ ဦးထက်မနည်း ပျောက်ဆုံး }} '''၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင်''' ({{lang-en|2026 Colombia earthquake}}) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် မဂ္ဂနီကျု ၇.၄ အဆင့်ရှိ [[ငလျင်]]ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများကို ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ထိုငလျင်ကြီးကြောင့် ကနဦးတွင် အနည်းဆုံး လူ ၁၆၄ ဦး သေဆုံးကာ ၈၁၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်၊၊ ထို့ပြင် လူပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော် လည်း ပျောက်ဆုံးနေကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ငလျင်၏ ရိုက်ခတ်မှုကို ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ နေရာအများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]]နှင့် [[ပနားမားနိုင်ငံ]]တို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင်ပါ ခံစားခဲ့ရပြီး အခြားသော ဒေသများတွင်ပါ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာ အစိုးရသည် အမျိုးသား အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီး ဘေးသင့်ဒေသများတွင် ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-08-11 |title=ကိုလံဘီယာတွင် ပြင်းအား ၇.၄ ငလျင်လှုပ်ခတ်၊ လူ ၁၃၀ ကျော် သေဆုံး၊ နိုင်ငံကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/80330/ |access-date=2026-08-11 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အခြေအနေ == {{main|ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များစာရင်း}} အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်းဒေသများသည် မြေထုအလွှာပြားများ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရင်ဆိုင်ရွေ့လျားနေသော နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ တစ်နှစ်လျှင် ၅၈ မီလီမီတာခန့်နှုန်းဖြင့် အရှေ့ဘက်သို့ ရွေ့လျားနေသည်။ဤမြေထုအလွှာပြားနယ်နိမိတ်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အင်အားအလွန်ပြင်းထန်သော မြေငလျင်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုမြေငလျင်ကြီးများထဲမှ အများအပြားသည် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်စေသော ပင်လယ်လှိုင်းကြီးများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Maraillou |first=B. |year=2006 |title=Thermal regime from bottom simulating reflectors along the north Ecuador-south Colombia margin: Relation to margin segmentation and great subduction earthquakes |journal=Journal of Geophysical Research |volume=111 |issue=B12407 |pages=n/a |bibcode=2006JGRB..11112407M |doi=10.1029/2005JB004239 |doi-access=free |article-number=2005JB004239 |author2=Spence G., Collot J.-Y. & Wang K.}}</ref> ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မြေထုအလွှာပြားနှစ်ခုကြားရှိ နယ်နိမိတ်၏ အရှည် ၅၀၀ မှ ၆၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိသော အပိုင်းတစ်ခု ရုတ်တရက် ပြိုကွဲရွေ့လျားခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် အင်အားအဆင့် ၈.၈ ရှိသော အလွန်ပြင်းထန်သည့် မြေငလျင်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]ကို ဖြတ်ကျော်သွားနိုင်သည့် [[ဆူနာမီ]] ပင်လယ်လှိုင်းကြီးတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite journal |last1=Kanamori |first1=H. |author-link=Hiroo Kanamori |year=1982 |title=Variable rupture model of the subduction zone along the Ecuador-Colombia coast |url=ftp://ftp.gps.caltech.edu/pub/avouac/Ge277-2007-fall/KanamoriMcNally1982-Ecuador.pdf |url-status=dead |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |volume=72 |issue=4 |pages=1241–1253 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140651/ftp://ftp.gps.caltech.edu/pub/avouac/Ge277-2007-fall/KanamoriMcNally1982-Ecuador.pdf |archive-date=2016-03-10 |first2=K.C. |last2=McNally |authorlink2=Karen Cook McNally |access date=26 August 2012 }}</ref> == ဖြစ်စဥ်အကျဥ်းချုပ် == အမေရိကန် ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အဆိုပါ ငလျင်သည် [[မိုးမင့် စကေး]] {{M|w|link=y}} ၇.၄ ရှိပြီး အနက် ၁၁၀.၃ ကီလိုမီတာ (၆၈.၅ မိုင်) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာ ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့ကမူ ပမာဏကို ၇.၄ ဟုပင် သတ်မှတ်ပြီး အနက် ၉၆ ကီလိုမီတာ (၆၀ မိုင်) ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် Chocó Department ရှိ an José del Palmar မြို့မှ ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၀၇:၃၄ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် မြောက်အရှေ့ သို့မဟုတ် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်နေသော ဘေးတိုက်ရွေ့ ပြတ်ရွေ့ (strike-slip fault) ကြောင့် အလယ်အလတ် အနက်တစ်ခု၌ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ငလျင်သည် အီကွေဒေါ-ကိုလံဘီယာ ပင်လယ်ချိုင့်ဝှမ်းတစ်လျှောက် တောင်အမေရိက၏ အောက်သို့ အရှေ့ဘက်သို့ ငုပ်လျှိုးဝင်ရောက်နေသော နက်ဇကာ ကျောက်လွှာချပ် အတွင်း၌ ပြတ်ထွက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="sgc1">{{cite web |date=10 August 2026 |title=San José del Palmar – Chocó, Colombia |url=https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810141539/https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |archive-date=10 August 2026 |access-date=10 August 2026 |website=Colombian Geological Survey}}</ref> ကိုလံဘီယာ ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့က အဆိုပါ ငလျင်သည် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း နိုင်ငံအတွင်း လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုငလျင်ပြီးနောက် နံနက် ၀၈:၁၈ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အကြီးဆုံး နောက်ဆက်တွဲငလျင် (မဂ္ဂနီကျု ၅.