ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 10 2722 1050518 1050273 2026-08-27T15:13:55Z Dr Lotus Black 31011 1050518 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = Rodri France v Spain 7.24.26-096 (cropped).jpg | width = | caption = ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ စပိန်အသင်းခေါင်းဆောင်နှင့် ရွှေဘောလုံးဆုရှင် ရိုဒရီ | title = ရိုဒရိ | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} * [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု|လျှက်တပြတ် ရေလျှံမှု]]'''ကြောင့် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၃၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။ *<!--ဇူလိုင် ၁၉--> ဗိုလ်လုပွဲတွင် [[စပိန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|စပိန်အသင်း]]က [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]ကို အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့ပြီး [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]]ပြိုင်ပွဲကျင်းပမှုများပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ *<!-- ဇွန် ၂၄ --> [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်|ငလျင်နှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး]]''' လူ ၂,၂၉၀ ကျော် သေဆုံးကာ သောင်းနှင့်ချီသော ပျောက်ဆုံးနေသူများရှိသည်။ *<!-- ဇွန် ၂၂ --> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း '''[[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတားမား]]'''က ကြေညာလိုက်သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၁ --> နိုင်ငံများကိုယ်စားပြု အသင်းပေါင်း ၄၈ သင်းဝင်ပြိုင်မည့် '''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]]'''ကို သုံးနိုင်ငံပေါင်း အိမ်ရှင်အဖြစ် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၀ --> [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ '''[[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံတမန်တစ်ဦး]]''' သေဆုံးမှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ထိုင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ [[ဂျက်ဆန်ထွန်း]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> blhgj14i9ug353ttqvoa0zmbwmm9l9g 1050519 1050518 2026-08-27T15:14:58Z Dr Lotus Black 31011 1050519 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = Rodri France v Spain 7.24.26-096 (cropped).jpg | width = | caption = ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ စပိန်အသင်းခေါင်းဆောင်နှင့် ရွှေဘောလုံးဆုရှင် ရိုဒရီ | title = ရိုဒရိ | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} * [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု|လျှက်တပြတ် ရေလျှံမှု]]'''ကြောင့် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၃၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။ *<!--ဇူလိုင် ၁၉--> ဗိုလ်လုပွဲတွင် [[စပိန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|စပိန်အသင်း]]က [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]ကို အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့ပြီး [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]]ပြိုင်ပွဲကျင်းပမှုများပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ *<!-- ဇွန် ၂၄ --> [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်|ငလျင်နှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး]]''' လူ ၂,၂၉၀ ကျော် သေဆုံးကာ သောင်းနှင့်ချီသော ပျောက်ဆုံးနေသူများရှိသည်။ *<!-- ဇွန် ၂၂ --> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း '''[[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတားမား]]'''က ကြေညာလိုက်သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၁ --> နိုင်ငံများကိုယ်စားပြု အသင်းပေါင်း ၄၈ သင်းဝင်ပြိုင်မည့် '''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]]'''ကို သုံးနိုင်ငံပေါင်း အိမ်ရှင်အဖြစ် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ [[ဂျက်ဆန်ထွန်း]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> c6mtdud0www4fiiz8497lqgl59zt2zt 1050520 1050519 2026-08-27T15:16:23Z Dr Lotus Black 31011 1050520 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = Rodri France v Spain 7.24.26-096 (cropped).jpg | width = | caption = ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ စပိန်အသင်းခေါင်းဆောင်နှင့် ရွှေဘောလုံးဆုရှင် ရိုဒရီ | title = ရိုဒရိ | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} * [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု|လျှက်တပြက် ရေလျှံမှု]]'''ကြောင့် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၃၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။ *<!--ဇူလိုင် ၁၉--> ဗိုလ်လုပွဲတွင် [[စပိန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|စပိန်အသင်း]]က [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]ကို အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့ပြီး [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]]ပြိုင်ပွဲကျင်းပမှုများပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ *<!-- ဇွန် ၂၄ --> [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်|ငလျင်နှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး]]''' လူ ၂,၂၉၀ ကျော် သေဆုံးကာ သောင်းနှင့်ချီသော ပျောက်ဆုံးနေသူများရှိသည်။ *<!-- ဇွန် ၂၂ --> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း '''[[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတားမား]]'''က ကြေညာလိုက်သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၁ --> နိုင်ငံများကိုယ်စားပြု အသင်းပေါင်း ၄၈ သင်းဝင်ပြိုင်မည့် '''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]]'''ကို သုံးနိုင်ငံပေါင်း အိမ်ရှင်အဖြစ် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ [[ဂျက်ဆန်ထွန်း]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> gsew8i8hdjf88v0o4ti2fwytke7wazs 0 4258 1050531 1043852 2026-08-28T01:23:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050531 wikitext text/x-wiki {{Coord|36|N|138|E|type:country_region:JP|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ဂျပန်ဘုရင့်နိုင်ငံတော် | အမည်_ရင်း = {{native name|ja|日本国|italics=off}}<br>{{small|{{transl|ja|Nippon-koku}} or {{transl|ja|Nihon-koku}}}} | common_name = ဂျပန် | ပုံ_အလံ = Flag of Japan.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Imperial Seal of Japan.svg | other_symbol = <div style="padding:0.2em;">[[File:Goshichi no kiri.svg|80px|Seal of the Office of the Prime Minister and the Government of Japan]]</div> | other_symbol_type = အစိုးရ စည်းတံဆိပ် | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{Nihongo|"[[ကီမီဂါယို]]"|君が代|italics=off}}<br>"အရှင့် နန်းသက်"<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Kimi ga Yo instrumental.ogg]]}}</div> | ပုံ_နေရာ = Japan (orthographic projection).svg | alt_map = Projection of Asia with Japan's Area colored green | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်ကို အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြင့်ဖော်ပြထားပြီး ပိုင်ဆိုင်သည်ဟုဆိုသော်လည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမရှိသော မြေကို အစိမ်းနုဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ | မြို့တော် = [[တိုကျိုမြို့]] (東京) | coordinates = {{Coord|35|41|N|139|46|E|type:city}} | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[ဂျပန်ဘာသာစကား|ဂျပန်]] | demonym = Japanese | government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်]] [[:en:constitutional monarchy|စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] | leader_title1 = [[ဂျပန် ဧကရာဇ်|ဧကရာဇ်]] | leader_name1 = [[နာရူဟီတို]] | leader_title2 = [[ဂျပန်နိုဘုရင်နိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = [[တခအိချိ ဆနအဲ]] | legislature = [[ဒိုင်းယက်လွှတ်တော်]] | upper_house = [[:en:House of Councillors (Japan)|House of Councillors]] | lower_house = [[:en:House of Representatives (Japan)|House of Representatives]] | sovereignty_type = [[ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း|တည်ထောင်ခြင်း]] | established_event1 = [[:en:Yamato Dynasty|ဧကရာဇ်မင်းဆက်ထူထောင်ခြင်း]] | established_date1 = ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက် ၆၆၀ ဘီစီ | established_event2 = [[:en:Meiji Constitution|မေဂျီအခြေခံဥပဒေ]] | established_date2 = ၁၈၉၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက် | established_event3 = {{nowrap|[[ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ|လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ]]}} | established_date3 = ၁၉၄၇ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက် | area_km2 = ၃၇၇,၉၇၅ | area_footnote = <ref name="area-2019">{{cite web|script-title=ja:令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html|publisher=Geospatial Information Authority of Japan|language=ja|date=December 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415123703/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html|archive-date=April 15, 2020|url-status=dead|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|accessdate=26 September 2021|archivedate=15 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200415123703/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html}}</ref> | percent_water = ၁.၄ (၂၀၁၅ ခုနှစ်အရ)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=October 11, 2020|publisher=OECD|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | area_rank = ၆၂ <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | population_estimate = {{decrease neutral}} ၁၂၅,၃၆၀,၀၀၀<ref>{{cite web|title=Population Estimates Monthly Report July 2021)|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html|publisher=Statistics Bureau (Japan)|date=July 20, 2021}}</ref> | population_estimate_rank = ၁၁ | population_estimate_year = ၂၀၂၁ | population_census = ၁၂၆,၂၂၆,၅၆၈<ref>{{cite web|url=https://www.e-stat.go.jp/en/stat-search/files?page=1&layout=datalist&toukei=00200521&tstat=000001136464&cycle=0&year=20200&month=24101210&tclass1=000001136465&tclass2=000001154388&tclass3val=0|title=2020 Population Census Preliminary Tabulation|accessdate=June 26, 2021|publisher=Statistics Bureau (Japan)}}</ref> | population_census_year = ၂၀၂၀ | population_census_rank = | population_density_km2 = ၃၃၄ | population_density_rank = ၂၄ | GDP_PPP = {{increase}} $၅.၅၈၆ ထရီလီယံ<ref name="IMFWEOJP">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=158,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook database: April 2021|publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]]|date=April 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၁ | GDP_PPP_rank = ၄ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၄၄,၅၈၅ | GDP_PPP_per_capita_rank = ၂၇ | GDP_nominal = {{increase}} $၅.၃၇၈ ထရီလီယံ<ref name="IMFWEOJP" /> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၁ | GDP_nominal_rank = ၃ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၄၂,၉၂၈ | GDP_nominal_per_capita_rank = ၂၃ | Gini = ၃၃.၄ <!-- Number only. --> | Gini_year = ၂၀၁၈ | Gini_change = decrease<!-- Increase/decrease/steady. --> | Gini_ref = <ref>{{cite encyclopedia|url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm|title=Inequality - Income inequality - OECD Data|publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)|access-date=25 July 2021}}</ref> | Gini_rank = ၇၈ | HDI = ၀.၉၁၉ <!-- Number only, between 0 and 1. --> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year. --> | HDI_change = increase <!-- Increase/decrease/steady. --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=December 15, 2020|accessdate=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank = ၁၉ | currency = [[ဂျပန် ယန်း]] (¥) | ဗဟိုဘဏ် = | time_zone = [[ဂျပန် စံတော်ချိန်|JST]] | utc_offset = +09:00 | drives_on = ဘယ် | calling_code = [[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၈၁]] | cctld = [[.jp]] | official_website = <!----- do not add www.japan.go.jp – The article is about the country, not the government ----->|today | conventional_long_name = ဂျပန် }} '''ဂျပန်နိုင်ငံ'''({{lang-ja|日本; နိဟွန်}}၊ တရားဝင်အမည်: {{lang-ja|日本国; နိဟွန်းကိုကု}})သည် အရှေ့အာရှတွင်ရှိသော ကျွန်းစုနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း၌ တည်ရှိပြီး ဂျပန်ပင်လယ်၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ [[ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|မြောက်ကိုရီးယား]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]]နှင့် [[ရုရှား]]တို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိပြီး မြောက်ဘက်ရှိ အိုဟွတ်ပင်လယ်မှတောင်ဘက် အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်နှင့် [[ထိုင်ဝမ်]]တို့အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ဂျပန်၏ နာမည်ကို ဖော်ကျူးထားသော စာလုံးမှာ "နေပင်; နေမြစ်; နေ၏ အရင်းအမြစ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဂျပန်သည် ကျွန်းပေါင်း ၆၈၄၈ ကျွန်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုနိုင်ငံဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းများမှာ ဟွန်ရှူး(本州)၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး(北海道)၊ ကျူရှူး (九州) နှင့် ရှီကိုကူး (四国) တို့ဖြစ်ကြပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြေနေရာစုစုပေါင်း၏ ၉၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှရှိသည်။ ဟွန်းရှူးကျွန်းပေါ်တွင် မြို့တော်တိုကျိုနှင့် အခြားအိုဆာကာ၊ကျိုတို ကဲ့သို့မြို့ကြီးများလည်းရှိသည်။ ကျွန်းအများစုမှာ တောင်ထူထပ်ပြီးအများအပြားမှာ မီးတောင်များဖြစ်ကြပြီး မီးတောင်ပေါင်း၁၁၀ရှိသည်။ ထိုမီးတောင်များအနက် မီးတောင် ၄၇ ခုသည် မီးတောင်ရှင်များဖြစ်သည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ဆိုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျပန်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သော [[ဖူဂျီတောင်]] (富士山) သည် [[မီးတောင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒဿမမြောက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၁၂၈ သန်းမျှရှိသည်။ တိုကျိုမြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးမြို့ကြီးများထဲတွင်ပါဝင်သည်။ မြို့တော်ဖြစ်သော တိုကျိုမြို့ကို စီရင်စု (၃) ခုဖြင့်ဖွဲစည်းထားကာ ခန့်မှန်းလူဦးရေ သန်း ၃္၈.၁၄ နေထိုင်ကြသည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန လေ့လာချက်များအရ [[ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်း]] အချိန်ကာလကပင် ဂျပန်ကျွန်းများ ပေါ်တွင် လူများ နေထိုင်လျက် ရှိကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ဂျပန်ဟူသော အမည်နာမကို သမိုင်းမှတ်တမ်းအဖြစ် ပထမအေဒီရာစုနှစ်မှ တရုတ်သမိုင်းစာအုပ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ရှိရပြီး အကျဉ်းချုပ်သာ ဖော်ပြထားသည်။ အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ တသီးတသန့် နေခဲ့ပြီးနောက် ပြင်ပကမ္ဘာမှ လွှမ်းမိုးမှုများ ရောက်ရှိလာခြင်းသည် ဂျပန်သမိုင်း၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ယခုလက်ရှိ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စတင်သုံးစွဲသည့် အချိန်မှစ၍ ဂျပန်သည် ဘုရင်ရှိသော စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်နှင့် ဒိုင်းယက်ခေါ် လူထုကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အထက်နှင့် အောက်လွှတ်တော်တို့ တပေါင်းတစည်းတည်းအုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ကို ထိန်းသိမ်းကျင့်သုံးလာခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် အဓိက စီးပွားရေး အင်အားစုဖြစ်ပြီး nominal GDP (စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်တန်ဖိုး) အရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး စီးပွားရေးစနစ်ဖြစ်ပြီး တတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဝယ်အားရှိသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် ကုလသမဂ္ဂ၊ G8၊ G4၊ OECD နှင့် [[APEC]] တို့၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကာကွယ်ရေးသုံးငွေ ပဉ္စမမြောက် အများဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္တမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်စည်တင်ပို့သူဖြစ်ပြီး ဆဋ္ဌမမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်စည် တင်သွင်းသူဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် လူနေမှု အဆင့်အတန်း မြင့်မားသော ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ လူထုဖွံဖြိုးမှုကိန်းညွှန်းနိုင်ငံများ စာရင်းတွင် အဆင့် ၄ ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နည်းပညာ၊ စက်ပစ္စည်းနှင့် စက်ရုပ် ပိုင်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များတွင် ဦးစီးဦးဆောင်သည့် နေရာမှာရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂနှင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ခန့်မှန်းချက်အရ လူ့သက်တမ်းအရှည်ဆုံးနှင့် ကလေးသူငယ်သေဆုံးမှု အနည်းဆုံးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ''[[ကီမီဂါယော့]]''သည် ဂျပန်ပြည်၏ နိုင်ငံတော်သီချင်းဖြစ်သည်။ ဤသီချင်းသည် [[ဂျပန်အင်ပါယာ]]၏ နိုင်ငံတော်သီချင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ ဂျပန်ဧကရာဇ်၏ ဘုန်းတော်ဘွဲ့တေးလည်းဖြစ်သည်။ == အခေါ်အဝေါ် == အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ဂျပန်နိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း ဂျပန်ဘာသာ စကားတွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို နိပွန် သို့မဟုတ် နိဟွန်း ဟုခေါ်ဆိုကြပြီး ထိုအမည် နှစ်ခုစလုံးကို ဂျပန် ခန်းဂျီး အက္ခရာဖြင့် ( 日本) ဟု ရေးသည်။ ဂျပန်တွင် နိပွန် ဆိုသော အမည်ကို ရုံးသုံးအတွက် အသုံးများကြပြီး ဂျပန်ယန်းငွေ၊ စာတိုက်တံဆိပ်ခေါင်း နှင့် နိုင်ငံတကာ အားကစားပွဲများတွင် သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြသည်။ နိဟွန်း ဆိုသော အခေါ်အဝေါ်ကိုမူ ယနေ့ခေတ် စကားပြောများတွင် သုံးကြသည်။ ဂျပန် လူမျိုးတို့ကို သူတို့ဘာသာ ဂျပန် ဘာသာစကားဖြင့် နိဟွန်းဂျင်း ဟု လည်းကောင်း၊ ဂျပန်ဘာသာကို နိဟွန်းဂေါ့ ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ "နေအမျိုးအနွယ်" ဟူ၍ ဖြစ်ပြီး တစ်ခါတရံ "နေထွက်ရာတိုင်းပြည်" (Land of the Rising Sun) ဟု ဘာသာပြန်ဆိုတတ်ကြသည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းမှာ တရုတ်ပြည်ရှိ ဂျပန်သံတမန်များမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဂျပန်က ပို၍ရှေ့ဘက်သို့ ကျခြင်းကို ညွှန်းဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == {{main|ဂျပန်သမိုင်း}} === [[သမိုင်းမတင်မီခေတ်]] နှင့် ရှေးခေတ် သမိုင်းကြောင်း === [[File:Horyu-ji11s3200.jpg|thumb|left|200px|ဟိုးယူးဂျိ မှ ရွှေခန်းမ နှင့် ငါးထပ်ဘုရား သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး သစ်သားအဆောက်အအုံများတွင် ပါဝင်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာ နေရာနှင့် [[ယူနက်စကို]]မှ ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများ စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်။]] ဂျပန်ကျွန်းစုတွင် လူသားတို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် လက္ခဏာကို [[ကျောက်ခေတ်ဟောင်း]] ကာလ ဘီစီ ၃၀,၀၀၀ ခန့်က ပင်တွေ့ရှိရသည်။ ထို့နောက်တွင် ဂျိုမွန်ကာလ ဘီစီ ၁၄,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ [[ကျောက်ခေတ်လယ်]] နှင့် [[ကျောက်ခေတ်သစ်]] ကာလရှိ ယနေ့ခေတ် အအီနု လူမျိုးနှင့် ယာမာတိုလူမျိုး <ref>{{cite journal|last=Matsumara|first=Hirofumi; Dodo, Yukio|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/ase/117/2/117_080325/_article |title=Dental characteristics of Tohoku residents in Japan: implications for biological affinity with ancient Emishi|journal=Anthropological Science|year=2009|volume=117|issue=2|pages=95–105|doi=10.1537/ase.080325|last2=Dodo|first2=Yukio}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hammer|first=Michael F., et al|url=http://www.nature.com/jhg/journal/v51/n1/abs/jhg20068a.html |title=Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer Y chromosomes|journal=Journal of Human Genetics|year=2006|volume=51|issue=1|pages=47–58|doi=10.1007/s10038-005-0322-0|pmid=16328082|last2=Karafet|first2=TM|last3=Park|first3=H|last4=Omoto|first4=K|last5=Harihara|first5=S|last6=Stoneking|first6=M|last7=Horai|first7=S}}</ref> တို့၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်ကြသော တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ အမြဲတစေ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုတော့ဘဲ ကျောက်ဂူတွင်း နေထိုင်သော မုဆိုးနှင့် ပစ္စည်းရှာဖွေသူတို့၏ အကြွင်းအကျန်များ နှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတို့၏ အကြွင်းအကျန်များကို တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|last=Travis|first=John|title= Jomon Genes|url=http://www.pitt.edu/~annj/courses/notes/jomon_genes.html|publisher=University of Pittsburgh|accessdate=January 15, 2011}}</ref> ထိုကာလမှ ရွှံ့ဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး အလှဆင်ထားသော ခွက်များသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစောဆုံးသော [[အိုးလုပ်ငန်း]]မှ လက်ရာများပင် ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်တွင် ယာယိုအီ လူမျိုးတို့ ဂျပန်ကျွန်းများသို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး ဂျိုမွန်လူမျိုးတို့နှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite book|last=Denoon|first=Donald; Hudson, Mark|title=Multicultural Japan: palaeolithic to postmodern|url=https://archive.org/details/multiculturaljap0000unse_y4f9|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=0-521-00362-8|pages=[https://archive.org/details/multiculturaljap0000unse_y4f9/page/n31 22]–23}}</ref> ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် စတင်သော ယာယိုအီ ကာလတွင် အလေ့အထအသစ်များ စတင်မိတ်ဆက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းတို့မှာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊<ref>{{cite web|title=Road of rice plant|url=http://www.kahaku.go.jp/special/past/japanese/ipix/5/5-25.html|publisher=[[National Science Museum of Japan]]|accessdate=January 15, 2011|archivedate=30 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430010530/http://www.kahaku.go.jp/special/past/japanese/ipix/5/5-25.html}}</ref> အိုးလုပ်ငန်း ပုံစံအသစ်<ref>{{cite web|title=Kofun Period|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/kofu/hd_kofu.htm|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=January 15, 2011}}</ref> နှင့် သတ္တုပညာ တို့ဖြစ်ပြီး ကိုရီးယား နှင့် တရုတ်မှ ရွှေ့ပြောင်းလာသောသူတို့ ယူဆောင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Yayoi Culture|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/yayo/hd_yayo.htm|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=January 15, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သည့် အစောဆုံး မှတ်တမ်းကို တရုတ်လူမျိုးတို့၏ "ဟန်မှတ်တမ်း" ဟုခေါ်သော တရုတ်သမိုင်းမှ<ref>{{cite book | last=Takashi | first=Okazaki | last2=Goodwin | first2=Janet | title=The Cambridge history of Japan, Volume 1: Ancient Japan | year=1993 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=0-521-22352-0 | page=275 | chapter=Japan and the continent}}</ref> တဆင့် တွေ့ရသည်။ တရုတ်တို့၏ "ပြည်ထောင် ၃ ခု မှတ်တမ်း" ဟု အမည်ရသော သမိုင်းစာအုပ်အရ အေဒီ ၃ ရာစုတွင် ဂျပန်ကျွန်းစုပေါ်မှ အင်အားအကောင်းဆုံး တိုင်းပြည်ကို ယာမာတိုင်းကိုကု ဟု ခေါ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် စတင် ရောက်ရှိလာသည်မှာ ကိုရီးယား ပတ်ချဲ တိုင်းပြည်မှ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ တိုးတက် ပြန့်ပွားလာမှုတွင် တရုတ်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှု များစွာ ပါဝင်လေသည်။<ref>{{cite book |editor=Brown, Delmer M.|year=1993 |title=The Cambridge History of Japan |publisher=Cambridge University Press |pages=140–149}}</ref> အစောပိုင်းက လက်မခံမှုများရှိသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားများက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပြန့်ပွားအောင် လုပ်ဆောင်လာကြပြီး အာဆုကာ ခေတ် (၅၉၂-၇၁၀) သို့ ရောက်သော အခါတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံ လာကြသည်။<ref>{{cite book |title=The Japanese Experience: A Short History of Japan |url=https://archive.org/details/japaneseexperien0000beas |first=William Gerald|last=Beasley |publisher=University of California Press |year=1999 |page=[https://archive.org/details/japaneseexperien0000beas/page/42 42] |isbn=0-520-22560-0 }}</ref> ၈ ရာစုနှစ်၊ နာရာခေတ် (၇၁၀-၇၈၄) သို့ ရောက်သောအခါတွင် ဟဲအိဂျို နန်းတော် (ယနေ့ခေတ် နာရာ နေရာ) နေရာကို ဗဟိုပြု၍ အင်အား အလွန်ကောင်းသော ဂျပန်တိုင်းပြည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ နာရာခေတ်မှစ၍ ဂျပန်စာပေ အစပျိုးလာခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာပေါ် အခြေခံသော ဂျပန် အနုပညာ နှင့် ဗိသုကာပညာရပ်တို့ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |first=Conrad|last=Totman |year=2002 |title=A History of Japan |publisher=Blackwell |pages=64–79 | isbn=978-1-4051-2359-4}}</ref> ၇၃၅-၇၃၇ ကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကျောက်ရောဂါ ကပ်‌ဘေးကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ သုံးပုံတစ်ပုံခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Hays|first=J.N.|title=Epidemics and pandemics: their impacts on human history|url=https://archive.org/details/cruisersbattlecr00osbo|year=2005|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=1-85109-658-2|page=[https://archive.org/details/cruisersbattlecr00osbo/page/31 31]}}</ref> ၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ကန်မူးမင်းက မြို့တော်ကို နာရာမှ နာဂါအိုကာကျိုး နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ထိုမှ တဆင့် ယနေ့ခေတ် [[ကျိုတိုမြို့]] နေရာ ဖြစ်သော ဟဲအိအန်ကျိုး သို့ ၇၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ [[File:Mōko Shūrai Ekotoba Mongol Invasion Takezaki Suenaga 2 Page 5-7.jpg|thumb|မွန်ဂိုတို့ ဂျပန်သို့ ကျူးကျော်စဉ်အတွင်း ဆာမူရိုင်းများ မွန်ဂိုတို့နှင့် ရင်ဆိုင်နေစဉ်။ ကာမိကာဇဲဟု အမည်ရသော တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း နှစ်ခုက ဂျပန်တို့ကို မွန်ဂိုတပ်တို့၏ ရန်မှ ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။]] ထိုအချိန်မှစ၍ ဟဲအိအန် ခေတ် (၇၉၄-၁၁၈၅) ခုနှစ်အတွင်းစတင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ တသီးတခြားဖြစ်သော ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှု ခိုင်မာစွာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ကာ အနုပညာ၊ အိုးလုပ်ငန်း နှင့် ဘာသာစကားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ လေဒီ မူရာဆာကီ၏ ဂန်းဂျိ ပုံပြင်များနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတော် သီချင်းဖြစ်သော ကိမိဂါရိုတို့ကို ထိုအချိန်က ရေးသားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |first=Conrad|last=Totman |year=2002 |title=A History of Japan |publisher=Blackwell |pages=79–87, 122–123 | isbn=978-1-4051-2359-4}}</ref> ဟဲအိအန်ခေတ်အတွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြန့်ပွားလာခဲ့ပြီး အဓိကအားဖြင့် ဂိုဏ်းနှစ်ခု ဖြစ်သော ဆိုင်ချိုး၏ တန်ဒိုင်းဂိုဏ်း နှင့် ကူးကိုင်း၏ ရှင်ဂုံဂိုဏ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု ဖြစ်သော သန့်ရှင်းသောမြေ၏ ဗုဒ္ဓဝါဒ (ဂျိုဒိုရှူး ၊ ဂျိုဒိုရှင်ရှူး ) မှာ ၁၁ ရာစု၏ နောက်တစ်ဝက်တွင် အလွန် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ === မြေရှင်ပဒေသရာဇ်ခေတ်ကာလ === ဂျပန်တို့၏ မြေရှင်ပဒေသရာဇ် ခေတ်ကာလမှ [[ဆာမူရိုင်း]] ဟုခေါ်သော အုပ်ချုပ်သူ စစ်သူရဲများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့် ထင်ရှားလာခြင်းတို့ဖြင့် အစပျိုးခဲ့သည်။ ၁၁၈၅ ခုနှစ်တွင် ဂန်ပေးစစ်ပွဲအတွင်း တိုင်ရာ မျိုးနွယ်စုတို့ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် ဟဲအိကဲပုံပြင်များအရ ဆာမူရိုင်း မိနာမိတို နော့ ယိုရီတိုမိုကို [[ရှိုးဂန်း]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ကမာကူရာ တွင် အခြေစိုက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူ သေဆုံးပြီးနောက် ဟိုဂျို မျိုးနွယ်စုသည် ရှိုးဂန်း များအတွက် အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကမာကူရာ ခေတ် (၁၁၈၅-၁၃၃၃) ခုနှစ်အတွင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ဆာမူရိုင်းအလွှာများ ကြားတွင် ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=106–112}}</ref> ကမာကူရာ ရှိုးဂန်းတို့က ၁၂၇၄ နှင့် ၁၂၈၁ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂို ကျူးကျော်သူတို့ကို တွန်းလှန်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ဂိုဒိုင်ဂိုမင်းမှ နောက်ဆုံးတွင် သူတို့အား ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်။ ဂိုဒိုင်ဂိုမင်းသည် ၁၃၃၆ ခုနှစ်တွင် အာရှီကာဂါ တာကာအူဂျီ အား ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ [[File:Samurai-Edo-Customs-1798-Shiji-no-Yukikai.png|thumb|left|ဆာမူရိုင်းတို့သည် အရပ်သားတို့ကို အသေးအဖွဲစော်ကားမှုများနှင့်ပင် သတ်ဖြတ်တတ်ကြသဖြင့် အဲဒိုခေတ် (၁၇၉၈)အတွင်း ဂျပန်ပြည်သူတို့က အကြီးအကျယ် ကြောက်ရွံ့ကြသည်။]] အာရှိကာဂါ တာကာအူဂျီက မူရိုမာချီ ၊ ကျိုတိုတွင် ရှိုးဂန်းနိတ် ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မူရိုမာချီခေတ် (၁၃၃၆-၁၅၇၃) ခုနှစ်အတွင်း စတင်ခဲ့သည်။ အာရှီကာဂါ ရှိုးဂန်းနိတ် သည် အာရှိကာဂါ ယိုရှီမိဆု လက်ထက်တွင် ဂုဏ်ရောင် ထွန်းပြောင်ခဲ့ပြီး ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြေခံသော ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်မြင့်မားခဲ့သည်။ ထိုမှတဆင့် ဟီဂါရှိယာမ ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၁၆ ရာစုတိုင်အောင် တိုးတက် မြင့်မားခဲ့သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ နောက် ဆက်ခံသော အာရှိကာဂါ ရှိုးဂန်းများသည် ဒိုင်မျိုဟုခေါ်သော မြေရှင်ပဒေရာဇ် စစ်ခေါင်းဆောင်များကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ ၁၄၆၇ ခုနှစ်တွင် အိုးနင်စစ်ပွဲဟု ခေါ်သော ပြည်တွင်းစစ် စတင်ခဲ့ကာ ရာစုနှစ်တစ်ခုစာ ကြာသည့် ဆန်ဂိုးကုခေတ် ဟုခေါ်သည် ပြည်ထောင်စစ်ပွဲများ စတင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |first=George|last=Sansom |year=1961 |title=A History of Japan: 1334–1615 |url=https://archive.org/details/historyofjapan00sans|publisher=Stanford University Press|pages=[https://archive.org/details/historyofjapan00sans/page/42 42], 217 | isbn=0-8047-0525-9}}</ref> ၁၆ရာစု အတွင်းတွင် ပေါ်တူဂီမှ ကုန်သည်များနှင့် ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများ ဂျပန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဂျပန်နှင့် အနောက်တိုင်းတို့အကြား ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု တိုက်ရိုက်ဖလှယ်ခြင်း စတင်ခဲ့သည်။ အိုဒါ နိုဘူနာဂါသည် အခြား ဒိုင်မျိုများကို ဥရောပ နည်းပညာနှင့် လက်နက်များကို အသုံးပြု၍ အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၅၅၂ ခုနှစ်တွင် လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ဆက်ခံသူ တိုယိုတိုမီ ဟီဒဲယိုရှီက ၁၅၉၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံကိုပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ဟီဒဲယိုရှီက ကိုရီးယားကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ကျူးကျော်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားနှင့် မင်မင်းဆက်၏ တရုတ်တပ်များကို ရှုံးနိမ့်ပြီး ဟီဒဲယိုရှီ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဂျပန်တပ်များ ကိုရီးယားမှ ၁၅၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆုတ်ခွာလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |first=Stephen|last=Turnbull|year=2002 |title=Samurai Invasion: Japan's Korean War |url=https://archive.org/details/samuraiinvasionj0000turn|publisher=Cassel |page=[https://archive.org/details/samuraiinvasionj0000turn/page/227 227]| isbn=978-0-304-35948-6}}</ref> ထိုခေတ်ကို အာဇူချီ-မိုမိုယာမာခေတ် (၁၅၇၃-၁၆၀၃) ဟု ခေါ်သည်။ [[File:Japan map 1783.jpeg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြေပုံကို ပြန်လည် ထွင်းထုထားပုံ]] တိုဂူဂါဝါ အိအဲယာဆု သည် ဟိဒဲယိုရှီ၏ သားအရွယ်မရောက်မီ ယာယီအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး သူ၏ နေရာကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ထောက်ခံမှု ရရှိစေရန် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားသော အခါတွင် သူသည် ၁၆၀၀ ခုနှစ်၌ ပြိုင်ဘက် မျိုးနွယ်စုတို့ကို ဆဲကိဂါဟာရ စစ်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သည်။ အိအဲယာဆုသည် ၁၆၀၃ ခုနှစ်တွင် ရှိုးဂန်းအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရပြီး အဲဒိုခေါ် ယနေ့ခေတ်တိုကျို နေရာတွင် တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Turnbull|first=Stephen|title=Toyotomi Hideyoshi|url=https://archive.org/details/toyotomihideyosh00turn_184|year=2010|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84603-960-7|page=[https://archive.org/details/toyotomihideyosh00turn_184/page/n62 61]}}</ref> တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် သည် ဘူကဲ ရှိုဟတ်တို အပါအဝင် စည်းမျဉ်းများကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒိုင်မျိုများ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အတွက် လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=142–143}}</ref> ၁၆၃၉ ခုနှစ်တွင် ဆာကိုကု ဟုခေါ်သော တံခါးပိတ် ဝါဒ ပေါ်လစီကို ရာစုနှစ် ၂ ခုခွဲမျှ ကြာအောင် ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး အားပျော့သော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စည်းလုံးညီညွတ်မှု အချိန်ကာလ ဖြစ်သည့် အဲဒိုခေတ် (၁၆၀၃-၁၈၆၈) အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Toby|first=Ronald P.|title=Reopening the Question of Sakoku: Diplomacy in the Legitimation of the Tokugawa Bakufu|journal=Journal of Japanese Studies|year=1977|volume=3|issue=2|pages=323–363|doi=10.2307/132115}}</ref> ရန်းဂါးကု ဟုခေါ်သော အနောက်တိုင်း သိပ္ပံပညာများကို နာဂါဆာကီရှိ ဒတ်ချ်တို့ စုဝေးရာ ဖြစ်သော ဒဲဂျီးမားမှ တဆင့် ဆက်လက်လေ့လာခဲ့သည်။ အဲဒိုခေတ်တွင် ကိုကုဂကု (အမျိုးသားရေး ဘာသာ) ဟုခေါ်သော ဂျပန်တို့မှ ဂျပန်နိုင်ငံ အကြောင်း လေ့လာသော ဘာသာရပ်လည်း တိုးတက် ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Ohtsu|first=M.|title=Japanese National Values and Confucianism|journal=Japanese Economy|year=1999|volume=27|issue=2|pages=45–59|doi=10.2753/JES1097-203X270245|last2=Ohtsu|first2=Makoto}}</ref> === ခေတ်သစ်ကာလ === ၁၈၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် အမေရိကန် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးချုပ် မက်သယူးပယ်ရီသည် အမေရိကန်ရေတပ်မှ သင်္ဘောနက်ဟု ဂျပန်တို့ခေါ်သော အနောက်တိုင်း သင်္ဘောများဖြင့် ရောက်ရှိလာပြီး ကာနာဂါဝါ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဂျပန်တို့ကို ဖိအားပေး၍ ပြင်ပကမ္ဘာနှင့် ဆက်သွယ်စေခဲ့သည်။ ဘာကူမတ်ဆု ခေတ်အတွင်း နောက်ဆက်တွဲ အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ချုပ်ဆိုသော အလားတူစာချုပ်များကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စီးပွားရေး နှင့် နိုင်ငံရေး ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ရှိုးဂန်း နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဘိုရှင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားပြီး ဘုရင်အောက်တွင် အားလုံး စုပေါင်းထိန်းချုပ်သောနိုင်ငံ (မေဂျီပြန်လည်တည်ထောင်ရေး) အဖြစ် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=289–296}}</ref> [[File:Great Victory of Pyongyang and Capture of Chinese Qing Generals by Migita Toshihide 1894.jpg|thumb|left|240px|၁၈၉၄-၁၈၉၅ ပထမ တရုတ်-ဂျပန်စစ်တွင် တရုတ် ဗိုလ်ချုပ်တို့ ဂျပန်တို့ ထံတွင် လက်နက်ချစဉ်]] အနောက်တိုင်းမှ နိုင်ငံရေး၊ တရားစီရင်ရေး နှင့် စစ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ ပုံစံကို ယူပြီးနောက် ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့သည် ပရိုင်ဗီကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မေဂျီ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ကို စတင်မိတ်ဆက်ကာ ဂျပန်လွှတ်တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မေဂျီ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးမှ ဂျပန် အင်ပိုင်ယာကို စက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးသော ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ချဲ့ထွင်ရန်အတွက် စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို စတင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ [[ပထမ တရုတ်-ဂျပန်စစ်]] (၁၈၉၄-၁၈၉၅) နှင့် ရုရှား-ဂျပန်စစ် (၁၉၀၄-၁၉၀၅) တို့ အပြီးတွင် ဂျပန်တို့သည် ထိုင်ဝမ်၊ ကိုရီးယား နှင့် ဆာခါလင်၏ တောင်ဘက် တစ်ဝက်ကို ရယူ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Matsusaka|first=Y. Tak|title=Companion to Japanese History|url=https://archive.org/details/companiontojapan0000unse|year=2009|publisher=Blackwell|isbn=9781-4051-1690-9|pages=[https://archive.org/details/companiontojapan0000unse/page/224 224]–241|editor=Tsutsui, William M.|chapter=The Japanese Empire}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် ၃၅ သန်းမှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် သန်း ၇၀ သို့ တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Hiroshi|first=Shimizu|title=Japan and Singapore in the world economy : Japan's economic advance into Singapore, 1870–1965|year=1999|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-19236-1|author2=Hitoshi, Hirakawa|page=17}}</ref> [[File:Meiji tenno1.jpg|thumb|upright|မေဂျီ ဘုရင် (၁၈၆၈-၁၉၁၂) သူ၏ အမည်ဖြင့် တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် အပြီးတွင် ဘုရင်စနစ်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းခဲ့သည်။]] ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် တိုင်းရှိုး ဒီမိုကရေစီခေတ်အနေဖြင့် ခဏတာ ရှိခဲ့သော်လည်း နယ်ချဲ့စနစ်နှင့် စစ်အင်အားတိုးချဲ့မှုတို့က လွှမ်းမိုးသွားခဲ့သည်။ [[ပထမကမ္ဘာစစ်]] တွင် ဂျပန်တို့သည် စစ်နိုင်သည့် မဟာမိတ်များဘက်မှ ရှိခဲ့ပြီး သူတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုကို ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့သည် နယ်ချဲ့ ပေါ်လစီကို ဆက်လက် ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် [[မန်ချူးရီးယား]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံတကာမှ ကန့်ကွက် ရှုံ့ချခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဂျပန်တို့ [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး]] မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့သည် နာဇီဂျာမနီ နှင့် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး ပဋိညာဉ် စာချုပ်ကို လက်မှတ် ထိုးခဲ့ပြီး ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် သုံးပွင့်ဆိုင် ပဋိညာဉ် စာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ဝင်ရိုးတန်းအင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=The Axis Alliance|url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/pre-war/361125a.html#3|publisher=iBiblio|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့က ဆိုဗီယက်-ဂျပန် စစ်မတိုက်ရေး ပဋိညာဉ်စာချုပ်ကို ညှိနှိုင်း ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|page=442}}</ref> ဂျပန်အင်ပိုင်ယာသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ အခြားဒေသများကို ကျူးကျော်ခဲ့ပြီး [[ဒုတိယ တရုတ်-ဂျပန်စစ်]] (၁၉၃၇-၁၉၄၅) ကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ဂျပန် ဘုရင့် တပ်မတော်သည် နန်ကျင်းမြို့ကို အလျှင်အမြန် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး [[နန်ကင်း လူသတ်ပွဲ]]ကို ကျူးလွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/PTO/IMTFE/IMTFE-8.html |title=Judgment International Military Tribunal for the Far East, Chapter VIII: Conventional War Crimes (Atrocities) |publisher=iBiblio |date=November 1948}}</ref> ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့ ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနားကို ကျူးကျော် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]]က ဂျပန်တို့အား လောင်စာဆီ ရောင်းချမှု ပိတ်ပင်ကန့်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |first=Roland H., Jr. |last=Worth |title=No Choice But War: the United States Embargo Against Japan and the Eruption of War in the Pacific |publisher=McFarland |year=1995 |pages=56, 86|isbn=0-7864-0141-9}}</ref> ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၇) ရက်တွင် ဂျပန်တို့က အမေရိကန် ရေတပ်စခန်း ဖြစ်သော [[ပုလဲဆိပ်ကမ်း]] ကို တိုက်ခိုက်ပြီး စစ်ကြေညာခဲ့ကာ အမေရိကန်တို့ကို [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် လာစေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.sankei.co.jp/seiron/koukoku/2005/0504/ronbun3-2.html |title=インドネシア独立運動と日本とスカルノ（２） |work=馬 樹禮 |publisher=産経新聞社 |date=April 2005 |accessdate=October 2, 2009 |language=Japanese |archivedate=1 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501141220/http://www.sankei.co.jp/seiron/koukoku/2005/0504/ronbun3-2.html }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/1941/411208c.html |title=The Kingdom of the Netherlands Declares War with Japan |publisher=iBiblio |accessdate=October 2, 2009}}</ref> ဆိုဗီယက်တို့က မန်ချူးရီးယားကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး ဟီရိုရှီးမားနှင့် နာဂါဆာကီ မြို့တို့တွင် [[အနုမြူဗုံး|အဏုမြူဗုံး]] ကြဲချခြင်း ခံရပြီးနောက် ဂျပန်တို့ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် အကန့်အသတ်မရှိ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Pape|first=Robert A.|title=Why Japan Surrendered|url=https://archive.org/details/sim_international-security_fall-1993_18_2/page/154|journal=International Security|year=1993|volume=18|issue=2|pages=154–201|doi=10.2307/2539100}}</ref> စစ်ပွဲကြောင့် ဂျပန် နှင့် အရှေ့အာရှ တစ်ခုလုံးတွင် လူသန်းပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံများစွာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဦးဆောင်သော မဟာမိတ်များက အာရှတဝှမ်းရှိ ကိုလိုနီများ နှင့် စစ်စခန်းများမှ ဂျပန် သန်းပေါင်းများစွာကို အိမ်ပြန်ပို့ခဲ့ရပြီး ဂျပန် အင်ပိုင်ယာကို ဖျက်သိမ်းကာ ၎င်းတို့ သိမ်းယူထားသော နယ်မြေများကို လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည် ရရှိစေခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Watt|first=Lori|title=When Empire Comes Home: Repatriation and Reintegration in Postwar Japan|url=https://archive.org/details/whenempirecomesh0000unse|publisher=Harvard University Press|year=2010|isbn=978-0-674-05598-8|pages=[https://archive.org/details/whenempirecomesh0000unse/page/n16 1]–4}}</ref> မဟာမိတ်များက အရှေ့ဖျားဒေသအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ခုံရုံးကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၃) ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဂျပန်ခေါင်းဆောင် အချို့ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုများ အတွက် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဘက်တီးရီးယား သုတေသန ဌာန နှင့် ဘုရင့်မိသားစုတို့ကိုမူ တရားခွင်သို့ တက်ရောက်စေခဲ့သော်လည်း ရာဇဝတ်သားအဖြစ် တရားစွဲဆိုခြင်းမှ မဟာမိတ်တပ်များဆိုင်ရာ စစ်သေနာပတိချုပ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Thomas|first=J.E.|title=Modern Japan|url=https://archive.org/details/modernjapansocia0000thom|year=1996|publisher=Longman|isbn=0-582-25962-2|pages=[https://archive.org/details/modernjapansocia0000thom/page/284 284]–287}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့က လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရေစီဝါဒကို အလေးပေးသော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအသစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကို စာချုပ်ဖြင့် မဟာမိတ်တို့ ဂျပန်မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကာ <ref>{{cite web |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2007/03/06/national/52-coup-plot-bid-to-rearm-japan-cia/ |title='52 coup plot bid to rearm Japan: CIA |first=Joseph |last=Coleman |date=March 6, 2007 |work=The Japan Times |accessdate=April 3, 2007 |archive-date=11 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411091335/http://www.japantimes.co.jp/news/2007/03/06/national/52-coup-plot-bid-to-rearm-japan-cia/ }}</ref> ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့အား ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသည် အလျှင်အမြန် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်မှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်တို့ကျော်တက် မသွားခင်အချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ ထိုတိုးတက်မှုမှာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်လည်များတွင် အဓိက စီးပွားရေး ကျဆင်းမှု ကြုံတွေ့ပြီးနောက် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ ၂၁ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် အပေါင်းလက္ခဏာ ဆန်သော တိုးတက်မှုများဖြင့် စီးပွားရေး ပြန်လည် တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5178822.stm |title=Japan scraps zero interest rates |publisher=BBC News |date=July 14, 2006 |accessdate=December 28, 2006}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၁) ရက်တွင် ဂျပန်တို့သည် သမိုင်းတွင် အပြင်းထန်ဆုံးသော ငလျင်နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး [[နျူကလီးယားစွမ်းအား|နျူကလီးယား စွမ်းအင်]]၏ သမိုင်းတလျှောက်တွင် အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်သော ဖူကူရှီးမား ဒိုင်အိချိ နျူးကလီးယား ကပ်ဘေးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။<ref name="nytimes-tsunami">{{cite news|last=Fackler|first=Martin; Drew, Kevin|title=Devastation as Tsunami Crashes Into Japan|url=http://www.nytimes.com/2011/03/12/world/asia/12japan.html?ref=world|accessdate=March 11, 2011|newspaper=The New York Times|date=March 11, 2011}}</ref> == အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေး == [[File:Emperor Naruhito (cropped).jpg|thumb|လက်ရှိ ဧကရာဇ် [[နာရူဟီတို]]]] ဂျပန်နိုင်ငံသည် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဘုရင်၏ ဩဇာအာဏာမှာ အနည်းအကျဉ်းမျှသာ ရှိသည်။ ပွဲလမ်းသဘင်များအတွက် ဥသျှောင် ဖြစ်သော ဘုရင်ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက "နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ၏ ပြယုဂ်" ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဩဇာအာဏာမှာ ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဒိုင်းယက်ဟု ခေါ်သော လွှတ်တော်၏ ရွေးချယ်ခံ အမတ်များ တွင်သာ ရှိသည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာမှာ ပြည်သူတို့ ထံတွင်သာ ရှိသည်။<ref name="Constitution">{{cite web |url=http://www.kantei.go.jp/foreign/constitution_and_government_of_japan/constitution_e.html |title=The Constitution of Japan |publisher=Prime Minister of Japan and His Cabinet |date=November 3, 1946 |accessdate=February 14, 2014}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိဘုရင်မှာ နာရူဟီတိုဖြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြု အစိတ်အပိုင်းမှာ နေရှင်နယ် ဒိုင်းယက် ဟုခေါ်သော လွှတ်တော် နှစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တွင် အမတ် နေရာ ၄၈၀ ပါသော အောက်လွှတ်တော် ပါဝင်ပြီး ၄ နှစ်တကြိမ် သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းသည့် အခါတွင် ပေါ်ပြူလာ ဖြစ်သော မဲဖြင့် ရွေးချယ်ခန့်အပ် ကြသည်။ ဟောက်စ်အော့ဖ် ကောင်ဆယ်လာ ခေါ်သော အထက်လွှတ်တော်တွင် အမတ်နေရာ ၂၄၂ နေရာ ပါဝင်ပြီး ၆ နှစ်သက်တမ်း ရှိသည်။ အသက် ၂၀ ပြည့်ပြီးသူတိုင်း မဲပေးပိုင်ခွင့် ရှိပြီး<ref name="cia">{{cite web|title=Japan|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|publisher=US Department of State|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ရွေးချယ်ခံ နေရာများ အားလုံးအတွက် လျှို့ဝှက်မဲစနစ်<ref name="Constitution"/> ကို ကျင့်သုံးသည်။ လွှတ်တော်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ဘရယ် ပါတီ ဖြစ်သော ဂျပန် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ နှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ် ဖြစ်သော လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီတို့ ကြီးစိုးနေကြသည်။ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီမှာ ၁၉၅၅ မှစ၍ မဲအရေအတွက် အသာရခဲ့ပြီဂ ၁၉၉၃ နှင့် ၁၉၉၄ ကြား ၁၁ လ နှင့် ၂၀၀၉ နှင့် ၂၀၁၂ ကြား ကာလများမှ လွဲ၍ ဖြစ်သည်။ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ အောက်လွှတ်တော်တွင် ၂၉၄ နေရာနှင့် အထက်လွှတ်တော်တွင် ၈၃ နေရာ ရရှိထားသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဂျပန်အစိုးရ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ပြီး လွှတ်တော်များမှ အမတ်များထဲနေ၍ ရွေးချယ် သတ်မှတ်ပြီးနောက် ဘုရင်မှ ခန့်အပ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို ခန့်အပ်ပိုင်ခွင့် နှင့် ထုတ်ပယ်နိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပြီး လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီမှ အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် [[ရှင်ဇို အာဘေး]]မှ ယိုရှီဟီကို နိုဒါ၏ နေရာတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၆ မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last=Fackler|first=Martin|title=Ex-Premier Is Chosen To Govern Japan Again|url=http://www.nytimes.com/2012/12/27/world/asia/shinzo-abe-selected-as-japans-prime-minister.html?_r=1&|accessdate=March 12, 2013|newspaper=The New York Times|date=December 27, 2013|location=New York}}</ref> ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို ဘုရင်က ခန့်အပ်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ လွှတ်တော်မှ သတ်မှတ်ပေးသူ မည်သူကို မဆို ဘုရင်က ခန့်အပ်ပေးရမည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။<ref name="Constitution"/> [[File:Fumio Kishida 20170216.jpeg|thumb|လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် [[ဖူမီအို ခီရှိဒ]]]] ဂျပန် ဥပဒေမှာ သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်ဥပဒေ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိသော်လည်း အဲဒိုခေတ် အတွင်းတွင် "ကူဂျီကာတာ အိုဆာဒါမဲဂါကီ" အစရှိသော သီးသန့် ဥပဒေများ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက် လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|last=Dean|first=Meryll|title=Japanese legal system: text, cases & materials|url=https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean|year=2002|publisher=Cavendish|isbn=978-1-85941-673-0|pages=[https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean/page/55 55]–58|edition=2nd}}</ref> သို့သော်လည်း ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းမှ စ၍ တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ ဥရောပမှ အရပ်ဘက် ဥပဒေများ ပေါ်တွင် များစွာ အခြေခံလာပြီး အထူးသဖြင့် ဂျာမနီ နိုင်ငံ ဥပဒေ ပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၈၉၆ တွင် ဂျပန် အစိုးရမှ ဂျာမန် ဥပဒေကြမ်း တစ်ခုပေါ်တွင် မူတည်၍ အရပ်ဘက် ဥပဒေ တစ်ခုကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး ပြင်ဆင် ပြီးချိန် အထိတိုင်အောင် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Kanamori|first=Shigenari|title=German influences on Japanese Pre-War Constitution and Civil Code|journal=European Journal of Law and Economics|date=January 1, 1999|volume=7|issue=1|pages=93–95|doi=10.1023/A:1008688209052}}</ref> ဥပဒေပြု လွှတ်တော်မှ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေများကို ဘုရင်က တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုပေးရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ဘုရင်သည် လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုလိုက်သော ဥပဒေကို အတည်ပြုပေးရန် လိုအပ်ပြီး ထိုပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ဆန့်ကျင်ရန် အခွင့်အာဏာ ပေးမထားပေ။<ref name="Constitution"/> ဂျပန် တရားရုံးစနစ်ကို လေးပိုင်း ခွဲခြားထားပြီး တရားရုံးချုပ် နှင့် အောက်ရုံး ၃ ခု တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.kantei.go.jp/foreign/judiciary/0620system.html |publisher=Office of the Prime Minister of Japan |title=The Japanese Judicial System |accessdate=March 27, 2007}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ ပြဋ္ဌာန်း ဥပဒေ၏ အဓိက အပိုင်းကို ဥပဒေ သတ်မှတ်ချက်ဟု ခေါ်သည်။<ref>{{cite book|last=Dean|first=Meryll|title=Japanese legal system: text, cases & materials|url=https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean|year=2002|publisher=Cavendish|isbn=978-1-85941-673-0|page=[https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean/page/131 131]|edition=2nd}}</ref> ==နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရေး နှင့် စစ်ရေး== [[File:SM3 from JDS Kongo.jpg|thumb|upright|ဂျေဒီအက်စ် ကွန်ဂို (DDG-173) ထိန်းချုပ် ဒုံးကျည်ဖျက်စနစ်မှ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံ ဖျက် ဒုံးကျည်ကို ပစ်လွှတ်နေစဉ်]] ဂျပန်သည် ဂျီအိတ် (G8)၊ [[အေးပက်]] နှင့် အာဆီယံ ပေါင်း ၃ နိုင်ငံ တို့၏ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ပြီး အရှေ့အာရှ ညီလာခံတွင် ပါဝင်သူ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]နှင့် လုံခြုံရေး ပဋိဉာဏ် စာချုပ်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/australia/joint0703.html |title=Japan-Australia Joint Declaration on Security Cooperation |publisher=Ministry of Foreign Affairs|accessdate=August 25, 2010}}</ref> [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/india/pmv0810/joint_d.html |title=Joint Declaration on Security Cooperation between Japan and India |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=October 22, 2008 |accessdate=August 25, 2010}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးရေး ရန်ပုံငွေ အတွက် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့ ပြီးလျှင် တတိယမြောက် အများဆုံး လှူဒါန်းသော နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၉.၄၈ ဘီလီယံ လှူဒါန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Net Official Development Assistance in 2009|url=http://www.oecd.org/dataoecd/17/9/44981892.pdf|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]]|accessdate=January 16, 2011|archivedate=26 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110426173037/https://www.oecd.org/dataoecd/17/9/44981892.pdf}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် စီးပွားရေး၊ စစ်ရေး အရ နီးစပ်မှု ရှိသည်။ ဂျပန်-အမေရိကန် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီ၏ အရေးပါသော ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.realclearpolitics.com/articles/2007/03/japan_is_back_why_tokyos_new_a.html |title=Japan Is Back: Why Tokyo's New Assertiveness Is Good for Washington| author=Michael Green |publisher=Real Clear Politics | accessdate=March 28, 2007}}</ref> ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့ကုလသမ္မဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက် ဂျပန်နိုင်ငံသည် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းမဟုတ်သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်မှာ စုစုပေါင်း နှစ် ၂၀ မျှ ရှိပြီး လတ်တလော အနေနှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် ဂျီဖိုး နိုင်ငံများထဲမှ [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ရန် ကြိုးစားနေသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.centralchronicle.com/20070111/1101194.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221044357/http://www.centralchronicle.com/20070111/1101194.htm |archivedate=February 21, 2007 |title=UK backs Japan for UNSC bid |work=Central Chronicle | accessdate=March 28, 2007}}</ref> ဂျပန်သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် နယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်လျှင် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ရုရှားနိုင်ငံနှင့် တောင်ကူရေးကျွန်းများ အငြင်းပွားမှု၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် လျန်ကုတ် ကျောက်ဆောင် အငြင်းပွားမှု နှင့် တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံတို့နှင့် ဆန်ကာကူးကျွန်း အငြင်းပွားမှု၊ တရုတ်နှင့် အိုကီနိုတိုရီရှီမာ ပတ်ဝန်းကျင် သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန် ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|title=Peace in Northeast Asia|url=https://archive.org/details/peacenortheastas00scho|year=2008|publisher=Edward Elgar Publishing Limited|pages=[https://archive.org/details/peacenortheastas00scho/page/n33 26]–29|editor=Schoenbaum, Thomas J.}}</ref> ထို့ပြင် ဂျပန်တို့သည် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသားတို့အား ပြန်ပေးဆွဲမှု နှင့် နျူးကလီးယားလက်နက် နှင့် ဒုံးကျည်များ ကိစ္စတို့ကြောင့် ပြဿနာ ဖြစ်ပွားလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|last=Chanlett-Avery|first=Emma|title=North Korea's Abduction of Japanese Citizens and the Six-Party Talks|url=http://www.fas.org/sgp/crs/row/RS22845.pdf|work=CRS Report for Congress|publisher=Federation of American Scientists|accessdate=January 7, 2011|archive-date=16 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212430/http://www.fas.org/sgp/crs/row/RS22845.pdf|url-status=dead}}</ref> ဂျပန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံများထဲမှ စစ်ရေး အသုံးစရိတ် အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=The 15 countries with the highest military expenditure in 2009|url=http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/milex_15|publisher=Stockholm International Peace Research Institute|accessdate=January 16, 2011|archivedate=17 February 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110217084451/http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/milex_15}}</ref> အီရတ်စစ်ပွဲ အတွင်းက ဂျပန်နိုင်ငံမှ တိုက်ခိုက်ရေး မဟုတ်သော တပ်များကို စေလွှတ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref name="Iraq deployment">{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php |title=Tokyo says it will bring troops home from Iraq |work=International Herald Tribune |date=June 20, 2006 |accessdate=March 28, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060701220151/http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php |archivedate=1 July 2006 }}</ref> ဂျပန်၏ ရေကြောင်းကာကွယ်ရေးတပ်မှာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ကမ်းခြေ နိုင်ငံများ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွင် အမြဲပါဝင်လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=About RIMPAC|url=http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/topics/exrimpac/abt_rimpac.html|publisher=Government of Singapore|accessdate=March 2, 2014|archivedate=6 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806203903/http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/topics/exrimpac/abt_rimpac.html}}</ref> ဂျပန်စစ်တပ် (ဂျပန်ကာကွယ်ရေးတပ်) အား ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ အရ စစ်ကြေညာခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အငြင်းပွားမှုများတွင် စစ်ရေးအရ ဖြေရှင်းခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ ဂျပန် ကာကွယ်ရေးတပ်သည် ပုံမှန် စစ်တပ်တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ ပြင်ပတွင် သေနတ်တစ်ချက်မျှ မဖောက်သည့် စစ်တပ် ဖြစ်သည်။<ref>正論, May 2014 (171).</ref> ဂျပန်စစ်တပ်ကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက အုပ်ချုပ်ပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဂျပန်မြေပြင်ကာကွယ်ရေးတပ်(JGSDF) ၊ ဂျပန်ရေကြောင်း ကာကွယ်ရေးတပ် (JMSDF) နှင့် ဂျပန် လေကြောင်းကာကွယ်ရေးတပ် (JASDF) တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုတပ်များသည် လတ်တလောတွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ အီရတ်သို့ ဂျပန်တပ်များပို့လွှတ်ခြင်းမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ ပထမဆုံး ဂျပန်စစ်တပ်အား နိုင်ငံခြားတွင် အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref name="Iraq deployment"/> နိပွန်ကဲအီဒန်ရန် ဟု ခေါ်သော ဂျပန်စီးပွားရေး အသင်းမှ ဂျပန်နိုင်ငံ အနေနှင့် နိုင်ငံတကာ စစ်လေယာဉ်နှင့် ဒုံးကျည် ပူးပေါင်း တည်ဆောက်သည့် စီမံကိန်းလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်နိုင်ရန် အတွက် အစိုးရအား လက်နက်တင်ပို့မှုကို ပိတ်ပင်ထားခြင်းမှ ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2010/07/13/idINIndia-50097320100713 |title=Japan business lobby wants weapon export ban eased |publisher=Reuters |date=July 13, 2010 |accessdate=April 12, 2011 |archivedate=29 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141029205933/http://in.reuters.com/article/2010/07/13/idINIndia-50097320100713 }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလတွင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ရှင်ဇိုအာဘေးမှ ဂျပန် အနေနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့် အချိန်မှ စ၍ ထိန်းသိမ်းထားသော ပါဝင်ပတ်သက်မှု မရှိခြင်းကို ရပ်တန့်၍ ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်လိုသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ ပြောကြားချက်အရ ဂျပန်အနေနှင့် အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများအား ဂျပန်၏ ပံ့ပိုးမှုကို ပေး၍ အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လိုသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="JapanAsia">{{cite news|title=Abe offers Japan's help in maintaining regional security|url=http://www.japanherald.com/index.php/sid/222467193/scat/c4f2dd8ca8c78044/ht/Abe-offers-Japans-help-in-maintaining-regional-security|accessdate=May 31, 2014|publisher=Japan Herald|archivedate=31 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140531184828/http://www.japanherald.com/index.php/sid/222467193/scat/c4f2dd8ca8c78044/ht/Abe-offers-Japans-help-in-maintaining-regional-security}}</ref> ==အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပရီဖက်ချာပေါင်း ၄၇ ခုရှိပြီး ပရီဖက်ချာ တစ်ခုစီတွင် ရွေးချုပ်ထားသော အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ဥပဒေရေးရာ အဖွဲ့ နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တို့က ကြီးကြပ်သည်။ ပရီဖက်ချာများကို မြို့တော်များ၊ မြို့များ နှင့် ကျေးရွာများ အဖြစ် ဆက်လက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားသည်။<ref>{{cite book|last=McCargo|first=Duncan|title=Contemporary Japan|url=https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=0333710002|pages=[https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca/page/84 84]–85}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် လက်ရှိတွင် မြို့တော်များ၊ မြို့များ နှင့် ကျေးရွာများကို ပြန်လည် ပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းလျက် ရှိသည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ပရီဖက်ချာများ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ လျော့နည်းသွားပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အသုံးစရိတ်ကို လျှော့ချနိုင်ရန် မျှော်လင့်ထားသည်။<ref>{{cite web |last=Mabuchi |first=Masaru |url=http://siteresources.worldbank.org/WBI/Resources/wbi37175.pdf |title=''Municipal Amalgamation in Japan''|publisher=World Bank |date=May 2001 | accessdate=December 28, 2006}}</ref> {{ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒေသနှင့်ပရီဖက်ချာများ စာတမ်းထိုးမြေပုံ}} ==ပထဝီဝင်== [[File:Japan topo en.jpg|thumb|ဂျပန်ကျွန်းများ၏မြေမျက်နှာသွင်ပြင်]] ဂျပန်နိုင်ငံသည် အရှေ့အာရှ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်တွင် ကျွန်းပေါင်း ၆,၈၅၂ ကျွန်း ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သော ကျွန်းများသည် မြောက်လတ္တီကျု ၂၄° မှ ၂၆° အတွင်း နှင့် အရှေ့ လောင်ဂျီကျု ၁၂၂° မှ ၁၄၆° အတွင်း တည်ရှိသည်။ အဓိကကျွန်းများမှာ မြောက်မှ တောင်သို့ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၊ ဟွန်ရှူးကျွန်း၊ ရှိကိုကူးကျွန်း နှင့် ကျူရှူးကျွန်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အိုကီနာဝါ ပါဝင်သော ရူကျူးကျွန်းများမှာ ကျူရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက်တွင် ဆက်လျှက် တည်ရှိသည်။ ထိုကျွန်းများအားလုံးကို စုပေါင်း၍ ဂျပန်ကျွန်းစုများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref>{{cite book|last=McCargo|first=Duncan|title=Contemporary Japan|url=https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=0-333-710002 |pages=[https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca/page/8 8]–11}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းမှာ သစ်တောထူထပ်ပြီး တောင်ကုန်းများပြားသဖြင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရန် နှင့် လူနေထိုင်ရန် မသင့်လျော်ပေ။<ref name="cia"/><ref>{{cite web|title=Japan|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|publisher=US Department of State|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် လူနေထိုင်နိုင်သော အထူးသဖြင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် လူနေ အလွန်ထူထပ်သည်။ ဂျပန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူနေထိုင်မှု သိပ်သည်းမှု အများဆုံး နိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://esa.un.org/unpp/ |title=World Population Prospects |publisher=UN Department of Economic and Social Affairs |accessdate=March 27, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070321013235/http://esa.un.org/unpp/ <!--Added by H3llBot--> |archivedate=March 21, 2007}}</ref> ဂျပန်ကျွန်းများသည် ပစိဖိတ် မီးကွင်းဟု ခေါ်သော မီးတောင်ဇုန်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းရာပေါင်းများစွာက ဆီလူရီယန် အလယ်ပိုင်းမှ ပလေစတိုဆင်း အထိ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရွေ့လျားမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် တောင်ဘက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်ကျောက်လွှာထုမှ အာမူရီယန် ကျောက်လွှာထုနှင့် အိုကီနာဝါ ကျောက်လွှာထု အောက်သို့ ဝင်ရောက်သွားခဲ့ပြီး မြောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ် ကျောက်လွှာထု က အိုကောက်စ် ကျောက်လွှာထုအောက်သို့ ဝင်ရောက်သွားခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် ရှေးယခင်က ယူရှေးရှန်း တိုက်ကြီး၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တွဲဆက်နေခဲ့သည်။ ကျောက်လွှာထုများ ရွှေ့လျားပြီး အောက်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ သန်းခန့်က ဂျပန်ကျွန်းစု နေရာကို အရှေ့သို့ ဆွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ဂျပန်ပင်လယ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://shinku.nichibun.ac.jp/jpub/pdf/jr/IJ1501.pdf|last=Barnes|first=Gina L.|title=Origins of the Japanese Islands|publisher=[[University of Durham]]|year=2003|accessdate=August 11, 2009}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မီးမငြိမ်းသေးသော မီးတောင်ပေါင်း ၁၀၈ ခု ရှိသည်။ ရာစုနှစ်အတွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးစေသော ငလျင်များနှင့် ဆူနာမီများ မကြာခဏဆိုသလို ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://volcano.und.edu/vwdocs/volc_images/north_asia/japan_tec.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070204064754/http://volcano.und.edu/vwdocs/volc_images/north_asia/japan_tec.html |archivedate=February 4, 2007 |title=Tectonics and Volcanoes of Japan |publisher=Oregon State University |accessdate=March 27, 2007}}</ref> ၁၉၂၃ တိုကျို ငလျင်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=James|first=C.D.|title=The 1923 Tokyo Earthquake and Fire|url=http://nisee.berkeley.edu/kanto/tokyo1923.pdf|publisher=University of California Berkeley|accessdate=January 16, 2011|year=2002|archivedate=7 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140807010932/https://nisee.berkeley.edu/kanto/tokyo1923.pdf}}</ref> လတ်တလော ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဓိက ငလျင်ကြီးများမှာ ၁၉၉၅တွင် ဖြစ်ပွားသော မဟာဟန်ရှင်းငလျင် နှင့် ရစ်ချ်တာစကေး ၉.၀ ရှိပြီး<ref name="USGS9.0">{{cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2011/usc0001xgp/neic_c0001xgp_wmt.php |title=USGS analysis as of March 12, 2011 |publisher=Earthquake.usgs.gov |date=June 23, 2011 |accessdate=November 9, 2011 |archivedate=13 March 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5x9dgiIL8?url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2011/usc0001xgp/neic_c0001xgp_wmt.php }}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ရက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုဟိုကူး ငလျင်တို့ ပြီး ထိုငလျင်ကြောင့် ကြီးမားသော ဆူနာမီ လှိုင်းလုံးကြီးများ၏ ရိုက်ခတ်မှုကို ခံခဲ့ရသည်<ref name="nytimes-tsunami" /> ပစိဖိတ် မီးကွင်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ငလျင်လှုပ်ရန် နှင့် ဆူနာမီ ဖြစ်ပေါ်ရန် အခြေအနေများပြီး ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အတွက် အမြင့်မားဆုံး အန္တရာယ် ရှိသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=2013 World Risk Report |url=http://www.worldriskreport.com/uploads/media/WorldRiskReport_2013_online_01.pdf |accessdate=5 August 2014 |archivedate=16 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140816173655/http://www.worldriskreport.com/uploads/media/WorldRiskReport_2013_online_01.pdf }}</ref> ===ရာသီဥတု=== [[File:Cherry blossoms at Yoshinoyama 01.jpg|thumb|ယိုရှီနိုတောင်တွင် ချယ်ရီပန်းများပွင့်နေပုံမှာ ပြဇာတ်များနှင့် ဝါကာ ကဗျာများတွင် ချယ်မှုန်း သရုပ်ဖော်လေ့ ရှိသည်။]] [[File:Kongobuji Koyasan07n3200.jpg|thumb|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာဖြစ်သော ကိုယာတောင်ပေါ် ကွန်ဂိုဘူဂျိရှိ ဆောင်းဦးရာသီ မေပယ်လ်ရွက်များ]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ အများအားဖြင့် အပူအအေးမျှတသော်လည်း မြောက်မှတောင်သို့ များစွာ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ ရာသီဥတုဇုန် ၆ ခု ကွဲပြားနေသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ ဂျပန်ပင်လယ်၊ အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့် ဒေသ၊ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ နှင့် ရူကျူးကျွန်းများ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံး အပိုင်းဖြစ်သော ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် စိုစွတ်သော ကုန်းမြေ ရာသီဥတု ရှိပြီး ရှည်လျားပြီး အေးမြသော ဆောင်းရာသီများနှင့် အလွန်ပူနွေးသည်မှ အေးမြသော နွေရာသီများ ရှိသည်။ မိုးရေချိန် မများသော်လည်း ဆောင်းရာသီတွင် ဧရာမ နှင်းထုကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိသည်။<ref name=autogenerated2>{{cite book|last=Karan|first=Pradyumna Prasad|title=Japan in the 21st century|url=https://archive.org/details/japanin21stcentu0000kara|year=2005|publisher=University Press of Kentucky|isbn=0-8131-2342-9|pages=[https://archive.org/details/japanin21stcentu0000kara/page/18 18]–21, 41|author2=Gilbreath, Dick}}</ref> ဟွန်ရှူးကျွန်း၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ရှိသော ဂျပန်ပင်လယ်ဇုံတွင် အနောက်မြောက် ဆောင်းလေကြောင့် နှင်းများ အများအပြား ကျရောက်တတ်သည်။ နွေရာသီတွင်မူ ပစိဖိတ်ဒေသထက် ပို၍ အေးမြတတ်သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဖာန်းလေများကြောင့် အလွန်မြင့်မားသော အပူချိန် ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိသည်။ အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ပုံမှန် စိုစွတ်သော ကုန်းမြေရာသီဥတု ရှိသော်လည်း နွေရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီ၊ နေ့နှင့်ည တို့တွင် အပူချိန် ကွာခြားမှု မြင့်မားသည်။ မိုးရေချိန်နည်းသော်လည်း ဆောင်းရာသီတွင် အစဉ်သဖြင့် နှင်းကျလေ့ရှိသည်။ ချူးဂိုးကု နှင့် ရှီကိုးကုဒေသတို့မှ တောင်ကုန်းများသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်ကို ရာသီလေများမှ ကာဆီးထားသဖြင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး မအေးလွန်းသော ရာသီဥတု ရှိသည်။<ref name=autogenerated2 /> ပစိဖိတ် ကမ်းရိုးတန်းမှာမူ စိုစွတ်သော အပူလျော့ပိုင်း ရာသီဥတု ရှိပြီး အရှေ့တောင် ရာသီလေများကြောင့် တစ်ခါတရံ နှင်းကျတတ်သော မအေးလွန်းသည့် ဆောင်းရာသီနှင့် ပူပြင်းပြီး စိုစွတ်သော နွေရာသီများ ရှိသည်။ ရူကျူးကျွန်းများတွင် အပူလျော့ပိုင်း ရာသီဥတု ရှိပြီး နွေးထွေးသော ဆောင်းရာသီနှင့် ပူပြင်းသော နွေရာသီများ ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ အလွန်များပြီး အထူးသဖြင့် မိုးရာသီတွင် ဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် စိုစွတ်ပြီး အပူအအေးမျှတသော ရာသီဥတု များကြောင့် နွေဦးရာသီတွင် ချယ်ရီပန်းများ ပွင့်ဝေခြင်း၊ နွေရာသီ ပုစဉ်းရင်ကွဲတို့၏ အော်မြည်သံများ၊ ဆောင်းရာသီ သစ်ရွက်တို့၏ အရောင်အဆင်းစသည်တို့ကို ဂျပန်အနုပညာ နှင့် ဂျပန် စာပေတို့တွင် ဖော်ထုတ်ခြယ်မှုန်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref name=autogenerated2 /> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပျမ်းမျှ ဆောင်းရာသီ အပူချိန်မှာ ၅.၁&nbsp;°C (၄၁.၂&nbsp;°F) ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ နွေရာသီအပူချိန်မှာ ၂၅.၂&nbsp;°C (၇၇.၄&nbsp;°F) ဖြစ်သည်။.<ref>{{cite web|title=Climate|url=http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/essential/climate.html|publisher=[[Japan National Tourism Organization|JNTO]]|accessdate=March 2, 2011}}</ref> ဂျပန်တွင် အမြင့်ဆုံးတိုင်းတာခဲ့သော အပူချိန်မှာ ၄၀.၉&nbsp;°C (၁၀၅.၆&nbsp;°F) ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်တွင် တိုင်းတာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.japannewsreview.com/society/national/20070816page_id=1553 |title=Gifu Prefecture sees highest temperature ever recorded in Japan – 40.9 |publisher=Japan News Review Society |date=August 16, 2007 |accessdate=August 16, 2007 |archivedate=18 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160818051003/http://www.japannewsreview.com/society/national/20070816page_id=1553 }}</ref> မိုးရာသီမှာ အိုကီနာဝါတွင် မေလ အစောပိုင်းတွင် စတင်ပြီး တဖြည်းဖြည်း မြောက်ဘက်သို့ ရွေ့လျားသွားရာ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ဇူလိုင် နှောင်းပိုင်း မှ စတင်လေ့ရှိသည်။ ဟွန်ရှူးကျွန်း နေရာ အများစုတွင် မိုးရာသီသည် ဇွန်လ အလယ်ပိုင်း မတိုင်မီ စတင်လေ့ရှိပြီး ရက်သတ္တပတ် ၆ ပတ်မျှ ကြာမြင့်လေ့ ရှိသည်။ နွေရာသီ နှောင်းပိုင်း နှင့် ဆောင်းဦးရာသီ အစောပိုင်းတွင် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းများကြောင့် မကြာခဏ မိုးကြီးလေ့ ရှိသည်။<ref name="climate">{{cite web |url=http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/essential/climate.html |title=Essential Info: Climate |publisher=[[Japan National Tourism Organization|JNTO]] |accessdate=April 1, 2007}}</ref> ===ဇီဝမျိုးကွဲများ=== [[File:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg|thumb|ဂျိဂိုကုဒါနိ ရေပူစမ်းမှ ဂျပန်မျောက်များမှာ ဆောင်းရာသီတွင် ရေပူစမ်းသို့ လာရောက်လေ့ ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။]] ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်တော ဂေဟဒေသ ကိုးခု ရှိပြီး ထိုဒေသများမှ ကျွန်းများ၏ ရာသီဥတုနှင့် ပထဝီဝင်ကို ထင်ဟပ်ပြ နေကြသည်။ ထိုဒေသများတွင် ရူကျူး နှင့် ဘိုနင်ကျွန်းများရှိ အပူလျော့ပိုင်း စိုစွတ်သော ဆောင်းရွက်ကြွေ သစ်တောများမှ အအေးလျော့သော ဒေသများနှင့် ပင်မကျွန်းများရှိ သမမျှတသော ဆောင်းရွက်ကြွေနှင့် မျိုးစုံ သစ်တောများ၊ မြောက်ဘက်ကျွန်းများရှိ အအေးပိုင်းဒေသများမှ သမမျှတသော ထင်းရူးတောများ အထိ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.us.emb-japan.go.jp/jicc/spotflora.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070213035135/http://www.us.emb-japan.go.jp/jicc/spotflora.htm |archivedate=February 13, 2007 |title=Flora and Fauna: Diversity and regional uniqueness |publisher=Embassy of Japan in the USA |accessdate=April 1, 2007}}</ref> ဂျပန်တွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် မျိုးပေါင်း ၉၀,၀၀၀ ကျော် ရှိပြီး [[ဝက်ဝံညို]]၊ [[ဂျပန်မျောက်]]၊ [[ဂျပန် ရက်ကွန်းခွေး]] နှင့် [[ဧရာမ ဂျပန်ရေပုတ်သင်]] တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|title=The Wildlife in Japan|url=http://www.env.go.jp/nature/yasei/pamph/pamph01/en.pdf|publisher=Ministry of the Environment|accessdate=February 19, 2011|archivedate=23 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110323165908/http://www.env.go.jp/nature/yasei/pamph/pamph01/en.pdf}}</ref> ဒေသရင်း အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ အရေးပါသော ဒေသများကို ထိန်းသိမ်းရန် အမျိုးသား ဥယျာဉ် အများအပြား ရှိပြီး ရမ်ဆာ စိမ့်မြေဒေသ ၃၇ ခုလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/ |title=National Parks of Japan |publisher=Ministry of the Environment |accessdate=May 11, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ramsar.org/cda/en/ramsar-pubs-annolist-japan/main/ramsar/1-30-168^16573_4000_0__ |title=The Annotated Ramsar List: Japan |publisher=Ramsar |accessdate=May 11, 2011}}</ref> နေရာ ၄ခုမှာ သဘာဝ အတိုင်း အလွန်ထူးခြားသော တန်ဖိုးများ ရှိသဖြင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားခြင်း ခံရသည်။<ref name="unesco1">{{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/jp |title=Japan – Properties Inscribed on the World Heritage List |publisher=UNESCO |accessdate=July 5, 2011}}</ref> ===သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်=== ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး အလျင်အမြန် စီးပွားရေး တိုးတက်လာသော အချိန်များတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများကို အစိုးရနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းများမှ ဘေးဖယ်ထားခဲ့ကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ နှင့် ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှုကို အနှံ့အပြား ကြုံတွေ့ရသည်။ ထိုပြဿနာများနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှု များပြားလာသဖြင့် ၁၉၇၀ တွင် အစိုးရမှ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဥပဒေအချို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=日本の大気汚染の歴史|url=http://www.erca.go.jp/taiki/history/ko_syousyu.html|publisher=Environmental Restoration and Conservation Agency|accessdate=March 2, 2014|language=Japanese|archivedate=1 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501085231/http://www.erca.go.jp/taiki/history/ko_syousyu.html}}</ref> ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရေနံအခက်အခဲကြောင့်လည်း သဘာဝ အရင်းအမြစ် မရှိသော ဂျပန်တို့အား စွမ်းအင်များကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်ရန် တွန်းအားဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Sekiyama|first=Takeshi|title=Japan's international cooperation for energy efficiency and conservation in Asian region|url=http://nice.erina.or.jp/en/pdf/C-SEKIYAMA.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216005103/http://nice.erina.or.jp/en/pdf/C-SEKIYAMA.pdf|archivedate=February 16, 2008|publisher=Energy Conservation Center|accessdate=January 16, 2011}}</ref> လက်ရှိ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများတွင် မြို့ပြလေထု ညစ်ညမ်းမှု (မိုနို နိုက်ထရိုဂျင် အောက်ဆိုက်ဒ်၊လေထဲတွင်တွဲခိုနေသော အမှုန်အမွှားများ နှင့် အဆိပ်အတောက်များ) ၊ အညစ်အကြေး စွန့်ထုတ်မှု စီမံခန့်ခွဲရေး၊ ရေထု ညစ်ညမ်းခြင်း၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲ၊ ဓာတုပစ္စည်း စီမံခန့်ခွဲမှု နှင့် ထိန်းသိမ်းရေး အတွက် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|title=Environmental Performance Review of Japan|url=http://www.oecd.org/dataoecd/0/17/2110905.pdf|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]]|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဟဇာတဖြစ်သော နည်းပညာများကို တီထွင်ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကမ္ဘာ့ရှေ့ဆောင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အနာဂတ် ရည်မျှော် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နိုင်စွမ်းကို တိုင်းတာသော ၂၀၁၄ ခုနှစ် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ညွှန်းကိန်းတွင် အဆင့် ၂၆ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|title=Environmental Performance Index: Japan|url=http://epi.yale.edu/epi/country-profile/japan|publisher=Yale University|accessdate=February 3, 2014|archivedate=19 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140219070452/http://epi.yale.edu/epi/country-profile/japan}}</ref> ၁၉၉၇ ခုနှစ် ကျိုတိုပရိုတိုကောလ် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးထားပြီး နှင့် ၎င်းအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပသော အိမ်ရှင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သော ဂျပန်နိုင်ငံအနေနှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဒ် ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချရန်နှင့် ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲကို ထိန်းချုပ်နိုင်မည့် အခြား လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဆောင်ရွက်ရန် စာချုပ်ပါ စည်းကမ်းများအရ တာဝန်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.wbcsd.org/plugins/DocSearch/details.asp?txtDocTitle=kyoto%20protocol%20japan&txtDocText=kyoto%20protocol%20japan&DocTypeId=-1&ObjectId=MzQ4ODc&URLBack=result.asp%3FtxtDocTitle%3Dkyoto+protocol+japan%26txtDocText%3Dkyoto+protocol+japan%26DocTypeId%3D-1%26SortOrder%3D%26CurPage%3D1 |title=Japan sees extra emission cuts to 2020 goal -minister |publisher=World Business Council for Sustainable Development |accessdate=March 2, 2011 |archivedate=26 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141026035508/http://www.wbcsd.org/plugins/DocSearch/details.asp?txtDocTitle=kyoto%20protocol%20japan&txtDocText=kyoto%20protocol%20japan&DocTypeId=-1&ObjectId=MzQ4ODc&URLBack=result.asp%3FtxtDocTitle%3Dkyoto+protocol+japan%26txtDocText%3Dkyoto+protocol+japan%26DocTypeId%3D-1%26SortOrder%3D%26CurPage%3D1 }}</ref> ==စီးပွားရေး== ===စီးပွားရေး သမိုင်းကြောင်း=== [[File:The_Tokyo_Stock_Exchange_-_main_room_3.jpg|thumb|အာရှတွင် အကြီးမားဆုံး စတော့ခ်အိတ်ချိန်း ဖြစ်သော တိုကျိုစတော့ အိတ်ချိန်း<ref name="fm">{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/global-markets/China-becomes-worlds-third-largest-stock-market/articleshow/6068129.cms|title= Japan's Tokyo Stock Exchange is the second largest stock market with a market value of $3.8 trillion |work=The Economic Times |location=India|accessdate=June 19, 2010|date=June 19, 2010}}</ref>]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် ပတ်သက်သော ဖွဲ့စည်းပုံ အင်္ဂါရပ်များဖြစ်သည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ ကုန်းလမ်းနှင့် ရေလမ်း လမ်းကြောင်းကွန်ယက်များ နှင့် အိုဆာကာ ဆန်ကုန်သည်တို့၏ အနာဂတ်သို့ ကြိုတင်ရောင်းဝယ်ခြင်း၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အာမခံလုပ်ငန်းတို့ မှာ အဲဒိုခေတ်မှ စတင်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |title=The Origins of Japanese Trade Supremacy |url=https://archive.org/details/originsofjapanes0000howe_y8v2 |author=Howe, Christopher |publisher=Hurst & Company |year=1996 |isbn=1-85065-538-3|pages=58f}}</ref> မေဂျီခေတ် ၁၈၆၈ မှစ၍ ဂျပန်သည် စီးပွားရေး အရ ဖွံဖြိုးလာခဲ့ပြီး ဈေးကွက်စီးပွားရေး စနစ်ကို ကျင့်သုံးလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=312–314}}</ref> ယနေ့ခေတ်၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း အများစုမှာ ထိုအချိန်မှ စတင်ထည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဂျပန်အနေနှင့် အာရှ၏ အဖွံ့ဖြိုးဆုံး နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=McCargo|first=Duncan|title=Contemporary Japan|url=https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=0-333-71000-2 |pages=[https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca/page/18 18]–19}}</ref> ၁၉၆၀ ခုနှစ်များ မှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ အတွင်း အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုများကို ဂျပန်၏ စစ်ပြီးခေတ် စီးပွားရေး ထူးထွေဆန်းပြားခြင်းများဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုမှာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များအတွင်း ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၇.၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၉၀ခုနှစ်များ အစောပိုင်း အထိ ၃.၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Ryan|first=Liam|title=The "Asian economic miracle" unmasked: The political economy of the reality|journal=International Journal of Social Economics|date=January 1, 2000|volume=27|issue=7–10|pages=802–815|doi=10.1108/03068290010335235}}</ref> ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး ထိုအချိန်ကို ဂျပန်တို့က ဆုံးရှုံးမှု ဆယ်စုနှစ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် ဂျပန်တို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများဆိုင်ရာ ပူဖောင်း အကျိုးသက်ရောက်မှု အပြီး သက်ရောက်မှုများနှင့် စတော့ခ်ဈေးကွက်နှင့် အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်များမှ ဈေးကစားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အပိုတန်ဖိုးများကို ညှစ်ထုတ်ယူရန် ကြိုးစားသည့် ပြည်တွင်း ပေါ်လစီများကြောင့် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ပြန်လည် ရှင်သန်ရန် ကြိုးစားသည့် အစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းမှုတွင် အောင်မြင်မှု အနည်းငယ်သာ ရရှိပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအတွင်း ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုကြောင့်လည်း ပိုမို၍ အဟန့်အတား ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref name="cia"/> ၂၀၀၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် စီးပွားရေးမှာ ပြန်လည်အသက်ဝင်မည့် လက္ခဏာများ ပြသလာခဲ့ပြီး ထိုနှစ်၏ ဂျီဒီပီ တိုးတက်မှုနှုန်းမှဦ ၂.၈ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂတို့၏ ထိုအချိန်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးမှုနှုန်းထက် သာလွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last=Masake|first=Hisane|title=A farewell to zero|url=http://www.atimes.com/atimes/Japan/HC02Dh01.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Asia Times|date=March 2, 2006|archivedate=20 November 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061120013846/http://www.atimes.com/atimes/Japan/HC02Dh01.html}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဂျပန်သည် အမေရိကန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ပြီးလျှင် နိုင်ငံအဆင့် အမည်ခံ ဂျီဒီပီအားဖြင့် တတိယ စီးပွားရေး အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး<ref>{{Cite news| title=China confirmed as World's Second Largest Economy|newspaper=[[The Guardian]] | date=January 21, 2011| url=http://www.guardian.co.uk/business/2011/jan/21/china-confirmed-worlds-second-largest-economy| accessdate=January 21, 2011 | first=James | last=Inman | location=London}}</ref> ဝယ်ယူနိုင်စွမ်း ကွာခြားမှုနှုန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်လျှင် အမေရိကန်၊ တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယတို့ ပြီးလျှင် စတုတ္ထမြောက် နိုင်ငံအဆင့် စီးပွားရေး အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name=imf2>{{cite web |title=Japan|publisher=International Monetary Fund|accessdate=June 28, 2014 |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=54&pr.y=12&sy=2014&ey=2014&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=158&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အစိုးရ၏ ကြွေးမြီမှာ နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်မှ ၂၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ထက်ကျော်လွန်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံအားလုံးတွင် ဒုတိယမြောက် ကြွေးမြီ အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ မူဒီ စံသတ်မှတ်ချက်တွင် နိုင်ငံအလိုက် ဘတ်ဂျက် လိုငွေပြမှုနှင့် ချေးငွေအပေါ်တွင် မူတည်၍ ဂျပန်၏ နှစ်ရှည်နိုင်ငံ ကြွေးမြီ စံသတ်မှတ်ချက်အား Aa3 မှ Aa2 သို့ တစ်ဆင့် လျှော့ချ ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ စီးပွားကျဆင်းမှုနှင့် ၂၀၁၁ မတ်လ ငလျင်နှင့် ဆူနာမီတို့ကြောင့် ဖြစ်သော အစိုးရ၏ ကြွေးမြီနှင့် ဘတ်ဂျက် လိုငွေပြမှုတို့ကြောင့် ထိုသို့ စံသတ်မှတ်ချက် လျှော့ချ ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/business-14625969 |title=Moody's cuts Japan's debt rating on deficit concerns |date=August 24, 2011 |work=BBC News}}</ref> ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍမှ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းဝင်ငွေ၏ ၄ပုံ ၃ပုံမျှကို ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=Manufacturing and Construction|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c06|work=Statistical Handbook of Japan|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ===တင်ပို့ကုန်များ=== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ကြီးမားသော လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးနှင့် နည်းပညာအားဖြင့် အတိုးတက်ဆုံး ဖြစ်သော ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အချို့ ဖြစ်သည့် မော်တော်ကား၊ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ စက်ကိရိယာများ၊ စတီးလ်နှင့် သံမဟုတ်သော သတ္တုများ၊ သင်္ဘောများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ အဝတ်အထည်များ၊ အစားအသောက် ကုန်ချောများ စသည်တို့ ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် မြေစုစုပေါင်း၏ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းကို စိုက်ပျိုးထားပြီး တကမ္ဘာလုံးရှိ ငါး၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ဂျပန်မှ ဖမ်းဆီးလျက် ရှိကာ တရုတ်နိုင်ငံပြီးလျှင် ဒုတိယ နေရာမှ လိုက်သည်။<ref name="cia"/> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်သူ ၆၅.၉ သန်းမျှ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm |title=Background Note: Japan |publisher=US State Department |accessdate=March 19, 2011}}</ref> ဂျပန်တွင် အလုပ်လက်မဲ့ ရာခိုင်နှုန်း နည်းပြီး ၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ သန်း ၂၀ သို့ လူဦးရေ၏ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဆင်းရဲမွဲတေမှု သတ်မှတ်ချက်၏ အောက်တွင် ရှိသည်။<ref>{{cite news|title=Japan Tries to Face Up to Growing Poverty Problem|url=http://www.nytimes.com/2010/04/22/world/asia/22poverty.html?source=patrick.net|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=April 21, 2010|first=Martin|last=Fackler}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေအိမ်များမှာ မြို့ပြနေရာများတွင် မြေ မလုံလောက်မှုနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။<ref>{{cite web|title=2008 Housing and Land Survey|url=http://www.e-stat.go.jp/SG1/estat/NewListE.do?tid=000001028768|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 20, 2011}}</ref> [[File:Toyota Prius plug-in -- 2010 DC.jpg|thumb|250px|ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော ကားထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သည့် တိုယိုတာမှ ထုတ်လုပ်သော ပလဂ်အင် ဟိုက်ဘရစ် ကား<ref>{{cite web|title=World Motor Vehicle Production by Country|url=http://oica.net/wp-content/uploads/worldprod_country.PDF|publisher=[[Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles|OICA]]|accessdate=January 16, 2011}}</ref>]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ တင်ပို့ကုန်မှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် လူတစ်ဦးချင်းအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၂၁၀ မျှ ရှိသည်။ ဂျပန်၏ အဓိကတင်ပို့ကုန် ဈေးကွက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ (၁၈.