၀) အပါအဝင် အနည်းဆုံး နောက်ဆက်တွဲ ငလျင် ၃၃ ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ငလျင်၏ တုန်ခါမှုကို ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ၃၂ ခုတွင် ခံစားခဲ့ရပြီး ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ တုန်ခါမှုသည် နှစ်မိနစ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး [[ပနားမားနိုင်ငံ]]၊ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]များအထိပါ တုန်ခါမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ယခု ငလျင်ဗဟိုချက် တည်ရှိရာ နေရာသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်က အနက် ၁၀၈ ကီလိုမီတာတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော မဂ္ဂနီကျု ၇.၂ ရှိ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="bbc10a">{{cite news |last1=Amerise |first1=Atahualpa |date=10 August 2026 |title=Un fuerte terremoto de magnitud 7,4 golpea el occidente de Colombia, causando numerosos daños humanos y materiales |trans-title=A powerful 7.4 magnitude earthquake strikes western Colombia, causing widespread human and material damage |url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cly5720pnz4o |access-date=10 August 2026 |publisher=BBC Mundo |language=es}}</ref> == တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ == သမ္မတ အာဘဲလာဒို ဒီ လာ အက်စပရီယဲလာ (Abelardo de la Espriella) သည် အမျိုးသား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဘိုဂိုတာမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ အမျိုးသားဌာနချုပ်၌ ထိခိုက်ခံစားရသည့် ဒေသများမှ မြို့တော်ဝန်များ၊ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထိခိုက်ခံစားရသော ဒေသများသို့ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ကူညီထောက်ပံ့ရေး အဖွဲ့များကို စေလွှတ်ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး သဘာဝဘေး တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရန် ပူးတွဲကွပ်ကဲရေးစခန်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ခိုးယူလုယက်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ချောမွေ့စွာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ငလျင်ဒဏ်သင့် မြို့များတွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=11 August 2026 |title=Decretan toques de queda en Cali y Pereira tras el terremoto en Colombia |trans-title=Curfews declared in Cali and Pereira after the earthquake in Colombia |url=https://www.20minutos.es/internacional/terremoto-colombia-directo-menos-seis-aeropuertos-colombianos-sufren-danos-por-seismo_7024356_6.html |access-date=11 August 2026 |publisher=20 Minutos |language=es}}</ref><ref name="BBCCueto10a">{{cite news |last1=Cueto |first1=José Carlos |date=10 August 2026 |title=More than 70 killed in Colombia earthquake as national disaster declared |url=https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810145050/https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |archive-date=10 August 2026 |access-date=10 August 2026 |publisher=BBC News |last2=Buschschlüter |first2=Vanessa}}</ref> [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]] သမ္မတ ဒန်နီယယ် နိုဘိုးဝါ (Daniel Noboa) က ကိုလံဘီယာတွင် ၇ ရက်ကြာ သီးခြား လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နိုင်သော အဖွဲ့ဝင် ၄၇ ဦးပါ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့ကို ကူညီရန် ကိုလံဘီယာ အစိုးရသို့ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုဘိုးဝါသည် ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအား ထောက်ခံအားပေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ခံစားရသော မိသားစုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[မာကို ရူဘီအို]] နှင့် လွှတ်တော်အမတ် အများအပြားက ကိုလံဘီယာနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ကူညီရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]] သမ္မတ [[ကလောက်ဒီယာ ရှိန်ဘောင်းမ်]] နှင့် [[အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ]] သမ္မတ နေဂျစ် ဘူကီလီ တို့ကလည်း အလားတူ ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]] နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂိဒေါင် ဆားရ် (Gideon Sa'ar) နှင့် [[ချီလီနိုင်ငံ|ချီလီ]] သမ္မတ ဟိုဆေ အန်တိုနီယို ကာ့စ်တ် (José Antonio Kast) တို့ကလည်း ၎င်းတို့နိုင်ငံများအနေဖြင့် ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် လိုလားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ|အာဂျင်တီးနား]] သမ္မတ ဟားဗီးယား မီလေ့ (Javier Milei) နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပါဘလို ကီးနို (Pablo Quirno) တို့ကလည်း ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် အားပေးစကား ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ကိုလံဘီယာ လိုအပ်သည့် မည်သည့်အကူအညီမဆို ပေးအပ်ရန် အာဂျင်တီးနား၏ လိုလားမှုကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=El terremoto en Colombia despierta reacciones de solidaridad internacional |url=https://caracol.com.co/2026/08/10/el-terremoto-en-colombia-despierta-reacciones-de-solidaridad-internacional/ |access-date=2026-08-10 |website=Caracol Radio |language=es}}</ref> [[ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ|ဘိုလီးဗီးယား]] သမ္မတ ရိုဒရီဂို ပက်စ် (Rodrigo Paz) က ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာ အစိုးရက တောင်းဆိုပါက မိမိတို့ တတ်နိုင်သမျှ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[ပနားမားနိုင်ငံ|ပနားမား]] သမ္မတ ဟိုဆေ ရာအူးလ် မူလီနို (José Raúl Mulino) က ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီများ စေလွှတ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကာ ထောက်ပံ့ရေး ပို့ဆောင်မှုများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ [[ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ|ဂွါတီမာလာ]] သမ္မတ ဘာနာဒို အာရီဗာလို (Bernardo Arévalo) နှင့် ကော့စတာရီကာ အစိုးရတို့ကလည်း ကူညီရန် အသင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွစ်ဇာလန်]] သမ္မတ ဂီး ပါမလန်း (Guy Parmelin) ကလည်း ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီ ပေးအပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=El Gobierno se puso a disposición de las autoridades colombianas tras el terremoto y expresó su solidaridad |url=https://www.lanacion.com.ar/politica/el-gobierno-se-puso-a-disposicion-de-las-autoridades-colombianas-tras-el-terremoto-y-expreso-su-nid10082026/ |access-date=2026-08-11 |website=[[La Nación]] |language=es}}</ref> [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]] သမ္မတ လူလာ၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] သမ္မတ အီမန်နုအဲလ် မက်ခရွန်၊ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]] ဝန်ကြီးချုပ် ဂျော်ဂျီယာ မယ်လိုနီ၊ [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]] သမ္မတ [[ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး]]၊ [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]] ဝန်ကြီးချုပ် ပက်ဒရို ဆန်းချက်ဇ်၊ [[ပီရူးနိုင်ငံ|ပီရူး]] သမ္မတ ခေကို ဖူဂျီမိုရီ၊ [[ဥရုဂွေးနိုင်ငံ|ဥရုဂွေး]] သမ္မတ ယမန်ဒူး အော်စီ နှင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]] ဝန်ကြီးချုပ် ရှာဘက်ဇ် ရှရီးဖ် တို့ကလည်း ကိုလံဘီယာသို့ ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာများ ပေးပို့ခဲ့ကြသည်။ထို့အပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ကိုလံဘီယာသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅.၅ သန်းဖိုး ကူညီထောက်ပံ့မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ဥရောပသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အာဆူလာ ဖွန် ဒယ် လီယန်ကလည်း ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအား ကူညီနိုင်ရန် EU ၏ Copernicus ဟုခေါ်သည့် ဂြိုဟ်တုဝန်ဆောင်မှုကို စတင် အသုံးပြုပေးခွင့်ပေးအပ်ထားသည်။<ref>{{cite news |date=10 August 2026 |title=EE. UU. anuncia ayuda de US$15,5 millones para atender la emergencia en Colombia |trans-title=USA announces aid of US$15,5 million to address the emergency in Colombia |url=https://forbes.co/actualidad/ee-uu-anuncia-ayuda-de-us155-millones-para-atender-la-emergencia-en-colombia |access-date=10 August 2026 |work=[[Forbes]] Colombia |language=es}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:လတ်တလော ဖြစ်ရပ်များ]] [[Category:၂၀၂၆ ငလျင်များ]] [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] pfcs5aza1nyeg20ffn2yhdbdo3mcney 1048054 1048053 2026-08-11T09:01:11Z Zawzawaungthwin 100038 {{MMI|IX}} 1048054 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox earthquake | name = ၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင် | image = Colombia relief location map.jpg | image_size = 260 | caption = ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မြေပုံ | timestamp = 2026-08-10 12:34:28 | local-date = ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | local-time = ၀၇:၃၄:၂၈ [[ကိုလံဘီယာ စံတော်ချိန်|COT]] ([[UTC-5]]) | duration = ၂ မိနစ် | magnitude = ၇.၄ M_w | depth = ၁၁၀.၃ ကီလိုမီတာ (၆၈.၅ မိုင်) | location = {{coord|4.903|N|76.189|W|type:event|display=inline,title}} | type = [[အလျားလိုက် ပြတ်ရွေ့|Strike-slip]] | affected = [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]၊ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]]၊ [[ပနားမားနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] | intensity = {{MMI|IX}} | aftershocks = ၃၃ ကြိမ်ထက်မနည်း၊ အပြင်းဆုံး မဂ္ဂနီကျု ၅.၀ | casualties = * ၁၆၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး * ၈၁၉ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ * ၃,၂၀၇ ဦးထက်မနည်း ပျောက်ဆုံး }} '''၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင်''' ({{lang-en|2026 Colombia earthquake}}) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် မဂ္ဂနီကျု ၇.၄ အဆင့်ရှိ [[ငလျင်]]ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများကို ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ထိုငလျင်ကြီးကြောင့် ကနဦးတွင် အနည်းဆုံး လူ ၁၆၄ ဦး သေဆုံးကာ ၈၁၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်၊၊ ထို့ပြင် လူပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော် လည်း ပျောက်ဆုံးနေကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ငလျင်၏ ရိုက်ခတ်မှုကို ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ နေရာအများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]]နှင့် [[ပနားမားနိုင်ငံ]]တို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင်ပါ ခံစားခဲ့ရပြီး အခြားသော ဒေသများတွင်ပါ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာ အစိုးရသည် အမျိုးသား အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီး ဘေးသင့်ဒေသများတွင် ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-08-11 |title=ကိုလံဘီယာတွင် ပြင်းအား ၇.