၁ ရာခိုင်နှုန်း)၊ အမေရိကန် (၁၇.၈ ရာခိုင်နှုန်း)၊ တောင်ကိုရီးယား (၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ထိုင်း (၅.၅ ရာခိုင်နှုန်း) နှင့် ဟောင်ကောင် (၅.၁ ရာခိုင်နှုန်း) တို့ဖြစ်သည် အဓိက တင်ပို့ကုန်များမှာ မော်တော်ကား၊ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ ကိရိယာများနှင့် ဓာတုပစ္စည်းများတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဂျပန်၏ အဓိက တင်ပို့ကုန်များမှာ တရုတ် (၂၁.၃ ရာခိုင်နှုန်း)၊ အမေရိကန် (၈.၈ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ဩစတြေးလျ (၆.၄ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ (၆.၂ ရာခိုင်နှုန်း)၊ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (၅.၀ ရာခိုင်နှုန်း)၊ တောင်ကိုရီးယား (၄.၆ ရာခိုင်နှုန်း) နှင့် ကာတာ (၄.၀ ရာခိုင်နှုန်း) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="cia"/> ===တင်သွင်းကုန်များ=== ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အဓိက တင်သွင်းကုန်များမှာ စက်ယန္တရားများ၊ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းမှ ရသော လောင်စာများ၊ အစားအသောက်များ (အထူးသဖြင့် အမဲသား)၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ အဝတ်အထည်များ နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ အတွက် ကုန်ကြမ်းများတို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးကွက်ဝေစုအားဖြင့် ကြည့်လျှင် ပြည်တွင်း ဈေးကွက်သည် အိုအီးစီဒီ နိုင်ငံများတွင် ပြင်ပသို့ တံခါးဖွင့်မှု အနည်းဆုံး ဖြစ်သည်၎<ref name="oecd2008"/> ဂျူနီချီရို ကိုအိဇူမီ ၏ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အလေးပေးသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Foreign investment in Japan soars|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4632747.stm|accessdate=January 16, 2011|newspaper=''BBC''|date=June 29, 2005}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ၌ စီးပွားရေးလုပ်ရန် လွယ်ကူသော တိုင်းပြည်များ ညွှန်းကိန်းတွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၉နိုင်ငံအတွင်း အဆင့် ၂၇ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် အခွန်ဝင်ငွေ အနည်းဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရင်းရှင်စနစ်တွင် သိသာထူးခြားသော လက္ခဏာရပ်များ ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက် ကဲရက်ဆု ဟုခေါ်သော ကုမ္ပဏီ အစုအဖွဲ့များမှာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု များခြင်း၊ တသက်တာလုံး အလုပ်ခန့်အပ်မှု ရှိခြင်း၊ အလုပ်တွင် အဆင့်ဆင့်တိုးတက်ရာတွင် လုပ်သက်ကို ဦးစားပေးခြင်းတို့မှာ ဂျပန် လုပ်ငန်း ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="oecd2008">{{cite web|url=http://www.oecd.org/document/17/0,3343,en_2649_34111_40353553_1_1_1_1,00.html |title=Economic survey of Japan 2008 |publisher=[[OECD]] |accessdate=August 25, 2010}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/node/7193984?story_id=7193984 |title=Japan's Economy: Free at last |newspaper=The Economist |date=July 20, 2006 |accessdate=January 23, 2011}}</ref> ဂျပန်ကုမ္ပဏီများတွင် တိုယိုတာ၏နည်းလမ်းကဲ့သို့သော စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းလမ်းများမှာ ထင်ရှားပြီး ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်သူတို့၏လှုပ်ရှားပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှုမှာ ရှားပါးသည်။<ref>{{cite news|title=Activist shareholders swarm in Japan|url=http://www.economist.com/node/9414552?story_id=9414552|accessdate=January 23, 2011|date=June 28, 2007|newspaper=The Economist}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီများထဲတွင် တိုယိုတာ၊နစ်တန်ဒိုး၊ အင်န်တီတီ ဒိုကိုမို၊ ကင်နွန်၊ ဟွန်ဒါ၊ တာကဲဒ ဆေးဝါး ကုမ္ပဏီ၊ ဆိုနီ၊ ပင်နာဆိုးနစ်၊ တိုရှီဘာ၊ ရှပ်၊ နစ်ပွန်စတီးလ်၊ နစ်ပွန်ရေနံ နှင့် ဆဲဗင်းန်အင်န် အိုင် ဦးပိုင် ကုမ္ပဏီတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news|title=Japan 500 2007|url=http://www.ft.com/cms/s/0/1b939a9a-2587-11dc-b338-000b5df10621.html|accessdate=January 23, 2011|newspaper=[[Financial Times]]|archivedate=26 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120726122226/http://www.ft.com/cms/s/0/1b939a9a-2587-11dc-b338-000b5df10621.html}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဘဏ်အချို့ ရှိပြီး နစ်ကီ ၂၂၅ နှင့် တိုပစ်အညွှန်းတို့ကြောင့် ထင်ရှားသော တိုကျိုစတော့ခ်အိတ်ချိန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဈေးကွက် အရင်းအနှီးအားဖြင့် ဒုတိယ အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Market Data|url=http://www.nyse.com/events/1170156816059.html|publisher=New York Stock Exchange|accessdate=August 11, 2007|date=January 31, 2006|archivedate=11 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011121725/http://www.nyse.com/events/1170156816059.html}}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အနေနှင့် ဖော်ဘီ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီ ၂၀၀၀ စာရင်းတွင် ၃၂၆ ခု ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် ၁၆.၃ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=The Forbes 2000|url=http://www.forbes.com/lists/2006/18/06f2000_The-Forbes-2000_Rank.html|work=Forbes|accessdate=January 7, 2011}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ယှေလကျောက် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များကို တင်သွင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>[http://www.bloomberg.com/news/2013-09-24/abe-says-japan-canada-agree-to-cooperate-on-natural-gas.html Abe Says Japan, Canada Agree to Cooperate on Natural Gas]</ref> ===သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ=== [[File:Kibo PM and ELM-PS.jpg|thumb|250px|နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်းတွင် တွေ့ရသော ဂျပန်တို့၏ စမ်းသပ်မှု အစိတ်အပိုင်း (ကီဘို)]] ဂျပန်နိုင်ငံသည် သိပ္ပံသုတေသနတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုနေသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် နည်းပညာ၊ စက်ယန္တရားနှင့် ဇီဝဆေးပညာ သုတေသနတို့တွင် ဖြစ်သည်။ သုတေသနပညာရှင်ပေါင်း ၇၀၀,၀၀၀ ခန့်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃၀ ဘီလံယံ မျှ ရှိသော သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ဘတ်ဂျက်ကို ခွဲဝေသုံးစွဲ နေကြပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အကြီးမားဆုံး ဘတ်ဂျက်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|last=McDonald|first=Joe|title=China to spend $136 billion on R&D|newspaper=BusinessWeek|date=December 4, 2006}}</ref> ဂျပန်သည် အခြေခံ သိပ္ပံ သုတေသနတွင် ကမ္ဘာ့ဦးဆောင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ နှင့် ဆေးပညာတို့တွင် နိုဘယ်လ်ဆုရှင် ၁၆ဦး ၊<ref>{{cite web |title=Japanese Nobel Laureates |publisher=[[Kyoto University]] |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/nobel.htm/ |accessdate=November 7, 2009 |archivedate=9 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309181812/http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/nobel.htm/ }}</ref> ဖီးဒ် တံဆိပ်ဆုရှင် ၃ ဦး ၊ <ref>{{cite web |title=Japanese Fields Medalists |publisher=Kyoto University |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/fields.htm |accessdate=November 7, 2009 |archivedate=10 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100310203313/http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/fields.htm/ }}</ref> ဂေါက်စ်ဆုရှင် တစ်ဦးတို့ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Dr. Kiyoshi Ito receives Gauss Prize |publisher=Kyoto University |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/gauss.htm |accessdate=November 7, 2009 |archivedate=9 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309181805/http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/gauss.htm/ }}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ ပါဝင်မှုများတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ မော်တော်ယာဉ်၊ စက်ယန္တရား၊ ငလျင်အင်ဂျင်နီယာဘာသာ၊ စက်ရုံသုံး စက်ရုပ်၊ အော့ပတစ်၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဆီမီးကွန်ဒပ်တာ နှင့် သတ္တု နယ်ပယ်တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် စက်ရုပ် ထုတ်လုပ်မှုနှင့် အသုံးပြုမှုတွင် ကမ္ဘာ့ရှေ့ဆောင်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ စက်ရုပ်များထဲမှ တစ်ဝက် (၇၄၂,၅၀၀၀ မှ ၄၀၂,၂၀၀) ကို ပိုင်ဆိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=The Boom in Robot Investment Continues|url=http://www.unece.org/press/pr2000/00stat10e.htm|publisher=UN Economic Commission for Europe|accessdate=December 28, 2006|date=October 17, 2000}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အာကာသဆိုင်ရာ အေဂျင်စီကို ဂျပန် လေကြောင်းနှင့် အာကာသ စူးစမ်းရှာဖွေရေး အေဂျင်စီ (ဂျာဆာ) ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းတို့မှာ အာကာသ၊ ဂြိုဟ်များ၊ လေကြောင်းသွာလာရေးတို့နှင့် ပတ်သက်သော သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ကြပြီး ဒုံးပျံ နှင့် ဂြိုဟ်တိုတို့ကို ထုတ်လုပ်ရာတွက် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်းတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်တို့၏ စမ်းသပ်မှု အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သော ကီဘိုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် အာကာသလွန်းပျံယဉ်၏ တပ်ဆင်ရေးအတွက် ပျံသန်းမှုတွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်းသို့ ထည့်သွင်း တပ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Japan Aerospace Exploration Agency Homepage |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency |date=August 3, 2006 |url=http://www.jaxa.jp/index_e.html |accessdate=March 28, 2007 |archivedate=21 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070321160909/http://www.jaxa.jp/index_e.html }}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရေး အစီအစဉ်များတွင် ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်ကို လေ့လာမည့် အာကာဆူကီ အာကာသ စူးစမ်းရေး ယာဉ် လွှတ်တင်ရေး<ref>{{cite web|url=http://www.jaxa.jp/projects/sat/planet_c/index_e.html|title=JAXA {{!}} Venus Climate Orbiter "AKATSUKI" (PLANET-C)|publisher=Japan Aerospace Exploration Agency|accessdate=December 4, 2010|archivedate=11 April 2012|archiveurl=https://www.webcitation.org/66pe8RvRF?url=http://www.jaxa.jp/projects/sat/planet_c/index_e.html}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.isas.jaxa.jp/e/enterp/missions/planet-c/index.shtml |title=ISAS {{!}} Venus Meteorology AKATSUKI (PLANET-C) |work=[[Institute of Space and Astronautical Science]] |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency |accessdate=December 4, 2010 |archivedate=13 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513024411/http://www.isas.jaxa.jp/e/enterp/missions/planet-c/index.shtml }}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တင်မည့် မာကျူရီဂြိုဟ်၏ သံလိုက်စက်ကွင်းကို လေ့လာမည့် ဂြိုဟ်ပတ်ယာဉ် <ref name=FACTS>{{cite web | url=http://sci.esa.int/bepicolombo/47346-fact-sheet/ | title=ESA Science & Technology: Fact Sheet | publisher=esa.int | accessdate=February 5, 2014}}</ref> နှင့် ၂၀၃၀တွင် လကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြေစိုက်စခန်း တည်ဆောက်ရန်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |title=Japan Plans Moon Base by 2030 |publisher=MoonDaily |date=August 3, 2006 |url=http://www.moondaily.com/reports/Japan_Plans_Moon_Base_By_2030_999.html |accessdate=March 27, 2007}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ဆယ်လင်း ဟုအတိုကောက်ခေါ်သော လကမ္ဘာဆိုင်ရာနှင့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ စူးစမ်းလေ့လာရေး ယာဉ်ကို H-IIA ရောကက်ဖြင့် တာနဲဂါရှီးမား အာကာသစခန်းမှ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ဆယ်လင်းကို ဂျပန် ဝါးခုတ်သမားပုံပြင်ထဲမှ မင်းသမီးလေး၏ အမည် ကာဂုယာ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="jaxa_nickname">{{cite web|url=http://www.jaxa.jp/countdown/f13/special/nickname_e.html| title="KAGUYA" selected as SELENE's nickname| accessdate=October 13, 2007}}</ref> ကာဂုယာသည် အပိုလို အစီအစဉ်ပြီးလျှင် လကမ္ဘာအား စူးစမ်းလေ့လာသော မစ်ရှင်များတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လကမ္ဘာ၏ မူလအစ နှင့် ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲပုံတို့ကို လေ့လာရန်ဖြစ်သည်။ ထို ယာဉ်သည် လပတ်လမ်းကြောင်းအတွင်းသို့ အောက်တိုဘာ ၄ ရက်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |url=http://www.japancorp.net/Article.Asp?Art_ID=15429 |title=Japan Successfully Launches Lunar Explorer "Kaguya" |publisher=Japan Corporate News Network |accessdate=August 25, 2010 |archive-date=30 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430010519/http://www.japancorp.net/Article.Asp?Art_ID=15429 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6994272.stm |title=Japan launches first lunar probe |publisher=BBC News |date=September 14, 2007 |accessdate=August 25, 2010}}</ref> ၆၂မိုင် (၁၀၀ကီလိုမီတာ) အမြင့်မှ ပျံသန်းနေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.jaxa.jp/press/2008/10/20081009_kaguya_e.html |title=JAXA, KAGUYA (SELENE) Image Taking of "Full Earth-Rise" by HDTV |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency |accessdate=August 25, 2010 |archivedate=29 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429155331/http://www.jaxa.jp/press/2008/10/20081009_kaguya_e.html }}</ref> ထိုစူးစမ်းလေ့လာရေးမှာ ဂျာဆာက ထိုယာဉ်ကို လမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဖျက်ချခဲ့ခြင်းဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8094863.stm |title=Japanese probe crashes into Moon |publisher=BBC News |date=June 11, 2009 |accessdate=April 12, 2011}}</ref> ===အခြေခံ အဆောက်အအုံ=== [[File:Shinkansen Nozomi in Tokyo.jpg|thumb|250px|တိုကျို ဘူတာတွင် တွေ့ရသော ကျည်ဆန်ရထား သို့ နိုဇိုမိ ရှင်းကန်းဆင်<ref>{{Cite book| first=Christopher P. | last=Hood | year=2006 | title=Shinkansen – From Bullet Train to Symbol of Modern Japan | url=https://archive.org/details/shinkansenfrombu00hood | publisher=Routledge | isbn=0-415-32052-6|pages=[https://archive.org/details/shinkansenfrombu00hood/page/61 61]–68}}</ref>]] ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စွမ်းအင်များထဲမှ ၄၆.၁ ရာခိုင်နှုန်းကို လောင်စာဆီ၊ ၂၁.၃ ရာခိုင်နှုန်းကို ကျောက်မီးသွေး၊ ၂၁.၄ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ၊ ၄.၀ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူးကလီးယား စွမ်းအင်နှင့် ၃.၃ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူးကလီးယားစွမ်းအင်မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ ၉.၂ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူးကလီးယားစွမ်းအင်မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် ၂၄.၉ ရာခိုင်နှုန်းမှ ကျဆင်းလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Energy|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c07|work=Statistical Handbook of Japan 2013|publisher=Statistics Bureau|accessdate=February 14, 2014}}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖူကူရှီးမား ဒိုင်အိချိ နျူးကလီးယား ကပ်ဘေး အပြီး အများပြည်သူ၏ ကန့်ကွက်မှုကြောင့် နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ နျူးကလီးယား လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံအားလုံးကို ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများက အများပြည်သူ၏ ဆန္ဒကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားလျက် ရှိကြပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို အနည်းဆုံး ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ပြန်လည် အသုံးပြုနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိကြသည်။<ref>{{cite news|last=Tsukimori|first=Osamu|title=Japan nuclear power-free as last reactor shuts|url=http://www.reuters.com/article/2012/05/05/us-nuclear-japan-idUSBRE84405820120505|accessdate=May 8, 2012|agency=[[Reuters]]|date=May 5, 2012|archivedate=18 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718185518/http://www.reuters.com/article/2012/05/05/us-nuclear-japan-idUSBRE84405820120505}}</ref> နိုင်ငံခြားမှ စွမ်းအင် တင်ပို့မှုကို ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသဖြင့်<ref>{{cite web|title=Can nuclear power save Japan from peak oil??url=http://ourworld.unu.edu/en/can-nuclear-power-save-japan-from-peak-oil/|publisher=Our World 2.0|accessdate=March 15, 2011|date=February 2, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရင်းမြစ်များကို မျိုးစုံအသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုကို ထိရောက်မှု ရှိစေရန် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=Japan|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|publisher=U.S. Department of State|accessdate=March 15, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကုန်းလမ်းအတွက် အသုံးပြုငွေမှာ အလွန်များသည်။<ref>{{cite news|title=Japan's Road to Deep Deficit is Paved with Public Works|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9500E3DC1031F932A35750C0A961958260|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|first=Andrew|last=Pollack|date=March 1, 1997}}</ref> အဓိက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းမှာ ၁.၂ သန်း ကီလိုမီတာမျှ ခင်းထားသည့် လမ်းများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Transport|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c09cont.htm|work=Statistical Handbook of Japan 2007|publisher=Statistics Bureau|accessdate=March 2, 2014|archivedate=27 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427071603/http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c09cont.htm}}</ref> အဓိကမြို့ကြီးများကို ကွန်ယက်တစ်ခုတည်းဖြစ်ပြီး အမြန်မောင်းနိုင်သော၊ ပိုင်းခြားထားသော၊ သုံးစွဲမှု ကန့်သတ်ထားသော လမ်းအသုံးပြုခ ကောက်ခံသော လမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး လမ်းအသုံးပြုခ ကောက်ခံသော ကုမ္ပဏီများမှ တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ ကားအသစ်နှင့် အဟောင်းများမှာ ဈေးမကြီးပေ။ ကားပိုင်ဆိုင်မှု အခွန် နှင့် လောင်စာဆီ လဲဗီးများဖြင့် စွမ်းအင် ထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်မှုကို မြှင့်တင်လျက် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ခရီးအားလုံး၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းတွင်သာ ကားကို အသုံးပြုသဖြင့် ဂျီအိတ် နိုင်ငံများတွင် မော်တော်ကား အသုံးပြုမှု အနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="transtatsjp">{{cite web|url=http://www.iraptranstats.net/jp|title=Transport in Japan|accessdate=February 17, 2009|work=International Transport Statistics Database|publisher=[[International Road Assessment Program]]|archive-date=2 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702172231/http://www.iraptranstats.net/jp|url-status=dead}}{{subscription required}}</ref> ရထားကုမ္ပဏီ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ဒေသတွင်းနှင့် မြို့တွင်း ခရီးသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဈေးကွက်တွင် ပြိုင်ဆိုင်လျက် ရှိကြသည်။ အဓိက ကုမ္ပဏီများတွင်း ဆဲဗင်း ဂျေအာရ် အင်တာပရိုက်စ်၊ ကင်တက်ဆု ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဆဲဘု ရထားကုမ္ပဏီ နှင့် ကဲအိယို ကော်ပိုရေးရှင်းတို့ ပါဝင်သည်။ အဓိက မြို့ကြီးများကို ရှင်းကန်းဆင်ဟု ခေါ်သော ကျည်ဆန်ရထား ၂၅၀ ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး ဂျပန်ရထားများမှာ လုံခြုံစိတ်ချရမှုနှင့် အချိန်မှန်မှု တို့အတွက် နာမည်ကြီးသည်။<ref>{{cite web|url=http://english.jr-central.co.jp/about/safety.html|title=About the Shinkansen – Safety|accessdate=October 17, 2011|publisher=Central Japan Railway Company|archive-date=16 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212758/http://english.jr-central.co.jp/about/safety.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hitachi-rail.com/rail_now/column/just_in_time/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513230217/http://www.hitachi-rail.com/rail_now/column/just_in_time/index.html|archivedate=May 13, 2008|title=Corporate Culture as Strong Diving Force for Punctuality- Another "Just in Time"|accessdate=April 19, 2009|publisher=Hitachi}}</ref> တိုကျိုနှင့် အိုဆာကာ ကြားတွင် [[သံလိုက်ရထား]]ဖြင့် ဆက်သွယ်ရန် အဆိုပြုချက်မှာ အတော် ခရီးရောက်နေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/japan-to-approve-plans-for-new-supertrain-2275308.html |title=Japan to approve plans for a new super-train |work=The Independent |date=April 27, 2011 |accessdate=May 11, 2011 |location=London |archivedate=18 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141118052921/http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/japan-to-approve-plans-for-new-supertrain-2275308.html }}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေဆိပ်ပေါင်း ၁၇၃ ခု ရှိပြီး အကြီးဆုံး ပြည်တွင်းလေဆိပ်ဖြစ်သော ဟနဲဒါလေဆိပ်သည် အာရှတွင် ဒုတိယမြောက် လူသုံးအများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-212-218-222_666_2__ |title=Year to Date Passenger Traffic |publisher=Airports Council International |date=November 11, 2010 |accessdate=March 2, 2014 |archivedate=11 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110111152406/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-212-218-222_666_2__ }}</ref> အကြီးဆုံးသော နိုင်ငံတကာ လေဆိပ်များမှာ [[နာရိတ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]၊ ကန်ဆိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နှင့် ချူးဘူး စင်န်တာအဲယား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite book|last=Nakagawa|first=Dai|title=Transport Policy and Funding|url=https://archive.org/details/transportpolicyf00dnak|year=2006|publisher=Elsevier|isbn=0-08-044852-6|page=[https://archive.org/details/transportpolicyf00dnak/page/n71 63]|author2=Matsunaka, Ryoji}}</ref> နာဂိုယာ ဆိပ်ကမ်းမှာ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး နှင့် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေး၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=Port Profile|url=http://www.port-of-nagoya.jp/english/about_port.htm|publisher=Port of Nagoya|accessdate=January 7, 2011|archivedate=30 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130050032/http://www.port-of-nagoya.jp/english/about_port.htm}}</ref> ==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ== [[File:Bjs48 02 Ainu.jpg|thumb|250px|ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သော အအိနု လူမျိုးများ]] [[File:Meiji-jingu wedding procession - P1000847.jpg|thumb|250px|မေဂျီဘုရားကျောင်းမှ ဂျပန်မင်္ဂလာပွဲ]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၂၇.၃သန်းမျှ ရှိပြီး ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေမှာ ဟွန်ရှူးကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘာသာစကားအားဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် ဖြစ်စေ တူညီကြပြီး <ref name=MulticulturalJapan>{{cite news|title='Multicultural Japan' remains a pipe dream|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20070327zg.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Japan Times|date=March 27, 2007|archiveurl=https://archive.today/20120716140322/http://www.japantimes.co.jp/text/fl20070327zg.html%23.UAQfIKgo9Rw|archivedate=16 July 2012}}</ref> ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဂျပန်လူမျိုးများ ဖြစ်ကာ<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |title=CIA Factbook: Japan |publisher=Cia.gov |accessdate=November 9, 2011 |archivedate=20 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151220044055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html }}</ref> နိုင်ငံခြား အလုပ်သမား လူနည်းစု ရှိသည်။<ref name=MulticulturalJapan/> ဇိုင်းနိချိကိုရီးယားလူမျိုး၊<ref>{{cite news|title=Japan-born Koreans live in limbo|url=http://www.nytimes.com/2005/04/01/news/01iht-nurse.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=April 2, 2005}}</ref> ဇိုင်းနိချိ တရုတ်လူမျိုး၊ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး၊ အများအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း ဆင်းသက်လာကြသော ဘရာဇီးလူမျိုး<ref name="nikkeijin">{{cite news|title=An Enclave of Brazilians Is Testing Insular Japan|url=http://www.nytimes.com/2008/11/02/world/asia/02japan.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=November 1, 2008|first=Norimitsu|last=Onishi}}</ref> နှင့် ပီရူးလူမျိုး တို့မှာ ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း လူနည်းစု လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title='Home' is where the heartbreak is for Japanese-Peruvians|url=http://www.atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Asia Times|date=October 16, 1999|archivedate=6 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100106194749/http://atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html}}</ref> ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လက်တင်အမေရိကမှ မဟုတ်သော အနောက်တိုင်းသား ၁၃၄,၇၀၀ နှင့် လက်တင် အမေရိကမှ ၃၄၅,၅၀၀ မျှ ရှိသော နိုင်ငံခြားသား ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ရှိကြသည်။ လက်တင်အမေရိကသားထဲမှ ၂၇၄,၇၀၀ ဦးမှာ ဘရာဇီးလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး (ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်လာသူ သို့မဟုတ် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ရွှေ့ပြောင်းရောက်ရှိသွားသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင်ဘက်များ) ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း အကြီးမားဆုံးသော အနောက်နိုင်ငံသား အစုအဝေးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Registered Foreigners in Japan by Nationality|url=http://www.stat.go.jp/data/nenkan/pdf/y0213014.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050824195238/http://www.stat.go.jp/data/nenkan/pdf/y0213014.pdf|archivedate=August 24, 2005|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ဌာနေလူမျိုးစုများထဲတွင် အများဆုံးမှာ ယာမာတိုလူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး အဓိက လူနည်းစု လူမျိုးများတွင် ရှေးဦးနေ အအိနု လူမျိုးများ <ref>{{cite news |first= Philippa |last= Fogarty|title= Recognition at last for Japan's Ainu|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7437244.stm|publisher=BBC|date= June 6, 2008|accessdate=June 7, 2008 }}</ref> နှင့် ရူကျူးလူမျိုးများ အပြင် လူမှုရေး အရ လူနည်းစု ဖြစ်သော ဘူရာကူမင် လူစု များလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite news|title=The Invisible Race|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910511,00.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Time|date=January 8, 1973|archivedate=16 December 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121216231723/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910511,00.html}}</ref> ထို့အပြင် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်က သွေးနှောနေခဲ့သော လူများလည်း ဂျပန်လူမျိုး သို့ ယာမာတိုများထဲတွင် ရှိနေပြီး ဥပမာအားဖြင့် အိုဂါဆာဝါရာ ကျွန်းစုများမှ ဂျပန်များတွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ဥရောပ၊ အမေရိကန်၊ မိုက်ခရိုနီးရှန်း နှင့် ပိုလီနီးရှင်း နောက်ခံများ ရှိနေပြီး အချို့မှာ မျိုးဆက် ခုနစ်ဆက်မျှ ရှိသည်။ လူအများစုက ဂျပန်တွင် လူမျိုးအားဖြင့် အားလုံးတူညီသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး (၂၀၀၉တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နေရင်းမဟုတ်သော နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမားမှာ လူဦးရေ၏ ၁.၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ရှိသည်။)<ref>"[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1892469,00.html Japan to Immigrants: Thanks, But You Can Go Home Now] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121228222338/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1892469,00.html|date=28 December 2012}}". ''[[Time (magazine)|Time]]''. April 20, 2009.</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသားများတွင် လူမျိုးစု နှင့် ဆိုင်သော စာရင်းဇယားမရှိသော်လည်း ပရော်ဖက်ဆာ ဇွန်လိုင်း ကဲ့သို့သော အနည်းဆုံး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု တစ်ခုအရ ဂျပန်တွင် လူမျိုးကွဲများစွာရှိသော လူ့အဖွဲ့အစည်းဟု ဆိုသည်။ <ref>[[John Lie]] ''Multiethnic Japan'' (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 2001)</ref> သို့သော်လည်း ထိုယူဆချက်ကို ဂျပန် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အလွှာပေါင်း များစွာမှ လက်ခံရန် ငြင်းဆန်ကြပြီး သူတို့ အနေနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုတည်းရှိသော နိုင်ငံ ဆိုသည့် အယူအဆကိုသာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း လိုကြသည်။ ထိုအယူအဆကို လူနည်းစု လူမျိုးစုများ ဖြစ်သော အအိနုနှင့် ရူကျူးလူမျိုးများကပင် ငြင်းဆန်ကြသည်။ ထိုသို့သော လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်ဟူသော အယူအဆကြောင့် လူမျိုးကွဲပြားမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ငြင်းဆန်လေ့ ရှိကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း တာရို အာဆိုက ဂျပန်သည် "လူမျိုးတစ်မျိုး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၊ ဘာသာစကားတစ်မျိုး၊ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခု" ဟု ဆိုခဲ့ဖူးသည်။ <ref>"[http://www.japantimes.co.jp/news/2005/10/18/national/aso-says-japan-is-nation-of-one-race/ Aso says Japan is nation of 'one race'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129014929/http://www.japantimes.co.jp/news/2005/10/18/national/aso-says-japan-is-nation-of-one-race/ |date=29 January 2016 }}". The Japan Times. October 18, 2005.</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူ့သက်တမ်းအားဖြင့် ဒုတိယမြောက် အရှည်ဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀-၂၀၁၅ အတွင်း မွေးဖွားသော လူများ၏ သက်တမ်းမှာ ၈၃.၅ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref name="haaretz.com">{{cite news|title=WHO: Life expectancy in Israel among highest in the world|url=http://www.haaretz.com/news/who-life-expectancy-in-israel-among-highest-in-the-world-1.276618|accessdate=January 15, 2011|newspaper=Haaretz|date=May 2009|archive-date=8 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208075044/http://www.haaretz.com/news/who-life-expectancy-in-israel-among-highest-in-the-world-1.276618|url-status=dead}}</ref><ref name="Table A.17">{{cite web|title=Table A.17|url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf|work=United Nations World Population Prospects'', 2006 revision''|publisher=UN|accessdate=January 15, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ် လူဦးရေ အများအပြား တိုးတက်မှု နှင့် နောက်ပိုင်း [[မွေးဖွားနှုန်း]]ကျဆင်းမှုကြောင့် လူဦးရေမှာ အသက်ကြီးသူ များပြားလာသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ၏ ၂၄.၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အသက်၆၅ နှစ်ကျော်ပြီ ဖြစ်ပြီး ထိုအချိုးမှာ ၂၀၅၀တွင် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသို့ တိုးတက်လာလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။<ref name="handbook">{{cite web |url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c02 |title=Statistical Handbook of Japan 2013: Chapter 2—Population |publisher=Statistics Bureau |accessdate=February 14, 2014}}</ref> ထိုသို့ လူဦးရေ အချိုးအစား ပြောင်းလဲလာခြင်းသည် လူမှုရေး ဆိုင်ရာ ပြဿနာများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အထူးသဖြင့် အလုပ်လုပ်နိုင်သော လူဦးရေ ကျဆင်းနိုင်ခြင်း နှင့် ပင်စင် ကဲ့သို့သော လူမှုဖူလုံရေး စရိတ်များ များပြားလာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref>[[Gonzalo Garland]] et al "Dynamics of Demographic Development and its impact on Personal Saving : case of Japan", with Albert Ando, Andrea Moro, Juan Pablo Cordoba, in ''Ricerche Economiche'', Vol 49, August 1995</ref> ဂျပန်လူငယ်များထဲတွင် လက်မထပ်လိုသူနှင့် မိသားစု မထူထောင်လိုသူ များပြားလာသည်။<ref name="Ogawa"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ငါးနှစ်မြောက် အဖြစ် ကျဆင်းခဲ့ပြီး ၁၂၆.၂၄ သန်းမှ ၂၀၄,၀၀၀ ကျဆင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကျဆင်းမှုမှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော စာရင်းဇယား စတင်ကောက်ယူသည့် အချိန်မှစ၍ ပထမအကြိမ် အများဆုံး ကျဆင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.bloomberg.com/news/2012-01-02/japanese-population-drops-most-since-world-war-ii-after-quake.html |title=Japan Population Drops Most Since World War II |date=January 2, 2012}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက် ငလျင်နှင့် [[ဆူနာမီ]]ကလည်း ထိုသို့ ကျဆင်းမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၁၆,၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးကာ ခန့်မှန်းခြေ လူ ၃,၀၀၀ ခန့်မှာ ပျောက်ဆုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|last=Ryall|first=Julian|title=Japan's population contracts at fastest rate since at least 1947|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/japan/8989372/Japans-population-contracts-at-fastest-rate-since-at-least-1947.html|accessdate=October 29, 2013|newspaper=The Telegraph|date=January 3, 2012}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၅၀တွင် ၉၅ သန်းသို့ ကျဆင်းမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="handbook"/><ref>[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_GraphicalDisplay.aspx?ListNames=%27Population%2c+History+and+Forecast%27&HistFor=True&GrpOp=0&Dim1=81&File=0 Forecast provided] by [[International Futures]]</ref> လူဦးရေ အချိုးအစား လေ့လာသူများနှင့် အစိုးရ စီမံကိန်း ရေးဆွဲသူများက ထိုပြဿနာကို မည်သို့မည်ပုံ ဖြေရှင်းမည် ဆိုသည့် အချက်ကို အပြင်းအထန် ငြင်းခုံဆွေးနွေးလျက် ရှိကြသည်။<ref name="Ogawa">{{cite web|last=Ogawa|first=Naohiro|title=Demographic Trends and their implications for Japan's future|url=http://www.mofa.go.jp/j_info/japan/socsec/ogawa.html|work=Transcript of speech delivered on 7 March 1997|publisher=Ministry of Foreign Affairs|accessdate=May 14, 2006}}</ref> ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများကို လက်ခံခြင်းနှင့် ကလေးမွေးသူများကို အကျိုးအမြတ်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် လူငယ်များ အနေဖြင့် အသက်ကြီးသူ အများအပြားကို ထောက်ပံ့လာနိုင်မည်ဟု ဆွေးနွေး အဖြေရှာခြင်းမျိုးလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://jipi.gr.jp/english/message.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929222250/http://jipi.gr.jp/english/message.html |archivedate=September 29, 2007 |title=Japan Immigration Policy Institute: Director's message| first= Hidenori|last=Sakanaka| publisher=Japan Immigration Policy Institute |date=October 5, 2005 |accessdate=January 5, 2007}}</ref><ref>{{cite news|last=French|first=Howard|title=Insular Japan Needs, but Resists, Immigration|url=http://www.nytimes.com/2003/07/24/international/asia/24JAPA.html?ei=5007&en=53c7315175389e69&ex=1374379200&partner=USERLAND&pagewanted=all&position=|accessdate=February 21, 2007|newspaper=The New York Times|date=July 24, 2003}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံသား အသစ် ၁၅,၀၀၀ ကို နှစ်စဉ် ပုံမှန် လက်ခံလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=帰化許可申請者数等の推移|url=http://www.moj.go.jp/TOUKEI/t_minj03.html|publisher=Ministry of Justice|accessdate=March 17, 2011|language=Japanese}}</ref> ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး၏ အဆိုအရ ဂျပန်အနေနှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုက္ခသည် ၁၈ ဦးကိုသာ ပြန်လည် အခြေချနိုင်ရန် လက်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=2012 saw record-high 2,545 people apply for refugee status in Japan |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2013/03/20/national/2012-saw-record-high-2545-people-apply-for-refugee-status-in-japan/#.UXWOPEpnhIE |newspaper=Japan Times |date=March 20, 2013 |accessdate=8 August 2014 |archivedate=14 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160814171503/http://www.japantimes.co.jp/news/2013/03/20/national/2012-saw-record-high-2545-people-apply-for-refugee-status-in-japan/#.UXWOPEpnhIE }}</ref> အမေရိကန်နိုင်ငံကမူ ဒုက္ခသည်ပေါင်း ၇၆,၀၀၀ ကို ထိုအချိန်တွင် လက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Presidential Memorandum--Fiscal Year 2012 Refugee Admissions Numbers and Authorizations of In-Country Refugee Status|url=http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2011/09/30/presidential-memorandum-fiscal-year-2012-refugee-admissions-numbers-and-|publisher=The White House|date=September 30, 2011|access-date=8 August 2014|archive-date=28 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128085050/https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2011/09/30/presidential-memorandum-fiscal-year-2012-refugee-admissions-numbers-and-}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုနှုန်း အလွန်များပြားသည်။<ref name="NYT">{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E1DB173FF936A25754C0A96F958260&sec=health&spon=&scp=29&sq=suicide%20japan&st=cse|title=In Japan, Mired in Recession, Suicides Soar|last=Strom|first=Stephanie|date=July 15, 1999|newspaper=The New York Times|accessdate=September 20, 2008}}</ref><ref name=Times>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article4170649.ece|title=Japan gripped by suicide epidemic|last=Lewis|first=Leo|date=June 19, 2008|newspaper=[[The Times (London)|The Times]]|accessdate=September 20, 2008|archivedate=7 October 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081007173721/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article4170649.ece}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေသူ ၃၀,၀၀၀ ကျော်သည်မှာ ၁၂ နှစ်ဆက်တိုက် ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news| title = Bare statistics mask human cost of Japan’s high suicide rate| newspaper = Japan Today| date = March 31, 2010| url = http://www.japantoday.com/category/opinions/view/bare-statistics-mask-human-cost-of-japan%E2%80%99s-high-suicide-rate| accessdate = February 3, 2014| archivedate = 4 March 2016| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304080231/http://www.japantoday.com/category/opinions/view/bare-statistics-mask-human-cost-of-japan%E2%80%99s-high-suicide-rate}}</ref> မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုမှာ အသက် ၃၀ အောက် လူငယ်များအတွက် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းအရင်း ဖြစ်သည်။<ref name="ozawa-desilva">{{Cite journal| last = Ozawa-de Silva| first = Chikako | title = Too Lonely to Die Alone: Internet Suicide Pacts and Existential Suffering in Japan| url = https://archive.org/details/sim_culture-medicine-and-psychiatry_2008-12_32_4/page/516| journal = Cult Med Psychiatry | volume = 32 | issue = 4 | pages = 516–551 |date=December 2008 | doi = 10.1007/s11013-008-9108-0| pmid = 18800195}}</ref> ===ဘာသာရေး=== [[File:Itsukushima torii distance.jpg|thumb|250px|ဟီရိုရှီးမားမြို့ အနီးရှိ အိဆုကူရှီးမား ဝတ်ပြုကျောင်းမှ ဂိတ်တံခါး သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အလှဆုံးနေရာသုံးခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။]] ဂျပန်နိုင်ငံသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ၏ အပိုဒ် ၂၀ အရ ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝ ရှိသည်။ ခန့်မှန်းချက်အရ ဂျပန်လူဦးရေ ၏ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ သို့မဟုတ် ရှင်တိုဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်ပြီး ထိုဘာသာ နှစ်ခု စလုံးကို လက်ခံသူလည်း အများ အပြား ရှိသည်။<ref name="cia"/><ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71342.htm |title=International Religious Freedom Report 2006 |author=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |publisher=US Department of State |date=September 15, 2006 |accessdate=December 4, 2007}}</ref> သို့သော်လည်း ထိုခန့်မှန်းချက်မှာ ဘုရားကျောင်းနှင့် ဆက်နွယ်နေသူကိုသာ ခန့်မှန်းခြင်း ဖြစ်ပြီး အမှန်တကယ် ယုံကြည်သက်ဝင်သူကို ခန့်မှန်းခြင်း မဟုတ်ပေ။ အခြားလေ့လာချက်တစ်ခု အရ လူဦးရေ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းက သာလျှင် ဘာသာတရား တစ်ခုခုကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူများဟု မိမိတို့ဘာသာ ဆိုကြသည် ဟု ဆိုသည်။<ref name=Kisala>{{cite book| last = Kisala | first = Robert | editor= Wargo, Robert| title = The Logic Of Nothingness: A Study of Nishida Kitarō | url = https://archive.org/details/logicofnothingne0000warg | publisher = University of Hawaii Press| year = 2005| pages = [https://archive.org/details/logicofnothingne0000warg/page/n3 3]–4 | isbn = 0-8248-2284-6}}</ref> အက်ဒ်ဝင် ရိုင်းရှာဝါ နှင့် မားရီးယပ်စ် ဂျန်ဆန်တို့၏ အဆိုအရ ဂျပန်လူမျိုး ၇၀ မှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ စာရင်းဇယား ကောက်ယူသူများအား သူတို့သည် မည်သည့်ဘာသာကိုမှ ကိုးကွယ်သူများ မဟုတ်ဟု ပြောလေ့ရှိကြောင်း သိရသည်။<ref name=ReischauerJansen215>{{Cite book | publisher = Belknap Press of Harvard University Press | isbn = 978-0-674-47184-9 | last1 = | first1 = Edwin Oldfather | author1-link = Edwin O. Reischauer | first2 = Marius B. | last2 = Jansen | author2-link = Marius Jansen | title = The Japanese today: change and continuity | url = https://archive.org/details/japanesetoday00edwi | year = 1988 | edition = 2nd | page = [https://archive.org/details/japanesetoday00edwi/page/215 215] }}</ref> သို့သော်လည်း ဘာသာရေးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုမှာ မြင့်မားပြီး အထူးသဖြင့် ပွဲတော်များနှင့် နှင့် နှစ်သစ်ကူး ပထမဆုံး ဘုရားကျောင်းသို့ သွားခြင်း စသော အခါကြီးများတွင် ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံမှာ တာအိုဘာသာ နှင့် ကွန်ဖြူးရှပ် ဘာသာတို့မှာလည်း ဂျပန်တို့၏ ယုံကြည်မှုနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|page=72}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ ရှိ လမ်းများမှာ တာနာဘာတာ (ကြယ်ပွဲတော်)၊ အိုဘွန် (သင်္ချိုင်းကန်တော့ပွဲ) နှင့် ခရစ်စမတ်တို့တွင် အလှဆင်ထားလေ့ ရှိသည်။ ဂျပန်လူဦးရေ၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်း အောက်မှာသာ ခရစ်ယာန် ဘာသာ ကိုးကွယ်ကြသည်။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကိုကိုးကွယ်သူများလည်းရှိသည်။[[File:Tokyo Camii 2009.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျိုမြို့ရှိဗလီပုံ]]ျပန်နိုင်ငံရှိ[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ဝင်လူဦးရေ၏၉၀ရာခိုင်နှုန်းမှာ[[ပါကစ္စတန်]]၊[[အင်ဒိုနီရှား]]အစရှိသည့်[[မွတ်ဆလင်]]နိုင်ငံများမှလာရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြသည့်ပြောင်းရွှေ့လုပ်သားများဖြစ်ပြီးကျန်၁၀ရာခိုင်နှုန်းမှာဂျပန်နိုင်ငံသားများဖြစ်သည်။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]အားကိုးကွယ်သူ၂၀၀၀၀၀ရှိသည်။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကိုဂျပန်နိုင်ငံလူဦးရေ၏၀ဒဿမ၁ရာခိုင်နှုန်းကိုးကွယ်ကြသည်<ref>{{cite news|last=Kato|first=Mariko|title=Christianity's long history in the margins|newspaper=Japan Times|date=February 24, 2009}}</ref> ထို့အပြင်ဟိန္ဒူဘာသာဝင်၊ ဆစ်ခ်ဘာသာဝင်နှင့် ဂျူးဘာသာဝင် အနည်းငယ်မျှလည်း ရှိသည်။<ref name="Clarke">{{cite book|title=The World's religions : understanding the living faiths|url=https://archive.org/details/isbn_9780895775016|year=1993|publisher=Reader's Digest|isbn=978-0-89577-501-6|editor=Clarke, Peter|page=[https://archive.org/details/isbn_9780895775016/page/208 208]}}</ref> ===ဘာသာစကား=== ဂျပန်လူဦးရေ၏ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းမှာ [[ဂျပန်ဘာသာစကား]]ကို ပထမ ဘာသာစကားအနေဖြင့် ပြောဆိုကြသည်။<ref name="cia"/> ဂျပန်ဘာသာမှာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသာ စာလုံးတစ်လုံးစီကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် စာလုံးတွဲ ဖြစ်ပေါ်သော ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ဂုဏ်ပြုခြင်း ချီးမြှောက်ခြင်းကို အလေးပေးကာ ဂျပန် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ဝါစဉ် ခွဲခြားမှု သဘာဝကို ထင်ဟပ်ပြနေပြီး ကြိယာနှင့် အချို့သော စကားလုံးများမှာ နားထောင်သူနှင့် ပြောကြားသူတို့၏ အဆင့်ကို ညွှန်းဆိုလျက် ရှိသည်။ ဂျပန် စာ ရေးသားရာတွင် ခန်းဂျီး ဟု ခေါ်သော တရုတ်စကားလုံးများကို အသုံးပြုကြပြီး ရိုးရှင်းသော တရုတ်အက္ခရာများကို အခြေခံထားသော ခါန ဟုခေါ်သော အက္ခရာစဉ် နှစ်မျိုးရှိကာ လက်တင် အက္ခရာနှင့် အာရပ်ကိန်းဂဏန်းများကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite web|last=Miyagawa|first=Shigeru|title=The Japanese Language|url=http://web.mit.edu/jpnet/articles/JapaneseLanguage.html|publisher=Massachusetts Institute of Technology|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ဂျပန်ဘာသာစကား အပြင် ရူကျူးဘာသာစကားများ ဖြစ်သော အာမာမိ၊ ကူနိဂါမိ၊ အိုကီနာဝန်၊ မိယာကို၊ ယဲယမာ၊ ယိုနဂူနိ အစရှိသော ဂျပိုနစ် မိသားစုဝင် ဖြစ်သော ဘာသာစကား ဖြစ်သော ဘာသာစကားများကိုလည်း ရူကျူးကျွန်းများတွင် ပြောဆိုကြသည်။ ကလေးငယ်များထဲမှ ထိုဘာသာစကားများကို သင်ယူသူ နည်းပါးသည်။<ref>{{cite journal|last=Heinrich|first=Patrick|title=Language Planning and Language Ideology in the Ryūkyū Islands|journal=Language Policy|date=January 2004|volume=3|issue=2|pages=153–179|doi=10.1023/B:LPOL.0000036192.53709.fc}}</ref> သို့သော်လည်း ယခု လတ်တလောနှစ်များတွင် ဒေသခံ အစိုးရများက ရိုးရာ ဘာသာစကားနှင့် ပတ်သက်၍ စိတ်ဝင်စားမှု တိုးပွားလာရန် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ အိုကီနာဝါ ဂျပန်ဘာသာစကားခွဲကိုလည်း ထိုနယ်မြေတွင် ပြဆိုကြသည်။ အအိနု ဘာသာစကားမှာ ဂျပန်ဘာသာစကားနှင့် မည်သည့် ဘာသာစကားနှင့်မျှ ဆက်စပ်ခြင်း မရှိဘဲ ပျောက်ကွယ်မည်ကို စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေဖြစ်နေပြီး ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင်သာ အသက်ကြီးသော ဌာနေ စကားပြောသူ အချို့ ကျန်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.un.org/works/culture/japan_story.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080106062419/http://www.un.org/works/culture/japan_story.html |archivedate=January 6, 2008 |title=15 families keep ancient language alive in Japan |publisher=UN | accessdate=March 27, 2007}}</ref> အစိုးရကျောင်းနှင့် ပုဂ္ဂလိက ကျောင်း အတော်များများတွင် ကျောင်းသားများ အနေနှင့် ဂျပန်ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှစ်ခုစလုံးကို သင်ယူရန် လိုအပ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.indiana.edu/~japan/digest5.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060427225148/http://www.indiana.edu/~japan/digest5.html |archivedate=April 27, 2006 |title=Japan Digest: Japanese Education |date=September 1, 2005 |first= Lucien|last=Ellington|publisher=Indiana University |accessdate=April 27, 2006}}</ref><ref name=ItaGiappone>Ambasciata d'Italia a Tokio: [http://www.ambtokyo.esteri.it/Ambasciata_Tokyo/Menu/I_rapporti_bilaterali/Cooperazione_culturale/linguaitaliana_Giappone/ Lo studio della lingua e della cultura italiana in Giappone.]</ref> ===ပညာရေး=== [[File:Tokyo University Entrance Exam Results 6.JPG|thumb|250px|တိုကျိုတက္ကသိုလ်တွင် ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ အောင်စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ကြေညာနေစဉ်]] ၁၈၇၂ ခုနှစ် မေဂျီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေတ်တွင် မူလတန်းကျောင်းများ၊ အထက်တန်းကျောင်းများ နှင့် တက္ကသိုလ်များကို စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.fpri.org/footnotes/087.200312.ellington.japaneseeducation.html |title=Beyond the Rhetoric: Essential Questions About Japanese Education |first=Lucien |last=Ellington |publisher=Foreign Policy Research Institute |date=December 1, 2003 |accessdate=April 1, 2007 |archivedate=5 April 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070405075716/http://www.fpri.org/footnotes/087.200312.ellington.japaneseeducation.html }}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်း ပညာရေးကို မသင်မနေရ ပညာရေး အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အချိန်ကာလ အားဖြင့် အသက် ၆ နှစ် မှ ၁၅ နှစ် အထိ ၉ နှစ် ကြာမြင့်သည်။ [[ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန (ဂျပန်)|ဂျပန် ပညာရေး၊ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] ၏ အဆိုအရ အလယ်တန်း အောင်မြင်ပြီးသော ကလေးငယ် အတော်များများက အထက်တန်း ၃ နှစ်ကို ဆက်လက်သင်ယူကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း အောင်မြင်ပြီးသူ ၇၅.၉ ရာခိုင်နှုန်းသည် တက္ကသိုလ်၊ ဂျူနီယာ ကောလိပ်၊ ကုန်သွယ်ရေး သင်တန်းကျောင်းနှင့် အခြားသော အဆင့်မြင့်ပညာသင်ကျောင်းများသို့ ဆက်လက် တက်ရောက်ကြသည်။<ref>{{cite web |url= http://www.mext.go.jp/english/statist/05101901/005.pdf |title= School Education |publisher= [[Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology (Japan)|MEXT]] |accessdate= March 2, 2014 |archivedate= 2 January 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080102112620/http://www.mext.go.jp/english/statist/05101901/005.pdf }}</ref> ဂျပန်တွင် ထိပ်ဆုံးအဆင့် သတ်မှတ်ထားသော တက္ကသိုလ် နှစ်ခုမှာ တိုကျိုတက္ကသိုလ် နှင့် ကျိုတိုတက္ကသိုလ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.globaluniversitiesranking.org/index.php?option=com_content&view=article&id=94&Itemid=131|title=TOP – 100|publisher=Global Universities Ranking|year=2009|accessdate=March 22, 2010|archivedate=16 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100316173528/http://www.globaluniversitiesranking.org/index.php?option=com_content&view=article&id=94&Itemid=131}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010|title=QS World University Rankings 2010|publisher=QS TopUniversities|year=2010|accessdate=January 15, 2010|archivedate=3 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110403044940/http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010}}</ref> အိုအီးစီဒီမှ ကြီးမှူးကျင်းပသော နိုင်ငံတကာကျောင်းသားများ၏ အရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ၁၅ နှစ်သား ကျောင်းသားတစ်ဦး၏ အသိပညာနှင့် အတတ်ပညာကို တကမ္ဘာလုံး ဆဋ္ဌမ အဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|title=OECD's PISA survey shows some countries making significant gains in learning outcomes|url=http://www.oecd.org/document/22/0,3343,en_2649_201185_39713238_1_1_1_1,00.html|publisher=[[OECD]]|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ===ကျန်းမာရေး=== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကို နိုင်ငံအစိုးရနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရများက တာဝန်ယူပေးသည်။ တစ်ဦးချင်းအတွက် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုနှင့် သက်ဆိုင်သော အဖိုးအခများကို အားလုံးနှင့် ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး အာမခံစနစ်မှ ပေးဆောင်ပြီး အားလုံး တန်းတူညီမျှ အသုံးပြုနိုင်ကာ အစိုးရ ကော်မတီမှ အဖိုးအခများကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ အလုပ်ရှင်မှ အာမခံ ထားမပေးသော လူများ အနေဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး အာမခံတွင် ပါဝင်နိုင်ပြီး ဒေသခံ အစိုးရများမှ စီမံခန့်ခွဲပေးသည်။ ၁၉၇၃ မှစ၍ အသက်ကြီးသော သူများအားလုံးကို အစိုးရမှ ထောက်ပံ့သော အာမခံဖြင့် အကာအကွယ် ပေးထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.nyu.edu/projects/rodwin/lessons.html |first=Victor|last=Rodwin|title=Health Care in Japan |publisher=New York University |accessdate=March 10, 2007}}</ref> လူနာများ အနေဖြင့် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးကုသမည့် နေရာကို မိမိစိတ်ကြိုက် ရွေးချယ်ခွင့် ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.ipss.go.jp/s-info/e/Jasos/Health.html |title=Health Insurance: General Characteristics |publisher=National Institute of Population and Social Security Research |accessdate=March 28, 2007 |archive-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907184624/http://www.ipss.go.jp/s-info/e/Jasos/Health.html |url-status=dead }}</ref> ==ယဉ်ကျေးမှု== [[File:Kinkaku-ji 01.jpg|thumb|250px|ကျိုတိုမြိုမှ ကင်ကကုဂျိ သို့မဟုတ် ရွှေကနား ဘုရားကျောင်း သည် အထူးသမိုင်းဝင်နေရာများ၊ ရှုမျှော်ကွင်း လှပသော အထူးနေရာများနှင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများတွင် ပါဝင်သည်။]] ဂျပန်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ရှေးဦးအစ ယဉ်ကျေးမှုမှ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲ လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ခေတ်ပြိုင် ယဉ်ကျေးမှုတွင် အာရှ၊ ဥရောပ နှင့် မြောက်အမေရိကမှ လွှမ်းမိုးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှုများတွင် လက်မှုပညာများဖြစ်သော ကြွေထည်၊ အဝတ်အထည်၊ ယွန်းထည်၊ ဓား နှင့် အရုပ်များ၊ ဖျော်ဖြေမှုများ ဖြစ်သော ဘွန်းရာကု (ရုပ်သေး)၊ ကာဘုကီ(ကဇာတ်)၊ နို (ဂီတပဒေသာ)၊ အက နှင့် ရာကုဂို (ကွက်စိပ်)၊ အခြားယဉ်ကျေးမှုများ ဖြစ်သော လက်ဖက်ရည်ပွဲ(ရေနွေးကြမ်း)၊ အိကဲဘာနာ (ပန်းအလှဆင်ခြင်း)၊ ကိုယ်ခံပညာ၊ လက်ရေးလှပညာ၊ အိုရိဂါမီ (စက္ကူခေါက်ပညာ)၊ အွန်ဆန်(ရေပူစမ်းချိုးခြင်း)၊ ဂေးရှား(ကချေသည်) နှင့် ကစားပွဲများ ပါဝင်သည်။ ဂျပန်သည် ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများအပြင် ရုပ်ဝတ္ထုမဟုတ်သည့် ယဉ်ကျေးမှု လက္ခဏာများနှင့် အမျိုးသားရေး အမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် စနစ်တစ်ခု ထားရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.bunka.go.jp/english/index.html |title=Administration of Cultural Affairs in Japan |publisher=Agency for Cultural Affairs |accessdate=May 11, 2011}}</ref> ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာများတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ နေရာ ၁၆ခု ပါဝင်ပြီး ၁၂ ခုမှာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သက်ဆိုင်သော နေရာများ ဖြစ်သည်။<ref name="unesco1"/> ===အနုပညာ=== အိဆဲ ဝတ်ပြုကျောင်းသည် ဂျပန် ဗိသုကာ ပညာ၏ ဥပမာ တစ်ခု အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ <ref>{{cite book |title=Ise: Prototype of Japanese Architecture |url=https://archive.org/details/iseprototypeofja00asah |author1=Tange, Kenzo |author2=Kawazoe, Noboru |year=1965 |publisher=Massachusetts Institute of Technology Press}}</ref> အများအားဖြင့် သစ်သားကို အသုံးပြုထားသော ဂျပန်ရိုးရာအိမ်များနှင့် များပြားလှစွာသော ဘုရားကျောင်းများတွင် တာတာမီ ခေါ် မြက်ဖျာများနှင့် ဘေးသို့ ဆွဲဖွင့်ရသော တံခါးများ အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့နိုင်ပြီး ထိုတံခါးများမှာ အခန်းများ အချင်းချင်း ခွဲခြားရန်နှင့် အတွင်းနှင့် အပြင် ခွဲခြားရန် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite book |title=What is Japanese Architecture?: A Survey of Traditional Japanese Architecture with a List of Sites and a Map |url=https://archive.org/details/whatisjapanesear0000nish |author1=Kazuo, Nishi |author2=Kazuo, Hozumi |year=1995 |publisher=Kodansha |isbn=978-4-7700-1992-9}}</ref> အများအားဖြင့် သစ်သား အသုံးပြုသော ဂျပန်ပန်းပုပညာ နှင့် ဂျပန်ပန်းချီတို့မှာ ဂျပန် အနုပညာများထဲတွင် ရှေးအကျဆုံး ဖြစ်ပြီး အစောဆုံး ရုပ်ပုံရေးဆွဲမှုမှာ ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်ကပင် တွေ့နိုင်သည်။ ဂျပန်၏ ပန်းချီ သမိုင်းမှ ဌာနေဂျပန်တို့၏ အမြင် နှင့် ပြည်ပမှ ဝင်ရောက်လာသော အတွေးအမြင်များ ရောနှောမှုနှင့် အားပြိုင်မှုကို တွေ့ရသည်။<ref name=autogenerated3>{{cite book|last=Arrowsmith|first=Rupert Richard|title=Modernism and the Museum: Asian, African, and Pacific Art and the London Avant-Garde|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-959369-9}}</ref> ဂျပန်နှင့် ဥရောပ အနုပညာတို့အကြား ဆက်နွယ်မှုမှာ ထင်ရှားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉ ရာစုတွင် တင်ပို့ခဲ့သော အူကီယို-အဲ ပန်းချီများမှာ ဂျပိုနစ်ဆင်ဟု သိကြပြီး အနောက်တိုင်းတွင် မော်ဒန်ပန်းချီများ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုအတွက် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိကာ အထူးသဖြင့် ပို့စ်အင်ပရက်စ်ရှင်နစ်ဆင် ပေါ်တွင် ဖြစ်သည်။<ref name=autogenerated3 /> ထင်ရှားသော အူကီယို-အဲ ပန်းချီဆရာများတွင် ဟိုကုဆိုင်းနှင့် ဟိရိုရှိဂဲတို့ ပါဝင်သည်။ ရိုးရာ သစ်သားတုံးဖြင့် ပုံနှိပ်ခြင်းအား အနောက်တိုင်း အနုပညာနှင့် ရောနှောလိုက်သည့်အခါ ယခု ဂျပန်နိုင်ငံတွင်းနှင့် ပြင်ပ တွင် ကျော်ကြားသော မန်ဂါဟူသည့် ရုပ်ပြစာအုပ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.dnp.co.jp/museum/nmp/nmp_i/articles/manga/manga1.html |title=A History of Manga |publisher=NMP International |accessdate=March 2, 2014 |archivedate=2 January 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102040820/http://www.dnp.co.jp/museum/nmp/nmp_i/articles/manga/manga1.html }}</ref> မန်ဂါ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော တီဗွီနှင့် ရုပ်ရှင်များကို အန်နီမဲ ဟုခေါ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်သော ဗွီဒီယိုဂိမ်းစက်များသည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ လူကြိုက်များခဲ့သည်။<ref>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929122934/http://uk.gamespot.com/gamespot/features/video/hov/index.html |url=http://uk.gamespot.com/gamespot/features/video/hov/index.html |title=The History of Video Games |first=Leonard |last=Herman |author2=Horwitz, Jer |author3=Kent, Steve |author4=Miller, Skyler |publisher=[[GameSpot]] |year=2002 |archivedate=29 September 2007 |accessdate=April 1, 2007 }}</ref> ===ဂီတ=== ဂျပန်တို့၏ ဂီတမှာ ရွေးချယ်စရာ များပြားပြီး အမျိုးမျိုး အစားစား ကွဲပြားခြားနားသည်။ ရိုးရာတူရိယာများဖြစ်သော ကိုတို ဟုခေါ်သော ဂျပန်ဒုံမင်း စသည်တို့ကို ၉ ရာစု နှင့် ၁၀ ရာစုနှစ်များကပင် စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နို ဂီတပဒေသာများနှင့် အတူ ယှဉ်တွဲတင်ဆက်လေ့ ရှိသော စကားပြောဂီတများမှာ ၁၄ ရာစုကတည်းကပင် ရှိခဲ့ပြီး လူကြိုက်များ၍ ရှားမိဆန် ဟုခေါ်သော ဂစ်တာနှင့် အလားသဏ္ဍန်တူသည့် တူရိယာနှင့် တွဲဖက်လေ့ရှိသော ကျေးလက်ရိုးရာ ဂီတများမှာ ၁၆ ရာစုမှပင် အစပျိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Malm|first=William P.|title=Traditional Japanese music and musical instruments|url=https://archive.org/details/traditionaljapan0000malm|year=2000|publisher=Kodansha International|isbn=978-4-7700-2395-7|pages=[https://archive.org/details/traditionaljapan0000malm/page/31 31]–45|edition=New}}</ref> ၁၉ ရာစုတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင် ဂီတမှာ ယခုအခါတွင် ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နန်းတော်၏ တူရိယာဝိုင်း၏ ဂါဂါကု ဂီတ သည် အချို့သော ၂၀ရာစု အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင် တေးရေးများ၏ အချို့သော သီချင်းများတွင် လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>See for example, [[Olivier Messiaen]], ''Sept haïkaï'' (1962), (''Olivier Messiaen: a research and information guide'', Routledge, 2008, By Vincent Perez Benitez, page 67) and (''Messiaen the Theologian'', Ashgate Publishing, Ltd., 2010, page 243-65, By Andrew Shenton)</ref> ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဂန္ထဝင် ဂီတဖန်တီးသူများတွင် နာမည်ကျော်ကြားသူများမှာ တိုရု တာကဲမိဆု နှင့် ရန်န်တာရိုး တာကီ တို့ ဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ဂျပန်၏ လူကြိုက်များသော ဂီတများသည် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပတို့၏ ဂီတရေစီးကြောင်းများမှ အကြီးအကျယ်လွှမ်းမိုးမှု ရှိပြီး ထိုမှတဆင့် ဂျေပေါ့ပ် ဂီတ သို့မဟုတ် ဂျပန်လူကြိုက်များဂီတ အမျိုးအစား ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/music/2005/aug/21/popandrock3 |title= J-Pop History |work=The Observer | accessdate=April 1, 2007 | first=Chris | last=Campion | date=August 22, 2005 | location=London}}</ref> [[ကာရာအိုကေ]] သီဆိုခြင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြား ကျင့်သုံးသော ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အေဂျင်စီ၏ ၁၉၉၃ စစ်တမ်းအရ ဂျပန်အများစုမှာ နှစ်တစ်နှစ်အတွင် ကာရာအိုကေ သီဆိုချိန်သည် အခြားယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့များဖြစ်သော အိကဲဘာနာ ခေါ် ပန်းအလှဆင်ခြင်းနှင့် လက်ဖက်ရည်ပွဲ ကျင်းပခြင်းတို့ထက် ပို၍ များကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref>{{cite book|title=The worlds of Japanese popular culture: gender, shifting boundaries and global cultures|url=https://archive.org/details/worldsjapanesepo00mart|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-63729-9|page=[https://archive.org/details/worldsjapanesepo00mart/page/n89 76]|edition=Repr.|editor=Martinez, D.P.}}</ref> ===စာပေ=== [[File:Genji emaki 01003 001.jpg|thumb| ၁၂ ရာစုမှ ဂျပန်အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သော ဂန်းဂျိပုံပြင်များလက်ရေးဖြင့် ရေးသားထားသောမူ]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစောဆုံး စာပေများတွင် ကိုဂျိကိ မော်ကွန်းနှင့် နိဟွန်းရှိုးကိ မော်ကွန်းတို့ ပါဝင်သည့်အပြင် မန်းယိုးရှုဟုခေါ်သော ကဗျာညွန့်ပေါင်း များပါဝင်သည်။ ထိုစာပေများကို ၈ ရာစုက ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး တရုတ်အက္ခရာများဖြင့် ရေးသားထားသည်။<ref>{{cite book |title=Seeds in the Heart: Japanese Literature from Earliest Times to the Late Sixteenth Century |author=Keene, Donald |publisher=Columbia University Press |year=2000 |isbn=978-0-231-11441-7}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.meijigakuin.ac.jp/~ascj/2000/200015.htm |title=Asian Studies Conference, Japan (2000) |publisher=Meiji Gakuin University |accessdate=April 1, 2007 |archive-date=16 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116015033/http://www.meijigakuin.ac.jp/~ascj/2000/200015.htm }}</ref> ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဟိရာဂန နှင့် ခတ်တာခန အက္ခရာများ တီထွင်ဖန်တီးလာခဲ့သည်။ သစ်ခုတ်သမားပုံပြင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစောဆုံးပုံပြင်ဟု ဆိုနိုင်သည်။<ref name="ispmsu">{{cite web |url=http://isp.msu.edu/AsianStudies/wbwoa/eastasia/Japan/literature.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011065654/http://isp.msu.edu/AsianStudies/wbwoa/eastasia/Japan/literature.html |archivedate=October 11, 2007 |title= Windows on Asia—Literature : Antiquity to Middle Ages: Recent Past |publisher=Michigan State University |accessdate=December 28, 2007}}</ref> ဟဲအိအန် နန်းတွင်းဘဝကို ဆဲအိ ရှိုးနာဂွန်၏ ခေါင်းအုံးစာအုပ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ပြီး မူရာဆာကိ ရှိကိဘု၏ ဂန်းဂျိ ပုံပြင်များမှာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဝတ္တုဟုပင် အမြဲလိုလို ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=126–127}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Tale of Genji|editor=Royall, Tyler|publisher=[[Penguin Classics]]|year=2003|isbn=0-14-243714-X|pages=i–ii, xii}}</ref> အဲဒိုခေတ်တွင် ချိုးနင်း ဟုခေါ်သော မြို့နေလူထုက စာပေဖတ်ရှုသူနှင့် ဖန်တီးသူများ အဖြစ် ဆာမူရိုင်း အထက်တန်းလွှာတို့ အား ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ ဆိုင်းကကု၏ စာပေများ လူကြိုက်များလာခြင်းက စာဖတ်သူ လူတန်းစားနှင့် စာရေးဆရာ လူတန်းစား ပြောင်းလဲလာမှုကို ဖော်ပြနေခဲ့ပြီး [[ဘရှိုး]] က ကိုကင်းရှု ကဗျာ ယဉ်ကျေးမှုကို သူ၏ ဟိုက္ကူ ကဗျာများဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ကာ ခရီးသွား ကဗျာမှတ်တမ်း အိုကုနော့ ဟိုဆိုမိချီကို ဖန်တီးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |title=World Within Walls: Japanese Literature of the Pre-Modern Era, 1600–1867 |url=https://archive.org/details/worldwithinwalls0000keen_w7k3 |author=Keene, Donald |publisher=Columbia University Press |year=1999 |isbn=978-0-231-11467-7}}</ref> မေဂျီခေတ်တွင် ဂျပန်ရိုးရာ စာပေများ ယုတ်လျော့လာခဲ့ပြီး ဂျပန်စာပေများမှာ အနောက်တိုင်း လွှမ်းမိုးမှုများဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ နဆုမဲ ဆိုဆဲကိ နှင့် မိုရိ အိုဂါအိတို့မှာ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ဝတ္ထုရေး ဆရာများ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့နောက်တွင် ရူးနိုဆုကဲ အကုတာဂါဝါ၊ ဂျူးနိချိရို တာနိဇာကီ၊ ရူကီအို မီရှိမာတို့ ပေါ်ထွက်ခဲ့ကာ လတ်တလောတွင် [[ဟာရူကီ မူရာကာမီ]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဂျပန် စာရေးဆရာ ယာဆုနာရီ ကာဝါဘာတာ နှင့် ကင်ဇာဘူရို အိုအဲ တို့သည် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘဲလ်ဆု တစ်ခုစီကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="ispmsu"/> ===အစားအသောက်များ=== [[File:Breakfast at Tamahan Ryokan, Kyoto.jpg|thumb|right|ရိုကန်ခေါ် အင်းတွင် တည်ခင်းသော နံနက်စာ]] ဂျပန်တို့၏ အစားအသောက်များမှာ နေ့စဉ်စားသုံးနေကြဖြစ်သော ထမင်း သို့မဟုတ် ခေါက်ဆွဲကို ဟင်းရည် နှင့် အိုကာဇု ဟုခေါ်သော ငါးဖြင့် ချက်ထားသော ဟင်းတစ်မျိုး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ တို့ဖူးနှင့် အလားသဏ္ဍန်တူသောအရာများဖြင့် အရသာရှိစေရန် တွဲဖက်စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။ မျက်မှောက်ခေတ် အစောပိုင်းတွင် ဂျပန်တွင် ယခင်က ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စားသုံးလေ့ မရှိကြသော အသားနီ ခေါ် အမဲသားကဲ့သို့သော အစားအစာများကို စတင် စားသုံးခဲ့ကြသည်။ ဂျပန်အစားအသောက်များသည် ရာသီအလိုက် အစားအစာများပေါ်တွင် အလေးပေးခြင်း<ref>[http://www.tjf.or.jp/eng/content/japaneseculture/pdf/ge09shun.pdf "A Day in the Life: Seasonal Foods"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116212751/http://www.tjf.or.jp/eng/content/japaneseculture/pdf/ge09shun.pdf |date=16 January 2013 }}, The Japan Forum Newsletter No.September 14, 1999.</ref>၊ ပါဝင်သော ဟင်းခတ်များနှင့် ဟင်းပွဲပြင်ဆင်မှုတို့ကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ဂျပန်အစားအသောက်များတွင် ဒေသအလိုက် အထူးပြု ချက်ပြုတ်မှုများ အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိပြီး ရိုးရာချက်ပြုတ်နည်းများနှင့် ဒေသခံ ဟင်းခတ်များကို သုံးစွဲလေ့ ရှိကြသည်။ မီရှဲလင်း လမ်းညွှန်မှ ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်းရှိ စားသောက်ဆိုင်များကို ကြယ်ပွင့် အဆင့် သတ်မှတ်ချက်ပေးရာတွင် ဂျပန်စားသောက်ဆိုင်များ၏ ကြယ်ပွင့်ပေါင်းသည် အခြားတကမ္ဘာလုံးရှိ စားသောက်ဆိုင်များ အားလုံးပေါင်းခြင်းထက် ပိုများသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name=michelin20101124>{{cite web|title=「ミシュランガイド東京・横浜・鎌倉2011」を発行　三つ星が14軒、 二つ星が54軒、一つ星が198軒に|url=http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/tokyo/|publisher=Michelin Japan|accessdate=February 7, 2011|date=November 24, 2010|language=Japanese|archive-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101129012353/http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/tokyo/|url-status=dead}}</ref> ===အားကစား=== [[File:Sumo ceremony.jpg|thumb|ဆူမို နပန်းသမားများ ကွင်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပွဲတွင် ဒိုင်လူကြီးအား ဝိုင်းရံနေသည်ကို တွေ့ရပုံ]] ဆူမို နပန်း သတ်ခြင်း သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသား အားကစားနည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.pbs.org/independentlens/sumoeastandwest/sumo.html |title=Sumo: East and West |publisher=[[PBS]] |accessdate=March 10, 2007 |archivedate=30 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930041547/http://www.pbs.org/independentlens/sumoeastandwest/sumo.html }}</ref> ဂျပန် ကိုယ်ခံပညာများ ဖြစ်သော [[ဂျူဒို]]၊ [[ကရာတေး]] နှင့် ကန်ဒိုတို့ကို လူအများအပြား ကစားကြပြီး နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ပရိသတ် အများအပြား ကြည့်ရှုအားပေးကြသည်။ မေဂျီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေတ်အပြီးတွင် အနောက်တိုင်း အားကစားနည်းများကို ဂျပန်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ပညာရေးစနစ်အတွင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uk.emb-japan.go.jp/en/facts/culture_dailylife.html#sports |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070317192109/http://www.uk.emb-japan.go.jp/en/facts/culture_dailylife.html#sports |archivedate=March 17, 2007|title=Culture and Daily Life |publisher=Embassy of Japan in the UK |accessdate=March 27, 2007}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ၁၉၆၄တွင် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို အိမ်ရှင် အဖြစ်လက်ခံကျင်းပ ခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ကို နှစ်ကြိမ်တိုင် အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဆပ်ပိုရို၊ ၁၉၉၈တွင် နာဂါနို တို့၌ ကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Olympic History in Japan|url=http://www.joc.or.jp/english/historyjapan/history_japan_bid.html|publisher=Japanese Olympic Committee|accessdate=January 7, 2011}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုသည် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး အာရှမြို့တော်များတွင် အိုလံပစ် ကစားပွဲ နှစ်ကြိမ်တိုင် လက်ခံကျင်းပသော ပထမဆုံး မြို့တော် ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။<ref>[http://www.olympic.org/news/ioc-selects-tokyo-as-host-of-2020-summer-olympic-games/208784 IOC selects Tokyo as host of 2020 Summer Olympic Games]</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရပ်ဂ်ဘီ ယူနီယံ ကစားနည်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးသော အာရှနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာရှ ငါးနိုင်ငံပြိုင်ပွဲကို စံချိန်တင် ၆ ကြိမ်တိုင် အနိုင်ရခဲ့ကာ အသစ်ဖွဲ့စည်းသော အိုင်အာရ်ဘီ ပစိဖိတ်နိုင်ငံများ ဖလားကို ၂၀၁၁ တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် ၂၀၁၉တွင် အိုင်အာရ်ဘီ ရပ်ဂ်ဘီ ကမ္ဘာ့ဖလားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.rugbyworldcup.com/rugbyworldcup2019/news/newsid=2069327.html#japan+reaches+rest+asia|title=rugbyworldcup.com|accessdate=November 1, 2013|archivedate=17 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217224929/http://www.rugbyworldcup.com/rugbyworldcup2019/news/newsid%3D2069327.html#japan+reaches+rest+asia}}</ref> ဘေ့စ်ဘောလ် ကစားနည်းသည် ယခုလက်ရှိတွင် ဂျပန်၌ အားပေးသူ အများဆုံး အားကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်၏ ထိပ်တန်း ပရော်ဖက်ရှင်နယ် လိဂ် ဖြစ်သော နိပွန် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘေ့စ်ဘောလ် ကို ၁၉၃၆ တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Nagata, Yoichi; Holway, John B. |editor=Palmer, Pete |title=Total Baseball |edition=4th |year=1995 |publisher=Viking Press |page=547 |chapter=Japanese Baseball}}</ref> ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဂျပန် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးလိဂ်ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ဘောလုံး ကစားနည်းကို အားပေးသူ များပြားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.tjf.or.jp/takarabako/PDF/TB09_JCN.pdf |title= Soccer as a Popular Sport: Putting Down Roots in Japan |publisher= The Japan Forum | accessdate=April 1, 2007}}</ref> ဂျပန်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ကြီးများ ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ နှင့် အတူ အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Previous FIFA World Cups|url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/index.html|publisher=[[FIFA]]|accessdate=January 7, 2011|archivedate=2 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102150338/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/index.html}}</ref> ဂျပန်သည် အာရှတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံးအသင်းများတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး အာရှဖလားကို လေးကြိမ်တိုင် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Team Japan|url=http://www.afcasiancup.com/team/en/Japan|publisher=Asian Football Confederation|accessdate=March 2, 2014|archivedate=25 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160125085954/http://www.afcasiancup.com/team/en/Japan}}</ref> ထို့အတူ မကြာသေးမီက ၂၀၁၁ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့အမျိုးသမီး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ဂျပန်မှ ဖလားရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255989/match=300144437/summary.html|title=Japan edge USA for maiden title|date=July 17, 2011|work=[[FIFA]]|accessdate=July 17, 2011|archivedate=12 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160112083228/http://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255989/match=300144437/summary.html}}</ref> ဂေါက်သီးကစားခြင်းမှာလည်း ဂျပန်တွင် လူကြိုက်များသော ကစားနည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://metropolis.co.jp/tokyo/604/sports.asp |title= Japanese Golf Gets Friendly |publisher=''[[Metropolis (English magazine in Japan)|Metropolis]]'' |first=Fred |last=Varcoe|accessdate=April 1, 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926215517/http://metropolis.co.jp/tokyo/604/sports.asp |archivedate = September 26, 2007}}</ref> ထို့အတူ ကားပြိုင်ပွဲများ ဖြစ်သော စူပါ ဂျီတီ နှင့် ဖော်မြူလာ နိပွန် တို့မှာလည်း လူကြိုက်များသည်။<ref>{{cite web |url=http://metropolis.co.jp/tokyo/623/sports.asp |title= Japanese Omnibus: Sports |work=Metropolis |first=Len|last=Clarke|accessdate=April 1, 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926215524/http://metropolis.co.jp/tokyo/623/sports.asp |archivedate = September 26, 2007}}</ref> ဂျပန်သည် အမေရိကန် အင်န်ဘီအေ ဘတ်စကက်ဘော လိဂ်တွင် ကစားသော ကစားသမား ယူတာ တာဘုဆဲကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=consulteny>{{cite news|url=http://www.ny.us.emb-japan.go.jp/en/c/vol_12-4/title_04.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101203204908/http://www.ny.us.emb-japan.go.jp/en/c/vol_12-4/title_04.html|archivedate=December 3, 2010|title=Hoop Dreams – Yuta Tabuse, "The Jordan of Japan"|publisher=Consulate General of Japan in New York|date= December 2004 – January 2005|accessdate=January 19, 2009}}</ref> အစားအသောက် ==ကိုးကား== {{reflist|2}} == အခြားဖတ်ရန် == * [[ထွက်နေအလံ]] * [[မဟာဂျပန်စကြာဝတ္တိ]] {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့မြောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] ezhp2yrtyv01umlj4om32fh8oe9m9o8 0 4403 1050535 880385 2026-08-28T02:00:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050535 wikitext text/x-wiki {{Infobox စာရေးဆရာ | အမည် = ငြိမ်းအေးအိမ် | ဓာတ်ပုံ = | သက်တမ်း = ၁၉၅၅-၂၉၂၅ | မွေးသက္ကရာဇ် = {{birth date|၁၉၅၅|၁၂|၁၆}} | အမည်ရင်း = ဦးငြိမ်းအေး | မိဘအမည် = ဦးအုန်းရွှေ + ဒေါ်ထားရီ | မွေးဖွားရာဒေသ = [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]၊အထက်ကဝပ်ရွာ | ပညာအရည်အချင်း = | အလုပ်အကိုင်= တော်လှန်ရေးသမား၊စာရေးဆရာ | ကလောင် အမည်ခွဲများ = ငြိမ်းအေးအိမ် | ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု = နိုင်ငံရေးသမား၊စာရေးဆရာ၊ကဗျာဆရာ | စာပေအမျိုးအစား = မြန်မာ ပို့စ်မော်ဒန် | ထင်ရှားသည့်စာ = | ရရှိသည့်ဆု = | ကြင်ဖော် = ဒေါ်ခင်မာအေး | သားသမီး = လွတ်လပ်ငြိမ်းအေး၊နိုင်ငံငြိမ်းအေး | ကွယ်လွန်ရက် = {{death date and age|၂၀၂၅|၆|၂၃ |၁၉၅၅|၁၂|၁၆}} | ကွယ်လွန်ရာဒေသ = [[ရန်ကုန်မြို့]] | လက်မှတ် = | ကွန်ယက် = |alma_mater= }} '''ငြိမ်းအေးအိမ်''' (၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၅ - ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၅) သည် [[ထားဝယ်လူမျိုး]] မြန်မာ ပို့စ်မော်ဒန် [[စာရေးဆရာ]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏ ပါတီဝင်ဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။၎င်းသည်  [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]] ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ်လည်းပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ကချင်အထူးဒေသ(၁)တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖူးသည်။ ငြိမ်းအေး ဟု လူသိများခဲ့သူ ၎င်းသည် ၁၉၇၆ခုနှစ်တွင် မှိုင်းရာပြည့်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အကျဉ်းကျခံထားဖူးသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ငြိမ်းအေးအိမ် သည် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]၊ အထက်ကဝပ်တံငါရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ဖခင်မှာ ဦးအုန်းရွှေ၊မိခင်မှာ ဒေါ်ထားရီ ဖြစ်သည်။ <ref>အသုဘနာရေးဖိတ်ကြားစာအရ</ref>ငယ်စဉ်ကာလတွင် မောင်ကျော့ဦး ဟုအမည်ရပြီး နောင်တွင် မောင်ငြိမ်းအေး အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ငယ်စဉ်ဘဝပညာရေးကို ထားဝယ်မြို့နယ်အတွင်း ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ထားဝယ် အထက (၁) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/1EaTe9BgaX/|title=ဗကပအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား စာရေးဆရာ ငြိမ်းအေးအိမ်၏ ဈာပန ကျင်းပပြုလုပ်|accessdate=2025-6-25|publisher=Ayeyarwady Times}}</ref> == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (အင်းစိန်) တွင် လျှပ်စစ် (ပါဝါ) ဘာသာရပ် ဝင်ခွင့်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ထိုသို့အောင်မြင်ပြီးချိန်တွင် မှိုင်းရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်သပိတ်ကော်မတီ၌ ဦးဆောင်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် အရေးပေါ်စီမံမှုအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":1" /> ၁၉၇၉ ခုနှစ် တွင် ထောင်မှ လွတ်လာသည်။ထိုနှစ်တွင် အထက်တန်းရှေ့နေ ( H.G.P) စာမေးပွဲ ဝင်ဖြေရာ အောင်မြင်၍ ရှေ့နေတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် အိမ်ထောင်ကျပြီး ကျူရှင်ဆရာအဖြစ် အသက်မွေးသည်။သို့သော်လည်း နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများအပေါ် စစ်အစိုးရ၏ ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် တောခိုပြီး [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပါတီအဖွဲ့အစည်းမှ နုတ်ထွက်ကာ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူစာချုပ်ဖြင့် မြို့ပြဒေသသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။သူသည်  [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]] ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ်လည်း ပါဝင်ခဲ့သေးပြီး၊ကချင်အထူးဒေသ (၁) တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ယင်းနောက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ရပ်တန့်လိုက်ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလကစ၍ ရန်ကုန်မြို့တွင် အခြေချကာ စာပေနယ်ထဲ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ == စာပေလှုပ်ရှားမှု == မြန်မာ့ပို့စ်မော်ဒန်စာပေခေတ်ဦးတွင် ငြိမ်းအေးအိမ်သည် ၁၉၉၄ - ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် သရဖူမဂ္ဂဇင်း၏ ထုတ်ဝေသူနှင့် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ ငြိမ်းအေးအိမ်၏ ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုမှာ "ပွဲတော်ညမုဆိုးများ ဝတ္ထုတိုစုစည်းမှု" (၁၉၉၆) ဖြစ်ပြီး  ပထမဆုံး အချစ်လုံးချင်းဝတ္ထုရှည်မှာ "အဝါရောင်ဆောင်းရက်များ၏ မိုးစက်ပုံပြင်" (၂၀၀၅) ဖြစ်သည်။ သူသည် ကချင်ပြည်နယ် အထက်ပိုင်း ဝေးလံခေါင်သီသော အီမောဘွမ်တောင်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများနှင့် အီမောဘွမ်တောင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အကြောင်း ရေးသားထားသည့် "ညို့ငင်တောင်" (၂၀၁၂) စာအုပ်အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၂၀ နီးပါး ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mtnewstoday.com/?p=104327|title=နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် ပို့စ်မော်ဒန်စာရေးဆရာ ငြိမ်းအေးအိမ် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ယနေ့ကွယ်လွန်|accessdate=2025-6-25|publisher=Myanmar Tansparency News|archive-date=2 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250902012716/https://www.mtnewstoday.com/?p=104327|url-status=dead}}</ref> == ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ == * ပွဲတော်ည မုဆိုးများ (ဝတ္ထုတို စုစည်းမှု) ၁၉၉၆ * သိမ်းထုပ်ထားတဲ့ လွင်ပြင်ကျယ် (ဝတ္ထုတို စုစည်းမှု) ၂၀ဝ၀ * အဝါရောင်ဆောင်းရက်များ၏ မိုးစက်ပုံပြင် (လုံးချင်း) ၂၀ဝ၅ မတ်လ * ဓာတ်ပုံတွေကပြတဲ့ အော်ပရာ (အက်ဆေး ၊ ဖိုတိုအက်ဆေး) ၂၀ဝ၇ ဇွန် * အတွေးတိမ်တိုက် ၊ သက္ကရာဇ်မြင်း ၊ နေ့ဟောင်းမျှော်စင် (အက်ဆေး) ၂၀ဝ၇ ဒီဇင်ဘာ * ဝါကျများကိုဖွင့်ကြည့်ပါ၊ 2008 အောက်တိုဘာ *ကြယ်မှုန်တွေနဲ့လင်း (စိတ်ကူးချိုချို၊ ၂၀၀၈၊ အောက်တိုဘာ) *အနောက်ဘက်တံတိုင်းသို့ လှမ်းကြည့်ခြင်း (မန်းချောင်းစာပေ၊ ၂၀၁၂၊ အောက်တိုဘာ) *ညှို့ငင်တောင် (စိတ်ကူးချိုချို၊ ၂၀၁၂ နိုဝင်ဘာ) == အခြားစာရေးဆရာများနှင့် တွဲဖက်ထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ == * မြစ်တစ်စင်း ၊ ဝေးဝေးလရောင် ၊ စိမ်းလန်းသောမျှော်စင် ( ဝတ္ထုတို စုစည်းမှု ) ၁၉၉၇ * ရာစုသစ်သို့ ပျံသန်းခြင်း ( ဝတ္ထုတို စုစည်းမှု ) ၁၉၉၈ * ငါ့ဆီလာ၍ ပြန်ထွက်သွားသော အချစ်ဝတ္ထုနှင့် ဝတ္ထုများ ( ဝတ္ထုတို စုစည်းမှု ) ၂၀ဝ၀ == ဘဝနိဂုံး == သူသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လေဖြန်း၍ ဆေးရုံတက်စဉ် အစာပြွန်ကင်ဆာ ရောဂါရှိကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ကင်ဆာရောဂါကို ခံစားနေရချိန် ၎င်းသည် ကွယ်လွန်ခါနီးရက်ပိုင်းအချိန်အထိ စာပေနှင့်အဆက်မပြတ်ရှိနေခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝ == ငြိမ်းအေးအိမ်သည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်သည်။သားသမီး ၂ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=55781|title=သရဖူမဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေသူနှင့် အယ်ဒီတာချုပ်၊ ပို့စ်မော်ဒန်စာရေးဆရာ ငြိမ်းအေးအိမ် ကွယ်လွန်|publisher=Ayeyarwady Times|accessdate=2025-6-25}}</ref> == ကိုးကား == * အတွေးတိမ်တိုက်၊ သက္ကရာဇ်မြင်း၊ နေ့ဟောင်းမျှော်စင်{{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၅|၂၀၂၅}} [[Category:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] fg6eqyab698rji3v21pgvmew20cor3q 0 5948 1050574 1047134 2026-08-28T05:58:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050574 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = တပ်မတော် (လေ) | image = {{ubl |[[File: Emblem of the Myanmar Air force.svg|frameless|250px]]|အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် ---- |[[File:Emblem or Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Air Force.svg|frameless|200px]]|လက်ရုံးတံဆိပ်}} | image_size = | caption = | start_date = ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇<ref>{{cite web|title=Mynamar Air Force - Narrative History|url=http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-af-home.htm|work=Aeroflight|accessdate=15 December 2013|archive-date=14 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214025513/http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-af-home.htm|url-status=dead}}</ref> | country = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | allegiance = | branch = [[လေတပ်]] | type = | role = ဝေဟင်ပိုင်နက်ကာကွယ်ရေး၊ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်တွင်းပုန်ကန်မှု တန်ပြန်စစ်ဆင်ရေး | size = တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၃၀၀၀<br>[[လေယာဉ်]] ၂၈၁ စင်း<br>[[ရဟတ်ယာဉ်]] ၁၀၂ စင်း<br> စုစုပေါင်းအစင်းရေ ၃၈၃ စင်းခန့် | command_structure = {{Armed forces|Myanmar}} | garrison = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] | garrison_label = ဌာနချုပ် | equipment = | equipment_label = | nickname = လေတပ်၊ အဲဖို့စ် | motto = {{ubl | ''တက်နိုင်ဖျားရောက်'' ၊ |''တောင်ပံဖြန့်ချိ အောင်ပွဲဆီသို့'' ၊ |''ဝေဟင်စိုးမိုးမည်'' ၊ }} | colors = | colors_label = | march = | mascot = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = <!-- Commanders --> | commander1 = [[ရဲဝင်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး]] | commander1_label = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | commander2 = [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] | commander2_label = [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] | commander3 = [[ထွန်းဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း]] | commander3_label = [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] | commander4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး လစ်လပ် | commander4_label = စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) | identification_symbol = [[File:Roundel of Myanmar.svg|130px]] | identification_symbol_label = စစ်လေယာဉ်တံဆိပ် | identification_symbol_2 = [[File:Air Force Ensign of Myanmar.svg|250px]] | identification_symbol_2_label = လေတပ်အလံ | identification_symbol_3 = [[File:Fin Flash of Myanmar.svg|100px]] | identification_symbol_3_label = လေယာဉ်အမြီး အမှတ်အသား | identification_symbol_4 = [[File:Air Force Ensign of Burma (1948-1974).svg|200px]] | identification_symbol_4_label = လေတပ်အလံဟောင်း (၁၉၄၈–၁၉၇၄) | aircraft_attack = [[:en:Nanchang Q-5|A-5M]], [[:en:Mil Mi-35|Mi-35]] | aircraft_bomber = [[:en:Nanchang Q-5|A-5M]] | aircraft_electronic = | aircraft_fighter = [[မစ်(ဂ်)-၂၉|Mikoyan MiG-29]], JF-17, [[ဆူခွိုင်း ၃၀|SU-30]] | aircraft_recon = [[:en:Soko G-4 Super Galeb|Soko G-4]] | aircraft_patrol = | aircraft_trainer = [[:en:Yak-130|Yak-130]],[[:en:Guizhou JL-9|FTC-2000G]], [[:en:Hongdu JL-8|K-8W]], [[:en:Grob G 120TP|G 120TP]], [[:en:HAL HJT-16 Kiran|HJT-16]] | aircraft_transport = [[:en:Shaanxi Y-8|Y-8D]], Beechcraft 1900, [[အေတီအာရ်-၄၂|ATR 42]] | aircraft_helicopter_attack = [[:en:Mil Mi-35|Mi-35]] | aircraft_helicopter = [[:en:Mil Mi-2|Mi-2]], [[:en:Mil |Mi-17]], [[:en:Kamov Ka-27|Ka-28]] }} '''တပ်မတော် (လေ)'''သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ဝေဟင် တိုက်ခိုက်ရေး အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းပုန်ကန်မှု]] တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် အဓိက အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလက [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]] တိုက်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်အပြီးတွင် ကယ်ဆယ်ရေး တာဝန်များအတွက်ပါ အသုံးချလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုမှစ၍ မြန်မာ့လေတပ်မှ လေယာဉ်များကို ကျေးရွာများကိုလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ရာတွင်တွင် အသုံးပြုလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-70-civilians-trapped-by-myanmar-junta-airstrikes-on-sagaing-village.html|title=Over 70 Civilians Trapped by Myanmar Junta Airstrikes on Sagaing Village|date=12 August 2022|website=The Irrawaddy}}</ref> ကိုလိုနီခေတ် ၁၉၄၀ ဇွန်လတွင် ‌ဗြိတိသျှတို့က ‌ဗမာ့အပျော်တမ်းလေတပ်ယူနစ် (Burma Volunteer Air Unit) ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး ၁၉၄၁ မတ်လခန့်တွင် ဗမာ့အပျော်တမ်းလေတပ် (Burma Volunteer Air Force) ဟူ၍အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ဝင်ရောက်လာသည့် ၁၉၄၂ ၌ အင်္ဂလိပ်တို့တပ်ဆုတ်သွားသောအခါ အဆိုပါလေတပ်သည်လည်း ပါသွားခဲ့ရုံသာမက အခြားလေတပ်ယူနစ်အဖြစ်လည်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rafmuseum.org.uk/research/online-exhibitions/never-forgotten-the-raf-in-the-far-east/smaller-national-groups/|title=Smaller National Groups|website=Royal Air Force Museum}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-bvaf-home.htm |title=Burma Volunteer Air Force |access-date=6 February 2023 |archive-date=27 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327035157/http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-bvaf-home.htm |url-status=dead }}</ref> ၁၉၄၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အင်္ဂလိပ်တို့ပြန်ရောက်ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လေတပ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပေးရေးများကို ဆောင်ရွက်ရာမှ ၁၉၄၇ ဒီဇင်ဘာတွင် "ဗမာ့လေတပ်မတော်" (Burma Air Force) အဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ တွင် တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပေါင်းစည်းရေးမူအရ တပ်မတော် (လေ) ဟု‌အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last= |first= |author-link= |date= ၂၀၂၂ |title= အောင်ကောင်းစုံ အထွေထွေသိစရာ၊ မှတ်စရာ ဗဟုသုတမှတ်စု (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ဧကရီစံစာပေ |page= ၃၁၇ |isbn=}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== === လွတ်လပ်ရေးရပြီးစခေတ် (၁၉၄၈-၂၁၀၂) === တပ်မတော်(လေ)ကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗြိတိသျှတို့၏ လက်အောက်တွင် ရှိနေဆဲကာလ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် စစ်သည် ရာဂဏန်း အနည်းငယ်နှင့်အတူ [[Airspeed Oxfords]] အစင်း ၄၀၊ [[de Havilland Tiger Moths]] အစင်း ၁၆ စင်း၊ [[Austers]] ၄ စင်းနှင့် [[Supermarine Spitfire]] ၃စင်းတို့ ပါဝင်သည် လေတပ်ဖွဲ့သစ်အား လွှဲပြောင်း ရယူခဲ့သည်။ စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်မှစ၍ တပ်မတော် (လေ) ၏ အဓိကတာဝန်သည် ပြည်တွင်းပုန်ကန်မှု တန်ပြန်စစ်ဆင်ရေးများတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] အား အနီးကပ်လေကြောင်း အထောက်အကူပေးရေးတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="Myoe">Myoe, Maung Aung: Building the Tatmadaw</ref> နိုင်ငံ၏ ပင်မလေတပ်အခြေစိုက်စခန်းဖြစ်သည့် မင်္ဂလာဒုံလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်ကို ၁၉၅၀ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အမှတ် ၁ လေယာဉ်အုပ်၊ လက်နက်ကိရိယာများ ထိန်းသိမ်းရေး တပ်ဖွဲ့နှင့် ဗမာ့လေတပ်မတော် - ဗဟိုဌာနချုပ်နှင့် ပျံသန်းမှု သင်တန်းကျောင်းတို့ကို ဤအခြေစိုက်စခန်း၏ လက်အောက်တွင် ထားရှိသည်။ လအနည်းငယ် ကြာပြီးနောက် ၁၉၅၀ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် [[Douglas Dakota]] ၉ စင်း ပါဝင်သည့် အမှတ် ၂ လေယာဉ်အုပ်ကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယဉ်အုပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မင်္ဂလာဒုံ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်း လက်အောက်တွင် အဆင့်မြင့် ပျံသန်းရေး တပ်ဖွဲ့ကို de Havilland Vampire T55s လေယာဉ်များဖြင့် ထပ်မံဖွဲ့စည်းလိုက်ကာ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အကုန်ပိုင်းတွင် ဗမာ့လေတပ်၌ မင်္ဂလာဒုံ၊ မှော်ဘီနှင့် ြမန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း မိတ္ထီလာတို့တွင် အဓိက အခြေချ လေတပ်စခန်းကြီး သုံးခု ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Myoe">Myoe, Maung Aung: Building the Tatmadaw</ref> ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာလေတပ်သည် [[အစ္စရေး]]မှ Supermarine Spitfire အစင်း ၃၀ နှင့် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]မှ Supermarine Spitfire အစင်း ၂၀ တို့ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင်မူ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]မှ Hunting Provost T-53 အစင်း ၄၀ နှင့် de Havilland Vampire Mark T55s ၈ စင်းတို့ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ဗမာ့လေတပ်မတော်သည် မင်္ဂလာဒုံတွင် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး လေတပ်စခန်း တစ်ခု၊ အမှတ် ၅၀၁ လေယာဉ်အုပ်စု (မှော်ဘီလေတပ်စခန်း) နှင့် အမှတ် ၅၀၂ လေယာဉ်အုပ်စု (မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်း) တို့ကို ထပ်မံ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ တွင် မြန်မာ့လေတပ်သည် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] မှ [[Cessna 180]] ၁၀ စင်း ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြန်သည်။ ယင်းနှစ်တွင်ပင် [[Kawasaki Bell 47Gs]] ခြောက်စင်းဖြင့် ပထမဆုံး ရဟတ်ယာဉ် တပ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်တစ်နှစ်အကြာတွင် မြန်မာ့လေတပ်သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ [[Hawker Sea Fury]] လေယာဉ် ၂၁ စင်းနှင့် ကနေဒါမှ de Havilland Canada DHC-3 Otters ကိုးစင်းကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်တွင် ဗိုလ်ဒေါ်လှသန်းက စက်မဲ့ဂလိုက်ဒါကို တစ်ဦးတည်း မောင်းနှင်ပြသခဲ့ခြင်းဖြင့် တပ်မတော် (လေ) ၏ အမျိုးသမီးများ သမိုင်းကဏ္ဍသစ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/241848</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]မှ Kawasaki Bell 47G ခုနစ်စင်းနှင့် [[Vertol H-21 Shawnees]] ၁၂ စင်းတို့ကို ထပ်မံ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ငါးနှစ်ကြာပြီးနောက်တွင် အမှတ် ၅၁ လေယာဉ်အုပ် (de Havilland Canada DHC-3 Otter နှင့် Cessna 180 လေယာဉ်များ) နှင့် အမှတ် ၅၃ လေယာဉ်အုပ် (Bell 47G၊ Kaman HH-43 Huskies နှင့် Aerospatiale Alouettes ရဟတ်ယာဉ်များ) တို့ကို မိတ္ထီလာတွင် ထပ်မံ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="Myoe">Myoe, Maung Aung: Building the Tatmadaw</ref> === ခေတ်မီအစီအစဉ် (၁၉၉၀ - လက်ရှိ) === ==== ၁၉၉၀ ကာလများ ==== တပ်မတော် (လေ)အနေ နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် နည်းပညာမျိုးဆက်ကွာဟမှုများ ရှိနေရာမှ ၁၉၉၀ ပြည့် နှစ်ဝန်းကျင်တွင် ဒုတိယမျိုးဆက် ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ၊ ဘက်စုံသုံးစွမ်းရည်မြင့်မားသည့် ရဟတ်ယာဉ်များ စတင်အသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် လက်နက်တပ်ဆင်ထားသည့် Soko G-4 Super Galeb လေယာဉ်များကို မြန်မာ့တပ်မတော်က [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ|ယူဂိုစလားဗီးယား]]နိုင်ငံမှ ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>https://frontiermyanmar.net/mm/news/5971{{Dead link|date=May 2025 }}</ref> ၁၉၉ဝ ကနေ ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ် ကြားထဲ F-7 အစင်း ၆ဝ ကျော်ကို [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ဆီက အသုတ်လိုက် အသုတ်လိုက် စတင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၃ဝ မမ စက်သေနတ် နှစ်လက်နဲ့ အတူ ဝေဟင်ထဲမှာ ပစ်ခတ်တိုက်ခတ် နိုင်တဲ့ ဒုံးကျည်တွေ တပ်ဆင်ထားတဲ့ F-7 တွေကို အဓိက အားဖြင့်တော့ ကြားဖြတ် တိုက်လေယာဉ် အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့တာ ဖြစ်သည်။<ref>https://www.bbc.com/burmese/media-45881701</ref> ==== ၂ဝဝဝ ကာလများ ==== ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင်စတုတ္ထမျိုးဆက်တိုက်လေယာဉ်များ စတင်အသုံးပြုလာနိုင်သည့် အတွက် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၊ ဒေသတွင်း နိုင်ငံများကို အမီလိုက်နိုင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှစပြီး တိုက်ပွဲဝင်နိုင်သည့် လေယာဉ်များတိုးတက်စေရေး၊ စွမ်းအားမြင့် လေယာဉ်များဖြစ်စေရေး၊ အရည်အချင်း ပြည့်ဝသည့် လေသူရဲများ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ မြေပြင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ မွေးထုတ်ပေး နိုင်ရေးကိုလည်း အလေးထားဆောင်ရွက်လာသည်။<ref>https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/10624/တပ္မေတာ္ေလ၏ဖြဲ႕စည္းတည္/{{Dead link|date=March 2021 }}</ref> အထူးသဖြင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] မှ Mi-24 နဲ့ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်တွေအပြင် MiG-29([[အမ်အိုင်ဂျီ-၂၉]]) တိုက်လေယာဉ်၊ Pechora-2 လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်တွေနဲ့ အခြားကိရိယာတွေ ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/8081 |access-date=4 October 2019 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116140539/https://frontiermyanmar.net/mm/news/8081 }}</ref> [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi inspecting the guard of honour, at the Ceremonial Reception, in Nay Pyi Taw, Myanmar on September 05, 2017. The President of Myanmar, Mr. U. Htin Kyaw is also seen (2).jpg|thumb|လေတပ်ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့အား [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]၌ တွေ့ရစဉ်]] ==== ၂ဝ၁ဝ ကာလများ ==== ၁၉၉၀ ခုနှစ် မှစပြီး မြန်မာလေတပ်တွင် အများအားဖြင့် တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့မှ တိုက်လေယာဉ်များကို အသုံးပြုသော်လည်း ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် အီးယူ၏ ဒဏ်ခတ်မှု ရုပ်သိမ်းချိန်ကတည်းက စတင်ကာ [[ဥရောပ]]လုပ် လေယာဉ်အုပ်စု ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]နိုင်ငံက Grob [[G120TP]] လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် ၁၂ စင်းကို မြန်မာလေတပ်က ဝယ်ယူထားပြီး ၂ဝ၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လေ့ကျင့်ရေးဂျက်တိုက်လေယာဉ် [[K-8 W လေယာဉ်|K-8 W]]၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လေကြောင်း ကင်းထောက်အတွက် အသုံးပြုသော [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]ထုတ် ATR-42 နှင့် အမေရိကန်ထုတ် [[BEECH 1900 D]] လေယာဉ်များ တပ်တော်ဝင် အခမ်းအနားပြုလုပ်ခဲ့သည်။ K-8 W လေ့ကျင့်ရေးဂျက် တိုက်လေယာဉ်များသည် အပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်နိုင်ပြီး ခေတ်မီအဆင့်မြင့်ရှေ့တန်း ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ မောင်းနှင်မည့် လေသူရဲများကို ကြားခံလေ့ကျင့်ပေးနိုင်သော အပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးအမောင်းသင် ဂျက်လေယာဉ်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ K-8 W လေယာဉ်များကို တရုတ် CATIC ကုမ္ပဏီနှင့် မြန်မာကာကွယ်ရေးပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်ရုံးတို့ ပူးပေါင်း၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://7daydaily.com/story/32577 |accessdate=4 October 2019 |archivedate=27 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227001534/http://7daydaily.com/story/32577 }}</ref> ထို့ပြင်၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အဆင့်မြင့် လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် [[Yak-130]] လေယာဉ် ၁၂ စီးကိုလည်း ရုရှားမှ မှာယူသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် တပ်မတော် (လေ) နှစ် (၇၀) ပြည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ Yak -130 အမျိုးအစား လေယာဉ် ၆ စီးအပြင် [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]]ထုတ် [[Fokker- 70]] အမျိုးအစားလေယာဉ် ၂ စီးနှင့်၊ ATR 42-320 အမျိုးအစား လေယာဉ် ၂ စီး စုစုပေါင်း ၁၀ စီး ကို တပ်တော်ဝင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>https://frontiermyanmar.net/mm/news/7583{{Dead link|date=May 2025 }}</ref>၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာတွင် တပ်မတော် (လေ) နှစ် (၇၁) ပြည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ တပ်မတော် (လေ) အတွက် [[JF-17]] အမျိုးအစား တိုက်လေယာဉ်လေးစီး၊ ပြင်သစ်၏ အဲဘတ်စ်နှင့် [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]၏ လီယိုနာဒိုကုမ္ပဏီတို့ ဖက်စပ်ထုတ်လုပ်သည့် ATR 72-500s လေယာဉ်နှစ်စီးနှင့် Airbus Helicopters က ထုတ်လုပ်သည့် AS365 ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးကို အင်အားဖြည့်တင်းခဲ့သည်။ JF-17 တစ်စီးကို အကြမ်းဖျင်းဒေါ်လာ ၂၈ သန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://7daydaily.com/story/144857 |accessdate=4 October 2019 |archivedate=3 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403051704/http://www.7daydaily.com/story/144857 }}</ref> JF-17 တိုက်လေယာဉ် ၁၆ စီးအတွက် ခန့်မှန်းခြေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၆ဝ တန်ဖိုးရှိ ပါကစ္စတန်နှင့် စာချုပ်တစ်ခုအရ မြန်မာက ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ JF-17 ကို Pakistan Aeronautical Complex (PAC) ပါကစ္စတန်နှင့် တရုတ်၏ Chendu Aircraft Corporation တို့က ဖက်စပ်ထုတ်လုပ်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/12947 |access-date=4 October 2019 |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323134136/https://frontiermyanmar.net/mm/news/12947 }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/5104 |access-date=4 October 2019 |archive-date=24 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824003338/http://frontiermyanmar.net/mm/news/5104 }}</ref> ၂၀၁၈ထိ တပ်မတော်ပိုင်လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ်များတပ်တော်ဝင်ခြင်းအခမ်းအနားကို (၉)ကြိမ်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာတွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]က မြန်မာနိုင်ငံသို့ [[Kiran]] အမျိုးအစား နှစ်ယောက်စီး အမောင်းသင်ဂျက်လေယာဉ် ခြောက်စီး ပေးအပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/12535 |access-date=4 October 2019 |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323140424/https://frontiermyanmar.net/mm/news/12535 }}</ref> [[File:Su-30 MKI Trishul formation.jpg|thumb|ရုရှားထုတ် Su-30 (ဆူခွိုင်း ၃၀) ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ်များ]] မြန်မာနဲ့ ရုရှားတို့သည် Su-30 ([[ဆူခွိုင်း ၃၀]]) ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၆ စီးအတွက် သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါလေယာဉ်များသည် ရာသီမရွေး တိုက်ပွဲဝင်နိုင်သည့် အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် Su-30 ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် အမျိုးအစားဖြစ်ကာ တစ်စီးလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅ သန်းကျော် တန်ဖိုးရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/14120 |access-date=4 October 2019 |archive-date=22 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922231709/https://frontiermyanmar.net/mm/news/14120 }}</ref> Su-30 တိုက်လေယာဉ်များသည် အခြားစတုတ္ထမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များထက် သာလွန်မှုရှိသော စတုတ္ထမျိုးဆက်လွန် တိုက်လေယာဉ်များဖြစ်ပြီး လေယာဉ်ဆီ အပြည့်ဖြည့်ပြီး ပျံသန်းလျှင် ကီလိုမီတာ ၃၀၀၀ (မိုင် ၁၈၆၀) အထိ ပျံသန်းနိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ဆင်နိုင်မှု အကွာအဝေး ကြီးမားသည်။<ref>{{Cite web |url=https://elevenmyanmar.com/news/36395 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=5 October 2019 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514025534/https://elevenmyanmar.com/news/36395 |url-status=dead }}</ref> တပ်မတော်(လေ)အတွက် ဆူခွိုင်း Su-30 တိုက်လေယာဉ်တွေကို ဝယ်ယူဖို့ ပြင်ဆင်ရာမှာ လေတပ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်ကျော်]] ကိုယ်တိုင် ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့ ကူဘင်ကာ လေယာဉ်ကွင်းမှာ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်က စမ်းသပ်မောင်းနှင်ပျံသန်းမှု လုပ်ခဲ့သည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2018/08/24/167718.html</ref> တပ်မတော် (လေ) တွင် အမျိုးသမီးအရာရှိအချို့ လေသူရဲလောင်းများအဖြစ် စတင်လေ့ကျင့်ဆောင်ရွက်နေသည်။<ref>{{Cite web |url=https://elevenmyanmar.com/news/27571 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=4 October 2019 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514025531/https://elevenmyanmar.com/news/27571 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါအမျိုးသမီးအရာရှိ လေသူရဲလောင်း ၆ ဦးက တဦးချင်း မောင်းနှင်ပျံသန်းမှု(Solo)ကို အောင်မြင်စွာပျံသန်းနိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2018/04/26/157024.html</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ၇၂ နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ)နေ့ တွင် JF-17 B ဘက်စုံသုံး တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ် ၂ စင်း၊ Yak-130 အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းနှင့် MI-35 P တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး စုစုပေါင်း လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ် ၁၀ စင်း တပ်တော်ဝင်သည်။ တရုတ်- ပါကစ္စတန် ပူးတွဲထုတ်လုပ်သည့် JF-17 ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် အမျိုးအစား ပါဝင်ပြီး၊ ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက်ရေးနှင့် အပေါ့စား ဗုံးကြဲလေယာဉ်များ အဖြစ်ပါ အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း၊ အလားတူ ရုရှားလုပ် Yak – 130 မှာ အပေါ့စား တိုက်ခိုက် ရေးလေယာဉ် အဖြစ်သာမက လေ့ကျင့်ရေးတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း သိရသည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2019/12/16/210883.html</ref> ==== ၂ဝ၂ဝ ကာလများ ==== ၂၀၂၀ ခုနစ် (၇၃) နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ) နေ့တွင် G 120TP အခြေခံလေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် ၂ စင်း၊ Y-12 အမျိုးအစား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် ၂ စင်း၊ Beech 1900 အမျိုးအစား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် ၁ စင်း စုစုပေါင်းလေယာဉ် ၅ စင်း တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ <ref>https://www.dvb.no/post/429092</ref> ၂၀၂၁ (၇၄) နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ) နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ် တပ်တော်ဝင်ခြင်း အခမ်းအနား၌ Yak_130 လေယာဉ် K-8 အမောင်းသင် ဂျက်တိုက်လေယာဉ်၊ ATR-72600 အလက်စားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလေယာဉ်၊ Y-12 လူနှင့် ကုန်ပစ္စည်းများသယ်ခြင်း ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် လေယာဉ်၊ Eurocopter ရဟတ်ယာဉ် စသည်ဖြင့် တပ်တော်ဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၂ဝ၂၂ ခုနှစ် (၇၅)နှစ်မြောက် စိန်ရတုနှစ်ပတ်လည်နေ့အခမ်းအနားတွင် Su-30 SME စတုတ္ထမျိုးဆက်လွန်ဘက်စုံသုံး အကြီးစား တိုက်လေယာဉ်များ၊ FTC 2000 G ဘက်စုံသုံးအပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်များ၊ Ka-28 ရေငုတ်သင်္ဘောတိုက်ဖျက်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များ တပ်တော်ဝင်သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/241787</ref> ၂၀၂၃ ခုနစ် (၇၆) နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ) နှစ်ပတ်လည်နေ့ကို [[နေပြည်တော်]] အေ‌လာလေတပ်ဌာနချုပ်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး Su-30 SME စတုတ္ထမျိုးဆက်လွန် ဘက်စုံသုံး အကြီးစားတိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းတပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ <ref>https://news-eleven.com/article/285613</ref> == လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)များ == {|class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |+ '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) များစာရင်း''' ! style="background:#efefef;" | စဉ် ! style="background:#efefef;" | ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ! style="background:#efefef;" | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည် ! style="background:#efefef;" | စတင်ရက် ! style="background:#efefef;" | ပြီးဆုံးရက် ! style="background:#efefef;" | တာဝန်သက်တမ်းကာလ ! style="background:#efefef;" | မှတ်ချက် |- | ၁။ | လေ ၁၀၂၀ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[စောရှီးရှိုး]] | ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉ | {{age in years and days|1947|12|11|1949|2|8}} | |- | ၂။ | လေ ၁၀၀၉ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] သူရ အက်စ်ဂျေခင် | ၁ ဧပြီ ၁၉၄၉ | ၁၅ ဇွန် ၁၉၅၀ | {{age in years and days|1949|4|1|1950|6|15}} | |- | ၃။ | လေ ၁၀၀၅ | style="text-align: left;" | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ တော်မီတီကလစ် | ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၁ | ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၃ | {{age in years and days|1951|2|9|1963|11|26}} | |- | ၄။ | လေ ၁၀၄၂ | style="text-align: left;" | ဗိုလ်မှူးချုပ် [[သောင်းဒန်]] | ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၃ | ၇ မတ် ၁၉၇၄ | {{age in years and days|1963|12|13|1974|3|7}} | |- | ၅။ | လေ ၁၀၄၇ | style="text-align: left;" | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ စောဖြူ | ၈ မတ် ၁၉၇၄ | ၁၈ မတ် ၁၉၈၀ | {{age in years and days|1974|3|8|1980|3|18}} | |- | ၆။ | လေ ၁၀၅၉ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်]] ကိုကြီး | ၁၉ မတ် ၁၉၈၀ | ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ | {{age in years and days|1980|3|19|1985|11|3}} | |- | ၇။ | လေ ၁၁၂၇ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ထွန်း | ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ | {{age in years and days|1985|11|4|1992|2|5}} | |- | ၈။ | လေ ၁၁၉၃ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] သိန်းဝင်း | ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ | ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅ | {{age in years and days|1992|2|6|1995|6|15}} | |- | ၉။ | လေ ၁၃၁၂ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ငွေ | ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ | {{age in years and days|1995|6|16|1997|11|14}} | |- | ၁၀။ | လေ ၁၃၃၄ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] ကျော်သန်း | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ | ၁၄ ဇွန် ၂၀၀၁ | {{age in years and days|1997|11|15|2001|6|14}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၁) |- | ၁၁။ | လေ ၁၅၈၁ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်]] မြင့်ဆွေ | ၁၃ ဇွန် ၂၀၀၁ | ၇ မတ် ၂၀၀၂ | {{age in years and days|2001|6|13|2002|3|7}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၁၁) |- | ၁၂။ | လေ ၁၆၈၂ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြတ်ဟိန်း]] | ၈ မတ် ၂၀၀၂ | ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ | {{age in years and days|2002|3|8|2013|2|13}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၁၇) |- | ၁၃။ | လေ ၁၇၅၄ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] ခင်အောင်မြင့် | ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ | {{age in years and days|2013|2|14|2018|1|2}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၂၀) |- | ၁၄။ | လေ ၁၉၂၅ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်ကျော်]] | ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ | ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ | {{age in years and days|2018|1|3|2022|1|9}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၂၆) |- | ၁၅။ | လေ ၁၉၈၂ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]] | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2022|1|10|2026|4|10}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၂၉) |- style="background:#F5FFFA;" | ၁၆။ | လေ ၂၁၃၀ | style="text-align: left;" | '''[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]]''' | ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{age in years and days|2026|4|21}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၃၄) |} ==တပ်မတော်(လေ)ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ== (ဇွန်လ၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်) #(လေ-၁၉၈၂) ဗိုလ်ချုပ်ကြီးထွန်းအောင် - ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) #(လေ-၂၀၈၀) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဇော်ဝင်းမြင့် - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) #(လေ- ) ဗိုလ်ချုပ်လှညွှန့် - အရှေ့ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး #(လေ-၂၁၃၀) ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းဝင်း - အနောက်ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး # (လေ-၂၀၇၄) ဗိုလ်ချုပ်စိုးတင်လတ် - တောင်ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး # (လေ-၂၀၇၉) ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းမောင်သိန်း - လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး # (လေ- ) ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ကျော် - လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့်ပြင်ဆင်ရေးဌာနချုပ်မှူး (မင်္ဂလာဒုံ) # (လေ-၂၀၀၆) ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်မိုးသက် - လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်(လေ) # (လေ-၁၉၆၂) ဗိုလ်မှူးချုပ်မြင့်သောင်း - မြေပြင်အတတ်သင်လေတပ်စခန်းမှူး # (လေ-၂၁၀၁) ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်သက်နိုင် - စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ်(လေ) # (လေ-၂၁၁၅) ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်ဝင်းထွန်း - စစ်ဦးစီးစက်မှုလက်မှုအရာရှိချုပ်(လေ) # (လေ-၂၂၈၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်မြတ်မင်းသန်း - လေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးသင်တန်းကျောင်း၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး ==လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူးများ== (ဇွန်လ၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်) #(လေ-၂၀၈၂) ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင်စိုး - မင်္ဂလာဒုံလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၇၃) ဗိုလ်မှူးချုပ်စွမ်းလှိုင်မင်း - တောင်ငူလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၈၉) ဗိုလ်မှူးချုပ်သိန်းထူး - မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၀၇၇) ဗိုလ်မှူးချုပ်မျိုးမင်းထွန်း - နမ့်စန်လေတပ်စခန်း #(လေ-၂၂၅၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်ရဲမျိုးသန့် - ပုသိမ်လေတပ်စခန်း #(လေ-၂၂၂၃) ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းနိုင်ညွှန့် - မကွေးလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၁၉) ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မင်းဦး - မြိတ်လေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၂၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်သိန်းထွန်းဦး - ဟုမ္မလင်းလေတပ်စခန်း == ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် == [[File:Myanmar Air Force Pilot Wing.svg|thumb|လေသူရဲ တောင်ပံတံဆိပ်]] {{main|တပ်မတော် (လေ)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ}} === ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိများ === {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Armed Forces/OF/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OF/Myanmar}} |} === အခြားအဆင့်များ === {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OR/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OR/Myanmar}} |} == ဖွဲ့စည်းပုံ == === အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးယူနစ်များ === * ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်) * လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ပြင်ဆင်ရေးဌာနချုပ် (မင်္ဂလာဒုံ/ မိတ္ထီလာ) * မြေပြင်အတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (မိတ္ထီလာ) * လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (မိတ္ထီလာ ရှမ်းတဲ) * လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များနှင့် လေတပ်စခန်းများ ==== လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ ==== # [[မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ (ယခင် အမှတ် ၅၀၂ လေတပ်စခန်း) # ဧလာ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ (နေပြည်တော်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်) # [[မိတ္ထီလာလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မိတ္ထီလာ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # [[တောင်ငူလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|တောင်ငူ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # [[မြိတ်လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြိတ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # [[မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြစ်ကြီးနား လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ (ယခင် အမှတ် ၅၀၃ လေတပ်စခန်း) # [[မကွေးလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # ပုသိမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ # ဟုမ္မလင်း လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ # နမ့်စမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ # ကျောက်ထုလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ [[File:Shante Airbase Meiktila.jpg|thumb|လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (ရှမ်းတဲ)]] ==== လေတပ်စခန်းများ ==== # မှော်ဘီ လေတပ်စခန်း။ (ယခင် အမှတ် ၅၀၁ လေတပ်စခန်း) # ကိုကိုးကျွန်း လေတပ်စခန်း။ # တံတားဦး လေတပ်စခန်း။ # နေပြည်တော် လေတပ်စခန်း။ ==== လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ ==== {{main|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့}} လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ [[စစ်လက်ရုံး]]တပ်ဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအရ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်(ကြည်း)]]၌ ပါဝင်သော်လည်း လုပ်ငန်းတာဝန်ပိုင်း၌ သဘောသဘာဝအရ [[တပ်မတော် (ရေ)|တပ်မတော်(ရေ)]]၊ အထူးသဖြင့် [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]နှင့် ပို၍ဆက်စပ်မှုရှိလေသည်။ လက်ရှိ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ အရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် လက်ထောက် အရာရှိချုပ် (၃)ဦးရှိပြီး၊ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ကြည်း]]/ [[တပ်မတော် (ရေ)|ရေ]]/ [[တပ်မတော် (လေ)|လေ]] တပ်ဖွဲ့ အသီးသီးမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးစီကို ခန့်အပ်ထားသည်။ # [[အမှတ် (၁) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၁)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ် (၂) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းဌာနချုပ်|အမှတ်(၂)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - မြိတ် # [[အမှတ် (၃) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၃)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - လွိုင်လင် # [[အမှတ် (၄) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၄)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - သထုံ # [[အမှတ် (၅) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၅)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - မှော်ဘီ # အမှတ်(၆)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် # [[အမှတ် (၇) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၇)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - ကျောက်ဆည် # [[အမှတ် (၈) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၈)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - နေပြည်တော် # [[အမှတ် (၉) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၉)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - ဆိပ်ဖြူမြို့ == လက်ရှိအသုံးပြုနေသော စစ်လေယာဉ်များ == [[File:Myanmar Air Force MiG-29 MRD.jpg|thumb |ရုရှားထုတ် [[မစ်(ဂ်)-၂၉]] ဘက်စုံသုံး [[တိုက်လေယာဉ်]] (မင်္ဂလာဒုံ လေယာဉ်ကွင်း)|alt=]] [[File:Myanmar Air Force Shaanxi Y-8 MRD.jpg|right|thumb|[[ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]မှ ပျံတက်နေသော Shaanxi Y-8 လေယာဉ်တစ်စင်း]] [[File:Myanmar Air Force Nanchang A-5C Fantan MRD-1.jpg|thumb|Nanchang Q-5 မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် (မင်္ဂလာဒုံ လေယာဉ်ကွင်း)|alt=]] [[File:Myanmar Air Force Fokker F27 MRD.jpg|right|thumb|မြန်မာ့လေတပ်၏ ဖော်ကာ အက်ဖ်၂၇]] {| class="wikitable" ! style="text-align:center; background:#acc;"|လေယာဉ် ! style="text-align: center; background:#acc;"|ထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံ ! style="text-align:l center; background:#acc;"|အမျိုးအစား ! style="text-align:left; background:#acc;"|မူကွဲ ! style="text-align:center; background:#acc;"|တာဝန်ထမ်းဆဲ ! style="text-align: center; background:#acc;"|မှတ်ချက် |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်]] |- | [[အမ်အိုင်ဂျီ-၂၉|MiG-29]] [[မစ်(ဂ်)-၂၉]] | {{RUS}} |[[ကြားဖြတ် တိုက်လေယာဉ်]] / ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် | | ၃၈ <ref>https://www.flightglobal.com/download?ac=98881</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23">{{cite web |last= |first= |url= http://forms.flightglobal.com/WorldAirForces2015?product=PREM&mode=DOWNLOAD&DMDcode=FGWC4&fcid=%7B05ceef25-b72e-4bea-9a83-a7ab7d02e55a%7D_FC078_PREM_201412&fcfileext=pdf |title= World Air Forces 2015 pg. 23 |work= |publisher= Flightglobal Insight |year= 2015 |doi= |accessdate= 20 April 2015 |archive-date= 19 October 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171019075444/http://forms.flightglobal.com/WorldAirForces2015?product=PREM&mode=DOWNLOAD&DMDcode=FGWC4&fcid=%7B05ceef25-b72e-4bea-9a83-a7ab7d02e55a%7D_FC078_PREM_201412&fcfileext=pdf }}</ref> | ၅ စင်းသည် လေ့ကျင့်ရေးအတွက် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ |- | Sukhoi Su-30 ([[ဆူခွိုင်း ၃၀]]) | {{RUS}} |ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် | Su-30SME | ၈ - ၁၀စင်းခန့်<ref>{{cite web|url=https://www.militaryfactory.com/aircraft/by-country.php?Nation=Myanmar#google_vignette}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dhakatribune.com/asia/2022/07/12/myanmar-receives-two-russian-su-30-fighter-jets-as-junta-chief-visits-moscow |title=Myanmar receives two Russian Su-30 fighter jets |publisher= dhakatribune.com |date=|accessdate=3 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.defencenet.ae/5823/myanmar-takes-delivery-of-russian-sukhoi-su-30-jets-monitor/|title=Myanmar Takes Delivery of Russian Sukhoi Su-30 Jets: Monitor|date=4 November 2022|website=Defencenet.ae}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-receives-first-shipment-russias-su-30-fighter-jets-ria-2023-09-10/|title=Myanmar receives first shipment of Russia's Su-30 fighter jets, RIA reports September 10, 2023}}</ref> | ၄စင်း မှာယူထား |- | JF-17 Thunder | {{CHN}}/{{PAK}} |ရေငုပ်သင်္ဘောတိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် / ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် | | ၁၁<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref>{{cite web|url=http://armstrade.sipri.org/armstrade/page/trade_register.php|title=Trade Registers|website=armstrade.sipri.org|language=en-gb|accessdate=2018-04-09|archive-date=14 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414022558/http://armstrade.sipri.org/armstrade/page/trade_register.php}}</ref> | ၅စင်း မှာယူထား |- | [[Nanchang Q-5]] | {{CHN}} |မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် | [[Nanchang Q-5#Export variants|F-5B]] |၂၁<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Chengdu J-7]] | {{CHN}} |တိုက်လေယာဉ် | [[Chengdu J-7#Export variants|F-7M]] | ၃၆ <ref>https://www.flightglobal.com/download?ac=98881</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | ၆ စင်းသည် လေ့ကျင့်ရေးအတွက် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ |- |[[Shenyang J-6]] |{{CHN}} |တိုက်လေယာဉ် |[[Shenyang J-6#Variants|F-6]] |၁<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | [[MiG-19]] ၏ တရုတ်ဗားရှင်း |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[စစ်ဘက်သုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်|သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ်]] |- | [[အေတီအာရ်-၄၂|ATR-42]] | {{FRA}} | VIP ခရီးသည်တင် လေယာဉ် | |၆<ref>{{cite web |url= http://www.planespotters.net/Airline/Myanmar-Air-Force |title= Myanmar Air Force Fleet |publisher= planespotters.net |date= |accessdate= 16 April 2015 |archivedate= 7 March 2016 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160307092205/https://www.planespotters.net/airline/Myanmar-Air-Force }}</ref> | |- | [[အေတီအာရ်-၇၂|ATR-72]] | {{FRA}} | VIP ခရီးသည်တင် လေယာဉ် | | ၄<ref>{{cite web|url=https://www.deviantart.com/silver-70chev/art/Myanmar-Air-Force-920428053}}</ref> | |- | [[Shaanxi Y-8]] |{{CHN}} | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၈<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[CASA-295]] | {{ESP}} | လေကြောင်း ကင်းထောက်လှမ်းရေး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | - | ၂စင်းမှာယူထား<ref>{{cite web|url=https://www.deviantart.com/silver-70chev/art/Myanmar-Air-Force-920428053}}</ref> |- | [[Harbin Y-12]] | {{CHN}} | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၇<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | Fokker 70 | {{NLD}} | VIP သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၇<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | Fokker F-27 | {{NLD}} | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၅<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Britten-Norman Islander|BN-2]] | {{UK}} | ဘက်စုံသုံး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | ၅<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Beechcraft 1900| Beech 1900]] | {{USA}} | ဘက်စုံသုံး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | ၇ | |- |[[Pilatus PC-6 Porter| Pilatus PC-6]] |{{SWI}} | ဘက်စုံသုံး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | ၁၆<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> |[[ STOL]] capable aircraft |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[ရဟတ်ယာဉ်]] |- |[[Mil Mi-38]] |{{RUS}} |ဘက်စုံသုံး | | ၃ | ၁၅ စင်းဝယ်ယူထား |- |[[Mil Mi-2]] |{{POL}} |ဘက်စုံသုံး / ဆက်ဆံရေး | |၂၁<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Mil Mi-8]] | {{RUS}} | ဘက်စုံသုံး | |၁၃<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref> | |- | [[Mil Mi-17]] | {{RUS}} | ဘက်စုံသုံး | |၁၂<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Bell UH-1 Iroquois| Bell UH-1]] |{{USA}} |ဘက်စုံသုံး | |၁၄<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Mil Mi 24|Mil Mi-24]] |{{RUS}} |တိုက်ခိုက်ရေး |[[ Mil Mi-24 variants#List of Variants|Mi-35]] |၂၄<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Kamov Ka-27]] | {{RUS}} |တိုက်ခိုက်ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး | [[Kamov Ka-27#Variants|Ka-28]] | ၂<ref name="shephardmedia.com">{{Cite web|title=Myanmar Air Force bolsters fleet with the commission of new aircraft|url=https://www.shephardmedia.com/news/air-warfare/myanmar-air-force-inducts-new-aircraft|access-date=2023-01-10|website=shephardmedia.com|language=en}}</ref> | |- |[[Aérospatiale Alouette III| Alouette III]] |{{FRA}} |ဘက်စုံသုံး | |၁၃<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[PZL W-3 Sokół|W-3 Sokół]] | {{POL}} | ဘက်စုံသုံး | |၁၉<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |Eurocopter AS365 Dauphin | {{FRA}} | ဘက်စုံသုံး | |၅ |ရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်]] |- | Yakovlev Yak-130 | {{RUS}} |အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် | | ၂၄<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref> | ၁၀စင်း မှာယူထား<ref>{{cite news|title=Russia to Deliver 6 Additional Yak-130 Aircraft to Myanmar|url=https://sputniknews.com/military/201802071061420720-russia-deliver-yak-myanmar/|website=Sputnik News|accessdate=2018-04-09|location=Singapore|date=7 February 2018}}</ref> |- |G 120TP | {{GER}} | အခြေခံ လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | |၂၀ | |- |[[Soko G-4 Super Galeb| Soko G-4]] |{{YUG}} |လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် | |၂၂<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref> | |- | [[Chengdu J-7]] | {{CHN}} |ပြောင်းလဲ လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | [[Chengdu J-7#Export variants|FT-7]] | ၆<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Hongdu JL-8]] | {{CHN}}/{{PAK}} |လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ်/သောင်းကျန်းမှုတန်ပြန်စစ်ဆင်ရေး |[[Hongdu JL-8#Variants|K-8W]] | ၆၀ <ref>https://www.flightglobal.com/download?ac=98881</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/><ref name="CHS">{{cite web | url=http://www.elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft | title=Ceremony held for acquisition of new military aircraft | publisher=Eleven Myanmar | accessdate=21 April 2015 | archivedate=28 October 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181028151850/http://elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft }}</ref> | မသိရှိ <ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> |- |- | [[Pilatus PC-7| PC-7]] | {{SWI}} | အပေါ့စား လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | | ၁၇<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Guizhou JL-9]] | {{CHN}} |အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် |[[Guizhou JL-9#Variants|FTC 2000G]] |၆ | ၆၀ စင်းခန့်မှာယူထား <ref>https://www.janes.com/amp/myanmar-air-force-inducts-new-ftc-2000gs/ZnlJK3dHVU9mZ28xajRJVkc5dVI5VFp1cVMwPQ2</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.janes.com/amp/myanmar-air-force-inducts-new-ftc-2000gs/ZnlJK3dHVU9mZ28xajRJVkc5dVI5VFp1cVMwPQ2|title=Myanmar Air Force inducts new FTC-2000Gs|first=Anthony Davis|last=Beech|work=Janes Defence |date=8 December 2022|via=janes.com}}</ref> |- | [[MTX-1A]] | {{MMR}} | လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | [[MTX-1B]] | မသိရှိ |ပြည်တွင်းထုတ်<ref>{{cite web|url=https://www.janes.com/amp/myanmar-air-force-inducts-new-aircraft/ZnlJK3dHVU9mZ28xajRJVkc5dVI5VFp1cVMwPQ2}}</ref> |- |[[PC-9]] | {{SWI}} | လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | |၁၈<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Eurocopter EC120 Colibri| Eurocopter EC120]] | {{FRA}} | ဘက်စုံသုံး/လေ့ကျင့်ရေးရဟတ်ယာဉ် | |၄<ref>{{cite web|url=http://www.globalnewlightofmyanmar.com/vice-senior-general-soe-win-attends-launching-of-new-aircrafts-and-helicopters/|title=Vice Senior General Soe Win attends launching of new aircrafts &#91;sic&#93; and helicopters|date=15 December 2016|agency=[[Myanmar News Agency]]|publisher=Global Newslight of Myanmar|accessdate=2018-04-09}}</ref> | |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[ဒရုန်းများ]] |- | Unknown | {{RUS}} | တိုက်ခိုက်ရေး/‌ကင်းထောက် | - | - | ၃၀၀၀ခန့်မှာယူထား<ref>https://www.bbc.com/burmese/articles/ce43q70xqr9o.amp</ref> |- | [[CASC Rainbow]] | {{CHN}} | တိုက်ခိုက်ရေး/ကင်းထောက် | [[CASC Rainbow|CH-3A]] | ၃၀စင်းခန့် <ref>https://www.csis.org/analysis/tatmadaw-deploys-chinese-made-uavs</ref><ref>https://defence-blog.com/chinas-armed-ch-3-drone-spotted-in-myanmar/?amp</ref> | |- | [[CASC Rainbow]] | {{CHN}} | တိုက်ခိုက်ရေး | [[CASC Rainbow|CH-4]]<ref>https://www.csis.org/analysis/tatmadaw-deploys-chinese-made-uavs</ref> | ၂၀စင်းခန့် | |- | [[Yellow Cat]] | {{MMR}} | ကင်းထောက် | [[Yellow Cat|A-2]] | ၂၂စင်းအထက် | [[တရုတ်]]နိုင်ငံမှ [[CASC Rainbow|CH-3A]]ကိုလိုင်စင်ယူ၍ ပြည်တွင်း၌ထုတ်လုပ်သည်။ |- | Sky02 | {{CHN}} | ကင်းထောက် | | ၁၁စင်းခန့် | |- | [[Orlan-10]] | {{RUS}} | ကင်းထောက် | [[Orlan-10E]] | ၂၀၀စင်းခန့် | <ref>https://www.thedefensepost.com/2021/01/26/russia-sells-myanmar-orlan-10e-drones/</ref> |- | [[Elbit Skylark]] | {{ISR}} | ကင်းထောက် | Skylark I-LEX | မသိရှိ | <ref>{{Cite web |url=https://www.arakanarmy.net/post/three-sons-of-soldiers-from-myanmar-army-came-to-collect-the-uas-drone-were-captured-by-arakan-army |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=4 August 2024 |archive-date=12 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240812063600/https://www.arakanarmy.net/post/three-sons-of-soldiers-from-myanmar-army-came-to-collect-the-uas-drone-were-captured-by-arakan-army |url-status=dead }}</ref> |- | DSO V15 | {{ISR}} | ကင်းထောက် | | မသိရှိ | |- | [[CASC Rainbow]] | {{CHN}} | ကင်းထောက် | [[CASC Rainbow|CH-2]] | | <ref>https://www.rfa.org/burmese/program_2/military-council-drone-attacks-05102024003512.html</ref> |- | [[Camcopter S-100]] | {{AUS}} | ရေကြောင်းကင်းထောက် | | ၁၈စင်း | ရေတပ်အတွက်အသုံးပြုနေ/ ပြည်တွင်း၌ထုတ်လုပ်လျက်ရှိ <ref>https://www.rfa.org/burmese/program_2/myanmar-army-buy-drone-illegally-03232022182504.html</ref> |- | Orion-2 UAV | {{RUS}} | တိုက်ခိုက်ရေး | | မသိရှိ | ရုရှားနိုင်ငံထံမှဝယ်ယူထား |- | CZ55 | {{CHN}}/{{MMR}} | ကင်းထောက်/တိုက်ခိုက်ရေး | | မသိရှိ | ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့များတွင်အသုံးပြုလျက်ရှိ<ref>https://burmese.thanlwintimes.com/2023/12/29/%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%92%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8/</ref> |- |} === ရေဒါများ === မြန်မာလေတပ်တွင် သုံးဖက်မြင်စောင့်ကြည့်ရေး YLC-2 ရေဒါ၊ P-37 ကြိုတင်သတိပေးရေဒါစနစ်၊ JLP-40 ကာကွယ်ရေးရေဒါအပါအဝင် ရေဒါအများအပြားနှင့် ပေါင်းစပ်လေကြောင်းကာကွယ်ရေးရုံးနှင့်ချိတ်ဆက်ထားသည့် Galaxy EWR စနစ် တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>https://web.archive.org/web/20201031065753/https://www.indrastra.com/2015/12/ANALYSIS-Myanmar-Integrated-Air-Defense-System-0516.html?m=1</ref> == အမှတ်အသား == [[ဖိုင်:Roundel of Myanmar.svg|thumb|မြန်မာ့စစ်လေယာဉ်တံဆိပ်|150x150px]] [[ဖိုင်:Fin Flash of Myanmar Air Force.svg|thumb|လေယာဉ်အမြီး အမှတ်အသားပုံ|150x150px]] မြန်မာ့ [[စစ်လေယာဉ် တံဆိပ်]](ဗဟိုတွင် အဝါရောင် အကွက်နှင့် အပြာရောင် အနားသတ်မျဉ်းများ ပါသော အဖြူရောင် တြိဂံ)ကို များသောအားဖြင့် နေရာ ခြောက်မျိုးတွင် ရေးဆွဲထားသည်။ တပ်မတော် (လေ) ၏ အမှတ်စဉ် မှတ်သားမှု စနစ်သည် တပ်ဖွဲ့နှင့် လေယာဉ်တစ်စင်းချင်းစီ၏ ကိုယ်ပိုင်အမှတ်တို့ကို ခွဲခြားပေးသည်ဟု သိရသော်လည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ရှေးကျသော လေယာဉ် အများစုတွင် "UB" အက္ခရာနှင့်စပြီး ဗမာ ကိန်းဂဏန်းများပါသည့် အမှတ်စဉ်များကို တွေ့ရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အမှတ်စဉ်များကို အဖြူရောင် အနားသတ်မျဉ်းများဖြင့် ရေးဆွဲတတ်သည်။ တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ်များတွင်မူ ယေဘုယျအားဖြင့် အမှတ်စဉ် အနက်ရောင်များကို တွေ့နိုင်သည်။ ==၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း မတော်တဆမှုများ စာရင်း == {| class="wikitable" ! style="text-align: center; background:#acc;"|လေယာဉ် ! style="text-align:l center; background:#acc;"|ထိခိုက်သည့်ရက်စွဲ ! style="text-align: center; background:#acc;"|ထိခိုက်မှု ! style="text-align:left; background:#acc;"|အကြောင်းအရင်း |- |F-7 | ၂၀၁၀ | ပျက်စီး | ဆင်းသက်စဉ် ပျက်ကျမှု |- | Mig-29 | ၁၁ ဇွန်လ ၂၀၁၄ | ပျက်စီး | ဟိုက်ဒရောလစ်ပိုက် ပေါက်ကွဲမှု |- | Beechcraft 1900 | ၁၀ ဖေ‌ဖော်ဝါရီလ ၂၀၁၆ | ပျက်စီး | ပြေးလမ်းမှထွက်ခွာစဉ် စက်ချို့ယွင်းမှု |- | F-7 | မတ်လ ၂၀၁၆ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | ပြေးလမ်းချော်မှု |- | Mi-2 | ၁၅ ဇွန်လ ၂၀၁၆ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | A-5 | ၂၂ ဇွန်လ ၂၀၁၆ | အမြှီးပိုင်းထိခိုက် | လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးလက်နက်ဖြင့် ပစ်ချမှု |- | Y-8 | ၇ ဇွန်လ ၂၀၁၇ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | G-4 | ၅ စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၇ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | F-7 | ၃ ဧပြီလ ၂၀၁၈ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | F-7 | rowspan="2"|၁၆ အောက်တိုဘာလ ၂၀၁၈ | rowspan="2"|ပျက်စီး | rowspan="2"| ‌ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | F-7 |- | Y-8 | ၅ စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၉ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | ဆင်းသက်စဉ် ပြေးလမ်းချော်မှု |- | Mi-17 | ၆ မတ် ၂၀၂၀ | အမြှီးကျိုး | ဆင်းသက်စဉ် စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Mi-35 | ၃ မေလ ၂၀၂၁ | ပျက်စီး | [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှပစ်ချခဲ့မှု |- | Beechcraft 1900 | ၁၀ ဇွန်လ ၂၀၂၁ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | F-7 | ၈ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၁ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | လေတပ်အတွင်း ပေါက်ကွဲမှု |- | A-5 | ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၂၂ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Mi-17 | ၂၉ မတ်လ ၂၀၂၂ | အမြှီးကျိုး | ဆင်းသက်စဉ် စက်ချို့ယွင်းမှု |- | PT-6 | ၁၉ နိုဝင်ဘာလ ၂၀၂၂ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Grob-120 TP | ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၂၃ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | H120 | ၁၅ ဇွန်လ ၂၀၂၃ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | K-8W | ၁၁ နိုဝင်ဘာလ ၂၀၂၃ | ပျက်စီး | ပစ်ချခံရမှု |- | Mi-17 | ၃ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှပစ်ချခဲ့မှု |- | FTC-2000G | ၁၆ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Y-8 | ၂၃ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ကိုယ်ထည်နှစ်ပိုင်းကျိုး | ပြေးလမ်းချော်မှု |- | Eurocopter AS365 | ၂၉ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | ပစ်ချခံရမှု |- | Mig-29 | ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Eurocopter AS365 | ၂ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | Mi-17 | ၂၀ မေ ၂၀၂၅ | ပျက်စီး | ပစ်ချခံရမှု |- | Mi-17 | ၂၀ မေ ၂၀၂၅ | ထိခိုက် | ပစ်ချခံရမှု |- | F-7 | ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၅ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးရွားမှု |- | FTC-2000G | ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | ပျက်ကျ | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု၊​ စက်ချို့ယွင်းမှု (ပစ်ချခဲ့ဟု KNLA ပြော) |- | တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် | ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | ပျက်စီး | Bird Strike (ငှက်ဖြင့် တိုက်မှု) |} == မတော်တဆ နှင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ == * ၂၀၁၆ တွင် Beechcraft 1900 လေယာဉ်တစ်စီး နှင့် Mi-2 ရဟတ်ယာဉ် ၁စီးပျက်ကျခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/2005 |access-date=4 October 2019 |archive-date=23 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823125638/http://frontiermyanmar.net/mm/news/2005 }}</ref> * ၇ ဇွန် ၂၀၁၇ တွင် တပ်မတော်(လေ)မှ စန်းရှီ ဝိုင်-၈ လေယာဉ်သည် [[မြိတ်မြို့|မြိတ်]]မှ [[ရန်ကုန်]]သို့ ခရီးစဉ်၌ ပျက်ကျခဲ့သည်။{{main|၂၀၁၇ မြန်မာ့လေတပ် စန်းရှီ ဝိုင်-၈ ပျက်ကျခြင်း}} * ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၅ အတွင်းကလည်း တပ်မတော်(လေ)မှ G-4 အမျိုးအစားလေယာဉ် တစ်စီးသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသသကြီးအတွင်း ပျက်ကျသွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူးသေဆုံးသွားသည်။ * ၂၀၁၈ ဧပြီတွင် တောင်ငူလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ လေ့ကျင့်ပျံသန်းနေသည့် အက်ဖ်-၇ လေယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျသွားခဲ့ရာ လေယာဉ်မှူးသေဆုံးသွားသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/9092 |access-date=4 October 2019 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116101328/https://frontiermyanmar.net/mm/news/9092 }}</ref> * ၂၀၁၈ အောက်တိုဘာလတွင် မကွေးလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ F-7 တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီး ပျက်ကျသွားပြီး လေယာဉ်မှူးနှစ်ဦးနှင့် မြေပြင်ပေါ်မှ ကျောင်းသူတစ်ဦး သေဆုံးသွားသည်။<ref name="nyt">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/10/16/world/asia/myanmar-fighter-jet-crash-student.html |title=2 Myanmar Fighter Jets Crash, Killing Pilots and an 11-Year-Old |newspaper=The New York Times |date=16 October 2018 |access-date=18 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017182808/https://www.nytimes.com/2018/10/16/world/asia/myanmar-fighter-jet-crash-student.html |archive-date=17 October 2018 |url-status=live |df=dmy-all |last1=Beech |first1=Hannah |last2=Nang |first2=Saw }}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်ပြည်နယ်]]၌ တပ်မတော်လေက လေကြောင်းပစ်ခတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က မိုးမောက်မြို့အနီးတွင် ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ မည်သည့်ရဟတ်ယာဉ်အမျိုးစားဖြစ်သည်ဆိုသည်နှင့် အသုံးပြုခဲ့သော ဝေဟင်ပစ်လက်နက်အမျိုးအစားတို့ကို တပ်မတော်လေနှင့် KIA တို့မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2021/05/04/asia/myanmar-military-helicopter-parcel-bomb-intl-hnk/index.html|title=Kachin rebels shoot down military helicopter as parcel bomb kills 5 in central Myanmar}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]] အနီးစခန်းလေဆိပ်သို့ ဆင်းသက်ရာတွင် Beechcraft 1900 အမျိုးအစား လေယာဉ်ပျက်ကျခဲ့ရာ ပျဉ်းမနား ဈေးကုန်းဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တကဝသာရ အပါအဝင် ၁၂ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-military-plane-crash-kills-12--including-senior-monk-14992124 |title=Myanmar military plane crash kills 12, including senior monk |work=CNA|date=11 Jun 2021}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်|မကွေးလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]တွင် ပေါက်ကွဲမှုနှစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လေယာဉ်အချို့ ထိခိုက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပေါက်ကွဲမှုကို ဗိဿနိုးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က ပြုလုပ်ခဲ့သည် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=16 August 2021|title=Myanmar Rebels Damage Aircraft During Airbase Attack|work=The Irrawaddy|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-rebels-damage-aircraft-during-airbase-attack.html/amp|access-date=24 August 2021}}</ref> * ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အုန်းတော (တောင်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတောကျေးရွာ]]အနီးတွင် A-5 တိုက်လေယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျခဲ့ လေယာဉ်မှူးတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=16 February 2022|title=One military council fighter jet crashes|work=DVB news|url=http://burmese.dvb.no/archives/517324|access-date=16 February 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=၂၀၂၁ မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်း- တိုက်လေယာဉ်ပျက်ကျမှု လေယာဉ်မှူးသေဆုံးတယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြော - ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-60389755 |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my-MM}}</ref> *၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် Mi-17 အမျိုးအစား ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းသည် ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဟားခါးမြို့]]အနီးတွင် ပျက်ကျခဲ့ရာ လူငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-helicopter-crashes-in-chin-state.html|access-date=2022-03-30|date=2022-03-29|title=Myanmar Junta Helicopter Crashes in Chin State|publisher=[[The Irrawaddy]]}}</ref> * ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် H120 လေကျင့်ရေးရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးသည် စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် [[လယ်ဝေးမြို့နယ်]]၊ လယ်ဒါကြီးရွာ အနောက်တောင်ဘက် ငါးမိုင်ခန့်အကွာ၌ ပျက်ကျခဲ့ရာ လိုက်ပါလာသည့် ရဟတ်ယာဉ်မှူးနှင့် သင်တန်းသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျမှုကြောင့် လေတပ်အရာရှိနှစ်ဦးသေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38038/ |publisher=Myanmar Now |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၃}}</ref> *၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် K-8W အမျိုးအစား လေ့ကျင့်ရေးလေယာဉ်တစ်စင်းသည် ကရင်နီပြည်နယ်၊ ဖရူဆိုမြို့အနီးတွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပစ်ချခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့ပြီး မြန်မာလေတပ်ကမူ စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=Incident Hongdu K-8W Karakorum 3942, |url=https://aviation-safety.net/wikibase/347782 |access-date=2024-01-20 |website=aviation-safety.net}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်အား ကချင်ပြည်နယ် [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]အနီးတွင် FN-6 MANPAD ဖြင့် ပစ်ချခဲ့ရာ ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်ပါရှိသော လူခုနစ်ဦးစလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Accident Mil Mi-17 , |url=https://aviation-safety.net/wikibase/349577 |access-date=2024-01-20 |website=aviation-safety.net}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က FTC-2000G လေ့ကျင့်ရေး/တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်ကို ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]၊ [[နမ့်ဖတ်ကာ (၂)ရွာ၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|နမ့်ဖတ်ကာရွာ]]အနီးတွင် ပစ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Fighter Jet Shot Down By KIA in Northern Shan State |url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-fighter-jet-shot-down-kia-northern-shan-state |access-date=2024-01-20 |website=Burma News International |language=en}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တပ်မတော်လေ၏ Y-8 လေယာဉ်တစ်စင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ Lengpui လေဆိပ်တွင် ပြေးလမ်းချော်ကာ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="Y8d">{{cite web| URL=https://www.eurasiantimes.com/chinese-shaanxi-y-8d-aircraft-crashes-in-india-was/|date=2024-01-23|access-date=2024-01-27|publisher=The EurAsian Times|title=Made In China Shaanxi Y-8 Aircraft Crashes In India; Was Operated By Myanmar To Ferry Its Soldiers|first=Ashish|last=Dangwal}}</ref> *၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် [[မြဝတီမြို့]]အနီးတွင် တပ်မတော်လေ၏ Eurocopter AS365 ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို ပစ်ချခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးမင်းနောင်၊ ဗိုလ်မှူးစိုးလွင်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူး တိုးဦးနှင့် အခြားနှစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web| URL=https://www.irrawaddy.com/news/burma/five-myanmar-junta-officers-killed-in-helicopter-crash.html |date=2024-01-29|access-date=2024-01-30|publisher=Irrawady|title=MFive Myanmar Junta Officers Killed in Helicopter Crash}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်(လေ) ၏ တိုက်ခိုက်ရေးဂျက်လေယာဉ်အမျိုအစား MiG-29 သည်မကွေးတိုင်း‌ဒေသကြီး စလင်းမြို့နယ်တွင် စက်ချို့ယွင်းပျက်ကျကာ ပိုင်းလော့နှစ်ဦးလေထီးဖြင့် လွတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်း လေယာဉ်မှာမီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Junta Fighter Jet crash in magway State |url=https://apnews.com/article/mig-jet-fighter-crash-magway-6baa3a10b61205c4ff406acae47d51cd}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်(လေ) ၏ [[Eurocopter AS365 Dauphin]] တစ်စင်း ရေဘေးသင့်ကယ်ဆယ်ရန် မှော်ဘီလေတပ်စခန်းမှထွက်ခွာစဉ် ပျက်ကျခဲ့သည်။ ထိုပျက်ကျမှုအတွင် ‌တောင်ပိုင်းတိုင်း လေတပ်ကွပ်ကဲရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် စိုးတင်လတ်နှင့် တွဲဘက်လေယာဉ်မှူး တို့သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>https://myanmar-now.org/mm/news/55797/</ref> * ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်|ဖားဆောင်းမြို့]]အနီး၊ ကျောက်လုံးကြီးရွာတဝိုက်၌ ပျက်ကျခဲ့သော FTC-2000G တိုက်လေယာဉ်အမျိုးအစားကို တွေ့ရသည်။ ကရင်နီတော်လှန်‌ရေးပူးပေါင်းတပ်များက ယင်းစစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုပြီး၊ “FTC-2000G က နည်းပညာပိုင်း ချို့ယွင်းမှုများတာကြောင့် စက်ချွတ်ယွင်းပြီး ပျက်ကျတာဖြစ်နိုင်သလို ရာသီဥတုဆိုးရွားတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်” ဟု CDM တပ်ကြပ်ကြီးနောင်ရိုးက ပြောခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cn4138kp9dnt?post=asset%3A9ea0a549-3884-4ef1-87cc-217a0820c0ff#asset:9ea0a549-3884-4ef1-87cc-217a0820c0ff|title=ကရင်နီမှာ စစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို ပစ်ချခဲ့တယ်လို့ KNDF ပြော|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=ဘီဘီစီ မြန်မာ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/712891|title=ပျောက်ဆုံး တိုက်လေယာဉ် ဖားဆောင်းမြို့အနီး ပျက်ကျနေ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=ဒီဗွီဘီ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=56209|title=ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုက ဖားဆာင်းအခြေစိုက် ခလရ-၁၄၃ တပ်ရင်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ရန်လာသည့် ဂျက်ဖိုက်တာကိုပါ ပစ်ချနိုင်ခဲ့|accessdate=2025-7-3|publisher=Ayeyarwaddy Times}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်   ၃ ရက်နေ့ နံနက် ၅ နာရီ ၁၆ မိနစ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မှော်ဘီမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် မီတာ ၈၅၀၀ ခန့်အကွာ ညောင်နှစ်ပင်ကျေးရွာအနီး ဝေဟင်တွင် တပ်မတော်(လေ)မှ တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်တစ်စီးသည် လေ့ကျင့်ပျံသန်းရေး ဆောင်ရွက်စဉ် ငှက်တစ်ကောင်ဖြင့်တိုက်ခိုက်မှု (Bird Strike) ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထိုငှက်သည် အင်ဂျင်ခန်းအတွင်းသို့ဝင်ရောက်သွားခဲ့သဖြင့် အင်ဂျင်မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လေယာဉ်မှူး သည် လူနေအိမ်ရှင်းသည့်အရပ်မျက်နှာဘက်သို့လှည့်၍ Eject ပြုလုပ်၍ ခုန်ထွက်ခဲ့ရသည်။လေယာဉ်မှာမူ ပျက်စီးသွားခဲ့ကာ ထိုဖြစ်စဉ်တွင် လေယာဉ်အမှုထမ်းများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုမရှိကြောင်း စစ်တပ်သတင်းက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်(လေ)မှ တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်တစ်စီး လေ့ကျင့်ပျံသန်းရေး ဆောင်ရွက်စဉ် ငှက်တစ်ကောင်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှု (bird strike ) ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မတော်တဆမှုဖြစ်ပွား |url=http://www.moi.gov.mm/news/86156 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == အခြားလေ့လာရန် == * [[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] * [[တပ်မတော် (ရေ)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော် (လေ)}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်| ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (လေ)| ]] 3lpt4mehofgqja6k85zpm6z2qt91q4q 0 6094 1050532 828284 2026-08-28T01:27:09Z Qwert1250 147472 /* */ 1050532 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး | embed = | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = LTmgGyi.jpeg | image_size = 150px | image_upright = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = မောင်သန့်စင် | birth_date = {{Birth date|1878|12|12}} | birth_place = ညောင်ဖြူပင်ရွာ | death_date = ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက် (အသက် ၆၁ နှစ်) | death_place = စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မုံရွာစံအိမ် | resting_place = [[ချင်းတွင်းမြစ်]] | occupation = | language = | nationality = မြန်မာ | citizenship = | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = တပင်ရွှေထီးဝတ္ထုတော်ကြီး | spouse = ဒေါ်မမကြီး၊ ဒေါ်အေး | partner = <!-- or: | partners = --> | children = ၅ | relatives = | awards = [[ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့]](မဟာဝိဇ္ဇာ) ၊ [[အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ]]ဘွဲ့ထူး(ငြင်းပယ်) | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> | house = လယ်တီ }} [[လယ်တီ ဆရာတော်]] ဘုရားကြီး၏ တပည့်ရင်း ဖြစ်သူ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဆရာ ဦးမောင်ကြီးသည် အထက် မြန်မာပြည် [[မုံရွာမြို့]] တောင်ဘက် ခုနစ်မိုင်ခန့် တွင် တည်ရှိသော မုံရွာမြို့နယ် ညောင်ဖြူပင်ရွာ ဇာတိ ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အဖမှာ လယ်ပိုင်ရှင်ဦးရောက်ကလေး(အေဒီ၁၈၁၈-၁၈၉၁) ဖြစ်၍ အမိ ဒေါ်ထပ်(အေဒီ ၁၈၃၆-၁၈၈၇) မှာ [[မင်းတုန်းမင်း]] တရားကြီး၏အဆောင်ရအပျိုတော် စာတော်ဖတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးကို ဖွားမြင် ခဲ့စဉ်က ဦးရောက်ကလေးမှာ အသက် ၆ဝ အရွယ်၊ မိခင် ဒေါ်ထပ်ကြီးမှာ ၄၂ နှစ် အရွယ် ဖြစ်၍ ထိုအမိ အဖ တို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သား ဖြစ်သည်။ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ငယ်မည်မှာ ‘မောင်သန့်စင်’ ဖြစ်သည်။ ၁၂၄၇ မောင်သန့်စင် ၇ နှစ်သား အရွယ်တွင် ညောင်ဖြူပင်ရွာ မရမ်းပင်ကျောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ဦးသီရိ ထံတော်၌ စာပေအပ်နှံ သင်ကြား စေ၍ ၉ နှစ်သား အရွယ်တွင် ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ရှင် အမည်မှာကား ‘ရှင်ပဏ္ဍိစ္စ’ ဖြစ်သည်။ ရှင်ပြုပြီး၍ များမကြာ မြင့်မီပင် မိခင် ကွယ်လွန် သောကြောင့် လူဝတ်လဲကာ အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၇ဝ ကျော်ပြီ ဖြစ်သော ဖခင်ကြီးနှင့် အတူ နေထိုင် ခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် အချိန်ကို အလဟဿ မဖြုန်းတီးမူ၍ မရမ်းပင်ကျောင်း ဘုန်းတော်ကြီးထံ ၌ပင် သဒ္ဒါ၊ သဂြိုဟ် အစ ရှိသည် တို့ကို ဆက်လက် သင်အံ နေခဲ့သည်။ နောက် ၁၂၅၃ ခုနှစ် ၁၃ နှစ်သား အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော ဖခင် အနိစ္စ ရောက်ပြန် လေသောကြောင့် မောင်သန့်စင်မှာ မွေးချင်း ပေါက်ဖော် မရှိ၊ တစ်ယောက် ထီးတည်းသာ ကျန်ရစ် ခဲ့ရှာသည်။ ဤသို့လျှင် ‘လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး’ ဟု ကျော်စော ထင်ရှားမည့် မောင်သန့်စင်သည် သာမဏေ ဝတ်လိုက်၊ လူထွက်လိုက်ဖြင့် ရှိနေခဲ့ရာမှ ၁၂၅၇ ခုနှစ် အသက် ၁၇ နှစ် ၁၈ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သော အခါ စတုတ္ထ အကြိမ်မြောက် သာမဏေ ဝတ်ပြီးလျှင် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၈ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလ ဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် မုံရွာမြို့ လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီး ထံတော်သို့ ရောက်ရှိ သွားလေသည်။ ထိုအခါ လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီးက ‘ရှင်ပဏ္ဍိစ္စ’ အား ‘ရှင်ပဏ္ဍိတ’ ဟု ပြင်ဆင် မှည့်ခေါ်တော် မူ၍ ပိဋကတ် အခြေခံ ကျမ်းဂန် အရပ်ရပ်ကို နှံ့နှံ့စပ်စပ် သင်ကြား ပေးတော်မူ ပေသည်။ ဉာဏ်ပညာ အရာ၌ ထက်မြက် ထူးချွန် လွန်းလှ သဖြင့်လည်း လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီး ကိုယ်တော်တိုင်က မကြာခဏ ထုတ်ဖော် ချီးကျူး ရလေသည်။ အသက် ၂ဝ ပြည့်၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ တပေါင်း လပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ရဟန်း အဖြစ်သို့ရောက်ပြီးနောက် များမကြာ မီလည်း လယ်တီ တိုက်ကြီး၌ပင် စာချ ပုဂ္ဂိုလ် အဖြစ် တိုးတက် မြှောက်စားခြင်း ခံရသည်။ ငယ်ရွယ်စဉ် အခါ ကာလကပင် လောက နီတိချိုး ဓမ္မတိချိုး များကို ကြိုးကြား ကြိုးကြား ကြိုးစား လေ့လာခဲ့သူ ဖြစ်သည့် အလျောက် လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ ကဗျာများကို လေ့လာခွင့် ရသော အခါ၌မူကား ဦးပဏ္ဍိတသည် ကဗျာ အရာ၌ လွန်စွာမှ ကျွမ်းကျင် တတ်မြောက်ခြင်း ဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ ‘သဒ္ဒါ ပဏ္ဍိတ’ ဟု ကျော်စော လာဘိသည်။ ‘လယ်တီပဏ္ဍိတ’ ဟု တွင်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ဦးပဏ္ဍိတသည် ရဟန်း ၃ ဝါ အရတွင် မန္တလေးမြို့ မဟာ ဝိသုဒ္ဓါရာမ ဆရာတော် ဘုရားကြီး အထံတော်၌ သက္ကတ ဘာသာကို သင်ကြား ဆည်းပူးသည်။ ထိုအခါ ဦးပဏ္ဍိတ၏ အရည်အချင်း ကျော်စော သတင်းကို သိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည့် အလျောက် ဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော် ဘုရားကြီးက ဦးပဏ္ဍိတအား လယ်တီ ကျောင်းတိုက်မှ လာသူ ဖြစ်သည်က တကြောင်း၊ လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ တပည့်ရင်း ဖြစ်သည်က တကြောင်း၊ ဤ အကြောင်း နှစ်ရပ်ကြောင့် ‘ပဏ္ဍိတ’ ဟူသော ဘွဲ့ရင်းတွင် ‘လယ်တီ’ ကို ထပ်ဆင့် လိုက်ပြီးကာ ‘လယ်တီ ပဏ္ဍိတ’ ဟု တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ လယ်တီ ပဏ္ဍိတသည် ရဟန်း ၅ ဝါ အရတွင် ပါဠိ ပိဋကတ် ဆိုင်ရာ တို့၌ လည်းကောင်း၊ သင်္သကရိုက် ဆိုင်ရာ တို့၌ လည်းကောင်း ရှင် လူ ပရိသတ် အပေါင်းက အံ့ဩ ချီးမွမ်း ရလောက်အောင် စုံစုံလင်လင်ပင် သင်ကြား တတ်မြောက်ပြီး ဖြစ်သည့် အလျောက် ပစ္စယ မဉ္စရီ၊ ဝီထိမဉ္စရီ၊ ပရမတ္ထ သံခိပ်ဋီကာ၊ ပါဠိ အဘိဓာတ် စသော ကျမ်းများကို စတင် ရေးသား လေတော့သည်။ အသက် ၃ဝ အရွယ် ရဟန်း ၉ ဝါအရ သက္ကရာဇ် ၁၂၇ဝ ပြည့်နှစ် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်) အတွင်း လယ်တီ ပဏ္ဍိတသည် လူထွက် လိုက်လေသည်။ သို့သော် ငယ်မည် ‘မောင်သန့်စင်’ ဟု မတွင်။ ‘မောင်ကြီး’ ဟူ၍သာ တွင်လေသည်။ နောက်များ မကြာမီပင်လည်း မောင်ကြီးသည် ပျဉ်းမနားမြို့ ဦးအောင်ဒွန်း - ဒေါ်ငြိမ်း တို့၏ သမီး မမကြီး ဆိုသူနှင့် အိမ်ထောင် ပြုခဲ့ရာ သားသမီး လေးယောက် ထွန်းကား ခဲ့လေသည်။ သားအကြီး မောင်တင်ဦး၊ သားအလတ် နှစ်ယောက်နှင့် အငယ်ဆုံး သမီးကလေး တယောက် ဖြစ်ပါ၏။ သားအလတ် နှစ်ယောက်မှာ ဒေါ်မမကြီး အလျင် ဆုံးပါး ကြသဖြင့် ဒေါ်မမကြီး ကွယ်လွန် ပြီးသည့်နောက် သုံးနှစ်ခန့် အကြာတွင် လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည်နန်းတွင်းအနွယ်တော်တဦးဖြစ်သည့် ဒေါ်အေးနှင့် နောက်ထပ် အိမ်ထောင် ပြုသော အခါ သားအကြီး မောင်တင်ဦးနှင့် သမီး အထွေးဆုံး ကလေးသာ ကျန်ရစ် ခဲ့ပေသည်။ ဒေါ်အေး နှင့်လည်း မတင်ဦး ဆိုသူ သမီး တစ်ယောက် ထွန်းကား ပြန်သေးသည်။ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည် ပျဉ်းမနား မြို့တွင် ၃ နှစ်ခန့်၊ မန္တလေး မြို့တွင် တစ်နှစ်ခန့် နေပြီး မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၃ ခုနှစ် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၁ ခုနှစ်) တွင် မြန်မာ့အလင်း ဦးရွှေကြူးက ခေါ်လာ သဖြင့် မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ လုပ်ရသည်။ မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း အကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အလျဉ်းသင့် သဖြင့် ဆိုရသော် “ထိုမဂ္ဂဇင်းမှာ ကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာပြည်တွင် လက်ဦးဆုံး ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်းဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုမဂ္ဂဇင်း အလျင်က မြန်မာ မဂ္ဂဇင်း ထွက်ပေါ် ဖူးသည်ဟု မကြားရချေ။” မြန်မာ စာပေကို အမြဲတမ်း လိုက်စား စုဆောင်း နေသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည့် ‘ငွေဥဒေါင်း’ အမည်ခံ စာပေဗိမာန် ဦးကြီးမောင်၏ အလိုအရသော် “၁၉၁၂ ခုနှစ်၊ (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်) ဇွန်လတွင် ဘားလမ်း၊ အမှတ် ၅၁၊ ‘ရွှေကြူး ကုမ္ပဏီ’ ပိုင်ရှင် ဦးရွှေကြူးက မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထုတ်ဝေ လေသည်။” အထက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီးသည့် အတိုင်း လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည် အသက် ၃ဝ အရွယ် ရဟန်း ဘောင်မှ ထွက်၍ ပျဉ်းမနားတွင် ၃ နှစ်ခန့်၊ မန္တလေးတွင် တနှစ်ခန့် နေပြီးမှ ဦးရွှေကြူး ခေါ်လာ၍ မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ လုပ်ရသည် ဆိုသော စကားနှင့် ဦးရွှေကြူးက မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထုတ်ဝေသည် ဆိုသော စကား နှစ်ရပ်ကို ဆက်စပ် ကြည့်ပြန်သော် သက္ကရာဇ်ချင်း ကိုက်ညီ၍ နေသည် ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ သို့ဖြစ်ရာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၂ ခုနှစ်) တွင် မြန်မာ မဂ္ဂဇင်း လောက၌ ပထမဦးဆုံး မဂ္ဂဇင်းဟု ဆိုအပ်သော မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထုတ်ဝေ၍၊ မြန်မာ မဂ္ဂဇင်း လောကတွင် ပထမဦးဆုံး အယ်ဒီတာ အဖြစ်ဖြင့်လည်း လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးက ဆောင်ရွက် ခဲ့ရကြောင်းနှင့် ဆိုနိုင်သည်။ မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ်ဖြင့် ထမ်းရွက်စဉ် မြန်မာ စာပေနှင့် ပတ်သက်သမျှ တို့ကို လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးက တာဝန်ယူ ရေးသား ရပေသည်။ ထို့အပြင် ‘မောင်သောက အိပ်မက်ခန်း’ ကိုလည်း စတင် ရေးသား ပေသေးသည်။ လူကြိုက် အလွန်များသော ဟူ၏။ ထိုမှ တပါး သကုဏ္ဍလ ဝတ္ထုနှင့် ခင်မြင့်ကြီး ဝတ္ထု တို့ကိုပါ မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း၌ ဆက်လက် ရေးသား ထည့်သွင်းကြောင်း၊ ဤမျှသာမက အင်္ဂလိပ် ပြဇာတ်ရေး ဆရာကြီး ‘ရှိတ်စပီးယား’ ၏ စကားပြေပြန် ဝတ္ထုများ ကိုပင် ဦးရွှေကြူးက အင်္ဂလိပ် ဘာသာမှ မြန်မာ ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ဖတ်ကြား ပြသည်ကို လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးက ဖွဲ့နွဲ့ ရေးသား ထည့်သွင်းကြောင်းဖြင့် သိရသည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း ‘မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း’ မှာ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးနှင့် ဦးရွှေကြူး တို့၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် လည်းကောင်း၊ စစ်ကြေးနန်း၊ စစ်သတင်း တို့ကြေင့် လည်းကောင်း အရောင်းရ တွင်ကျယ် လာကာ စောင်ရေများ တိုးတက် လာသည်မျှ မက လစဉ် ထုတ်မှ ၁၅ ရက် တကြိမ် ထုတ်ရသည် အထိ၊ ထိုမှ တဖန် ၁၅ ရက် တစ်ကြိမ် ထုတ်မှ နေ့စဉ် ထုတ်ပြန်ရကာ အမည် ကိုလည်း ‘မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ’ ဟု ပြောင်းရသည် အထိ လူကြိုက်များ၍ လာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ထိုပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးခါနီး ဂျာမန်တို့ ဘက်သို့ အသားပေး ရေးသားခြင်း၊ ဂျာမန် စစ်အောင်နိုင်မှု တို့ကို အကြီးအကျယ် ထည့်သွင်းခြင်း တို့ကြောင့် ‘မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ’ ခေါ် ရှေးယခင် ‘မြန်မာ့အလင်းမဂ္ဂဇင်း’ သည် ဗြိတိသျှ အစိုးရ တို့၏ အငြိုအငြင်ကို အထူးခံရကာ နောက်ဆုံး၌ ဆက်လက် ထုတ်ဝေခြင်း မပြုရ တော့ဘဲ ပိတ်ထား ရသည့် အထိပင် ဖြစ်သွားသည်။ ထိုအခါ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည် ‘ပညာ့အလင်းမဂ္ဂဇင်း’ သို့ ကူးပြောင်း ဝင်ရောက်ကာ ဆရာ ပီမိုးနင်းနှင့် အတူ လုပ်ကိုင် ပြန်လေသည်။ ပညာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည် သခင်မြင့်ကြီး၊ တင်တင်မြ စသော ဝတ္ထုကြီးများ ကိုလည်း ဆင်၍ ရေး၏။ မြန်မာ့ စာပေ သမိုင်းတွင် ရာဇဝင် ဝတ္ထုကြီးများ အနက် ပထမဆုံး ဖြစ်သော ‘နတ်ရှင်နောင် ရာဇဝင် ဝတ္ထု’ ကိုလည်း ထွင်၍ ရေး၏။ မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးလက်စ ဖြစ်သော ‘မောင်သောက အိပ်မက်ခန်း’ ကိုလည်း ‘နေတာရီ ဝတ္ထု’ ဟူသော အမည်ဖြင့် ဆက်၍ ရေး၏။ လူတို့ လိုက်နာ ကျင့်ဆောင်ရန် လမ်းညွှန် ဆောင်းပါးများ ဖြစ်သော ‘နိတိမဉ္စရီခန်း’ ကိုလည်း စ၍ ရေး၏။ ‘သန်းသန်းဝတ္ထု’ ကဲ့သို့သော ဝတ္ထုတို ကလေးများ ကိုလည်း အများအပြားပင် ဖွဲ့၍ ရေး၏။ ထိုဝတ္ထုများ အနက် ‘အလင်းနှင့် အမှောင်’ ဟူသော ဝတ္ထုတို ကလေးကို ရုပ်ရှင် လောကတွင် အစ အဦးဆုံးပင် ထင်ပေါ် ကျော်ကြား ခဲ့ပေသော ဦးအုန်းမောင်၏ လက်ထက်က ပညာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း၏ အုပ်ချုပ်မှု မန်နေဂျာလည်း ဖြစ်၍ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာလည်း ဖြစ်ပေသော ‘ဒါရိုက်တာ တုတ်ကြီး’ က ‘ချစ်အာရုံ’ ဟူသော အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးကြောင်း နှင့်လည်း အမှတ်အသား ရှိပေသည်။ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည် ပညာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း၌ စာပေ့ အကျိုးကို ထိုကဲ့သို့ သည်ပိုး ဆောင်ရွက် နေစဉ် အတွင်း တိုက်အုပ် ဦးတင်တွင် အမှု ဖြစ်လာ သောကြောင့် စိတ်ပျက် လက်ပျက်နှင့် အထက်အညာ မုံရွာသို့ ပြန်သွားသည်။ နောက် အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၂၃ ခုနှစ် (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၅ ခုနှစ်တွင်) ‘ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း’ က ခေါ်ယူ သဖြင့် ထိုနှစ်မှ အစပြု၍ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းကို အယ်ဒီတာ အဖြစ် အုပ်ချုပ် ဦးစီး ရလေသည်။ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းတွင် ၉ နှစ် ကျော်ကျော် ၁ဝ နှစ် နီးပါးမျှ ဦးစီး အယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင် နေစဉ် အတွင်း ‘လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး’ ဟူသော အမည်ရင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ‘မန္တလေး မောင်ခင်မောင်’ ၊ ‘ယုဝတီ ခင်တုတ်’ စသော အမည်ဝှက်များဖြင့် လည်းကောင်း ဝတ္ထု ဆောင်းပါး အများကို ရေးသား ခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် ပါဠိ ဘာသာပြန်များ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ၊ ရာဇဝင် ဝတ္ထုများ၊ ကဗျာများ ကိုလည်း မနား မနေပင် ရေးသား ခဲ့ပေ၏။ ရာဇဝင် ဝတ္ထုများနှင့် ရှစ်လုံးဖွဲ့ ကဗျာများကို စတင် ရေးသား ခဲ့သူမှာလည်း လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးဟု အများက အသိအမှတ် ပြုကြရ ကုန်သည်။ သို့နှင့် ပါဠိ၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာ တတ်ကျွမ်းသော ကျမ်းပြု ပုဂ္ဂိုလ်ကျော် မြန်မာ့ စာဆိုတော်ကြီး တဦး ဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ ၁၉၃၂ တွင်ဂုဏ်ထူးဆောင်’ “မဟာဝိဇ္ဇာ” ဘွဲ့ထူးဖြင့် အင်္ဂလိပ် အစိုးရ၏ ချီးကျူး မြှောက်စားခြင်း ခံရပေသေးသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ် မော်လမြိုင်ညီလာခံ တွင် [[သခင်]] ဘွဲ့ ခံယူပီး [[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]၏ နာယက တစ်ဦးအဖြစ်လည်းတင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ လောကီ၊ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော အကျိုးကို ရှေးရှု၍ ကျမ်းပြုရပေါင်း များလွန်း လာရကား အသက် ၅၅ နှစ်ခန့် အရွယ်တွင် အမူးရောဂါ စွဲကပ်လာရကာ နောက်ဆုံး၌ မတတ်သာ တော့သဖြင့် အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၃၃ ခုနှစ် (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၉၄ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လ) တွင် မုံရွာမြို့သို့ တဖန် ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင် ရတော့သည်။ ဤသို့အားဖြင့် မုံရွာမြို့တွင်ပင် ဆက်လက် နေထိုင် ခဲ့ရာမှ အသက် ၆၁ နှစ် အရွယ်၊ သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၁ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၄ ရက် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်) သောကြာနေ့ နံနက် ၆ နာရီ အချိန်ဝယ် ဘဝ တပါးသို့ ပြောင်းသွား ကွယ်လွန် ရှာချေသည်။ ဤသည်ကို ရည်၍ ဆရာ ဦးမောင်ကြီး၏ တပည့်ရင်း ဖြစ်သူ လယ်တီ ဦးကောဝိဒက ရတုပိုဒ်စုံ ရေးသား ခဲ့ရာ၌ - “… ပညာမီးဆီ၊ တုမမှီသည်၊ (လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး)၊ ဂုဏ်ယူချီးလျက်၊ သီးခြား ရစ်ခွေ၊ ဘွဲ့အမ် အေတည့်။ ဆယ်ထွေမြှောက်လီ၊ တစ်ကိုမှီသား၊ သက်ဇီဝိတ၊ ချိန်ကာလတွင်၊ သုံးရာက ပေါ်၊ တစ် အကျော်ဝယ်၊ လေဆော်ပင့်ချေ၊ ကဆုန်နွေဟု၊ ဆန်းလေ လေးရက်၊ နာရီစက်ကား၊ နံနက်ပြည့်ညီ၊ ခြောက်နာရီဝယ်၊ ယာယီဖြောင့်တန်း၊ ဆုံးတိုင်ထန်းသည်၊ ၊ ဂဏန်းရေး၍ မချပြီ။ ။” ဟု အတိအကျပင် ဖော်ပြ ထားပေသည်။ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ် ကို ထိုလ ၁၀ရက်နေ့တွင်ပင် ကရဝိတ်ဖောင်ဖြင့် သယ်ဆောင်၍ ချင်းတွင်းမြစ်၏ သောင်ပြင်ပေါ်တွင် မီးသဂြိုဟ်တော်မူသည်။ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ရေးသား ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းပေါင်းကား ၄ဝဝ နီးပါမျှ ရှိပေ၏။ အချို့အဝက်မျှကိုသာ ဖော်ပြရသည် ရှိသော်၊ ယမိုက် အဖြေကျမ်း၊ ပရမတ္ထ သံခိပ် ဋီကာကျမ်း၊ ပါဠိ အဘိဓာန်၊ ဝီထိမဉ္စရီ၊ ပစ္စယမဉ္စရီ၊ သဒ္ဒမဉ္စရီ စသော ပိဋကတ် ဆိုင်ရာ ကျမ်းဂန်များ၊ နီတိမာလာ၊ နီတိမဉ္စရီ၊ သူရဿတီနီတိ၊ စာဏကျနီတိ စသော နီတိကျမ်းများ၊ ဝေဿန္တရာဂီတိ၊ စာဏကျနီတိ စသော နီတိကျမ်းများ၊ ဝေဿန္တရာဂီတိ၊ ဘဂဝါဂီတိ စသော ဂီတိ (ပါဠိ ကဗျာ) ကျမ်းများ၊ သောတမာလာ၊ ဒေသနာ မဉ္စရီ သာဓုသုန္ဒရီ စသော တရား စာအုပ်များ၊ ခင်မြင့်ကြီး၊ တင်တင်မြ၊ သန်းသန်း၊ ရွှေပြည်ကြီး စသော ဝတ္ထုများ၊ နတ်ရှင်နောင် ဝတ္ထု၊ ဗညားနွဲ့ ဝတ္ထု၊ တပင်ရွှေထီး ဝတ္ထု စသော ရာဇဝင် ဝတ္ထုကြီးများ၊ ဓမ္မစကြာ အမေး အဖြေ၊ ပဋ္ဌာန်း အမေး အဖြေ၊ အနတ္တစက္ခု စသော စာအုပ်များ၊ ထေရာဘာသာပြန်၊ ထေရီဘာသာပြန် စသော ဘာသာပြန် စာအုပ်များ ဖြစ်သတည်း။ ။ == ကျမ်းကိုး== # ) မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၅၊ အမှတ် ၂ လာ ဒဂုန်ဦးထွန်းမြင့်၏ 'လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး' အတ္ထုပ္ပတ္တိ။ # ) မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၄၊ အမှတ် ၈ လာ 'ရဝေ စိုးမင်း' ၏ 'တောခိုနေသော စာညွန့်များ' ဆောင်းပါး။ # ) မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၄၊ အမှတ် ၁ဝ လာ မောင်ကြည်ရှင်၏ 'တောခိုနေသော စာညွန့်များ' ဆောင်းပါး။ # ) မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၂ ၊ အမှတ် ၂ နှင့် ၃ လာ 'ငွေဥဒေါင်း' ၏ 'မြန်မာ မဂ္ဂဇင်း သမိုင်း'။ # ) သိပ္ပံမောင်ဝ၏ 'ခေတ်စမ်း ရာဇဝင်ရေးများ' လာ 'လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဆရာဦးမောင်ကြီး'၊ မျက်နှာ ၅၂ မှ ၆၉ အထိ။ # ) ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၃၊ အမှတ် ၃ လာ 'မြန်မာ သတင်းစာ ဆရာများ အဖွဲ့' မှ ထုတ်ဝေသည့် 'ဝမ်းနည်းကြောင်း စာတမ်း'။ # ) ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ထုတ် ၁ဝ နှစ်မြောက် 'သမာဓိ သတင်းစာ'။ ။] # ) လယ်တီပဏ္ဍိတဦးမောင်ကြီး နှင့် လယ်တီဘိုးဘိုးကြီး စာအုပ်'။ == လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ == # ကဗျာ့မဉ္ဇရီ - ၁၉၆၂ ခုနှစ် # ကုန်းဘောင်ခေတ် သုတရတနာ ခေါ်ဆိုထိုက်သော ရှေးဟောင်း ကဗျာပေါင်းချုပ် - ၁၉၆၂ ခုနှစ် # ခင်မြင့်ကြီး (ငါးတွဲ) - ၁၉၆၁ ခုနှစ် # စာဏကျနီတိကျမ်း - ၁၂၉ဝ ပြည့်နှစ် # စာဏကျ လမ်းညွှန်ဖတ်စာ # တပင်ရွှေထီး ဝတ္ထုတော်ကြီး (၄ တွဲ) - ၁၉၅၈ ခုနှစ် # တင်တင်မြ (၃ တွဲ) - # ထေရာဘာသာပြန် - ၁၂၈၉ ခုနှစ် # ထေရီဘာသာပြန် # ထေရီဂါထာ (မြန်မာ) - ၁၂၆၉ ခုနှစ် # ဒေသနာမဉ္စရီကျမ်း ယပ်လှဲတရားစာ - ၁၂၆၉ ခုနှစ် # ဓမ္မကထိကစက္ခု ခေါ်ထိုက်သည့် ဒေသနာ မဉ္စရီကျမ်း - # ဓမ္မစကြာ အမေးအဖြေ - ၁၉၆၈ ခုနှစ် # ဓမ္မဝိနယပြန်တမ်း # နီတိမာလာကျမ်း - ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် # နီတိမဉ္စရီကျမ်း - ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် # နတ်ရှင်နောင် - # ပဋ္ဌာန်းအမေးအဖြေ - ၁၉၆၃ ခုနှစ် # ပရမတ္ထသံခိပ်ကျမ်း - ၁၂၉၉ ခုနှစ် # ပါဠိစကားသင်စာအုပ် # ပါဠိအဘိဓာန်ချုပ် # ပန်ထွာမင်းသမီး # ဗညားနွဲ့ # ဘဂဝါဂီတကျမ်း # မဟာသတိပဋ္ဌာန်သုတ် အမေး အဖြေ # မောင်သောက အိပ်မက်ဆန်း # မန်လည် မဟာထေရုပ္ပတ္တိကထာ # မှိုင်းဝေဝေ # ယမိုက်အဖြေကျမ်း - ၁၉၅၄ ခုနှစ် # ရွှေပြည်ကြီး # ဝိမာနဝတ္ထု၊ (မြန်မာ) - ၁၂၉ဝ ပြည့်နှစ် # ဝေဿန္တရာဂီတိကျမ်း # ဝေဿန္တရာဟောစာ # သကုဏ္ဍလ # သာဓုသုန္ဒရီကျမ်း (၆တွဲ) # သာဓုသုန္ဒရီ ယပ်လှဲတရားစာ ပေါင်းချုပ် (၁ဝ တွဲ) - ၁၉၇၆ ခုနှစ် # သာသနာ့သမ္ပတ္တိဒီပနီ - ၁၉၅၃ ခုနှစ် # သီရိဓမ္မအသျှင် မဟာဝိသုန္ဓရာမိက - ၁၂၆၉ ခုနှစ် # သူရဿတီနီတိကျမ်း - ၁၂၈၆ ခုနှစ် # သောတမာလာကျမ်း (၅ တွဲ) - # သောတမာလာ ယပ်လှဲတရားစာ - ၁၂၈၆ ခုနှစ် # သန်းသန်းဝတ္ထု (၄ တွဲ) - ၁၉၂၉ ခုနှစ် # သမ္မာဒိဋ္ဌိဒီပနီ - ၁၉၃၂ ခုနှစ် # အနတ္တလက္ခဏသုတ် အမေး အဖြေ # ဥရောပ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလင်းပြ <ref>''မောင်သုတ အမည်ခံ ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မဟာ ဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစုကာ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်တဲ့ ပဉ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂ဝဝ၂၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်ထုတ် ‘စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ’ က “လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး (၁၂၄ဝ - ၁၃ဝ၁)” အကြောင်းကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။''</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၈၇၈|၁၉၃၉|မောင်ကြီး၊ ဦး (လယ်တီပဏ္ဍိတ)}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] 7lovxg55ma3txe6in0pcmpb5ogp50w4 0 7386 1050540 796314 2026-08-28T03:04:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050540 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer |name = စိမ့် (ပညာရေး) |image = Seint.jpg |birth_name = မတင်စိန် |birth_date = ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၁ |birth_place = မော်လမြိုင်မြို့၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] |death_date = ၁၈ ဧပြီ၊ ၂၀၂၃ (အသက် ၉၃ နှစ်) |occupation = ကထိက(ငြိမ်း)၊ စာရေးဆရာ |education = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ မဟာပညာရေးဘွဲ့ |spouse = [[တက္ကသိုလ်စိန်တင်]] |parents = ဦးဘမှန်(လျှပ်စစ်-ငြိမ်း) + ဒေါ်နှင်းရွှေ |ala_mater = [[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်|မော်လမြိုင်ဥပစာကောလိပ်]]၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၊ [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်]] |known_for=ဒိုင်းခင်ခင် ဝတ္ထု |awards = }} '''စိမ့်-ပညာရေး(၁၉၃၁-၂၀၂၃)''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာမ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စာရေးဆရာ [[တက္ကသိုလ်စိန်တင်]]၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။ ပညာရေးတက္ကသိုလ် အငြိမ်းစားကထိက တစ်ဦးဖြစ်သူ စိမ့်(ပညာရေး)သည် အဆိုပါကလောင်အမည်ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ခံယူ ရေးသားခဲ့သည်။ ပန်ထွာဘုရင်မ၊ ဒိုင်းခင်ခင်၊ ရာဇဓာတုကလျာ စသည့်စာအုပ်များသည် သူမ၏ထင်ရှားသောလက်ရာများဖြစ်သည်။ == ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး == စိမ့်-ပညာရေးသည် [[မော်လမြိုင်|မော်လမြိုင်မြို့]] ဦးဘမှန်(လျှပ်စစ်-ငြိမ်း)နှင့် ဒေါ်နှင်းရွှေတို့မှ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းခြောက်ဦးအနက် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ ငယ်အမည်မှာ မတင်စိန် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က မော်လမြိုင်မြို့ မော်တင်လိန်း မိန်းကလေးကျောင်း၊ အမှတ်(၁)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ [[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်|မော်လမြိုင်ဥပစာကောလိပ်]] တို့တွင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၆၄-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ပညာရေးမဟာဌာနမှ ဘီအီးဒီဘွဲ့၊ ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှ မဟာပညာရေးဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း == ၁၉၅၅-ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ အမှတ်(၁)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ အထက်တန်းပြ ဆရာမအဖြစ် အမှုထမ်း၍ ၁၉၆၅-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ကြည့်မြင်တိုင် အမှတ်(၃)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ တာမွေမြို့နယ် အမှတ်(၃)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ အင်းစိန်မြို့နယ် အမှတ်(၄)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၁-ခုနှစ်တွင် ပညာရေးတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းပြီး ကထိကရာထူးဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == စာပေရေးသားခြင်း == တိုင်းရင်းမေဂျာနယ်၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊ သင့်ဘဝမဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တင်ဝဇီ(ရွှေမြိုင်) ကလောင်အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများ ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် စိမ့်(ပညာရေး) ကလောင်အမည်ဖြင့် ''ဒိုင်းခင်ခင်'' (ရတနာပုံ နန်းတွင်းလျှို့ဝှက်ဇာတ်လမ်းများ)၊ ပုဂံရွှေရုပ်လွှာ(၁)(၂)၊ ပတ္တမြားငမောက်၊ ရာဇဓာတုကလျာ၊ ကနောင်မင်းသားနှင့် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်၊ ပန်ထွာဘုရင်မ စသည့် လုံးချင်းဝတ္ထုများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၀၁-ခုနှစ်၊ ''အိန္ဒိယနီပေါ ဗုဒ္ဓဂယာဓမ္မခရီးသည်'' စာအုပ်နှင့် ''တစ်နေ့တစ်လံ ပုဂံဘယ်ရွေ့မလဲ'' စာအုပ်တို့ကို တက္ကသိုလ်စိန်တင်နှင့် တွဲဖက်၍ ရေးသားခဲ့သည်။ မိုးမခလမ်း၊ (၄၆) ရပ်ကွက်၊ ဒဂုံမြို့သစ် မြောက်ပိုင်း၌ နေထိုင်လျက်ရှိပြီး စာအုပ်စာပေ များကို ရေးသား ပြုစုသည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ရက်နေ့ တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း)မြို့နယ်၊၄၆ရပ်ကွက်၊မိုးမခလမ်းရှိ နေအိမ် ၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၃ နှစ်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/?p=112855|title=စာရေးဆရာမကြီး စိမ့် (ပညာရေး) အသက် (၉၃) နှစ်တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်|work=ပေါ်ပြူလာဂျာနယ်|access-date=၂၀ဧပြီ၂၀၂၃|date=၁၈ဧပြီ၂၀၂၃|archive-date=21 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230421030519/https://www.popularmyanmar.com/?p=112855|url-status=dead}}</ref> == ရေးသားခဲ့သော စာပေများ == # ''ဒိုင်းခင်ခင်'' (ရတနာပုံ နန်းတွင်းလျှို့ဝှက်ဇာတ်လမ်းများ) # ''မြန်မာ့နန်းစဉ်ရတနာ ပတ္တမြားငမောက်'' # ''ပုဂံရွှေရုပ်လွှာ''(၁) # ''ပုဂံရွှေရုပ်လွှာ''(၂) # ''ကနောင်မင်းသားနှင့် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်'' # ''ရာဇဓာတုကလျာ'' # ''ပန်ထွာဘုရင်မ'' # ''တစ်နေ့တစ်လံ ပုဂံဘယ်ရွေ့မလဲ'' (တက္ကသိုလ်စိန်တင်နှင့်တွဲဖက်၍) # ၂၀၀၁-ခုနှစ်၊ ''အိန္ဒိယနီပေါ ဗုဒ္ဓဂယာ ဓမ္မခရီးသည်'' (တက္ကသိုလ်စိန်တင်နှင့်တွဲဖက်၍)<ref>တက္ကသိုလ်စိန်တင်၏ ဘွားဦးဇွန်း</ref> == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ကွယ်လွန်သူများ]] bk1j7w7rxo2m3mmagj13wrdpf7iz9cw 0 8417 1050577 1039692 2026-08-28T06:19:27Z RC Xtreme 141544 တမ်းပလိတ်ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေသောကြောင့် သေဆုံးချိန် အသက်မှားသည်ကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ 1050577 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]] | name = ဒေါ်ခင်ကြည် | honorific_suffix = | image = Khin Kyi portrait.jpg | alt = | caption = | order = အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး | term_start = ၁၉၆၀ | term_end = ၁၉၆၇ | prime_minister = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | successor = | order1 = လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီး | term_start1 = ၁၉၅၃ | term_end1 = ၁၉၆၀ | prime_minister1 = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | predecessor1 = မရှိ | successor1 = | order2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[လမ်းမတော်မြို့နယ်]] | majority2 = | term_start2 = ၁၉၄၇ | term_end2 = ၁၉၄၈ | successor2 = | party = | birth_date = {{birth date|1912|4|16|df=y}} | birth_place = [[မြောင်းမြမြို့]] | death_date = {{Death date and age|1988|12|27|1912|4|16}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_cause = လေဖြတ်ခြင်း | resting_place = | other_names = | occupation = သံအမတ်၊ နိုင်ငံရေးသမား | spouse = {{marriage|[[အောင်ဆန်း]]<br />|September 1942|19 July 1947|reason=ကွယ်လွန်}} | children = [[အောင်ဆန်းဦး]]<br/>[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] | parents = | ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ = ထေရ်ဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ | alma_mater = ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်<br/>အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း }} [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]'''ဒေါ်ခင်ကြည်''' (၁၉၁၂ − ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု၊ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ထိ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၆၇ထိ သံအမတ်ကြီး ဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်ခင်ကြည်ကို[[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[မြောင်းမြမြို့]]၌ လမ်းဗိုလ် ဦးဖိုးညှင်း၊ ဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခု၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားသည်။ {{efn|သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ The Mainichi Japan သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် မိခင်ဒေါ်ခင်ကြည်၏ မှတ်ပုံတင်၊ ပတ်စ်ပို့၊ အခြားစာရွက်စာတမ်းများမှ မွေးနှစ်သည် ၁၉၁၂ ဖြစ်၍ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ဒေါ်ခင်ကြည်ကို ၁၉၁၃ တွင် မွေးဖွားသည်ဟုဆိုသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ်ကို အင်္ဂလိပ်သက္ကရာဇ်သို့ ပြောင်းရာ၌ မှားယွင်း၍ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ရေးသားထားသည်။<ref name="assk"/>}}<ref>"ဖဆပလ သတင်းစဉ်"၊ အတွဲ (၁) အမှတ် (၃၇)။ ၁၉၄၇ ခု၊ ဩဂုတ် ၂၃။</ref> မွေးချင်းများမှာ ဦးဘလွင်၊ ဒေါ် ခင်သောင်း၊ ဦး မောင် ခေါ် ဦးလှမောင်(ငယ်စဉ်က လွန်)၊ ဦးဘကျော်၊ ဒေါ်ခင်ကြီး (နောင်တွင် [[သခင်သန်းထွန်း]]၏ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်တင့် (ဦးသိန်းလှ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဦးသိန်း ၊ ဒေါ်မမကြီး (ခေါ်) ဒေါ် အမာ (ကောက်ပဲသီးနှံမင်းကြီး ဦးတင်အောင် (ခေါ်) ဦးဂျော်နီ၏ ဇနီး)တို့ ဖြစ်သည်။ == ပညာရေး == ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့တွင် (၆) တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းမှ (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မှ (၇) တန်းနှင့် (၈) တန်း အောင်သည်။ (၉) တန်းကို မြောင်းမြ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပြန်နေသည်။ ထို့နောက် [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့]]လူမျိုး အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော အေဘီအမ်ကျောင်း (မော်တင်လိန်း ဆရာဖြစ်သင်တန်းကျောင်း) မှ မူလတန်းဆရာဖြစ်လက်မှတ် ရသည်။<ref name="assk">{{cite news|url=http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |title=Letter from Burma: Flowers in her hair |last=Aung San Suu Kyi |date=29 April 2012 |work=The Mainichi |accessdate=1 May 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502091420/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |archivedate= 2 May 2012 }}</ref> == မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု == မြောင်းမြ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၌ စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ဦးဘထွန်းလှိုက်လက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူနာပြုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် [[ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ|ရန်ကုန် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ]]၌ ဝမ်းဆွဲသင်တန်း၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုသင်တန်းများကို တနှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်မဖြစ်မီ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ် ထမ်းရွက်သည်။ ၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗုံးချခံရပြီး ဒဏ်ရာရလူနာများ [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]]သို့ပို့ ဆောင်ရေးတွင် သူနာပြုအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် အိန္ဒိယမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးထွက်သည့်သင်္ဘောနှင့် ပြန်လာသည်။ [[File:20120501p2a00m0na002000p size5.jpg|thumb|left|150px|ဒေါ်ခင်ကြည် ငယ်ရွယ်စဉ်က တွေ့ရစဉ်]]၁၉၄၂ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂေါ်ရာကုန်းမြေ ဒိုင်အိုစီဇင်မိန်းကလေးကျောင်း၌ [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဒေါက်တာဘသန်း]] (နောင်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]၏ယောက္ခမ) ဦးဆောင်၍ ဆေးရုံ ဖွင့်လှစ်သည်။ ထိုဘီဒီအေဆေးရုံတွင် အစ်မဖြစ်သူဒေါ်ခင်ကြီးနှင့်အတူ သူနာပြုအဖြစ် အစောဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ စစ်မဖြစ်မီ သူနာပြု ၂၄၆ သင်တန်းဆင်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဘမော်|ဒေါက်တာဘမော်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ဖြစ်လာသည်။ ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် [[လှရွှေ (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာလှရွှေ]] (ရဲဘော်သုံးကျိပ် [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ]]၏ညီ၊ ၁၉၃၈ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်) ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ [[မှတ်မိသေးတယ် ဂျပန်ခေတ်ဆေးရုံကြီးဝယ် (စာအုပ်)|ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ]]၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး) တို့နှင့်အတူ သူနာပြုချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ == ဗိုလ်ချုပ်ကတော် == [[File:Aung San and Khin Kyi wedding.jpg|thumb|လက်ထပ်ထိမ်းမြားစဉ်]] ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ ဆေးရုံလာတက်ရာ မေတ္တာမျှသည်။ ၁၉၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၆ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံး ခန်းမဆောင်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ သားကြီး [[အောင်ဆန်းဦး]]နှင့် အောင်ဆန်းလင်းတို့ကို (၆) မိုင်ခွဲအိမ်၌ လည်းကောင်း၊ သမီး [[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို ကန်တော်ကြီးစောင်း နေအိမ်၌ လည်းကောင်း မွေးသည်။ အထွေးဆုံးကလေးကို ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် တာဝါလိန်းအိမ် (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်) ၌ ထွန်းကားသော်လည်း အဖတ်မတင်ဘဲ ၅ ရက်အကြာတွင် တိမ်းပါးသွားသည်။ သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း တာဝါလိန်းအိမ်ရှိ ရေကန်တွင် ၁၉၅၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၁၉ ရက် နံနက် ၁၀း ၃၅ နာရီတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အခြား ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်း ရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ဩဂုတ်၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကတော်ဒေါ်ခင်ကြည်သည် အဓိဋ္ဌန်ပြုချက်နဲ့အတူ လူထုပန်ကြားလွှာကိုထုတ်ပြန်၍ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းပေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ပန်ကြားလွှာတွင် ... "ကျမရဲ့ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်ကြိုးပမ်းရင်း လမ်းခုလပ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရပါပြီ။ အခု သူကွယ်လွန်သွားတော့ သူ့ကိုပြုစုရမဲ့အစား သူချခဲ့တဲ့လမ်းစဉ်တွင်ပါဝင်နိုင်တဲ့ဘက်တွင်ပါဝင်ပြီး သူချန်ခဲ့တဲ့ သူသွေး သူ့သား မိမိရဲ့ရင်သွေးကလေးတွေကို အဖေသားပီပီ ခြေရာနင်းနိုင်အောင် ပျိုးထောင်ပေးတော့ မယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ လူထုကို ကျမပြောလိုတာကတော့ မိမိတို့အားကိုး ယုံကြည်လေးစားသောခေါင်းဆောင်ကြီးကို ရက်စက်စွာလုပ်ကြံမှုကြောင့် ဒေါသထွက်စိတ်ဆိုး၍ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်မှုကိုင်မှုကိုရှောင်ကြဉ်၍ သူချခဲ့သောလမ်းစဉ်အတိုင်း တသေဝမတိမ်း လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြပါ။ သူပျိုးထောင်ခဲ့သော ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးကို ဆထက်တပိုး အားပေးထောက်ခံကြပါ။ သူရည်မှန်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကို မရမ‌ေနကြိုးပမ်းကြပါ"ဟု တိုင်းပြည်ကို တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်။ [[စော၊ ဦး (ဂဠုန်)|ဂဠုန်ဦးစော]]သည် ကြိုးမိန့်ကျပြီးနောက် ကျဆုံးခဲ့ရသော အာဇာနည်ကိုးဦးအား အသက် လျော်ကြေးပေးရန် ၎င်းပိုင် လက်ဝတ်ရတနာများ ကိုရောင်းချ၍ ရရှိငွေကို အညီအမျှခွဲဝေပေးရန် ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်သန်းခင်အား ထောင်တွင်းမှ မှာကြားခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းခင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးစော၏ဆန္ဒအတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ဦးအား လိုက်လံပေးပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်အား အကျိုးအကြောင်းပြောပြီး အသက်လျော်ကြေးပေးရသောအခါ ဒေါ်ခင်ကြည်က "ရှင့်ယောက်ျား ကျမယောက်ျားကိုလုပ်ကြံလို့ ကျမမုဆိုးမဘဝရောက်ခဲ့ရပါပြီ။ ရှင်လည်း မကြာမီ မုဆိုးမဖြစ်တော့မှာမို့ မုဆိုးမဘဝတူချင်းမို့ အဲ့ဒီလျော်ကြေးငွေကိုမယူပါရစေနဲ့။ ဦးစောအတွက်သာ ဘဝကူးကောင်းအောင် ကုသိုလ်ဒါန တစ်ခုခုပြုလုပ်ပေးပါ" ဟုပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပေသည်။ == နိုင်ငံ့တာဝန်ထမ်းရွက်မှု == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖဆပလ၏တာဝန်ပေးခြင်းအရ လမ်းမတော်အလယ်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်တွင် အရွေးခံရာ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၁ အထိ အမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ - ၅၃ တွင် [[မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်း]] ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၅၃ - ၅၈တွင် လူမှုဝန်ထမ်းစီမံကိန်းကော်မရှင်[[ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုသို့တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေစဉ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နဲ့ ကလေးစောင့်ရှောင့်ရေးဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည်ရေးပြည်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီး အသင်းများကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရား တိုးတက်ပြန်ပွားရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးကင်းထောက်အသင်း၏ ကင်းထောက်ချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုတင် ကားတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြု ဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများကို မွန်မြတ် သောပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလုပ်ဆောင်စေရန် ရှေးဦးစွာစည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။[[File:Daw Khin Kyi Women's Hospital.jpg|thumb|ဒေါ်ခင်ကြည် အမျိုးသမီးဆေးရုံ၊ ဗဟန်း]] ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံ၊ ၁၉၅၀ တွင် ကိုလံဘိုကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံများကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာ]]မြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ [[ကိုလံဘိုမြို့|ကိုလံဘို]]မြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ - ၆၀ နှစ်များတွင် ဦးနုဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုပါတီ (ပထစ) အတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန်များကို ဖိဖိစီးစီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။ သို့အတွက် ဦးနုဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလတဖြစ်လည်း ပြည်ထောင်စုပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ပထစပါတီအား မဲဆွယ်စည်း ရုံးပေးခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်အရွေးမခံခဲ့ချေ။ === မြန်မာသံအမတ်ကြီး === ဝန်ကြီးချူပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]] ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဒေါ်ခင်ကြည်အား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဇွန်လတွင် [[နီပေါနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးလောကတွင် ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့အချိန်အထိ တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးအဖြစ် မော်ကွန်း တင်ခံရသည်။ အိန္ဒိယနိင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ရုံးထိုင်၍ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၇ နှစ်တာမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၇ ဇွန်လ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလိမ်းအမှတ် (၅၄-၅၆) နေအိမ်၌ ရိုးရိုးကုတ်ကုတ် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးလုပ်သက်၊ သံအမတ်ပင်စင်များကိုမယူပဲ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဇနီးထောက်ပံ့ငွေ ကိုသာ ခံစားခဲ့သည်။ ဤသို့ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နေအိမ်ခြံအတွင်း ပန်းမာန်ပင်များစိုက်ပျိုးပြုပြင်လျက် ဘဝကိုအေးချမ်းစွာကုန်ဆုံးနေစဉ်အတွင်း ၁၉၈၇၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံတော်၏ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မျက်စိခွဲစိတ်ကုသခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင်၂ လကြာကုသခဲ့ပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၀ လ အကြာ ၁၉၈၈ မတ်လ အကုန်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်သော လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူမသည် ဒုတိယအကြိမ် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ၁၉၈၈ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နံနက် ၇ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းနေအိမ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏လက်ပေါ်၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ [https://web.archive.org/web/20090915180623/http://www.voanews.com/burmese/archive/2003-01/a-2003-01-07-3-1.cfm] ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူ [[ဦးအောင်ဆန်းဦး]]နှင့် သမီးဖြစ်သူ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်) တို့ကျန်ရစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> ==ဂူဗိမာန်== ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ ကြွင်းကျန် သောရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်မုခ်အနီး ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ငြိမ်းချမ်းရေနှင့် မျိုးချစ်စာဆိုဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] ဂူဗိမာန်နှင့် သီပေါမင်း၏ မိဘုရားခေါင်ကြီး [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]၏ နောက်ဆုံး အဂ္ဂမဟေသီ [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]] ဂူဗိမာန်တို့အကြား မြေကွက်လပ်၌ ဂူဗိမာန်တည်ဆောက် သဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေရာတွင်ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဦး[[သန့်၊ ဦး|သန့်]]၊ စုဖုရားလတ်နှင့် ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့၏ အုတ်ဂူများလည်း တည်ရှိသည်။ == ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး တိုင်းကျိုးပြည်ပြု စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော မြန်မာမိခင်ဘွဲ့တံဆိပ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကချီးမြှင့်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]]မှချီးမြင့်သော မာရှယ်တီးတိုးယူဂိုဆလပ်ကြယ် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ နိုဘယ်အော်ဒါဘွဲ့(ဝါ) ဘုရင့်မြင့်မြတ်သော ဆုတံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ==မှတ်စု== {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၉၁၂|၁၉၈၈}} [[Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ‎]] [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 0roo0fghybctf916d743brdmddq0otn 0 8852 1050550 884645 2026-08-28T03:54:59Z ~2026-46741-70 147482 စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ 1050550 wikitext text/x-wiki [[File:Shan saophas (sawbwas) at the Durbar, Delhi, India.jpg|thumb|300px|၁၉၀၃ က ဒေလီရောက် ရှမ်းစော်ဘွားနှစ်ယောက်နှင့် မင်းသမီးများ၊ (ဘယ်ဘက်မှရေတွက်ရန်)ဆာစောချယ်၊ စဝ်နန်းဒေဝဓိတာ၊ မသိ၊ စဝ်နန်း၏ညီမ​တော်၊ ]] '''စော်ဘွား''' ဟူသည့်အသုံးအနှုန်းသည် [[ရှမ်းလူမျိုး]]နှင့် [[ကယားလူမျိုး]]များက ၎င်းတို့၏အကြီးအကဲအား ခေါ်ဝေါ်သည့် အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းစကား]] စော(ဝ်)ဖ မှဆင်းသက်လာသည်။ အရှင်သခင်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ [[ပုဂံခေတ်]]နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းနယ်များပေါ်ထွန်းလာရာတွင် ၎င်းနယ်များသည် ဘုရင်တစ်ပါးတည်း၏ နိုင်ငံအဖြစ်သို့ မရောက်နိုင်ဘဲ အကွဲကွဲအပြားပြားဖြစ်ရာ နယ်ရှင်များကို စော်ဘွားဟု ခေါ်ကြသည်။ မိုးကောင်းစော်ဘွား၊ မိုးညှင်းစော်ဘွား၊ သိန္နီစော်ဘွား၊ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားစသဖြင့် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် နေရာအတော်များများ၌တွေ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာစကားအဖြစ် မွေးစားလိုက်ပြီး တိုင်းပြည်ငယ်များ၏ဘုရင်များကို စော်ဘွားဟု သုံးကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အာရပ်စော်ဘွားများ၊ ဘရူနိုင်းစော်ဘွား၊ အာသံစော်ဘွား၊ မဏိပူရစော်ဘွား၊ အိန္ဒိယမဟာရာဇာစော်ဘွားများ စသည်ဖြင့် သုံးနှုန်းကြသည်။ [[Category:မြန်မာဝေါဟာရများ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] 8q2t8hvcpcbi8fvjwg7qecekj9v5i44 0 18674 1050509 952803 2026-08-27T14:10:29Z Kyaw Myo Aung 103978 ဆောင်းပါးအား ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း 1050509 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ရွှေနတ်တောင်ဘုရား | image = Shwenataung Pagoda.jpg | caption = ရွှေနတ်တောင်ဘုရား မြင်ကွင်း | map_type = မြန်မာနိုင်ငံ | coordinates = {{coord|18.636944|95.201320|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | location = [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | functional_status = ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်လျက်ရှိ | website = | founded_by = ဒေသခံပြည်သူများ (နောင်တွင် [[ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး]]နှင့် မင်းအဆက်ဆက် ပြုပြင်သည်) | year_completed = သက္ကရာဇ် ၁၀၄ ခုနှစ် }} '''ရွှေနတ်တောင်စေတီတော်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိပြီး ထင်ရှား၍ တန်ခိုးကြီးဘုရားစေတီတော်တို့တွင် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ရွှေတောင်မြို့တောင်ဘက် လေးမိုင်အကွာ ဒေဝါဂီရိခေါ် ရွှေနတ်တောင်ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ စေတီတော်ဆိုင်ရာ သမိုင်းဟောင်း၊ သမိုင်းလတ်များအပြင် ပါဠိဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော သမိုင်းသစ်များလည်း အထင်အရှား ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == သမိုင်းအဆိုအရ မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ကို ရတော်မူပြီးနောက် တစ်နှစ်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတိုက်မှ ယခု ရွှေနတ်တောင်ဘုရားတည်ရာ ဒေဝါဂီရိတောင်သို့ အရံသံဃာမပါဘဲ ကိုယ်တော်တစ်ပါးတည်းသာလျှင် တောင်စောင့်နတ်ကြီးအသွင်ဖြင့် ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုကာလက ယင်းတောင်ကြီး၏ အနီးရှိ ယခု ရွှေတောင်မြို့နေရာ ဖြစ်သော ကဉ္စနဂီရိနိဂုံးသူ နိဂုံးသားတို့သည် ဘာသာအလိုက် စရိုက်အားလျော်စွာ နတ်ကိုးကွယ်ကြရာ ထိုတောင်ကြီးပေါ်၌ နတ်ကွန်းဆောက်၍ တပေါင်းလတိုင်း ထိုတောင်စောင့်နတ်ကြီးကို ဆည်းကပ်ပသတင်မြှောက် ပူဇော်ကြသည်။ ဒေဝါဂီရိတောင်ထိပ်ပေါ်သို့ ဘုရားရှင် ကြွတော်မူသည်ကာလတွင် နတ်ဗြဟ္မာတို့လည်း ပူဇော်ရန် အသီးအသီး ရောက်လာကြကုန်သည်။ ထိုအခါ တောင်အလုံးသည် ဘုရားရှင်၏ရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့် တစ်လျှပ်လျှပ် ထွန်းပနေလေသည်။ ယင်းသို့ အလျှံအဝါတောက်ပပုံကို မြင်ရသော နိဂုံးသူနိဂုံးသားတို့သည် တအံ့တဩဖြစ်ကာ နောက်တစ်နေ့နံနက်တွင် တောင်သို့ တက်၍ ကြည့်ကြရာ သိကြားမင်းခင်းအပ်သော ပလ္လင်ညောင်စောင်း၌ နတ်သားအသွင် ဘုရားရှင်ကို တွေ့မြင်ရသည့်အခါ သူတို့ကိုးကွယ်သော နတ်မင်း ကိုယ်ထင်ပြသည်ဟု ယူဆကြကုန်သည်။ ဘုရားသခင်အား နတ်ကြီးအမှတ်ဖြင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြ၍ ဘုရားသခင်ဟောတော်မူသော တရားကို နာယူကြသည်တွင် အချို့သောပရိသတ်သည် သရဏဂုံ သုံးပါးနှင့်တကွ ငါးပါးသီလ မြဲကြကုန်သည်။ ဘုရားသခင်သည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး တရားဒေသနာများ ဟောတော်မူပြီးနောက် ရှစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ နိဂုံးသူ နိဂုံးသားတို့ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရန် ဘုရားရှင်ကိုယ်စား နတ်သားအသွင်ဖြင့် နိမ္မိတရုပ်ပွားတော်ကို ထားတော်မူခဲ့ကာ ရာဇဂြိုဟ်သို့ ပြန်ကြွတော်မူသည်။ နိဂုံးသူနိဂုံးသားတို့သည် ရုပ်ပွားတော်ကို ပျက်ပြားဆုတ်ယုတ်ခြင်း မရှိစေရန် အင်္ဂတေအုတ်ရိုးတို့ဖြင့် ပုထိုးစေတီငုံ၍ တည်လေသည်။ စေတီတော်တည်ကြရာတွင် နေ့တွင် လူတို့ကတစ်ရစ်တည်၍ ညဉ့်တွင် နတ်တို့ကတစ်ရစ် တက်တည်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ထို့ကြောင့် သမိုင်းရင်း၌ "လူနတ် နှစ်လီ၊ တစ်ရစ်စီ၊ စေတီရွှေနတ်တောင်" ဟု ဆိုကြသည်။ နတ်ကြီးနေရာတောင်တွင် ရွှေတောင်၊ ရွှေတုံးကြီးကဲ့သို့ အရောင်အဝါများ တဖိတ်ဖိတ်တောက်သည်ကို အစွဲပြု၍ ရွှေနတ်တောင်ဟု တွင်ရာမှ ယင်းတောင်ပေါ်၌ တည်ထားသော ဘုရားသည် ရွှေနတ်တောင်ဘုရားဟု ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ == မင်းအဆက်ဆက် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ == ရွှေနတ်တောင်ဘုရားကို [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]မှအစပြု၍ မင်းအပေါင်းတို့သည် ဆက်လက်ပြုပြင် ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီးလက်ထက်တွင် မိဖုရားနှစ်ပါးဖြစ်ကုန်သော ပိဿနိုးနှင့် စန္ဒာဒေဝီတို့သည် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော ရွှေနတ်တောင်ဘုရားကို အုတ်အင်္ဂတေများ ရှင်းလင်းပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ဓာတ်တော်ပေါင်း ၁၈၂ ဆူကို ရတနာကြုတ်ဖြင့်ထည့်ကာ ဌာပနာ၍ ရွှေစေတီတော်တစ်ထပ်၊ ငွေစေတီတစ်ထပ် မွမ်းမံပြီးလျှင် အုတ်ရိုးစေတီ ၁၅ တောင်အမြင့် တည်သည်။ ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီးကလည်း စေတီတော် ပြီးစီးသောအခါ နေထွက်နေဝင်အခါတွင် စေတီတော် အရိပ်ထွက်သမျှ ဌာနကို ဘုရားမြေဖြစ်စေ၊ ဤနယ်မြေမှ ထွက်သမျှ အခွန်ကို စေတီတော်၌ ဆွမ်းတော်ဝတ်၊ ဆီမီးဝတ် ဖြစ်စေဟု လှူ၍ တပေါင်းလတိုင်း ပွဲလမ်းသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပ ပူဇော်သည်။ ထို့နောက် ပုဂံပြည် တရုတ်ပြေးမင်း၏သားတော် ပြည်စားသီဟသူသည် ခမည်းတော် မှာထားချက်အရ ခမည်းတော်လက်စွပ်ကို ရောင်းချ၍ ရွှေနတ်တောင်စေတီတော်ကို ထပ်မံပြုပြင်ရာ ဉာဏ်တော် ၄၄ တောင် မြင့်လေသည်။ တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးလက်ထက်တွင်လည်း ကိုယ်တော်လုံးပတ်ပြည့် ရွှေသင်္ကန်း ကပ်ခဲ့သည်။ ကုန်းတော်ရင်ပြင်ဝယ် တင့်တယ်ထူးဆန်း ခြူးပန်းခြူးနွယ် အသွယ်သွယ်သော ရတနာတို့ဖြင့် ခြယ်လှယ်အပ်သော ရွှေပြာသာဒ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ စောင်းတန်းလှေကား၊ များစွာသော အရုဏ်ခံတံဆောင်းတို့ကိုလည်းကောင်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းတော်မူသည်။ == ဗိသုကာနှင့် တည်ဆောက်ပုံ == ယင်းသို့ မင်းအဆက်ဆက် ပြုပြင်ပူဇော်ခဲ့ရာ ယခုအခါ စေတီတော်သည် ထီးတော်မပါ ဉာဏ်တော် ၆၄ တောင် ရှိသည်။ ထီးတော်ပါမူ အတောင် ၈ဝ မြင့်သည်။ စေတီတော်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် စေတီရံ ၁၇ ဆူနှင့် ရွှေပန်းခိုင်ကြီး ၁၅ ခိုင် ရှိသည်။ ဘုရားကုန်းတော်ပေါ်၌ ကြေးခေါင်းလောင်းပေါင်း ၂၁ လုံး၊ ထီးတိုင်ပေါင်း ၁၄ ခုနှင့် ဘုရားဖူးပရိသတ်တို့ နားနေရန် သုံးထပ်ဇရပ်ကြီးနှင့်တကွ ဇရပ်စုစုပေါင်း ၁၅ ခု ရှိသည်။ စေတီတော်ကုန်း၏ တောင်ဘက်တွင် နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ရုပ်ပွားတော်များ တန်ဆောင်းရှိ၍၊ ယင်းသို့ သွားရာလမ်းတွင် ဝင်္ကပါတောင်လမ်း ရှိသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ ဗြိတိသျှလက်အောက်၌ ရှိစဉ် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ခွဲရေးတွဲရေး ပြဿနာပေါ်ပေါက်လာရာ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခွဲရေးအောင်မြင်သည်ကို အမှတ်ရစိမ့်သောငှာ ဘုရားကုန်းတော်ပေါ်၌ပင် ကျောက်စာတိုင် စိုက်ထူထားသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == ရွှေနတ်တောင်ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် == ရွှေနတ်တောင် ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်ကို တပေါင်းလဆန်း(၈)ရက်မှ တပေါင်းလပြည့်နေ့အထိ ကျင်းပသည်။ ရွှေနတ်တောင်ဘုရားပွဲကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလ၌ ကျင်းပကြရာ ယခုခေတ်တိုင်ပင် ဖြစ်သည်။ စေတီ၏ မြောက်စောင်းတန်းမှ မယားမာန်းကျေရွာ၊ အရှေ့ဘက်လယ်ကွင်းများအထိ ဆောက်လုပ်ထားသော ဆိုင်ခန်းပေါင်း (၇၀၀) ခန့်ရှိပြီး လယ်ယာသုံးပစ္စည်းများ၊ မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းများ၊ အဝတ်အထည်၊ ကလေးကစားစရာ ဆိုင်ခန်းများစွာ ခင်းကျင်းရောင်းချသည်။ ရွှေနတ်တောင်စေတီဘုရားပွဲတော်သို့ အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ကျေးရွာများမှ နွားလှည်းများဖြင့် လာရောက်လေ့ရှိရာ ဘုရားပွဲတော်အနီးတွင် စခန်းချထားသည့် လှည်းအစီးရေ (၁၀၀၀) ကျော်လေ့ရှိသည်။ ရွှေနတ်တောင်စေတီဘုရားပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှည်းများဖြင့် လာရောက်ဆင်နွှဲသည့် ပွဲတော်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပေါင်းတည်၊ သဲကုန်း၊ ပုတီးကုန်း၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်များအတွင်းရှိ ကျေးရွာများအပြင်၊ ကျီးသဲ၊ ညောင်စာရေး အစရှိသည့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနားမှ ကျေးရွာများမှ ဒေသခံများသည် နွားလှည်းများဖြင့် လာရောက်ဆင်နွှဲကြသည်။ [[File:ရွှေနတ်တောင်စေတီတော်၏ အရှေ့ဘက်.jpg|thumb|ရွှေနတ်တောင်ဘုရား၏ အရှေ့ဘက်မုဒ်ဦး၂၀၂၂ခုနှစ်]] [[File:ရွှေနတ်တောင်စေတီတော်၏ တောင်ဘက်.jpg|thumb|ရွှေနတ်တောင်ဘုရား၏ တောင်ဘက်မုဒ်ဦး၂၀၂၂ခုနှစ်]] ===အ​ခြားဖက်ရှူ့ရန်ဆောင်းပါးများ=== * [[ရွှေမျက်မှန်ဘုရားကြီး]] * [[​သင်္ခမ်းကြီးစေတီတော်]] == ကိုးကား == <references/> [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} lvmngqagpyc6svk98h8svksrt2qjip0 0 20221 1050511 1050295 2026-08-27T14:45:01Z ~2026-39963-61 145736 /* ထူးခြားထင်ရှား */ 1050511 wikitext text/x-wiki {{outdated}} {{Infobox settlement |name = ဟင်္သာတမြို့ |other_name = | settlement_type = မြို့ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = Hinthada.jpg |image_caption = |image_map = |map_caption = |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{Flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ဟင်္သာတခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ဟင်္သာတမြို့နယ်]] |unit_pref = |area_total_km2 = | population_footnotes = <ref name="WG">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-3&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-141 |title=Myanmar: largest cities and towns and statistics of their population" |archiveurl=https://archive.today/20130209135624/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-3&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-141 |archivedate=2013-02-09 |deadurl=yes |df= }} World Gazetteer</ref> |population = |population_as_of = | population_est = | pop_est_as_of = |population_blank1_title = Ethnicities |population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_density_km2 = auto |coordinates = {{coord|17|38|46|N|95|27|37|E|region:MM|display=inline,title}} |leader_title = Mayor |elevation_ft = |elevation_m = 17 |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် [[ဟင်္သာတခရိုင်]] နှင့် [[ဟင်္သာတမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သော ဟင်္သာတ မြို့သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် အရောင်းအဝယ် စည်းကားဖွံ့ဖြိုးသော မြို့ကြီးတမြို့ဖြစ်သည့်ပြင် အရေးပါသော ဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်မြို့ လည်း ဖြစ်သည်။ စီးပွား ကုန်သွယ်မှု စည်ကားဖွံ့ဖြိုးခြင်းမှာ မြို့၏ကျောထောက်နောက်ခံဒေသများမှ ကုန်ပစ္စည်း အထွက် ကောင်းခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကူးသန်းသွားလာရေး အတွက် ရေလမ်းကုန်းလမ်း နှစ်မျိုးလုံးဘက်၌ အဆင်ပြေခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == မြို့တည်သည့် သက္ကရာဇ်ကို အချို့က ၁၃ ရာစုနှစ် အလယ် ပိုင်း၊ အချို့က ၁၆ ရာစုနှစ် စောစောပိုင်းဟု အမျိုးမျိုး ပြောဆို ကြသည်။ ရာဇဝင် အထောက်အထားမရသော်လည်း ၁၆ ရာစု နှစ်အတွင်း တည်ခဲ့သည် ဆိုသော အဆိုသည် ပို၍ မှန်ကန် ဖွယ်ရှိသည်။ ဟင်္သာတဟူသောအမည်ခေါ်တွင်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အကြောင်းပြချက် သုံးမျိုးရှိသော်လည်း ခိုင်လုံသော အချက် များဟူ၍ကား မဆိုနိုင်ချေ။ ပထမအကြောင်းပြချက်မှာ အချို့ ရှေးသူဟောင်းတို့၏ အဆိုအရ ရှေးအခါက ဟင်္သာတမြို့ တည်ရာအရပ်သည် ဟင်္သာငှက်များ ကျက်စားရာ ညွှန်ပျောင်း ထူသော မြေနိမ့်ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အလောင်းစည်သူ မင်းသည် ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်လာရာ ဟင်္သာတမြို့နေရာသို့ ရောက်လျှင် ဖောင်တော်ကို ရပ်နား၍ စခန်းချသည်။ ယင်းသည့်အခိုက်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိ သဲသောင်တစ်ခုပေါ်၌ ကျက်စားနေသော ဟင်္သာမောင်နှံအနက် ဟင်္သာဖိုသည် ရုတ်တရက် သေဆုံးသွားလေရာ ဟင်္သာမသည် ဟင်္သာဖိုအား လွမ်းဆွတ်တမ်းတနေသည်ကို ဘုရင်မင်းမြတ် မြင်တော်မူသဖြင့် ထိုအရပ်ကို ဟင်္သာတ တွင်စေခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒုတိယအကြောင်းပြချက်မှာ တရုတ်ပြေးမင်း နရသီဟပတေ့ သည် တရုတ်တို့၏ရန်ကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကို စုန်ဆင်းလာရာ၊ ဟင်္သာတမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ရောက်လျှင် ခေတ္တစခန်းချနေခိုက် ပွဲတော်တည်ရန် ဟင်းမယ် ၃ဝဝ မပြည့်သဖြင့် ဟင်းလျာတ ခြင်းကို အစွဲပြု၍ ဟင်းလျာတဟု ဆိုကြရာမှ ဟင်္သာတသို့ ရွေ့လျောလာသည်ဟု တစ်မျိုးဆိုကြသည်။ တတိယအကြောင်းပြချက်မှာ မွန်တို့ခေတ်က ဟင်္သာတမြို့ နေရာတွင် ဓနုန်းပင် အများအပြား ပေါက်ရောက်ရာ မွန် ဘာသာစကားဖြင့် ဓနုန်းပင်ကို ဟမ်းဇဒါးဟု ခေါ်ကြရာ၊ မြန်မာအသံဖြင့် ဟမ်းသဒါးဟု လိုက်၍ ခေါ်ကြရာမှ ဟင်္သာတ တွင်လာသည်ဟု ဆိုကြပြန်လေသည်။ ရာဇဝင်သမိုင်းများ၌ ဟင်္သာ၏အမည်ကို အလောင်းဘုရား လက်ထက်ကမှ စတင် တွေ့ရှိရသည်။ အင်းဝနှင့် ပဲခူးခေတ် တွင် ထိုနှစ်ပြည်ထောင်တို့ ကူးလူးဆက်ဆံရာ၌လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ကာလ၌လည်းကောင်း ဧရာဝတီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်ငူ(စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်း)ကြောင်းနှင့် လှိုင်မြစ်ကြောင်း တို့ကိုသာ အသုံးများခဲ့ကြ၍ ဧရာဝတီ မြစ်ကြောင်းအားဖြင့် လည်း ပြည်မြို့အထိသာ စုန်ဆင်းကြသည်။ ပြည်မြို့မှ အောက် ဘက် ဟင်္သာတနယ်ဘက်သို့ ကား အရောက်အပေါက် ည်းပါးခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က ရေကာတာများလည်း အလုံ အလောက် မဆောက်လုပ်ရသေးသဖြင့် ရေလွှမ်းမိုးမှုဒဏ်ကြောင့် လူနေအိမ်ခြေလည်း အလွန်ပင် နည်းပါးခဲ့လေသည်။ ဟင်္သာတ ဒေသ တဝိုက်သည် ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်က ဟံသာ ဝတီပဲခူး၏လက်အောက်ခံဖြစ်ပြီးလျှင် မွန်လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ မွန်အဆက်အနွယ် ပပျောက် သလောက် ရှိနေခဲ့သည်။ ဟံသာဝတီကို ခရစ် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်း တရားကြီး သိမ်းပိုက်သောအခါ ဟင်္သာတနယ်သည်လည်း မြန်မာမင်းတို့ လက်အောက်ခံဖြစ်လာသည်။ ၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် ပဲခူး၌ မွန်တို့ပုန်ကန်ထကြွကြသော အခါ ဟံသာဝတီပဲခူးရှိ မြန်မာဘုရင်ခံသည် ဟင်္သာတသို့ ဆုတ်ပေးရသည်ဟူသော အဆိုကိုထောက်၍ ထိုစဉ်က ဟင်္သာတသည် ခိုင်လုံသော မြို့တမြို့ ဖြစ်နေပြီဟု ယူဆရပြီးလျှင် မြန်မာလူမျိုးများသည် လည်း ထိုဒေသတွင် အတော်အတန် အခြေစိုက် နေထိုင်လျက် ရှိဟန်တူပေသည်။ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်း အင်္ဂလိပ်တပ်များ ပြည်မြို့သို့ ချီတက်လာစဉ်က ဟင်္သာတမှ အခုအခံ မပြုခဲ့ပေ။ ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်းကမူ ဟင်္သာတနယ်အတွင်း အခြေအနေ မငြိမ်မသက် ရှိလာသည်။ သူကြီးဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သော ဦးမြတ်ထွန်းဆိုသူ ခေါင်းဆောင်၍ မအူပင်၊ ပုသိမ်၊ ဟင်္သာတတဝိုက်၌ လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်းကြီးဆိုသူ ခေါင်း ဆောင်၍ သာယာဝတီတဝိုက်၌လည်းကောင်း ဆူပူသောင်းကျန်း မှုများကို ဗြိတိသျှအစိုးရသည် အတော်ပင် နှိမ်နင်းယူရလေသည်။ ဟင်္သာတခရိုင်ဟု ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ မူလသတ်မှတ်ထား သော နယ်မြေတွင် မအူပင်ခရိုင်၏ တစိတ်တဒေသနှင့် သာယာဝတီခရိုင်တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဆူပူလှုပ်ရှားမှု များကို နှိမ်နင်းရေးအတွက် အုပ်ချုပ်မှု လွယ်ကူစေရန် နှစ် ပေါင်း ၃ဝ ခန့်အတွင်း ဟင်္သာတခရိုင် နယ်နမိတ်ကို အကြိမ် ကြိမ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ် ခဲ့ရလေသည်။ သာယာဝတီမင်းလက်ထက်က ဧရာဝတီမြစ်၏ တစ်ဘက် တစ်ချက်တွင် ရှိကြသော ဟင်္သာတနှင့် သာယာဝတီ တို့သည် ထိုမင်း မင်းသားဘဝက အပိုင်စားရသော နယ်မြေများဖြစ်၍ အင်းဝနေပြည်တော်မှစ၍ တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ်သည်။ နောင်အခါ မြို့ငယ်၊ တိုက်ငယ်များ ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ အုပ်ချုပ်စအခါက သာယာဝတီမင်းသား အပိုင်စားခဲ့သော နယ်မြေတို့ကို သာရဝေါတွင် အရေးပိုင် (ခရိုင် ဝန်)ရုံးစိုက်မြို့ထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုနယ်မြေ အပိုင်း အခြားမှာ လေးမျက်နှာမြို့နယ်မှ လွဲ၍ ယခု ဟင်္သာတခရိုင်၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ တရုတ်မော်မြို့နယ်၊ သုံးဆယ်တိုက်နယ်၊ ယခု မအူပင်ခရိုင်မှ ဓနုဖြူမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်။ နောင်အခါ သူပုန်သူကန်အရေးကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန် ခရစ် ၁၈၅၃ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလတွင် သာရဝေါခရိုင်ကို နှစ်ပိုင်း ခွဲခြားလိုက်ရသည်။ ဟင်္သာတမြို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက် မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ အစောဆုံးတည်ထောင်ခဲ့သော မြို့ကြီးခုနစ်မြို့တွင် ပါဝင်၍၊ ထို အဖွဲ့တည်ထောင်သည့်နှစ်မှာ ခရစ် ၁၈၇၄ ခုနှစ်ဖြစ်လေသည်။ သင်္သာတမြို့သည် ယခင် ဟင်္သာတခရိုင်၏ တောင်ဘက် ပိုင်းတွင် တန်းလျက် တည်ရှိသော မြို့နယ်သုံးနယ် အနက်၊ အလယ်မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြေမျက်နှာပြင် သည် နုံးတင်မြေနုလွင်ပြင်ကြီးဖြစ်၍ အကျယ်အဝန်းသည် ၃၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် သူကြီးတပိုင်နယ်ပေါင်း ၁၁၉ ခု ရှိ လေသည်။ ဧရာဝတီမြစ်အားဖြင့် ပိုင်းခြား ထားသော ထိုခရိုင်သစ်နှစ်ခုမှာ ဟင်္သာတ(ရုံးစိုက်မြို့ ဟင်္သာတ)နှင့် သာယာဝတီ(ရုံးစိုက်မင်းကြီးမြို့)ဖြစ်ကြ၍ ပြည်ခရိုင်အတွင်း၌ ပါဝင်နေသော တရုတ်မော်မြို့နယ်ကို သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း သို့ ပေါင်းထည့်ပေးသည်။၁၉၇၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်သစ် ဖော်ထုတ် ရေး အစီအစဉ်အရ ခရိုင်အဆင့် ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါ ဟင်္သာတသည် မြို့နယ်အဆင့်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ == ရေဆင်း == ဟင်္သာတမြို့သည် မြို့ခင်းမြို့ကွက် အနေအထား ကောင်း သော်လည်း၊ မြစ်ကမ်းပါးအောက် နိမ့်နေသည်။ ထိုကြောင့် မိုးရာသီအခါ ရေဆင်းမကောင်းသဖြင့် မြို့ထဲတွင် ရေအိုင်ခြင်း၊ ရေဝပ်ခြင်းများ ရှိတတ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်ရေလျှံသည့်ဘေးမှ ကင်းလွတ်နိုင်ရန် မြစ်ဆိပ်ကမ်းပါးတလျှောက် ရေကာတာဖို့ ထားသည်။ ကမ်းနားဘက်မှ အတွင်းကျကျ၌လည်း ပြည်သူ့ လုပ်ငန်းဌာန ရေကာတာကြီးတထပ် ရှိသေးရာ၊ ထိုရေကာတာ ရိုးကြီးသည် မြို့ကို အရှေ့မှအနောက်သို့ ဖြတ်သန်းတည်ရှိသည်။ == လူဦး‌‌‌ရေ == ၁၉၆၃ ခုနှစ်ခန့်မှန်း သန်ကောင်စာရင်းအရ ဟင်္သာတ မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေသည် ၆၇၈၆၄ ယောက်ဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် အများဆုံးဖြစ်သည်။ ဒုတိယအများစုသည် ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်းသန်ကောင်စာရင်းအရ မြို့နယ်လူဦးရေသည် ၃၂၈ဝဝဝ ယောက် ဖြစ်လေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟင်္သာတမြို့ပေါ် လူဦးရေမှာ ၈၃၇၆၂ ဦးဖြစ်သည်။ == အခြေခံအဆောက်အအုံ == ဟင်္သာတမြို့သည် ရှေးခေတ်ဟောင်းမြို့ကြီးတမြို့ မဟုတ် သဖြင့် မြို့ပေါ်တွင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံကြီးများ မရှိလှ ချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ပိုင်းတွင်သာ မြို့ဝန်တစ်ဦး အုပ်ချုပ်သော မြို့တမြို့ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် စီးပွားရေး ချောင်လည်သူများ များပြားသဖြင့် ခမ်းနာလှပသော စေတီပုထိုး ဘုရားကျောင်းကန်များ ရှိသည်။ ယခင်က မြစ်ကမ်းပါးနှင့်ဝေး သော်လည်း ကမ်းအပြိုကြမ်းသဖြင့် ယခုအခါ မြစ်ကမ်းနဖူးတွင် တဲတဲ ကလေးမျှကျန်နေသောရွှေပြောင်ပြောင်ဘုရားနှင့် ဦးဘရဲ ဘုရားတို့အား ကမ်းပြိုရာသို့ မပါအောင် အထူးကြပ်မ စောင့်ရှောက်နေကြရသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် အနီးအနားရှိ အခြားနေအိမ် အဆောက်အအုံများ ကမ်းပြိုရာသို့ ပါသွားသော်လည်း ထိုဘုရားနှစ်ဆူနေရာတွင် ကမ်းသည် ဝိုက်၍ ကျန်နေလေသည်။ ထိုစေတီနှစ်ဆူအနက် ဦးဘရဲ ဘုရားသည် ဟင်္သာတမြို့၏မြို့သူကြီးဦးဘရဲက ခရစ် ၁၈ဝ၄ ခုနှစ်တွင် တည်ထားသည်။ ရွှေ ပြောင်ပြောင်ဘုရားမှာမူ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ဥယျာဉ်တော်အုပ် ဦးပါလူက၊ ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထား၍ ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် မြို့သူကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သူ ဦးမြတ်သာနော်က ထပ်မံ မွန်းမံပြုပြင်ခဲ့သည်။ လမ်းကြီးလမ်းကောင်းများ နေအိမ်တိုက်တာ အဆောက်အအုံ ကောင်းကြီးများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၊ ပြည်သူ့ဘဏ်ခွဲ၊ သစ်တော ရုံး၊ ကုန်သွယ်ရေးရုံး၊ ဘူတာရုံ၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ပြည်သူ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ရုံး၊ စာတိုက်ကြေးနန်းရုံး၊ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းရုံး၊ ဆေးရုံ၊ အကျဉ်းထောင် စသည်တို့ဖြင့် သိုက်မြိုက်ခမ်းနားစွာ ရှိလေ သည်။ ဟင်္သာတမြို့ရှိ မြစ်ကမ်းပါးသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှ စ၍ အပြိုကြမ်းလာသဖြင့် ကမ်းနားနှင့်နီးသော အိုးအိမ်အဆောက် အအုံများစွာတို့သည် ကမ်းပြိုရာထဲသို့ ပါသွားကြသည်။ ရှေး ခေတ်က ဟင်္သာတဈေးကြီး သည် အလွန်ကြီးကျယ်ပြီးလျှင် မြန်မာပန်းပုကျော်များ၏ ပန်းတမော့၊ ပန်းတော့လက်ရာများဖြင့် အလွန်လှပ ခမ်းနား၍ မြို့၏ကျက်သရောဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုဈေးကြီးသည် မြစ်ကမ်းပါးအနီး တည်ရှိခဲ့ရာ ကမ်းပြိုရာသို့လုံးလုံးလျားလျား ပါသွားခဲ့သဖြင့်၊ ထိုဈေးကြီးတည်ခဲ့သော နေရာသည် ယခု မြစ်လယ်ခန့်တွင် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ ရွှေ့ပြောင်း၍ရသော အဆောက်အအုံ၊ စေတီဘုရား ကျောင်းကန် တို့ကို ကုန်းပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းရွှေ့ရသည်။ မရွှေ့ ပြောင်းနိုင်၍ ကမ်းပြိုရာသို့ ပါသွားသော မြို့၏အဆောက်အအုံ များသည် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့် ရှိလေသည်။ ယခင်က မြို့အလယ်ဟု ခေါ်ဆိုသော နေရာတွင် မိုင်ဒါ ကွင်းကျယ်ကြီး ရှိသည်။ ထိုကွင်းကျယ်ကြီး အတွင်း နှစ်စဉ် ဒါဘာပွဲ၊ ပြေးပွဲ၊ ပြိုင်ပွဲ၊ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထိုကွင်းကြီး၏ တဘက်တွင် ဘောလုံးကွင်း ပြုလုပ်ထားသည်။ ဟင်္သာတဈေးကြီး ကမ်းပြိုရာသို့ ပါသွားသောအခါ ထိုဈေးကြီး အစား တည်ဆောက်ရန်အတွက် ဘဏ္ဍာကြေးငွေ နည်းပါးမှု၊ သင့်လျော်ကျယ်ဝန်းသော မြေကွက်ရမှုစသော ကိစ္စ အဝဝတို့ အဆင်မပြေနိုင်သဖြင့် ထိုမိုင်ဒါကွင်းကြီးထဲတွင်ပင် သွပ်မိုးပျဉ် ကာ ဈေးဆိုင်ကန္နာများ တည်ဆောက်၍ ဈေးအဖြစ် အလျင် အမြန်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် ယခင်က ဟင်္သာတ မြို့လယ်၏ ကျယ်လွင့်သော မိုင်ဒါကွင်းကြီး ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရ လေသည်။ ယခုဈေးသည် ကမ်းခြေနှင့် အတန်ဝေးပြီးလျှင် မြို့အလယ်၌ တည်ရှိ၍ ယခင်ကမြို့နှင့် အလှမ်းကွာကွာ တွင်ရှိခဲ့သော ဆေးရုံ၊ သစ်တောရုံး၊ ပြည်သူ့ ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ အကျဉ်းထောင်၊ အစိုးရရုံးများနှင့် မဝေးလှတော့ချေ။ ဟင်္သာတမြို့၏ အခြားအန္တရာယ်တစ်ခုမှာ မီးဘေးဖြစ်သည်။ နွေရာသီတွင် ဟင်္သာတမြို့ပေါ်၌ ရေရှားပါးသည်။ မြစ်ဆိပ်ကမ်း များတွင် မိုးကုန်လျှင် သောင်များထွန်းလာသဖြင့် မြစ်ရေရရန် ခက်ခဲမှု၊ ရေတွင်းများ နည်းမှုကြောင့် ရေအခက်အခဲ ပြဿနာ ရှိပြီးလျှင် နှစ်စဉ် မီးလောင်သည့် ကိစ္စများ ဖြစ်ပေါ်တတ်လေ သည်။ မီးဘေးဒဏ်ခံရသူများ၊ ကမ်းပြိုသဖြင့် အိုးအိမ်မဲ့သူများနှင့် နယ်အခြေအနေ မလုံခြုံသဖြင့် တောမှ ပြောင်းရွှေ့လာသူများ အတွက် မြို့၏အရှေ့ဘက် ဘူတာရုံ အနီးတဝိုက်၊ ယခင်က အကျဉ်းထောင်ပိုင် လယ်မြေ များကို အကွက်သစ်များ ရိုက်ကာ နေရာချထားပေးရသည်။ ဘူတာရုံ၏ အရှေ့ကွင်း၊ မြို့၏ မြောက်ဘက်ပိုင်း စသည်တို့၌လည်း ကွက်သစ်များ ထူထောင် ပေးရလေသည်။ == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး == ဟင်္သာတမြို့သည် ရန်ကုန်မြို့နှင့် မီးရထားလမ်းအားဖြင့် မိုင် ၁၁ဝ ကွာဝေး၍ ရေလမ်းအားဖြင့် ၁၄၉ မိုင် ကွာဝေးလေသည်။ မြို့နယ်အတွင်းနှင့် အပသို့ မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်း နှင့်ရေလမ်းခရီးတို့ဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည်။ မန္တလေးနှင့်ရန်ကုန် အစုန်အဆန် သွားလာသော မန္တလေးသင်္ဘောကြီးများ ဆိုက်ကပ် ရာ ဖြစ်၍ အထက်နှင့်အောက်ကုန်ပစ္စည်းများ စုံစုံလင်လင် ရနိုင်လေသည်။ == စီးပွားရေး == မြို့သူမြို့သားများသည် အစိုးရ အမှုထမ်းများအပြင် ကုန်သည်ပွဲစားများဖြစ်၍ အထက်အောက် ကုန်စည်ပစ္စည်း မျိုးစုံကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကား လုပ်ကိုင်ကြ သည်။ ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့ မြန်မာနိုင်ငံအလုံးကို မသိမ်းပိုက်မီ၊ ၁၈ ရာစုနှစ်အတွင်းက ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ် တော်တစ်ဦး ဖြစ်သော ကာနယ်ဆိုင်းသည် ရန်ကုန်မှ အင်းဝသို့ ဆန်တက် ရာတွင် ဟင်္သာတမြို့ကိုလည်း ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ကာနယ် ဆိုင်းသည် ထိုခေတ် ဟင်္သာတမြို့သည် စီးပွားရေးအခြေအနေ တိုးတက် ကောင်းမွန်လျက်ရှိကာ မြို့သူမြို့သားတို့သည်လည်း ပြုမူ နေထိုင်စားဝတ်ပုံမှအစ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ကြပေသည်ဟု ယင်း ၏မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားလေသည်။‌ အခြားလုပ်ငန်းများမှာ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂလုပ်ငန်း၊ သင်ဖြူးသင်ဖျာလုပ်ငန်း စသည်တို့ဖြစ်၍ ချည်ထည်များရက်လုပ်သော စက်ရက်ကန်းရုံများလည်း ရှိသည်။ မြို့၏အနီးအနားတဝိုက်တွင် ဆီစက်များ၊ အုန်းဆီစက်များ ရှိသည်။ ဝင်ငွေကောင်းသော လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးကို လုပ်ကိုင်နိုင်ကြ၍ ဟင်္သာတမြို့နယ်တွင် လူဦးရေ ထူထပ်သည်။ ဟင်္သာတမြို့သည် မြစ်သုံးခွဆုံဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အထက်မြန်မာနှင့် အောက်မြန်မာဒေသများကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အရေးပါသော ပေါင်းကူးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သဖြင့် ရှေးယခင်ကတည်းကပင် ကုန်စည်နှင့် ခရီးသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ကာ ဒေသတွင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ခရီးသွားလာရေး အချက်အချာမြို့အဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ စီးပွားရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အချက်အချာကျသည့် မြို့ဖြစ်သောကြောင့် ဈေးများ စည်ကားဖွံ့ဖြိုးပြီး အထက်မြန်မာနှင့် အောက်မြန်မာဒေသများမှ ထွက်ရှိသည့် ကုန်ပစ္စည်းမျိုးစုံကို ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။ ထို့ပြင် မြို့တွင် အစိုးရပိုင်ဘဏ်များနှင့် ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များ တည်ရှိပြီး ငွေကြေးအပ်နှံခြင်း၊ ငွေလွှဲပြောင်းခြင်းနှင့် အခြားဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည့်အလျောက် အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားရေး၊ ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ခရိုင်အဆင့် အစိုးရရုံးဌာနများ တည်ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိက ပွဲရုံများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း အမျိုးမျိုးလည်း ဖွံ့ဖြိုးတည်ရှိလျက်ရှိသည်။ === စိုက်ပျိုးရေး === ဟင်္သာတမြို့သည် မြေဩဇာထက်သန်ကောင်းမွန်သော ဒေသဖြစ်သဖြင့် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး အချို့ဒေသများတွင် တစ်နှစ်လျှင် သီးနှံနှစ်သီး စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ မြေနုကျွန်းများနှင့် ရေကာတာအပြင်ဘက် သောင်ပြင်ဒေသများတွင် ပဲမျိုးစုံ၊ ပြောင်း၊ ဆေးရွက်ကြီး၊ ငရုတ်နှင့် အခြားသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးသည့် စိုက်ခင်းအများအပြားရှိသည်။ မြို့သည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးပါသော ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုမြို့များအနက် တစ်မြို့ဖြစ်သည့်အပြင် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရခြင်းမှာ နောက်ခံကျေးလက်ဒေသများမှ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဒေသထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ အထွက်ကောင်းခြင်း၊ ရေလမ်းနှင့် ကုန်းလမ်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကွန်ရက်များ အဆင်ပြေကောင်းမွန်‌သည်။ === စိုက်ပျိုးရေး === မြေဩဇာထက်သန်ကောင်းမွန်သော မြို့နယ်ဖြစ်သဖြင့် ဆန် စပါးကို အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြသည်။ အချို့ ဒေသများတွင် တနှစ်လျှင် နှစ်သီးစိုက်ပျိုးရန် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ မြေနုကျွန်းများနှင့် ရေကာတာ၏ အပြင်ဘက် သောင်ပြင်များတွင် ပဲအမျိုးမျိုး၊ ပြောင်း၊ ဆေး၊ ငရုတ် စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုး သောကိုင်းခင်းများကို အများ အပြား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် အရောင်းအဝယ် စည်းကားဖွံ့ဖြိုးသော မြို့ကြီးတမြို့ဖြစ်သည့်ပြင် အရေးပါသော ဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်မြို့ လည်း ဖြစ်သည်။ စီးပွား ကုန်သွယ်မှု စည်ကားဖွံ့ဖြိုးခြင်းမှာ မြို့၏ကျောထောက်နောက်ခံဒေသများမှ ကုန်ပစ္စည်း အထွက် ကောင်းခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကူးသန်းသွားလာရေး အတွက် ရေလမ်းကုန်းလမ်း နှစ်မျိုးလုံးဘက်၌ အဆင်ပြေခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ === ရေလုပ်ငန်း === မြို့သည် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ငဝန်မြစ်တို့၏ မြစ်သုံးခွဆုံဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အင်းအိုင်များ၊ ချောင်းမြောင်းများနှင့် မြစ်လက်တက်များ ပေါများသဖြင့် ရေလုပ်ငန်းကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လျက်ရှိသည်။ ဒေသတွင် ငါးနှင့် ပုဇွန် အပါအဝင် ရေထွက်သတ္တဝါများ ပေါကြွယ်ဝစွာ ထွက်ရှိပြီး ဒေသခံပြည်သူများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ငါးပိ၊ ငါးခြောက်နှင့် အခြားရေထွက်ကုန်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချလျက်ရှိကာ ဒေသ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုကို အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။ == ဘုရား‌‌စေတီများ == ဟင်္သာတမြို့၏ ထင်ရှားသော စေတီဘုရားများမှာ [[ဦးပါရဲစေတီတော်]]၊ [[မြို့သူကြီးစေတီတော်]]၊ [[တိလောကဥသျှောင်ရှင်သာလျောင်းရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး]] တို့ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ ပထမဆုံး မြန်အောင်မြို့ သူကြီးဦးမူတည်ခဲ့သော '''ငါးမျက်နှာဘုရား'''သည် မူလ နေရာ ဟောင်းမှ ကမ်းပြိုရာသို့ ပါမည်စိုးသဖြင့် မိုင်ဒါကွင်းအနီးသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ထိုဘုရားကို ခရစ်နှစ် ၁၈၁၅ ခုတွင် တည်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၁၂ ခုတွင် ပုဂံမင်းမိဖုရား၏ မယ်တော်တည်ခဲ့သည် ဆိုသော '''မယ်တော်ဘုရား'''ကိုလည်းကမ်းပြိုရာသို့ ပါမည်စိုးသဖြင့် မူလနေရာမှ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ကမ်းနှင့်ဝေးကွာ၍ ဆောက်လုပ်ရေးဌာန ရေကာတာ၏အတွင်းဘက်ကျသော '''ကျောက်တော်ကြီးဘုရား'''နှင့် '''ဆယ်ထပ်ကြီးဘုရား'''တို့သည် ဗြိတိသျှခေတ်၌ တည်ခဲ့သော ဘုရားများဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြံအရံ ဇရပ် တန်ဆောင်းများဖြင့်တင့်တယ်ခန့်ညားစွာ ဖူးတွေ့ကြရသည်။ ထို့ပြင် ဆီစက်နှင့်ဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးအောင်မြတ်ကျော်၏ကောင်းမှုဖြစ်သောဘုရားလည်း ရှိပေသေးသည်။ == ဘုန်းကြီး‌‌ကျောင်းများ == ဟင်္သာတမြို့ပေါ်၌ ယခင်က ကျမ်းဂန်တတ် ဆရာတော်ကြီး များ သီတင်းသုံးခဲ့ရာ ကျောင်းတိုက်ကြီးများမှာ '''လယ်တီကျောင်းတိုက်'''၊ '''မိုးကောင်းကျောင်းတိုက်'''၊ '''ရေတံခွန်ကျောင်းတိုက်'''၊ '''ပတ္တမြားကျောင်းတိုက်'''၊ '''ဘုရားကြီးကျောင်းတိုက်'''၊'''သပြေပင်ကျောင်းတိုက်'''တို့အပြင် မြို့အတွင်းပိုင်း၌မူ '''မြစ်ကွေ့ကျောင်းတိုက်'''၊ '''ရန်ကုန်ကျောင်းတိုက်'''၊ '''ပိုးစတောကျောင်း''' စသည်တို့ ရှိကြသည်။ သီလရှင်စာသင်ကျောင်းတိုက်ကြီး များလည်း ရှိပေသေးသည်။ စာတတ် ကျမ်းတတ် ရဟန်း၊ သီလရှင်တို့ များပြားသော မြို့ဖြစ်သည့်ပြင် မြို့သူမြို့သားများအနေဖြင့်လည်း စာပေပညာ၊ အနုပညာလေ့လာလိုက်စားသူများ အတော်များများ ရှိသည်။ == ပညာရေး== ပညာရေးအတွက် ဟင်္သာတတက္ကသိုလ်၊ ဟင်္သာတကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်၊ ဟင်္သာတနည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း ခြောက်ကျောင်း နှင့်စက်မှုအထက်တန်းကျောင်း တကျောင်းရှိသည်ကို ထောက်၍ ပညာရေး အဆင့်အတန်းကို အကဲခတ်နိုင်ပေသည်။ == ထူးခြားထင်ရှား == ဟင်္သာတ မှ နာမည်ကျော် ဂီတ နှင့် အနု ပညာရှင် များစွာ ထွက်ပေါ် ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသူ အချို့မှာ - # [[ချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရား]] # [[ဟင်္သာတထွန်းရင်]] # [[မြင့်ငွေ၊ ဟင်္သာတ|ဟင်္သာတမြင့်ငွေ]] # ဟင်္သါတအောင်တင်ဝင်း # [[မိုးဒီ]] # [[မင်းအောင် (အဆိုတော်)|မင်းအောင်]] #[[အကော်ဒီယံအုန်းကျော်|အကော်ဒီယံအုန်း‌ကျော်]] #[[ဖြိုးမြတ်အောင်]] == အစားအသောက် == မြန်မာ မုန့်ဟင်းခါးများတွင် ဟင်္သာတ မုန့်ဟင်းခါးသည် နာမည်ရ မုန့်ဟင်းခါးတမျိုးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references/> [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ‎]] sjdko3i38jv9s4qpgrh7puoeevw994a 0 21501 1050590 919168 2026-08-28T07:49:21Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖြစ်စဉ်များ */ 1050590 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{ဩဂုတ်လ}} |} [[ဩဂုတ်]]လ၊ (၂၆)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၃၈)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]] ဖြစ်လျှင် (၂၃၉)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၂၇) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၁၉၄၇]] - [[မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း]] (ယခု [[စာပေဗိမာန်]]) ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ *[[၂၀၂၅]] - ထိုင်းနိုင်ငံသည် နယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် နေထိုင်နေကြသော မြန်မာဒုက္ခသည်များကို တရားဝင်အလုပ်လုပ်ခွင့်များ ပေးအပ်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/08/26/404987.html|title=မြန်မာဒုက္ခသည်တွေ ထိုင်းအစိုးရ တရားဝင် အလုပ်လုပ်ခွင့် ပြု|publisher=The Irrawaddy|accessdate=27 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/68ad8865ffdcb3b2de018400|title=ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မြန်မာဒုက္ခသည် ၄၂၀၀၀ ကို တရားဝင်အလုပ်လုပ်ခွင့်ပေးရန် ထိုင်းအစိုးရ စီစဉ်နေ|publisher=Narinjara|accessdate=27 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kicnews.org/2025/08/%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%81%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%90%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA/|title=ဒုက္ခသည်များကို တရားဝင် အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုမည်ဟု ထိုင်းအစိုးရအစည်းအဝေး၌ အတည်ပြု|publisher=Karen Information Center|accessdate=27 August 2025}}</ref>ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နှစ်ရှည်လများ နေထိုင်နေကြသော မြန်မာစစ်ဘေးဒုက္ခသည်များကို တရားဝင်အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုမည့် ထိုင်းအစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သစ်ကို ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာအေဂျင်စီ (UNHCR) က ဩဂုတ် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကြိုဆိုကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721444|title=မြန်မာဒုက္ခသည်များကို ထိုင်းအစိုးရက အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုသည့်အပေါ် ကုလကြိုဆို|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> *[[၂၀၂၆]] - [[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု]] == မွေးဖွားသူများ == *[[၁၉၁၀]] &ndash; [[မာသာ ထရီဆာ]]၊ မက်ဆီဒိုးနီးယား-အိန္ဒိယ လူမျိုး၊ သီလရှင်နှင့် သာသနာပြု၊ [[နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု]]ရှင် (၁၉၉၇ ကွယ်လွန်) == ကွယ်လွန်သူများ == *[[၂၀၂၅]] - [[ချစ်စံဝင်း]]၊ စာရေးဆရာနှင့် အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာစာပေဆုရှင် ([[၁၉၄၀]] မွေးဖွား) *၂၀၂၅ - [[သိန်းရီ]]၊ [[ဖလောရင့် နိုက်တင်ဂေးဆု|ဖလောရင့် နိုက်တင်ဂေးဆုတံဆိပ်ရှင်]] သားဖွားဆရာမကြီး ([[၁၉၅၁]] မွေးဖွား) * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Reflist}}{{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:ဩဂုတ်]] q2bydhmv2mwxahrfqqbbpe8o8loq9eo 0 21502 1050594 450688 2026-08-28T08:57:23Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖြစ်စဉ်များ */ 1050594 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{ဩဂုတ်လ}} |} [[ဩဂုတ်]]လ၊ (၂၇)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၃၉)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]] ဖြစ်လျှင် (၂၄၀)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၂၆) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၂၀၂၆]] - ဆောက်လုပ်မှုကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဥပဒေ(အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၅ /၂၀၂၆)သည် ယနေ့မှစတင်၍ အာဏာတည်စေရမည်ဟု ယင်း ဥပဒေပုဒ်မ ၂ အရ သတ်မှတ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆောက်လုပ်မှုကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဥပဒေ အာဏာတည်သည့်နေ့ရက်သတ်မှတ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/87365 |access-date=2026-08-28 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * * == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:ဩဂုတ်]] ttrl6hunwvx6hbaxja3nontge2wxwg7 1 48162 1050523 205186 2026-08-27T15:48:10Z ~2026-46560-61 147451 /* မိုးယံ */ အပိုင်းသစ် 1050523 wikitext text/x-wiki သုတ်ပိဋကတ်၊ သုတ္တန်ပိဋကတ်၊ သုတ္တန္တပိဋကတ် အားလုံးကို စာမျက်နှာတစ်ခုထဲထားသင့်ပါတယ်။ ပြန်ညွှန်းသင့်ပါတယ်။ အမည်ကွဲနေသော်လဲ တစ်ခုထဲဖြစ်နေလို့ဖြစ်ပါတယ်။ == မိုးယံ == Chan Lay@gmail.com [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-46560-61|&#126;2026-46560-61]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-46560-61|talk]]) ၁၅:၄၈၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 1kejjm2dj2m6e49um4aqb91kbq2ociu 0 48225 1050597 802087 2026-08-28T10:03:20Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050597 wikitext text/x-wiki [[File:Buddhism percent population in each nation World Map Buddhist data by Pew Research.svg|thumb|300px|နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်မှုပြ မြေပုံ (ရင်းမြစ် [[:en:Pew Research Center|Pew Research Center]]]] '''[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ''' သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်များ စာရင်းအရ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူဦးရေ ၄၈၈ သန်းခန့်၊ <ref name="pewforum.org">Pew Research Center, [http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-buddhist/ Global Religious Landscape: Buddhists]</ref> ၄၉၅ သန်း၊<ref name="Johnson&Grim2013">{{cite book |last1=Johnson |first1=Todd M. |last2=Grim |first2=Brian J. |title=The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography |url=http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf |accessdate=2 September 2013 |year=2013 |publisher=Wiley-Blackwell |location=Hoboken, NJ |isbn= |pages=34–37 |archive-date=20 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf |url-status=dead }}</ref> သို့မဟုတ် ၅၃၅ သန်းခန့်<ref name="Harvey2013">{{cite book |last=Harvey |first=Peter |title=An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices |url=http://books.google.com/books?id=u0sg9LV_rEgC&lpg=PP1&dq=buddhism%20introduction&pg=PA5#v=onepage&q&f=false |accessdate=2 September 2013 |year=2013 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |edition=2nd |isbn=9780521676748 |page=5}}</ref> အထိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သော ဘာသာတရားနှင့် အယူဝါဒဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၇% မှ ၈% အထိ ရှိသည်။ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဦးရေ အများဆုံးသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်းခြေ ၂၄၄ သန်းခန့်ရှိကာ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၁၈.၂% ခန့် ဖြစ်သည်။<ref name="pewforum.org"/> တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ ''[[မဟာယာန|မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]'' ဖြစ်သည်။ မဟာယနဗုဒ္ဓဘာသာသည် [[အရှေ့အာရှ]]တွင် ယုံကြည်ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာတရားဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဦးရေ၏ ထက်ဝက်ခန့် ရှိသည်။<ref name="pewforum.org"/> ဒုတိယအကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းမှာ ''[[ထေရဝါဒ]]'' ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။<ref name="pewforum.org"/> တတိယနှင့် အသေးငယ်ဆုံးသော ဂိုဏ်းမှာ ''[[တန္တရအယူဝါဒ|တန္တရယန]]'' ဖြစ်ပြီး [[တိဗက်]]၊ [[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း|ဟိမဝန္တာဒေသ]]၊ [[မွန်ဂိုးလီးယား]]နှင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ]]၏ နေရာအချို့တွင် ကိုးကွယ်ကြသည်။<ref name="pewforum.org"/> ပီတာဟာဗေး၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ<ref name="Harvey2013"/> * အရှေ့ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ (''မဟာယန'') တွင် ကိုးကွယ်သူ သန်း ၃၆၀၊ * တောင်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ (''ထေရဝါဒ'') တွင် ကိုးကွယ်သူ သန်း ၁၅၀၊ * မြောက်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ (''တန္တရယန'') တွင် ကိုးကွယ်သူ ၁၈.၂ သန်း ရှိပြီး * အာရှမဟုတ်သော ကျန်နေရာများရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မှာ ၇ သန်း ဖြစ်သည်။ == ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများဆုံးရှိရာ နိုင်ငံများစာရင်း == ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရာခိုင်နှုန်းအများဆုံးရှိရာ နိုင်ငံ ၁၀ နိုင်ငံ ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" |+ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရာခိုင်နှုန်း (၂၀၁၀)<ref name="pewforum.org"/> |- ! နိုင်ငံ<ref>{{citation |author=Pew Research Center’s Forum on Religion & Public Life |date=December 2012 |title=The Global Religious Landscape: A Report on the Size and Distribution of the World’s Major Religious Groups as of 2010 |publisher=Pew Research Center |url=http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/globalReligion-full.pdf |format=PDF |accessdate=9 October 2013 |archive-date=9 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309232303/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/globalReligion-full.pdf |url-status=dead }}</ref> ! ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဦးရေ (ခန့်မှန်း) ! နိုင်ငံတွင်းရှိ စုစုပေါင်း ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် % |- style="text-align:center;" | {{flag|Cambodia}} | ၁၃,၇၀၁,၆၆၀ | ၉၆.၉၀ % |- style="text-align:center;" | {{flag|Thailand}} | ၆၄,၄၁၉,၈၄၀ | ၉၃.၂၀ % |- style="text-align:center;" | {{flag|Myanmar}} | ၄၈,၄၁၅,၉၆၀ | ၈၇.၉၀ % |- style="text-align:center;" | {{flag|Bhutan}} | ၅၆၃,၀၀၀ | ၇၄.၇၀ % |- style="text-align:center;" | {{flag|Sri Lanka}} | ၁၄,၂၂၂,၈၄၄ | ၇၀.၂ % <ref>Department of Census and Statistics,[http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 The Census of Population and Housing of Sri Lanka-2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107065148/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |date=7 January 2019 }}</ref> |- style="text-align:center;" | {{flag|Laos}} | ၄,၀၉၂,၀၀၀ | ၆၆.၀၀ % |- style="text-align:center;" | {{flag|Mongolia}} | ၁,၅၂၀,၇၆၀ | ၅၅.၁၀ % |- style="text-align:center;" | {{flag|Japan}} | ၈၄,၆၅၃,၀၀၀ သို့ ၄၅,၈၀၇,၄၈၀ | ၆၇% သို့ ၃၆.၂%<ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.stat.go.jp/data/nenkan/zuhyou/y2322a00.xls |accessdate=13 August 2016 |archivedate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150609154109/http://www.stat.go.jp/data/nenkan/zuhyou/y2322a00.xls }}</ref> |- style="text-align:center;" | {{flag|Singapore}} | ၁,၇၂၅,၅၁၀ | ၃၃.၉၀ % |- style="text-align:center;" | {{flag|Taiwan}} | ၈,၀၀၀,၀၀၀ သို့ ၄,၉၄၅,၆၀၀ | ၃၅% သို့ ၂၁.၁%<ref>[http://www.state.gov/documents/organization/171672.pdf]</ref> |-style="text-align：center;" |{{flag|Nepal}} |၁,၀၀၀,၀၀၀ |၁၀% သို့ ၁၂% |} == နိုင်ငံအလိုက် == {| class="sortable wikitable" |+<big> '''Population country''' </big> |- ! နိုင်ငံ/နယ်မြေ ! လူဦးရေ (၂၀၁၃)<ref>{{Cite web |title=CIA's ''The World Factbook'': Populations as of July 2013 |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/rawdata_2119.txt |accessdate=13 August 2016 |archivedate=17 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160517062513/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/rankorder/rawdata_2119.txt }}</ref> ! ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် % ၁။ [http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219024554/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf |date=19 February 2018 }}, ၂။ [http://www.thearda.com/QL2010/QuickList_38.asp ARDA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190225183753/http://www.thearda.com/QL2010/QuickList_38.asp |date=25 February 2019 }}. ! ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဦးရေ |- | '''{{flag|Afghanistan}}''' | style="text-align:right;"| ၂၄,၁၀၈,၀၇၇ | style="text-align:center;"| < ၀.၁%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Algeria}}''' | style="text-align:right;"| 38,087,812 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|American Samoa}}''' | style="text-align:right;"| 26,719 | style="text-align:center;"| 0.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Angola}}''' | style="text-align:right;"| 18,565,269 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Argentina}}''' | style="text-align:right;"| 42,610,981 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Aruba}}''' | style="text-align:right;"| 109,153 | style="text-align:center;"| 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Australia}}''' | style="text-align:right;"| 22,262,501 | style="text-align:center;"| 2.7%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 528,977 |- | '''{{flag|Austria}}''' | style="text-align:right;"| 221,646 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Bahamas}}''' | style="text-align:right;"| 319,031 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Bahrain}}''' | style="text-align:right;"| 1,281,332 | style="text-align:center;"| 2.5%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Bangladesh}}''' | style="text-align:right;"| 159,654,860 | style="text-align:center;"| 0.5%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Barbados}}''' | style="text-align:right;"| 288,725 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Belarus}} ''' | style="text-align:right;"| 9,625,888 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Belgium}}''' | style="text-align:right;"| 10,444,268 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Belize}}''' | style="text-align:right;"| 297 | style="text-align:center;"| 0.5%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Bermuda}}''' | style="text-align:right;"| 69,467 | style="text-align:center;"| 0.5%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Bhutan}}''' | style="text-align:right;"| 725,296 | style="text-align:center;"| 74.7%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 563,000<ref name="pewforum.org"/> |- | '''{{flag|Bolivia}}''' | style="text-align:right;"| 10,461,053 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Botswana}}''' | style="text-align:right;"| 2,127,825 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Brazil}}''' | style="text-align:right;"| 201,009,622 | style="text-align:center;"| 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Brunei}}''' | style="text-align:right;"| 415,717 | style="text-align:center;"|8.6%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Bulgaria}}''' | style="text-align:right;"| 6,981,642 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Burkina Faso}}''' | style="text-align:right;"| 17,812,961 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|မြန်မာ]]''' | style="text-align:right;"| 55,167,330 | style="text-align:center;"| 87.90%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 48,415,960<ref name="pewforum.org"/> |- | '''{{flag|Cambodia}}''' | style="text-align:right;"| 15,205,539 | style="text-align:center;"|96.9%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 13,701,660<ref name="pewforum.org"/> |- | '''{{flag|Cameroon}}''' | style="text-align:right;"| 20,549,221 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Canada}}''' | style="text-align:right;"| 34,568,211 | style="text-align:center;"|0.8%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Chad}}''' | style="text-align:right;"| 11,193,452 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Chile}}''' | style="text-align:right;"| 17,216,945 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|People's Republic of China}}''' | style="text-align:right;"| 1,349,585,838 | style="text-align:center;"| 18.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 244,130,000<ref name="pewforum.org"/> |- | '''{{flag|Christmas Island}}''' | style="text-align:right;"| 1,513 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Colombia}}''' | style="text-align:right;"| 45,745,783 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|DRC}}''' | style="text-align:right;"| 75,507,308 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Republic of the Congo}}''' | style="text-align:right;"| 4,492,689 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Costa Rica}}''' | style="text-align:right;"| 4,695,942 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Cote d'Ivoire}}''' | style="text-align:right;"| 22,400,835 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Croatia}}''' | style="text-align:right;"| 4,475,611 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Cuba}}''' | style="text-align:right;"| 11,394,043 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Curaçao}}''' | style="text-align:right;"| 146,836 | style="text-align:center;"| | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Cyprus}} ''' | style="text-align:right;"| 1,155,403 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Czech Republic}}''' | style="text-align:right;"| 10,162,921 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Denmark}}''' | style="text-align:right;"| 5,556,452 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Dominica}} ''' | style="text-align:right;"| 73,286 | style="text-align:center;"| 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Dominican Republic}}''' | style="text-align:right;"| 10,219,630 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|East Timor}} ''' | style="text-align:right;"| 1,172,390 | style="text-align:center;"| | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Ecuador}}''' | style="text-align:right;"| 15,439,429 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Egypt}}''' | style="text-align:right;"| 85,294,388 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|El Salvador}}''' | style="text-align:right;"| 6,108,590 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Estonia}}''' | style="text-align:right;"| 1,266,375 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Ethiopia}}''' | style="text-align:right;"| 93,877,025 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Falkland Islands}}''' | style="text-align:right;"| 3,140 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Federated States of Micronesia}}''' | style="text-align:right;"| 106,104 | style="text-align:center;"| 0.4%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Fiji}}''' | style="text-align:right;"| 896,758 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Finland}}''' | style="text-align:right;"| 5,266,114 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|France}}''' | style="text-align:right;"| 65,951,611 | style="text-align:center;"| 0.5%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|French Guiana|local}}''' | style="text-align:right;"| 239,450 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|French Polynesia}}''' | style="text-align:right;"| 277,293 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Germany}}''' | style="text-align:right;"| 81,147,265 | style="text-align:center;"| 0.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Ghana}}''' | style="text-align:right;"| 22,931,299 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Greece}}''' | style="text-align:right;"| 10,772,967 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Guam}}''' | style="text-align:right;"| 160,378 | style="text-align:center;"| 1.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Guatemala}}''' | style="text-align:right;"| 14,373,472 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Guinea}}''' | style="text-align:right;"| 11,176,026 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Guyana}}''' | style="text-align:right;"| 739,903 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Haiti}}''' | style="text-align:right;"| 9,893,934 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Honduras}}''' | style="text-align:right;"| 8,448,465 | style="text-align:center;"| 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Hong Kong}}''' | style="text-align:right;"| 7,182,724 | style="text-align:center;"| 13.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Hungary}}''' | style="text-align:right;"| 9,939,470 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Iceland}}''' | style="text-align:right;"| 315,281 | style="text-align:center;"| 0.4%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|India}}''' | style="text-align:right;"| 1,220,800,359 | style="text-align:center;"| 0.8%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 9,250,000 |- | '''{{flag|Indonesia}}''' | style="text-align:right;"| 251,160,124 | style="text-align:center;"| | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Iran}}''' | style="text-align:right;"| 79,853,900 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Iraq}}''' | style="text-align:right;"| 31,858,481 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Ireland}}''' | style="text-align:right;"| 4,775,982 | style="text-align:center;"| | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Israel}}''' | style="text-align:right;"| 7,707,042 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Italy}}''' | style="text-align:right;"| 61,482,297 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Jamaica}}''' | style="text-align:right;"| 2,909,714 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flagicon|Japan}} [[ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ကျင့်သုံးသောဗုဒ္ဓဘာသာ|ဂျပန်]]''' | style="text-align:right;"| 127,253,075 | style="text-align:center;"| 36.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 45,820,000<ref name="pewforum.org"/> |- | '''{{flag|Jordan}}''' | style="text-align:right;"| 6,482,081 | style="text-align:center;"| 0.4%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Kazakhstan}} ''' | style="text-align:right;"| 17,736,896 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Kenya}}''' | style="text-align:right;"| 44,037,656 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|North Korea}}''' | style="text-align:right;"| 24,720,407 | style="text-align:center;"| 1.5%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|South Korea}}''' | style="text-align:right;"| 48,955,203 | style="text-align:center;"| 22.9%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 11,050,000 |- | '''{{flag|Kuwait}}''' | style="text-align:right;"| 2,695,316 | style="text-align:center;"| 2.8%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Kyrgyzstan}}''' | style="text-align:right;"| 5,548,042 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Laos}}''' | style="text-align:right;"| 6,695,166 | style="text-align:center;"| 66.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 4,092,000 |- | '''{{flag|Latvia}}''' | style="text-align:right;"| 2,178,443 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Lebanon}}''' | style="text-align:right;"| 4,131,583 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Lesotho}}''' | style="text-align:right;"| 1,936,181 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Liberia}}''' | style="text-align:right;"| 3,989,703 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Libya}}''' | style="text-align:right;"| 6,002,347 | style="text-align:center;"| 0.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Liechtenstein}}''' | style="text-align:right;"| 37,009 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Lithuania}}''' | style="text-align:right;"| 3,515,858 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Luxembourg}}''' | style="text-align:right;"| 514,862 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Macau}}''' | style="text-align:right;"| 583,003 | style="text-align:center;"| 17.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ}} ''' | style="text-align:right;"| 2,087,171 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Madagascar}}''' | style="text-align:right;"| 22,599,098 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Malawi}}''' | style="text-align:right;"| 16,777,547 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Malaysia}}''' | style="text-align:right;"| 29,628,392 | style="text-align:center;"| 17.7%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Maldives}}''' | style="text-align:right;"| 393,988 | style="text-align:center;"| 0.6%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Mali}}''' | style="text-align:right;"| 15,968,882 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Malta}}''' | style="text-align:right;"| 411,277 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Martinique|local}}''' | style="text-align:right;"| 403,795 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Mauritius}}''' | style="text-align:right;"| 1,322,238 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Mexico}}''' | style="text-align:right;"| 116,220,947 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Mongolia}}''' | style="text-align:right;"| 3,226,516 | style="text-align:center;"| 55.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 1,520,760 |- | '''{{flag|Montenegro}}''' | style="text-align:right;"| 653,474 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Morocco}}''' | style="text-align:right;"| 32,649,130 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Mozambique}}''' | style="text-align:right;"| 24,096,669 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Namibia}}''' | style="text-align:right;"| 2,182,852 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Nauru}}''' | style="text-align:right;"| 9,434 | style="text-align:center;"| 1.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Nepal}}''' | style="text-align:right;"| 30,430,267 | style="text-align:center;"| 10.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Netherlands}}''' | style="text-align:right;"| 16,805,037 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|New Caledonia}}''' | style="text-align:right;"| 264,022 | style="text-align:center;"| 0.6%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|New Zealand}}''' | style="text-align:right;"| 4,365,113 | style="text-align:center;"| 1.6%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Nicaragua}}''' | style="text-align:right;"| 5,788,531 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Nigeria}}''' | style="text-align:right;"| 174,507,539 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Northern Mariana Islands}}''' | style="text-align:right;"| 51,170 | style="text-align:center;"| 10.6%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Norway}}''' | style="text-align:right;"| 4,722,701 | style="text-align:center;"| 0.6%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Oman}}''' | style="text-align:right;"| 3,154,134 | style="text-align:center;"| 0.8%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Pakistan}}''' | style="text-align:right;"| 193,238,868 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Palau}}''' | style="text-align:right;"| 21,108 | style="text-align:center;"| 0.8%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Palestine}}''' | style="text-align:right;"| 4,293,313 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Panama}}''' | style="text-align:right;"| 3,559,408 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Papua New Guinea}}''' | style="text-align:right;"| 6,431,902 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Paraguay}}''' | style="text-align:right;"| 6,623,252 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Peru}}''' | style="text-align:right;"| 29,849,303 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Philippines}}''' | style="text-align:right;"| 98,215,000 | style="text-align:center;"| 1,964,300<ref>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/philippines/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 Religions in Philippines | PEW-GRF<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140708193611/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/philippines/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 |date=8 July 2014 }}</ref> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Poland}}''' | style="text-align:right;"| 38,383,809 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Portugal}}''' | style="text-align:right;"| 10,799,270 | style="text-align:center;"| 0.6%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Puerto Rico}}''' | style="text-align:right;"| 3,674,209 | style="text-align:center;"| 0.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Qatar}}''' | style="text-align:right;"| 2,042,444 | style="text-align:center;"| 3.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Réunion}}''' | style="text-align:right;"| 839,500 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Romania}}''' | style="text-align:right;"| 21,790,479 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Russia}}''' | style="text-align:right;"| 142,500,482 | style="text-align:center;"| 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Saudi Arabia}}''' | style="text-align:right;"| 26,939,583 | style="text-align:center;"| | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Senegal}}''' | style="text-align:right;"| 12,521,851 | style="text-align:center;"| 0.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Serbia}}''' | style="text-align:right;"| 10,150,265 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Seychelles}}''' | style="text-align:right;"| 90,846 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Sierra Leone}}''' | style="text-align:right;"| 5,612,685 | style="text-align:center;"| | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Singapore}}''' | style="text-align:right;"| 5,460,302 | style="text-align:center;"| 33.9%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Slovakia}}''' | style="text-align:right;"| 5,488,339 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Slovenia}}''' | style="text-align:right;"| 1,992,690 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Solomon Islands}}''' | style="text-align:right;"| 597,248 | style="text-align:center;"| 0.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|South Africa}}''' | style="text-align:right;"| 48,601,098 | style="text-align:center;"| 0.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"|1+ |- | '''{{flag|Spain}}''' | style="text-align:right;"| 47,370,542 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Sri Lanka}}''' | style="text-align:right;"| 21,675,648 | style="text-align:center;"| 69.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 14,222,844 |- | '''{{flag|Sudan}}''' | style="text-align:right;"| 34,847,910 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Suriname}}''' | style="text-align:right;"| 566,846 | style="text-align:center;"| 0.6%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Swaziland}}''' | style="text-align:right;"| 1,403,362 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Sweden}}''' | style="text-align:right;"| 9,119,423 | style="text-align:center;"| 0.4%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Switzerland}}''' | style="text-align:right;"| 7,996,026 | style="text-align:center;"| 0.4%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Taiwan}}''' | style="text-align:right;"| 23,299,716 | style="text-align:center;"| 21.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Tajikistan}}''' | style="text-align:right;"| 7,910,041 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Tanzania}}''' | style="text-align:right;"| 48,261,942 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Thailand}}''' | style="text-align:right;"| 67,448,120 | style="text-align:center;"| 93.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 13,701,660 |- | '''{{flag|Togo}}''' | style="text-align:right;"| 7,154,237 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Tonga}}''' | style="text-align:right;"| 106,322 | style="text-align:center;"| | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Tunisia}}''' | style="text-align:right;"| 10,835,873 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Trinidad and Tobago}}''' | style="text-align:right;"| 1,225,225 | style="text-align:center;"| 0.3%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Turkey}}''' | style="text-align:right;"| 80,694,485 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Turkmenistan}}''' | style="text-align:right;"| 5,113,040 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Tuvalu}}''' | style="text-align:right;"| 10,698 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Uganda}}''' | style="text-align:right;"| 34,758,809 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Ukraine}}''' | style="text-align:right;"| 44,573,205 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|UAE}}''' | style="text-align:right;"| 5,473,972 | style="text-align:center;"| 2.0%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|UK}}''' | style="text-align:right;"| 63,395,574 | style="text-align:center;"| 0.4%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|USA}}''' | style="text-align:right;"| 316,668,567 | style="text-align:center;"| 1.2%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 1,200,000 |- | '''{{flag|Uruguay}}''' | style="text-align:right;"| 3,324,460 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|VIR}}''' | style="text-align:right;"| 104,737 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Uzbekistan}}''' | style="text-align:right;"| 28,661,637 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Vanuatu}}''' | style="text-align:right;"| 261,565 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Venezuela}}''' | style="text-align:right;"| 28,459,085 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Vietnam}}''' | style="text-align:right;"| 92,477,857 | style="text-align:center;"| 16.4%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| 14,380,000 |- | '''{{flag|Yemen}}''' | style="text-align:right;"| 25,408,288 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Zambia}}''' | style="text-align:right;"| 14,222,233 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |- | '''{{flag|Zimbabwe}}''' | style="text-align:right;"| 13,182,908 | style="text-align:center;"| < 0.1%<ref name="pewforum.org"/> | style="text-align:right;"| |-style="background:#9ff;" ! '''စုစုပေါင်း''' ! '''၇,၀၉၅,၂၁၇,၉၈၀''' ! Pew: '''၇.၁%'''<ref name="pewforum.org"/> ! Pew: '''၄၈၇,၅၄၀,၀၀၀'''<ref name="pewforum.org"/> |} == ဒေသအလိုက် == {| class="wikitable sortable" |+ ဒေသအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဦးရေ (၂၀၁၀)<ref name="pewforum.org"/> |- ! ဒေသ ! စုစုပေါင်း ခန့်မှန်းလူဦးရေ ! ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ခန့်မှန်းဦးရေ ! % |- style="text-align:center;" | [[အာရှ-ပစိဖိတ်]] | ၄,၀၅၄,၉၉၀,၀၀၀ | ၄၈၁,၂၉၀,၀၀၀ | ၁၁.၉% |- style="text-align:center;" | [[မြောက်အမေရိက]] | ၃၄၄,၅၃၀,၀၀၀ | ၃,၈၆၀,၀၀၀ | ၁.၁% |- style="text-align:center;" | [[ဥရောပ]] | ၇၄၂,၅၅၀,၀၀၀ | ၁,၃၃၀,၀၀၀ | ၀.၂% |- style="text-align:center;" | [[အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]-[[မြောက်အာဖရိက]] | ၃၄၁,၀၂၀,၀၀၀ | ၅၀၀,၀၀၀ | ၀.၁% |- style="text-align:center;" | [[လက်တင်အမေရိက]]-[[ကာရစ်ဘီယံ]] | ၅၉၀,၀၈၀,၀၀၀ | ၄၁၀,၀၀၀ | <၀.၁% |- style="background:#9ff;" ! စုစုပေါင်း ! ၆,၈၉၅,၈၉၀,၀၀၀ ! ၄၈၇,၅၄၀,၀၀၀ ! ၇.၁% |} == ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဦးရေ အများဆုံးသော နိုင်ငံ ဆယ်ခု == {| class="wikitable sortable" |+ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံများ (၂၀၁၀)<ref name="pewforum.org"/> |- ! နိုင်ငံ ! ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဦးရေ (ခန့်မှန်း) ! နိုင်ငံလူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ % ! ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာလူဦးရေ၏ % |- style="text-align:center;" | [[တရုတ်နိုင်ငံ]] | ၂၄၄,၁၃၀,၀၀၀ | ၁၈.၂% | ၄၆.၄% |- style="text-align:center;" | [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | ၆၄,၄၂၀,၀၀၀ | ၉၃.၂% | ၁၂.၂% |- style="text-align:center;" | [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]<ref name="autogenerated1" /> | ၄၅,၈၂၀,၀၀၀<ref name="pewforum.org"/> | ၃၆.၂%<ref name="pewforum.org"/> | ၉.၂% |- style="text-align:center;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | ၃၈,၄၁၀,၀၀၀ | ၈၇.၉၀% | ၇.၃% |- style="text-align:center;" | [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ]] | ၁၄,၄၅၀,၀၀၀ | ၆၉.၃% | ၂.၈% |- style="text-align:center;" | [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] | ၁၄,၃၈၀,၀၀၀ | ၁၆.၄% | ၂.၇% |- style="text-align:center;" | [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] | ၁၃,၆၉၀,၀၀၀ | ၉၆.၉% | ၂.၉% |- style="text-align:center;" | [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] | ၁၁,၀၅၀,၀၀၀ | ၂၂.၉% | ၂.၁% |- style="text-align:center;" | [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] | ၉,၂၅၀,၀၀၀ | ၀.၈% | ၁.၈% |- style="text-align:center;" | [[မလေးရှားနိုင်ငံ]] | ၅,၀၁၀,၀၀၀ | ၁၇.၇% | ၁% |- style="background:#9ff;" ! ဆယ်နိုင်ငံပေါင်း ! ၄၉၉,၄၆၅,၅၂၀ ! ၁၈.၁% ! ၉၄.၉% |- style="background:#9ff;" ! ကျန်နိုင်ငံများပေါင်း ! ၂၆,၉၂၀,၀၀၀ ! ၀.၇% ! ၅.၁% |- style="background:#9ff;" ! တစ်ကမ္ဘာလုံး ! ၅၂၆,၃၇၃,၀၀၀ ! ၇.၃% ! ၁၀၀% |} == ရည်ညွှန်းချက်များ == {{reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * The US State Department's ''[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/ International Religious Freedom Report 2010]'' * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ CIA FactBook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090912045414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=12 September 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107021832/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/%20 |date=7 January 2019 }} * [http://www.adherents.com/Na/Na_82.html#614 adherents.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114140133/http://www.adherents.com/Na/Na_82.html#614 |date=14 November 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114140133/http://www.adherents.com/Na/Na_82.html#614 |date=14 November 2016 }} {{ကမ္ဘာ့ဘာသာ}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ| ]] 9dvlx8m8n85f2axhwcmrhkoss2vdrbr 0 50044 1050553 1050410 2026-08-28T04:08:01Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Pyay_Technological_University.jpg|Pyay_Technological_University.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 20 August 2026. 1050553 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Pyay Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = PTU |တံဆိပ် = |တံဆိပ်စာသား = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်၏ အမှတ်တံဆိပ် |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Industrial power flourishes |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ = |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်။ |ပါမောက္ခချုပ် =- |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ မြနန္ဒာလွင် |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |သင်ပြသူ ဦးရေ = |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ = |တည်နေရာ = လက်ခုပ်ပင်ရွာ၊ [[ပြည်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အကျယ်အဝန်း = ၁၂၃.၃၀ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |ဝဘ်ဆိုတ် = https://www.ptu.edu.mm/ }} '''ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Pyay Technological University}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ရှေးကျသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်သုံးခုဖြစ်သော [[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] တို့တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်ပိုင်း)]]၊ [[ပြည်မြို့]] မှ (၇) မိုင်အကွာ ပြည် - ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ လက်ခုပ်ပင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်လည်း ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဦးစီးဌာန လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[Category:Logos of universities in Myanmar]] [[Category:Logos of universities in Myanmar]] ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၇/၉၈)ဖြင့် ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းအသီးသီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၉.၆.၁၉၉၈)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၇၃/၉၈)အရ ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ်ကို ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက် နေ့မှစ၍ ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/PyayTU.do| title=ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉| Publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ=== အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ Bachelor of Technology (B-tech)နှင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့Bachelor of Engineering (BE) အတွက် သင်ကြားနေသောဘာသာရပ်များမှာ # မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ Civil Engineering # အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Electronic Engineering # လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ Electrical Power Engineering # စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ Mechanical Engineering # ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ Computer Engineering and Information Technology ===ကျောင်းသားများ=== ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၇ အထိ A.G.T.I ဒီပလိုမာရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Diploma of A.G.T.I (1997 to 2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MP ''' !width="50"|'''MT/CNC''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''PE''' !width="50"|'''Total''' |- |1997,April |3 |6 | | | | | | |9 |- |1997,Dec |139 |102 |102 | | | | | |343 |- |1998 |101 |82 |94 | | | | | |277 |- |1999 |103 |88 |86 | | | | | |277 |- |2000,March |165 |68 |95 | | | | | |328 |- |2000,Nov |173 |86 |123 | | | | | |382 |- | 2002,Jan |123 |162 |145 | | | | | |430 |- |2002,Dec |26 |18 |17 | | | | | |61 |- | 2003,Aug |34 |42 |39 |39 |10 |45 |25 | |234 |- | 2003,Dec |50 |42 |32 |18 |4 |24 | 13 | |183 |- | 2004,No |19 |52 |57 |58 |26 |25 | 22 | |259 |- | 2005,Oct |55 |94 |116 |71 |50 |54 |29 | |469 |- |2006,Sep |63 |70 |70 |73 |48 |42 | 34 | 15 |415 |- | 2007,Nov |67 |47 |53 |30 |20 |29 | 24 | 7 |277 |- |} ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၇ အထိ B.Tech / B.E ဘွဲ့ရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Graduate of B.Tech/B.E (2002-2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MECH ''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''Total''' |- | 2002,Dec(B.Tech) |245 |57 |76 |61 | | |349 |- |2004,Feb(B.Tech) |61 |81 |59 |3 | | | 31 |- |2004,Dec(B.Tech) |8 |10 |13 | | | | 31 |- | 2004,(B.E) |66 |22 |38 |23 | | | 149 |- | 2005,(B.Tech) |32 |15 |31 |25 |34 |16 | 153 |- | 2005,Jan(B.E) |69 |51 |49 |6 | | | 175 |- | 2005,Nov(B.E) |9 |26 |18 | | | | 53 |- | 2006,(B.Tech) |35 |48 |39 |31 |15 |12 | 180 |- | 2006,(B.E) |34 |15 |33 |23 |34 |15 |154 |- |2007,(B.Tech) |59 |43 |38 |58 |34 |17 |249 |- | 2007,(B.E) |31 |44 |27 |27 |11 |9 |149 |- |Total |649 |412 |421 |257 |128 |69 |1936 |- |} == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Pyay Technological University,Convo.jpg|ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ </gallery> ===ကျမ်းကိုး=== {{reflist}} #http://www.most.gov.mm/ptu/index.php{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001221517/http://www.most.gov.mm/ptu/index.php |date=1 October 2013 }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] loz5dmwchlmlqq7tk2o54d52x7ppvxk 0 51334 1050547 1041302 2026-08-28T03:35:47Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050547 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific prefix = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး(ငြိမ်း)<br>[[မဟာသရေစည်သူ]]<ref name="nationalday"/> | name = စိုးဝင်း | image = Soe Win.jpg | image_size = 230px | office = [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ | termstart = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | termend = | appointer = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်]] | 1blankname = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | deputy = {{Collapsible list | title = အဖွဲ့ဝင်များ | 1 = [[မောင်မောင်အေး]] (အတွင်းရေးမှူး) | 2 = [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]] | 3 = [[ကိုကိုလှိုင်]] | 4 = [[မိုးအောင်]] | 5 = ဒေါက်တာရင်ရင်နွယ် | 6 = ချိုချိုကျော်ငြိမ်း | 7 = [[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]] | 8 = [[မန်းငြိမ်းမောင်]] | 9 = [[ဒွဲဘူ]] | 10 = [[ဇော်အေးမောင်]] }} | office1 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br>ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | termstart1 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | termend1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | appointer1 = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] | office2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] | termstart2 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | termend2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | 1blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata2 = [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] | alongside2 = [[တင်အောင်စန်း]]၊ [[မြထွန်းဦး]]၊ [[မောင်မောင်အေး]]၊ [[ဝင်းရှိန်]]၊ [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]] နှင့်အတူ | office3 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br/>ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | termstart3 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | termend3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | appointer3 = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁ | 1blankname3 = ဥက္ကဋ္ဌ | 1namedata3 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office4 = [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | title4 = {{flagicon image|Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | termstart4 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | termend4 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor4 = [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး]] | successor4 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | office5 = [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | title5 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart5 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | termend5 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor5 = [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး]] | successor5 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]<ref name="bbc_ye_win_oo"/> | birth_date = {{birth date and age|1960|3|1}} | birth_place = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] (၂၂ ပတ်စဉ်) | spouse = ဒေါ်သန်းသန်းနွယ် | children = ဟန်ထူး<br>လင်းထူး | citizenship = မြန်မာနိုင်ငံသား | nationality = [[ဗမာ]] | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | awards = {{bulleted list |[[မဟာသရေစည်သူ]] (၂၀၂၂) |[[သရေစည်သူ]] (၂၀၂၁) |[[သီရိပျံချီ]]}} | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{Army|Myanmar}} | serviceyears = ၁၉၈၀–၂၀၂၆ | rank = {{flagicon image|17. Myanmar Army VSGEN.svg}} [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] | military_blank1 = ကိုယ်ပိုင်အမှတ် | military_data1 = ကြည်း/ ၁၆၄၈၉ }} '''<ref name="nationalday"/><ref name=":0">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref>ဦးစိုးဝင်း''' (၁ မတ် ၁၉၆၀ မွေးဖွား<ref>{{cite web|title=Issuance of Executive Order "Blocking Property With Respect To The Situation In Burma;" Burma-related Designations and Designations Updates {{!