၄ ငလျင်လှုပ်ခတ်၊ လူ ၁၃၀ ကျော် သေဆုံး၊ နိုင်ငံကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/80330/ |access-date=2026-08-11 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အခြေအနေ == {{main|ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များစာရင်း}} အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်းဒေသများသည် မြေထုအလွှာပြားများ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရင်ဆိုင်ရွေ့လျားနေသော နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ တစ်နှစ်လျှင် ၅၈ မီလီမီတာခန့်နှုန်းဖြင့် အရှေ့ဘက်သို့ ရွေ့လျားနေသည်။ဤမြေထုအလွှာပြားနယ်နိမိတ်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အင်အားအလွန်ပြင်းထန်သော မြေငလျင်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုမြေငလျင်ကြီးများထဲမှ အများအပြားသည် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်စေသော ပင်လယ်လှိုင်းကြီးများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Maraillou |first=B. |year=2006 |title=Thermal regime from bottom simulating reflectors along the north Ecuador-south Colombia margin: Relation to margin segmentation and great subduction earthquakes |journal=Journal of Geophysical Research |volume=111 |issue=B12407 |pages=n/a |bibcode=2006JGRB..11112407M |doi=10.1029/2005JB004239 |doi-access=free |article-number=2005JB004239 |author2=Spence G., Collot J.-Y. & Wang K.}}</ref> ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မြေထုအလွှာပြားနှစ်ခုကြားရှိ နယ်နိမိတ်၏ အရှည် ၅၀၀ မှ ၆၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိသော အပိုင်းတစ်ခု ရုတ်တရက် ပြိုကွဲရွေ့လျားခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် အင်အားအဆင့် ၈.၈ ရှိသော အလွန်ပြင်းထန်သည့် မြေငလျင်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]ကို ဖြတ်ကျော်သွားနိုင်သည့် [[ဆူနာမီ]] ပင်လယ်လှိုင်းကြီးတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite journal |last1=Kanamori |first1=H. |author-link=Hiroo Kanamori |year=1982 |title=Variable rupture model of the subduction zone along the Ecuador-Colombia coast |url=ftp://ftp.gps.caltech.edu/pub/avouac/Ge277-2007-fall/KanamoriMcNally1982-Ecuador.pdf |url-status=dead |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |volume=72 |issue=4 |pages=1241–1253 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140651/ftp://ftp.gps.caltech.edu/pub/avouac/Ge277-2007-fall/KanamoriMcNally1982-Ecuador.pdf |archive-date=2016-03-10 |first2=K.C. |last2=McNally |authorlink2=Karen Cook McNally |access date=26 August 2012 }}</ref> == ဖြစ်စဥ်အကျဥ်းချုပ် == အမေရိကန် ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အဆိုပါ ငလျင်သည် [[မိုးမင့် စကေး]] {{M|w|link=y}} ၇.၄ ရှိပြီး အနက် ၁၁၀.၃ ကီလိုမီတာ (၆၈.၅ မိုင်) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာ ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့ကမူ ပမာဏကို ၇.၄ ဟုပင် သတ်မှတ်ပြီး အနက် ၉၆ ကီလိုမီတာ (၆၀ မိုင်) ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် Chocó Department ရှိ an José del Palmar မြို့မှ ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၀၇:၃၄ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် မြောက်အရှေ့ သို့မဟုတ် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်နေသော ဘေးတိုက်ရွေ့ ပြတ်ရွေ့ (strike-slip fault) ကြောင့် အလယ်အလတ် အနက်တစ်ခု၌ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ငလျင်သည် အီကွေဒေါ-ကိုလံဘီယာ ပင်လယ်ချိုင့်ဝှမ်းတစ်လျှောက် တောင်အမေရိက၏ အောက်သို့ အရှေ့ဘက်သို့ ငုပ်လျှိုးဝင်ရောက်နေသော နက်ဇကာ ကျောက်လွှာချပ် အတွင်း၌ ပြတ်ထွက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="sgc1">{{cite web |date=10 August 2026 |title=San José del Palmar – Chocó, Colombia |url=https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810141539/https://www.sgc.gov.co/detalleevento/SGC2026pqqmro/resumen |archive-date=10 August 2026 |access-date=10 August 2026 |website=Colombian Geological Survey}}</ref> ကိုလံဘီယာ ဘူမိဗေဒ လေ့လာရေးအဖွဲ့က အဆိုပါ ငလျင်သည် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း နိုင်ငံအတွင်း လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုငလျင်ပြီးနောက် နံနက် ၀၈:၁၈ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အကြီးဆုံး နောက်ဆက်တွဲငလျင် (မဂ္ဂနီကျု ၅.၀) အပါအဝင် အနည်းဆုံး နောက်ဆက်တွဲ ငလျင် ၃၃ ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ငလျင်၏ တုန်ခါမှုကို ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ၃၂ ခုတွင် ခံစားခဲ့ရပြီး ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ တုန်ခါမှုသည် နှစ်မိနစ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး [[ပနားမားနိုင်ငံ]]၊ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]များအထိပါ တုန်ခါမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ယခု ငလျင်ဗဟိုချက် တည်ရှိရာ နေရာသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်က အနက် ၁၀၈ ကီလိုမီတာတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော မဂ္ဂနီကျု ၇.၂ ရှိ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="bbc10a">{{cite news |last1=Amerise |first1=Atahualpa |date=10 August 2026 |title=Un fuerte terremoto de magnitud 7,4 golpea el occidente de Colombia, causando numerosos daños humanos y materiales |trans-title=A powerful 7.4 magnitude earthquake strikes western Colombia, causing widespread human and material damage |url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cly5720pnz4o |access-date=10 August 2026 |publisher=BBC Mundo |language=es}}</ref> == တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ == သမ္မတ အာဘဲလာဒို ဒီ လာ အက်စပရီယဲလာ (Abelardo de la Espriella) သည် အမျိုးသား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဘိုဂိုတာမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ အမျိုးသားဌာနချုပ်၌ ထိခိုက်ခံစားရသည့် ဒေသများမှ မြို့တော်ဝန်များ၊ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထိခိုက်ခံစားရသော ဒေသများသို့ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ကူညီထောက်ပံ့ရေး အဖွဲ့များကို စေလွှတ်ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး သဘာဝဘေး တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရန် ပူးတွဲကွပ်ကဲရေးစခန်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ခိုးယူလုယက်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ချောမွေ့စွာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ငလျင်ဒဏ်သင့် မြို့များတွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=11 August 2026 |title=Decretan toques de queda en Cali y Pereira tras el terremoto en Colombia |trans-title=Curfews declared in Cali and Pereira after the earthquake in Colombia |url=https://www.20minutos.es/internacional/terremoto-colombia-directo-menos-seis-aeropuertos-colombianos-sufren-danos-por-seismo_7024356_6.html |access-date=11 August 2026 |publisher=20 Minutos |language=es}}</ref><ref name="BBCCueto10a">{{cite news |last1=Cueto |first1=José Carlos |date=10 August 2026 |title=More than 70 killed in Colombia earthquake as national disaster declared |url=https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810145050/https://www.bbc.com/news/articles/c20e360lx0vo |archive-date=10 August 2026 |access-date=10 August 2026 |publisher=BBC News |last2=Buschschlüter |first2=Vanessa}}</ref> [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]] သမ္မတ ဒန်နီယယ် နိုဘိုးဝါ (Daniel Noboa) က ကိုလံဘီယာတွင် ၇ ရက်ကြာ သီးခြား လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နိုင်သော အဖွဲ့ဝင် ၄၇ ဦးပါ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့ကို ကူညီရန် ကိုလံဘီယာ အစိုးရသို့ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုဘိုးဝါသည် ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအား ထောက်ခံအားပေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ခံစားရသော မိသားစုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[မာကို ရူဘီအို]] နှင့် လွှတ်တော်အမတ် အများအပြားက ကိုလံဘီယာနှင့်အတူ ရပ်တည်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ကူညီရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]] သမ္မတ [[ကလောက်ဒီယာ ရှိန်ဘောင်းမ်]] နှင့် [[အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ]] သမ္မတ နေဂျစ် ဘူကီလီ တို့ကလည်း အလားတူ ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]] နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂိဒေါင် ဆားရ် (Gideon Sa'ar) နှင့် [[ချီလီနိုင်ငံ|ချီလီ]] သမ္မတ ဟိုဆေ အန်တိုနီယို ကာ့စ်တ် (José Antonio Kast) တို့ကလည်း ၎င်းတို့နိုင်ငံများအနေဖြင့် ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် လိုလားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ|အာဂျင်တီးနား]] သမ္မတ ဟားဗီးယား မီလေ့ (Javier Milei) နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပါဘလို ကီးနို (Pablo Quirno) တို့ကလည်း ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် အားပေးစကား ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ကိုလံဘီယာ လိုအပ်သည့် မည်သည့်အကူအညီမဆို ပေးအပ်ရန် အာဂျင်တီးနား၏ လိုလားမှုကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=El terremoto en Colombia despierta reacciones de solidaridad internacional |url=https://caracol.com.co/2026/08/10/el-terremoto-en-colombia-despierta-reacciones-de-solidaridad-internacional/ |access-date=2026-08-10 |website=Caracol Radio |language=es}}</ref> [[ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ|ဘိုလီးဗီးယား]] သမ္မတ ရိုဒရီဂို ပက်စ် (Rodrigo Paz) က ကိုလံဘီယာ ပြည်သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာ အစိုးရက တောင်းဆိုပါက မိမိတို့ တတ်နိုင်သမျှ အကူအညီများ ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [[ပနားမားနိုင်ငံ|ပနားမား]] သမ္မတ ဟိုဆေ ရာအူးလ် မူလီနို (José Raúl Mulino) က ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီများ စေလွှတ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကာ ထောက်ပံ့ရေး ပို့ဆောင်မှုများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ [[ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ|ဂွါတီမာလာ]] သမ္မတ ဘာနာဒို အာရီဗာလို (Bernardo Arévalo) နှင့် ကော့စတာရီကာ အစိုးရတို့ကလည်း ကူညီရန် အသင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွစ်ဇာလန်]] သမ္မတ ဂီး ပါမလန်း (Guy Parmelin) ကလည်း ကိုလံဘီယာသို့ အကူအညီ ပေးအပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-10 |title=El Gobierno se puso a disposición de las autoridades colombianas tras el terremoto y expresó su solidaridad |url=https://www.lanacion.com.ar/politica/el-gobierno-se-puso-a-disposicion-de-las-autoridades-colombianas-tras-el-terremoto-y-expreso-su-nid10082026/ |access-date=2026-08-11 |website=[[La Nación]] |language=es}}</ref> [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]] သမ္မတ လူလာ၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] သမ္မတ အီမန်နုအဲလ် မက်ခရွန်၊ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]] ဝန်ကြီးချုပ် ဂျော်ဂျီယာ မယ်လိုနီ၊ [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]] သမ္မတ [[ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး]]၊ [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]] ဝန်ကြီးချုပ် ပက်ဒရို ဆန်းချက်ဇ်၊ [[ပီရူးနိုင်ငံ|ပီရူး]] သမ္မတ ခေကို ဖူဂျီမိုရီ၊ [[ဥရုဂွေးနိုင်ငံ|ဥရုဂွေး]] သမ္မတ ယမန်ဒူး အော်စီ နှင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]] ဝန်ကြီးချုပ် ရှာဘက်ဇ် ရှရီးဖ် တို့ကလည်း ကိုလံဘီယာသို့ ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာများ ပေးပို့ခဲ့ကြသည်။ထို့အပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ကိုလံဘီယာသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅.၅ သန်းဖိုး ကူညီထောက်ပံ့မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ဥရောပသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အာဆူလာ ဖွန် ဒယ် လီယန်ကလည်း ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအား ကူညီနိုင်ရန် EU ၏ Copernicus ဟုခေါ်သည့် ဂြိုဟ်တုဝန်ဆောင်မှုကို စတင် အသုံးပြုပေးခွင့်ပေးအပ်ထားသည်။<ref>{{cite news |date=10 August 2026 |title=EE. UU. anuncia ayuda de US$15,5 millones para atender la emergencia en Colombia |trans-title=USA announces aid of US$15,5 million to address the emergency in Colombia |url=https://forbes.co/actualidad/ee-uu-anuncia-ayuda-de-us155-millones-para-atender-la-emergencia-en-colombia |access-date=10 August 2026 |work=[[Forbes]] Colombia |language=es}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:လတ်တလော ဖြစ်ရပ်များ]] [[Category:၂၀၂၆ ငလျင်များ]] [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] taj2wvio1t4sqpxsn3xjuj9pbt0sm5l 14 290290 1048035 2026-08-11T08:34:08Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ 1048035 wikitext text/x-wiki {{Natural disasters by year|m=၂|c=၀|d=၂|y=၆}} {{Commons category|2026 natural disasters|၂၀၂၆ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:၂၀၂၆ ဘေးအန္တရာယ်များ|သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:နှစ်အလိုက် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] 6l3k6wjak52i3xqe9bicruaht74n7s4 14 290291 1048038 2026-08-11T08:38:02Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် ငလျင်များ 1048038 wikitext text/x-wiki {{CatRel|၂၀၁၀ ဆယ်စုနှစ် ငလျင်များ}} [[Category:၂၁ ရာစု ငလျင်များ| ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ|ငလျင်]] [[Category:ဆယ်စုနှစ်အလိုက် ငလျင်များ]] 3paz50v4p5o2z74wci7l98oahwpffvh 14 290292 1048039 2026-08-11T08:39:32Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ 1048039 wikitext text/x-wiki {{CatRel|၂၀၁၀ ဆယ်စုနှစ် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:၂၁ ရာစု သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ|* ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် ဘေးအန္တရာယ်များ|သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:ဆယ်စုနှစ်အလိုက် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] q3y0b1rtvde0x6uxhzev9athg5si5cn 14 290293 1048040 2026-08-11T08:41:37Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် ဘေးအန္တရာယ်များ 1048040 wikitext text/x-wiki {{CatRel|၂၀၁၀ ဆယ်စုနှစ် ဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်|ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:၂၁ ရာစု ဘေးအန္တရာယ်များ|* ]] [[Category:ဆယ်စုနှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] midp8dwxytbwqouj7dkchhl7hkzb0a9 14 290294 1048044 2026-08-11T08:44:32Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ 1048044 wikitext text/x-wiki {{Natural disasters by year|m=၂|c=၀|d=၂|y=၅}} {{Commons category|2025 natural disasters|၂၀၂၅ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:၂၀၂၅ ဘေးအန္တရာယ်များ|သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:နှစ်အလိုက် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] jr9kr5246nlrr31k7arqxyy10y7bvc0 14 290295 1048046 2026-08-11T08:46:12Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ဘေးအန္တရာယ်များ 1048046 wikitext text/x-wiki {{Disasters by year| m = ၂|c=၀|d=၂|y=၅}} {{Commonscat|2025 disasters|၂၀၂၅ ဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် ဘေးအန္တရာယ်များ]] izfknof8hash0jnogtouwfa328bjld5 14 290296 1048047 2026-08-11T08:47:35Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ဘေးအန္တရာယ်များ 1048047 wikitext text/x-wiki {{Disasters by year| m = ၂|c=၀|d=၂|y=၄}} {{Commonscat|2024 disasters|၂၀၂၄ ဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် ဘေးအန္တရာယ်များ]] m88v28mve4u50hi4tmuzpevm6cdy301 14 290297 1048048 2026-08-11T08:48:33Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ဘေးအန္တရာယ်များ 1048048 wikitext text/x-wiki {{Disasters by year| m = ၂|c=၀|d=၂|y=၃}} {{Commonscat|2023 disasters|၂၀၂၃ ဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် ဘေးအန္တရာယ်များ]] jdyypd4md8k26huzksxfsp01z61sfal 14 290298 1048050 2026-08-11T08:49:05Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ဘေးအန္တရာယ်များ 1048050 wikitext text/x-wiki {{Disasters by year| m = ၂|c=၀|d=၂|y=၂}} {{Commonscat|2022 disasters|၂၀၂၂ ဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် ဘေးအန္တရာယ်များ]] rt97em03oo6ns7xab3uvfn3azrxwap8 14 290299 1048051 2026-08-11T08:49:45Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ဘေးအန္တရာယ်များ 1048051 wikitext text/x-wiki {{Disasters by year| m = ၂|c=၀|d=၂|y=၁}} {{Commonscat|2021 disasters|၂၀၂၁ ဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:နှစ်အလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် ဘေးအန္တရာယ်များ]] phefzkqq2evl0nb4i4ba6to98hfcddx 2 290301 1048060 2026-08-11T09:43:45Z Koko66687 146790 မွန် 1048060 wikitext text/x-wiki မွန် n9qwpreh46bpox05fneluvan4759lk6 3 290302 1048062 2026-08-11T10:00:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1048062 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-44295-98 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၀၊ ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 30irw9mask2lwlzgrvim3kgmd8gguxa 3 290303 1048063 