}} U.S. Department of the Treasury|url=https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210211|website=home.treasury.gov|access-date=၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref>) သည် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး(ငြိမ်း) သီရိပျံချီ၊ မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ရ မြန်မာ့တပ်မတော် ထိပ်တန်းအရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊လက်ရှိတွင် [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ ယင်းမတိုင်မီက [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သီရိပျံချီ၊ မဟာသရေစည်သူ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိလည်းကောင်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81254 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> [[စစ်တက္ကသိုလ်]]၊ ဗိုလ်လောင်သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၂၂) ကျောင်းဆင်းအရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်အမှတ်သည် ကြည်း/၁၆၄၈၉ ဖြစ်သည်။ [[ဗထူးတပ်မြို့]]ရှိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း (ဗထူး)၏ ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး၊ [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] စသည့် တာဝန်များကိုထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှစတင်ကာ "ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)" အဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]တွင် ဒုတိယ​ခေါင်း​ဆောင်ဖြစ်ကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာအာဏာသိမ်း- နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း - ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-55882493|website=https://www.bbc.com/burmese|publisher=[[BBC News]] မြန်မာပိုင်း|access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|language=မြန်မာဘာသာ}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73053|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးချစ်စိန်နှင့် ဒေါ်ကြင်ထွေးတို့မှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် [[မန္တလေးမြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2020-12-05|title=တပ်ချုပ် ဖြစ်လာနိုင်သူ စစ်သားကောင်း ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2020/12/05/234398.html|access-date=2021-02-02|website=ဧရာဝတီ|language=en-US|archive-date=2020-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206065500/https://burma.irrawaddy.com/article/2020/12/05/234398.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 April 2024 |title=As Myanmar’s Military Stumbles, a Top General’s Disappearance Fuels Intrigue |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/as-myanmars-military-stumbles-a-top-generals-dissapearance-fuels-intrigue.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=9 April 2024 |title=PDF Drones Target Southeastern Regional Military Command During visit of Junta’s Deputy Chief |url=https://www.bnionline.net/en/news/pdf-drones-target-southeastern-regional-military-command-during-visit-juntas-deputy-chief |work=Burma News International}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 July 2023 |title=Vice-Chairman of State Administration Council Deputy Prime Minister Vice-Senior General Soe Win Attends 2023 Monsoon Tree Planting Ceremony in Nay Pyi Taw Union Territory |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-attends-2023monsoon-tree-planting-ceremony-in-nay-pyi-?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D192602200 |work=Myanmar National Portal |archive-date=27 April 2024 |access-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427203554/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-attends-2023monsoon-tree-planting-ceremony-in-nay-pyi-?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D192602200 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=20 September 2023 |title=Myanmar Junta Continues Tightening the Screws on Its Economic Team |url=https://www.irrawaddy.com/business/myanmar-junta-continues-tightening-the-screws-on-its-economic-team.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=29 March 2023 |title=Retired Top Brass Wheeled Out For Embattled Myanmar Junta Chief |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-top-brass-wheeled-out-for-embattled-myanmar-junta-chief.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 November 2021 |title=Over 50 Top Officials From Myanmar’s Ousted NLD Govt Face Long Jail Terms |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-50-top-officials-from-myanmars-ousted-nld-govt-face-long-jail-terms.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref> ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ်]]သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2021-08-04 |title=Min Aung Hlaing and His Generals: Some Biographical Notes |url=https://fulcrum.sg/min-aung-hlaing-and-his-generals-some-biographical-notes/ |access-date=2022-09-22 |website=FULCRUM |language=en-US |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922043703/https://fulcrum.sg/min-aung-hlaing-and-his-generals-some-biographical-notes/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=6 February 2024 |title=Vice-Chairman of State Administration Council Deputy Prime Minister Vice-Senior General Soe Win Honours Myanmar Academy Awards Ceremony for 2023 |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-honours-myanmar-academy-awards-ceremony-for-2023?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D219648266 |website=Myanmar National Portal |access-date=10 May 2024 |archive-date=27 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427172030/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-honours-myanmar-academy-awards-ceremony-for-2023?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D219648266 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Subir Bhaumik |date=5 February 2024 |title=Three Years After Coup, Myanmar Military Junta Falling Apart – OpEd |url=https://www.eurasiareview.com/05022024-three-years-after-coup-myanmar-military-junta-falling-apart-oped/ |work=Eurasia Review}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ei Thinzar Myint |date=10 April 2024 |title=Resistance Drones Strike Myanmar Military’s SE Command During Junta No. 2’s Visit |url=https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 January 2024 |title=Political analysts note that the calls from Junta supporters for coup leader General Min Aung Hlaing to step down as Commander-in-Chief are evident signs of internal divisions within the coup regime. During a pro-Junta event in Pyin Oo Lwin on January 16th, Monk U Ariya Wun Tha, also known as Pauk Ko Taw, suggested that Senior General Min Aung Hlaing is better suited for a civilian role, advocating for him to transition to such a position and transfer the Commander-in-Chief role to his deputy, Vice Senior General Soe Win. |url=https://www.bnionline.net/en/news/growing-demands-coup-leader-general-min-aung-hlaing-resign-exposes-internal-splits-inside-junta |work=[[Burma News International]]}}</ref> ==စစ်မှုထမ်းခြင်း== ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ်မှ အပတ်စဉ် (၂၂)ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=22 January 2024 |title=Last week, an ultranationalist Buddhist monk who helped set up pro-junta militias was detained and questioned by authorities after he joined calls for Min Aung Hlaing to resign to show responsibility for the string of humiliating military defeats. He told a crowd gathered for a pro-military rally in Mandalay Region’s Pyin Oo Lwin town that Min Aung Hlaing should step down from his post as military chief and hand over control to his deputy, Vice Senior General Soe Win. |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/will-the-myanmar-junta-boss-step-down-all-sides-now-want-him-gone.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Brian Wei |date=25 January 2024 |title=Junta No. 2 Fails to Persuade Allied Karen Armed Group to Stay With Myanmar Military |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-no-2-fails-to-persuade-allied-karen-armed-group-to-stay-with-myanmar-military.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=14 November 2023 |title=General Soe Win is now deputy leader of the State Administration Council, the junta’s governing body, and army commander-in-chief, while General Yar Pyae is now home affairs minister. General Kyaw Swe served as home affairs minister under the Daw Aung San Suu Kyi administration. In a twist of fate, General Yar Pyae is now handling Ye Htut’s case. |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/what-happened-to-ye-htut-intrigue-in-myanmars-corridors-of-power.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 August 2022 |title=Don’t Bet on Myanmar Junta No. 2 Ousting His Boss |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/dont-bet-on-myanmar-junta-no-2-ousting-his-boss.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 January 2023 |title=SAC Vice-Chair Dy PM Vice-Senior General Soe Win attends 1st coordination meeting of Central Census Commission |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/sac-vice-chair-dy-pm-vice-senior-general-soe-win-attends-1st-coordination-meeting-of-central-census-commission?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D155266317 |work=Myanmar National Portal |archive-date=2 May 2024 |access-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502002654/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/sac-vice-chair-dy-pm-vice-senior-general-soe-win-attends-1st-coordination-meeting-of-central-census-commission?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D155266317 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=10 February 2014 |title=Myanmar Deputy Commander-In-Chief of Defence Services and Commander-In-Chief (Army) Calls on Minister for Defence |url=https://www.mindef.gov.sg/web/portal/mindef/news-and-events/latest-releases/article-detail/2014/february/2014feb10-news-releases-02103/!ut/p/z0/fY27EoIwFES_xYIycy_4qhELdVQadDCNE-SiUQwCEeTvDTCUWp6d3bPAIQSuRCWvQstMidTwic_Oc3_prXDi7P1pYKN7DILtdLFfH-Yz2AD_XzAGec9z7gK_ZErTR0P4lCqmhHWstIW37EkWKqpLJlTMqDJpaWEqNJWaFZSSKMkEDtoTCxOKircomp4N2ci67VBk6Ng4bp-dYuftrsBfQt-YVEkGYbuBcHD0_NvxevCoqd3RFxjYJ0o!/ |website=MINDEF Singapore |access-date=10 May 2024 |archive-date=27 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427192727/https://www.mindef.gov.sg/web/portal/mindef/news-and-events/latest-releases/article-detail/2014/february/2014feb10-news-releases-02103/!ut/p/z0/fY27EoIwFES_xYIycy_4qhELdVQadDCNE-SiUQwCEeTvDTCUWp6d3bPAIQSuRCWvQstMidTwic_Oc3_prXDi7P1pYKN7DILtdLFfH-Yz2AD_XzAGec9z7gK_ZErTR0P4lCqmhHWstIW37EkWKqpLJlTMqDJpaWEqNJWaFZSSKMkEDtoTCxOKircomp4N2ci67VBk6Ng4bp-dYuftrsBfQt-YVEkGYbuBcHD0_NvxevCoqd3RFxjYJ0o!/ }}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=23 April 2024 |title=In Myanmar, The General Who Vanished Has Grabbed The Spotlight |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-myanmar-the-general-who-vanished-has-grabbed-the-spotlight.html |work=The Irrawaddy}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 April 2024 |title=Junta Watch: Mystery Deepens Over Fate of Regime No. 2; Finding Uses for Rohingya; and More |url=https://www.irrawaddy.com/specials/junta-watch/junta-watch-mystery-deepens-over-fate-of-regime-no-2-finding-uses-for-rohingya-and-more.html |work=The Irrawaddy}}</ref><ref>{{Cite news |date=31 July 2023 |title=Myanmar Extends State of Emergency, Forcing Delay in Promised Election |url=https://www.voanews.com/a/myanmar-extends-state-of-emergency-forcing-delay-in-promised-election-/7205072.html |work=Voice of America}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 June 2023 |title=Vice-Chairman of State Administration Council Deputy Prime Minister Vice-Senior General Soe Win Attends and Delivers a Speech at Rehabilitation Coordination Meeting of Natural Disaster Management Committee |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-attends-and-delivers-a-speech-at-rehabilitation-coordi?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D187198633 |work=Myanmar National Portal |archive-date=27 April 2024 |access-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427172033/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-attends-and-delivers-a-speech-at-rehabilitation-coordi?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D187198633 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=18 October 2017 |title=Swiss visit by Myanmar army officials sparks controversy |url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/federalism-talks_swiss-visit-by-myanmar-army-officials-sparks-controversy/43606808 |work=[[SWI swissinfo.ch]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 August 2021 |title=Myanmar military forms caretaker gov't with army chief as PM |url=https://english.kyodonews.net/news/2021/08/0a0f75b65840-myanmar-military-forms-caretaker-govt-with-army-chief-as-pm.html |work=[[Kyodo News]]}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]အဖြစ် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[မကွေးတိုင်း]]များရှိ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးများကို ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=5 January 2024 |title=Myanmar regime vows to hold 2024 census despite spike in clashes |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-regime-vows-to-hold-2024-census-despite-spike-in-clashes |work=Nikkei Asia}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 October 2023 |title=Vice-Senior General Soe Win Attends and Delivers a Speech at Meeting 1/2023 of Myanmar Special Economic Zone Central Committee |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-senior-general-soe-win-attends-and-delivers-a-speech-at-meeting-1%2F2023-of-myanmar-special-economic-zone-central-committee?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D205854141 |website=Myanmar National Portal |access-date=10 May 2024 |archive-date=27 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427172016/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-senior-general-soe-win-attends-and-delivers-a-speech-at-meeting-1%2F2023-of-myanmar-special-economic-zone-central-committee?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D205854141 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=12 December 2023 |title=Vice-Chairman of State Administration Council Deputy Prime Minister Vice-Senior General Soe Win Attends and Delivers a Speech at Ceremony to Mark 75th Anniversary of Human Rights Day |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/-/asset_publisher/Jb7SCMXVsWI1/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-attends-and-delivers-a-speech-at-ceremony-to-mark-75th?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_Jb7SCMXVsWI1_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_Jb7SCMXVsWI1%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_Jb7SCMXVsWI1_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_Jb7SCMXVsWI1_assetEntryId%3D212171316 |website=Myanmar National Portal |access-date=10 May 2024 |archive-date=1 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501161228/https://myanmar.gov.mm/news-media/-/asset_publisher/Jb7SCMXVsWI1/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-attends-and-delivers-a-speech-at-ceremony-to-mark-75th?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_Jb7SCMXVsWI1_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_Jb7SCMXVsWI1%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_Jb7SCMXVsWI1_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_Jb7SCMXVsWI1_assetEntryId%3D212171316 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=31 May 2023 |title=Top Chinese Intelligence Official Visits Myanmar for ‘Cooperation’ Talks. Major General Yang Yang, acting director-general of the Intelligence Bureau of the Joint Staff Department of China’s Central Military Commission, met the junta’s number two official, Soe Win, for talks on “cooperation between the two armies”, state media said. |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmars-crisis-the-world/top-chinese-intelligence-official-visits-myanmar-for-cooperation-talks.html |work=The Irrawaddy}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 February 2023 |title=SAC Vice-Chairman Deputy Prime Minister Vice-Senior General Soe Win attends reception to mark 75th anniversary of founding Russia-Myanmar diplomatic ties |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/sac-vice-chairman-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-attends-reception-to-mark-75th-anniversary-of-founding-russia-myanmar-diplomatic-t |work=Myanmar National Portal |archive-date=11 June 2025 |access-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611045243/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/sac-vice-chairman-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-attends-reception-to-mark-75th-anniversary-of-founding-russia-myanmar-diplomatic-t |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=18 April 2019 |title=NLD-Tatmadaw relations: strong words, rising tensions |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-tatmadaw-relations-strong-words-rising-tensions/ |work=Frontier Myanmar}}</ref> [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (ကေအိုင်အေ) အား [[တပ်မတော်]]၏ လက်အောက်ခံ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]]အဖြစ် အသွင်ကူးပြောင်းရန် ဖိအားပေးခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=19 December 2023 |title=Vice-Chairman of State Administration Council Deputy Commander-in-Chief of Defence Services Commander-in-Chief (Army) Vice-Senior General Soe Win Comforts Military Personnel, Myanmar Police Force Members, and People’s Militia got Injuries in Serving State Defence and Security Duties |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-commander-in-chief-of-defence-services-commander-in-chief-army-vice-senior-general-soe-win-comfor |work=Myanmar National Portal |archive-date=10 June 2025 |access-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610020202/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-commander-in-chief-of-defence-services-commander-in-chief-army-vice-senior-general-soe-win-comfor |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=5 January 2024 |title=Vice-Chairman of State Administration Council Deputy Prime Minister Vice-Senior General Soe Win Inspects Preparations for Hosting Dinner and Entertainment Programmes to honour 76th Anniversary of Independence Day |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-inspects-preparations-for-hosting-dinner-and-entertain?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D215521793 |website=Myanmar National Portal |access-date=10 May 2024 |archive-date=28 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428000639/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-inspects-preparations-for-hosting-dinner-and-entertain?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D215521793 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=6 October 2023 |title=SAC Vice-Chairman Deputy Commander-in-Chief of Defence Services Commander-in-Chief (Army) Vice-Senior General Soe Win Attends Centennial Celebration of No.1 Military Hospital (700-Bed) and 30th Myanmar Tatmadaw Medical Conference |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/sac-vice-chairman-deputy-commander-in-chief-of-defence-services-commander-in-chief-army-vice-senior-general-soe-win-attends-centennial-celebration-of-?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D206330956 |website=Myanmar National Portal |access-date=10 May 2024 |archive-date=27 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427165002/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/sac-vice-chairman-deputy-commander-in-chief-of-defence-services-commander-in-chief-army-vice-senior-general-soe-win-attends-centennial-celebration-of-?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D206330956 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=13 June 2023 |title=Vice-Chairman of State Administration Council Deputy Prime Minister Vice-Senior General Soe Win Pays Homage to Remains of SSMNC Chairman Bhamo Sayadaw, and Inspects Preparations for Final Rites Ceremony |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-pays-homage-to-remains-of-ssmnc-chairman-bhamo-sayad-1?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D188103612 |work=Myanmar National Portal |archive-date=1 May 2024 |access-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501165514/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-pays-homage-to-remains-of-ssmnc-chairman-bhamo-sayad-1?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur=0&p_r_p_resetCur=false&_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId=188103612 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Michael Sullivan |date=29 April 2020 |title=U.N. Envoy Brings New Allegations Of War Crimes Against Myanmar |url=https://www.npr.org/2020/04/29/847733031/u-n-envoy-brings-new-allegations-of-war-crimes-in-myanmar |work=NPR}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 July 2019 |title=US Imposes Sanctions on Myanmar Military Commander Over Rohingya Abuses |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_us-imposes-sanctions-myanmar-military-commander-over-rohingya-abuses/6172005.html |work=Voice of America}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှ ၂၀၁၀ ဩဂုတ်လအတွင်း ကေအိုင်အေ ခေါင်းဆောင်များနှင့် အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း နယ်ခြားစောင့်တပ်ပြောင်းလဲရေးအတွက် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite news |date=28 September 2023 |title=Tracing Myanmar Junta’s Repeated Governing Body Shakeups Since Coup |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/tracing-myanmar-juntas-repeated-governing-body-shakeups-since-coup.html |work=The Irrawaddy}}</ref><ref>{{Cite news |date=19 September 2023 |title=Vice-Chairman of State Administration Council Deputy Commander-in-Chief of Defence Services Commander-in-Chief (Army) Vice-Senior General Soe Win Receives Chiefs of ASEAN Air Forces |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-commander-in-chief-of-defence-services-commander-in-chief-army-vice-senior-general-soe-win-receiv?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D203940677 |work=Myanmar National Portal |archive-date=1 May 2024 |access-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501161638/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/vice-chairman-of-state-administration-council-deputy-commander-in-chief-of-defence-services-commander-in-chief-army-vice-senior-general-soe-win-receiv?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur=0&p_r_p_resetCur=false&_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId=203940677 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=29 June 2023 |title=SAC Vice-Chairman Deputy Prime Minister Vice-Senior General Soe Win receives Russian Ambassador to Myanmar who has completed his tour of duty |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/sac-vice-chairman-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-receives-russian-ambassador-to-myanmar-who-has-completed-his-tour-of-duty?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D191073867 |work=Myanmar National Portal |archive-date=27 April 2024 |access-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427170504/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/sac-vice-chairman-deputy-prime-minister-vice-senior-general-soe-win-receives-russian-ambassador-to-myanmar-who-has-completed-his-tour-of-duty?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D191073867 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=26 January 2024 |title=Powerful BGF leader Protecting Chinese- Gangs at Shwe Kokko Declares Autonomous Zone in Myawaddy – Colonel Chit Thu also ends Karen BGF’s Proxy Role Under the Junta |url=https://www.bnionline.net/en/news/powerful-bgf-leader-protecting-chinese-gangs-shwe-kokko-declares-autonomous-zone-myawaddy |work=Burma News International}}</ref><ref>{{Cite news |date=29 August 2022 |title=SAC Vice-Chairman Deputy Commander-in-Chief of Defence Services Commander-in-Chief (Army) Vice-Senior General Soe Win attends closing ceremony of International Army Games-2022 |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/sac-vice-chairman-deputy-commander-in-chief-of-defence-services-commander-in-chief-army-vice-senior-general-soe-win-attends-closing-ceremony-of-intern?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D135184278 |work=Myanmar National Portal |archive-date=28 April 2024 |access-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428002846/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/9ZewUq5mfR5F/content/sac-vice-chairman-deputy-commander-in-chief-of-defence-services-commander-in-chief-army-vice-senior-general-soe-win-attends-closing-ceremony-of-intern?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_9ZewUq5mfR5F_assetEntryId%3D135184278 |url-status=dead }}</ref> === ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ် === ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလအတွင်းက မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့ရှိ [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ထိုစဉ်က စခန်း၌ရှိနေသည်ဟု ယူဆရသော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟူသော သတင်းများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=25 May 2024 |title=SAC Vice-Senior General Soe Win stresses thorough preparation for Dawei SEZ MOI to ensure mutual benefits |url=https://elevenmyanmar.com/news/sac-vice-senior-general-soe-win-stresses-thorough-preparation-for-dawei-sez-moi-to-ensure |work=Eleven Media Group}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 April 2024 |title=Rumours swirl about General Soe Win's fate |url=https://eng.mizzima.com/2024/04/25/9298 |work=[[Mizzima News]]}}</ref> အထူးသဖြင့် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် ၎င်းသည် လူမြင်ကွင်းမှ နှစ်ပတ်ကျော်ကြာ ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သဖြင့် အမျိုးမျိုးသော ခန့်မှန်းချက်များ ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ နောက်ဆုံးခရီးစဉ်မှာ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့က ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ [[ဗထူးတပ်မြို့]]သို့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာ[[သင်္ကြန်|သင်္ကြန်ပွဲ]]တော်များသို့ တက်ရောက်ခြင်း မရှိခဲ့သည့်အတွက် ၎င်း၏ အခြေအနေအပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် သံသယများ မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=16 April 2024 |title=Myanmar's dampened and explosive Thingyan water festival celebration |url=https://eng.mizzima.com/2024/04/16/9043 |work=[[Mizzima News]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebastian Strangio |date=1 August 2023 |title=Myanmar Junta Extends State of Emergency for Fourth Time |url=https://thediplomat.com/2023/08/myanmar-junta-extends-state-of-emergency-for-fourth-time/ |work=The Diplomat}}</ref> တရားဝင် ငြင်းဆိုမှုများရှိသော်လည်း ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရနိုင်သည်ဟူသော ကောလာဟလများနှင့် စစ်ရေးရှုံးနိမ့်မှုများကြားတွင် ၎င်းအား စစ်ဘက်ဦးဆောင်မှုနေရာ၌ အစားထိုးရန် ထောက်ခံမှုများ ရှိနေသည်ဟူသော သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=30 April 2024 |title=His No. 2, Vice Senior General Soe Win, commander-in-chief of the army and deputy head of the State Administration Council (as the junta calls itself), disappeared for nearly a month after an April 3 visit to Ba Htoo, a garrison town in southern Shan State, finally reappearing on state TV's evening news on Monday. |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/sleepless-in-naypyitaw-myanmar-junta-leader-lives-in-fear-of-assassination.html |work=The Irrawaddy}}</ref>သို့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့|မော်လမြိုင်]]ရှိ စစ်ဆေးရုံတွင် ဒဏ်ရာရစစ်သည်များကို သွားရောက်ကြည့်ရှုပြီး ဆုငွေများ ပေးအပ်နေသည့် ရုပ်သံသတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းက မရေရာမှုများကို တစ်ခန်းရပ်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Saw Reh |date=16 April 2024 |title=KNLA and allies repel Myanmar junta troops trying to reach Myawaddy |url=https://myanmar-now.org/en/news/knla-and-allies-repel-myanmar-junta-troops-trying-to-reach-myawaddy/ |work=Myanmar Now}}</ref><ref>{{cite web |title=As Myanmar's Military Stumbles, a Top General's Disappearance Fuels Intrigue |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/as-myanmars-military-stumbles-a-top-generals-dissapearance-fuels-intrigue.html |access-date=April 21, 2024 |website=The Irrawaddy}}</ref><ref>{{Cite news |date=5 July 2023 |title=Wives of Generals Pray for Their Husbands on Myanmar Women's Day |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/wives-of-generals-pray-for-their-husbands-on-myanmar-womens-day.html |work=The Irrawaddy}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 April 2024 |title=He's Back: Myanmar Junta No. 2 Returns With His Sights Set on Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/hes-back-myanmar-junta-no-2-returns-with-his-sights-set-on-thai-border.html |work=The Irrawaddy}}</ref>ထို့ပြင် ၎င်းသည် ကရင်ပြည်နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များနှင့် တွေ့ဆုံ၍ ထိုင်းနယ်စပ် တည်ငြိမ်ရေးကိစ္စများကို ဆွေးနွေးခဲ့သလို၊ အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရှိ အရာရှိများနှင့် တွေ့ဆုံရာတွင်လည်း စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကိုသာ အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news |date=7 May 2022 |title=Junta Watch: Regime Admits It's Not in Full Control; ASEAN Rebuffed, and More |url=https://www.irrawaddy.com/specials/junta-watch/junta-watch-regime-admits-its-not-in-full-control-asean-rebuffed-and-more.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=17 March 2023 |title=Vice Senior General Soe Win instructs Loikaw military personnel on effective use of weapons and ammunition |url=https://www.bnionline.net/en/news/vice-senior-general-soe-win-instructs-loikaw-military-personnel-effective-use-weapons-and |work=Burma News International}}</ref> ဤကဲ့သို့ လူမြင်ကွင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခြင်းက ပြင်းထန်သော ဝေဖန်ခန့်မှန်းချက်များ ထွက်ပေါ်နေသည့် ကာလအတွင်း အခြေအနေကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ရှင်းလင်းသွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=1 April 2023 |title=Myanmar Junta Sacks Commander After Heavy Casualties in Karen State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-sacks-commander-after-heavy-casualties-in-karen-state.html |work=[[The Irrawaddy]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=လူမြင်ကွင်းပြန်ပေါ်လာသည့် ဒုစစ်ခေါင်းဆောင် အောင်ဇေယျစစ်ဆင်ရေးကို ဆက်ကွပ်ကဲနိုင် |url=https://burmese.dvb.no/post/650318 |access-date=2026-03-12 |website=ရက်အတော်ကြာပျောက်နေခဲ့တဲ့ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီရဲ့ ဒုခေါင်းဆောင် စိုးဝင်း လူမြင်ကွင်းကို ပြန်ပေါ်လာပြီး အောင်ဇေယျ စစ်ဆင်ရေးကို နေပြည်တော်ကနေ ကွပ်ကဲလိမ့်မယ်လို့ သုံးသပ်တာတွေ ရှိပါတယ်။အာဏာသိမ်းစစ်ကော… |language=en}}</ref> === တာဝန်ရာထူး အပြောင်းအလဲ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်း ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းသည် ၎င်းတာဝန်ယူထားသည့် နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်များထဲက နိုင်ငံတော်အဆင့် ကော်မတီဆယ်ခုခန့်ရှိ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးများကို ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစောထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-10-10 |title=ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစိုးဝင်းရဲ့ နိုင်ငံရေးတာဝန်တွေ ဦးညိုစောလွှဲယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn7636k5vpeo |access-date=2026-03-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း တပ်မတော်၏ ရာထူးတာဝန် ပြောင်းလဲမှုများအရ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းသည် မိမိပူးတွဲတာဝန်ယူထားသော ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုစစ်ခေါင်းဆောင်က ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) တာဝန်လွှဲပေး |url=https://burmese.dvb.no/post/749592 |access-date=2026-03-12 |website=စစ်ကောင်စီတပ်မှာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ပြီးရင် ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) တာဝန်ကို ဒီကနေ့ ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစိုးဝင်းက ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးကို လွှဲပေးလိုက်တယ်လို့ နေပြည်တော်သတ… |language=en}}</ref> ထိုသို့ လွှဲပြောင်းပြီးနောက် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းသည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်ကိုသာ ဆက်လက်ထမ်းဆောင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၄ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - အာဖဂန်၊ ဆူဒန်တို့နဲ့အတူ မြန်မာကို ပညာရေးဗီဇာ UK ရပ်ဆိုင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t |access-date=2026-03-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်က တပ်ချုပ်ဖြစ်လာတော့မလား |url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/viewpoint/2026/03/06/411596.html |url-status=live |access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆ |website=ဧရာဝတီသတင်းဌာန}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃၀) ရက်နေ့၌ တပ်မတော်အကြီးအကဲများ ရာထူးတာဝန်လွှဲပြောင်းမှုအရ [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူးကို ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇေယျကျော်ထင်၊ သရေစည်သူ [[ကျော်စွာလင်း]]ထံ တာဝန်လွှဲပြောင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်နှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ရာထူးတို့အား ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်စွာလင်းကိုပူးတွဲခန့်အပ် |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9A%E1%80%90/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US |archive-date=10 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510152038/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9A%E1%80%90/ |url-status=dead }}</ref> == ရရှိခဲ့သော ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သီရိပျံချီ စိုးဝင်း သည် (၀၄-၀၁-၂၀၂၁) လွတ်လပ်ရေးနေ့တွင် “[[သီရိပျံချီ]] ”ဘွဲ့မှ [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]] ဖြစ်သော “[[သရေစည်သူ]]”သင်္ဂဟဘွဲ့သို့ တိုးမြှင့်၍ “နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၁)” ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":0" /> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ အားဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော “[[မဟာသရေစည်သူ|မဟာသရေစည်သူဘွဲ့]]” ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2594%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2584%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2590%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B6%25E1%2580%25A1%25E-784|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်း|accessdate=2 August 2025|publisher=Myanmar National Portal|archive-date=23 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260223042710/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E-784|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} {{တပ်မတော်}} {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] m86hfulujlcmn6qlytvsqnsqxibnact 0 57181 1050593 1047340 2026-08-28T08:49:46Z နေနီဝန်း 89694 အမှားကြီးကြီးမားမားတွေ့လို့ အခြေခံဥပဒေပုဒ်မ၅၁အရပြင်လိုက်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသများဟာ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်အဆင့်မဟုတ်ပါဘူးခင်ဗျာ။ တိုင်းက တစ်ဆင့်နိမ့်ပြီး ဒေသက ခရိုင်အဆင့်မှာပဲရှိပါတယ်ခင်ဗျာ။ 1050593 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်ပြောင်းလဲမှုများရှိခဲ့သည်။ {{Infobox subdivision type | name= မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ | alt_name= Administrative divisions of Myanmar | alt_name1= | alt_name2= | alt_name3= | alt_name4= | map= {{Myanmar Administrative Divisions Image Map}} | category= [[ပြည်ထောင်စုစနစ်]] | territory= [[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]] | upper_unit= | start_date= | start_date1= | start_date2= | start_date3= | start_date4= | legislation_begin= | legislation_begin1= | legislation_begin2= | legislation_begin3= | legislation_begin4= | legislation_end= | legislation_end1= | legislation_end2= | legislation_end3= | legislation_end4= | end_date= | end_date1= | end_date2= | end_date3= | end_date4= | current_number= စုစုပေါင်း ၁၅ ခု <br />(တိုင်းဒေသကြီး ၇ ခု၊ <br />ပြည်နယ် ၇ ခု၊ <br />ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ၁ ခု) | number_date= ၂၀၂၁ခုနှစ်စာရင်း<ref name="DMEL">{{Cite book |title=Deciphering Myanmar's Ethnic Landscape: A Brief Historical and Ethnic Description of Myanmar's Administrative Units |url=https://www.idea.int/publications/catalogue/deciphering-myanmars-ethnic-landscape-brief-historical-and-ethnic-description |access-date=2025-05-12 |publisher=International IDEA |date=2022 |language=en |doi=10.31752/idea.2022.57 |last1=Jap |first1=Jangai |last2=Courtin |first2=Constant |isbn=978-91-7671-577-2 }}</ref> | type= | type1= | type2= | type3= | type4= | status= | status1= | status2= | status3= | status4= | exofficio= | exofficio1= | exofficio2= | exofficio3= | exofficio4= | population_range= ၂၈၆,၆၂၇ ([[ကယားပြည်နယ်]]) - ၇,၃၆၀,၇၀၃ ([[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]) | area_range= {{convert|7054|km2}} ([[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]) - {{convert|155,801|km2}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]) | government= [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ]] | government1= | government2= | government3= | government4= | subdivision={{plainlist|*[[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] နှင့် [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] နှင့် [[ကျေးရွာအုပ်စု]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရပ်ကွက်များ|ရပ်ကွက်များ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ကျေးရွာများ]]}} }} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ}} [[မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ<ref name="2008Con">ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ခုနှစ်) [https://natlex.ilo.org/dyn/natlex2/r/natlex/fe/details?p3_isn=79572]</ref> ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အောက်ပါအတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသအမျိုးအစား ၁၁မျိုး အဖြစ် အဆင့်ဆင့်ခွဲခြားနိုင်သည်။ {|class=wikitable !အမျိုးအစား!!အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ်!!အရေအတွက် |- |colspan="3"|တိုင်းဒေသကြီးများ ၊ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများကို နိုင်ငံတော်အဖြစ်စုစည်းသည်။ |- |ပြည်နယ်||State||၇ |- |တိုင်းဒေသကြီး||Region|||၇ |- |ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ||Union Territory||၁ |- |colspan="3"| *ခရိုင်များကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဖြစ်စုစည်းသည်။ *ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် ထိုဒေသအတွင်းရှိ မြို့နယ်များကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အဖြစ် စုစည်းသည်။ *ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတွင် ထိုတိုင်းအတွင်းရှိမြို့နယ်များကို ခရိုင်အဖြစ်စုစည်းပြီး ယင်း ခရိုင်များကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ် စုစည်းသည်။ *တိုင်းဒေသကြီးတစ်ခု သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်နယ်တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိပါက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် ခရိုင်များကို တိုင်းဒေသကြီးသို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဖြစ် စုစည်းသည်။ |- |ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း||Self-Administered Division||၁ |- |ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ||Self-Administered Zone||၅ |- |ခရိုင်||District||၁၂၁ |- |colspan="3"|မြို့နယ်များကို ခရိုင်အဖြစ် စုစည်းသည်။ |- |မြို့နယ်||Township||၃၃၀ |- |colspan="3"| *ကျေးရွာအုပ်စုနှင့်ရပ်ကွက်များ သို့မဟုတ် မြို့များကို မြို့နယ်အဖြစ်စုစည်းသည်။ *ရပ်ကွက်များကို မြို့ သို့မဟုတ် မြို့နယ်အဖြစ်စုစည်းသည်။ *ကျေးရွာများကို ကျေးရွာအုပ်စုအဖြစ်စုစည်းသည်။ |- |မြို့||Town||၅၂၃ |- |ရပ်ကွက်||Ward||၃၄၇၀ |- |ကျေးရွာအုပ်စု||Village Tract||၁၃၅၉၀ |- |ကျေးရွာ||Village||၆၃၂၁၄ |} တိုင်း(Division)များကို ၂၀၁၀ ဩဂုတ်လတွင် တိုင်းဒေသကြီး(Region)များအဖြစ် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name="weekly">{{cite news |title=တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ |publisher=Weekly Eleven News |date=2010-08-20 |url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4375:2010-08-20-12-39-51&catid=42:2009-11-10-07-36-59&Itemid=112 |accessdate=2010-08-23 |language=မြန်မာဘာသာ}}</ref> [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]များမှလွဲ၍ ကျန်တိုင်းဒေသကြီးလေးခုမှာ မြို့တော်များ၏ အမည်များအတိုင်းဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]သည် လူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်သည့် ဒေသဖြစ်ကာ [[ကယားပြည်နယ်]]မှာ လူဦးရေအနည်းဆုံးနေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေဧရိယာအရ ရှမ်းပြည်နယ်မှာ အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးမှာ ဧရိယာအသေးဆုံးဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်သည် (၆၁၀၉၀)စ/မိုင် ကျယ်ဝန်းပြီး ဒုတိယ အကျယ်ဆုံး တိုင်းဒေသကြီးမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး (၃၆၅၃၅)စ/မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ== ===ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များ=== {| class="wikitable sortable" !align="left"|အင်္ဂလိပ်အမည်!!align="left"|မြန်မာအမည်!!align="left"|မြို့တော် !align="left"|[[အလံ]] !align="right"|[[ISO 3166-2:MM|ISO]]<ref>[[ISO 3166-2:MM]] (မြန်မာနိုင်ငံဒေသများအတွက် [[International Organization for Standardization|ISO]] [[ISO 3166-2|3166-2]] ကုဒ်များ)</ref> !align="left"|နေရာဒေသ !align="right"|လူဦးရေ (၂၀၁၄) !align="right"|ဧရိယာ <small>(km²)</small> !align="right"|အမျိုးအစား |- | Ayeyarwady | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]] | [[ပုသိမ်မြို့]] | [[File:Flag of Ayeyarwady Region.svg|75px]] | MM-07 | အောက်ပိုင်း | ၆,၁၈၄,၈၂၉<ref name="mip">{{cite book|title=ပြည်ထောင်စုအစီရင်ခံစာ : မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာသန်းခေါင်စာရင်း|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|pages=၁၂}}</ref> | ၃၅,၀၃၁.၈ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Bago | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]] | [[ပဲခူးမြို့]]{{sup|၁}} | [[File:Flag of Bago Division.svg|75px]] | MM-02 | အောက်ပိုင်း | ၄,၈၆၇,၃၇၃<ref name="mip"/> | ၃၉,၄၀၂.၃ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Chin | [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] | [[ဟားခါးမြို့]] | [[File:Flag of Chin State.svg|75px]] | MM-14 | အနောက်ပိုင်း | ၄၇၈,၈၀၁<ref name="mip"/> | ၃၆,၀၁၈.၈ | ပြည်နယ် |- | Kachin | [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] | [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] | [[File:Flag of Kachin State.svg|75px]] | MM-11 | မြောက်ပိုင်း | ၁,၆၈၉,၄၄၁<ref name="mip"/> | ၈၉,၀၄၁.၈ | ပြည်နယ် |- | Kayah | [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]] | [[လွိုင်ကော်မြို့]] | [[File:Flag of Kayah State.svg|75px]] | MM-12 | အရှေ့ပိုင်း | ၂၈၆,၆၂၇<ref name="mip"/> | ၁၁,၇၃၁.၅ | ပြည်နယ် |- | Kayin | [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]] | [[ဘားအံမြို့]] | [[File:Flag of Kayin State.svg|75px]] | MM-13 | တောင်ပိုင်း | ၁,၅၇၄,၀၇၉<ref name="mip"/> | ၃၀,၃၈၃ | ပြည်နယ် |- | Magway | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] | [[မကွေးမြို့]] | [[File:Flag of Magway Region.svg|75px]] | MM-03 | အလယ်ပိုင်း | ၃,၉၁၇,၀၅၅<ref name="mip"/> | ၄၄,၈၂၀.၆ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Mandalay | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] | [[မန္တလေးမြို့]] | [[File:Flag of Mandalay Region (2010-2021).svg|75px]] | MM-04 | အလယ်ပိုင်း | ၆,၁၆၅,၇၂၃<ref name="mip"/> | ၃၇,၉၄၅.၆ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Mon | [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]] | [[မော်လမြိုင်မြို့]] | [[File:Flag of Mon State (2018).svg|75px]] | MM-15 | တောင်ပိုင်း | ၂,၀၅၄,၃၉၃<ref name="mip"/> | ၁၂,၂၉၆.၆ | ပြည်နယ် |- | Rakhine | [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | [[စစ်တွေမြို့]] | [[File:Flag of Rakhine.svg|75px]] | MM-16 | အနောက်ပိုင်း | ၃,၁၈၈,၈၀၇<ref name="mip"/> | ၃၆,၇၇၈.၀ | ပြည်နယ် |- | Shan | [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]] | [[တောင်ကြီးမြို့]]{{sup|၂}} | [[File:Flag of the Shan State.svg|75px]] | MM-17 | အရှေ့ပိုင်း | ၅,၈၂၄,၄၃၂<ref name="mip"/> | ၁၅၅,၈၀၁.၃ | ပြည်နယ် |- | Sagaing | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]] | [[မုံရွာမြို့]] | [[File:Flag of Sagaing Region (2019).svg|75px]] | MM-01 | မြောက်ပိုင်း | ၅,၃၂၅,၃၄၇<ref name="mip"/> | ၉၃,၇၀၄.၈ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Tanintharyi | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]] | [[ထားဝယ်မြို့]] | [[File:Flag of Tanintharyi Region.svg|75px]] | MM-05 | တောင်ပိုင်း | ၁,၄၀၈,၄၀၁<ref name="mip"/> | ၄၄,၃၄၄.၉ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Yangon | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]] | [[ရန်ကုန်မြို့]] | [[File:Flag of Yangon Region.svg|75px]] | MM-06 | အောက်ပိုင်း | ၇,၃၆၀,၇၀၃<ref name="mip"/> | ၁၀,၂၆၇.၇ | တိုင်းဒေသကြီး |- | Naypyidaw | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] | [[နေပြည်တော်]] | [[File:Flag of Naypyidaw Union Territory.svg|75px]] | MM-18 | အလယ်ပိုင်း | ၁,၁၆၀,၂၄၂<ref name="mip"/> | ၇,၀၅၄ | ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ |} : {{sup|၁}} [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထားအရ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းကို [[ပဲခူးရိုးမ]]တောင်တန်းကြီးဖြင့် ကာဆီးထားသည်။ ထို့ကြောင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ မြို့တော်နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့များ စာရင်း|အကြီးဆုံးမြို့]]မှာ ပဲခူးမြို့ဖြစ်သော်လည်း ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့ပိုင်း) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများသည် ပိုမိုအချက်အချာကျသည့် [[တောင်ငူမြို့]]၌ လည်းကောင်း၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်ပိုင်း) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများသည် [[ပြည်မြို့]]၌ လည်းကောင်း အသီးသီး ရုံးစိုက်သည်။'' : {{sup|၂}} [[ရှမ်းပြည်နယ်]]သည် ဧရိယာကြီးမား ကျယ်ပြန့်လှသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]] ဖြစ်သော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများမှာ ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) အတွက် တောင်ကြီးမြို့တွင် လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)အတွက် [[လားရှိုးမြို့]]တွင် လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) အတွက် [[ကျိုင်းတုံမြို့]]တွင် လည်းကောင်း အသီးသီးရုံးစိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့ (၃)မြို့ ရှိသည်။ ===ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့်ဒေသများ=== [[File:SAZs & SAD of Burma.png|thumb|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့်ဒေသများ]] {| class="wikitable sortable" !align="left"|အင်္ဂလိပ်အမည်!!align="left"|မြန်မာအမည်!!align="left"|မြို့တော်!!align="left"|နေရာဒေသ !align="right"|လူဦးရေ !align="right"|ဧရိယာ <small>(km²)</small> !align="right"|အမျိုးအစား |- | Danu Self-Administered Zone | [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[ပင်းတယမြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |- | Kokang Self-Administered Zone | [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[လောက်ကိုင်မြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | Naga Self-Administered Zone | [[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[လဟယ်မြို့]] | မြောက်ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | Pa-O Self-Administered Zone | [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[ဟိုပုံးမြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | Pa Laung Self-Administered Zone | [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | [[နမ့်ဆန်မြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | Wa Self-Administered Division | [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] | [[ဟိုပန်မြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | | | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း |} ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းသည် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်/ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ အဆင့်နှင့် ခရိုင်အဆင့်တို့ကြား အဆင့်အတန်းရှိပြီး ကိုဟ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများသည် ခရိုင်အဆင့်ဖြစ်ပါသည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်== [[File:Myanmar states location.svg|thumb|right|{{legend|red|ပြည်နယ်များ}}{{legend|#fefee4|တိုင်းဒေသကြီးများ}}]] ပြည်နယ်များ၊ တိုင်းဒေသကြီးများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ၏ အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]တွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a1/Constitution_of_Myanmar_of_2008.pdf</ref> ===ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးများ=== ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးများကို ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဝန်ကြီးများနှင့် ရှေ့နေချုပ်များပါဝင်သည့် ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရများက အုပ်ချုပ်သည်။ ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည့် [[ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] သို့မဟုတ် [[တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]တို့သည် ဥပဒေပြုအာဏာပိုင်များဖြစ်သည်။ ===နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ=== ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အရ ပုဒ်မ (၅၀) တွင် [[နေပြည်တော်]]ကို ပြည်ထောင်စုနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြောင်း၊ သမ္မတ က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ===ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းများ=== စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းတွင် *နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းတွင် *ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ *ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ *ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ *ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ *ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း ==သမိုင်းကြောင်း== ===ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်=== ၁၉၀၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ]]၏ လက်အောက်ခံဒေသတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး အောက်မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဧရာဝတီ၊ ပဲခူးနှင့် တနင်္သာရီဒေသများပါဝင်ပြီး မြို့တော်မှာ ရန်ကုန်မြို့ဖြစ်သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိတ္ထီလာ၊ မင်းဘူး၊ စစ်ကိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတို့ပါဝင်ကာ မြို့တော်မှာ မန္တလေးမြို့ဖြစ်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်တို့ကို တောင်တန်းဒေသများဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကယားပြည်နယ်ကို ကရင်နီနယ်များဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ရခိုင်တိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လက်ရှိ မွန်ပြည်နယ်မှ မော်လမြိုင်ခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်ရှိ ကရင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်နေသော နယ်မြေဒေသအချို့ကို ပူးပေါင်း၍ သံလွင်ခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ လက်ရှိ ထားဝယ်ခရိုင်နှင့် မြိတ်ခရိုင်တို့ကိုလည်းကောင်း စုစည်း၍ တနင်္သာရီတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အလားတူ လက်ရှိ ရန်ကုန်တိုင်းရှိ မြောက်ပိုင်းခရိုင်၊ တောင်ပိုင်းခရိုင် နယ်မြေများသည် ပဲခူးတိုင်းအတွင်းတွင်လည်းကောင်း၊ လက်ရှိ ကချင်ပြည်နယ်မှ ဗန်းမော်ခရိုင်နှင့် မြစ်ကြီးနားခရိုင်များမှ နယ်မြေအချို့သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင်လည်းကောင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ တွင် မင်းဘူးတိုင်းကို မကွေးတိုင်းအဖြစ် အမည်ပြောင်းခဲ့ပြီး မိတ္ထီလာတိုင်းကို မန္တလေးခရိုင်အောက်သို့ ရွေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ===လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း=== ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက်ပိုင်း ချင်းတောင်တန်းဒေသကို ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ခွဲထုတ်ကာ ချင်းဝိသေသတိုင်းအဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်းရှိ [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]နှင့် မြစ်ကြီးနားဒေသများကို ပေါင်းကာ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အဖြစ်သို့လည်းကောင်း၊ [[ကျိုက္ခမီမြို့|အမ်းဟတ်]]၊ [[သထုံခရိုင်|သထုံ]]နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းမှ [[တောင်ငူခရိုင်]]များကို [[ကရင်ပြည်နယ်]]အဖြစ်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကရင်နီပြည်နယ်ကို ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုမှ ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုနှင့် ဝပြည်နယ်များကို ပေါင်းကာ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ကရင်နီပြည်နယ်ကို [[ကယားပြည်နယ်]]အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းကို ပဲခူးတိုင်းမှ ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။ [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] အစိုးရလက်ထက်တွင် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေအရ တည်ရှိခဲ့သော ရခိုင်တိုင်းရှိ [[မေယုနယ်ခြားခရိုင်]]ကို [[စစ်တွေခရိုင်]]အောက်တွင် မောင်းတောခရိုင်ခွဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းတုံ၊ တာချီလိတ်၊ ကွမ်းလုံနယ်ခြားခရိုင်များကို [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]]၊ [[ကွမ်းလုံခရိုင်]]များအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်ရှိ အရှေ့ပူတာအိုနယ်ခြားခရိုင်ကို [[ပူတာအိုခရိုင်]]အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်၍ လောခေါင်နယ်ခြားခရိုင်ကို မြစ်ကြီးနားခရိုင်အောက် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီနှင့် မှော်ဘီခရိုင်တို့ကို ရန်ကုန်တိုင်းလက်အောက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် [[နေဝင်း၊ ဦး|ဦးနေဝင်း]]လက်ထက်တွင် ချင်းဝိသေသတိုင်းကို [[ချင်းပြည်နယ်]]အဖြစ် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကာ မြို့တော်ကိုလည်း [[ဖလမ်းမြို့]]မှ [[ဟားခါးမြို့]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ [[မွန်ပြည်နယ်]]ကို တနင်္သာရီတိုင်းမှ ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်အဖြစ် [[မော်လမြိုင်မြို့]]နှင့် တနင်္သာရီတိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် [[ထားဝယ်မြို့]]များအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရခိုင်တိုင်းကိုလည်း ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်အရ မြစ်ကြီးနားခရိုင်ထဲမှ [[မိုးညှင်းခရိုင်]]ကို အသစ်ခွဲထုတ်ဖွဲ့စည်းသည်။ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့မှ စတင်ပြီး တာဝန်ယူပြီးနောက် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး အခြေအနေများအရ မြို့၊ ရွာ၊ ရပ်ကွက်များ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ၂၇.၈.၉၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအရ ပဲခူးတိုင်း အနောက်ပိုင်းရှိ ပြည်ခရိုင်နှင့် သာယာဝတီခရိုင်တို့ကို ပေါင်းစည်း၍ ပဲခူးတိုင်း (အနောက်ပိုင်း) တိုင်းခွဲအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ===၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ=== ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ း နေပြည်တော်မြို့တော်ပါဝင်သည့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းများကို သတ်မှတ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref name="2008Con"/> ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများမှာ- *(က) စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[လေရှီးမြို့နယ်]]၊ [[လဟယ်မြို့နယ်]]နှင့် [[နန်းယွန်းမြို့နယ်]]တို့ကို စုစည်းပြီး [[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(ခ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ရွာငံမြို့နယ်]]နှင့် [[ပင်းတယမြို့နယ်]]တို့ကို စုစည်းပြီး [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(ဂ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ဟိုပုန်းမြို့နယ်]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့]]နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(ဃ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]နှင့် [[မန်တုံမြို့]]နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(င) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]]နှင့် [[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]တို့ကို စုစည်းပြီး [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(စ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ဟိုပန်မြို့နယ်]]၊ [[မိုင်းမောမြို့နယ်]]၊ [[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]၊ [[နားဖန်းမြို့နယ်]]၊ [[မက်မန်းမြို့နယ်]]နှင့် [[ပန်ဆန်းမြို့နယ်|ပန်ဆန်း(ပန်းခမ်း)မြို့နယ်]] ခြောက်မြို့နယ် တို့ကို ခရိုင် နှစ်ခရိုင်ဖွဲ့ပြီး [[ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="weekly"/> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ၏ အလံများ]] *[[ISO 3166-2:MM]] ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [http://statoids.com/umm.html Statoids] {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ| ]] imqufl9x7cphlryuucxpjshkhm24d09 0 58489 1050533 726252 2026-08-28T01:29:30Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050533 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဒေသ |အမည် = ဂျဟိုးဘာရူးမြို့ |ဒေသအခေါ်အဝေါ် = Johor Bahru |အမျိုးအစား = မြို့ |မြို့မြင်ကွင်းပုံ = Johor Bahru composite.png |ပုံအရွယ်အစား = |ပုံအမည် = ထိပ်မှစ၍ လက်ယာရစ်။ ဂျဟိုးဘာရူးမြို့လယ်ခေါင်၊ စူလတန် အီဘရာဟင် အဆောက်အဦး၊ မိုးသစ်တောများ၊ ဂျဟိုးရေလက်ကြားအား ဂျဟိုး_စင်ကာပူ တံတားပေါ်မှ မြင်ရပုံ |pushpin_map = Malaysia |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |ဒေသအမျိုးအစား = နိုင်ငံ |ဒေသအမည် = {{flag|မလေးရှားနိုင်ငံ}} }} ဂျဟိုးဘာရူးမြို့ကို ယခင်က တန်ဂျွန်ပူထရီ သို့မဟုတ် အစ်စကန်းဒါး ပူထရီ ဟု​ ခေါ်ကြပြီး [[မလေးရှားနိုင်ငံ]] ဂျဟိုးပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဂျဟိုးဘာရူးမြို့တွင် လူဦးရေ အားဖြင့် ၄၉၇,၀၆၇ ဦး ရှိသည်။<ref name="stats">{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/04Jadual_PBT_negeri/PBT_Johor.pdf|title=Total population by ethnic group, Local Authority area and state, Malaysia|year=2010|publisher=Statistics Department, Malaysia|accessdate=12 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131114184213/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/04Jadual_PBT_negeri/PBT_Johor.pdf|archivedate=14 November 2013|deadurl=yes}}</ref> မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ အားဖြင့် ၁,၈၀၅,၀၀၀ ဦး ရှိပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.iskandarmalaysia.com.my/iskandar-malaysia-key-economic-statistics|title=Iskandar Malaysia Key Economic Statistics|work=Iskandar Regional Development Authority|publisher=Iskandar Malaysia|accessdate=26 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150726122520/http://www.iskandarmalaysia.com.my/iskandar-malaysia-key-economic-statistics|archivedate=26 July 2015|deadurl=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.johor.gov.my/en/pelaburan/page/iskandar_malaysia|title=Iskandar Malaysia|publisher=Johor State Government|date=26 December 2013|accessdate=1 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150630211254/http://www.johor.gov.my/en/pelaburan/page/iskandar_malaysia|archivedate=30 June 2015|deadurl=no}}</ref> ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ကြီးဒေသဖြစ်သော အစ်စကန်းဒါး မလေးရှား၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်ကာ<ref>{{cite web|url=http://www.worldbank.org/en/news/feature/2015/01/26/malaysia-among-most-urbanized-countries-in-east-asia|title=Malaysia among Most Urbanized Countries in East Asia|publisher=The World Bank|date=26 January 2015|accessdate=11 October 2015|archive-date=29 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929042404/https://www.worldbank.org/en/news/feature/2015/01/26/malaysia-among-most-urbanized-countries-in-east-asia|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.malaysiaairlines.com/my/en/discover/malaysia/johor-bahru.html|title=Johor Bahru|publisher=Malaysia Airlines|date=|accessdate=11 October 2015|archivedate=17 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140717234203/http://www.malaysiaairlines.com/my/en/discover/malaysia/johor-bahru.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cyberport.my/johor-33.aspx|title=Johor|publisher=MSC Cyberport|accessdate=11 October 2015|archivedate=26 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131026044522/http://www.cyberport.my/johor-33.aspx}}</ref><ref name="jb hs">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/the-city-that-gambier-built/article7333496.ece|title=The city that gambier built|author=S. Muthiah|publisher=[[The Hindu]]|date=19 June 2015|accessdate=19 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150819013726/http://www.thehindu.com/features/metroplus/the-city-that-gambier-built/article7333496.ece|archivedate=19 August 2015|deadurl=no}}</ref> မလေးကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author1=Nathalie Fau|author2=Sirivanh Khonthapane|author3=Christian Taillard|title=Transnational Dynamics in Southeast Asia: The Greater Mekong Subregion and Malacca Straits Economic Corridors|url=http://books.google.com/books?id=unr3AwAAQBAJ&pg=PA253|year=2014|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-4517-89-8|pages=253–}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မလေးရှားနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] sa3hcb976uaoo785qhaxtljvre08afw 0 67966 1050542 861696 2026-08-28T03:13:27Z နေမျိုးဇင် 147477 1050542 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = နေမျိုးဇင် | image = | pseudonym = | party = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1975|06|10}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = | death_place = | notableworks = | occupation = တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ | office = [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၏ ဘက်ပြောင်းရေး အစီအမံ စီမံကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ ညွှန်ကြားရေးမှူး | term_start = ၂၀၂၄ | term_end = | president = | predecessor = | successor = | genre = | period = | spouse = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] | residence = | awards = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = {{flag|Burma}} | branch = [[တပ်မတော်]] | serviceyears = ၁၉၉၈-၂၀၀၅ | rank = [[File:Major Tatmadaw.gif|15px]] [[ဗိုလ်ကြီး]] | unit = အမှတ်(၂၆၂) တပ်မတော်တပ်ထိန်းတပ် | commands = | battles = | mawards = }} '''နေမျိုးဇင်''' (၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၇၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၀)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးငွေဇင် နှင့် အမိဒေါ်ခင်သီတို့မှ အမှတ်(၇၄/၁)၊ ကမာလမ်း၊ ရေနံ့သာရပ်ကွက်၊ သုဝဏ္ဏမြို့နယ်၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ မြိတ်ဇာတိဖြစ်သည်။ သူ၏ အဖေမှာ မြန်မာ့ရေနံလုပ်ငန်းမှ ရုံးစာရေးကြီး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို ငါးယောက် ရှိသည့်အနက် တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ချောက် စသည့်မြို့များသို့ တာဝန်ကျရာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရသည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း== ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၃၉) ။ အောင်ဇေယျတပ်ခွဲ မှ တက်ရောက်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီ(၁၀) တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုတိယဗိုလ်အဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်တွင် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၉၄၄၄၊ ဗိုလ်ကြီးနေမျိုးဇင်သည် စကခ(၆) ပျဉ်းမနား လက်အောက်ခံ ခမရ(၁၉) [[ဆွာမြို့]]တွင် တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ကရင်ပြည် ကယားပြည်နယ်စစ်ဆင်ရေးပါဝင်ဖူးသည်။၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ မေလတွင် အမှတ်(၂၆၂) တပ်မတော်တပ်ထိန်းတပ်၊ အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် စစ်အာဏာရှင် စနစ်ကို မနှစ်မြို့ခြင်းကြောင့် မိမိသဘော ဆန္ဒအလျောက် တပ်မှ နှုတ်ထွက်ခွင့် တင်ကာ ထွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စင်္ကာပူ နိုင်ငံ PSAသို့ ကွန်တိန်နာကား မောင်းရန် ထွက်ခွာခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု == ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ အင်တာနက်ဘလော့ရေးသားခြင်းများ DVB radio မှ အပတ်စဉ် အသံလွှင့်အစီအစဉ်တွင် မျိုးချစ်တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းတစ်ဦး အဖြစ် တပ်မတော်သားများအတွက် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး|ရွှေဝါရောင်လှုပ်ရှားမှု]] ကာလတွင် အလုပ်မှနုတ်ထွက်ပြီး စင်ကာပူမှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုမှစပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု များကြောင့် စစ်အာဏာရှင်များက မကြာခဏ ဖမ်းဆီးထောင်ချခံရသည်။ အရပ်သားအစိုးရ လက်ထက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း စစ်တပ်အားဝေဖန်မှုဖြင့် နေမျိုးဇင်ကို ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ်‌ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်]]တွင်လည်း နေမျိုးဇင်သည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]၏ အကူအညီဖြင့် တောခိုခဲ့သည်။<ref name="d">{{cite news |title="ကျွန်တော်တို့နိုင်မှာ သေချာသွားပြီ" - ဦးနေမျိုးဇင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56226/ |work=Myanmar Now |date=12 August 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီမုချကျဆုံးတော့မယ်လို့ ဗိုလ်ကြီးဟောင်း နေမျိုးဇင် ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/interview/interview-with-activist-naymyozin-04252023151111.html |work=RFA |date=25 April 2023 |language=my}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သူပိုင်ဆိုင်သော နေအိမ်အား စစ်ကောင်စီက ချိတ်ပိတ်သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရန်ကုန်မြို့က ဗိုလ်ကြီးဟောင်း နေမျိုးဇင် နေအိမ် ချိပ်ပိတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/naymyozin-house-was-closed-05012023041938.html |work=RFA |date=1 May 2023 |language=my}}</ref> လက်ရှိ တွင် [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] မှ ခန့်အပ်သော ဘက်ပြောင်း‌ရေးအစီအမံ စီမံအုပ်ချုပ်ရေး‌ကော်မတီ ( Adminis‌trative Committee for Righteous Military Personnel) တွင် ညွှန်ကြား‌ရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ယူထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{lifetime|၁၉၇၅| }} {{Myanmar-bio-stub}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] 0x3qugalkwigmv0t4awvdnv9goc8rgt 1050543 1050542 2026-08-28T03:18:28Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/နေမျိုးဇင်|နေမျိုးဇင်]] ([[User talk:နေမျိုးဇင်|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1050542|1050542]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1050543 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = နေမျိုးဇင် | image = | pseudonym = | party = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1975|06|10}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = | death_place = | notableworks = | occupation = တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ | office = [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၏ ဘက်ပြောင်းရေး အစီအမံ စီမံကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ ညွှန်ကြားရေးမှူး | term_start = ၂၀၂၄ | term_end = | president = | predecessor = | successor = | genre = | period = | spouse = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] | residence = | awards = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = {{flag|Burma}} | branch = [[တပ်မတော်]] | serviceyears = ၁၉၉၈-၂၀၀၅ | rank = [[File:Major Tatmadaw.gif|15px]] [[ဗိုလ်ကြီး]] | unit = အမှတ်(၂၆၂) တပ်မတော်တပ်ထိန်းတပ် | commands = | battles = | mawards = }} '''နေမျိုးဇင်''' (၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၇၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၀)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးငွေဇင် နှင့် အမိဒေါ်ခင်သီတို့မှ အမှတ်(၇၄/၁)၊ ကမာလမ်း၊ ရေနံ့သာရပ်ကွက်၊ သုဝဏ္ဏမြို့နယ်၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ မြိတ်ဇာတိဖြစ်သည်။ သူ၏ အဖေမှာ မြန်မာ့ရေနံလုပ်ငန်းမှ ရုံးစာရေးကြီး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို ငါးယောက် ရှိသည့်အနက် တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ချောက် စသည့်မြို့များသို့ တာဝန်ကျရာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရသည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း== ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၃၉) ။ အောင်ဇေယျတပ်ခွဲ မှ တက်ရောက်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီ(၁၀) တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုတိယဗိုလ်အဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်တွင် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၉၄၄၄၊ ဗိုလ်ကြီးနေမျိုးဇင်သည် စကခ(၆) ပျဉ်းမနား လက်အောက်ခံ ခမရ(၁၉) [[ဆွာမြို့]]တွင် တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ကရင်ပြည် ကယားပြည်နယ်စစ်ဆင်ရေးပါဝင်ဖူးသည်။၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ မေလတွင် အမှတ်(၂၆၂) တပ်မတော်တပ်ထိန်းတပ်၊ အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တောင်ကြီးမြို့တွင် တပ်ထိန်းအရာရှိ တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် တပ်ကြပ်ကြီးတဦး၏ ဇနီးနှင့်အိမ်ထောင်ရေး ဖောက်ပြန်သောကြောင့်တပ်မှထုတ်ပယ်ခြင်းခံရသည်။ထိုနောက်စစ်အာဏာရှင်စနစ် ကို မလိုလားသောကြောင့်ဟုဆိုကာအသံကောင်းဟစ်၍ စင်္ကာပူ နိုင်ငံ PSAသို့ ကွန်တိန်နာကား မောင်းရန် ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>THE REAL LIVES REAL STORIES မနက်ဖြန်များဆီ၊ ရဲမွန်ထော၊ နှာ-၁၂/၂၃</ref> == နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု == ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ အင်တာနက်ဘလော့ရေးသားခြင်းများ DVB radio မှ အပတ်စဉ် အသံလွှင့်အစီအစဉ်တွင် မျိုးချစ်တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းတစ်ဦး အဖြစ် တပ်မတော်သားများအတွက် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး|ရွှေဝါရောင်လှုပ်ရှားမှု]] ကာလတွင် အလုပ်မှနုတ်ထွက်ပြီး စင်ကာပူမှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုမှစပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု များကြောင့် စစ်အာဏာရှင်များက မကြာခဏ ဖမ်းဆီးထောင်ချခံရသည်။ အရပ်သားအစိုးရ လက်ထက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း စစ်တပ်အားဝေဖန်မှုဖြင့် နေမျိုးဇင်ကို ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ်‌ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်]]တွင်လည်း နေမျိုးဇင်သည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]၏ အကူအညီဖြင့် တောခိုခဲ့သည်။<ref name="d">{{cite news |title="ကျွန်တော်တို့နိုင်မှာ သေချာသွားပြီ" - ဦးနေမျိုးဇင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56226/ |work=Myanmar Now |date=12 August 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီမုချကျဆုံးတော့မယ်လို့ ဗိုလ်ကြီးဟောင်း နေမျိုးဇင် ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/interview/interview-with-activist-naymyozin-04252023151111.html |work=RFA |date=25 April 2023 |language=my}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သူပိုင်ဆိုင်သော နေအိမ်အား စစ်ကောင်စီက ချိတ်ပိတ်သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရန်ကုန်မြို့က ဗိုလ်ကြီးဟောင်း နေမျိုးဇင် နေအိမ် ချိပ်ပိတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/naymyozin-house-was-closed-05012023041938.html |work=RFA |date=1 May 2023 |language=my}}</ref> လက်ရှိ တွင် [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] မှ ခန့်အပ်သော ဘက်ပြောင်း‌ရေးအစီအမံ စီမံအုပ်ချုပ်ရေး‌ကော်မတီ ( Adminis‌trative Committee for Righteous Military Personnel) တွင် ညွှန်ကြား‌ရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ယူထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{lifetime|၁၉၇၅| }} {{Myanmar-bio-stub}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] 6r19mqy99hnblr0jbpmlsv0tkgwdfl3 1050546 1050543 2026-08-28T03:27:27Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/117.18.229.41|117.18.229.41]] ([[User talk:117.18.229.41|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/861696|861696]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1050546 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = နေမျိုးဇင် | image = | pseudonym = | party = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1975|06|10}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = | death_place = | notableworks = | occupation = တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ | office = [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၏ ဘက်ပြောင်းရေး အစီအမံ စီမံကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ ညွှန်ကြားရေးမှူး | term_start = ၂၀၂၄ | term_end = | president = | predecessor = | successor = | genre = | period = | spouse = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] | residence = | awards = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = {{flag|Burma}} | branch = [[တပ်မတော်]] | serviceyears = ၁၉၉၈-၂၀၀၅ | rank = [[File:Major Tatmadaw.gif|15px]] [[ဗိုလ်ကြီး]] | unit = အမှတ်(၂၆၂) တပ်မတော်တပ်ထိန်းတပ် | commands = | battles = | mawards = }} '''နေမျိုးဇင်''' (၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၇၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၀)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးငွေဇင် နှင့် အမိဒေါ်ခင်သီတို့မှ အမှတ်(၇၄/၁)၊ ကမာလမ်း၊ ရေနံ့သာရပ်ကွက်၊ သုဝဏ္ဏမြို့နယ်၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ မြိတ်ဇာတိဖြစ်သည်။ သူ၏ အဖေမှာ မြန်မာ့ရေနံလုပ်ငန်းမှ ရုံးစာရေးကြီး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို ငါးယောက် ရှိသည့်အနက် တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ချောက် စသည့်မြို့များသို့ တာဝန်ကျရာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရသည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း== ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၃၉) ။ အောင်ဇေယျတပ်ခွဲ မှ တက်ရောက်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီ(၁၀) တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုတိယဗိုလ်အဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်တွင် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၉၄၄၄၊ ဗိုလ်ကြီးနေမျိုးဇင်သည် စကခ(၆) ပျဉ်းမနား လက်အောက်ခံ ခမရ(၁၉) [[ဆွာမြို့]]တွင် တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ကရင်ပြည် ကယားပြည်နယ်စစ်ဆင်ရေးပါဝင်ဖူးသည်။၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ မေလတွင် အမှတ်(၂၆၂) တပ်မတော်တပ်ထိန်းတပ်၊ အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တောင်ကြီးမြို့တွင် တပ်ထိန်းအရာရှိ တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် စစ်အာဏာရှင်စနစ် ကို မလိုလားသောကြောင့် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်နှင့် အပြီးတိုင် မိမိသဘောဆန္ဒအလျောက် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စင်္ကာပူ နိုင်ငံ PSAသို့ ကွန်တိန်နာကား မောင်းရန် ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>THE REAL LIVES REAL STORIES မနက်ဖြန်များဆီ၊ ရဲမွန်ထော၊ နှာ-၁၂/၂၃</ref> == နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု == ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ အင်တာနက်ဘလော့ရေးသားခြင်းများ DVB radio မှ အပတ်စဉ် အသံလွှင့်အစီအစဉ်တွင် မျိုးချစ်တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းတစ်ဦး အဖြစ် တပ်မတော်သားများအတွက် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး|ရွှေဝါရောင်လှုပ်ရှားမှု]] ကာလတွင် အလုပ်မှနုတ်ထွက်ပြီး စင်ကာပူမှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုမှစပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု များကြောင့် စစ်အာဏာရှင်များက မကြာခဏ ဖမ်းဆီးထောင်ချခံရသည်။ အရပ်သားအစိုးရ လက်ထက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း စစ်တပ်အားဝေဖန်မှုဖြင့် နေမျိုးဇင်ကို ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ်‌ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်]]တွင်လည်း နေမျိုးဇင်သည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]၏ အကူအညီဖြင့် တောခိုခဲ့သည်။<ref name="d">{{cite news |title="ကျွန်တော်တို့နိုင်မှာ သေချာသွားပြီ" - ဦးနေမျိုးဇင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56226/ |work=Myanmar Now |date=12 August 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီမုချကျဆုံးတော့မယ်လို့ ဗိုလ်ကြီးဟောင်း နေမျိုးဇင် ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/interview/interview-with-activist-naymyozin-04252023151111.html |work=RFA |date=25 April 2023 |language=my}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သူပိုင်ဆိုင်သော နေအိမ်အား စစ်ကောင်စီက ချိတ်ပိတ်သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရန်ကုန်မြို့က ဗိုလ်ကြီးဟောင်း နေမျိုးဇင် နေအိမ် ချိပ်ပိတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/naymyozin-house-was-closed-05012023041938.html |work=RFA |date=1 May 2023 |language=my}}</ref> လက်ရှိ တွင် [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] မှ ခန့်အပ်သော ဘက်ပြောင်း‌ရေးအစီအမံ စီမံအုပ်ချုပ်ရေး‌ကော်မတီ ( Adminis‌trative Committee for Righteous Military Personnel) တွင် ညွှန်ကြား‌ရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ယူထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{lifetime|၁၉၇၅| }} {{Myanmar-bio-stub}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] j8ubib2cjevghur3u3wtr9icut65x03 0 72561 1050527 1047565 2026-08-27T20:58:18Z Mkant00 135890 expanded 1050527 wikitext text/x-wiki '''သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract algebra)''' သို့မဟုတ် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (modern algebra) သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (groups)၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings)၊ နှင့် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]] (fields) ကဲ့သို့သော သရုပ်မဲ့ သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (abstract mathematical structures) ကို လေ့လာခြင်းအပေါ် အဓိကထားသည့် ကျယ်ပြန့်ပြီး အခြေခံကျသော [[သင်္ချာ]]ပညာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြေခံတွက်ချက်မှုအတွက် ပုံမှန်ကိန်းဂဏန်းပမာဏများကို ကိုယ်စားပြုရန် ကိန်းရှင်များ (variables) ကို အသုံးပြုသော အခြေခံ[[အက္ခရာသင်္ချာ]] (elementary algebra) နှင့် မတူဘဲ ဤသရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာသည် ၎င်းသဘောတရားများကို [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (axioms) အရေအတွက် အနည်းငယ်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘောတရားရေးရာ [[အစု|အစုများ]] (theoretical sets) အဖြစ်သို့ ယေဘုယျပြုထားသည်။ ထိုအရာဝတ္ထုများကို [[အုပ်စုပိုင်း|အုပ်စုပိုင်းများ]] (subgroups)၊ အိုင်ဒီးလ်များ (ideals)၊ နှင့် ဖီးလ်ဒ်ပိုင်းများ (subfields) ကဲ့သို့သော တည်ဆောက်ပုံပိုင်းများမှ တည်ဆောက်ထားသည်။ သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြည့်စုံသော သီအိုရီများကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (mathematical objects) ၏ အခြေခံ တည်ဆောက်ပုံကို နားလည်ရန် ဖြစ်သည်။ သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ ယေဘုယျအချက်တစ်ခုကို သက်သေပြပြီးသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ၎င်းကို ထိုတည်ဆောက်ပုံ၏ ဖြစ်စဉ်များအားလုံးတွင် အသုံးချနိုင်သည်။ ထိုသို့ဖြင့် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ကွဲပြားခြားနားသည်ဟု ထင်ရသော အခြေအနေများကြားတွင် နက်နဲသော ဆင်တူညီမှုများကို သိရှိနားလည်နိုင်စေသည်။ ဤပညာရပ်သည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (group homomorphisms) နှင့် ကွင်း [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (ring automorphisms) အပါအဝင် ဤအရာဝတ္ထုများကြားရှိ ပုံဖော်မှုများ (mappings) ကို အထူးပြုလေ့လာသည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း (History) == === တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာသို့ ကူးပြောင်းခြင်း (Transition to Structural Algebra) === ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှုသည် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ၏ ကိန်းရင်းများကို ရှာဖွေရန် အစောပိုင်း ကြိုးပမ်းမှုများမှ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂျိုးဆက် လူဝီ လာဂေါင့် (Joseph Louis Lagrange) သည် ယခုအခါ [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) ဟု သိကြသည့် အရေးပါသော အစောပိုင်း အခြေအနေတစ်ခုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ အဆုံးရှိ[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (finite group) တစ်ခု၏ [[အုပ်စုပိုင်း]]တစ်ခု၏ အစီအစဉ် (order) သည် ထိုအုပ်စုကိုယ်တိုင်၏ အစီအစဉ်ကို စား၍ပြတ်သည် ဟူ၍ မှတ်သားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိန်းရင်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (functions) အဖြစ် ဖလှယ်၍ရသည် (commute) ဟုဆိုသော ညီမျှခြင်းများကို အရင်းများ (radicals) ဖြင့် ဖြေရှင်း၍ရကြောင်း နီးလ်စ် ဟင်နရစ် အာဘဲလ် (Niels Henrik Abel) က သက်သေပြခဲ့သည်။ ၎င်းကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အဘီလီယန် (Abelian) ဟူသော ဝေါဟာရကို [[အဘီလီယန်အုပ်စု|ဖလှယ်ရအုပ်စုများ]] (commutative groups) တွင် အသုံးပြုသည်။ ဒီဂရီ (degree) <math>5</math> သို့မဟုတ် ၎င်းထက်မြင့်သော ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများအတွက် ယေဘုယျ အရင်း ပုံသေနည်း (radical formula) မရှိကြောင်းကိုလည်း အာဘဲလ် က သက်သေပြခဲ့သည်။ ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အေဗာရစ်စ် ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ (normal subgroups)၊ ဖက်တာအုပ်စုများ (factor groups)၊ နှင့် ဖြေရှင်းရ အုပ်စုများ (solvable groups) အပါအဝင် အခြေခံ သဘောတရားများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ် (irreducible polynomial) တစ်ခု၏ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) သည် ၎င်း၏ ကိန်းရင်းများကို ကူးပြောင်းနိုင်စွာ (transitively) ပါမြူတေးရှင်း (permutations) ပြုလုပ်ကြောင်း သူက ပြသခဲ့သည်။ ပိုလီနိုမီရယ်တစ်ခုတွင် အရင်း ပုံသေနည်းတစ်ခု ရှိရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုသည် ဖြေရှင်း၍ရနိုင်စွမ်း (soluble) ရှိနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကာမိုင်း ဂျော်ဒန် (Camille Jordan) သည် ဂယ်လ်ဝါ ၏ အယူအဆများကို ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စုများ (permutation groups) နှင့်ပတ်သက်သည့် သူ၏ ကိုယ်ပိုင် ရလဒ်များနှင့် ပေါင်းစပ်၍ အရေးပါသော အက္ခရာသင်္ချာ ကျမ်းတစ်စောင်အဖြစ် ပြုစုခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref><ref>{{Citation |last=Kleiner |first=Israel |title=A History of Abstract Algebra |publisher=Birkhäuser |year=2007 |isbn=978-0-8176-4684-4}}</ref> === နဂိုမှန်အဆို ဖွဲ့စည်းခြင်း နှင့် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (Axiomatization and Modern Algebra) === [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) တွင် အပြန်အလှန်ဆိုင်ရာ နိယာမများ (reciprocity laws) ကို ယေဘုယျပြုရန်နှင့် ဖဲမ ၏ နောက်ဆုံး သီအိုရမ် (Fermat's Last Theorem) ကို သက်သေပြရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် ဂေါက်ရှန်း [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (Gaussian integers) ကဲ့သို့သော အက္ခရာသင်္ချာ စနစ်သစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အချို့သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]တွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (unique factorization) မအောင်မြင်သောအခါ အန်းစ် ကူးမား (Ernst Kummer) သည် ၎င်းကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် အိုင်ဒီးလ် (ideal) ဟူသော သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind) သည် ဤကိန်းသီအိုရီဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို [[နဂိုမှန်အဆို]]နည်းကျ (axiomatically) နှင့် [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) နည်းကျ ပြန်လည်သတ်မှတ်စဉ်းစားခဲ့ပြီး [[ဖီးလ်ဒ်]]၊ ကွင်း၊ အိုင်ဒီးလ်၊ နှင့် [[မော်ဂျူး]] (module) တို့၏ အခြေခံ သရုပ်မဲ့ သဘောတရားများကို ပုံစံတကျ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် စားလဒ် တည်ဆောက်ပုံများ (quotient structures)၊ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (isomorphisms)၊ နှင့် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) ကို စနစ်တကျ အသုံးပြုခြင်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။ လီယိုပို ကရိုနက်ကာ (Leopold Kronecker) သည် ဆမခွဲနိုင်သော ညီမျှခြင်းတစ်ခုကို မော်ဂျူလို (modulo) ယူ၍ ပိုလီနိုမီရယ်များဖြင့် တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အာသာ ကေးလီ (Arthur Cayley) သည် တွက်ချက်မှုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (calculus) ကို အသုံးပြု၍ ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စုများကို ယေဘုယျပြုခဲ့ပြီး [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) ကို [[ကိန်းအုံ]] [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (matrix algebra) နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ဝီလီယံ ရိုဝမ် ဟာမီတန် (William Rowan Hamilton) ၏ ဖလှယ်၍မရသော ကွာတာနီယွန်များ (non-commutative quaternions) ကဲ့သို့ အစောပိုင်း ဂဏန်းသင်္ချာ စည်းမျဉ်းများကို ဖီဆန်သည့် စနစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းက လွတ်လပ်သော အက္ခရာသင်္ချာများ၏ သီအိုရီကို အားပေးလှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Gray |first=Jeremy |title=A History of Abstract Algebra: From Algebraic Equations to Modern Algebra |series=Springer Undergraduate Mathematics Series |date=2018 |publisher=Springer Cham |isbn=978-3-319-94772-3}}</ref> ဟိုင်းနရစ် ဗေဘာ (Heinrich Weber) သည် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အုပ်စုများနှင့် ဖီးလ်ဒ်များအတွက် ပထမဆုံးသော သရုပ်မဲ့ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (abstract definitions) ကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် အစောပိုင်း အက္ခရာသင်္ချာ လုပ်ငန်းများကို စနစ်တကျ စုစည်းခဲ့သည်။ အန်းစ် ရှတိုင်းနစ် (Ernst Steinitz) သည် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖီးလ်ဒ်များ၏ သရုပ်မဲ့ သီအိုရီအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အေဘရာဟမ် ဖရန်ကယ် (Abraham Fraenkel) က ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် သရုပ်မဲ့ ကွင်းများအတွက် အခြေခံကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ၏ ဖန်တီးရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆခံရသော အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) သည် [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]အပေါ် တွက်ချက်မှုများမှ စနစ်တစ်ခုလုံးကို အချင်းချင်း ဆက်စပ်ပေးခြင်းဆီသို့ အာရုံစိုက်မှုကို ပြောင်းလဲစေသော တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှုကို တီထွင်ခဲ့သည်။ သီအိုရမ်များကို သက်သေပြခြင်းအတွက် အခြေခံကိရိယာများအဖြစ် အစုဝင်များကြားရှိ ညီမျှခြင်းများ နေရာတွင် အိုင်ဒီးလ်များနှင့် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ အစားထိုးနိုင်ကြောင်း သူမက ပြသခဲ့သည်။ သူမ၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ စတိုင်ကို ဘာတယ် ဗန် ဒယ် ဗာဒန် (Bartel van der Waerden) ၏ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော မိုဒါနဲ အယ်လ်ဂျီဘရာ (Moderne Algebra) ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်တွင် ခိုင်မာစွာ စုစည်းရေးသားခဲ့ပြီး ၎င်းက ဤခေတ်သစ် ပညာရပ်ကို သင်္ချာပညာရပ်တစ်ခွင်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားစေခဲ့သည်။ အခြား အဓိကကျသော တိုးချဲ့မှုများတွင် ဆိုဖပ်စ် လီ (Sophus Lie) ၏ လီအုပ်စုများ (Lie groups) ဟုသိကြသော အဆက်မပြတ် အသွင်ပြောင်းအုပ်စုများ (continuous transformation groups) ကို လေ့လာခြင်း၊ အေလီ ဂျိုးဇက် ကာတန် (Élie Joseph Cartan) ၏ ရိုးရှင်းသော လီအက္ခရာသင်္ချာများ (simple Lie algebras) ကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း၊ နှင့် ဖာဒီနန် ဂျော့ချ် ဖရိုဘီးနီးယပ်စ် (Ferdinand Georg Frobenius) ၏ အုပ်စု စရိုက်လက္ခဏာ ဖန်ရှင်များ (group characters) ကို တီထွင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref> == အခြေခံကျသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (Fundamental Algebraic Structures) == သရုပ်မဲ့ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] ပညာရပ်သည် အရာဝတ္ထုများကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို အနီးကပ် လေ့လာစစ်ဆေးပြီး အထူးသဖြင့် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) ကို လေ့လာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မည်သည့်[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကိုမဆို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ယင်းတွင် [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]သည် မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပြီး [[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) က ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ === အုပ်စုများ (Groups) === [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]တစ်ခုသည် [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (associativity)၊ [[ထပ်တူရအစုဝင်]] (identity element) တစ်ခု၊ နှင့် ပြောင်းပြန် အစုဝင်များ (inverse elements) တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် အုပ်စုများကြားရှိ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံ (multiplicative structure) ကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ * '''အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (Finite Simple Groups):''' အဆုံးရှိအုပ်စုတစ်ခု၏ တစ်ခုတည်းသော မူမှန်[[အုပ်စုပိုင်း|အုပ်စုပိုင်းများ]]သည် ထပ်တူရ အုပ်စုပိုင်း (identity subgroup) နှင့် ထိုအုပ်စုကိုယ်တိုင်သာ ဖြစ်နေပါက ယင်းအုပ်စုကို ရိုးရှင်းသည် ဟု သတ်မှတ်သည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုတိုင်းကို ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (simple groups) မှ တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းသည် အပေါင်း[[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (positive integers) ကို [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ၏ မြှောက်လဒ်များအဖြစ် တည်ဆောက်ထားပုံနှင့် ဆင်တူစွာ လုပ်ဆောင်သည်။ အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification of finite simple groups) အရ ၎င်းတို့သည် သုဒ္ဓကိန်း အစဉ် (prime order) ရှိသော ဆိုက်ကလစ်အုပ်စုများ (cyclic groups)၊ အလှည့်ကျ အုပ်စုများ (alternating groups)၊ လီ-အမျိုးအစား (Lie type) အုပ်စုများ၊ သို့မဟုတ် ဖရိုဖရဲဖြစ်နေသော အုပ်စုများ (sporadic groups) နှစ်ဆယ့်ခြောက်ခုထဲမှ တစ်ခုဟူ၍ ကတ်တဂိုရီများထဲသို့ ကျရောက်ကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။ * '''ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုများ (Galois Groups):''' [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်]] မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (rational coefficients) ပါရှိသော ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် (polynomial function) တစ်ခု၏ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုသည် ၎င်း၏ ကိန်းရင်းအားလုံးပါ [[ဖီးလ်ဒ်]] (splitting field) ၏ [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (automorphisms) အားလုံး ပါဝင်သော အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ၎င်း ကိန်းရင်းအားလုံးပါ ဖီးလ်ဒ်သည် ပေးထားသော ပိုလီနိုမီရယ်၏ ကိန်းရင်းများ အားလုံးနှင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers) အားလုံး ပါဝင်သည့် အငယ်ဆုံး ဖီးလ်ဒ် ဖြစ်သည်။ * '''မျဉ်းဖြောင့်နှင့် ကျစ်ဆံမြီး အုပ်စုများ (Linear and Braid Groups):''' မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စုများ (linear groups) တွင် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော [[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] (invertible matrices) ကဲ့သို့ ပြုမူသည့် အစုဝင်များ ပါဝင်သည်။ ကျစ်ဆံမြီး အုပ်စုများ (braid groups) သည် မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စုများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ === ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ (Rings and Fields) === * '''ကွင်းများ (Rings):''' [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]သည် [[ပေါင်းခြင်း]] (addition)၊ [[နုတ်ခြင်း]] (subtraction)၊ နှင့် မြှောက်ခြင်းတို့အောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closed) ရှိသည်။ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]]၏ အငယ်ဆုံးသော ကွင်းမှာ ရိုးရိုး ကိန်းပြည့်များ (integers) ၏ ကွင်း ဖြစ်သည်။ အိုင်ဒီးလ် သည် ပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်း၊ နှင့် မည်သည့် ကွင်းအစုဝင်ဖြင့်မဆို မြှောက်ခြင်းတို့အောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိရှိသော ကွင်းတစ်ခု၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုင်ဒီးလ် အတန်းအစား အုပ်စု (ideal class group) သည် ကိန်း ဖီးလ်ဒ် (number field) တစ်ခု၏ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း (ring of integers) အတွင်း တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ဂုဏ်သတ္တိ (unique-factorization property) မည်မျှဆိုးရွားစွာ ပျက်ကွက်ကြောင်းကို တိုင်းတာပေးသည်။ အကယ်၍ အိုင်ဒီးလ်တိုင်းသည် ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် (principal ideal) တစ်ခု ဖြစ်နေပါက တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ဂုဏ်သတ္တိသည် မှန်ကန်သည်။ * '''ဖီးလ်ဒ်များ (Fields):''' [[ဖီးလ်ဒ်]]တစ်ခုသည် သုညမဟုတ်သော [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (nonzero elements) ဖြင့် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division) အောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိရှိခြင်းဟူသော ထပ်လောင်းဂုဏ်သတ္တိကို ပိုင်ဆိုင်သည့် ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကိန်း ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော အရေအတွက်ရှိသည့် ကိန်းရင်းများ (algebraic numbers) က ထုတ်လုပ်ပေးသော (generated) ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒီဂရီ (degree) <math>n</math> ရှိသော ကိန်း ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုသည် ကိန်းထွေးများ၏ ဖီးလ်ဒ်ထဲသို့ ကွဲပြားသော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (ring homomorphisms) အတိအကျ <math>n</math> ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ === ကိန်းရင်းများ နှင့် ကိန်းပြည့်ရင်းများ (Algebraic Numbers and Integers) === ကိန်းရင်း (Algebraic number) တစ်ခုသည် [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်]] မြှောက်ဖော်ကိန်းများပါရှိသော မိုးနစ် ပိုလီနိုမီရယ် (monic polynomial) တစ်ခု၏ ကိန်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သော [[ကိန်းထွေး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မြှောက်ဖော်ကိန်းများသည် ရိုးရိုးကိန်းပြည့်များ ဖြစ်ပါက ထိုကိန်းရင်းသည် ကိန်းပြည့်ရင်း (algebraic integer) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကိန်းရင်းကိုမဆို ရိုးရိုးကိန်းပြည့်တစ်ခုဖြင့် စားထားသော ကိန်းပြည့်ရင်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်။ ယူနစ်ရင်းများ (roots of unity) သည် ကိန်းပြည့်ရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗိုင်းလ် ကိန်းများ (Weil numbers) သည် သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်ရင်းများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းကိန်းနှင့် ၎င်း၏ ကွန်ဂျူဂိတ်များ (conjugates) အားလုံးသည် တိကျစွာ တူညီသော ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) ကို မျှဝေပိုင်ဆိုင်ကြသည့် ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ === ဗက်တာရပ်ဝန်းများ နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (Vector Spaces and Algebras) === [[အက္ခရာသင်္ချာ]]တစ်ခုကို မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ (formally) အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ * '''လီအက္ခရာသင်္ချာများ (Lie Algebras):''' [[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]]အပေါ် မှီခိုခြင်းမရှိဘဲ သရုပ်မဲ့ပုံစံဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော လီအက္ခရာသင်္ချာ (Lie algebra) တစ်ခုသည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အချိုးညီဆန့်ကျင် ထပ်တူညီမှု (antisymmetric identity) နှင့် ဂျေးကိုဘီ ထပ်တူညီမှု (Jacobi identity) နှစ်ခုလုံးကို ပြည့်စုံစေသည့် လီကွင်းစ-ကွင်းပိတ် တွက်ချက်မှု (Lie bracket operation) တစ်ခုဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ * '''C*-အက္ခရာသင်္ချာများ (C*-Algebras):''' C*-အက္ခရာသင်္ချာတစ်ခုသည် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ (Banach algebra) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအက္ခရာသင်္ချာသည် ဘာနက် ရပ်ဝန်း (Banach space) လည်းဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အစုဝင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ကွန်ဂျူဂိတ်သို့ ပုံဖော်ပေးပြီး သတ်မှတ်ထားသော C*-ထပ်တူညီမှု (C*-identity) ကို ပြည့်စုံစေသည့် [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] ဖန်ရှင် (involution function) တစ်ခု ပါဝင်သည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref> == References == kn53ai5fuiwku593y97hv4qr8jjksou 1050528 1050527 2026-08-27T20:59:03Z Mkant00 135890 1050528 wikitext text/x-wiki '''သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract algebra)''' သို့မဟုတ် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (modern algebra) သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (groups)၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings)၊ နှင့် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]] (fields) ကဲ့သို့သော သရုပ်မဲ့ သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (abstract mathematical structures) ကို လေ့လာခြင်းအပေါ် အဓိကထားသည့် ကျယ်ပြန့်ပြီး အခြေခံကျသော [[သင်္ချာ]]ပညာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြေခံတွက်ချက်မှုအတွက် ပုံမှန်ကိန်းဂဏန်းပမာဏများကို ကိုယ်စားပြုရန် ကိန်းရှင်များ (variables) ကို အသုံးပြုသော အခြေခံ[[အက္ခရာသင်္ချာ]] (elementary algebra) နှင့် မတူဘဲ ဤသရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာသည် ၎င်းသဘောတရားများကို [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (axioms) အရေအတွက် အနည်းငယ်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘောတရားရေးရာ [[အစု|အစုများ]] (theoretical sets) အဖြစ်သို့ ယေဘုယျပြုထားသည်။ ထိုအရာဝတ္ထုများကို [[အုပ်စုပိုင်း|အုပ်စုပိုင်းများ]] (subgroups)၊ အိုင်ဒီးလ်များ (ideals)၊ နှင့် ဖီးလ်ဒ်ပိုင်းများ (subfields) ကဲ့သို့သော တည်ဆောက်ပုံပိုင်းများမှ တည်ဆောက်ထားသည်။ သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြည့်စုံသော သီအိုရီများကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (mathematical objects) ၏ အခြေခံ တည်ဆောက်ပုံကို နားလည်ရန် ဖြစ်သည်။ သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ ယေဘုယျအချက်တစ်ခုကို သက်သေပြပြီးသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ၎င်းကို ထိုတည်ဆောက်ပုံ၏ ဖြစ်စဉ်များအားလုံးတွင် အသုံးချနိုင်သည်။ ထိုသို့ဖြင့် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ကွဲပြားခြားနားသည်ဟု ထင်ရသော အခြေအနေများကြားတွင် နက်နဲသော ဆင်တူညီမှုများကို သိရှိနားလည်နိုင်စေသည်။ ဤပညာရပ်သည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (group homomorphisms) နှင့် ကွင်း [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (ring automorphisms) အပါအဝင် ဤအရာဝတ္ထုများကြားရှိ ပုံဖော်မှုများ (mappings) ကို အထူးပြုလေ့လာသည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း (History) == === တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာသို့ ကူးပြောင်းခြင်း (Transition to Structural Algebra) === ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှုသည် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ၏ ကိန်းရင်းများကို ရှာဖွေရန် အစောပိုင်း ကြိုးပမ်းမှုများမှ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂျိုးဆက် လူဝီ လာဂေါင့် (Joseph Louis Lagrange) သည် ယခုအခါ [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) ဟု သိကြသည့် အရေးပါသော အစောပိုင်း အခြေအနေတစ်ခုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ အဆုံးရှိ[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (finite group) တစ်ခု၏ [[အုပ်စုပိုင်း]]တစ်ခု၏ အစီအစဉ် (order) သည် ထိုအုပ်စုကိုယ်တိုင်၏ အစီအစဉ်ကို စား၍ပြတ်သည် ဟူ၍ မှတ်သားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိန်းရင်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (functions) အဖြစ် ဖလှယ်၍ရသည် (commute) ဟုဆိုသော ညီမျှခြင်းများကို အရင်းများ (radicals) ဖြင့် ဖြေရှင်း၍ရကြောင်း နီးလ်စ် ဟင်နရစ် အာဘဲလ် (Niels Henrik Abel) က သက်သေပြခဲ့သည်။ ၎င်းကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အဘီလီယန် (Abelian) ဟူသော ဝေါဟာရကို [[အဘီလီယန်အုပ်စု|ဖလှယ်ရအုပ်စုများ]] (commutative groups) တွင် အသုံးပြုသည်။ ဒီဂရီ (degree) <math>5</math> သို့မဟုတ် ၎င်းထက်မြင့်သော ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများအတွက် ယေဘုယျ အရင်း ပုံသေနည်း (radical formula) မရှိကြောင်းကိုလည်း အာဘဲလ် က သက်သေပြခဲ့သည်။ ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အေဗာရစ်စ် ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ (normal subgroups)၊ ဖက်တာအုပ်စုများ (factor groups)၊ နှင့် ဖြေရှင်းရ အုပ်စုများ (solvable groups) အပါအဝင် အခြေခံ သဘောတရားများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ် (irreducible polynomial) တစ်ခု၏ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) သည် ၎င်း၏ ကိန်းရင်းများကို ကူးပြောင်းနိုင်စွာ (transitively) ပါမြူတေးရှင်း (permutations) ပြုလုပ်ကြောင်း သူက ပြသခဲ့သည်။ ပိုလီနိုမီရယ်တစ်ခုတွင် အရင်း ပုံသေနည်းတစ်ခု ရှိရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုသည် ဖြေရှင်း၍ရနိုင်စွမ်း (soluble) ရှိနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကာမိုင်း ဂျော်ဒန် (Camille Jordan) သည် ဂယ်လ်ဝါ ၏ အယူအဆများကို ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စုများ (permutation groups) နှင့်ပတ်သက်သည့် သူ၏ ကိုယ်ပိုင် ရလဒ်များနှင့် ပေါင်းစပ်၍ အရေးပါသော အက္ခရာသင်္ချာ ကျမ်းတစ်စောင်အဖြစ် ပြုစုခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref><ref>{{Citation |last=Kleiner |first=Israel |title=A History of Abstract Algebra |publisher=Birkhäuser |year=2007 |isbn=978-0-8176-4684-4}}</ref> === နဂိုမှန်အဆို ဖွဲ့စည်းခြင်း နှင့် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (Axiomatization and Modern Algebra) === [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) တွင် အပြန်အလှန်ဆိုင်ရာ နိယာမများ (reciprocity laws) ကို ယေဘုယျပြုရန်နှင့် ဖဲမ ၏ နောက်ဆုံး သီအိုရမ် (Fermat's Last Theorem) ကို သက်သေပြရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် ဂေါက်ရှန်း [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (Gaussian integers) ကဲ့သို့သော အက္ခရာသင်္ချာ စနစ်သစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အချို့သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]တွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (unique factorization) မအောင်မြင်သောအခါ အန်းစ် ကူးမား (Ernst Kummer) သည် ၎င်းကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် အိုင်ဒီးလ် (ideal) ဟူသော သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind) သည် ဤကိန်းသီအိုရီဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို [[နဂိုမှန်အဆို]]နည်းကျ (axiomatically) နှင့် [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) နည်းကျ ပြန်လည်သတ်မှတ်စဉ်းစားခဲ့ပြီး [[ဖီးလ်ဒ်]]၊ ကွင်း၊ အိုင်ဒီးလ်၊ နှင့် [[မော်ဂျူး]] (module) တို့၏ အခြေခံ သရုပ်မဲ့ သဘောတရားများကို ပုံစံတကျ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် စားလဒ် တည်ဆောက်ပုံများ (quotient structures)၊ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (isomorphisms)၊ နှင့် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) ကို စနစ်တကျ အသုံးပြုခြင်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။ လီယိုပို ကရိုနက်ကာ (Leopold Kronecker) သည် ဆမခွဲနိုင်သော ညီမျှခြင်းတစ်ခုကို မော်ဂျူလို (modulo) ယူ၍ ပိုလီနိုမီရယ်များဖြင့် တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အာသာ ကေးလီ (Arthur Cayley) သည် တွက်ချက်မှုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (calculus) ကို အသုံးပြု၍ ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စုများကို ယေဘုယျပြုခဲ့ပြီး [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) ကို [[ကိန်းအုံ]] [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (matrix algebra) နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ဝီလီယံ ရိုဝမ် ဟာမီတန် (William Rowan Hamilton) ၏ ဖလှယ်၍မရသော ကွာတာနီယွန်များ (non-commutative quaternions) ကဲ့သို့ အစောပိုင်း ဂဏန်းသင်္ချာ စည်းမျဉ်းများကို ဖီဆန်သည့် စနစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းက လွတ်လပ်သော အက္ခရာသင်္ချာများ၏ သီအိုရီကို အားပေးလှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Gray |first=Jeremy |title=A History of Abstract Algebra: From Algebraic Equations to Modern Algebra |series=Springer Undergraduate Mathematics Series |date=2018 |publisher=Springer Cham |isbn=978-3-319-94772-3}}</ref> ဟိုင်းနရစ် ဗေဘာ (Heinrich Weber) သည် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အုပ်စုများနှင့် ဖီးလ်ဒ်များအတွက် ပထမဆုံးသော သရုပ်မဲ့ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (abstract definitions) ကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် အစောပိုင်း အက္ခရာသင်္ချာ လုပ်ငန်းများကို စနစ်တကျ စုစည်းခဲ့သည်။ အန်းစ် ရှတိုင်းနစ် (Ernst Steinitz) သည် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖီးလ်ဒ်များ၏ သရုပ်မဲ့ သီအိုရီအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အေဘရာဟမ် ဖရန်ကယ် (Abraham Fraenkel) က ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် သရုပ်မဲ့ ကွင်းများအတွက် အခြေခံကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ၏ ဖန်တီးရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆခံရသော အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) သည် [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]အပေါ် တွက်ချက်မှုများမှ စနစ်တစ်ခုလုံးကို အချင်းချင်း ဆက်စပ်ပေးခြင်းဆီသို့ အာရုံစိုက်မှုကို ပြောင်းလဲစေသော တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှုကို တီထွင်ခဲ့သည်။ သီအိုရမ်များကို သက်သေပြခြင်းအတွက် အခြေခံကိရိယာများအဖြစ် အစုဝင်များကြားရှိ ညီမျှခြင်းများ နေရာတွင် အိုင်ဒီးလ်များနှင့် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ အစားထိုးနိုင်ကြောင်း သူမက ပြသခဲ့သည်။ သူမ၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ စတိုင်ကို ဘာတယ် ဗန် ဒယ် ဗာဒန် (Bartel van der Waerden) ၏ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော မိုဒါနဲ အယ်လ်ဂျီဘရာ (Moderne Algebra) ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်တွင် ခိုင်မာစွာ စုစည်းရေးသားခဲ့ပြီး ၎င်းက ဤခေတ်သစ် ပညာရပ်ကို သင်္ချာပညာရပ်တစ်ခွင်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားစေခဲ့သည်။ အခြား အဓိကကျသော တိုးချဲ့မှုများတွင် ဆိုဖပ်စ် လီ (Sophus Lie) ၏ လီအုပ်စုများ (Lie groups) ဟုသိကြသော အဆက်မပြတ် အသွင်ပြောင်းအုပ်စုများ (continuous transformation groups) ကို လေ့လာခြင်း၊ အေလီ ဂျိုးဇက် ကာတန် (Élie Joseph Cartan) ၏ ရိုးရှင်းသော လီအက္ခရာသင်္ချာများ (simple Lie algebras) ကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း၊ နှင့် ဖာဒီနန် ဂျော့ချ် ဖရိုဘီးနီးယပ်စ် (Ferdinand Georg Frobenius) ၏ အုပ်စု စရိုက်လက္ခဏာ ဖန်ရှင်များ (group characters) ကို တီထွင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref> == အခြေခံကျသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (Fundamental Algebraic Structures) == သရုပ်မဲ့ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] ပညာရပ်သည် အရာဝတ္ထုများကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို အနီးကပ် လေ့လာစစ်ဆေးပြီး အထူးသဖြင့် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) ကို လေ့လာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မည်သည့်[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကိုမဆို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ယင်းတွင် [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]သည် မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပြီး [[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) က ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ === အုပ်စုများ (Groups) === [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]တစ်ခုသည် [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (associativity)၊ [[ထပ်တူရအစုဝင်]] (identity element) တစ်ခု၊ နှင့် ပြောင်းပြန် အစုဝင်များ (inverse elements) တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် အုပ်စုများကြားရှိ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံ (multiplicative structure) ကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ * '''အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (Finite Simple Groups):''' အဆုံးရှိအုပ်စုတစ်ခု၏ တစ်ခုတည်းသော မူမှန်[[အုပ်စုပိုင်း|အုပ်စုပိုင်းများ]]သည် ထပ်တူရ အုပ်စုပိုင်း (identity subgroup) နှင့် ထိုအုပ်စုကိုယ်တိုင်သာ ဖြစ်နေပါက ယင်းအုပ်စုကို ရိုးရှင်းသည် ဟု သတ်မှတ်သည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုတိုင်းကို ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (simple groups) မှ တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းသည် အပေါင်း[[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (positive integers) ကို [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ၏ မြှောက်လဒ်များအဖြစ် တည်ဆောက်ထားပုံနှင့် ဆင်တူစွာ လုပ်ဆောင်သည်။ အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification of finite simple groups) အရ ၎င်းတို့သည် သုဒ္ဓကိန်း အစဉ် (prime order) ရှိသော ဆိုက်ကလစ်အုပ်စုများ (cyclic groups)၊ အလှည့်ကျ အုပ်စုများ (alternating groups)၊ လီ-အမျိုးအစား (Lie type) အုပ်စုများ၊ သို့မဟုတ် ဖရိုဖရဲဖြစ်နေသော အုပ်စုများ (sporadic groups) နှစ်ဆယ့်ခြောက်ခုထဲမှ တစ်ခုဟူ၍ ကတ်တဂိုရီများထဲသို့ ကျရောက်ကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။ * '''ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုများ (Galois Groups):''' [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်]] မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (rational coefficients) ပါရှိသော ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် (polynomial function) တစ်ခု၏ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုသည် ၎င်း၏ ကိန်းရင်းအားလုံးပါ [[ဖီးလ်ဒ်]] (splitting field) ၏ [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (automorphisms) အားလုံး ပါဝင်သော အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ၎င်း ကိန်းရင်းအားလုံးပါ ဖီးလ်ဒ်သည် ပေးထားသော ပိုလီနိုမီရယ်၏ ကိန်းရင်းများ အားလုံးနှင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers) အားလုံး ပါဝင်သည့် အငယ်ဆုံး ဖီးလ်ဒ် ဖြစ်သည်။ * '''မျဉ်းဖြောင့်နှင့် ကျစ်ဆံမြီး အုပ်စုများ (Linear and Braid Groups):''' မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စုများ (linear groups) တွင် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော [[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] (invertible matrices) ကဲ့သို့ ပြုမူသည့် အစုဝင်များ ပါဝင်သည်။ ကျစ်ဆံမြီး အုပ်စုများ (braid groups) သည် မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စုများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ === ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ (Rings and Fields) === * '''ကွင်းများ (Rings):''' [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]သည် [[ပေါင်းခြင်း]] (addition)၊ [[နုတ်ခြင်း]] (subtraction)၊ နှင့် မြှောက်ခြင်းတို့အောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closed) ရှိသည်။ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]]၏ အငယ်ဆုံးသော ကွင်းမှာ ရိုးရိုး ကိန်းပြည့်များ (integers) ၏ ကွင်း ဖြစ်သည်။ အိုင်ဒီးလ် သည် ပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်း၊ နှင့် မည်သည့် ကွင်းအစုဝင်ဖြင့်မဆို မြှောက်ခြင်းတို့အောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိရှိသော ကွင်းတစ်ခု၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုင်ဒီးလ် အတန်းအစား အုပ်စု (ideal class group) သည် ကိန်း ဖီးလ်ဒ် (number field) တစ်ခု၏ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း (ring of integers) အတွင်း တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ဂုဏ်သတ္တိ (unique-factorization property) မည်မျှဆိုးရွားစွာ ပျက်ကွက်ကြောင်းကို တိုင်းတာပေးသည်။ အကယ်၍ အိုင်ဒီးလ်တိုင်းသည် ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် (principal ideal) တစ်ခု ဖြစ်နေပါက တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ဂုဏ်သတ္တိသည် မှန်ကန်သည်။ * '''ဖီးလ်ဒ်များ (Fields):''' [[ဖီးလ်ဒ်]]တစ်ခုသည် သုညမဟုတ်သော [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (nonzero elements) ဖြင့် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division) အောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိရှိခြင်းဟူသော ထပ်လောင်းဂုဏ်သတ္တိကို ပိုင်ဆိုင်သည့် ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကိန်း ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော အရေအတွက်ရှိသည့် ကိန်းရင်းများ (algebraic numbers) က ထုတ်လုပ်ပေးသော (generated) ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒီဂရီ (degree) <math>n</math> ရှိသော ကိန်း ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုသည် ကိန်းထွေးများ၏ ဖီးလ်ဒ်ထဲသို့ ကွဲပြားသော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (ring homomorphisms) အတိအကျ <math>n</math> ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ === ကိန်းရင်းများ နှင့် ကိန်းပြည့်ရင်းများ (Algebraic Numbers and Integers) === ကိန်းရင်း (Algebraic number) တစ်ခုသည် [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်]] မြှောက်ဖော်ကိန်းများပါရှိသော မိုးနစ် ပိုလီနိုမီရယ် (monic polynomial) တစ်ခု၏ ကိန်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သော [[ကိန်းထွေး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မြှောက်ဖော်ကိန်းများသည် ရိုးရိုးကိန်းပြည့်များ ဖြစ်ပါက ထိုကိန်းရင်းသည် ကိန်းပြည့်ရင်း (algebraic integer) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကိန်းရင်းကိုမဆို ရိုးရိုးကိန်းပြည့်တစ်ခုဖြင့် စားထားသော ကိန်းပြည့်ရင်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်။ ယူနစ်ရင်းများ (roots of unity) သည် ကိန်းပြည့်ရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗိုင်းလ် ကိန်းများ (Weil numbers) သည် သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်ရင်းများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းကိန်းနှင့် ၎င်း၏ ကွန်ဂျူဂိတ်များ (conjugates) အားလုံးသည် တိကျစွာ တူညီသော ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) ကို မျှဝေပိုင်ဆိုင်ကြသည့် ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ === ဗက်တာရပ်ဝန်းများ နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (Vector Spaces and Algebras) === [[အက္ခရာသင်္ချာ]]တစ်ခုကို မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ (formally) အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ * '''လီအက္ခရာသင်္ချာများ (Lie Algebras):''' [[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]]အပေါ် မှီခိုခြင်းမရှိဘဲ သရုပ်မဲ့ပုံစံဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော လီအက္ခရာသင်္ချာ (Lie algebra) တစ်ခုသည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အချိုးညီဆန့်ကျင် ထပ်တူညီမှု (antisymmetric identity) နှင့် ဂျေးကိုဘီ ထပ်တူညီမှု (Jacobi identity) နှစ်ခုလုံးကို ပြည့်စုံစေသည့် လီကွင်းစ-ကွင်းပိတ် တွက်ချက်မှု (Lie bracket operation) တစ်ခုဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ * '''C*-အက္ခရာသင်္ချာများ (C*-Algebras):''' C*-အက္ခရာသင်္ချာတစ်ခုသည် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ (Banach algebra) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအက္ခရာသင်္ချာသည် ဘာနက် ရပ်ဝန်း (Banach space) လည်းဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အစုဝင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ကွန်ဂျူဂိတ်သို့ ပုံဖော်ပေးပြီး သတ်မှတ်ထားသော C*-ထပ်တူညီမှု (C*-identity) ကို ပြည့်စုံစေသည့် [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] ဖန်ရှင် (involution function) တစ်ခု ပါဝင်သည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref> == References == [[category:အက္ခရာသင်္ချာ]] 2g4rdecpix045n4xxb2ub7estgaln4t 1050529 1050528 2026-08-27T21:00:36Z Mkant00 135890 /* ဗက်တာရပ်ဝန်းများ နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (Vector Spaces and Algebras) */ 1050529 wikitext text/x-wiki '''သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract algebra)''' သို့မဟုတ် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (modern algebra) သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (groups)၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings)၊ နှင့် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]] (fields) ကဲ့သို့သော သရုပ်မဲ့ သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (abstract mathematical structures) ကို လေ့လာခြင်းအပေါ် အဓိကထားသည့် ကျယ်ပြန့်ပြီး အခြေခံကျသော [[သင်္ချာ]]ပညာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြေခံတွက်ချက်မှုအတွက် ပုံမှန်ကိန်းဂဏန်းပမာဏများကို ကိုယ်စားပြုရန် ကိန်းရှင်များ (variables) ကို အသုံးပြုသော အခြေခံ[[အက္ခရာသင်္ချာ]] (elementary algebra) နှင့် မတူဘဲ ဤသရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာသည် ၎င်းသဘောတရားများကို [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (axioms) အရေအတွက် အနည်းငယ်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘောတရားရေးရာ [[အစု|အစုများ]] (theoretical sets) အဖြစ်သို့ ယေဘုယျပြုထားသည်။ ထိုအရာဝတ္ထုများကို [[အုပ်စုပိုင်း|အုပ်စုပိုင်းများ]] (subgroups)၊ အိုင်ဒီးလ်များ (ideals)၊ နှင့် ဖီးလ်ဒ်ပိုင်းများ (subfields) ကဲ့သို့သော တည်ဆောက်ပုံပိုင်းများမှ တည်ဆောက်ထားသည်။ သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြည့်စုံသော သီအိုရီများကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (mathematical objects) ၏ အခြေခံ တည်ဆောက်ပုံကို နားလည်ရန် ဖြစ်သည်။ သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ ယေဘုယျအချက်တစ်ခုကို သက်သေပြပြီးသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ၎င်းကို ထိုတည်ဆောက်ပုံ၏ ဖြစ်စဉ်များအားလုံးတွင် အသုံးချနိုင်သည်။ ထိုသို့ဖြင့် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ကွဲပြားခြားနားသည်ဟု ထင်ရသော အခြေအနေများကြားတွင် နက်နဲသော ဆင်တူညီမှုများကို သိရှိနားလည်နိုင်စေသည်။ ဤပညာရပ်သည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (group homomorphisms) နှင့် ကွင်း [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (ring automorphisms) အပါအဝင် ဤအရာဝတ္ထုများကြားရှိ ပုံဖော်မှုများ (mappings) ကို အထူးပြုလေ့လာသည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း (History) == === တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာသို့ ကူးပြောင်းခြင်း (Transition to Structural Algebra) === ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှုသည် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ၏ ကိန်းရင်းများကို ရှာဖွေရန် အစောပိုင်း ကြိုးပမ်းမှုများမှ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂျိုးဆက် လူဝီ လာဂေါင့် (Joseph Louis Lagrange) သည် ယခုအခါ [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) ဟု သိကြသည့် အရေးပါသော အစောပိုင်း အခြေအနေတစ်ခုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ အဆုံးရှိ[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (finite group) တစ်ခု၏ [[အုပ်စုပိုင်း]]တစ်ခု၏ အစီအစဉ် (order) သည် ထိုအုပ်စုကိုယ်တိုင်၏ အစီအစဉ်ကို စား၍ပြတ်သည် ဟူ၍ မှတ်သားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိန်းရင်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (functions) အဖြစ် ဖလှယ်၍ရသည် (commute) ဟုဆိုသော ညီမျှခြင်းများကို အရင်းများ (radicals) ဖြင့် ဖြေရှင်း၍ရကြောင်း နီးလ်စ် ဟင်နရစ် အာဘဲလ် (Niels Henrik Abel) က သက်သေပြခဲ့သည်။ ၎င်းကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အဘီလီယန် (Abelian) ဟူသော ဝေါဟာရကို [[အဘီလီယန်အုပ်စု|ဖလှယ်ရအုပ်စုများ]] (commutative groups) တွင် အသုံးပြုသည်။ ဒီဂရီ (degree) <math>5</math> သို့မဟုတ် ၎င်းထက်မြင့်သော ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများအတွက် ယေဘုယျ အရင်း ပုံသေနည်း (radical formula) မရှိကြောင်းကိုလည်း အာဘဲလ် က သက်သေပြခဲ့သည်။ ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အေဗာရစ်စ် ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ (normal subgroups)၊ ဖက်တာအုပ်စုများ (factor groups)၊ နှင့် ဖြေရှင်းရ အုပ်စုများ (solvable groups) အပါအဝင် အခြေခံ သဘောတရားများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ် (irreducible polynomial) တစ်ခု၏ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) သည် ၎င်း၏ ကိန်းရင်းများကို ကူးပြောင်းနိုင်စွာ (transitively) ပါမြူတေးရှင်း (permutations) ပြုလုပ်ကြောင်း သူက ပြသခဲ့သည်။ ပိုလီနိုမီရယ်တစ်ခုတွင် အရင်း ပုံသေနည်းတစ်ခု ရှိရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုသည် ဖြေရှင်း၍ရနိုင်စွမ်း (soluble) ရှိနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကာမိုင်း ဂျော်ဒန် (Camille Jordan) သည် ဂယ်လ်ဝါ ၏ အယူအဆများကို ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စုများ (permutation groups) နှင့်ပတ်သက်သည့် သူ၏ ကိုယ်ပိုင် ရလဒ်များနှင့် ပေါင်းစပ်၍ အရေးပါသော အက္ခရာသင်္ချာ ကျမ်းတစ်စောင်အဖြစ် ပြုစုခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref><ref>{{Citation |last=Kleiner |first=Israel |title=A History of Abstract Algebra |publisher=Birkhäuser |year=2007 |isbn=978-0-8176-4684-4}}</ref> === နဂိုမှန်အဆို ဖွဲ့စည်းခြင်း နှင့် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (Axiomatization and Modern Algebra) === [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) တွင် အပြန်အလှန်ဆိုင်ရာ နိယာမများ (reciprocity laws) ကို ယေဘုယျပြုရန်နှင့် ဖဲမ ၏ နောက်ဆုံး သီအိုရမ် (Fermat's Last Theorem) ကို သက်သေပြရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် ဂေါက်ရှန်း [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (Gaussian integers) ကဲ့သို့သော အက္ခရာသင်္ချာ စနစ်သစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အချို့သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]တွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (unique factorization) မအောင်မြင်သောအခါ အန်းစ် ကူးမား (Ernst Kummer) သည် ၎င်းကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် အိုင်ဒီးလ် (ideal) ဟူသော သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind) သည် ဤကိန်းသီအိုရီဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို [[နဂိုမှန်အဆို]]နည်းကျ (axiomatically) နှင့် [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) နည်းကျ ပြန်လည်သတ်မှတ်စဉ်းစားခဲ့ပြီး [[ဖီးလ်ဒ်]]၊ ကွင်း၊ အိုင်ဒီးလ်၊ နှင့် [[မော်ဂျူး]] (module) တို့၏ အခြေခံ သရုပ်မဲ့ သဘောတရားများကို ပုံစံတကျ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် စားလဒ် တည်ဆောက်ပုံများ (quotient structures)၊ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (isomorphisms)၊ နှင့် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) ကို စနစ်တကျ အသုံးပြုခြင်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။ လီယိုပို ကရိုနက်ကာ (Leopold Kronecker) သည် ဆမခွဲနိုင်သော ညီမျှခြင်းတစ်ခုကို မော်ဂျူလို (modulo) ယူ၍ ပိုလီနိုမီရယ်များဖြင့် တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အာသာ ကေးလီ (Arthur Cayley) သည် တွက်ချက်မှုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (calculus) ကို အသုံးပြု၍ ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စုများကို ယေဘုယျပြုခဲ့ပြီး [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) ကို [[ကိန်းအုံ]] [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (matrix algebra) နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ဝီလီယံ ရိုဝမ် ဟာမီတန် (William Rowan Hamilton) ၏ ဖလှယ်၍မရသော ကွာတာနီယွန်များ (non-commutative quaternions) ကဲ့သို့ အစောပိုင်း ဂဏန်းသင်္ချာ စည်းမျဉ်းများကို ဖီဆန်သည့် စနစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းက လွတ်လပ်သော အက္ခရာသင်္ချာများ၏ သီအိုရီကို အားပေးလှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Gray |first=Jeremy |title=A History of Abstract Algebra: From Algebraic Equations to Modern Algebra |series=Springer Undergraduate Mathematics Series |date=2018 |publisher=Springer Cham |isbn=978-3-319-94772-3}}</ref> ဟိုင်းနရစ် ဗေဘာ (Heinrich Weber) သည် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အုပ်စုများနှင့် ဖီးလ်ဒ်များအတွက် ပထမဆုံးသော သရုပ်မဲ့ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (abstract definitions) ကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် အစောပိုင်း အက္ခရာသင်္ချာ လုပ်ငန်းများကို စနစ်တကျ စုစည်းခဲ့သည်။ အန်းစ် ရှတိုင်းနစ် (Ernst Steinitz) သည် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖီးလ်ဒ်များ၏ သရုပ်မဲ့ သီအိုရီအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အေဘရာဟမ် ဖရန်ကယ် (Abraham Fraenkel) က ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် သရုပ်မဲ့ ကွင်းများအတွက် အခြေခံကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ၏ ဖန်တီးရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆခံရသော အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) သည် [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]အပေါ် တွက်ချက်မှုများမှ စနစ်တစ်ခုလုံးကို အချင်းချင်း ဆက်စပ်ပေးခြင်းဆီသို့ အာရုံစိုက်မှုကို ပြောင်းလဲစေသော တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှုကို တီထွင်ခဲ့သည်။ သီအိုရမ်များကို သက်သေပြခြင်းအတွက် အခြေခံကိရိယာများအဖြစ် အစုဝင်များကြားရှိ ညီမျှခြင်းများ နေရာတွင် အိုင်ဒီးလ်များနှင့် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ အစားထိုးနိုင်ကြောင်း သူမက ပြသခဲ့သည်။ သူမ၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ စတိုင်ကို ဘာတယ် ဗန် ဒယ် ဗာဒန် (Bartel van der Waerden) ၏ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော မိုဒါနဲ အယ်လ်ဂျီဘရာ (Moderne Algebra) ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်တွင် ခိုင်မာစွာ စုစည်းရေးသားခဲ့ပြီး ၎င်းက ဤခေတ်သစ် ပညာရပ်ကို သင်္ချာပညာရပ်တစ်ခွင်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားစေခဲ့သည်။ အခြား အဓိကကျသော တိုးချဲ့မှုများတွင် ဆိုဖပ်စ် လီ (Sophus Lie) ၏ လီအုပ်စုများ (Lie groups) ဟုသိကြသော အဆက်မပြတ် အသွင်ပြောင်းအုပ်စုများ (continuous transformation groups) ကို လေ့လာခြင်း၊ အေလီ ဂျိုးဇက် ကာတန် (Élie Joseph Cartan) ၏ ရိုးရှင်းသော လီအက္ခရာသင်္ချာများ (simple Lie algebras) ကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း၊ နှင့် ဖာဒီနန် ဂျော့ချ် ဖရိုဘီးနီးယပ်စ် (Ferdinand Georg Frobenius) ၏ အုပ်စု စရိုက်လက္ခဏာ ဖန်ရှင်များ (group characters) ကို တီထွင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref> == အခြေခံကျသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (Fundamental Algebraic Structures) == သရုပ်မဲ့ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] ပညာရပ်သည် အရာဝတ္ထုများကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို အနီးကပ် လေ့လာစစ်ဆေးပြီး အထူးသဖြင့် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) ကို လေ့လာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မည်သည့်[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကိုမဆို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ယင်းတွင် [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]သည် မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပြီး [[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) က ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ === အုပ်စုများ (Groups) === [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]တစ်ခုသည် [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (associativity)၊ [[ထပ်တူရအစုဝင်]] (identity element) တစ်ခု၊ နှင့် ပြောင်းပြန် အစုဝင်များ (inverse elements) တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် အုပ်စုများကြားရှိ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံ (multiplicative structure) ကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ * '''အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (Finite Simple Groups):''' အဆုံးရှိအုပ်စုတစ်ခု၏ တစ်ခုတည်းသော မူမှန်[[အုပ်စုပိုင်း|အုပ်စုပိုင်းများ]]သည် ထပ်တူရ အုပ်စုပိုင်း (identity subgroup) နှင့် ထိုအုပ်စုကိုယ်တိုင်သာ ဖြစ်နေပါက ယင်းအုပ်စုကို ရိုးရှင်းသည် ဟု သတ်မှတ်သည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုတိုင်းကို ရိုးရှင်းအုပ်စုများ (simple groups) မှ တည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းသည် အပေါင်း[[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (positive integers) ကို [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ၏ မြှောက်လဒ်များအဖြစ် တည်ဆောက်ထားပုံနှင့် ဆင်တူစွာ လုပ်ဆောင်သည်။ အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification of finite simple groups) အရ ၎င်းတို့သည် သုဒ္ဓကိန်း အစဉ် (prime order) ရှိသော ဆိုက်ကလစ်အုပ်စုများ (cyclic groups)၊ အလှည့်ကျ အုပ်စုများ (alternating groups)၊ လီ-အမျိုးအစား (Lie type) အုပ်စုများ၊ သို့မဟုတ် ဖရိုဖရဲဖြစ်နေသော အုပ်စုများ (sporadic groups) နှစ်ဆယ့်ခြောက်ခုထဲမှ တစ်ခုဟူ၍ ကတ်တဂိုရီများထဲသို့ ကျရောက်ကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။ * '''ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုများ (Galois Groups):''' [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်]] မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (rational coefficients) ပါရှိသော ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် (polynomial function) တစ်ခု၏ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုသည် ၎င်း၏ ကိန်းရင်းအားလုံးပါ [[ဖီးလ်ဒ်]] (splitting field) ၏ [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (automorphisms) အားလုံး ပါဝင်သော အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ၎င်း ကိန်းရင်းအားလုံးပါ ဖီးလ်ဒ်သည် ပေးထားသော ပိုလီနိုမီရယ်၏ ကိန်းရင်းများ အားလုံးနှင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers) အားလုံး ပါဝင်သည့် အငယ်ဆုံး ဖီးလ်ဒ် ဖြစ်သည်။ * '''မျဉ်းဖြောင့်နှင့် ကျစ်ဆံမြီး အုပ်စုများ (Linear and Braid Groups):''' မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စုများ (linear groups) တွင် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော [[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] (invertible matrices) ကဲ့သို့ ပြုမူသည့် အစုဝင်များ ပါဝင်သည်။ ကျစ်ဆံမြီး အုပ်စုများ (braid groups) သည် မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စုများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ === ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ (Rings and Fields) === * '''ကွင်းများ (Rings):''' [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]သည် [[ပေါင်းခြင်း]] (addition)၊ [[နုတ်ခြင်း]] (subtraction)၊ နှင့် မြှောက်ခြင်းတို့အောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closed) ရှိသည်။ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]]၏ အငယ်ဆုံးသော ကွင်းမှာ ရိုးရိုး ကိန်းပြည့်များ (integers) ၏ ကွင်း ဖြစ်သည်။ အိုင်ဒီးလ် သည် ပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်း၊ နှင့် မည်သည့် ကွင်းအစုဝင်ဖြင့်မဆို မြှောက်ခြင်းတို့အောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိရှိသော ကွင်းတစ်ခု၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုင်ဒီးလ် အတန်းအစား အုပ်စု (ideal class group) သည် ကိန်း ဖီးလ်ဒ် (number field) တစ်ခု၏ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း (ring of integers) အတွင်း တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ဂုဏ်သတ္တိ (unique-factorization property) မည်မျှဆိုးရွားစွာ ပျက်ကွက်ကြောင်းကို တိုင်းတာပေးသည်။ အကယ်၍ အိုင်ဒီးလ်တိုင်းသည် ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် (principal ideal) တစ်ခု ဖြစ်နေပါက တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ဂုဏ်သတ္တိသည် မှန်ကန်သည်။ * '''ဖီးလ်ဒ်များ (Fields):''' [[ဖီးလ်ဒ်]]တစ်ခုသည် သုညမဟုတ်သော [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (nonzero elements) ဖြင့် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division) အောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိရှိခြင်းဟူသော ထပ်လောင်းဂုဏ်သတ္တိကို ပိုင်ဆိုင်သည့် ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကိန်း ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော အရေအတွက်ရှိသည့် ကိန်းရင်းများ (algebraic numbers) က ထုတ်လုပ်ပေးသော (generated) ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒီဂရီ (degree) <math>n</math> ရှိသော ကိန်း ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုသည် ကိန်းထွေးများ၏ ဖီးလ်ဒ်ထဲသို့ ကွဲပြားသော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (ring homomorphisms) အတိအကျ <math>n</math> ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ === ကိန်းရင်းများ နှင့် ကိန်းပြည့်ရင်းများ (Algebraic Numbers and Integers) === ကိန်းရင်း (Algebraic number) တစ်ခုသည် [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်]] မြှောက်ဖော်ကိန်းများပါရှိသော မိုးနစ် ပိုလီနိုမီရယ် (monic polynomial) တစ်ခု၏ ကိန်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သော [[ကိန်းထွေး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မြှောက်ဖော်ကိန်းများသည် ရိုးရိုးကိန်းပြည့်များ ဖြစ်ပါက ထိုကိန်းရင်းသည် ကိန်းပြည့်ရင်း (algebraic integer) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကိန်းရင်းကိုမဆို ရိုးရိုးကိန်းပြည့်တစ်ခုဖြင့် စားထားသော ကိန်းပြည့်ရင်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်။ ယူနစ်ရင်းများ (roots of unity) သည် ကိန်းပြည့်ရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗိုင်းလ် ကိန်းများ (Weil numbers) သည် သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်ရင်းများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းကိန်းနှင့် ၎င်း၏ ကွန်ဂျူဂိတ်များ (conjugates) အားလုံးသည် တိကျစွာ တူညီသော ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) ကို မျှဝေပိုင်ဆိုင်ကြသည့် ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ === ဗက်တာရပ်ဝန်းများ နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (Vector Spaces and Algebras) === [[ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ]]တစ်ခုကို မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ (formally) အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ * '''လီအက္ခရာသင်္ချာများ (Lie Algebras):''' [[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]]အပေါ် မှီခိုခြင်းမရှိဘဲ သရုပ်မဲ့ပုံစံဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော လီအက္ခရာသင်္ချာ (Lie algebra) တစ်ခုသည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အချိုးညီဆန့်ကျင် ထပ်တူညီမှု (antisymmetric identity) နှင့် ဂျေးကိုဘီ ထပ်တူညီမှု (Jacobi identity) နှစ်ခုလုံးကို ပြည့်စုံစေသည့် လီကွင်းစ-ကွင်းပိတ် တွက်ချက်မှု (Lie bracket operation) တစ်ခုဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ * '''C*-အက္ခရာသင်္ချာများ (C*-Algebras):''' C*-အက္ခရာသင်္ချာတစ်ခုသည် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ (Banach algebra) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအက္ခရာသင်္ချာသည် ဘာနက် ရပ်ဝန်း (Banach space) လည်းဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အစုဝင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ကွန်ဂျူဂိတ်သို့ ပုံဖော်ပေးပြီး သတ်မှတ်ထားသော C*-ထပ်တူညီမှု (C*-identity) ကို ပြည့်စုံစေသည့် [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] ဖန်ရှင် (involution function) တစ်ခု ပါဝင်သည်။<ref>{{Citation |last=Gowers |first=Timothy |last2=Barrow-Green |first2=June |last3=Leader |first3=Imre |title=The Princeton Companion to Mathematics |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11880-2}}</ref> == References == [[category:အက္ခရာသင်္ချာ]] hyxuku30mwr14n6xdq576q87hmdc7rn 3 92929 1050525 1050184 2026-08-27T17:59:47Z ~2026-46332-02 147361 /* Operations Architect & Systems Builder */ အပိုင်းသစ် 1050525 wikitext text/x-wiki == Soe Nyi Nyi Aung Operation Architect <br> Founder Of VISNNARA ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px||link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[User:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[User talk:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၃၊ ၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၁၈ (UTC) == Operation Architect == လုပ်ငန်းများ ချဲ့ထွင်လာသောအခါ စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြိုလဲမှုမရှိစေရန် ခိုင်မာသော လည်ပတ်မှုယန္တရားများကို တည်ဆောက်ပေးပါသည်။ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-39193-60|&#126;2026-39193-60]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-39193-60|talk]]) ၁၀:၄၇၊ ၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == Public website == https://soenyinyiaung.site [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-46332-02|&#126;2026-46332-02]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-46332-02|talk]]) ၀၅:၃၁၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) == Operations Architect & Systems Builder == '''Building Systems That Scale''' '''Soe Nyi Nyi Aung''' သည် '''Operations Architect''' တစ်ဦးအဖြစ် လုပ်ငန်းစနစ်များကို တည်ဆောက်ပြီး နည်းပညာဖြင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို အဆင့်မြှင့်တင်ပေးသည်။ စနစ်တကျ တည်ဆောက်ခြင်း၊ ''Automation'' နှင့် ''Digital Transformation'' တို့ကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-46332-02|&#126;2026-46332-02]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-46332-02|talk]]) ၁၇:၅၉၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) ftysm9iiphluhqvj7bng0lvtf93zsuo 1050526 1050525 2026-08-27T18:10:01Z ~2026-46332-02 147361 1050526 wikitext text/x-wiki Soe Nyi Nyi Aung Operations Architect & Systems Builder Building Systems That Scale Soe Nyi Nyi Aung သည် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို စနစ်တကျ တည်ဆောက်ခြင်း၊ လုပ်ငန်းစဉ်များကို Digital System များအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းတိုးချဲ့ရာတွင် စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြိုလဲမှုမဖြစ်စေရန် ခိုင်မာသော Operations Architecture များ တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို အဓိကလုပ်ဆောင်သည့် Operations Architect & Systems Builder တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏လုပ်ငန်းနယ်ပယ်သည် Software Development တစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေခံခြင်းမဟုတ်ဘဲ Business, Operations, People, Process, Data နှင့် Technology တို့ကို တစ်ခုတည်းသော လည်ပတ်မှုစနစ်အဖြစ် ချိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခြင်းအပေါ် အခြေခံထားသည်။ == Operations Architecture == လုပ်ငန်းတစ်ခုသည် အရွယ်အစားကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ လူတစ်ဦးချင်း၏ အတွေ့အကြုံ၊ မှတ်ဉာဏ်နှင့် Manual Process များအပေါ် အလွန်အကျွံ မှီခိုနေပါက လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုတွင် bottleneck များ၊ အမှားများနှင့် စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြိုလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ Soe Nyi Nyi Aung ၏ Operations Architecture အယူအဆတွင် ထိုပြဿနာများကို လူအင်အား ပိုမိုထည့်သွင်းခြင်းထက် လုပ်ငန်းစဉ်ကို စနစ်တကျ ဒီဇိုင်းဆွဲခြင်း၊ တာဝန်နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို သတ်မှတ်ခြင်း၊ Data Flow များကို ချိတ်ဆက်ခြင်း နှင့် ထပ်တလဲလဲ လုပ်ဆောင်ရသော လုပ်ငန်းများကို Automation ပြုလုပ်ခြင်း တို့ဖြင့် ဖြေရှင်းရန် အလေးထားသည်။ အဓိကအယူအဆမှာ— '''Business → Process → System → Automation → Data → Decision''' ဖြစ်သည်။ == Business နှင့် System ကို ချိတ်ဆက်ခြင်း == သူ၏ System Building အယူအဆတွင် Technology သည် အစမှတ်မဟုတ်ဘဲ Business Problem သည် အစမှတ်ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းတစ်ခုအတွင်း— Customer မည်သို့ဝင်ရောက်လာသည် Order သို့မဟုတ် Transaction မည်သို့စီးဆင်းသည် မည်သည့်အဖွဲ့က မည်သည့်အဆင့်တွင် ပါဝင်သည် အချက်အလက်များ မည်သို့ရွေ့လျားသည် မည်သည့်နေရာတွင် Manual Work များနေသည် မည်သည့်နေရာတွင် Bottleneck ဖြစ်နေသည် မည်သည့်လုပ်ဆောင်ချက်များကို Automation ပြုလုပ်နိုင်သည် Management အနေဖြင့် မည်သည့် Data များကို သိရှိရန်လိုအပ်သည် တို့ကို လေ့လာပြီးနောက် Business Process ကို System Architecture အဖြစ် ပြောင်းလဲတည်ဆောက်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ၏အလုပ်ကို '''"Software ရေးသားပေးခြင်း"''' ထက် '''"လုပ်ငန်းကို System တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ခြင်း"''' ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ == Systems Thinking == Operations System တစ်ခုကို Department တစ်ခုချင်းစီ သီးခြားစီအဖြစ် မမြင်ဘဲ လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး၏ interconnected system အဖြစ် မြင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်— '''Customer''' ↓ '''Order''' ↓ '''Operations''' ↓ '''Assignment / Dispatch''' ↓ '''Execution''' ↓ '''Status & Tracking''' ↓ '''Finance''' ↓ '''Analytics''' ↓ '''Management Decision''' ဟူသော လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုတစ်ခုလုံးကို System တစ်ခုအတွင်း ချိတ်ဆက်နိုင်သည်။ ဤပုံစံဖြင့် Department တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပေါ်သော လုပ်ဆောင်ချက်သည် အခြား Department များအတွက်လည်း အသုံးဝင်သော Data နှင့် Operational Event တစ်ခု ဖြစ်လာစေသည်။ == Automation နှင့် Digital Transformation == Digital Transformation ကို ရိုးရှင်းစွာ Software အသစ်တစ်ခု ထည့်သွင်းခြင်းအဖြစ် မသတ်မှတ်ဘဲ လုပ်ငန်း၏ လည်ပတ်ပုံကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းဆွဲခြင်းအဖြစ် အလေးထားသည်။ Automation ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လူသားများကို အစားထိုးရန်မဟုတ်ဘဲ လူသားများ၏ အချိန်နှင့် အာရုံစူးစိုက်မှုကို တန်ဖိုးမြင့်လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးချနိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်— '''System → Repetitive Execution''' '''Human → Decision, Exception Handling & Strategy''' ဟူသော ခွဲခြားမှုကို အခြေခံနိုင်သည်။ ထပ်တလဲလဲ လုပ်ဆောင်ရသော အလုပ်များကို System က ဆောင်ရွက်ပေးပြီး လူသားများက ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း၊ ပြဿနာဖြေရှင်းခြင်း၊ Customer Relationship နှင့် Business Strategy များကို ပိုမိုအာရုံစိုက်နိုင်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။ == Data-driven Operations == System တစ်ခု၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် Data များကို သိမ်းဆည်းထားရန်သာ မဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်များကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် Operational Data များကို— Performance Measurement Process Monitoring Operational Analytics Resource Planning Cost Analysis Bottleneck Identification Management Reporting တို့အတွက် အသုံးချနိုင်သည့် Decision Support အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် အလေးထားသည်။ '''Data → Information → Insight → Decision''' ဟူသော လမ်းကြောင်းသည် Systems Building ၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == Building Systems That Scale == လုပ်ငန်းသေးငယ်စဉ်တွင် အဆင်ပြေသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုသည် လုပ်ငန်းအရွယ်အစားကြီးလာသောအခါ အလုပ်မဖြစ်တော့နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် System တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရာတွင် လက်ရှိပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးရုံသာမက— လုပ်ငန်းတိုးချဲ့နိုင်မှု လူအင်အားတိုးလာသည့်အခါ လည်ပတ်နိုင်မှု Transaction ပမာဏတိုးလာသည့်အခါ လည်ပတ်နိုင်မှု Department အသစ်များ ထပ်မံချိတ်ဆက်နိုင်မှု Process အသစ်များ ထည့်သွင်းနိုင်မှု Data ပမာဏတိုးလာသည့်အခါ စီမံခန့်ခွဲနိုင်မှု တို့ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည်။ ထိုအယူအဆကို "Building Systems That Scale" ဟူသော အဓိကအမြင်ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ == VISNNARA == '''VISNNARA''' သည် Soe Nyi Nyi Aung ၏ Business Operations နှင့် System Architecture အယူအဆများကို အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားသည့် proprietary operational framework ဖြစ်သည်။ VISNNARA ၏ အဓိကအာရုံစိုက်မှုမှာ လုပ်ငန်းများ၏ Manual နှင့် fragmented operations များကို ပိုမိုစနစ်ကျသော၊ ချိတ်ဆက်ထားသော၊ Data-driven နှင့် automated operations များအဖြစ် ပြောင်းလဲတည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ Framework ၏ အခြေခံအယူအဆကို— '''Business''' → '''Process''' → '''Rules''' → '''System''' → '''Automation''' → '''Data''' → '''Analytics''' → '''Control''' ဟူသော အဆင့်များဖြင့် နားလည်နိုင်သည်။ VISNNARA ၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် Software Product တစ်ခုကိုသာ ဖန်တီးရန်မဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းတစ်ခု၏ လည်ပတ်မှုယန္တရားကို စနစ်တကျ တည်ဆောက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ == Selected Systems & Operations Work == === Cherryland Delivery System === Delivery Operations ကို Digital System အဖြစ် ပြောင်းလဲတည်ဆောက်ထားသည့် project တစ်ခုအဖြစ် Cherryland Delivery System ကို ဖော်ပြထားသည်။ System ၏ Operations Flow တွင်— Order Management Rider Management Dispatch / Assignment Delivery Operations Real-time Tracking Financial Reconciliation Reporting Analytics Operational Monitoring စသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ချိတ်ဆက်ထားသော System အဖြစ် တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤကဲ့သို့သော System Architecture သည် Delivery Business ၏ သီးခြားလုပ်ငန်းဆောင်တာများကိုသာ Digitalize လုပ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ Order မှ Delivery အထိ ဖြစ်ပေါ်သော Operational Flow တစ်ခုလုံးကို ချိတ်ဆက်ပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ == Core Philosophy == Soe Nyi Nyi Aung ၏ Systems Building အယူအဆကို အောက်ပါအချက်များဖြင့် အကျဉ်းချုပ်နိုင်သည်။ Understand the Business — Technology မတည်ဆောက်မီ Business ကို နားလည်ခြင်း။ Design the Process — လုပ်ငန်းစဉ်ကို ရှင်းလင်းပြီး တိုင်းတာနိုင်အောင် ပြန်လည်ဒီဇိုင်းဆွဲခြင်း။ Connect the Operations — Department နှင့် Process များကို System တစ်ခုအတွင်း ချိတ်ဆက်ခြင်း။ Automate the Repetitive — ထပ်တလဲလဲ လုပ်ဆောင်ရသော အလုပ်များကို Automation ပြုလုပ်ခြင်း။ Use Data for Decisions — Operational Data ကို Management Decision များအတွက် အသုံးချခြင်း။ Build for Scale — လုပ်ငန်းတိုးချဲ့လာသည့်အခါတွင်လည်း ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်သော Architecture တည်ဆောက်ခြင်း။ == Technology as an Enabler == Technology နှင့် Software Engineering သည် သူ၏ System Building လုပ်ငန်း၏ အရေးကြီးသော အထောက်အကူပြုအပိုင်းဖြစ်သော်လည်း အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ Technology ကို ပြသရန်မဟုတ်ဘဲ Business Outcome ကို တိုးတက်စေရန် ဖြစ်သည်။ Programming, Databases, APIs, Cloud Infrastructure, Automation နှင့် အခြား Technology များကို Business Process နှင့် Operational Requirements များအပေါ် မူတည်၍ အသုံးချသည်။ ထို့ကြောင့် Technology ကို '''End Product''' အဖြစ်မမြင်ဘဲ '''Business System ကို တည်ဆောက်ရန် အသုံးပြုသည့် Enabler''' အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ == Public Website == [https://soenyinyiaung.site soenyinyiaung.site] == Related Concepts == [[Operations management]] [[Business process]] [[Systems thinking]] [[Business process automation]] [[Digital transformation]] [[Enterprise architecture]] [[Data-driven decision making]] == See also == [[VISNNARA]] [[Operations Architect]] [[Systems Architecture]] [[Category:Operations management]] [[Category:Systems architecture]] [[Category:Business process]] [[Category:Digital transformation]] b5ud10t4o8tth4k0wf7zej1dynxs6zh 0 104173 1050530 1025133 2026-08-28T00:07:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050530 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ | type = ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | seal = | logo =File:Flag of Chin State.svg | logo_caption = | formed = {{Start date|2011|3|30|df=yes}} | jurisdiction = {{flagicon|Chin State}} [[ချင်းပြည်နယ်]]၏ | headquarters = [[ဟားခါးမြို့]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | employees = | budget = | chief1_name = ​ဒေါက်တာ [[ဝုန်ဆွန်းထန်]] | chief1_position = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | chief2_name = | chief2_position = | chief3_name = | chief3_position = | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | chief6_position = | chief7_name = | chief7_position = | chief8_name = | chief8_position = | chief9_name = | chief9_position = | parent_department = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] | website =https://www.chinstate.gov.mm/ |native_name=Chin State Government}} '''ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Chin State Government) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ချင်းပြည်နယ်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဝန်ကြီးချုပ်က ဦးဆောင်သည်။ လက်ရှိ ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဒေါက်တာဝုန်းဆွန်းထန် ဖြစ်သည်။ == တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ၏ အခန်းကဏ္ဍ == [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ အုပ်ချုပ်မှုအခွင့်အာဏာ၊ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များနှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ === ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ခေါင်းဆောင်မှု === တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ အုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအမှူးကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကိုမူ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများဟု သတ်မှတ်သည်။ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ကို အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်- # တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် # တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ # တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ် နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ဝန်ကြီးဦးရေကို လိုအပ်သလို သတ်မှတ်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ဖြည့်စွက်ခြင်း သို့မဟုတ် တိုးခြင်း၊ လျှော့ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ === အုပ်ချုပ်မှုအခွင့်အာဏာနှင့် တာဝန်များ === တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်ဘဲ သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်က ဥပဒေပြုနိုင်သော ကိစ္စရပ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ ဆောင်ရွက်ခွင့်ပြုသည့် ကိစ္စရပ်များသို့ သက်ရောက်သည်။ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရများသည် အောက်ပါတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရမည်- * နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာတွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရကို ကူညီရန် တာဝန်ရှိသည်။ * ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ချမှတ်ထားသည့် မူဝါဒများနှင့် ပြည်ထောင်စုဥပဒေများနှင့် မဆန့်ကျင်ဘဲ ဒေသအတွင်း အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မည့် လုပ်ငန်းများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် စီမံကိန်းများကို သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည်။ * ပြည်ထောင်စု၏ နှစ်စဉ်အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းအပေါ် အခြေပြုလျက် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်၏ ဘဏ္ဍာငွေအရအသုံးဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းကို ပြဋ္ဌာန်းပေးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းရမည်။ အကယ်၍ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် မကုန်ဆုံးမီ ဥပဒေကြမ်းကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်းမပြုနိုင်လျှင် နောက်ဆုံးပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဥပဒေပါ သာမန်အသုံးစရိတ် ခွင့်ပြုချက်ဘောင်အတွင်း သုံးစွဲခွင့်ရှိသည်။ * ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ဇယား ၂ ပါ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ဥပဒေပြုစာရင်းပါ ကိစ္စရပ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လိုအပ်သည့် ဥပဒေကြမ်းကို သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းနိုင်သည်။ * တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်အစိုးရဌာနများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ လမ်းညွှန်ခြင်း၊ ကြီးကြပ်ခြင်း၊ စစ်ဆေးခြင်း ပြုရမည်။ * မိမိတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသော နယ်ဘက်ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို ဥပဒေနှင့်အညီ ကြီးကြပ်ခြင်း၊ စစ်ဆေးခြင်း၊ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးခြင်း ပြုနိုင်သည်။ * နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုဥပဒေနှင့်အညီ၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရနှင့် ကြိုတင်ညှိနှိုင်း၍ မိမိတာဝန်ယူ အကောင်အထည်ဖော်ရသည့် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ နယ်ဘက်ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး လိုအပ်သော နယ်ဘက်ဝန်ထမ်းများကို ခန့်အပ်နိုင်သည်။ * သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်က ချမှတ်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မိမိ၏အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်များကို လွှတ်တော်သို့ ပြန်လည်အစီရင်ခံရမည်။ * မိမိနယ်မြေဒေသ၏ အခြေအနေအရပ်ရပ်နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အစီရင်ခံစာကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်သို့ တင်ပြရမည်။ * ပြည်ထောင်စုအစိုးရက အခါအားလျော်စွာ ပေးအပ်လာသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရမည်။ === အခွန်အခ ကောက်ခံခွင့်နှင့် ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေ သုံးစွဲခွင့် === တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်များသည် ဇယား ၅ ပါ အခွန်အခများကို ဥပဒေနှင့်အညီ ကောက်ခံ၍ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေသို့ ပေးသွင်းရမည်။ ၎င်းဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေများကို ဥပဒေနှင့်အညီ သုံးစွဲခွင့်ရှိသည်။ === အစိုးရအဖွဲ့ရုံး === တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အကြီးအမှူးသည် ရာထူးအလျောက် သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနသည် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးလည်း ဖြစ်သည်။ == ချင်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ == {| class="wikitable" ! colspan="8" |ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ |- !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း ! !ပါတီ !သမ္မတ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Pu Hung Ngaih.jpg|100x100px]] |[[ဟုန်းငိုင်း|'''ဦးဟုန်းငိုင်း''']] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ]] |ဦးသိန်းစိန် |- |၂။ | |'''[[ဆလိုင်းလျန်လွယ်]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |ဦးထင်ကျော် ဦးဝင်မြင့် |- ! colspan="8" |<small>ချင်းပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ</small> |- |၁။ | |[[တဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ|'''ဦးတဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ''']] |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |၂။ | |'''ဦးငွန်ဆန်းအောင်''' |၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11635|title=ချင်းပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင် ခန့်အပ်ခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=15 August 2025}}</ref> |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- ! colspan="8" |ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ |- |၃။ | |'''ဦးငွန်ဆန်းအောင်''' |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |{{Age in years and days|2021|8|1|2022|9|19}} |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |ဦးမြင့်ဆွေ မင်းအောင်လှိုင် |- | rowspan="2" |၄။ | rowspan="2" | | rowspan="2" |'''ဒေါက်တာ [[ဝုန်ဆွန်းထန်]]''' |၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2022|8|19|2026|4|10}} |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |ဦးမြင့်ဆွေ မင်းအောင်လှိုင် |- |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ]] |မင်းအောင်လှိုင် |} == အစိုးရအဖွဲ့များ == === တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော်သက်တမ်း (၂၀၂၆-၂၀၃၁) === ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသောသမ္မတက ချင်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်၊ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးဌာန ခုနစ်ဌာန၊ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးကို သုံးဦး သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် အဆိုပြုခြင်းကို လွှတ်တော်သို့တင်ပြပြီး လွှတ်တော်၏ အဆုံးအဖြတ်ရယူ၍ အတည်ပြုသည်။ လွှတ်တော်သို့တင်ပြပြီး ပြည်နယ်လွှတ်တော်၏ အဆုံးအဖြတ် ရယူ၍ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဟားခါးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၁) ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်အား အဆိုပြု အတည်ပြုကြသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/ttttiyakim-khngpnnynyltttteaa-pthmpunmnacnnyawe-ttttiyne-kngp |access-date=2026-04-07 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အသစ်တက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]က နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81604|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၂/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81626|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81627|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၄/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81629|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၂၆/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81633|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! rowspan="2" |ရာထူးတာဝန် ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁။ |ဒေါက်တာ ဝုန်ဆွန်းထန် |ဝန်ကြီးချုပ် | rowspan="10" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | rowspan="10" |လက်ရှိ | rowspan="10" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂။ |ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ထွေး |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |၃။ |ဒေါက်တာလျန်ဇခုပ် |စီမံကိန်း၊ စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၄။ |ဦးစိန်ထွန်းလှ |လူမှုရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၅။ |ဦးနေလင်းအောင် |လျှပ်စစ်၊ စွမ်းအင်၊ စက်မှုနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၆။ |ဦးပေါင်ဇလန်း |စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |၇။ |ဦးဝင်းဇော်ဦး |သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |၈။ |ဦးအောင်ကျော်ဌေး |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၉။ |ဦးကပ်တလွန်း |ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ် |- |၁၀။ |ဦးမောင်မောင်ခင် |ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ် |- |၁၁။ |ဦးဇော်ဝင်းဌေး |ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းရေးမှူး | colspan="3" |''အရာထပ်ရာထူးအလျောက်'' |} === အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီလက်ထက် (၂၀၂၅-၂၀၂၆) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃  /၂၀၂၅ အားဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73265|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|publisher=Myawaddy|accessdate=2 August 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! rowspan="2" |ရာထူးတာဝန် ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁။ |ဒေါက်တာ ဝုန်ဆွန်းထန် |ဝန်ကြီးချုပ် | rowspan="7" |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | rowspan="9" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | rowspan="7" |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |- |၂။ |ကြည်း ၃၀၁၈၄ ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ထွေး |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီး |- |၃။ |ဦးဝင်းဇော်ဦး |လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီး |- |၄။ |ဦးနေလင်းအောင် |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီး |- |၅။ |ဦးစိန်ထွန်းလှ |တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီး |- |၆။ |ဦးဆွန်ဒုတ်ကျင့် |ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ် |- |၇။ |ဦးဇော်ဝင်းဌေး |ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းရေးမှူး |- |၈။ |ဒေါက်တာ လျန်ဇခုပ် |စီးပွားရေးရာ ဝန်ကြီး | rowspan="2" |၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2025-08-07 |title=တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်(၅)ခု၏ အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%85%E1%80%81%E1%80%AF%E1%81%8F/ |access-date=2026-03-21 |website=Popular |language=en-US |archive-date=16 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916165135/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%85%E1%80%81%E1%80%AF%E1%81%8F/ |url-status=dead }}</ref> | rowspan="2" |{{Age in years and days|2025|8|7|2026|4|10}} |- |၉။ |ဦးကောလ်လျန်ထန်း |သယံဇာတရေးရာ ဝန်ကြီး |} === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီလက်ထက် (၂၀၂၁-၂၀၂၅) === ==== ချင်းပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကာလ ==== ===== ဖွဲ့စည်းပုံ ===== ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၉ အရ [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_အမိန့်အမှတ်_၁၆/၂၀၂၁|အမိန့်အမှတ် (၁၆/၂၀၂၁)]] ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဤအမိန့်အရ၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် တာဝန်များကို စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများအား အပ်နှင်းခဲ့သည်။ {| class="wikitable" |၁) |စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |ဥက္ကဋ္ဌ |- |(၂) |တပ်မတော်အရာရှိကြီး (၁) ဦး |အဖွဲ့ဝင် |- |(၃) |ဒေသကိုယ်စားပြုသူ (၁) ဦး သို့မဟုတ် (၂) ဦး |အဖွဲ့ဝင် |- |(၄) |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဦးစီးဌာနဦးစီးမှူး |အဖွဲ့ဝင် |- |(၅) |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး |အဖွဲ့ဝင် |- |(၆) |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |အတွင်းရေးမှူး |} ===== ဥက္ကဋ္ဌများ ===== ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်အမှတ် (၁၀/၂၀၂၁) ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (ပကစ) ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် [[တဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ|ဦးတဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ]]အား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://my.wikisource.org/wiki/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE_%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA_%E1%81%81%E1%81%80/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|accessdate=2025-6-1|publisher=Wikisource}}</ref> {| class="wikitable" |+ပကစဥက္ကဋ္ဌများ !စဉ် !အမည် !ရာထူး !တာဝန်သက်တမ်း !မှတ်ချက် |- |၁။ |[[တဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ|ဦးတဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ]] |ဥက္ကဋ္ဌ |{{Start and end dates|2021|2|2|2021|2|12}} |''ကွယ်လွန်'' |- |၂။ |ဦးငွန်ဆန်းအောင် |ဥက္ကဋ္ဌ |၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | |} ==== ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ကာလ (၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) ==== ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမှုကို "တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့" များအဖြစ် အမိန်အမှတ် ၁၅၃/၂၀၂၁ အားဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/13835|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၅၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့များ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|accessdate=2 August 2025|publisher=CINDS}}</ref> # ဝန်ကြီးချုပ် # ဝန်ကြီး၊ လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ # ဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ # ဝန်ကြီး၊ သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ # ဝန်ကြီး၊ လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာ၊ # ဝန်ကြီး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ # ဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ # ဥပဒေချုပ် # ဝန်ကြီး၊ စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန (ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်ပြီး၊ စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ (မြို့တော်ဝန်) များသည် စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးများ အဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ # တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးမှူးသည် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည်။ {| class="wikitable mw-collapsible" |+တတိယမြောက် ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- | rowspan="2" |၁ |ဦးငွန်ဆန်း​အောင် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |{{age in days|2021|8|1|2022|8|19}} | rowspan="2" |ဝန်ကြီးချုပ် |- |ဒေါက်တာ[[ဝုန်ဆွန်းထန်]] |၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ | rowspan="7" |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2022|8|19|2025|7|31}} |- |၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဟန်ဝင်း​အောင် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | rowspan="6" |{{age in days|2021|8|1|2025|7|31}} |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၃ |ဦးဟန်ကျင့်ဇမ်း |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |စီးပွားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၄ |ဦး​ကျော်ငြိမ်း |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |သယံဇာတရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၅ |ဦး​နေလင်း |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၆ |ရဲမှူးကြီး စိုးလွင်မိုး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |၇ |ဦးစိန်ထွန်းလှ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၈ |ဦးခွထီးယိုး |၃ မတ် ၂၀၂၁<ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=2025-7-31}}</ref> |၂၄ မတ် ၂၀၂၁ | |ဥပဒေချုပ် |} === ဒုတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော်ကာလ (၂၀၁၆-၂၀၂၁) === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ဒုတိယကြိမ်မြောက် ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/region-and-state-government/id-10189|title=ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075807/https://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet%2Fregion-and-state-government%2Fid-10189}}</ref> ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |[[ဆလိုင်းလျန်လွယ်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|3|30|2021|2|1}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- | rowspan="2" |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ကျော် |၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၃ ဇွန်လိုင် ၂၀၁၇ | {{age in days|2016|4|7|2017|7|13}} | rowspan="2" |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဗိုလ်မှူးကြီးဟန်ဝင်းအောင် |၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၇ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2017|7|14|2021|2|1}} |- |(၃) |ဦးဝီကော |၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|7|2021|2|1}} |စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဦးမန်ဟင်းဒါလ်း |၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|7|2021|2|1}} |စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ သစ်တောနှင့်သတ္တုဝန်ကြီးဌာန |- |(၅) |ဦးရွှေထီးအိုး |၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|7|2021|2|1}} |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | rowspan="2" |(၆) |ဆလိုင်းအိုက်ဇက်ခင် |၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၇ မေ ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|4|7|2018|5|17}} | rowspan="2" |စည်ပင်သာယာရေး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးစိုးထက် |၂၅ မေ ၂၀၁၈ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2018|5|25|2021|2|1}} |- |(၇) |ဦးပေါင်လွန်းမင်ထန် |၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|7|2021|2|1}} |လူမှုရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးထန်ကျုံး(ခ)ဦးဆနီဇာဟိုး |၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|7|2021|2|1}} |ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ် |- |(၉) |ဦးလာလ်တင်မန်း (ခ) ဦးဒေးဗစ်လာလ်တင်မောင် |၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ ||၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{age in days|2016|4|7|2021|2|1}} |ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ် |} === ပထမအကြိမ် ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော်ကာလ (၂၀၁၁-၂၀၁၆) === {{Incomplete list}} {| class="wikitable" |+ဦးဟုန်းငိုင်း ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၁-၂၀၁၆) !စဉ် !အမည် !တာဝန်သက်တမ်း !ဝန်ကြီးဌာန !ဝန်ကြီးဌာန |- |၁ |ဦး[[ဟုန်းငိုင်း]] | rowspan="11" |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | rowspan="6" |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |ဝန်ကြီးချုပ် |- |၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မင်းဦး |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |၃ |ဦးရမ်မန်း |စီးပွားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၄ |ဦးနန်ဇမုန် |ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန |- |၅ |ဦးဗန်ထောင်း |စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၆ |ဦးကျော်ငြိမ်း |စွမ်းအင်၊ လျှပ်စစ်၊ သတ္တုနှင့် သစ်တောဝန်ကြီးဌာန |- |၇ |ဦးကျင့်လျန်ပေါင် |၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၈ |ဒေါက်တာဘမောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |လူမှုရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၉ |ဦးနိန်နိုင်း | |စီမံခန့်ခွဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |၁၀ |ဦးကပ္ပတီအယ်လ် | |ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ် |- |၁၁ |ဦးကျော်ဇံ | |ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ် |- |၁၂ |ဦးငွန်ဆန်းဆောင် |၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ | |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန<ref>{{Cite web|url=https://shwe.net/law/227/|title=2011-09-22 – ချင်းပြည်နယ်တွင် ဝန်ကြီးဌာန ဖြည့်စွက်သတ်မှတ်ခြင်း၊ ဝန်ကြီးပြောင်းလဲ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းနှင့် ဝန်ကြီးခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Shwe Net|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- |၁၃ |ဦးကျင့်လျန်းပေါင် |၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ | |လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန |} == ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် == * [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့များ]] ==ကိုးကား== {{reflist}}{{State and Region Governments of Myanmar}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:ချင်းပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ]] e8ani22b78saovqojjfa5j2wtb7szc0 0 116137 1050598 1043836 2026-08-28T10:10:50Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050598 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix=[[Excellency|His Excellency]] |name=ရိုမူဟွန်း |native_name={{nobold|노무현}} |native_name_lang=ko |image=Roh Moo-hyun presidential portrait.jpg |imagesize= |caption=Roh Moo-hyun in 2003 |office=[[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] |primeminister=[[ဂိုခွန်း]]<br />[[လီဟဲချန်]]<br />[[ဟန်မြောင်ဆွတ်]]<br />[[ဟန်ဒတ်ဆူး]] |term_start=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၃ |term_end=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၈<ref>Suspended March 12, 2004 – May 14, 2004, Acting President: [[Goh Kun]]</ref> |predecessor=[[ဂင်မ်ဒေးဂျုံ]] |successor=[[လီမြောင်ဘတ်]] |office1=[[ပင်လယ်နှင့်ငါးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန]] |term_start1=၇ ဩဂုတ် ၂၀၀၀ |term_end1=၂၅ မတ် ၂၀၀၁ |predecessor1=လီဟန်ကျူ |successor1=ချောင်ဝူတိတ် |office2=[[တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားညီလာခံ|အမျိုးသားညီလာခံ]]အဖွဲ့ဝင် |term_start2=၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၉၈ |term_end2=၂၉ မေ ၂၀၀၀ |predecessor2=[[လီမြောင်ဘတ်]] |successor2=Chung In-bong |constituency2=[[ဂျုံနိုခရိုင်|ဂျုံနို]] ([[ဆိုးလ်]]) |term_start3=၃၀ မေ ၁၉၈၈ |term_end3=၂၉ မေ ၁၉၉၂ |predecessor3=ပါ့ခ် ချန်-ဂျုံး၊ ဂင်မ် ဂျုံ-ကီလ် |successor3=Hur Sam-soo |constituency3=ဒုံခရိုင် (ဘူဆန်) |birth_date={{birth date|df=yes|1946|09|01}} |birth_place=[[Gimhae]], [[United States Army Military Government in Korea|Southern Korea]] |death_date={{death date and age|df=yes|2009|05|23|1946|09|01}} |death_place=[[Yangsan]], [[South Korea]] |death_cause=ခုန်ချသတ်သေ |nationality=တောင်ကိုရီးယား |restingplace=[[ဘုန်ဟာရွာ]]<br />[[ဂင်မ်ဟဲ]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]] |party=[[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (တောင်ကိုရီးယား၊ ၂၀၀၀)|ဒီမိုကရက်တစ်]] <small>(၂၀၀၃ အထိ)</small><br />[[Uri Party|Uri]] <small>(၂၀၀၃–၂၀၀၇)</small><br />[[တစ်သီးပုဂ္ဂလ နိုင်ငံရေးသမား|တစ်သီးပုဂ္ဂလ]] <small>(၂၀၀၇–၂၀၀၉)</small> |spouse={{marriage|Kwon Yang-sook|1972}} |signature=Roh Moo-hyun Signature.svg |allegiance={{flagcountry|Third Republic of Korea}} |branch={{Army|Third Republic of Korea}} |serviceyears=၁၉၅၈–၁၉၇၁ |rank=[[File:ROK Army Sangbyeong.png|25px]] [[Sangbyeong|Sangbyeong (corporal)]] |module={{Infobox Korean name |title = ကိုရီးယားအမည် |hangul = {{linktext|노|무|현|}} |hanja = {{linktext|盧|武|鉉|}} |rr = No Mu-hyeon |mr = No Muhyŏn |child = yes}}}} '''ရိုမူဟွန်း''' ({{lang-en|Roh Moo-hyun}}; {{korean|hangul=노무현|rr=No Muhyeon|hanja=盧武鉉}}; {{IPA-ko|no muçʌn}}) GOM (၁၉၄၆ စက်တင်ဘာ ၁ - ၂၀၀၉ မေ ၂၃) သည် [[တောင်ကိုရီးယား]]သမ္မတအဖြစ် ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၈ အထိ တာဝန်ထမ်းခဲ့သော တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။  သမ္မတမဖြစ်မီ နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းမှာ တောင်ကိုရီးယားရှိ လှုပ်ရှားတက်ကြွသူ ကျောင်းသားများအတွက် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ပြည်သူ့အကျိုးမျှော်ကိုးနှိုးဆော်ပေးခြင်းအပေါ် အဓိကထားလုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲသက်တမ်းတွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရေး၌ ဒေသစွဲကင်းစေရန်အထိ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ သမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ OhMyNews ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် လူငယ်အင်တာနက်သုံးစွဲသူများအကြား နောက်လိုက် အများအပြားရှိသဖြင့် သမ္မလောင်းရွေးကောက်ပွဲဝင်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Watts|first=Jonathan|url=https://www.theguardian.com/technology/2003/feb/24/newmedia.koreanews|title= World's first internet President logs on|work=The Guardian |location=London |date=24 February 2003|accessdate=26 January 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/03_08/b3821016.htm |title=The Web Site That Elected a President |work=Bloomberg BusinessWeek |date=24 February 2003 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ရို၏ရွေးကောက်ပွဲဝင်သည့်ကာလသည် ၃၈၆ မျိုးဆက် (၁၉၆၀ အတွင်းမွေးဖွား ၊ ၁၉၈၀ အတွင်း တက္ကသိုလ်တက်ခဲ့ပြီး ဤအသုံးအနှုန်းပေါ်ပေါက်လာစဉ်က အသက် ၃၀ တွင်း ရောက်နေသူများ) ဟုခေါ်တွင်သည့် ကိုရီးယားနိုင်ငံရေးသမားမျိုးဆက်သစ်များ တန်ခိုးထွားလာမှုအတွက် မှတ်မှတ်ရရဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.newsweek.com/id/152611|title=Out with the old|work=Newsweek|date=4 August 2003|accessdate=23 May 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/03_08/b3821011.htm |title=Korea's Young Lions |work=Bloomberg BusinessWeek |date=24 February 2003 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ဤမျိုးဆက်မှာ အာဏာရှင်စည်းမျဉ်းများအား ဆန့်ကျင်ရာတွင် အတွေ့အကြုံပြည့်ဝနေသော ကျောင်းသားများ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းကိုပင်လျှင် အထိခိုက်ခံပြီး မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ရင်ကြားစေ့ရေးအား ပြည်သူ့အကျိုးမျှော်ကိုးနှိုးဆော်သူများဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.newsweek.com/id/44498|title=South Korea: Too Much Activism?