2026-08-11T10:00:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1048063 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Koko66687 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၀၊ ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) ak4r1sh37ouyoru9fc4gky1rjngv8xj 0 290304 1048067 2026-08-11T10:35:28Z Zawzawaungthwin 100038 ဤသည်မှာ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင်များ၏ စာရင်းဖြစ်သည် 1048067 wikitext text/x-wiki ဤသည်မှာ [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင်များ၏ စာရင်းဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသည် ငလျင်အများစု ဖြစ်ပွားရာနေရာ နှင့် နယ်နိမိတ်များတွင် တည်ရှိသောကြောင့် မြေပြင်စက်ကွင်း လှုပ်ရှားမှု များပြားပြီး ပိုင်နက်နယ်မြေ ဒေသအများအပြားတွင် ငလျင်အန္တရာယ် ကြီးမားခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက်စွန်း ဒေသများသည် အခြားဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက မြေငလျင် လှုပ်ရှားမှု ပိုမိုနည်းပါးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=M 5.4 - 5 km N of Uramita, Colombia |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000qw4k/executive |access-date=2025-09-16 |website=earthquake.usgs.gov}}</ref> ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ ၌ ခံစားခဲ့ရသည့် ငလျင်များထဲမှ သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် ငလျင်သည် ၁၅၃၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက် နံနက် ၁၀:၀၀ နာရီခန့်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ဖြစ်ပြီး ငလျင်ဗဟိုချက်မှာ [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီးဇွဲလားနိုင်ငံ]] ကူမာနာမြို့ (Cumaná) အနီးတွင် ဖြစ်ခဲ့သည်။လက်ရှိ ကိုလံဘီယာ ပိုင်နက်အတွင်း ငလျင်ဗဟိုချက်ရှိကြောင်း ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည် ငလျင်မှာမူ ၁၅၆၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ငလျင်ဗဟိုချက်မှာ Cauca Department ရှိ ဆန်တန်းဒါး (Santander) ဝန်းကျင် တွင် ဖြစ်သည်။ကိုလံဘီယာနိုင်ငံအတွက် အပျက်အစီး အများဆုံးဖြစ်စေခဲ့သည့် ငလျင်သည် ၁၈၆၈ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၅ နှင့် ၁၆ ရက်တို့တွင် အီကွေဒေါ ကမ်းလွန်၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၇၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Un hombre falleció cuando intentaba arreglar los daños en Frontino, Antioquia, tras los temblores del domingo |url=https://www.elcolombiano.com/antioquia/muerto-por-reparar-casa-tras-el-temblor-en-frontino-antioquia-AO29142929 |access-date=2025-09-16 |website=www.elcolombiano.com |language=es-ES}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံရှိ အဓိက ငလျင်ကြီးများစာရင်း ! စဉ် !! ရက်စွဲ !! တည်နေရာ !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! သေဆုံးမှု !! ပမာဏ !! ဆူနာမီ |- | ၁ || ၃ ဧပြီ ၁၆၄၆ || Muzo–La Palma (Boyacá / Cundinamarca) || 1646 Muzo || အများအပြား || — || မရှိ |- | ၂ || ၁၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၄၃ || Chingaza Páramo, Cundinamarca || 1743 Chingaza || အချို့ || 6.30 ± 0.35 B&W97 || မရှိ |- | ၃ || ၁၂ ဇူလိုင် ၁၇၈၅ || La Calera, Cundinamarca || 1785 Viceroyalty of New Granada || ၉ || 6.9 M_s || မရှိ |- | ၄ || ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၈၂၇ || Timaná, Huila || 1827 Timaná || ၂၅၀ || 7.7 M_s || မရှိ |- | ၅ || ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈၃၄ || Sibundoy, Putumayo,Putumayo || 1834 Sibundoy || ၈၀ || 7.0 ? || မရှိ |- | ၆ || ၁၅–၁၆ ဩဂုတ် ၁၈၆၈ || Ecuador / Colombia || 1868 Ecuador || ၇၀,၀၀၀ || 6.3 & 6.7 M_s || မရှိ |- | ၇ || ၁၈ မေ ၁၈၇၅ || Cúcuta || 1875 Cúcuta || ၁၀,၀၀၀ || 7.5 ? || မရှိ |- | ၈ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၀၆ || Esmeraldas (Ecuador) || 1906 Ecuador–Colombia || ~၁,၀၀၀ || 8.8 M_w / 8.6 M_L || ရှိ (5 m) |- | ၉ || ၃၁ ဩဂုတ် ၁၉၁၇ || Acacías, Meta || 1917 Sumapaz || ၆ || 7.3 M_s || မရှိ |- | ၁၀ || ၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၆ || Túquerres || 1936 Túquerres || ၂၅၀ || 7.0 ? || မရှိ |- | ၁၁ || ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၂ || Tucurá ''','''Pavarandocito, Antioquia || 1952 Pavarandocito || — || 6.75 M_w || မရှိ |- | ၁၂ || ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၈ || Ecuador / Colombia || 1958 Ecuador–Colombia || ၁၁၁ || 7.8 M_w / 7.6 M_L || ရှိ (1.5 m) |- | ၁၃ || ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၆၂ || Aranzazu, Caldas || 1962 Aranzazu || ~၅၀ || 6.8 M_w || မရှိ |- | ၁၄ || ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၇ || Eastern Frontal Fault System,Algeciras, Huila || 1967 Neiva || ၉၈ || 7.2 M_w / 6.8 M_L || မရှိ |- | ၁၅ || ၂၉ ဇူလိုင် ၁၉၆၇ || Bucaramanga,Aratoca, Santander || 1967 Aratoca || — || 6.8 M_w || မရှိ |- | ၁၆ || ၃၁ ဇူလိုင် ၁၉၇၀ || Amazonas || 1970 Colombia || ၁ || 8.0 M_w / 7.7 M_L || မရှိ |- | ၁၇ || ၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၇၀ || Bahía Solano Fault,Bahía Solano, Chocó || 1970 Bahía Solano || — || 6.5 M_w || — |- | ၁၈ || ၂၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၅ || Chocó || 1975 Chocó || — || 6.5 M_s || — |- | ၁၉ || ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၉ || El Cairo || 1979 El Cairo || ၄၄ || 7.2 M_w / 6.7 M_L || မရှိ |- | ၂၀ || ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၉ || Tumaco || 1979 Tumaco || ၆၀၀ || 8.1 M_s || ရှိ (5 m) |- | ၂၁ || ၃၁ မတ် ၁၉၈၃ || Romeral fault system,Popayán || 1983 Popayán || ၃၀၀ || 5.5 M_L || မရှိ |- | ၂၂ || ၅–၆ မတ် ၁၉၈၇ || Ecuador , Colombia || 1987 Ecuador–Colombia || ၁၀၀၀ (+၁,၀၀၀ ပျောက်ဆုံး) || 6.0–7.2 M_w || မရှိ |- | ၂၃ || ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၁ || Chocó || 1991 Chocó || — || 7.2 M_w || — |- | ၂၄ || ၁၈ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၂ || Murindó Fault,Murindó, Antioquia || 1992 Murindó || ၁၀ || 7.2 M_w || မရှိ |- | ၂၅ || ၆ ဇွန် ၁၉၉၄ || Irlanda,Páez || 1994 Páez River || ၁၁၀၀ || 6.8 M_w || မရှိ |- | ၂၆ || ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၅ || Eastern Frontal Fault System,Tauramena || 1995 Tauramena || ၆ || 6.0 M_L / 6.5 M_w || မရှိ |- | ၂၇ || ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၅ || Cali || 1995 Cali || ၃၅ || 6.4 M_w || မရှိ |- | ၂၈ || ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၆ || Chocó || 1996 Colombia-Panama || — || 6.3 M_w || မရှိ |- | ၂၉ || ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၉ || Romeral fault system,Armenia || 1999 Armenia || ၁၉၀၀ || 6.1 M_w || မရှိ |- | ၃၀ || ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄ || Bajo Baudó,Pacific Ocean, Chocó || 2004 Bajo Baudó || — || 6.7 M_L / 7.2 M_w || — |- | ၃၁ || ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || Gorgona Island || 2007 Gorgona Island || ၀ (၅ ဦး ဒဏ်ရာရ) || 6.8 M_w || — |- | ၃၂ || ၂၄ မေ ၂၀၀၈ || El Calvario || 2008 El Calvario || ၁၁ || 5.9 M_w || မရှိ |- | ၃၃ || ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ || La Vega, Cauca || 2012 La Vega || — || 7.3 M_w || မရှိ |- | ၃၄ || ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ || Yacuanquer, Nariño Department || 2013 Nariño || — || 6.9 M_w || မရှိ |- | ၃၅ || ၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၃ || Chocó || 2013 Chocó || — || 6.7 M_w || — |- | ၃၆ || ၁၀ မတ် ၂၀၁၅ || Bucaramanga–Santa Marta Fault,Aratoca, Santander || 2015 Santander || — || 6.2 M_w || မရှိ |- | ၃၇ || ၁၆ ဧပြီ ၂၀၁၆ || Ecuador / Colombia || 2016 Ecuador–Colombia || ၆၇၆ || 7.8 M_w || မရှိ |- | ၃၈ || ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆ || Mutatá, Antioquia || 2016 Mutatá || — || 6.0 M_w || မရှိ |- | ၃၉ || ၁၂ ဇွန် ၂၀၁၈ || Pasto, Nariño || 2018 Pasto || ၂ || 4.9 M_w || မရှိ |- | ၄၀ || ၁ မတ် ၂၀၂၁ || Antioquia Department || 2021 Antioquia || ၃ || 5.1 M_w || မရှိ |- | ၄၁ || ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || Meta Department || 2023 Central Colombia || ၂ || 6.1 M_w || မရှိ |- | ၄၂ || ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ || Cundinamarca Department || 2025 Cundinamarca || — || 6.3 M_w || မရှိ |- | ၄၃ || ၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ || Antioquia Department || 2025 Antioquia || ၁ || 5.4 M_w || မရှိ |- | ၄၄ || ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ || Chocó Department || [[၂၀၂၆ ကိုလံဘီယာ ငလျင်]]|| +၁၆၄ || 7.4 M_w || မရှိ |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] j4ndel877x1mjhlb7x2mxejjlal65l5 14 290305 1048069 2026-08-11T10:37:27Z Mkant00 135890 "[[category:သင်္ချာ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048069 wikitext text/x-wiki [[category:သင်္ချာ]] l3p3ny5ejvqke26b62v2d6llpmrz6dr 14 290306 1048070 2026-08-11T10:38:40Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ 1048070 wikitext text/x-wiki {{commonscat|Earthquakes in Colombia }} [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ|ငလျင်များ]] [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ငလျင်များ]] [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်|ငလျင်များ]] 5pinuclurgxgddhkeldsme01myqk2dh 14 290307 1048073 2026-08-11T10:40:17Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ 1048073 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Natural disasters in Colombia |ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ|သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်|သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] 18qy4p9cxj7ifmlpzowwbgcjlxlb950 14 290308 1048074 2026-08-11T10:41:24Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ 1048074 wikitext text/x-wiki [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] cynzak3wox82trzc7pts8uypdgoz6vt 14 290309 1048075 2026-08-11T10:42:19Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း 1048075 wikitext text/x-wiki [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|သမိုင်း]] [[Category:နိုင်ငံအလိုက် သမိုင်း]] kxfjyw83jb51vv58307l1mop7hw68cd 14 290310 1048076 2026-08-11T10:44:35Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် 1048076 wikitext text/x-wiki {{commonscat|Geography of Colombia }} [[Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]] [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ပထဝီဝင်]] m81e6zi78rlq6r3p50pq4hd8120vokd 14 290311 1048078 2026-08-11T10:51:33Z Mkant00 135890 "[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာပညာရပ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048078 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာပညာရပ်များ]] i0y9pdighx06jgrc3urxcvkzv3l4vly 14 290312 1048088 2026-08-11T10:58:34Z Mkant00 135890 "[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာပညာရပ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1048088 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာပညာရပ်များ]] i0y9pdighx06jgrc3urxcvkzv3l4vly