|work=Newsweek|date=27 November 2006|accessdate=23 May 2009}}</ref> ရိုကိုယ်တိုင်သည်လည်း ကိုရီးယားတွင် ဂျပန်အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်ကုန်ဆုံးပြီးနောက် မွေးဖွားခဲ့သည့် ပထမဆုံးသမ္မတဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် သူ့အုပ်ချုပ်ရေးလက်အောက်တွင် နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များ၊ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ညွှန်းကိန်းတွင် အမှတ်အမြင့်ဆုံးရရှိခဲ့သည်။ [[အမေရိကန်ဒေါ်လာ]]နှင့်လဲလှယ်ရာတွင် တောင်ကိုရီးယားဝမ်ငွေ တန်ဖိုးသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ သူ၏လက်ထက်၌ အခိုင်မာဆုံးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.federalreserve.gov/releases/H10/hist/|title=The Fed - Foreign Exchange Rates - Country Data - H.10|publisher=}}</ref> ခိုင်မာသည့်ငွေကြေးတန်ဖိုးကြောင့် သမိုင်းတလျောက် ပထမဆုံးအဖြစ် ကမ္ဘာ့ဒဿမမြောက်အကြီးဆုံးစီးပွားရေးဈေးကွက် ဖြစ်လာပြီး သူ၏အုပ်ချုပ်ရေးကာလအတွင်း တစ်ဦးချင်း နိုမီနယ် (ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထည့်မတွက်သော) ဂျီဒီပီ၏  ဒေါ်လာ ၂၀၀၀၀ သမိုင်းမှတ်တိုင်ကို ဖြတ်ကျော်သွားသည်။ သို့သော် စီးပွားရေးနှင့် သံတမန်ရေးတွင် အားနည်းသော စွမ်းဆောင်မှုများကြောင့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရေးသမိုင်း၌ ပျမ်းမျှထောက်ခံမှုနှုန်းအဆိုးဆုံးရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Mizuno|first=Kosuke|title=Populism in Asia|url=https://archive.org/details/populisminasia0000unse|location=Singapore|publisher=Nus Press|year=2009|isbn=9789971694838|pages=[https://archive.org/details/populisminasia0000unse/page/167 167]}}</ref><ref name=nytpoll>{{cite news |title=South Korea's President Sags in Opinion Polls |url= https://www.nytimes.com/2006/11/27/world/asia/27korea.html |work=The New York Times |date=27 November 2006}}</ref><ref>{{cite web |title=Daily Opinion No. 237 (November 2016) |url=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=792 |work=Gallup Korea |date=24 November 2016 |accessdate=26 November 2016}}</ref> သူ၏စီးပွားရေးမူဝါဒများကို ခေတ်မမီတော့သော စီးပွားရေးအမြင်များအား ဖက်တွယ်ထားသည်ဟု ဝေဖန်ခံရပြီး အချို့သက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြဿနာများအား ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref name=nytpoll/><ref name=popinasia>{{cite book|last=Mizuno|first=Kosuke|title=Populism in Asia|url=https://archive.org/details/populisminasia0000unse|location=Singapore|publisher=Nus Press|year=2009|isbn=9789971694838|pages=[https://archive.org/details/populisminasia0000unse/page/177 177]–179}}</ref> ရို သမ္မတတာဝန်ယူထားစဉ် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံနှင့် အစဉ်အလာမဟာမိတ်များအကြား ကြီးစွာသော သံတမန်ရေး သဘောထားကွဲလွဲမှုများရှိခဲ့သည်။ ဘုရှ်အုပ်ချုပ်ရေးအရာထမ်းဟောင်းများဖြစ်သော ကွန်ဒိုလီဇာရိုက်စ် နှင့် ရောဘတ်ဂိတ်စ်တို့၏ ပုံနှိပ် ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်းများတွင် ရိုအား အမေရိကန်ဆန့်ကျင်သူအဖြစ် အခိုင်အမာဆိုထားပြီး ရို ၏ ခန့်မှန်းတွက်ဆ၍မရသောသဘာဝကြောင့် တောင်ကိုရီးယားနှင့်အမေရိကန်နိုင်ငံတို့အကြား မကြာခဏပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း ဖွင့်ချထားသည်။<ref>{{cite book|last=Rice|first=Condoleezza|title=No Higher Honor|url=https://archive.org/details/nohigherhonormem0000rice|location=New York|publisher=Crown Publishers|year=2011|isbn=9780307587862|pages=[https://archive.org/details/nohigherhonormem0000rice/page/528 528]–529}}</ref><ref>{{cite book|last=Gates|first=Robert|title=Duty: Memoirs of a Secretary at War|url=https://archive.org/details/dutymemoirsofsec0000gate|location=New York|publisher=Alfred A. Knopf|year=2014|isbn=9780307959478|page=[https://archive.org/details/dutymemoirsofsec0000gate/page/416 416]}}</ref> ရို ၏ အမေရိကန်ဆန့်ကျင်ရေးဝါဒ၊ မျိုးချစ်ဝါဒ နှင့် မြောက်ကိုရီးယားအား လိုလားသော အမြင်များကြောင့် သံတမန်ရေးရာများတွင် ဝိရောဓိများဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝန်း အတွင်း၌လည်း ယုံကြည်လက်ခံနိုင်မှု ကျဆင်းသွားသည်ဟူ၌ ဝေဖန်မှုများရှိခဲ့သည်။<ref name=popinasia/> အထူးသဖြင့် သက်ကြီးမျိုးဆက်များအကြား သူ့အား လူကြိုက်များထောက်ခံမှုလည်း ကျဆင်းသွားသည်။<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZNe7BvzQSPsC&pg=PA158|title=Security Challenges and Military Politics in East Asia: From State Building to Post-Democratization|last=Woo|first=Jongseok|date=2011-02-24|publisher=A&C Black|year=|isbn=9781441184337|location=|pages=158|language=en}}</ref> အစောပိုင်းကာလက မျှော်လင့်ချက်ကြီးကြီးမားမားထားခဲ့သော်လည်း<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/02/25/opinion/democracy-takes-office-in-south-korea.html?scp=36&sq=roh%20moo%20hyun&st=cse|title=Democracy takes office in South Korea|work=The New York Times|date=25 February 2003|accessdate=23 May 2009 |first=Ha-yun |last=Jung}}</ref> ရှေးရိုးစွဲ ဂရန်းနေရှင်နယ်ပါတီ နှင့် မီဒီယာများ၏ ပြင်းထန်သောအတိုက်အခံပြုမှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့က သူ့အား အစွမ်းအစမရှိဟု ဆက်တိုက်စွပ်စွဲပြီး စော်ကားမော်ကား ဝေဖန်များကို မီဒီယာများ၌ မကြာခဏဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=디지털뉴스팀 |url=http://news.khan.co.kr/kh_news/khan_art_view.html?artid=201105231100541&code=910100 |title=김동길 "노무현이 잘한 일이 뭔가"...독설 쏟아내&nbsp;– 경향신문 |publisher=News.khan.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ရန် နှင့် အတိုက်အခံများနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် အစီအစဉ်အပါအဝင် ရို၏ မူဝါဒများမှာ အတိုက်အခိုက်ခံရပြီး တိုးတက်မှုအနည်းငယ်သာရှိခဲ့သည်။ သမ္မတသက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက်တွင် ဇာတိမြို့ Bongha Maeul သို့ပြန်သွားခဲ့ပြီး သာမန်ဘဝဖြင့် ဘဲမွေးမြူရေးလုပ်ကိုင်နေခြင်းအား သူ၏ ဘလော့ဂ်မှတဆင့် ဝေမျှခဲ့သည်။ သင့်လျော်မှန်ကန်သည့် အွန်လိုင်းဆွေးနွေးပြောဆိုမှုများပြုလုပ်ရန် "ဒီမိုကရေစီ တူးပွိုင့်အို" အမည်ရ ဝက်ဘ်ဆိုက်တခုအားလည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1220488&cid=40942&categoryId=33385|title=노무현|publisher=|access-date=20 September 2019|archive-date=4 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604060438/https://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1220488&cid=40942&categoryId=33385|url-status=dead}}</ref> ၁၄ လ အကြာတွင် သူ့အား လာဘ်စားမှုဖြင့် အစိုးရရှေ့နေများက သံသယဖြစ်ပြီး နောက်ဆက်တွဲစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများအား အများပြည်သူက စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.hani.co.kr/arti/politics/politics_general/348583.html|script-title=ko:노 전 대통령, 재직중 알았다면 ‘포괄적 뇌물죄’ 가능성|date=2009-04-07|website=www.hani.co.kr|language=ko|access-date=2019-05-18}}</ref> ၂၀၀၉ မေ ၂၃ ရက်တွင် စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာပေါ်၌ "ကျွန်တော့ကြောင့် ထိခိုက်သူအများအပြားရှိခဲ့ပါတယ်" ဟု သတ်သေမှုသေတမ်းစာ တွင် ရေးသားထားခဲ့ပြီးနောက် သူ၏အိမ်နောက်ဘက်တောင်စွန်းမှ ခုန်ချကာ မိမိကိုယ်ကိုအဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။<ref name="SKorean ex-president Roh dies in apparent suicide">{{cite news|last=Kim|first=Kwang-Tae |url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5iUtbykbGrMTeo_yujVz7OXv0rgAwD98BN9200|title=SKorean ex-president Roh dies in apparent suicide |agency=Associated Press|date=23 May 2009|accessdate=23 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090529142241/https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5iUtbykbGrMTeo_yujVz7OXv0rgAwD98BN9200|archivedate=29 May 2009}}</ref> သူသေဆုံးပြီးနောက် သီတင်းပတ်များအတွင်း သူ၏ဇာတိဘုန်ဟာကျေးရွာသို့ လာရောက်လည်ပတ်သူ လူ ၄ သန်းခန့်ရှိခဲ့သည်။ သူ၏အဆုံးစီရင်မှုကို ရဲတပ်ဖွဲ့က အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref name="Roh Hopes for Cremation in Suicide Note">{{cite news|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/05/117_45528.html|title=Ex-President Roh Jumps to His Death|publisher=The Korea Times|date=23 May 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေး နောက်ကြောင်းရာဇဝင် == ရို ကို ၁၉၄၆ စက်တင်ဘာ ၁ ရက် တွင် ယခု တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ဂင်မ်ဟေးနှင့်ဖူဆန်အနီး ဘုန်ဟာကျေးရွာရှိ ဆင်းရဲသော လယ်သမားမိသားစု၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားယောက်ျားလေး ၃ ဦးနှင့် သမီးမိန်းကလေး ၂ ဦးရှိရာ ရို မှာ အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ တွင် ဒေးချန်း မူလတန်းကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ မိဘများအား ကူရန် မကြာခဏ ကျောင်းပျက်သော်လည်း အမှတ်ကောင်းကောင်းရရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.chosun.com/svc/content_view/content_view.html?contid=2002042870304 |title=[민주당 대선후보&#93; 노무현 누구인가&nbsp;– 1등 인터넷뉴스 조선닷컴 |publisher=Chosun.com |date=28 April 2002 |accessdate=12 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071102183401/http://www.chosun.com/svc/content_view/content_view.html?contid=2002042870304 |archive-date=2 November 2007 |dead-url=yes |df=dmy-all |archivedate=2 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102183401/http://www.chosun.com/svc/content_view/content_view.html?contid=2002042870304 }}</ref> သူ၏ဆရာ၏အားပေးမှုဖြင့် ၆ တန်း၌ ကျောင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျင်ယွန်းအလယ်တန်းသို့တက်ရောက်သောအခါ [[ဆောင်မန်ဟီး]]၏ မွေးနေ့အား အမှတ်ရခြင်းအားဖြင့် ပြုလုပ်သော အရေးအသားပြိုင်ပွဲကို ဆန့်ကျင်သည့် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုကို စတင်ရန် ရို က ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ဖမ်းမိပြီး ကျောင်းမှ ရပ်နားခံရသည်။<ref name="브리태">{{cite web|url=http://enc.daum.net/dic100/contents.do?query1=b03n4402n3 |title=노무현&nbsp;– Daum 백과사전 |language=ko |publisher=Enc.daum.net |accessdate=12 January 2012}}</ref> ယာဉ်မတော်တဆမှုဖြင့် သေဆုံးသွားသော ဥပဒေပညာဆည်းပူးခဲ့သည့် အစ်ကိုကြီးဖြစ်သူ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရိုမူဟျွန်းက ရှေ့နေတစ်ယောက်ဖြစ်လာရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ရှေ့နေစာမေးပွဲ အောင်မြင်ရန် ကိုယ်တိုင်ကြိုးစားခဲ့သည် (တောင်ကိုရီးယား၌ ရှေ့နေ့လိုက်ခွင့်စာမေးပွဲဖြေဆိုသူများအနေဖြင့် ကောလိပ် ၊ တက္ကသိုလ် နှင့် ဥပဒေကျောင်းများမှ ဘွဲ့ရရှိရန် မလိုပေ)။ ၁၉၇၇ တွင် ဒေဂျွန်း၌ တိုင်းတရားသူကြီးဖြစ်လာသော်လည်း ၁၉၇၈တွင် နုတ်ထွက်ပြီး ရှေ့နေလိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ တွင် တရားမဝင်စာအုပ်စာပေ ပိုင်ဆိုင်မှုသံသယဖြင့် နှိပ်စက်ခံရသည့်ကျောင်းသားများဘက်မှ ခုခံကာကွယ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် လူ့အခွင့်အရေးရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ အစောပိုင်းတွင် သူက "အဲဒီထုချေလျှောက်လဲချက်ပြီးကတည်းက ကျွန်တော့ဘဝက လုံးဝပြောင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ဒီလောက်အထိ ပြင်းပြင်းထန်ထန်အနှိပ်စက်ခံရတယ်ဆိုတာကို အစက ကျွန်တော်တောင် မယုံနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ သူတိုရဲ့ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်နေတဲ့ မျက်လုံးတွေကို ကြည့်မိပြီး ခြေသည်းတွေ အခွာခံထားရတာကို တွေ့လိုက်ရတာနဲ့ သက်တောင့်သက်သာရှိတဲ့ ကျတော့်ရဲ့ ရှေ့နေဘဝ အဆုံးသတ်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒီလောကကြီးမှာ အပြောင်းအလဲလုပ်ချင်တဲ့ ယောက်ျားတစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။" ပြောခဲ့သည်ဟု ကိုးကားကြသည်။ ဤအမှုမှာ လုပ်ကြံဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပြီး (တောင်ကိုရီးယား) နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအက်ဥပဒေကို အကဲဖြတ်သင့်ကြောင်း ဘဝတူ လူ့အခွင့်အရေးရှေ့နေများနှင့်အတူ ထောက်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ တွင် ဒီမိုကရေစီလိုလားသောမြို့သူမြို့သားများ ဘူဆန်ကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းရှေ့နေပါဝါယူပြီး လူထုလှုပ်ရှားမှုများတွင် စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က တောင်ကိုရီးယား၌ ရှိခဲ့သည့် ဖိနှိပ်သူအစိုးရအား ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး [[ချန်ဒူးဝှမ်|ချွန်ဒူးဟွမ်]]အားဆန့်ကျင်သည့် ၁၉၈၇ ဇွန် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=TelegraphObit>{{cite news|title=Politics obituaries: Roh Moo-Hyun|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/politics-obituaries/5383840/Roh-Moo-Hyun.html|accessdate=2 September 2011|newspaper=[[Daily Telegraph]]|date=25 May 2009}}</ref> ထိုနှစ်တစ်နှစ်တည်းမှာပင် သပိတ်မှောက်နေစဉ် လမ်းကြောင်းလွဲလာသည့် ရဲများ၏မျက်ရည်ယိုဗုံးကျည်ဆန်မှန်ပြီး သေဆုံးခဲ့သော ဒေဝူးသင်္ဘောကျင်းနှင့်ရေလုပ်ငန်းအင်ဂျင်နီယာ အလုပ်သမား လီဆော့ခ်ကျူ၏ သေဆုံးမှုအကြောင်းရင်းကို စုံစမ်းနေစဉ် သူ့အား ထောင်ကျခဲ့သည်။ "ခွင့်ပြုမထားဘဲ အမှုတွင်း ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်း" နှင့် "ဈာပနအား နှောင့်နှေးစေခြင်း" တို့ဖြင့် စွပ်စွဲခံရသည်။ ဖမ်းဆီးမှုအား ဆန့်ကျင်သည့် ပြည်သူ့အမြင်ကြောင့် ရက် ၂၀ အတွင်း ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်ရသော်လည်း နိုင်ငံရေးလက်တုံ့ပြန်မှုအရေးအခင်းဖြစ်ပြီးနောက် သူ၏ရှေ့နေလိုင်စင် အသိမ်းခံရသည်။<ref name="브리태" /> သူ၏ ရှေ့နေလိုင်စင်ပြန်ရသောအခါ ချွန်ဂျွန်းဘေ၊ အင်မ်ဂျုံအင်းတို့နှင့်အတူ Haemaru ဥပဒေအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းကို တည်ထောင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://haemarulaw.com/|title=해마루 법무법인|website=haemarulaw.com}}</ref> ရို သည် ၁၉၈၀ နှစ်များအတွင်းက ကက်သလစ်ဘာသာဝင် (နှစ်ခြင်း အမည် - ဂျက်စတင်) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကက်သလစ်အဖြစ် နာမည်ခံထားလျက်ကပင် ဘာသာရေးနှင့် ကင်းကွာလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းခြင်းမရှိတော့သော်လည်း [[မဟာယာန|မဟာယနဗုဒ္ဓဘာသာ]] အလေ့အထအချို့ကို ကျင့်ကြံသည်။<ref>{{cite web|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=100&oid=020&aid=0000136518|script-title=ko:노무현후보 김추기경의 방문|publisher=Naver News [[Dong-a Ilbo]]|date=20 June 2002|accessdate=13 September 2008|language=ko}}</ref><ref>{{ko icon}}[http://www.hani.co.kr/arti/politics/bluehouse/308324.html Hani News] [[The Hankyoreh]](3 September 2008). Retrieved 13 September 2008</ref> == အစောပိုင်း နိုင်ငံရေးတက်လမ်း == ဒီမိုကရက်တစ်ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးပါတီ ({{lang-ko|통일민주당}}) သို့ ဝင်ရောက်ရန် ဂင်မ်ယောင်ဆန်းက ဖိတ်ကြားခဲ့စဉ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၌ ရို နိုင်ငံရေးအတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဘူဆန်၊ ဒုံ-ဂူ ကိုယ်စားပြု အမျိုးသားလွှတ်တော်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်။ နိုင်ငံရေးအကျင့်ပျက်ခြစားမှုစွဲချက်များအား လွှတ်တော်ကြားနာမှုအတွင်း ပြန်လှန်မေးခွန်းထုတ်မှုအတွက် လူထု၏ အာရုံစိုက်မှုရခဲ့သည်။<ref name=BBCobit>{{cite news|title=Obituary: Roh Moo-hyun|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/2535143.stm|accessdate=2 September 2011|newspaper=BBC News |date=23 May 2009}}</ref> မဟာအမျိုးသားပါတီ၏ ရှေ့ပြေး ဒီမိုကရက်တစ်လစ်ဘရယ်ပါတီဖွဲ့စည်းရန် ၁၉၉၀ တွင် ဂင်မ်ယောင်ဆန်းက သူ၏ ပါတီကို ဒီမိုကရက်တစ်တရားမျှတမှုပါတီနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ရို က ထိုပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းမပြုဘဲ "ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအားသစ္စာဖောက်ခြင်း" ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?sid1=001&oid=079&aid=0000048178 |script-title=ko:盧대통령, 여소야대 몰리니까 지역구도 해체? :: 네이버 뉴스 |language=ko |publisher=News.naver.com |date=29 July 2005 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ၁၉၉၁ ၌ အမျိုးသားလွှတ်တော် မကျင်းပမီတွင် ချိုဆွန်အပတ်စဉ် သတင်းစာက ရိုသည် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကို ဖုံးကွယ်ထားသော နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်ဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲထားသည့် သတင်းဆောင်းပါး တစ်ပုဒ်ကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အသရေဖျက်မှုဖြင့် ကုမ္ပဏီကို ရိုက တရားစွဲဆိုရာအနိုင်ရသော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ပြီး နေရာလက်လွတ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?oid=038&aid=0000176268 |script-title=ko:뿌리깊은 '언론 반감' 체험서 비롯 :: 네이버 뉴스 |language=ko |publisher=News.naver.com |date=31 March 2003 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ၁၉၉၂ အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နေရာ လက်လွတ်ခဲ့ရသဖြင့် ၁၉၉၅ ဘူဆန်မြို့တော်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ထပ်မံရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက်မကြာမီ ဂင်မ်ဒေးဂျုံက နိုင်ငံရေးမျက်နှာစာသစ်အတွက် အမျိုးသားကွန်ဂရက်ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ရို က ဝင်ရောက်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။ ၁၉၉၆ တွင် ဆိုးလ်ရှိ ဂျုံဂုအတွက် အမျိုးသားလွှတ်တော်နေရာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း အခြားအနာဂတ်သမ္မတလောင်း လီမြောင်ဘတ်အား ရှုံးနိမ့်သည်။ ရို က ပါတီအသစ်တခုကို လီဘူယောင်း၊ လီချူးလ်၊ ဂင်မ်ဝန်ဂီ၊ ဂင်မ်ဂျွန်ဂီလ်တို့နှင့်အတူ ထူထောင်ခဲ့သော်လည်း သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမကျင်းပမီ ကိုရီးယားပြည်သစ်ပါတီ နှင့် ပေါင်းစည်းရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီတို့ ပူးပေါင်းခဲ့သည့်နောက်တွင် "စစ်အစိုးရနှင့် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေးအမွေခံမျာအား တရားဥပဒေရှေ့မှောက်ပို့ဆောင်ရန်" ဂင်မ်ဒေးဂျုံနှင့် ရင်ကြားစေ့ရန် ရို က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် သူ၏ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုအား ထောက်ခံခဲ့သည့်အခါ ဂင်မ်နှင့် ရို ပြန်လည်ရင်ကြားစေ့ခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးတွင် ရို နှင့် သူ၏ပါတီကို ဂင်မဒေးဂျုံက ကြိုဆိုခဲ့ပြီး "ဒီနေ့ဟာ ပျော်ရွှင်ရတဲ့နေ့တနေ့ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အလုပ်အတူတွဲလုပ်ရတဲ့အတွက်သာမက (ကျွန်တော်တို့ခွဲခွာပြီးကတည်းက) ကျွန်တော်စိတ်ထဲမှာ ထမ်းပိုးလာရတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးကို လျော့ချလိုက်နိုင်တဲ့အတွက်ပါ ပျော်ရွှင်ရပါတယ်" ဟုပြောခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေချိုးဖောက်သည့်အတွက် လီမြောင်ဘတ် နုတ်ထွက်သည့်အခါ ရို က ၁၉၉၈ ၌ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ကိုရီးယန်းနိုင်ငံရေးတွင် ဒေသစွဲအုပ်ချုပ်ရေးကို ကျော်လွှားနိုင်ရေးကမ်ပိန်း၏ တစိတ်တပိုင်းအနေဖြင့် ဘူဆန်ရှိ နှင့် တို့ကို ကိုယ်စားပြု၍ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၌ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ခဲ့သော်လည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော နိုင်ငံရေးအားပေးနှစ်ခြိုက်သူကလပ်ဖြစ်သော နိုဆာမိုကို သူ့အားထောက်ခံသူများက ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ရွေးကောက်ပွဲရှုံးနိမ့်မှုက အကျိုးအမြတ်ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ သူ၏ ဒေသစွဲလွန်မြောက်ရေး အဓိဋ္ဌာန်က  ထောက်ခံသူများကို နိုးကြားတက်ကြွစေခဲ့သည်။ ဂင်မ်ဒေးဂျုံ၏ လက်အောက်တွင် ရေကြောင်းနှင့်ငါးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၌ ခန့်အပ်ခံရရာ သမ္မတတာဝန်မထမ်းဆောင်မီ ရို ၏ အဓိက အုပ်ချုပ်ရေးအတွေ့အကြုံ ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|author=Christian Caryl |url=http://www.newsweek.com/id/34963 |title=The Road of No Return |work=Newsweek |date=13 May 2007 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ပါတီကိုယ်စားလှယ်ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရာမှ ရိုအား လူအများ အာရုံစိုက်လာခဲ့သည်။ ပါတီအဖွဲ့ဝင်များထံမှသာမက ဒေသခံအရပ်သားများထံမှလည်း မဲများကို လက်ခံရာ ကိုယ်စားလှယ်ရွေးကောက်ပွဲကိုယ်နှိုက်ကပင်လျှင် လူစိတ်ဝင်စားခံရသည်။ အစပထမပိုင်းတွင် ထောက်ခံမှု ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသာရရှိရာ ထိပ်ဆုံးမှပြေးနေသည့် လီအင်းဂျေနှင့်ကြား ကွာဟမှုကြီးမားခဲ့သည်။ သူ၏ (အထူးသဖြင့် အူလ်ဆန်ရှိ) အသိအမှတ်ပြုလောက်ဖွယ်ရာ မိန့်ခွန်းများကြောင့် ထောက်ခံသူများ ဆက်တိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="대선장정">{{cite web|author=#{artist} |url=http://media.daum.net/politics/others/view.html?newsid=20021219111658326 |title=<盧당선자 대선장정 1년7개월> &#124; Daum 미디어다음 |language=ko|publisher=Media.daum.net |date=19 December 2002 |accessdate=12 January 2012}}</ref> မဲရလဒ်ထွက်လာသည့်အခါ ရို့အား ထောက်ခံမှုနှုန်းမှာ ၄၁.၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး ပြိုင်ဘက်ပါတီ ကိုယ်စားလှယ် လီဟွိုင်းချန်ထက် ၁.၁ ရာခိုင်နှုန်းပိုများရာ သူ့ပါတီအားမဲပေးသူများကို ယုံကြည်လက်ခံလာအောင်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=#{artist} |url=http://media.daum.net/politics/others/view.html?newsid=20020313080327044 |title=선호도 노무현 41.7 이회창 40.6% &#124; Daum 미디어다음 |language=ko|publisher=Media.daum.net |date=13 March 2002 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ၂၀၀၂ ဒီဇင်ဘာ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် လီဟွိုင်းချန်ကို ၂ ရာခိုင်နှုန်းအသာဖြင့် ကပ်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၌ သူ၏ သမ္မတ ကျမ်းကျိန်ဆိုမှုမိန့်ခွန်းမပြောမီ "အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းတွင် ဆွေးနွေးမှုနည်းလမ်းကို အမြစ်တွယ်စေမယ်" ဟု ရို က ပြောခဲ့ပြီး "ပြည်သူ့သမ္မတ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှုနိုင်ငံလို့ ကျတော်တို့ နာမည်တွင်တဲ့အထိ ဆွေးနွေးမှုတွေနဲ့ အသားတကျရှိသင့်ပါတယ်" ဟု ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?oid=001&aid=0000304836 |script-title=ko:盧 "국정운영 토론 중시" :: 네이버 뉴스 |language=ko |publisher=News.naver.com |date=14 January 2003 |accessdate=12 January 2012}}</ref> == သမ္မတသက်တမ်း (၂၀၀၃-၀၈) == === ပထမနှစ် === ရို က သူ၏အုပ်ချုပ်ရေးအား "ပေါင်းစပ်ပါဝင်ရေးပါတီ အစိုးရ"<ref>{{cite web |url=http://16cwd.pa.go.kr/cwd/en/archive/archive_view.php?meta_id=en_speeches&id=419e60394ae3ef6a194f4b8a |title=Address by President Roh Moo-hyun at the International Conference on Growth Engines of Korea |publisher=16cwd.pa.go.kr |date=24 July 2003 |accessdate=12 January 2012 |archivedate=29 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129011654/http://16cwd.pa.go.kr/cwd/en/archive/archive_view.php?meta_id=en_speeches&id=419e60394ae3ef6a194f4b8a }}</ref> အဖြစ် ရည်မှန်းချက်ကြီးသော အစီအစဉ်အသစ်များအား မိတ်ဆက်ပေးရန် စိတ်အားတက်ကြွစွာဖြင့် အာဏာယူခဲ့သည်။ ရိုအုပ်ချုပ်ရေး၏ မူဝါဒပန်းတိုင်များတွင် [[မြောက်ကိုရီးယား]]နှင့်စေ့စပ်ရေး ဦးတည်သည့် ဆန်းရှိုင်းမူဝါဒ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ရေး၊<ref>{{cite web|url=http://search.ft.com/ftArticle?queryText=Stormy+days+for+Seoul%27s+sunshine+policy&y=9&aje=true&x=13&id=061011001018&ct=0|archive-url=https://archive.today/20130123182046/http://search.ft.com/ftArticle?queryText=Stormy+days+for+Seoul's+sunshine+policy&y=9&aje=true&x=13&id=061011001018&ct=0|dead-url=yes|archive-date=23 January 2013|title=ASIA-PACIFIC: Clouds over Seoul's 'sunshine policy'|work=Financial Times|date=17 October 2006|accessdate=26 January 2008|archivedate=23 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130123182046/http://search.ft.com/ftArticle?queryText=Stormy+days+for+Seoul's+sunshine+policy&y=9&aje=true&x=13&id=061011001018&ct=0}}</ref> အရှေ့မြောက်အာရှတွင် စီးပွားရေးဗဟိုချက်မ အဖြစ်ထူထောင်ရေး၊ လူမှုကောင်းကျိုးပြုလုပ်ငန်းများ တိုးချဲ့ရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနည်းသည့်ဒေသများအား ကူညီရန် "ဟန်ချက်ညီသည့်နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု" ရရှိရေး၊ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုတိုက်ဖျက်ရေး၊ ပညာရေးနှင့် အခွန်အကောက်စနစ်များ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်၊ အလုပ်သမားစီမံခန့်ခွဲမှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၊ မီဒီယာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဂျပန်နိုင်ငံတို့နှင့် ဆက်ဆံရေးအား ပြန်လည်ပုံသွင်းရန်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://16cwd.pa.go.kr/cwd/en/pub/government/cnt01060101.html |title=Top 12 Policy Goals |publisher=16cwd.pa.go.kr |accessdate=12 January 2012 |archivedate=14 July 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120714143215/http://16cwd.pa.go.kr/cwd/en/pub/government/cnt01060101.html }}</ref> အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းအကျင့်ပျက်ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေးမူဝါဒ၌ အုပ်ချုပ်ရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများစွာ ပါဝင်ရာ ဆန့်ကျင်မှုကြီးကြီးမားမားနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ တရားစီရင်ရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလအတွင်း အတိုက်အခံပြုမှုများအား ဖြေရှင်းရန် တီဗွီဖိုရမ်တခုကို သူက အကြံပြုခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်းရေးရာကော်မတီနှင့်တိုင်ပင်ခြင်းမပြုဘဲ ရှေ့နေချုပ်ရုံး ပင်မအချက်အချာနေရာများစွာကို ရို က ခန့်အပ်ခဲ့သည်ဟု အစိုးရရှေ့နေများက အတင်းအကျပ်ပြောဆိုရာ "ဝန်ထမ်းရေးရာကော်မတီရဲ့ လက်ရှိအဖွဲ့ဝင်တွေကိုယ်တိုင်က ပြုပြင်ပြောင်းလဲရမဲ့ တရားစီရင်ရေးအဟောင်းကို ကိုယ်စားပြုနေပါတယ်။ ခုချိန်မှာ မပြင်ရင် အနည်းဆုံး လအတော်ကြာတဲ့အထိ တရားစီရင်ရေးဟောင်း ဆက်တည်မြဲနေပါလိမ့်မယ်။" ဟု ရို က ဖြေကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://imnews.imbc.com/replay/nwtoday/article/2355402_5782.html |title=MBC뉴스&nbsp;– news.mbc.co.kr |publisher=Imnews.imbc.com |date=29 May 2009 |accessdate=12 January 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120318202140/http://imnews.imbc.com/replay/nwtoday/article/2355402_5782.html |archivedate=18 March 2012 |df=dmy-all }}</ref> သမ္မတသက်တမ်း ၃ လ ဝင်သည့်အခါ အတိုက်အခံပြဿနာကို ဤသို့ မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည် - "အတိုက်အခံဒီလောက်များနေရင်ဖြင့် သမ္မတအနေနဲ့ ဆက်လက်တာဝန်မထမ်းနိုင်တော့မှာ ကျတော် စိုးရိမ်နေရပါတယ်"။ ဤမှတ်ချက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ("ကျွန်တော် သမ္မတတာဝန် ဆက်မထမ်းနိုင်တော့ပါ" ဟူ၍) ရှေးရိုးစွဲမီဒီယာများတွင် ဖော်ပြခံရသည်။ သူ၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့်အတွေ့အကြုံနှင့်ပတ်သက်ပြီး သံသယအဖြစ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2003-10/11/content_271056.htm|title=South Korea's Roh rejects cabinet resignation|work=China Daily|date=11 October 2003|accessdate=23 May 2009}}</ref> ရို ၏ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် စွန့်စားသည့်မူဝါဒများ ၊ ဂျပန်နှင့်ပူးပေါင်းသူများ၏ မျိုးဆက်နောင်လာနောက်သား နာမည်များကို ဖော်ထုတ် ဖွင့်ချရန် နည်းလမ်းများ ပါဝင်သည်။ ဤစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအား ၎င်းတို့အားတိုက်ခိုက်မည့် ပုန်းလျှိုးကွယ်လျှိုးနည်းလမ်းအဖြစ် အတိုက်အခံများက ဝေဖန်ကြသည်။ အချိန်နှောင်းမှ အဖတ်ဆည်ရန်ကြိုးစားရာ သူ၏ ပါတီဝင်များကိုသာ ထိခိုက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9407E1DE1630F93BA3575AC0A9629C8B63|title=Trying to Stone Collaborators, Seoul Party Hits Glass House|work=The New York Times|date=8 September 2004|accessdate=23 May 2009 | first=James | last=Brooke}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3578614.stm|title=Disgraced Seoul party boss quits|publisher=BBC News |date=19 August 2004|accessdate=23 May 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3580378.stm|title=Raking over S Korea's colonial past|publisher=BBC News |date=19 August 2004|accessdate=23 May 2009|first=Kate|last=McGeown}}</ref> === ယူရီပါတီ နှင့် ရာထူးမှဖြုတ်ချရေး === (열린우리당, lit. "ကျန်ုပ်တို့၏ ပွင့်လင်း ပါတီ") ယူရီပါတီ ဖွဲ့စည်းရန် ရို နှင့် သူ့အားထောက်ခံသူများက ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရာစုနှစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ခွဲထွက်ခဲ့ကြသည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများ အကြိုကာလတွင် ယူရီပါတီအား ထောက်ခံမှုကို နှုတ်မှဖွင့်ဟပြောဆိုရာ သမ္မတ ဘက်မလိုက်မှုအား ညွှန်ကြားထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အပိုဒ်အား နည်းဥပဒေချိုးဖောက်မှုနှင့် ငြိစွန်းခဲ့သည်။ တောင်းပန်ရန် ရို က ငြင်းဆန်လိုက်သည့်နောက် အများစုနေရာရထားသည့် အတိုက်အခံပါတီများက ဦးဆောင်ပြီး တရားမဝင်မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုဖြင့် သူ့အားသမ္မတရာထူးမှဖြုတ်ချရန် လွှတ်တော်က ၂၀၀၄ မတ် ၁၂ တွင် မဲပေးခဲ့သည်။ မဲအရေအတွက်မှာ ၁၉၃ မဲ - ၂ မဲ (ယူရီပါတီဝင်များ မဲပေးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့သည်) ဖြစ်သည်။ ရိုအား ထောက်ခံသူများက ဤအဆိုပြုမှုကို စစ်မျက်နှာဖွင့်ကာ ၃ ရက်တိုင်တိုင် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ဆန့်ကျင်တားဆီးခဲ့ရာ လုံခြုံရေးအစောင့်များက ဆွဲထုတ်ခဲ့ရသည်။<ref>[http://english.chosun.com/w21data/html/news/200403/200403120004.html The Impeachment Motion Has Passed] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090109011542/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200403/200403120004.html |date=9 January 2009 }}</ref> ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတရားရုံး၏ အပြီးသတ်ဆုံးဖြတ်ချက်မချခင်အထိ ရို ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ရပ်ဆိုင်းထားပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဂိုခွန်က ယာယီသမ္မတအဖြစ် နိုင်ငံအား အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ရို အား ရာထူးမှ ဖြုတ်ချရန် အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ ကြိုးပမ်းမှုကို အများပြည်သူက ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ကြသည်။ ၂၀၀၄ မတ် ၁၂ မှ မတ် ၂၇ တိုင်အောင် "အကျင့်ပျက်ခြစားမှုတိုက်ဖျက်ရေး လူထုလှုပ်ရှားမှု"က ရာထူးမှဖြုတ်ချရေးကြိုးပမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုအား ဦးဆောင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တရက်တည်း၌ပင် လူပေါင်း ၅ သောင်းစုစည်းခဲ့ကြသည်ဟု ရဲတပ်ဖွဲ့က ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?oid=001&aid=0000591189 |script-title=ko:"탄핵무효, 민주수호" 수만명 함성(종합) :: 네이버 뉴스 |language=ko |publisher=News.naver.com |date=13 March 2004 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ရို့ အား လူကြိုက်များမှုမှာ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ပတ်လည်သာ ရှိနေခဲ့သော်လည်း ရာထူးမှဖြုတ်ချရေးကို နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု နှင့် လူထု၏ ရွေးချယ်မှုအပေါ် အာဏာလုခြင်းဟု မှတ်ယူသည့်အတွက် ရိုအား ရာထူးမှဖြုတ်ချရေး လွှတ်တော်မဲခွဲမှုအပြီးတွင် ရို့အား လူကြိုက်များမှု ထောင်တက်သွားသည်။ ယူရီပါတီက နေရာအများစုအား အနိုင်ရမှုနှင့်အတူ ၂၀၀၄ ဧပြီ လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်က သူ့အပေါ်လူထုထောက်ခံမှုအား ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ မေ ၁၄ တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တရားရုံးက ရာထူးမှဖြုတ်ချရန်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လှန်ပစ်ပြီး ရိုအား သမ္မတအဖြစ် ပြန်လည်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://news.hankooki.com/ArticleView/ArticleView.php?url=society%2F200405%2Fh2004051418111621950.htm&ver=v002 |title=한국일보 : 봉하마을 "노무현 만세" 잔칫집 |publisher=News.hankooki.com |date=14 May 2004 |accessdate=12 January 2012 |archive-date=4 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111104112741/http://news.hankooki.com/ArticleView/ArticleView.php?url=society%2F200405%2Fh2004051418111621950.htm&ver=v002 }}</ref> ဤအရေးကိစ္စပြီးနောက် ရို က ယူရီပါတီသို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ ယူရီပါတီမှာ အာဏာရပါတီအဖြစ် တရားဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် လစ်ဘရယ်ပါတီတခုက အများစုအနိုင်ရခြင်းမှာ ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်။ === ရာထူးပြန်လည်ရရှိပြီးနောက် === [[File:The_President_of_Republic_of_Korea_Mr._Roh_Moo-Hyun_and_his_Wife_Mrs._Roh_Moo-Hyun_are_received_by_the_President_Dr._A.P.J_Abdul_Kalam_and_the_Prime_Minister_Dr._Manmohan_Singh_at_a_Ceremonial_Reception_in_New_Delhi_on_October_05.jpg|thumb|Roh and his wife Kwon Yang-sook in India with [[မာမိုဟမ် ဆင်း|Manmohan Singh]] and A.P.J Abdul Kalam in 2004]] ဆိုးလ်တွင် ဓနအင်အားစုစည်းနေမှုအား ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်ရန် ဟန်ချက်ညီသည့်နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကမ်ပိန်း၏ တစိတ်တပိုင်းအဖြစ် မိုင် ၁၀၀ အကွာရှိ တောင်ပိုင်း Chungcheong ပြည်နယ်သို့ မြို့တော်သို့ပြောင်းရွှေ့ရန် အစီအစဉ်ကို ယာဉ်ကြောကြပ်မှုအကြောင်းပြ၍ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြောင်းရွှေ့၏အကျိုးကျေးဇူးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ Chungcheong ပြည်နယ်ပြင်ပရှိ မဲပေးသူအနည်းငယ်ကိုသာ ဖြောင်းဖြနိုင်ခဲ့စေကာမူ သူ၏ ကမ်ပိန်းများပြုလုပ်စဉ်အတွင်း ကတိကဝတ်ပြုခဲ့ပြီး ဖြည့်ဆည်းနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/agenda/displaystory.cfm?story_id=E1_PTDDSTP |title=The pros and cons of capital flight |work=The Economist |date=13 August 2004 |accessdate=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019191011/http://www.economist.com/node/3100713?story_id=E1_PTDDSTP|archive-date=19 October 2012}}</ref> အငြင်းပွားမှုများဖြစ်အပြီး "အခြေခံဥပဒေဟု သတ်မှတ်ခံရသည့် ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် ဆန့်ကျင်သည့်အတွက်" မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့မှုသည် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့်မညီဟု ဆုံးဖြတ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တရားရုံးက ရို၏ အစီအစဉ်များကို တားဆီးခဲ့ရာ ရို ၏ နိုင်ငံရေးရပ်တည်မှုကို ထိုးနှက်မှုကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ "အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်" တစ်ခု ဖန်တီးရန်ဟု ရို၏ အစီအစဉ်ကို ပြင်ဆင်ခဲ့သော်လည်း အဆုံးမသတ်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ရပြန်သည်။ ဆယ်ဂျုံးမြို့အား "အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်" အဖြစ် အဆိုပြုထားသော ကိစ္စရပ်သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အငြင်းပွားစရာဖြစ်နေဆဲပင်ဖြစ်ပြီး အာဏာရ မဟာအမျိုးသားပါတီတွင်း၌ပင်လျှင် နိုင်ငံရေးအရ အကွဲအပြဲဖြစ်မည့် ပြဿနာတစ်ခုအဖြစ် အတိအကျသဘောဆောင်နေသည်။ မြို့တော်နှင့်ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားမှုများနှင့်အတူ စီးပွားရေးအား လျစ်လျှူရှုထားမှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးအလွဲများဟု ထင်မြင်ယူဆချက်များ ကြီးထွားလာသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/11/27/world/asia/27korea.html?_r=1&scp=3&sq=roh%20moo%20hyun&st=cse|title=South Korea's President Sags in Opinion Polls|work=The New York Times|date=27 November 2006|accessdate=23 May 2009 | first=Norimitsu | last=Onishi}}</ref> ပြည်ပပို့ကုန်များ စံချိန်တင်လောက်အောင် တင်ပို့နိုင်ပြီး စီးပွားရေးတိုးတက်လာသော်လည်း ပြည်တွင်းစီးပွားရေး တန့်နေပြီး ယခင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ကမ္ဘာ့ကျန်နေရာများထက် တိုးတက်မှုနှုန်း နောက်ကျနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/04_28/b3891090.htm |title=Koreans' Wallets Are Slamming Shut |work=Bloomberg BusinessWeek |date=12 July 2004 |accessdate=12 January 2012}}</ref> တချိန်တည်းမှာပင် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ ဖောင်းပွလာပြီး မတည်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများမှ ပြည်တွင်းမှ ထွက်သွားသည်၊<ref>{{cite web|url=http://www.newsweek.com/id/150059 |title=The rich hit the road |work=Newsweek |date=19 September 2004 |accessdate=12 January 2012}}</ref> အလုပ်လက်မဲ့ (အထူးသဖြင့် လူငယ်များအကြား) မြင့်တက်လာသည်၊ ပညာရေးစနစ် ယိုယွင်းနေသည့်အတွက် ငွေကြေးတတ်နိုင်သည့်ကျောင်းသားများ ပြည်ပသို့ စုပြုံထွက်ခွာသည်၊ ဆိုးလ်ရှိ အိမ်ရာဈေးနှုန်းများမှာ သာမန်ပြည်သူများ အလှမ်းမမီနိုင်အောင် မြင့်တက်လာသည်။ "အရှက်မရှိ နာမည်ဖျက်ခြင်း"<ref>{{cite web|url=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_national/213677.html |title=Roh condemns opposition presidential hopefuls, says economy in stable condition |language=ko |publisher=English.hani.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> အနေဖြင့် ဝေဖန်မှုများအား အရေးမစိုက်ခြင်း၊ နိုင်ငံအလိုက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းတိုးလာခြင်း နှင့် စီးပွားရေးခိုင်မာလာခြင်းတို့ကို သူ့အစိုးရအဖွဲ့၏ အောင်မြင်မှုများအဖြစ် အမွှမ်းတင်ခြင်းဖြင့် ရို က တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://16cwd.pa.go.kr/cwd/en/archive/archive_view.php?meta_id=en_speeches&page=2&m_def=&ss_def=&category=&navi=president&sel_type=1&keyword=&id=0155d6e4ff040a3a2b9d2ce8 |title=President Appreciates Nosamo for its Strong Support |publisher=16cwd.pa.go.kr |date=16 June 2007 |accessdate=12 January 2012 |archivedate=29 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129011656/http://16cwd.pa.go.kr/cwd/en/archive/archive_view.php?meta_id=en_speeches&page=2&m_def=&ss_def=&category=&navi=president&sel_type=1&keyword=&id=0155d6e4ff040a3a2b9d2ce8 }}</ref> ဤသို့ ပေါ့ပေါ့တန်တန် သဘောထားမှုကြောင့် သူ၏ ယူရီပါတီမှာ လွှတ်တော်တွင် ဆက်တိုက်ရှုံးနိမ့်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် လုံးဝပြိုလဲသွားခဲ့သည်။ ရို့အား လူကြိုက်ကျဆင်းမှုက သူ၏ပါတီအတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်လာရာ သူနှင့် အဆက်ဖြတ်ရန် ပါတီအသစ်တစ်ခုလိုအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/12/17/world/asia/17korea.html|title=Election in South Korea Is Missing Its Suspense|work=The New York Times|date=17 December 2007|accessdate=23 May 2009 | first=Norimitsu | last=Onishi}}</ref> ထို့အတွက် ယူရီပါတီက ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအဖြစ် အသွင်ပြောင်း၊ အမည်ပြောင်းခဲ့ပြီး ယခုအခါ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ပင်မအတိုက်အခံပါတီဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားအား အာရှတိုက်၏ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ်<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/02/14/business/south-korea-has-big-plans-for-the-area-around-seoul.html|title=South Korea Has Big Plans For the Area Around Seoul|work=The New York Times|date=14 February 2003|accessdate=23 May 2009 | first=Don | last=Kirk}}</ref> ထူထောင်ရန် ရို ၏ နဂို ရည်မှန်းချက်ကြီးသောကတိကဝတ်များမှာ သူ၏ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ပြယ်လွင့်ပျောက်ကွယ်သွားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2007/07/123_6774.html |title=Hub Plan Becomes Hollow Slogan |publisher=The Korea Times |date=18 July 2007 |accessdate=23 May 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070919224902/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2007/07/123_6774.html |archivedate=19 September 2007 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2008/02/123_19856.html |title=Seoul Ranked Outside Top 50 Financial Hubs |publisher=The Korea Times |date=29 February 2008 |accessdate=23 May 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090415063628/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2008/02/123_19856.html |archivedate=15 April 2009 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/biz/2009/05/128_4701.html|title=Korea Faces Uphill Battle to Become Financial Hub|publisher=The Korea Times|date=13 June 2007|accessdate=23 May 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200306/200306120021.html |title=Business Pros Rip Seoul's 'Asian Hub' Plan |publisher=The Chosun Ilbo |date=12 June 2003 |accessdate=23 May 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040924004339/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200306/200306120021.html |archivedate=24 September 2004 }}</ref> ထိုသို့ဖြစ်ရမည့်အစား Lone Star Fund က ကိုရီးယားလဲလှယ်ရေးဘဏ်အား ဝယ်ယူရောင်းချမှုအား တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများကြောင့် ပြည်ပရင်းနှီးမြုပ်နှံသူများက ပြည်တွင်းလက်တွဲဖော်များနည်းတူ နိုင်ငံတွင်းမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ရာ ရို၏ လက်အောက်တွင် ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ ပြည်ပစီးပွားရေးအသိုက်အဝန်းတွင် နာမည်ဆိုးရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200710/200710300026.html |title=Just What are the Incentives to Investing in Korea? |publisher=The Chosun Ilbo |date=30 October 2007 |accessdate=23 May 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080406040839/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200710/200710300026.html |archivedate=6 April 2008 }}</ref> အိမ်ရာဈေးနှုန်းများမြင့်တက်လာသည့်အခါ Japanese asset price bubble အကျပ်ရိုက်မှုအလားတူ ခန့်မှန်းထားသည့်ဖောင်းပွမှုအား ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ရန် ဝမ်ငွေ သန်း ၆၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ သိန်းခန့်) ထက်ကျော်သော အိမ်ခြံမြေ ပိုင်ဆိုင်မှုပေါ်အခွန် ၁-၃ ရာခိုင်နှုန်းကို ရို က မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/12/18/business/worldbusiness/18frozen.html|title=Home Prices in South Korea Stalling at a High Point|work=The New York Times|date=18 December 2007|accessdate=23 May 2009 | first=Martin | last=Fackler}}</ref> ဖောင်းပွမှုကို နှေးကွေးစေခဲ့သော်လည်း အခွန်ကြီးမြင့်စွာဆောင်ရသည့် ချမ်းသာသူများ၏ အတိုက်အခံပြုမှုခံရသည်။<ref>{{cite web |url=http://news.mk.co.kr/newsReadEnglish.php?sc=30800003&cm=Economy&year=2007&no=695964&selFlag=&relatedcode=&wonNo=&sID=308 |title=320,000 Apartments Planned for Initial Sales Next Year |publisher=News.mk.co.kr |accessdate=12 January 2012 |archivedate=24 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120224041803/http://news.mk.co.kr/newsReadEnglish.php?sc=30800003&cm=Economy&year=2007&no=695964&selFlag=&relatedcode=&wonNo=&sID=308 }}</ref> တချိန်တည်းမှာပင် လူမှုအသုံးစရိတ်ကို ၁ နှစ်လျှင် ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးမြှင့်သည့်အပြင် တစ်ရက်လျှင် လူ ၆၀ နှုန်း သို့မဟုတ် ခန့်ထားမှုအသစ် ၉၅၇၀၀ ကျော်ဖြင့် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းဌာနအရွယ်အစားကို တိုးချဲ့ခြင်းအားဖြင့် အသုံးစရိတ် ရုတ်တရက် တိုးမြှင့်လိုက်သည်။ သူ၏ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းဌာနနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့အကြားတွင်  စည်းကမ်းလျော့ရဲမှုအတွက်အရေးယူမှုများအပေါ် ဝေဖန်မှုများ မြင့်ခဲ့သည်။ ရို ၏ ကျန်ရှိသော သက်တမ်းအတွင်း အောင်မြင်မှုနှင့် အထမြောက်မှု အခြေအနေအမျိုးမျိုးရှိ ကမ်ပိန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ပိုအောင်မြင်သော ကမ်ပိန်းများအနက်မှ တခု မှာ (အနည်းဆုံး သူ့လက်ထက်တွင်) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်ပကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးသဘောတူညီမှုကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဒုဝန်ကြီး ဂင်မ်ဟျွန်ဂျုံးက လပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ညှိနှိုင်းမှုများပြုပြီးနောက် ၂၀၀၇ ဧပြီတွင် အပြီးသတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ သူ၏ ရိုးရာမပျက်လက်ဝဲအင်အားစုများ (ထိုသူတို့က "လစ်ဘရယ်အားပေးမှုတစ်ရပ်" အဖြစ် ရှုံ့ချ)<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2007/11/180_13170.html |title=Voters will evaluate Roh's performance |publisher=Koreatimes.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> ထံမှ ပြည်တွင်းအတိုက်အခံပြုမှုများနှင့် အဖွဲ့အမျိုးမျိုး (အဓိကအားဖြင့် လယ်သမားများ) ၏ ဈေးကွက်ဖွင့်လှစ်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်မှုများကြားမှပင် သဘောတူညီမှုအား အောင်မြင်အောင် တွန်းအားပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_international/125482.html|title=Korean labor group to hold anti-FTA rallies in U.S. in early June|publisher=The Hankyoreh|date=22 May 2006|accessdate=23 May 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_national/201024.html|title=Farmer kills one, injures two over FTA|publisher=The Hankyoreh|date=5 April 2007|accessdate=23 May 2009}}</ref> === မဟာ ယာယီညွန့်ပေါင်းဖွဲ့ရေး အစီအစဉ် === မြို့တော်နှင့်ပတ်သက်သည့် အငြင်းပွားမှု ၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပြည်သူ့အလိုဆန္ဒမပြည့်ဝမှုတို့၏ ရလဒ်အနေဖြင့် ယူရီပါတီမှာ လူကြိုက်များမှု ကျဆင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ဧပြီ ၃၀ တွင်ကျင်းပသော ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ယူရီပါတီရှုံးနိမ့်သည့်အခါ ရွေးကောက်ခံနယ်မြေ ၂၃ ခုတွင် တစ်ခုမကျန်ဆုံးရှုံးပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် နေရာအများစုအား ဆုံးရှုံးသွားသည်။ လူကြိုက်နည်းမှုရလဒ်အား ရင်ဆိုင်ရာတွင် အတိုက်အခံမဟာအမျိုးသားပါတီနှင့် ညွန့်ပေါင်းဖွဲ့ခြင်းကို အဆိုပြုခြင်းဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့ကို စီမံခန့်ခွဲရေးအတွက် ထူးဆန်းသောနည်းလမ်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထောက်ခံမှုနှုန်း ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှဖြင့် သူ၏ သမ္မတသက်တမ်းကို ရှေ့မဆက်နိုင်သည့်အတွက် ယူရီပါတီနှင့် မဟာအမျိုးသားပါတီတို့ ပေါင်းစပ်ထားသော ယာယီညွန့်ပေါင်းပြုခြင်းက လိုလားဖွယ်ရာဖြစ်ပြီး ပါတီ ၂ ခု ကြားမှ နိုင်ငံရေးအဂျန်ဒါများမှာလည်း ကွဲလွဲမှုစိုးစဉ်းမျှသာ ရှိသည်ဟု ရို က အကြောင်းပြသည်။ ညွန့်ပေါင်းပြုခြင်းကို အောင်အောင်မြင်မြင် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါက သူ၏ ဩဇာအာဏာပြန်လည် ရယူနိုင်သည့်အပြင် နုတ်ထွက်ဦးမည်ဖြစ်ကြောင်း ရိုက ကတိပြုသည်။ မဟာညွန့်ပေါင်းဖွဲ့ရေးအတွက် ရို၏ အဆိုပြုမှုက နိုင်ငံတွင်းအငြင်းအခုံဖြစ်မှုအား ထပ်မံဖြစ်ပွားစေသည်။ အဖန်တလဲလဲနိုင်ငံရေးအငြင်းပွားမှုများနှင့် စီးပွားရေးကျပ်တည်းမှုများကြောင့် ခံစားနေရဆဲ လူအများ၏ စိတ်ခံစားမှုအား "အမှုမထား လုံးဝမသိကျိုးကျွန်ပြုမှု" ဟု သူ၏အစီအစဉ်ကို အများက သမုတ်ကြသည်။ ကွန်ဆာဗေးတစ်အတိုက်အခံအဖွဲ့နှင့် သူ့ပါတီအကြား ကွာခြားမှုမရှိဟု ရို၏ ခံယူမှုအပေါ် မိမိကိုယ်ကိုလစ်ဘရယ်ဟုခံယူထားသူ ယူရီပါတီထောက်ခံသူအများစုက အမျက်ထွက်ခဲ့ကြသည်။ မဟာအမျိုးသားပါတီအနေဖြင့် အားကောင်းလာသော ထောက်ခံမှုနှုန်း အကျိုးခံစားနေရသော်လည်း အဓိကရွေးကောက်ပွဲများတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရမှုအတွက် လက်စားချေရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားသည်ဖြစ်ရာ ညွန့်ပေါင်းပြုရေးအတွက် ညှိနှိုင်းမှုစတင်ရန် မကြာခဏ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ယူရီပါတီက သမ္မတ၏အဆိုပြုချက်ကို စိတ်မပါလက်မပါ ထောက်ခံမှုပြုခဲ့သော်လည်း ဥပဒေပြုသမား တစ်ဦးက ရို၏အစီအစဉ်အား ဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် ပါတီခွဲထွက်သည်။ လူကြိုက်များမှု ကျဆင်းခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ အောက်တိုဘာ ၂၆ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါတီ ခြေကုပ်ယူထားသော ရွေးကောက်ပွဲနယ်မြေများအနက် တစ်ခုအပါအဝင် အပြတ်အသတ်ရှုံးနိမ့်ပြန်သည်။ နိုင်ငံရေးဘက် ၂ ဘက်လုံးမှ ထောက်ခံမှုမရသည့်အတွက် ရို၏ အစီအစဉ်မှာ အလဲထိုးခံရသည်။ === ပြည်ပဆက်ဆံရေး === ==== အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ==== [[File:Roh_and_Bush_October_2003.jpg|right|thumb|President Roh and Bush in October 2003]] [[File:APEC_gala_dinner_2006-Nov-18.jpg|left|thumb|Roh Moo-hyun and Kwon Yang-sook at the 2006 [[အေးပက်|APEC]] gala dinner with President [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်|Vladimir Putin]] of Russia (centre) and [[ဂျော့ချ် ဝေါလ်ကာ ဘုရှ်|George W. Bush]] and his wife Laura Bush (right)]] သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမဝင်မီက ရို အား အမေရိကန်ဆန့်ကျင်ရေးသမားအဖြစ် ရှုမြင်ကြသော်လည်း ကမ်ပိန်းအတွက် တပန်းမရှုံးခဲ့ပေ။ တောင်ကိုရီးယား အလယ်တန်းကျောင်းသူလေး ၂ ဦးအား အမေရိကန်စစ်တပ်၏ armored bridge-laying vehicle က ကြိတ်မိခဲ့သော ယန်ဂျူးအဝေးပြေးမတော်တဆမှုက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]အပေါ် ပြည်သူလူထုမလိုလားမှုမှာ ၂၀၀၂ တွင် ပြန့်နှံ့နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အမှုတွင်ပါဝင်သည့် အမေရိကန်စစ်သားများကို အမေရိကန်စစ်တပ် ခုံအဖွဲ့က ရုံးတင်စစ်ဆေးခဲ့သော်လည်း ရို ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က တောင်ကိုရီးယားတရားခွင်သို့ခေါ်ဆောင်ရေးအတွက် ဆက်လက်တောင်းဆိုသည်။ မတော်တဆမှုမှာ  'တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်' (ယာဉ်တန်းတွင်ပါဝင်) ဖြစ်ပွားသည့်အတွက် တောင်ကိုရီးယားနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအကြား တပ်စခန်းချထားရေးသဘောတူညီချက်အရ အမေရိကန်၏ တာဝန်သာဖြစ်သည်။ သို့သော် မြောက်ကိုရီးယားအားရှေးရှုသည့် မူဝါဒမှလွဲ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဘက်မှ ရို က ရပ်တည်သည်။ မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ဆက်ဆံရေးတိုးတက်စေရန် ရိုက အားတက်သရောကြိုးပမ်းပြီး နယ်စပ်ကို လမ်းလျှောက်ဖြတ်ကူးပြီး [[ကင်ဂျုံအီ|ကင်မ်ဂျုံအီလ်]]နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည့် ပထမဆုံးသော သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းရန်နှင့် အခြားပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးတာဝန်များ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အီရတ်စစ်ပွဲတွင် အမေရိကန်အား ပံ့ပိုးရန်  Zaytun Division ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းရန်မစ်ရှင်အတွက်သာ တပ်ဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြပြီး မြောက်အမေရိကနျူကလီးယားအကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရာတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုထံမှ မျက်နှာသာပေးမှုရယူရာတွင် ထိုကဲ့သို့ နှစ်မြုပ်လုပ်ကိုင်ပေးခြင်းကို လိုအပ်သည့်အတွက်ဟု အခိုင်အမာဆိုသည်။ KORUS FTA ကိုလည်း အရယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ မြို့တော်တွင် USFK အခြေစိုက်မှုမှာ မလိုအပ်သည့်အပြင် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ထိခိုက်သည်ဟု ယူဆသည့်အတွက် မြို့တော်မှ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များအား မြို့တော်နှင့်အဓိကမြို့ကြီးများ၏ အဝေးရှိ ကျေးလက်ဒေသဖြစ်သော ဟမ်းဖရေးစခန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ၂၀၀၄ ၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် သဘောတူညီမှုရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://terms.naver.com/entry.nhn?docId=572172&cid=46628&categoryId=46628|title=평택미군기지이전|publisher=}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် လွတ်လပ်စွာကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးသဘောတူညီချက်ပြုရန် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုကို တောင်ကိုရီးယားက စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ၂၀၀၆ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ရို က ကြေညာသည်။<ref>''한미 FTA 협상 공식 선언'' [http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=101&oid=034&aid=0000262710 Naver.com], YTN 3 February 2006</ref> ၂၀၀၇ ဧပြီ၌ တောင်ကိုရီးယား-အမေရိကန်ဆက်ဆံရေးအပေါ် ဆိုးကျိုးသက်ရောက်စေသည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ တောင်ကိုရီးယားကျောင်းသား ချိုဆွန်ဟွေ ကျူးလွန်သော ဗာဂျီးနီးယားပိုလီတက္ကနစ်အင်စတီကျု လူသတ်ပွဲ၏ သံတမန်ရေးရာအကျိုးဆက်ကိုဆွေးနွေးရန် သူ၏ လက်ရုံးများနှင့် အရေးပေါ်အစည်းအဝေးထိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://news.monstersandcritics.com/usa/news/article_1292933.php/Roh_reacts_with_shock_concern_for_Koreans_in_US_after_massacre |title=Roh reacts with shock, concern for Koreans in US after massacre |publisher=MonstersAndCritics.Com (via Archive.Org) |date=18 April 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121010221504/http://news.monstersandcritics.com/usa/news/article_1292933.php/Roh_reacts_with_shock_concern_for_Koreans_in_US_after_massacre |archivedate=10 October 2012 }}</ref> ရှေ့ယခင်က မကြုံခဲ့ဖူးသော အရေးကိစ္စအား ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် သမ္မတ၏ တောင်းပန်သဝဏ်လွှာ ထုတ်ပြန်ရေးနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌နေထိုင်သော တောင်ကိုရီးယားသားများအပေါ် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မည့်အလားအလာအား တားဆီးရန်အတွက် အစီအစဉ်များအပါအဝင် ဘက်စုံပြည့်ဝသောနည်းလမ်းများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://johnib.wordpress.com/2007/04/18/south-korea-concerned-over-us-killings/|title=South Korea Concerned Over U.S. Killings|publisher=The 'Peace & Freedom' Web Site|date=18 April 2007|accessdate=23 September 2019|archivedate=5 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180905214833/https://johnib.wordpress.com/2007/04/18/south-korea-concerned-over-us-killings/}}</ref> ၂၀၀၇ ဧပြီ ၁၇ တွင် ရို့ထံမှ ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ ၂ စောင် ပါးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.usasianwire.com/p_vatech.html|title=Statements of Condolences by President Roh Moo-hyun of Korea (Virginia Tech Massacre)|publisher=US Asian Wire, Incorporated|date=17 April 2007}}</ref> ကာကွယ်ရေးအတွင်းဝန်ဟောင်း ရောဘတ်ဂိတ်စ်က ရိုသည် "အမေရိကန်ဆန့်ကျင်ရေးသမား ၊ နဲနဲဂေါက်တောက်တောက် နိုင်သူ" အဖြစ်လည်းကောင်း ၊ အာရှတိုက်တွင်း အကြီးဆုံးအန္တရာယ် ၂ ခုမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဂျပန်ဖြစ်သည်" ဟု ၂၀၀၇ နိုဝင်ဘာ အစည်းအဝေးပွဲ တခုတွင် ရိုက သူ့အား ပြောခဲ့သည့်အတွက် အံအားသင့်ခဲ့ရသည်ဟူ၍လည်းကောင်း သူ၏စာအုပ် ''Duty'' တွင်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Ex-U.S. defense chief calls Roh 'crazy' |date=15 January 2014 |publisher=Korea Herald |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140115000619&mod=skb}}</ref><ref>{{cite web |title=GATES: America Prevented A 'Very Dangerous Crisis' In Korea In 2010 |date=14 January 2014 |publisher=Business Insider |url=http://www.businessinsider.com/robert-gates-south-korea-airstrike-north-korea-2014-1}}</ref> ==== ဂျပန်နိုင်ငံ ==== ရို အာဏာစတင်ရရှိစဉ် တောင်ကိုရီးယားနှင့် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၏ ဆက်ဆံရေးမှာ ကောင်းမွန်သော်လည်း သူ၏ ၂၀၀၃ ခုနှစ် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် အလည်အပတ်ခရီးစဉ်မှာ ကိုရီးယန်းအထိမ်းအမှတ်နေ့နှင့် တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၂ နိုင်ငံအကြား ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် မျှော်လင့်သောအားဖြင့် နယ်ချဲ့ကျူးကျော်ခဲ့မှုအတွက် ဂျပန်နိုင်ငံထံမှ တောင်းပန်မှုကို ထပ်မံတောင်းဆိုတော့မည်မဟုတ်ကြောင်း ခရီးစဉ်အတွင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ရို က စိတ်နှလုံးကောင်းထား ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း အတိတ်ကနယ်ချဲ့ကျူးကျော်မှုအတွက် တာဝန်တစ်ခန်းရပ်သွားပြီဟု ဂျပန်နိုင်ငံက အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူပြီး အနာဂတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ကောင်းပေါ်ပေါက်လာမည့် လျော်ကြေးပေးရန် တောင်းဆိုမှုများအား ငြင်းပယ်ရာတွင် ဆင်ခြေပေးမည်ကို အချို့က စိုးရိမ်ကြသည်။ ရိုကမျှော်လင့်ချက်ထားခဲ့သော်လည်း ဇိမ်မယ် (comfort women) ဇာတ်သွင်းမှုအတွက် လျော်ကြေးပေးရေးပြဿနာများ၊ ဂျပန့်သမိုင်းဖတ်စာအုပ်များတွင် အတိတ်ကကိုလိုနီပြုမှုအား ထည့်သွင်းရန် ငြင်းဆန်ခြင်း၊ Liancourt ကျွန်းစုနှင့်ပတ်သက်သည့် အငြင်းပွားမှုတို့ကဲသို့ ပဋိပက္ခများဖြစ်ပွားပြီး ဂျပန်နိုင်ငံနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ ရှေ့လျှောက်ဆိုးဝါးလာခဲ့သည်။ ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဂျုနီချီရိုခိုအိဇုမိ၏ [[ယာစုကုနိ ဗိမာန်|ယာဆုကူနီဗိမာန်]]သို့ ထပ်ခါတလဲလဲ သွားရောက်ဂါရဝပြုမှုအား တောင်ကိုရီးယားတွင် ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်ကြပြီး ခိုအိဇုမိအနေဖြင့် ဗိမာန်သို့ သွားရောက်ခြင်းမရပ်သရွေ့ ၎င်းနှင့် ရှေ့ဆက်တွေ့ဆုံမည်မဟုတ်ကြောင်း ရိုက ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။   အာဏာရ Saenuri ပါတီခေါင်းဆောင်ဟောင်း ကိုယ်စားလှယ် ချွန်မွန်ဂျွန်း၏ အဆိုအရ ၂၀၀၅ အောက်တိုဘာတွင် ဆိုးလ်၌ ပြုလုပ်သော ကိုရီးယား-အမေရိကန် လုံခြုံရေးတိုင်ပင်ဆွေးနွေးသည့်အစည်းအဝေးတွင် "ရိုမူဟျွန်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က အမေရိကန်အနေဖြင့် ဂျပန်အား စိတ်ကူးမှန်းဆထားသည့်ရန်သူအဖြစ်သတ်မှတ်ရန်အဆိုပြုသည်။" "ဒေါ့ဒိုကျွန်းစုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေအငြင်းပွားမှု နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံအပေါ်သာမန်ပြည်သူများတွင် ခါးသီးနာကြည်းမှုများဖြစ်ပေါ်နေမှုကြောင့် သမ္မတရိုက ဤသို့ အဆိုပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားနှင့်ဂျပန်နိုင်ငံတို့အနေဖြင့် လွတ်လပ်သောဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများအဖြစ် လက်တွဲရပ်တည်ရန် မျှော်လင့်ထားခဲ့သည့်အတွက် ဝါရှင်တန်က အရှက်ရခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လို စိတ်ကူးမှန်းဆထားသည့် ရန်သူဆိုသည်မှာ အဓိကရန်သူပင်ဖြစ်သည်။"<ref>{{cite web |title=Roh gov't proposed defining Japan as 'hypothetical enemy |date=July 3, 2012 |publisher=The Dong-a Ilbo |url=http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2012070345858 }}</ref><ref>{{cite web |title=정부, SCM에서 '일본 가상적국' 표기 요구 논란 확산 |trans-title=Government's demand at SCM "Define Japan as a hypothetical enemy" prompts controversy |publisher=heraldbiz.com |date=2006-10-18 |language=Korean |url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LS2D&mid=sec&sid1=100&sid2=267&oid=112&aid=0000050902 }}</ref> ၂၀၀၈ ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့၌ Liancourt Rocks အငြင်းပွားမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး တိုင်းပြည်အားမိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် ဂျပန်နိုင်ငံထံမှ နောက်ထပ်တောင်းပန်မှု လက်မခံတော့ဟု ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့သော်လည်း ရှေးဦးမဆွကတောင်းပန်မှုများနှင့် လိုက်လျောညီထွေရှိသည့် လုပ်ဆောင်မှုများပြုရန် ဂျပန်နိုင်ငံအား တောင်းဆိုလိုက်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.president.go.kr/cwd/kr/archive/archive_view.php?meta_id=speech&id=419e56b901cc95aa83bc9eb4|title=한일 관계에 대한 특별담화문|publisher=[[President of South Korea]] press|date=25 April 2006|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060526035706/http://www.president.go.kr/cwd/kr/archive/archive_view.php?meta_id=speech&id=419e56b901cc95aa83bc9eb4|archivedate=26 May 2006|df=dmy-all}}</ref> ထိုစဉ်ကဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဂျုနီချီရိုခိုအိဇုမိက ပြည်တွင်းပရိသတ်အတွက်ရည်ရွယ်မှုအဖြစ် မိန့်ခွန်းကို အမှတ်သညာပြုသည်။<ref>{{cite news|last=権|first=景福|url=http://www.chosunonline.com/article/20050318000063|title=韓日首脳の衝突　発端は小泉首相の「国内向け」発言|publisher=[[Chosun Ilbo]]|date=18 March 2005|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071224151351/http://www.chosunonline.com/article/20050318000063|archivedate=24 December 2007|df=dmy-all}}</ref> == အငြိမ်းစားယူခြင်း == သက်တမ်းကုန်ပြီးနောက် သူ၏ ဇာတိမြို့မှ ကျေးရွာငယ် Bongha Maeul သို့ သွားရောက်အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ယခင်သမ္မတများ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ဆိုးလ်ရှိ လုံခြုံရေးအပြည့်ချထားသည့် အိမ်များ၌ အငြိမ်းစားယူလေ့ရှိသည့် ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများမှ ဖောက်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref name=NYT042008>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/04/10/world/asia/10roh.html|title=Out of Office and into a Fishbowl in South Korea|author=Choe Sang-hun|work=The New York Times|date=10 April 2008|accessdate=23 May 2009}}</ref> လူဦးရေ ၁၂၁ ဦးသာရှိသည့် ဘုန်ဟာကျေးရွာမှာ ရို၏ နေထိုင်မှုကြောင့် ခရီးသွားများအတွက် အဓိကဆွဲဆောင်မှုရှိသည့်နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=NYT042008/> == လာဘ်စားမှုစွဲချက်များ == ၂၀၀၈ ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် ရိုမူဟျွန်း၏ အစ်ကိုကြီးဖြစ်သူ ရိုဂွန်ဖြောင်းမှာ ယခင် ဒေဝူးအင်ဂျင်နီယာရင်းနှင့်ဆောက်လုပ်ရေးမှ ဝမ်ငွေ သန်း ၃၀ ကို တရားမဝင်ရယူခဲ့မှုဖြင့် ရုံးတင်စွဲဆိုခံရပြီး ထောင်သွင်းအကျဉ်းကျခံရသည်။ ရိုမူဟျွန်း၏ အတွင်းရေးမှူးဟောင်း ချွန် ဆန်းမွန်းကို ၂၀၀၉ ဧပြီတွင် စွဲချက်တင်ဖမ်းဆီးလိုက်သည်။ ၂၀၀၉ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် သမ္မတဟောင်း မိသားစု၊ လက်ရုံးများနှင့် ပတ်သက်သည့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စွပ်စွဲချက်များ ပေါ်ထွက်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ခြေရှုပ်လွှမ်းမိုးမှု သံသယဖြင့် ရို ၏ အကိုကြီး ရိုဂွန်ဖြောင်းအား တရားရုံးတင်စစ်ဆေးမှုအခြေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2008/12/01/2008120161012.html|title=Roh's Brother to Be Questioned Over Bribery|publisher=The Chosun Ilbo|date=1 December 2008|accessdate=23 May 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2009/04/28/2009042800576.html|title=Prosecutors Seek 5-Year Sentence for Roh's Brother|publisher=The Chosun Ilbo|date=28 April 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု တဖြည်းဖြည်း ကျယ်ပြန့်လာရာ ရိုမူဟွန်း၏ လက်ရုံးများသာမက သူ့မိသားစုများပါ ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/04/113_42721.html|title=Roh's Former Aide Detained Over Corruption Probe|publisher=The Korea Times|date=7 April 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref><ref>{{Cite web |title=Prosecution widens corruption probe involving Roh's family |url=http://www.zibb.com/article/5163016/Prosecution+widens+corruption+probe+involving+Rohs+family |accessdate=23 September 2019 |archivedate=23 September 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190923142156/http://www.zibb.com/article/5163016/Prosecution%2Bwidens%2Bcorruption%2Bprobe%2Binvolving%2BRohs%2Bfamily }}</ref> စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးက ရို၏ အတွင်းရေးမှူးဟောင်းချွန်ဆန်းမွန်းပေါ်အရိပ်မိုးလာသည်နှင့် "စွပ်စွဲပြောဆိုမှုတွေကို ချွန်းအပေါ်မဟုတ်ဘဲ ကျွန်တော်တို့ အိမ်ထောင်စုအပေါ် ဦးတည်သင့်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့အိမ်ထောင်စုကသာ ငွေတောင်း၊ လက်ခံ၊ သုံးစွဲခဲ့ပါတယ်။"<ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2009/04/08/2009040861009.html|title=Roh Admits Wife Took Money from Wealthy Supporter|publisher=The Chosun Ilbo|date=8 April 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> ဟု ရိုက သူ၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်ပေါ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=13726814 |title=Roh Moo-Hyun |work=The Economist |date=28 May 2009 |accessdate=12 January 2012}}</ref> သူအငြိမ်းစားမယူခင် ငွေလွှဲပို့မှုကို သူကိုယ်တိုင်မသိရှိခဲ့ကြောင်း ရိုက တချိန်တည်းမှာပင် အခိုင်အမာပြောကြားခဲ့သည်။ သမ္မတဟောင်းနှင့် နီးစပ်သည့် စီးပွားရေးသမား ပါ့ခ်ယွန်းချာထံမှ လာဘ်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ သန်း လက်ခံခဲ့မှု သံသယဖြင့် ၂၀၀၉ မေလ အရောက်တွင် ရို၏ ဇနီး၊ သား နှင့် အဆုံး၌ သမ္မတဟောင်းကိုယ်တိုင်အား<ref>{{cite web|url=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_national/352824.html |title=Former President Roh investigated of bribery only 14 months after his term's conclusion |language=ko |publisher=English.hani.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> အစိုးရရှေ့နေများက ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_national/348638.html |title=Roh Moo-hyun apologizes for his wife's implication in the Park Yeon-cha bribery scandal |language=ko |publisher=English.hani.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> son,<ref>{{cite web|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/04/11/Rohs-son-faces-questions-in-bribery-probe/UPI-19591239498420/|title=Roh's son faces questions in bribery probe|publisher=United Press International|date=11 April 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> "အရှက်ရမှုများဖြင့်ဖိစီးနေပါသည်"<ref>{{cite web|last=Park |first=Sungha |url=https://www.wsj.com/articles/SB123912622068497635 |title=South Korean Scandal Takes New Twist |work=The Wall Street Journal |date=8 April 2009 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ဟု ဖော်ပြကာ အများပြည်သူထံ တောင်းပန်ခြင်းမပြုမီ၊<ref>{{cite web|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/04/27/Roh-remains-silent-on-bribe-question/UPI-17601240841989/|title=Roh remains silent on bribe question|publisher=United Press International|date=27 April 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> အစိုးရရှေ့နေများက ရို့အား တိုက်ရိုက်စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်းမပြုခင်က စာရေးမေးမြန်းစစ်ဆေးခဲ့သည်။ ဂန်ဂွမ်ဝန်သည် ရိုအား ကာလကြာရှည် ထောက်ခံအားပေးခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ အစိုးရရှေ့နေရုံးချုပ် (SPO) ၏ ပိုက်စိပ်တိုက် စုံစမ်းစစ်ဆေးခံရသည်။ ဂန်က ရို၏ အရင်းနှီးဆုံး ကာလကြာရှည်ထောက်ခံသူတစ်ဦးဖြစ်နေသည့်တိုင် မလိုအပ်ဘဲ အထူးအခွင့်အရေးသံသယအဖြစ်ခံရမည်ကို ရှောင်လွှဲနိုင်ရန် ရို၏ လက်ထက်တွင် ၎င်း၏လုပ်ငန်းချဲ့ထွင်မှု မပြုခဲ့ပေ။ သို့သော် စုံစမ်းစစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်း သေလုမျောပါးဦးနှောက်ကင်ဆာရောဂါခံစားနေရသည့်တိုင် သူ၏ ခံဝန်လျောက်ထားမှု ငြင်းပယ်ခံရသည်မှာ ရိုသေဆုံးခဲ့သည်အချိန်တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sisapress.com/journal/article/135493|title=고 강금원 창신섬유 회장의 '마지막 인터뷰'|publisher=|access-date=23 September 2019|archive-date=5 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180905214833/http://www.sisapress.com/journal/article/135493}}</ref> "မျှော်လင့်စရာမရှိအောင် အကျင့်ပျက်ခြစားနေသည်ဟု အတိုက်အခံများအား ရှုံ့ချကာ သမ္မတနေရာအား ရှင်းလင်းပြီး အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို အမြစ်ကနှုတ်ပစ်မည်"<ref>{{cite web |last=Herskovitz |first=Jon |url=http://blogs.reuters.com/global/2009/04/30/the-bitter-end-for-south-koreas-leaders/ |title=The Bitter End for South Korea's Leaders |publisher=Blogs.reuters.com |date=30 April 2009 |accessdate=12 January 2012 |archivedate=6 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120406093348/http://blogs.reuters.com/global/2009/04/30/the-bitter-end-for-south-koreas-leaders/ }}</ref> ဟူသော သံန္နိဋ္ဌာန်ဖြင့် ရိုက စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ပွဲများ ပြုလုပ်ပြီးနောက်တွင် ရို့အား အကျင့်ပျက်ခြစားမှုဖြင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.upiasia.com/Politics/2009/04/30/south_koreas_mr_clean_accused_of_graft/1931/ South Korea's "Mr. Clean" accused of graft] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110728133250/http://www.upiasia.com/Politics/2009/04/30/south_koreas_mr_clean_accused_of_graft/1931/ |date=28 July 2011 }}</ref> ဒီမိုကရေစီအရေး "[[ဇွန် ဆန့်ကျင်လှုပ်ရှားမှု]]" နှစ် ၂၀ ပြည့် အောက်မေ့သတိရခြင်းအခမ်းအနား မိန့်ခွန်းတစ်ခုတွင် "အသုံးမကျတဲ့သူတစ်ယောက်ထက် အကျင့်ပျက်ခြစားနေတဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကို လိုလားတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မရှိတဲ့ စကားတွေကို ဖြန့်ဝေပြီးတော့ တချိန်တည်းမှာပဲ သူတို့ရဲ့ အကျင့်ပျက်ခြစားမှု နဲ့ အတိတ်က လုံခြုံရေး- အာဏာရှင်စနစ်ရဲ့ အင်အားစုဖြစ်တဲ့ နဂိုရုပ်ကို ဗြောင်ဖွင့်ချလိုက်တာပဲ။ ဒီထက်ပိုပြီးတော့ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေကို အသုံးမကျတဲ့ တံဆိပ်ကပ်ပြီး အတိတ်က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရှေးရှု အာဏာရှင်တွေကို လွမ်းဆွတ်တမ်းတပြီး အာဏာရအောင် ကြံစည်နေတာပဲ" ဟု ရို က သူ့အားအရည်အချင်းမပြည့်မီဟု ဝေဖန်သူများအား ဒေါသတကြီး တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.newswire.co.kr/?job=news&no=257429 |title=President calls for higher quality of press and politics |publisher=Newswire.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> ရို ၏ ထူးထူးခြားခြား ငါတကောကောလုပ်တတ်သည့် ရပ်တည်ချက်ကြောင့် အပြောနှင့်အလုပ်မညီသည့်အတွက် သမ္မတဟောင်းကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်ရှုံ့ချကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2009/04/202_44059.html|title=Summons of Ex-President|publisher=The Korea Times|date=29 April 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> ရိုအား လာဘ်စားမှုစွဲချက်များနှင့်ပတ်သက်သည့် ရှောင်မလွတ်သည့် ဝေဖန်မှုများအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် သူ၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်ပေါ်တွင် ဤသို့ရေးသားခဲ့သည် - "ကျွန်တော်ဝန်ခံခဲ့သမျှအချက်တွေနဲ့တင် ကိုယ်ကျင့်တရားကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါပြီ။ တရားရေးအရဆောင်ရွက်ဖို့သာ ကျန်ပါတော့တယ်။"<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.co.kr/NEWKHSITE/data/html_dir/2009/04/23/200904230051.asp|title=Prosecutors send Roh questionnaire|publisher=The Korea Herald|date=23 April 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> "ခုကျွန်တော်လုပ်သင့်တာကတော့ ဦးညွှတ်ပြီး နိုင်ငံအပေါ် ဝန်ချတောင်းပန်ဖို့ပါပဲ။ ခုချိန်ကစပြီးတော့ ရို ဆိုတဲ့ နာမည်ဟာ ခင်ဗျားတို့အလိုရှိတဲ့ တန်ဖိုးတွေရဲ့ ပြယုဂ်မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ဒီမိုကရေစီနဲ့ တရားမျှတမှုအကြောင်းပြောဖို့ အရည်အချင်းမပြည့်မီတော့ပါဘူး…ကျွန်တော့ကို စွန့်ပစ်လိုက်ကြပါတော့။"<ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-korea-roh28-2009apr28,0,2683669.story|title=South Korea ex-leader to face prosecutors|work=Los Angeles Times|date=28 April 2009|accessdate=23 May 2009 |first=John M. |last=Glionna}}</ref> ဤသို့လျှောက်လဲချက်များပြုခဲ့သော်လည်း သူ၏မိသားစုက ပါ့ခ်ယွန်းချာထံမှ လာဘ်ငွေရရှိမှုကို မသိရှိဟု ငြင်းဆိုမြဲငြင်းဆိုရာ ပါ့ခ်၏ထွက်ဆိုချက်များနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://english.donga.com/srv/service.php3?bicode=040000&biid=2009050139968 |title=Ex-Pres. Roh MH Denies Bribery Charges |publisher=English.donga.com |date=1 May 2009 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ပါ့ခ်နှင့် ပြန်လှန်စစ်မေးမှုပြုလုပ်ရန် ရိုက ငြင်းပယ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2904280|archiveurl=https://archive.today/20120709230001/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2904280|deadurl=yes|title=Roh chides prosecutors for lack of courtesy, refutes bribe charges-IN…|date=9 July 2012|archivedate=9 July 2012|publisher=}}</ref> နိုင်ငံရေးကမ်ပိန်းများ နှင့် ၎င်းတို့၏မိသားစုများအား ဘဏ္ဍာငွေထောက်ပံ့ရန် တရားမဝင်ရန်ပုံငွေ ဒေါ်လာသန်း ၅၀၀ နီးပါး အသုံးပြုခဲ့သည့် ယခင်သမ္မတများပါဝင်သည့် အရှုပ်တော်ပုံများနှင့်နှိုင်းစာလျှင်<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/04/116_44039.html|title=Is Korea Land of Missing Leaders?|publisher=The Korea Times|date=29 April 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပညာသင်ကြားရန် နေထိုင်စရိတ်ကဲ့သို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအသုံးများအတွက် သူငယ်ချင်းတစ်ဦးထံမှ ချေးငွေ ဒေါ်လာ ၁ သန်းခွဲကို ရို၏မိသားစုက သုံးစွဲခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/04/113_43025.html|title=Ex-President's Wife, Son Questioned|publisher=The Korea Times|date=12 April 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> == သေဆုံးမှု == ၂၀၀၉ မေ ၂၃ နံနက်ခင်း၌ ရိုမူဟျွန်းအား သူ၏ဇာတိရွာ ဘုန်ဟာရှိ ကျေးလက်အိမ်အနောက်ဘက်တွင် {{convert|45|m|sp=us|adj=on|-1}} မြင့်သော Bueong'i Bawi (lit. ဇီးကွက် ကျောက်ဆောင်) ဟု သိကြသည့် ကျောက်စွန်းမှ ခုန်ချခဲ့သည့်အတွက် ဒဏ်ရာပြင်းပြင်းထန်ထန်ရထားသည်ကို တွေ့ခဲ့ရသည်။ ပြင်းထန်သော ဦးခေါင်းဒဏ်ရာများ ရရှိထားပြီး နံနက် ၇ နာရီ ၂၀ ခန့်တွင် အနီးရှိ ဆယ်ယန်းဆေးရုံသို့ ကားဖြင့်တင်ပို့ကာ ၈ နာရီ ၁၅ တွင် ဘူဆန်တက္ကသိုလ်ဆေးရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။<ref name="SKorean ex-president Roh dies in apparent suicide"/> ခြံဝင်းအတွင်းမှ လုံခြုံရေးကင်မရာ မှတ်တမ်းတိပ်ခွေကို ထုတ်လွှင့်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။ ရို သေဆုံးမှုနှင့်ပတ်သက်သည့် လုပ်ကြံမှုမှန်းဆချက်များအား ရဲအမှုလိုက်များက ပယ်ချခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့၏အဆိုအရ သူ၏ကွန်ပျူတာကို ဖွင့်ပြီး သေတမ်းစာကို တက်သုတ်ရိုက် စာစီ ရိုက်တင်ခဲ့သည်။ သေတမ်းစာတွင် "လူအများကြီးကို ခံစားရအောင်" ပြုခဲ့မိတဲ့အတွက် တောင်းပန်ပါကြောင်းနှင့် သူ၏ရုပ်အလောင်းအား မီးသင်္ဂြိုဟ်ပေးပါရန် တောင်းဆိုမှုပါဝင်သည်ဟု ရဲတပ်ဖွဲ့က သတင်းပို့သည်။<ref name="SKorean ex-president Roh dies in apparent suicide"/> {{quote|လူအများကြီးအပေါ်မှာ ကျွန်တော်အကြွေးတင်နေပါတယ်။ သူတို့အပေါ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ နာကျင်မှုများစွာကို ကျတော်ဝင်ခံစားကြည့်လို့ မရလောက်အောင်ပါပဲ။ ကျွန်တော်ရဲ့ ကျန်ရှိနေတဲ့ ဘဝက ကျန်သူများအတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေးညံ့ဖျင်းလာတာကြောင့် ဘာမှမစွမ်းနိုင်တော့ပါဘူး။ စာလည်း မရေးနိုင် မဖတ်နိုင်တော့ပါဘူး။ သိပ်လည်း ဝမ်းမနည်းကြပါနဲ့။ တစ်ယောက်ယောက်ကို မကျေမချမ်းလည်း မဖြစ်ပါနဲ့။ ကံတရားပါပဲ။ ကျွန်တော့ကို သင်္ဂြိုဟ်ပေးပါ။ အိမ်အနားမှာ အုတ်ဂူသေးသေးလေး တစ်ခုသာ ချန်ထားရစ်ပေးပါ။ ကျွန်တော်အချိန်အကြာကြီး စဉ်းစားခဲ့ပြီးသားပါ။<ref name="bbcsuicide" />}} ၈ ဦးမြောက် သမ္မတဂင်မ်ဒေးဂျုံက "တခြားသမ္မတတွေထက် သမ္မတရိုမူဟျွန်းက ကိုရီးယန်းတွေကို ချစ်မြတ်နိုးတယ်။ [...] မတရားတဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအတွင်း အရှက်ခွဲခြင်း၊ သိမ်ငယ်စေခြင်း၊ လှည့်ဖျားခြင်း၊ နာမည်ဖျက်ခြင်းခံရတဲ့အတွက် သူ့ရဲ့ ရိုးသားမှုကို တိုင်းသူပြည်သားများအရှေ့မှာပြသဖို့ မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခြင်းမှတစ်ပါး အခြားရွေးချယ်စရာမရှိတော့ပါဘူး။"<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KIoOgyxOf_c|title=김대중 그리고 노무현|first=|last=SUN RED|date=18 December 2015|publisher=|via=YouTube}}</ref> ၁၀ ဦးမြောက် သမ္မတ လီမြောင်ဘတ်က "သတင်းဟာ ယုံကြည်နိုင်စရာမကောင်းလောက်အောင်ဖြစ်ပြီး အထူးဝမ်းနည်းမိပါတယ်" ဟု ပြောခဲ့သည်။ တရားရေးဝန်ကြီး ဂင်မ်ကျွန်းဟန်က ရို့အားစွဲဆိုထားသော အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို တရားဝင်ရုပ်သိမ်းမည်ဟု ပြောခဲ့သော်လည်း သမ္မတဟောင်း၏မိသားစုအား ဆက်လက်စစ်ဆေးနေခြင်းရှိမရှိ မပြောခဲ့ပေ။<ref name="bbcsuicide">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/8065101.stm|title=S Korea stunned by Roh's suicide|work=BBC News |date=23 May 2009|accessdate=23 May 2009}}</ref> ရို၏ မိမိကိုယ်ကိုသတ်သေမှုက လတ်တလောနှစ်များအတွင်း ကိုရီးယား၌ အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စုံစမ်းစစ်ဆေးခံနေရစဉ် အဆုံးစီရင်သွားကြသော ဝန်ကြီးချုပ်၏အတွင်းရေးမှူးဟောင်း ဂင်မ်ယောင်ချူးလ်၊<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2008/10/117_32488.html |title=Former PM Secretary Kim Dead in Apparent suicide |publisher=Koreatimes.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> (အကျဉ်းထောင်တွင်းသတ်သေခဲ့သူ) ဘူဆန်မြို့တော်ဝန်ဟောင်း အန်ဆန်းယောင်း၊<ref>[http://english.chosun.com/w21data/html/news/200402/200402040001.html Busan Mayor's suicide Called 'Political Terror'] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090710141227/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200402/200402040001.html |date=10 July 2009 }}</ref> Jeolla ပြည်နယ် မြို့တော်ဝန်ဟောင်း ပါ့ခ်ထေယောင်း၊<ref>[http://english.chosun.com/w21data/html/news/200404/200404290022.html South Jeolla Province Governor Commits suicide] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090109011142/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200404/200404290022.html |date=9 January 2009 }}</ref> ဟျွန်ဒိုင်းညွှန်ကြားရေးမှူးဟောင်း ချွန်မန်ဟွန်းတို့ကဲ့သို့ နာမည်ကြီးပုဂ္ဂိုလ်များ၏ လမ်းစဉ်ကိုလိုက်ခဲ့သည်။ သူမ၏ ခင်ပွန်း အား တံတားပေါ်မှ ခုန်ချသတ်သေသည်အထိ အသရေညှိုးနွမ်းအောင် မှတ်ချက်ပြုပြောဆိုမှုများအတွက် ရိုကိုယ်တိုင်ပင်လျှင် ဒေဝူး  E&C အကြီးအကဲဟောင်း နမ်ဆန်းဂွတ် ဇနီးသည်မုဆိုးမ၏ တရားစွဲဆိုခြင်းခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/include/print.asp?newsIdx=36415 |title=Roh Sued for Defaming Late Daewoo E&C CEO |publisher=Koreatimes.co.kr |date=19 December 2008 |accessdate=12 January 2012}}</ref><ref>[http://english.chosun.com/w21data/html/news/200403/200403220018.html Executive's Body Found 11 Days After Han River suicide] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20041112205626/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200403/200403220018.html |date=12 November 2004 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/01/117_36209.html |title=Widow Calls for Roh's Apology Over Death |publisher=Koreatimes.co.kr |date=16 December 2008 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ရို၏ သတ်သေမှုနောက်တွင် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုစုံစမ်းစစ်ဆေးခံရသော ယန်ဆန်းမြို့တော်ဝန် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးက ထပ်မံသတ်သေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/12/113_56268.html |title=Mayor Commits suicide Ahead of Investigation |publisher=Koreatimes.co.kr |date=27 November 2009 |accessdate=12 January 2012}}</ref><ref>[http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2915831 suicide rings a warning of election debts’ high costs] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101021132456/http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2915831 |date=21 October 2010 }}</ref> [[File:RohMoo-hyun.jpg|thumb|Sidewalk memorial for Roh set up across the street from Seoul City Hall on 10 July 2009.]] သမ္မတဟောင်း မိမိကိုယ်ကိုအဆုံးစီရင်ချိန်၌ အတူရှိမနေခဲ့ဟု ရို၏ ကိုယ်ရံတော်က မေ ၂၇ တွင် ထုတ်ဖော်ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.co.kr/NEWKHSITE/data/html_dir/2009/05/27/200905270100.asp |title=Roh died in guard's absence: police |language=ko |publisher=Koreaherald.co.kr |date=30 March 2010 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ရို၏ အများပြည်သူဈာပနအခမ်းအနားတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ကက်သလစ်ဘာသာ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Mee-yoo">{{cite news |first=Kwon |last=Mee-yoo |title=Roh's Funeral to Be Imbued With Buddhism |url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/05/117_45772.html |work=Korea Times |date=27 May 2009 |accessdate=26 May 2009}}</ref> သမ္မတလီမြောင်ဘတ်နှင့် အခြားသော ထင်ရှားသည့်နိုင်ငံရေးသမားများနည်းတူ၊ နိုင်ငံအနှံ့စိုက်ထူခဲ့သော အမှတ်ရဂူများတွင် လူထောင်သောင်းချီ၍ ဂါရဝလာရောက်ပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Sorrow, anger as SKoreans mourn ex-president Roh |agency=AP |url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5ivLfgoe6bWsIv8GeL0hEjFUFl8gAD98G137G0|date=29 May 2009 | accessdate=29 May 2009}}</ref><ref>{{cite news |title=Koreans turn out in force for Roh |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/8073100.stm|date=29 May 2009 | accessdate=29 May 2009}}</ref> ဈာပနပြီးသည်နှင့်ချက်ချင်း ဆိုးလ်မြို့၌ ကွက်ကျား အကြမ်းဖက်ဆန္ဒပြမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ လူပေါင်း ၂၇ ဦး အထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2905535|archiveurl=https://archive.today/20120709134752/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2905535|deadurl=yes|title=Police nab 72 after protests erupt following Roh rites-INSIDE Korea J…|date=9 July 2012|archivedate=9 July 2012|publisher=}}</ref> ရို၏ မိမိကိုယ်ကိုအဆုံးစီရင်မှု၏ ရလဒ်အဖြစ် ကွယ်လွန်သွားသောသမ္မတအပေါ် ပြည်တွင်းသဘောထားအမြင်များ ရုတ်တရက် အကောင်းဘက် ယိမ်းသွားခဲ့ရာ ထင်ရှားသူ ကွန်ဆာဗေးတစ်များအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂင်မ်ဒုန်ဂီလ်ကပင် "သူ ကိုယ့်ကိုကိုယ်သတ်သေလိုက်တာနဲ့တပြိုင်နက် သူတော်စင် ဘယ်လိုဖြစ်သွားခဲ့ရတာလဲ?" ဟု မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/06/113_46364.html |title=Conservative Professor Slams Lee Gov't |publisher=Koreatimes.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> ရို၏ မလျော်မကန်ပြုမှုများဟု အဆိုရှိသည်များအပေါ် အလွန်အကျွံစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုပြုခဲ့သည်ဆိုသော အမြင်များကြောင့် အတိုက်အခံပါတီ (ယင်းပါတီကိုယ်နှိုက်ပင်လျှင် ရို့အားလူကြိုက်များမှုကျဆင်းလာပြီး ရိုနှင့်ပတ်သက်နေပါက အန္တရာယ်ရှိသည့်အတွက်ကြောင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်) အပေါ် အားပေးထောက်ခံမှု မြင့်တက်လာသည့်အပြင် "နိုင်ငံရေးအရစေ့ဆော်အားပေးသည်ဟု" ၎င်းတို့က စွပ်စွဲပြောဆိုသည့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအတွက် တောင်းပန်ရန် နှင့် တာဝန်ရှိသူများအား စည်းကမ်းကြပ်မတ်ရန် သမ္မတလီမြောင်ဘတ်အား တောင်းဆိုမှုပြုရာတွင် ချက်ကောင်းမိစေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=english@peopledaily.com.cn |url=http://english.people.com.cn/90001/90777/90851/6669331.html |title=S Korea's opposition party demands president's apology for ex-president's death |work=People's Daily |date=1 June 2009 |accessdate=12 January 2012}}</ref> အတိုက်အခံပါတီအား ထောက်ခံမှုသည် ၂၈.၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးမြင့်သွားရာ ၂၃.၅ ရာခိုင်နှုန်းရရှိသော အာဏာရ ဂျီအဲန်ပီအား မဲအသာစီးရသွားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.co.kr/NEWKHSITE/data/html_dir/2009/06/08/200906080044.asp |title=Session overdue |language=ko |publisher=Koreaherald.co.kr |date=30 March 2010 |accessdate=12 January 2012}}</ref> ရို၏ မိမိကိုယ်ကိုအဆုံးစီရင်မှုအတွက် လီမြောင်ဘတ်အစိုးရက တာဝန်ယူသည်အထိ အစီအစဉ်ချထားသည့် အမျိုးသားလွှတ်တော်ဖွင့်ပွဲကို ပိတ်ဆို့တားဆီးရန် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကလည်း ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/06/113_46541.html |title=Prospects of Assembly Session Remain Cloudy |publisher=Koreatimes.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> ရို၏ လာဘ်စားမှု ဆိုင်ရာ အစိုးရရှေ့နေချုပ်လည်း ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/06/113_46279.html |title=President Accepts Top Prosecutor's Resignation |publisher=Koreatimes.co.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> ရိုသေပြီး ၁ နှစ်အကြာတွင် သူ၏အတ္ထုပတ္တိကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေး ရဲဘော်ရဲဘက်များက ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ရို ၏ စာအုပ်ဟောင်းများ၊ စာမူကြမ်းများ၊ မှတ်စုများ၊ ပေးစာများနှင့် အင်တာဗျူးမှာပေါ် အခြေပြု၍ မွေးဖွားသည်မှ သေဆုံးချိန်တိုင်အောင် ရို၏ ဘဝဇတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://book.naver.com/bookdb/book_detail.nhn?bid=6265217 |title=네이버 책 :: 네이버는 책을 사랑합니다 |publisher=Book.naver.com |accessdate=12 January 2012}}</ref> ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါအမျိုးမျိုး အလုပ်မလုပ်တော့သည့်ရောဂါအခြေအနေဖြင့် သမ္မတဟောင်း ဂင်မ်ဒေးဂျုံ ၂၀၀၉ ဩဂုတ်လတွင် မသေဆုံးမီ ၃ လခန့်တွင် ရို အရင်သေဆုံးခဲ့သည်။ ရို သေဆုံးခဲ့ရသော အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးသည် သမ္မတလီ၏ နိုင်ငံရေးလက်တုံ့ပြန်မှုနှင့် လူသတ်မှုဖြစ်ကြောင်း  သမ္မတဟောင်း ဟန်မြောင်ဆွန် နှင့် အခြားသူများက စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=tFeJTw5daIw|title=노무현......죽음으로 몰고간 정치보복 표적수사|first=|last=kj070809|date=29 April 2010|publisher=|via=YouTube}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ohmynews.com/nws_web/view/at_pg.aspx?CNTN_CD=A0001139771|title=이명박의 정치보복이 노무현을 죽였다그의 자살은 '나로 끝내라'는 마지막 항거|date=25 May 2009|website=오마이뉴스|accessdate=1 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qyqe4W3qnmM|title=한명숙 "노무현으로 시작된 정치보복, 한명숙에서 끝나길"|first=|last=OhmynewsTV|date=20 August 2015|publisher=|via=YouTube}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.khan.co.kr/kh_news/khan_art_view.html?artid=201508201725351&code=910402|title=실형 확정 한명숙, "노무현으로 시작된 정치보복 한명숙에서 끝나길 빈다"|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hani.co.kr/arti/opinion/editorial/356774.html|title=[사설] 처음부터 정치보복 냄새 진동했던 노무현 사건|date=24 May 2009|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mediatoday.co.kr/?mod=news&act=articleView&idxno=79246|title=김근태 "노무현 수사 본질은 정치보복"|first=|last=미디어오늘|date=28 April 2009|publisher=}}</ref> == လက်ဆင့်ကမ်းအမွေ == လူနည်းစု ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် နှင့် ရိုမူဟျွန်း သမ္မတသက်တမ်းကို ကွယ်လွန်ပြီးနောက်မှ ပြန်လည်အရည်အချင်းစစ်မှုကြောင့် ပါတီအသစ် "ပေါင်းစပ်ပါဝင်ရေးပါတီ (တောင်ကိုရီးယား)" ကို ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီတွင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ "သမ္မတဟောင်း ရိုမူဟျွန်း၏ စိတ်ဝိညာဉ် ပြန်လည်ရှင်သန်ရေး" အတွက် ဤပါတီကို တည်ထောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2010/01/116_59162.html |title=Roh Followers Create New Party |publisher=Koreatimes.co.kr |date=17 January 2010 |accessdate=12 January 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/opinon/2010/01/202_59285.html |title=Creating New Party |publisher=Koreatimes.co.kr |date=19 January 2010 |accessdate=12 January 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.co.kr/NEWKHSITE/data/html_dir/2010/01/27/201001270025.asp |title=New liberal party takes steps for political debut |language=ko |publisher=Koreaherald.co.kr |date=29 March 2010 |accessdate=12 January 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/news/news_zoom_detail.htm?No=5390|title=페이지를 찾을 수 없습니다.|work=kbs.co.kr|accessdate=23 September 2019|archivedate=7 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120307134338/http://world.kbs.co.kr/english/news/news_zoom_detail.htm?No=5390}}</ref> ရို ၏ အကြီးဆုံးအောင်မြင်မှုများအနက်မှ တစ်ခုမှာ အပြင်းထန်ဆုံးဝေဖန်သူများအနက်မှ တစ်ဦးကပင် ချီးကျူးခဲ့ရသော နိုင်ငံရေးရန်ပုံငွေကောက်ခံမှု စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများအား မွမ်းမံပြင်ဆင်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://m.idomin.com/?mod=news&act=articleView&idxno=356109|title=홍준표 "노무현 전 대통령 업적은 정치자금법 개정"|publisher=}}</ref> မွမ်းမံပြင်ဆင်မှုမတိုင်ခင်တွင် ယခင်သမ္မတလောင်းများက သမ္မတမဲဆွယ်ပွဲပြုလုပ်ရန်အတွက် တိုးတိုးတိတ်တိတ်ငွေ ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ ကို သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသော သမ္မတဟောင်းထံမှ ရရှိသည်။ ရို၏ ကနဦး သမ္မတရွေးကောက်ပွဲဝင်ကမ်ပိန်းတွင် အရပ်သားများက ၎င်းတို့၏ စုဗူးများမှ ထုတ်ယူလှူဒါန်းငွေ ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်း နီးပါး စုစည်းပေးနိုင်ခဲ့သော်လည်း သူ၏ ပြိုင်ဘက်များ ရရှိသော ဒေါ်လာ ၁၂ သန်းနှင့် မယှဉ်သာခဲ့ပေ။<ref>{{cite web|url=http://theimpeter.com/33763/|title=시민들이 모아준 12억,노무현은 눈물을 흘렸다아이엠피터 - 아이엠피터|first=|last=아이엠피터|website=theimpeter.com|accessdate=1 March 2018|archive-date=24 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160524225013/http://theimpeter.com/33763/}}</ref> ရိုမူဟျွန်း၏ လူမှုအတွေးအခေါ်များအား သုတေသနပြု တိုက်တွန်းမှုများပြုရန်အတွက် အနာဂတ်ကိုရီးယားအင်စတီကျု (한국미래발전연구원) ကို တည်ထောင်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.democracy2.kr/ |title=노무현의 가치, 진보의 미래「한국미래발전연구원」이 열어갑니다 |publisher=Democracy2.kr |accessdate=12 January 2012}}</ref> မြောက်ကိုရီးယားအား အမေရိကန်အစိုးရက နိုင်စားမှုအပေါ် စိုးရိမ်မှုများ ရိုမူဟျွန်းက ပြသခဲ့ကြောင်း တောင်ကိုရီးယားထံ အမေရိကန်သံတမန်သတင်းဆက်သွယ်ရေး [[ဝီကီလိခ်]]က ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news | first = Je-seong (제성) | last = Hong (홍) | title = 노무현 "美, 북한 공정하게 안 대해" <nowiki><위키></nowiki> | date = 17 September 2011 |url=http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2011/09/17/0200000000AKR20110917036800009.HTML | work = Yonhap News | accessdate =5 October 2011 | language = Korean}}</ref> ရို၏ မိမိကိုယ်ကိုအဆုံးစီရင်မှုအထိ ဖြစ်စေခဲ့သော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအား အခြေတည်ရေးသားထားသည့် နိုင်ငံရေးအကျင့်ပျက်ခြစားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့မှုများအကြောင်း စာအုပ်ကို ယခင် SPO အကြီးအကဲဟောင်း လီအင်းဂယူ (이인규) က ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first = Su-jin (수진) |last = Park (박) |script-title=ko:노무현 수사 이인규 "저승 가 노통에게 빚 갚으라 따질 것" |date = 17 December 2011 |url=http://www.hani.co.kr/arti/politics/politics_general/510670.html |work = The Hankyoreh |accessdate =17 December 2011 |language = Korean}}</ref> သမ္မတ ရို၏ လာဘ်စားမှုစွဲချက်များနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး လွန်လွန်ကဲကဲ ပိုပိုသာသာဇတ်လမ်းများအား တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံတော်ထောက်လှမ်းရေးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်ဟု လီက သူ၏ စာအုပ်တွင် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ သူ‌ သေဆုံးပြီး ၁ နှစ်အကြာ ၂၀၁၀ ၌ ရို၏လက်ရုံးများဖြစ်ခဲ့ကြသော နိုင်ငံရေးသမားများ ဒေသရွေးကောက်ပွဲများတွင် အနိုင်ရရှိပြီး ပြည်နယ်အစိုးအရအကြီးအကဲများဖြစ်လာကြသည်။ ရို လက်ထက်က ဝန်ကြီးချုပ်များအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သော ဟန်မြောင်ဆွတ်သည် ၂၀၁၂ ဇန်နဝါရီတွင် အကြီးဆုံးအတိုက်အခံပါတီ ဒီမိုကရက်တစ်ယူနိုက်တစ်ပါတီ၏ ပါတီခေါင်းဆောင်ဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ "ရို၏မူဝါဒများအားဆက်ခံမည်" ဟု သူမက တရားဝင် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://news.khan.co.kr/kh_news/khan_art_view.html?artid=201201152204215&code=910402|title=울어버린 한명숙 "노무현은 죽음으로, 난…"|work=khan.co.kr}}</ref> ရို ရာထူးရှိစဉ်က သူ၏မူဝါဒကို ကျရှုံးမှုအဖြစ်မြင်ခဲ့ကြသော်လည်း လီမြောင်ဘတ်၏ အာဏာရှင်ဆန်ပြီး အမေရိကန်လိုလားသောမူဝါဒနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ လစ်ဘရယ်ကျပြီး အမျိုးသားရေးဆန်သောဝါဒအဖြစ် ရို၏မူဝါဒကို ပြန်လည်အကဲဖြတ်သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>[https://archive.today/20120804081418/http://www.ilyo.co.kr/news/articleView.html?idxno=79020 ]</ref> ရို၏ မူဝါဒများအား ယခင်က ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်ခဲ့ဖူးသော ရှေးရိုးစွဲပါမောက္ခ လီဆန်းဒုန်ကပင်လျှင် "ရိုက (ကျွန်ုပ်တို့ခေတ်၏) ဒဏ္ဍာရီဖြစ်လာခဲ့တယ်" ဟု ပြောခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.ohmynews.com/NWS_Web/view/at_pg.aspx?cntn_cd=A0001143984 |title='보수논객' 이상돈 "노무현, 한 시대의 상징, 신화 됐다" - 오마이뉴스 |publisher=Ohmynews.com |date=2013-01-18 |accessdate=2015-09-27}}</ref> ကွယ်လွန်ခြင်း ၁၀ နှစ်ပြည့်တွင် ရိုမူဟျွန်းအား အမှတ်ရအောက်မေ့ခြင်း နှစ်စဉ်အခမ်းအနားသို့ အမေရိကန်သမ္မတဟောင်း ဂျော့ချ်ဒဘယ်လ်ယူဘုရှ် တက်ရောက်ဂါရဝပြုခဲ့သည်။<ref>https://www.upi.com/Top_News/World-News/2019/05/23/George-W-Bush-honors-former-President-Roh-Moo-hyun-in-South-Korea/7161558598332/</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} [[Category:၂၀၀၉ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:၁၉၄၆ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မိမိကိုယ်ကိုအဆုံးစီရင်ခဲ့သော နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ]] [[Category:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] 9lhes4uaf5i3uunu6reqibferg903yn 1 142575 1050537 541923 2026-08-28T02:20:54Z ~2026-46646-03 147474 /* */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1050537 wikitext text/x-wiki သသင်္ကရိုက် (သက္ကတ) ဖတ်တတ်သူများရှိရင် '''धर्मपद''' နဲ့ '''धर्मपाडा''' ဘယ်ဟာက သက္ကတဖြစ်လဲမသိဘူး။ သိရင် (lang template) မှာ ပြင်ပေးပါရန်။ [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၆၊ ၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :'''धर्मपद''' ပါ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-46646-03|&#126;2026-46646-03]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-46646-03|talk]]) ၀၂:၂၀၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) aro1u3aqcf1raq078i5hcp6f9gbdi9f 0 144422 1050601 841545 2026-08-28T10:51:36Z ~2026-46716-48 147499 /* ကပ်ကြီးငါးပါး */ 1050601 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ကပ်''' (ကပ္ပ) ဆိုသည်မှာတရားအထူးတို့၏ ဖြစ်နေခိုက် ပိုင်းဖြတ်ကြောင်း ဖြစ်သော အချိန်ကာလကို "ကပ်" ဟု ဆိုသည်။ အချိန်ကာလအထူးပင် ဖြစ်သည်။ "ကပ္ပိယန္တတိ ပရိစ္ဈိဇ္ဇိယန္တိ နာနာဓမ္မပဝတ္တိယော ဧတေနာတိ ကပ္ပေါ"<br>ဧတေန - ဤအချိန်ကာလဖြင့်၊ နာနာဓမ္မပဝတ္တိယော - တရားအမျိုးမျိုးတို့၏ ဖြစ်ခြင်းတို့ကို၊ ကပ္ပိယန္တိ ပရိစ္ဆိဇ္ဇိယန္တိ - ပိုင်းဖြတ်အပ်ကုန်၏၊ ဣတိတသ္မာ - ထို့ကြောင့်၊ ကပ္ပေါ - ကပ္ပမည်၏။<ref name="depani"> {{cite book |title=ကျေးဇူးရှင် လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဥရောပဗုဒ္ဓဘာသာအလင်းပြကျမ်း |author=လယ်တီပဏ္ဍိတ ဆရာဦးမောင်ကြီး (ဘာသာပြန်ဆိုသူ) |publisher= |location= |date= |edition= တတိယအကြိမ် |series= |volume= |pages= |url= }}</ref> ==ကပ်ကြီးငါးပါး== ကပ်ကြီးသည် ငါးပါးရှိကုန်၏။ ၎င်းငါးပါးတို့မှာ * (၁) [[မဟာကပ်]]၊ * (၂) [[အသင်္ချေယျကပ်]]၊ * (၃) [[အန္တရကပ်]]၊ * (၄) [[အာယုကပ်]]၊ * (၅) [[အန္တရကပ်]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="depani"/> ===(၁) မဟာကပ်=== ကပ်ငါးပါးတို့တွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည့် ကပ်ကြီးကို "မဟာကပ်" ဟူ၍ ဆိုသည်။ ဤမဟာကပ်သည် အချိန်ကာလ ရှည်လျားပုံမှာ အလျား အနံ အထု တစ်ယူဇနာစတုရန်းရှိသည့် သက်သက်ကျောက်အတိပြီးသည့်တောင်ကြီးအား ယောက်ျားတစ်ယောက်သည် အလွန်နူးညံ့စွာ ဖတ်အပ်သည့် ကာသိကရာဇ်တိုင်းဖြစ် ဝါဂွမ်းဖြင့် အနှစ်တစ်ရာ တစ်ထောင်လွန်သည့်အခါမှ တစ်ကြိမ် တို့ထိပွတ်တိုက်၏။ ထိုသို့ ပွတ်တိုက်သည့်အတွက်ကြောင့် ကျောက်တောင်ကြီးသည် လျင်မြန်စွာ ကုန်၍သွားသော်လည်း သွားတန်ရာ၏။ သို့သော် မဟာကပ်သည် မကုန်ပေ။ မဟာကပ်သည် အချိန်ထိုမျှလောက် ကြာညောင်း၏။<ref name="depani"/> လွန်ခဲ့သည့် အတိတ်ကာလတို့၌ ထိုကဲ့သို့ ရှည်လျားသည် မဟာကပ်ကြီး အဆက်ဆက်တို့သည် မည်မျှလောက် ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီဟူ၍ မသိနိုင်။ အရေအတွက် သင်္ချာအားဖြင့် မဟာကပ်ပေါင်း မည်မျှရှိပြီဟူ၍ မဆိုနိုင်။ ထို့ကြောင့် လွန်ခဲ့သည့် အတိတ်မဟာကပ် အစဉ်အဆက်တို့ကို အတိတ်သံသရာကြီးတွေ ဟူ၍ ဆိုအပ်ကုန်၏။<ref name="depani"/> ထိုသို့အတိတ်သံသရာကြီး၏ ရှည်လျားကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားသည် အနမတဂ္ဂသုတ်ပါဠိတော်တွင် - {{quote|"ရဟန်းတို့ အဝိဇ္ဇာဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်ကုန်သော တဏှာဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ချည်တုပ်အပ်ကုန်သော၊ သံသရာစခန်းမှာ တပင်ပန်းပန်းပြေး၍ နေကြကုန်သော၊ တပတ်လည်လည် အတည်မကျ ကျင်လည်၍ နေကြကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ ရှေ့သံသရာအစွန်းအစသည် မထင်ရှား (မရှိ)၊ ရဟန်းတို့ ဤသံသရာကြီးသည် မသိအပ်သော အစရှိ၏၊ အစကို မသိအပ်။"}}<ref name="depani"/> ဟု ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။<ref name="depani"/> ===(၂) အသင်္ချေယျကပ်=== နှစ်တို့၏ အရေအတွက်အားဖြင့် ရေတွက်ခြင်းငှါ မတတ်ကောင်းသောကြောင့် အသင်္ချေယျ မည်၏။ အသင်္ချေယျကပ်သည် - (၁) သံဝဋ္ဋအသင်္ချေယျကပ်၊ (၂) သံဝဋ္ဋဋ္ဌာယီအသင်္ချေယျကပ် (၃) ဝိဝဋ္ဋအသင်္ချေယျကပ် (၄) ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီအသင်္ချေယျကပ် ဟူ၍ လေးပါးရှိသည်။<ref name="depani"/> ====(၁) သံဝဋ္ဋအသင်္ချေယျကပ်==== ကမ္ဘာပျက်သည်ကို သံဝဋ္ဋကပ်ဟု ခေါ်သည်။ သံဝဋ္ဋကပ်သည် သုံးပါးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ -<ref name="depani"/> *တေဇောသံဝဋ္ဋကပ် - မီးဖြင့်ပျက်သော ကပ်။ *အာပေါသံဝဋ္ဋကပ် - ရေငန်ဖြင့် ပျက်သောကပ်။ *ဝါယောသံဝဋ္ဋကပ် - လေဖြင့်ပျက်သောကပ်။<ref name="depani"/> မီးတို့တွင် ကမ္ဘာကို လောင်သောမီးသည် အကြီးကျယ်ဆုံးဖြစ်၏။ ကမ္ဘာကို မီးလောင်ပါက ပထမဈာန် ဗြဟ္မာဘုံသုံးဘုံနှင့်တကွ အောက်တစ်ခွင်လုံး ရှိရှိသမျှဘုံများကို အကုန်လောင်၏။<ref name="depani"/> ရေတို့တွင် ကမ္ဘာကို ပျက်ကျေစေတတ်သည့် ရေသည် အကြီးအကျယ်ဆုံး ဖြစ်၏။ ဤအရာ၌ မီးအစွမ်းထက် ရေအစွမ်းသည် ထက်မြက်၏။ ကမ္ဘာကို ပျက်စေသော ရေသည် ရေငန်ဖြစ်၏။ ရေသို့ကျသော ဆားခဲသည် မြေ့မြေ့ကျေပျက်လေဘိသကဲ့သို့ ကမ္ဘာဖျက်ရေနှင့် တွေ့ထိသောအခါ အလုံးစုံသော ကမ္ဘာ့အဆောက်အဦ ဟူသမျှတို့သည် ကျေမွပျက်စီးကြကုန်၏။ ရေဖျက်သောအခါ ဒုတိယဈာန် ဗြဟ္မာသုံးဘုံးနှင့်တကွ အောက်တစ်ခွင်လုံး ရှိရှိသမျှတို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးကုန်ကုန်၏။<ref name="depani"/> လေတို့တွင် ကမ္ဘာကိုဖျက်သောလေသည် အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်၏။ မြင့်မိုရ်တောင်ကိုပင် လွင့်စဉ်အောင် တိုက်ခတ်နိုင်၏။ ကမ္ဘာဖျက်လေကြမ်းကြီး တိုက်ခတ်သောအခါ ကမ္ဘာ့အဆောက်အဦ ဟူသမျှတို့သည် ပြောင်းရွှေ့လွင့်စဉ်ကြကုန်လျက် အချင်းချင်းထိခိုက်ပြီး ကျေမွပျက်စီးကြကုန်၏။ ဤအရာ၌ လေ၏အစွမ်းသည် မီးရေတို့ထက် ထက်မြက်၏။ လေဖျက်သောအခါတွင် တတိယဈာန်ဗြဟ္မာဘုံသုံးဘုံနှင့်တကွ အောက်တစ်ခွင်ရှိသမျှ အလုံးစုံတို့ ပျက်စီးကြကုန်၏။<ref name="depani"/> ====(၂) သံဝဋ္ဋဋ္ဌာယီအသင်္ချေယျကပ်==== ပျက်ပြီးသောအတိုင်း တည်နေသည်ကို သံဝဋ္ဋဋ္ဌာယီကပ်ဟု ခေါ်သည်။<ref name="depani"/> ====(၃) ဝိဝဋ္ဋအသင်္ချေယျကပ်==== ကမ္ဘာဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို ဝိဝဋ္ဋကပ်ဟု ခေါ်သည်။<ref name="depani"/> ====(၄) ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီအသင်္ချေယျကပ်==== ဖြစ်ပေါ်ပြီးသောအတိုင်း တည်နေသည်ကို ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီကပ်ဟု ခေါ်သည်။<ref name="depani"/> ဤအသင်္ချေယျကပ် လေးခုပေါင်းကို မဟာကပ်ကြီးတစ်ကပ်ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် အသင်္ချေယျကပ် တစ်ကပ်သည် မဟာကပ်၏ လေးပုံတစ်ပုံ ရှည်မြင့်၏။ ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် သတ္တဝါတို့သည် မဟာကပ်၏ လေးပုံတစ်ပုံဖြစ်သော ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီတစ်ကပ်မျှသာ နေထိုင်ကြရ၏။ ကြွင်းသော အသင်္ချေယျကပ် သုံးကပ်တို့တွင် ကမ္ဘာမြေ၌ တည်နေသော သတ္တဝါဟူ၍ မရှိပေ။<ref name="depani"/> ===(၃) အန္တရကပ်=== ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယီအသင်္ချေယျကပ်တစ်ခုအတွင်း လူတို့၏ သက်တမ်းအဆုတ်အတက် အနိမ့်အမြင့်အားဖြင့် ကပ်ငယ်များကို အန္တရကပ်ဟူ၍ ဆိုသည်။<ref name="depani"/> ကမ္ဘာဦးကာလတွင် လူတို့သည် အသက်အသင်္ချေရှည်ကြ၏။ ထိုသို့ အသက်အသင်္ချေရှည်သော လူတို့သည် အဆက်အဆက်အားဖြင့် များစွာတည်ရှိကြကုန်၏။ နောက်ကာလ၌ လူတို့သည် အကုသိုလ်တရားပွားများလာကြသည့်အခါ အစဉ်အတိုင်း သက်တမ်းဆုတ်ယုတ်ကြ၏။ အသိန်း အသန်း နှစ်ပေါင်းများစွာ အဆင့်ဆင့်လွန်၍ ကုန်သွားပါက လူတို့၏ အသက် ဆယ်နှစ်တမ်းသို့တိုင်အောင် ဆုတ်ယုတ်၏။ ဆယ်နှစ်တမ်းမျှသာရှိသော လူတို့သည် အဆက်အဆက်အားဖြင့် များစွာတည်တံ့လျက်ရှိနေကြ၏။<ref name="depani"/> ထို့နောက်တစ်ဖန် လူတို့သည် ကုသိုလ်တရားများ ပွားများလာကြသည်ရှိသော် ဆယ်နှစ်တမ်းမှ တစ်ဆင့်ထက်တစ်ဆင့်တက်ကာ သက်တမ်းတိုး၍ သွား၏။ အသင်္ချေယျတမ်းသို့တိုင်အောင် တိုးတက်၏။ ထိုကဲ့သို့ အတိုးအဆုတ်ဖြစ်သော အသက်တမ်းနှစ်ခုအပေါင်းကို "အန္တရကပ်တစ်ကပ်" ဟု ခေါ်သည်။<ref name="depani"/> *အသင်္ချေယျတမ်းမှ ဆုတ်၍ ဆယ်နှစ်တမ်း၊ တစ်ဖန် ဆယ်နှစ်တမ်းမှတက်၍ အသင်္ချေယျတမ်းသို့ တက်သော အသက်တမ်းတစ်စုံသည် "အန္တရကပ်တစ်ကပ်" ဖြစ်၏။<ref name="depani"/> *ဝီဝဋ္ဋဋ္ဌာယီအသင်္ချေယျကပ်တစ်ခုမှာ အန္တရကပ်ပေါင်း ခြောက်ဆယ့်လေးကပ် ရှိသည်။<ref name="depani"/> *အန္တရကပ် ခြောက်ဆယ့်လေးကပ်သည် အသင်္ချေယျကပ်တစ်ကပ် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။<ref name="depani"/> အန္တရကပ်တစ်ခုသည် အသင်္ချေယျကပ်ကို ခြောက်ဆယ့်လေးပုံ ပုံလျှင် တစ်ပုံခန့်ရှိသည်။ တစ်နည်းဆိုကပါက ဂင်္ဂါမြစ်ကြီးတွင် တစ်ယူဇနာတိုင်တိုင် အရပ်ရပ်မှာရှိသော သဲတို့ကို စုပုံ၊ တစ်နှစ်လျှင် သဲတစ်ပွင့်အားဖြင့် ရေတွက်ပါက တစ်ယူဇနာရှိသော သဲသောင်ပြင်သည် ကုန်ရာ၏။ အန္တရကပ်တစ်ကပ်၏ နှစ်သည် မကုန်နိုင်ရာဟု ကျမ်းဂန်တို့၌ ဆိုသည်။<ref name="depani"/> ===(၄) အာယုကပ်=== လူတို့၏ အသက်တမ်းများကို အာယုကပ်ဟူ၍ ဆိုသည်။ ဆုတ်ကပ်၌ အသက်အသင်္ချေမှစ၍ ဆယ်နှစ်တမ်းတိုင်အောင် လူတို့၏ အသက်တမ်းသည် အဆင့်ဆင့် အစားစားများစွာ ရှိ၏။ တက်ကပ်၌ ဆယ်နှစ်တမ်းမှစ၍ အသင်္ချေယျတိုင်အောင် လူတို့၏ အသက်တမ်းသည်လည်း များစွာပင် ရှိသည်။ အန္တရကပ်တစ်ခုအတွင်း၌ အာယုကပ်ပေါင်းသည် အဆင့်ဆင့် အစားအစားများစွာရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။<ref name="depani"/> ဘုမ္မဇိုဝ်းနတ်တို့နှင့် အပါယ်လေးဘုံသားတို့သည် အသက်တမ်း အမြဲမရှိ။ စတုမဟာရာဇ်စသော ကာမာဝစရနတ်ပြည်ခြောက်ထပ်နှင့် ဗြဟ္မာ့ဘုံနှစ်ဆယ်တို့မှာ အသီးသီး မြဲသော သက်တမ်းရှိ၏။ ထို့အပြင် အရှေ့ကျွန်း, အနောက်ကျွန်း, မြောက်ကျွန်းတို့၌ မြဲသော သက်တမ်း ရှိ၏။ သမ္မော အဋ္ဌာကထာ ဓမ္မဟဒယဝိဘင်းတွင် အကျယ်ပြလျက်ရှိသည်။<ref name="depani"/> ===(၅) အန္တရာယကပ်=== လူတို့၏ အသက်ကို ဖျက်ဆီးတတ်သည့် ရောဂါဆိုး ဥပဒ်ဆိုးများကို အန္တရာယကပ်ဟု ဆိုသည်။ အန္တရာယ်ကပ်ဟုလည်း မည်သည်။ အန္တရာယ်ကပ်သည် အခါခပ်သိမ်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်မဟုတ်။ ရပ်ရွာမြို့ပြတိုင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်လည်း မဟုတ်။ တစ်ရံတစ်ခါ တစ်စုံတစ်ခုသော အရပ်ဌာနများတွင် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်၏။ ထိုအသက်အန္တရာယ်ကပ်သည်လည်း -<ref name="depani"/> (၁) သတ္ထန္တရာယ်ကပ်၊ (၂) ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရာယ်ကပ်၊ (၃) ရောဂန္တရာယ်ကပ် ဟူ၍ သုံးပါးရှိသည်။ ဤကပ်သုံးပါးကို ကပ်ဆိုးကြီး သုံးပါးဟူ၍ ဆိုသည်။<ref name="depani"/> ====(၁) သတ္ထန္တရာယ်ကပ်==== ဓား၊ လှံ သေနတ် အစရှိသည့် လက်နက်များအတွက်နှင့် အသက်အန္တရာယ်ဖြစ်ပေါ်သည်ကို သတ္ထန္တရာယ်ကပ် ဟု ဆိုသည်။ အဓမ္မရာဂ, ဝိသမလောဘ, မိစ္ဆာဓမ္မ ဟူသည့် တရားဆိုးကြီးသုံးမျိုးတို့သည် လောက၌ ဖိစီးတိုက်ခိုက်လာသည့်အခါ လူတို့သည် တရားလက်လွတ်ကြကုန်၏။ ကိုယ်အမူအရာ နှုတ်အမူအရာတို့သည် ကြမ်းတမ်းရက်ရောစွာ ဖြစ်လာကြကုန်၏။ အမျိုးမျိုးသော လက်နက်တို့သည် ပေါ်လာကြကုန်၏။ ထိုလက်နက်တို့သည် လူတို့၏ အလိုသို့လိုက်၍ အဖော်သလဲကြီးများ ဖြစ်ကြလေကုန်၏။ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ထိုးခုတ်ခြင်း တို့သည် လောက၌ ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။ လုယက်ခြင်း, သူခိုး ခိုးခြင်း, ဓားပြတိုက်ခြင်း စသည်တို့သည်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။ မြို့ရွာနိဂုံးတို့ကိုလည်း မီးရှို့ခြင်းတို့လည်း ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။ မီးသည် တရားဆိုးသုံးပါးထွန်းကားသောအခါ လောက၏ လက်နက်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်၏။ ထိုသို့ဖြစ်သည့်အခါတွင် လူတို့သည် သေကျေပျက်စီးခြင်း၊ ပစ္စည်းဥစ္စာကုန်ဆုံးခြင်း၊ မြို့ပြပြည်ရွာတို့၌ မီးလောင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။<ref name="depani"/> နိုင်ငံအချင်းချင်း စစ်ဖြစ်ကြလျှင် ကြီးစွာသော သတ္ထန္တရာယ်ကပ်ကြီး ဆိုက်သည်မည်၏။ ထိုအခါ စစ်တိုက်မှုကြောင့် လူများစွာတို့ သေကျေပျက်စီးကြရ၏၊ မြို့ရွာတို့သည်လည်း ပျက်စီးပြုန်းတီးကြရကုန်၏။ ထိုစစ်ပွဲများသည် အချို့သည် နှစ်နှစ် သုံးနှစ်ကြာ၏။ အချို့သည် လေးငါးခြောက်နှစ် ကြာမြင်၏။ အချို့မှာမူ ဆယ်နှစ်, ဆယ့်နှစ်နှစ်ကြာမြင့်၏။ စစ်ပွဲကြာသည်နှင့်အမျှ လူသတ္တဝါများ သေကျေပျက်စီးကြရလေ ဖြစ်၏။ ထိုသတ္ထန္တရာယ်ကပ်ကြီး တိုက်ခိုက်သည့်အခါ သတ္တဝါတို့သည် နည်းပါးယုတ်လျော့ကြကုန်၏။ဤသတ္ထန္တရာယ်ကပ်သည် လူနည်းပါးကြောင်း မြို့ရွာပျက်ကြောင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref name="depani"/> ====(၂) ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရာယ်ကပ်==== အစာဆန်ရေရှားပါးသော ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုနှင့် အသက်အန္တရာယ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရာယ်ကပ် ဟု ဆိုသည်။ အဓမ္မရာဂ စသည့်တရားဆိုးသုံးပါးတို့သည် ကြီးဆိုးလာသည့်အခါတွင် မိုးကောင်းစွာ မရွာသွန်းချေ။ လူတို့၏ သန္တာန်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားဆိုးတို့၏ အငွေ့အရှိန်တို့သည် မိုးရေမိုးပေါက်တို့ကို ခန်းခြောက်စေ၏။ မိုးရေမိုးပေါက်တို့သည် ကောင်းစွာနှစ်စဉ်အတိုင်း မရွာပါက အစားအစာအတွက် လူတို့သည် လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိကြပေ။ ထိုအခါ အစားအစာ ခေါင်းပါးခြင်းဟူသည့် "ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ်ကြီး" ဆိုက်၏။ ထိုကပ်ကြီးဆိုက်သည့်အခါတွင် လူတို့သည် များစွာ သေကျေပျက်စီးကြ၏။ တိုင်းပြည်မြို့ရွာတို့သည်လည်း ပျက်စီးကြကုန်၏။ ဤဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ်သည် လူနည်းပါးကြောင်း မြို့ရွာပျက်ကြောင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref name="depani"/> ====(၃) ရောဂန္တရာယ်ကပ်==== ရောဂါဆိုး ဥပဒ်ဆိုး ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အတွက်နှင့် အသက်အန္တရာယ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို ရောဂန္တရာယ်ကပ်ဟု ဆိုသည်။ လောက၌ အလွန်ကြမ်းတမ်းသည့် စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းကြီးတို့၏ အုပ်စုနယ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည့် သူရဲသံဘက်၊ မြေဘီလူး၊ ရေဘီလူး၊ ကုန်းဘီလူး၊ ကောင်းကင်ဘီလူးတို့မည်သည် ရှိ၏။ ထိုဘီလူး စသည့် အဆိုးအဝါးတို့သည် လူတို့၏ အသွေးအသားကို သောက်စားတတ်ကြ၏။ ထိုဘီဘူး သံဘကတ်တို့သည် အလွန်ဆိုးသွမ်းကြမ်းတမ်းသည့်အတွက် အခါခပ်သိမ်း သူတို့သဘောအားဖြင့် မထားကြကုန်ဘဲ စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းကြီးတို့သည် ဩဇာအာဏာဖြင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထား၏။ <ref name="depani"/> လောက၌ လူတို့သည် တရားပျက်ယွင်းသည့်အခါ စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းကြီးတို့၏ အမိန့်နှင့် ထိုသူရဲသံဘက် ရက္ခိုသ်ဘီလူးများကို လူ့ပြည်သို့ စေလွှတ်ကြ၏။ ထိုအခါ ထိုဘီလူးစသည်တို့သည် လူ့ပြည်လောကသို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်ကြ၍ အခွင့်ရရှိတိုင်း လူတို့၏ အသွေးအသားကို စားသောက်ကြ၏။ ထိုသို့ ဘီလူးတို့ လူ့လောကနယ်သို့ ရောက်လာသည့်အခါတွင် လူတို့၌ များစွာသော အန္တရာယ်ရောဂါတို့ ဖြစ်ကြ၏။ လျင်မြန်စွာ သေဆုံးကြ၏။ အဖျားရိုးရိုး အနာရိုးရိုး မဟုတ်ဘဲ ထူးဆန်းကြမ်းတမ်းသော အဖျားအနာရောဂါဆိုးတို့သည် ဖြစ်ကြ၏။ ဝမ်းသက်လျှော၍ မြန်စွာသေဆုံးခြင်း၊ မူးမေ့၍ အမြန်သေဆုံးခြင်း စသော ရောဂါဆိုးတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုရောဂါဆိုးတို့ကိုပင် ရောဂန္တရာယ်ကပ်ဟူ၍ ဆိုသည်။ <ref name="depani"/> အဓမ္မရာဂ၊ ဝိသမလောဘ၊ မိစ္ဆာဓမ္မတရားဆိုး သုံးပါးတို့သည်ပင် ကပ်ဆိုးကြီး သုံးပါးဖြစ်အောင် ထူထောင်သော အကြောင်းအရင်း ဖြစ်သည်။<ref name="depani"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] dfhj6is61ak8gm41iqkvzouc568q77k 0 154265 1050580 969222 2026-08-28T06:44:02Z Joseph Om 146879 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1050580 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ကြားတော် |official_name = ကြားဒိုရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ချင်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မင်းတပ်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မင်းတပ်မြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = မရှိယော |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|21.3248291015625|93.9245071411133|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ကြားတော်ရွာ'''({{Lang-en|Kyartaw}})သည် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မင်းတပ်ခရိုင်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]၊ [[မရှိယောကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၆၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မရှိယောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၇၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကြားတော် |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{မင်းတပ်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Chin-geo-stub}} qno9rwohpk6up5qjsrs8hca5dnehs1g 1050583 1050580 2026-08-28T06:50:36Z Joseph Om 146879 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1050583 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ကြား‌ဒို |official_name = ကြားဒိုရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ချင်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မင်းတပ်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မင်းတပ်မြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = မရှီယော |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|21.3248291015625|93.9245071411133|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ကြားဒိုရွာ'''({{Lang-en|Kyardo}})သည် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မင်းတပ်ခရိုင်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]၊ [[မရှီယောကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၆၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မရှီယောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၇၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကြားတော် |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{မင်းတပ်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Chin-geo-stub}} rq79v738jszctbvxhqfxmmxeghqdge5 0 154267 1050582 995241 2026-08-28T06:47:06Z Joseph Om 146879 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1050582 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = မရှီယော |official_name = မရှီယောရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ချင်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မင်းတပ်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မင်းတပ်မြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = မရှီယော |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|21.3362197875977|93.9370803833008|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''မရှီယောရွာ'''({{Lang-en|M'Sizaw}})သည် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မင်းတပ်ခရိုင်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]၊ [[မရှီယောကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၅၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မရှီယောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၇၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = မရှိယော |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{မင်းတပ်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Chin-geo-stub}} jv4yosb4klyinldklo4todcfvw1f84b 0 202687 1050510 1046167 2026-08-27T14:35:01Z ~2026-46813-32 147450 /* */ 1050510 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံအာဏာသိမ်းခံရခြင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာ့နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများသမိုင်း]] | image = Aung San Suu Kyi & Min Aung Hlaing collage.jpg | image_size = | alt = | caption = ဖမ်းဆီးခံရသော အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|​‌‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (ဝဲ) နှင့် <br/>အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သောခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာ) | date = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုအောင်မြင် * [[NLD]] အစိုးရ ဖျက်ချခံရ၊ [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရ]] စတင် * ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ဖမ်းဆီးခံရ * ဝန်ကြီး ၂၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ<ref name="bbc1">{{cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-01|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> * [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] ရလဒ်များ ဖျက်သိမ်းခံရ<ref name="NPR Prime Minister">{{cite news |title=Myanmar's Military Leader Declares Himself Prime Minister And Promises Elections |url=https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |access-date=10 August 2021 |work=[[Associated Press]] |agency=[[NPR]] |date=2 August 2021 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810025127/https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |url-status=live }}</ref> * [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]ဖျက်သိမ်း၊<ref>{{cite web |title=Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |website=The Irrawaddy |access-date=7 April 2021 |date=8 February 2021 |archive-date=27 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227061607/https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |url-status=live }}</ref> ရွေးကောက်ထားသည့်အစိုးရသစ် မဖွဲ့စည်းနိုင် * နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ (သုံးနှစ် အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့)<ref>{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar Junta Extends State of Emergency for Fourth Time |url=https://thediplomat.com/2023/08/myanmar-junta-extends-state-of-emergency-for-fourth-time/ |access-date=5 August 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=1 August 2023}}</ref> * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကိုဖွဲ့စည်း * ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]မှဦးဆောင် * [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]ကို ယာယီသမ္မတ အဖြစ်ထားရှိ * စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ]]နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ဖြစ်ပေါ်<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/ |work=The BBC |agency=The BBC |date=1 February 2022 |access-date=2 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hutt |first1=David |title=The World Must Respond to Myanmar's Civil War Rather Than Its Coup |url=https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |access-date=21 September 2022 |work=[[The Diplomat]] |date=14 September 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921070825/https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=Myanmar's junta can't win the civil war it started |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |access-date=21 September 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=21 July 2022 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114829/https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ebbighausen |first1=Rodion |title=Who is winning Myanmar's civil war? |url=https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |access-date=21 September 2022 |work=[[Deutsche Welle]] |date=1 July 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190522/https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Davis |first1=Anthony |title=Is Myanmar's military starting to lose the war? |url=https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |access-date=21 September 2022 |work=[[Asia Times]] |date=30 May 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190524/https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |url-status=live }}</ref> | status = | combatants_header = အစိုးရ-တပ်မတော် | combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|မြန်မာအစိုးရ]] * {{flagicon image|Flag_of_National_League_for_Democracy.svg}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | combatant2 = {{armed forces|MYA}} * {{flagicon image|Flag_of_the_Union_Solidarity_and_Development_Party.svg}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | combatant3 = | commander1 = {{flagdeco|MYA}} [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ]]) </small> <br>{{flagdeco|MYA}} [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] <br> <small> ([[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]) </small> | commander2 = {{flagdeco|MYA|military}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] <br> <small> ([[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]) </small> <br> {{flagdeco|MYA}} [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံဒုသမ္မတ]]) </small> | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မနက်ပိုင်းအချိန်တွင် [[မြန်မာ့တပ်မတော်|တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် သမ္မတဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အပါအဝင် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mahtani |first1=Shibani |last2=Lynn |first2=Kyaw Ye |title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html |access-date=1 February 2021 |work=The Washington Post |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182106/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html }}</ref> ထို့နောက် ယာယီသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ)အစည်းအဝေး ခေါ်ယူကာ နိုင်ငံ‌တော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး တပ်မ‌တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ခွေးဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|first=Thomson Reuters|last=Foundation|website=news.trust.org|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|website=www.xinhuanet.com|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military |date=February 1, 2021 |website=voanews.com |publisher=VOA (Voice of America) |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military }}</ref> အာဏာသိမ်းယူမှု ဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဦးဝင်းမြင့်ကို [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု (မြန်မာနိုင်ငံ)|ကိုဗစ်ကာလ]]၌ ကျန်းမာရေးထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်း‌ကြောင့်ဟု စွပ်စွဲ၍ လည်းကောင်း တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last1=Whatan|first1=Thura|last2=Whatan|firs21=Myat|5=|date=2021-02-03|title=Myanmar State Counsellor and President charged, detained for 2 more weeks|language=en-UK|work=Myanmar Times|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html|access-date=2021-02-04|12=|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204191912/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Adange|first=Christy|date=2021-02-04|title=Myanmar Coup: Aung San Suu Kyi charged with military for “transceiver and handshake”|language=en-NZ|work=Wall Street Journal|url=https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063650/https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Quint|first=The|date=2021-02-04|title=Days After Coup, Aung San Suu Kyi Charged for Breaching Import Law|language=en-IN|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204045614/https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law}}</ref><ref>{{Cite news|last=Solomon|first=Feliz|date=2021-02-03|title=After Myanmar Coup, Aung San Suu Kyi Accused of Illegally Importing Walkie Talkies|language=en-US|work=Eminetra|url=https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563|access-date=2021-02-04|issn=0099-9660|accessdate=4 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203182100/https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်းကြောင့်ဟု စွပ်စွဲကာ ထပ်မံတရားစွဲခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi faces new charge amid protests|publisher=BBC News|date=February 16, 2021|accessdate=February 17, 2020|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215220440/https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429}}</ref>၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့ထိ စစ်အစိုးရအားဆန့်ကျင်သူများအား အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခြင်း ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၂၀ ကျော်ရှိပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူ၆၈၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု AAPP<ref>{{Cite web|title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/?p=16627|access-date=2021-07-20|website=AAPP|accessdate=24 July 2021|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723233135/https://aappb.org/?p=16627}}</ref>နှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနများတွင်တွေ့ရသော်လည်း အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှာငြင်းဆန်နေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]၏ ဖြိုခွင်းမှုများကို တုံ့ပြန်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ဆန့်ကျင်မှုများ]] နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref name="voanews.com">{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=27 June 2021 |access-date=13 April 2023 |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၁,၇၁၉ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ၉,၉၈၄ ဦး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://aappb.org/|title=AAPP Assistance Association for Political Prisoners|access-date=4 February 2021|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206105846/https://aappb.org/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ထင်ရှားသော NLD ပါတီဝင် သုံးဦးမှာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရစဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့သလို<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |title=Myanmar coup: Party official dies in custody after security raids |work=BBC News |date=7 March 2021 |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307130252/https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0|title=Second Myanmar official dies after arrest, junta steps up media crackdown|newspaper=Reuters|date=9 March 2021|url-status=live|access-date=10 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031629/https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးကိုလည်း စစ်အစိုးရက ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=2022-07-25 |title=Myanmar Executes Four Pro-Democracy Activists, Defying Foreign Leaders |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |access-date=2023-03-27 |issn=0362-4331 |archive-date=16 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116125614/https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျရောက်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၇၆ ကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အကျဉ်းသား ၉,၀၀၀ ကျော်အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-01-04 |title=Myanmar junta to release more than 9,000 prisoners in Independence Day amnesty |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240104-myanmar-junta-to-release-more-than-9-000-prisoners-in-independence-day-amnesty |access-date=2024-01-04 |website=France 24 |language=en}}</ref> ==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း== [[File:Map_Pyithu_Hluttaw_Election_Results_2020_IFES_MIMU1707v02_24Nov2020_A3.pdf|thumb|left|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀| ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ အနိုင်ရရှိထားပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွှတ်လပ်ရေး]]ရပြီးနောက် တိုင်းပြည်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၀ အကြားတွင် တပ်မတော်သည် ဝန်ကြီးချုပ်[[ဦးနု]]အစား တိုင်းပြည်ကို‌ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2020-09-26|title=On This Day, The Day Myanmar’s Elected Prime Minister Handed Over Power|url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html|access-date=2021-02-01|website=[[The Irrawaddy]]|language=en-US|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201010110/https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html}}</ref> ၁၉၆၀ တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း<ref>{{cite journal|last=Butwell|first=Richard|author2=von der Mehden, Fred|year=1960|title=The 1960 Election in Burma|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_1960-06_33_2/page/144|journal=Pacific Affairs|publisher=Pacific Affairs, University of British Columbia|volume=33|issue=2|pages=144–157|jstor=2752941}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]သည် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်ပိုက်ခဲ့‌]]သည်။<ref>{{Cite book|last=Taylor|first=Robert|url=http://dx.doi.org/10.1355/9789814620147|title=General Ne Win|date=2015-05-25|publisher=ISEAS Publishing|isbn=978-981-4620-14-7|access-date=2 February 2021|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1355/9789814620147/html|url-status=live}}</ref> ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|အရေးအခင်းကြီး]]ဖြစ်ခဲ့ရာ ဦးနေဝင်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် တပ်မတော်ဦးစီးသော [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] သည် ချက်ချင်းအာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=How A Failed Uprising Set The Stage For Myanmar's Future|url=https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/|access-date=2021-02-01|website=Time magazine]|accessdate=2 February 2021|archivedate=19 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919162950/https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/}}</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|ရွှေးကောက်ပွဲ]]ကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ရာ ဒေါ်ဆောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အနိုင်ရခဲ့လေသည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied |url=https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied# |website=Human Rights Watch |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=26 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926222650/https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied }}</ref><ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p611 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref><ref>{{cite web |last1=Yan Aung |first1=Wei |title=Myanmar’s 1990 Election: Born of a Democratic Uprising, Ignored by the Military |url=https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=31 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131234239/https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html }}</ref> စစ်တပ်အစိုးရသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အရပ်သားအစိုးရ၏ပါတီမှာ စစ်တပ်ကသာဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=How Myanmar's Fragile Push for Democracy Collapsed in a Military Coup|url=https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/|access-date=2021-02-01|website=Time|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201014938/https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည်ထပ်မံ၍ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]၏ နေရာများအနက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုတပ်မတော်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နေရာယူထားသည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |title=As Myanmar opens to the world, the mess inside becomes more apparent |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |access-date=1 February 2021 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |url-status=live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်နေရာ ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာကိုအနိုင်ရရှိခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထက်ပင် ပို၍များပြားသည်။ တပ်မတော်၏ ကျောထောက်နောက်ခံ ပါတီဖြစ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကမူ နေရာ ၃၃ နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ထိုအခါတပ်မတော်သည် မဲပေးခွင့်ရှိသူ ဦးရေးထက် မဲစာရင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် ၁၀ သန်းကျော်ပိုမိုများပြားနေခြင်း ကြိုတင်ဆန္ဒမဲပေးချိန်များတွင်လဲ မလျှော်ကန်သော (ဥပဒေနှင့် မညီညွှတ်သော) မဲပေးခြင်းများ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်ခြင်းများမရှိခဲ့ခြင်း စသည်ဖြင့်အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးပြကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အမှန်မဟုတ်ကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205163627/https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 }}</ref> သို့ဖြစ်ရာ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တို့သည် အာဏာသိမ်းပိုက်နိုင်သည့်အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /><ref>{{cite web |author1=ABC |author2=Reuters |title=Australia joins list of countries warning Myanmar military against staging coup amid fraud claims |url=https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 |website=ABC News (Australia) |access-date=2 February 2021 |language=English |date=Jan 30, 2021 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201123624/https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 }}</ref> ==ဖြစ်ရပ်များ== {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}} ၂၀၂၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ရက်​နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားသောပါတီခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ပြောရေး‌ဆိုခွင့်ရှိသူ [[မျိုးညွန့်|ဒေါက်တာမျိုးညွန့်]]က ဆိုသည်။<ref>[https://burmese.voanews.com/a/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီလို့ ယူဆ - NLD ပြောခွင့်ရသူ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205142547/https://burmese.voanews.com/amp/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html |date=5 February 2021 }}။ VOA Burmese။</ref> မိမိကိုလည်း တပ်မတော်မှ လာရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်ချေ ရှိကြောင်းလည်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says|url=https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|access-date=1 February 2021|website=news.trust.org|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f}}</ref> ထို့အပြင် အင်တာနက်လိုင်းနှင့် ဖုန်းလိုင်းများမှာလည်း ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=1 February 2021|website=NetBlocks|language=en-US|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 ရန်ကုန်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအများစု အဆက်သွယ်ပြတ်နေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201053831/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 |date=1 February 2021 }}။ [[ဘီဘီစီ]]မြန်မာ။</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-02|title=Myanmar Military Blocks Internet During Coup|url=https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup|access-date=2021-02-04|website=Human Rights Watch|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204035539/https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup}}</ref> ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ အယောက် ၄၀၀ ခန့်ကို နေပြည်တော်ရှိ စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာ၌ အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Hundreds of Myanmar MPs under house arrest|url=https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The News|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203070626/https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest}}</ref> ထိုအခါ NLD သည် ထိုဖမ်းဆီးခံရသောသူတို့အား ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ နေထိုင်နိုင်အောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":14">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar Military Give MPs 24 Hours to Leave Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203140839/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html}}</ref> ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များကိုရိပ်သာအတွင်း၌သာ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်သည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄ နာရီအတွင်း စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာမှ ထွက်ခွာရန်အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=၄ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|title=​နေပြည်​တော်စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာရှိကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄နာရီအတွင်းထွက်ခွာရန်ညွှန်ကြား|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html|language=my|accessdate=1 March 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219100553/https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html}}</ref><ref name=":14" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD လွှတ်တော်အမတ်အယောက် ၇၀ တို့သည် စစ်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် လွတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်သကဲ့သို့ သစ္စာဆိုကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204125351/https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/}}</ref> ထို့အပြင် တပ်မတော်သည် ၂၀၀၇ [[ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေး]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော မြဝ‌တီမင်းကြီးကျောင်း ဆရာတော်နှင့် [[ရွှေညဝါ ဆရာတော်|ရွှေညဝါဆရာတော်]]တို့အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":16">{{Cite web|date=2021-02-04|title=Statement on Recent Detainees in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/|access-date=2021-02-04|website=AAPP (Assistance Association for Political Prisoners)|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204124343/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Three Saffron Revolution monks among those detained in February 1 raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204065724/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ ကိုမြအေးအားလည်း ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Coup plunges Myanmar further into a climate of religious nationalism - UCA News|url=https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256|access-date=2021-02-04|website=ucanews.com|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205073223/https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256}}</ref> [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] (Assistance Association for Political Prisoners) အဖွဲ့၏အဆိုအရ လွှတ်တော်အမတ် ၁၃၃ ဦးနှင့် ပြည်သူလှုပ်ရှားမှုအတွက်တက်ကြွသူ ၁၄ ဦးတို့ကိုဖမ်းဆီးထားသည်။<ref name=":16" /> [[File:Military blocked Mandalay Region Government Office.jpg|thumb|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]ရုံးအနီးတွင် ပိတ်ဆို့ထားစဉ်]] [[နေပြည်တော်]]နှင့် [[ရန်ကုန်]]မြို့များတွင် တပ်မတော်စစ်သားများကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> နံနက် ၁၀နာရီခန့်မှစ၍ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှစစ်တပ်သည်တိုင်းပြည်ကို စတင်အုပ်ချုပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military says it is taking control of the country|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1|access-date=1 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201004828/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1}}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ၊ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း လက်ရှိဒုသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက ယာယီသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053833/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 }}</ref> ဒုသမ္မတဦးမြင့်ဆွေသည် [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တရားဝင်အာဏာလွှဲပြောင်းမှုမရှိသော်လည်း ယာယီသမ္မတဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁ ရက် ၂ လ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]] အခန်း(၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၇အရ [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတော်ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်]]ကြေညာခဲ့ပြီး ပုဒ်မ ၄၁၈ အရ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး‌မင်းအောင်လှိုင်အား အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year|url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html|access-date=2021-02-01|website=Deccan Herald|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201032705/https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html}}</ref> [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည်တိုင်းပြည်ကို တစ်နှစ်မျှ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်ဆေးဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်များဆောင်ရွက်ပြီး သည့်နောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အား ပုဒ်မ ၄၂၂ အရ အာဏာ ပြန်လည်လွှဲအပ်ပြီးနောက် (၆) လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကို ပြန်လည်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar to clarify voter fraud, hold new round of elections|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201060130/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html}}</ref><ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Telecommunications disruptions shut down Myanmar banks|url=https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html|access-date=1 February 2021|website=[[The Myanmar Times]]|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075108/https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html}}</ref> ညပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအသစ် ၁၁ ဦး ကို ခန့်အပ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref name="bbc1" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏နေအိမ်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့ကဝင်စီးခဲ့ရာ ‌သူမအားနိုင်ငံခြားမှဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများ ([[:en:Icom Incorporated|ICOM စကားပြောစက်]] ၁၀ လုံးနှင့် Jumber တစ်လုံး) ကို တရားမဝင်တင်သွင်းသည်ဟု တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":10">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Aung San Suu Kyi, Win Myint to face charges as NLD calls for ‘unconditional’ release|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063731/https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/}}</ref><ref name= "charges">{{cite web |author1=Stephen Coates |author2=Grant McCool |author3=Matthew Tostevin |title=Myanmar police file charges against Aung San Suu Kyi after coup |url=https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html |website=The Age |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131413/https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html }}</ref><ref>{{cite web |author1=Agencies/rw |title=Myanmar police file charges against ousted leader Aung San Suu Kyi under import-export law |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 |website=ChannelNewsAsia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=Reuters |title=Myanmar police charge ousted leader Aung San Suu Kyi, days after military coup |url=https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup |website=SBS |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131326/https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup }}</ref> ထိုအမှု၏ပြစ်ဒဏ်သည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် အပြင် ဒဏ်ကြေးပါပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။<ref name=":10" /><ref>{{Cite web|title=Myanmar Detained a Team of Journalists for Flying a Drone|url=https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/|access-date=2021-02-04|website=Time|accessdate=4 February 2021|archivedate=12 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031908/https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/}}</ref> နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော Car Campaign တွင် လက်ပြနှုတ်ဆက်ခဲ့သည်ကို လူစုလူဝေးပြုလုပ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလများတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက် ဥပဒေစည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name= "charges" /><ref name=":10" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျန်းလူမျိုး စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်သူ [[ရှောင် တာနယ်]] (Sean Turnell) အားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Agencies/kg |title=Myanmar detains Australian adviser to Aung San Suu Kyi; first known arrest of foreign national since coup |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 |website=ChannelNewsAsia |access-date=7 February 2021 |language=English |date=Feb 6, 2021 |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် တပ်မတော်သည် ညဘက်အပြင်မထွက်ရနှင့် လူ ၅ ဦးနှင့်အထက် စည်းဝေးခြင်းမပြုရအမိန့်တို့ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899}}</ref><ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Myanmar Military Govt Bans Gatherings of Five or More in Yangon, Other Areas|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210021006/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ NLD ရုံးချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/|title=Myanmar anti-coup protests resume despite bloodshed|date=10 February 2021|website=The Japan Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063733/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/}}</ref> ထို့အပြင်တပ်မတော်သည် ဆိုက်ဘာဥပဒေမူကြမ်းကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေမူကြမ်းကို နည်းပညာသမားများသည် လူ့အခွင့်အရေးကိုချိုးဖောက်သည်ဟုဆိုကာ အပြင်းအထန်ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Civil society, businesses condemn junta’s draft Cyber Security Law|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/|access-date=2021-02-13|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212190616/https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/}}</ref> မြန်မာ့အင်တာနက်အတွင်း [[မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)|Firewall]] ကို တရုတ်မှကူညီ၍ တည်ဆောက်မည့်အကြောင်းကို သံသယဖြစ်လာခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်သံရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်တရုတ်သည် ထိုအကြောင်းကို ကောလဟာလဟူ၍ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216015801/https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၌ ရဲသားများသည်လည်း ဆန္ဒပြသူများနှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="CTVM">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 |accessdate=16 February 2021 |archivedate=11 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211073456/https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်အချိန်၌ တပ်မတော်နှင့်မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဝန်ထမ်းများ၊ NLD အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[သူရဦးရွှေမန်း]]ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Military casts a wide net with a series of late-night raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids|access-date=2021-02-12|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှသတင်းမီဒီယာအား "အာဏာသိမ်းအစိုးရ" (အင်္ဂလိပ်အားဖြင့် "junta"၊ "regime") စသောအခေါ်အဝေါ်များကို အသုံးမပြုရန်တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-13|title=Myanmar Military Bans Use of ‘Regime’, ‘Junta’ by Media|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html}}</ref> ထို့အပြင်[[မင်းကိုနိုင်]]အားလည်း ဖေ့စဘွတ်ပေါ်တွင်ပို့စ်များရေးတင်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ကိုမင်းကိုနိုင်၊ ကိုဂျင်မီ၊ အဆိုတော်လင်းလင်း ၊ အင်းစိန်အောင်စိုး၊ ကိုမျိုးရန်နောင်သိမ်း၊ ပန်ဆယ်လို နှင့် မောင်မောင်အေး တို့အား ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲထားပြီး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားကြောင်း တပ်မတော် ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/204606|access-date=2021-02-13|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215241/https://news-eleven.com/article/204606}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူများအားဖိနှိပ်ရန် တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာကားများစသည်တို့ကို မြို့ကြီးများတစ်ခွင်ပို့ချထားသည်။ ပြည်သူများသည် ​ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite_web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html|title=Myanmar coup: Armoured vehicles deployed to cities amid protests as junta extends Aung San Suu Kyi detention|accessdate=15 February 2021|website=The Independent|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215153504/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=newcharge>{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c|title=New charge filed on Suu Kyi as Myanmar crackdown intensifies|publisher=Associated Press|date=February 17, 2020|accessdate=February 17, 2020|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216155441/https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နာမည်​​ကျော် ဆယ်လီဘရစ်တီ ၆ ဦးအား CDM ပြုလုပ်ရန်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Six Myanmar celebrities face arrest upon civil disobedience movement |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html |accessdate=19 February 2021 |archivedate=18 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218045636/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html }}</ref> ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂမြန်မာသံအမတ် ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]]သည် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ငြင်းဆန်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |title=Myanmar Ambassador to UN denounces military coup, as envoy warns democratic processes have been 'pushed aside' |access-date=1 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 }}</ref> နောက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်မှသူ့အား ရာထူးနေရာမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |title=Myanmar ambassador to the United Nations has been fired: state TV |access-date=1 March 2021 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=27 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 }}</ref> စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရဲစခန်းမှ ဂျပန်သတင်းထောက် ယူကီ ကီတာဇူမီ (Yuki Kitazumi) အား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Arrest">{{Cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |title=Japanese journalist briefly detained in Myanmar while covering protests |access-date=5 March 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=26 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html }}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၈ ရက်တွင် MRTV သည် မစ္ဈိမ၊ [[Myanmar Now]]၊ DVB၊ 7 Day News နှင့် ခေတ်သစ်မီဒီယာ ဟူသောသတင်းမီဒီယာတို့ကို ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ သတင်းဌာန ၅ ခုကို ထုတ်‌ဝေခွင့်ပိတ် – ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း|url=http://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|access-date=8 March 2021|website=BBC News မြန်မာ|language=my-MM|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ယူကေသံအမတ် ကျော်စွာမင်းသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးရန်တောင်းဆိုမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|title=Myanmar recalls ambassador in UK after he called for release of detained leader Aung San Suu Kyi|website=Sky News|access-date=11 March 2021|archive-date=9 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=9 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972}}</ref> ===နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ထိန်းသိမ်းခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရားရုံး၌ ဦးဝင်းမြင့်၏ ထွက်ဆိုချက်များအရ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ နံနက် (၅)နာရီခန့်တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]ရှိ အိပ်ခန်းသို့ စစ်သားများက တံခါးလာခေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်တော်အတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော စစ်သားများ ရောက်ရှိနှင့်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် စစ်သားများက အိမ်တော်အရှေ့ပိုင်းရှိ သမ္မတရုံးခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးမှ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတမှ ငြင်းဆိုသဖြင့် အနောက်ပိုင်းရှိ အိမ်တော်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမ္မတနှင့် မိသားစု၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများကို သိမ်းဆည်းလိုက်ကြသည်။ ထိုနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သမ္မတအိမ်တော်မှ (၃)ရက်အတွင်း ဖယ်ရှားရန် ပြောခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၄)ရက်နေ့ညတွင် သမ္မတအိမ်တော်အနီးရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော်များမှ တစ်လုံးတွင် နေရာချပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်နေရာတစ်ခုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525|title=စစ်တပ်အရာရှိကြီး နှစ်ဦးရုံးထဲ ဝင်လာပြီး နုတ်ထွက်ခိုင်း - သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်|accessdate=12 October 2021|archivedate=12 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211012145818/https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525}}</ref> ===အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခဲ့ရာမှ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့နှင့် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တို့တွင် တစ်ကြိမ်လျှင်(၆)လစီ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref><ref name="sixmonths">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16371|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂}}</ref><ref name="2022ndsc2nd">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/234923|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ) အစည်းအဝေးကျင်းပပြီး အရေးပေါ်ကာလအား ခြောက်လသက်တမ်းတိုး}}</ref> အခြေခံဥပဒေအရ အရေးပေါ်ကာလကို သာမန်အားဖြင့် (၆)လ ၂ကြိမ်သက်တမ်းတိုးနိုင်သော်လည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိတွင် တိုင်းပြည်သည် သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သဖြင့် နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးကြောင်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ယာယီသမ္မတက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးအား သဘောထားတောင်းခံခဲ့ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေနှင့် ညီညွတ်​ကြောင်း သ​ဘောထားပြန်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc1st">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/243866|title=သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သည့်အတွက် အရေးပေါ်ကာလကို နောက်ထပ်ခြောက်လသက်တမ်းတိုးရန် ကာလုံအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်}}</ref> ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ​နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc2nd">{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23119|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၂/၂၀၂၃}}</ref> === နောက်ပိုင်း အဖြစ်အပျက်များ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား အကျဉ်းချထားရာ တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းမြင့်အား စစ်တပ်က အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် မိသားစုထံပြန်လည်ရောက်ရှိ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba-2/ |access-date=2026-04-17 |language=en-US}}</ref> ==သိမ်းပိုက်ခြင်းအကြောင်းအရင်း== တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း အကြောင်းအရင်းကို သေချာစွာမသိရသေးပေ။ တပ်မတော်သည် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Tatmadaw seizes power under state of emergency, to rule for a year|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093858/https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/}}</ref> အာဏာမသိမ်းပိုက်မီ ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် စစ်တပ်၏စွပ်စွဲမှုကို သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=29 January 2021|title=Myanmar election commission rejects military’s fraud claims|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|access-date=2 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131321/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f}}</ref> ထိုသို့အာဏာသိမ်းပိုက်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ တပ်မတော်မှနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လိုခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar’s military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|access-date=2 February 2021|website=France 24|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201211206/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta}}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar military appoints ministers after ousting Suu Kyi in coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202111108/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်သောအခါတွင် ရာထူးမှအနားယူရမည်ဖြစ်ရာ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လတွင် အနားယူရတော့မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":4" >{{cite web|date=12 January 2021|title=Could Min Aung Hlaing’s retirement break the political deadlock?|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=30 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်အားဆက်ခံမည့်သူသည် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်သည်။<ref name=":4" /> သို့ဖြစ်ရာမင်းအောင်လှိုင်အနားယူသောအခါ နိုင်ငံတကာတရားရုံးများမှသူ့အား [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြဿနာများနှင့် အခြားစစ်ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|last=Editor|first=Richard Lloyd Parry, Asia|title=Senior General Min Aung Hlaing’s secret motive for Burma coup|language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb|access-date=2 February 2021|issn=0140-0460|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131340/https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb}}</ref><ref name=":5">{{cite web|title=General Min Aung Hlaing is the ambitious army chief and international pariah who seized power in Myanmar|url=https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar|access-date=2 February 2021|website=SBS News|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203032940/https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar}}</ref> ရာထူးမှအနားယူပြီးနောက်သူသည် နိုင်ငံရေးကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟုလည်း အရိပ်အမြွှက်ပြခဲ့သည်။<ref name=":5" /> Justice For Myanmar အဖွဲ့သည် မင်းအောင်လှိုင်မိသားစုတွင် စီးပွားရေးကိစ္စရပ်များရှိ‌သောကြောင့် စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှု မဖြစ်စေရန် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref name=":6">{{cite web|last=|first=|date=|title=Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Justice for Myanmar|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201043550/https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing}}</ref> မင်းအောင်လှိုင်သည် စစ်တပ်ပိုင်ဖြစ်သော မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]တို့ကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|last=Pierson|first=David|date=2021-02-02|title=Myanmar's military upended its comfortable status quo by staging a coup. Why?|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-02|website=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131325/https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo}}</ref> သူ၏ သားသမီးများသည်လည်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာနယ်ပယ်အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":6" /> အာဏာမသိမ်းမီ ရက်အနည်းငယ်အကြာက International Monetary Fund သည် ကိုဗစ်‌ရောဂါကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]အား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၀ မီလီယံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref name=":17">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-03|title=Days before coup, IMF sent Myanmar $350 million in emergency aid; no precedent for refund|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205170611/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R}}</ref> ထိုရန်ပုံငွေကို ထိုအဖွဲ့မှပြန်ယူခြင်းမရှိဘဲ ပေးအပ်ထားသည်။<ref name=":17" /> နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခံရသောအခါ IMF သည် အစိုးရပြည်သူ၏အလိုအတိုင်း ငွေကိုသုံးဆောင်သွားမည် ဟူ၍သာဆိုခဲ့သည်။<ref name=":18">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-05|title=IMF says members to guide decision on whether to recognize Myanmar's military leaders|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204203122/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y}}</ref> ဗဟိုဘဏ်၏အကြီးအကဲဖြစ်သူသည် စစ်တပ်မှဖြစ်ကြောင်းနှင့်ပက်သက်၍ ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref name=":18" /><ref>{{Cite web|title=Transcript of IMF Press Briefing|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing|access-date=2021-02-05|website=IMF|language=en|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075030/https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing}}</ref> အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ လော်ဘီသတင်းထောက်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အလွန် နီးစပ်လျက်ရှိနေသောကြောင့် အာဏာသိမ်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်အနေဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သော အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ရန် ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |title=Lobbyist says Myanmar junta wants to improve relations with the West, spurn China |author=Simon Lewis |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=7 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 }}</ref> ===နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အားဖြင့်ကြည့်ခြင်း=== အနောက်တိုင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်သည်။<ref name="cnbc-lee">{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |title=China's 'laissez-faire' approach toward Myanmar's coup puts its own interests at risk, says analyst |author=Yen Nee Lee |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html }}</ref><ref name="guardian-tisdall">{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |title=A child screams in Myanmar … and China pretends not to hear |author=Simon Tisdall |access-date=13 April 2021 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=12 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear }}</ref><ref name="ft-">{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |title=China holds the key to stabilising Myanmar |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အား အရေးယူမည့်ဥပဒေမူကြမ်းတို့ကို တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သာလျှင် ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ထိုနှစ်နိုင်ငံတို့သည် မြန်မာ့စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရာ၌ အဓိကနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။<ref name="borrell">{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |title=China, Russia undermine international Myanmar response, EU's top diplomat says |author=Kate Abnett |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO }}</ref> ၂၀၁၉ တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံအား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၁၉ ဘီလီယံရှိခဲ့၍ ဥရောပမှ မြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၇၀၀ မီလီယံသာ ရှိခဲ့သည်။<ref name="borrell"/> ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းရသဖြင့် ပိုမိုရောင်းရရန် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ထောက်ခံသည်။<ref name="ft-russia">{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|title=Russia strides into diplomatic void after Myanmar coup|access-date=13 April 2021|archive-date=13 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=13 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a}}</ref> အစ္စရေးနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာ့စစ်တပ်အား စစ်လက်နက်နှင့် စစ်ဖက်သုံးကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=GDC|date=2021-07-14|title=Myanmar Army used Israeli drones, armored vehicles and spyware during the military coup|url=https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/|access-date=2021-07-14|website=Global Defense Corp|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714053734/https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-01|title=Myanmar’s Military Deploys Digital Arsenal of Repression in Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html|access-date=2021-07-14|issn=0362-4331|accessdate=14 July 2021|archivedate=16 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210716231825/https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html}}</ref> အစ္စရေးတရားရုံးမှ မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းဝယ်မှုပိတ်ဆို့ရန် အမိန်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာစစ်တပ်သည် အခြားအစ္စရေးကုမ္ပဏီများမှ လက်နက်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Israel's top court just ruled about arms sales to Myanmar. But we're not allowed to tell you the verdict|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-s-top-court-just-ruled-about-arms-sales-to-myanmar-but-we-re-not-allowed-to-say-more-1.5453954|access-date=2021-07-14|website=Haaretz.com|language=en|accessdate=14 July 2021|archivedate=8 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108104131/https://www.haaretz.com/israel-news/1.814626}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-09-04|title=Israel refuses to halt arms supply to Myanmar army|url=https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army|access-date=2021-07-14|website=Dhaka Tribune|accessdate=14 July 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army}}</ref> တပ်မတော်အရာရှိများသည် အစ္စရေးလက်နက်ပြပွဲများကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2019-06-04|title=Despite int'l sanctions, Myanmar officials attend Tel Aviv weapons expo|url=https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/|access-date=2021-07-14|website=+972 Magazine|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714055238/https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/}}</ref> ==ဥပဒေအရသုံးသပ်မှု== တပ်မှ အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသည် မညီသည်ကို ဥပဒေပညာရှင်များက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":7" /> NLD အစိုးရသည် တပ်မတော်၏ ဥပဒေအသုံးချမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=‘The constitution is invalid now’: NLD patron fires back at military|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201143119/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|date=2021-02-02|title=After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131438/https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/}}</ref> တပ်မတော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ]]မှ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2021-02-01|title=Statement from Myanmar military on state of emergency|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2|url-status=live|access-date=2021-02-02|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201085507/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2}}</ref> သို့သော်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]နှင့်တိုင်ပင်ပြီးမှသာ ကြေညာနိုင်စွမ်းရှိသည်။<ref name=":3">{{Cite web|date=2021-02-01|title=Emergency Powers in Myanmar|url=https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/|access-date=2021-02-02|website=Melissa Crouch|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201025214/https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/}}</ref> ထို့သို့ကြေညာပြီးမှသာလျှင် ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၈ အရ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာလွှဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":3" /> အာဏာမသိမ်းပိုက်ခင် အချိန်တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင်များမှာ ပြည်သူများကရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်ကသာ ဦးဆောင်သည်ဟုဆိုခဲ့ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar latest: NLD calls for Suu Kyi's release|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-latest-NLD-calls-for-Suu-Kyi-s-release|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131350/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-Police-charges-Suu-Kyi-for-importing-walkie-talkies}}</ref> ထိုသို့ ဥပဒေများကို အသုံးချခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ တရားဝင် အတည်ပြုမှုမပါရှိခဲ့သောကြောင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်တရားဝင်သည် မဝင်သည်မှာ ဝေခွဲမရဖြစ်နေသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-02|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref><ref name=":7" >{{Cite web|last=Crouch|first=Melissa|date=2021-02-02|title=The power and ambition behind Myanmar’s coup|url=https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html|access-date=2021-02-02|website=The Age|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131431/https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html}}</ref> နိုင်ငံတကာ ဥပဒေပညာရှင်များကော်မရှင် International Commission of Jurists အဖွဲ့က စစ်တပ်၏အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိကာ စွပ်စွဲထားသော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မဲစာရင်းပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းသည် အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအရ လုံလောက်မျှတသော အနေအထားမဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါဖော်ပြချက်တွင် ဥပဒေပညာရှင်များအဖွဲ့က စစ်တပ်၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံ သုံးခုစလုံးကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":20">{{Cite web|date=2021-02-08|title=Myanmar: Military Coup d'état violates principles of rule of law, international law and Myanmar’s Constitution|url=https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/|access-date=2021-02-09|website=International Commission of Jurists|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209053601/https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/}}</ref> ==တုံ့ပြန်မှုများ== ===ပြည်တွင်း=== ====ဆန္ဒပြမှုများ==== {{main|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ}} [[File:2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြနေကြပုံ]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများနှင့် အခြားအလုပ်သမားများသည် "[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု‎|ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်း]]"ကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign'|url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|access-date=2 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131324/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html}}</ref> ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်၌လည်း "Civil Disobedience Movement" အဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ follower ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်မျှပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":11">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Teachers, students join anti-coup campaign as hospital staff stop work|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/|access-date=2021-02-03|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219062245/https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/}}</ref><ref name=":8" /> အစိုးရ၌လုပ်ကိုင်ကြသော အလုပ်သမားများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အနုနည်းဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":8" /><ref>{{cite web |author1=Matthew Tostevin |author2=Grant McCool |author3=Stephen Coates |title=Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131358/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z }}</ref> ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီ ၁၁၀ ကျော်မှ အလုပ်သမားများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar’s Medics Launch Civil Disobedience Campaign Against Coup|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223072851/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html}}</ref><ref name=":11" /> ဆရာဆရာမပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်နှင့်<ref name=":11" /> [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ အဖွဲ့ဝင်‌ဟောင်းများသည်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12" /> နေပြည်တော်၏ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ အလုပ်သမားများသည်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191412/https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ [[မင်းကိုနိုင်]]သည်လည်း ထိုသို့[[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]]ကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Veteran activist calls for civil disobedience in wake of coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191353/https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup}}</ref> ဆန္ဒပြသရာတွင် လက်သုံးချောင်းထောင်ထားခြင်းကို သင်္ကေတပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author1=AP |author2=ABC News (Australia) |title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 |website=ABC News (Australia) |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=8 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208220741/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 }}</ref> အချို့သော အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အာရှ၏ အွန်လိုင်း ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော [[နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ်]] (Milk Tea Alliance) ဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar’s military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=2021-02-05|website=South China Morning Post|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223094651/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]]သည် Civil Disobedience တွင်စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html}}</ref> "[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]" နှင့် "[[အရေးကြီးပြီ]]" ဟူသောသီချင်းတို့ကိုသီဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":23">{{Cite web|date=2018-08-09|title=Songwriter Who Provided ‘Theme Song’ to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=22 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210222024548/https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html}}</ref> [[File:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[မန္တလေး ဘူတာကြီး]]အနီး ၇၈ လမ်း၌ ဆိုင်ကယ်စီး၍ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ရန်ကုန်မြို့ ကဲ့သို့‌သော မြို့ကြီးများ၌ ‌ညနေ ၈ နာရီ အချိန်တိုင်းတွင် အိမ်တွင်း၌ "cacerolazo" ခေါ် အိုးများနှင့်သံပုံးများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် စစ်အစိုးရကိုဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=2021-02-04|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author1=Reuters Staff |title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |website=Reuters |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S }}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ထုတ်ကုန်များကို အားမပေးခြင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":13">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=21 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221154215/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}}</ref> ထိုအားမပေးသောထုတ်ကုန်များတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|Mytel]]၊ မြန်မာဘီယာ၊ မန္တလေးဘီယာ၊ ဒဂုံဘီယာ၊ [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။<ref name=":22">{{Cite web|title=Military Chief’s Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=4 February 2021|archivedate=15 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်း Mytel ၌ အလုပ်သမား ၇၁ ဦးသည် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name=":11" /> [[File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|[[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့]]၌ ဆရာမများ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သောရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှထွက်ရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131338/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html}}</ref> [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးစည်ပင်]]မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204184904/https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူအယောက်နှစ်သောင်းခန့် လမ်းပေါ်ထွက်ခဲ့၍ အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွတ်‌ပေးရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=search<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206120408/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon }}</ref> ထို့အပြင် မန္တလေးနှင့် ပျဉ်းမနားမြို့တို့၌လည်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Thousands Take to Streets of Myanmar to Protest Military Takeover<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206212943/https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် အကြမ်းဖက်အားကိုသုံး၍ ဆန္ဒပြသူများကို လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူ ၆ ဦးမှာ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် အသက် ၂၀ အရွယ်ရှိသော မိန်းကလေးတစ်ဦးသည်လည်း ဦးခေါင်း၌ကျည်ဆန်မှန်ခဲ့ကာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Six Protesters Injured After Myanmar Police Fire on Protest|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210055534/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html}}</ref> ဆန္ဒပြသူအယောက် ၁၀၀ ခန့်မှာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံရသူအများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-10|title=Arrested protesters released in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063638/https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html}}</ref> [[File:Our Legitimate Government CRPH.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားဝင်အစိုးရသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဖြစ်သည်ဟု ဗီနိုင်းများကိုင်ဆောင်၍ ဆန္ဒထုတ်ဖော်နေကြစဉ်။|link=Special:https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Our_Legitimate_Government_CRPH.jpg]] လူငယ်များသည် ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စကတ်များ၊ မင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံများ စသည်တို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး တစ်မူထူးခြားစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းသာမက နိုင်ငံတကာမီဒီယာများကို တွေ့မြင်စေရန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-08|title=Myanmar coup: 'My ex is bad but military is worse'|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001|access-date=2021-02-11|accessdate=12 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212214437/https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Princesses and bodybuilders: The new generation of Myanmar protesters|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html|access-date=2021-02-11|website=The Independent|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216143255/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ([[ပြည်ထောင်စုနေ့]]) တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Protesters defy Myanmar junta, shots fired in Mawlamyine|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/world/2067231/protesters-defy-myanmar-junta-shots-fired-in-mawlamyine|access-date=2021-02-12}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ ဆန္ဒပြသူများအား သေနတ်ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-14|title=Myanmar coup: Troops on the streets as internet cut off|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|access-date=2021-02-15|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955}}</ref> မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်သားများသည်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ရာဘာကျည်ဆန်များအပြင် လောက်လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-15|title=Myanmar: troops and police forcefully disperse marchers in Mandalay|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi}}</ref> ====အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု==== ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ဖေ့စဘွတ်လူမှုကွန်ရက်ကို "တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်လို‌သောကြောင့်" ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့အထိပိတ်ပင်ရန် အင်တာနက်ပေးစွမ်းသူများကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":15">{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}</ref> [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]] သည်လည်း [[Facebook Messenger|Facebook messenger၊]] [[အင်စတာဂရမ်]] နှင့် [[WhatsApp]] တို့ကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]ကမူ ဖေ့စဘွတ်ကိုသာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}</ref><ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်ကို ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်းလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်အပိတ်ပင်ခံရသောအခါ အသုံးပြုသူများသည် တွစ်တာသို့ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ရာ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar. စသည်တို့ကိုရေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် [[တွစ်တာ]]ကိုပါပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-06|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=2021-02-06|website=AP NEWS}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]မှ အင်တာနက် ပြန်ဖွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အင်တာနက် လိုင်းများကိုနေ့လယ်တွင်ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် လူမှုကွန်ရက်များကိုမူ ဆက်လက်ပိတ်ပင်ထားသည်။<ref>{{Cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=2021-02-07|website=CNA|language=en|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မှစ၍ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို မနက် ၁ နာရီမှ ၉ နာရီအထိပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-14|title=Myanmar: tanks roll into cities as internet shut down|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215035232/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-02-14|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=2021-02-15|issn=0362-4331|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215152313/https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html}}</ref> စစ်အစိုးရ၏ အင်တာနက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး နေ့စွဲအလိုက်စေခိုင်းမှုများကို [[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ |website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |accessdate=15 February 2021 |archivedate=15 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ }}</ref> ====စီးပွားရေး==== ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး အိမ်ရာတိုးတက်ရေး စီးပွားရေးဖြစ်သော Amata Corporation သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံကုန်ကျသော စက်မှုတိုးတက်ရေးဇုန်တည်ဆောက်ခြင်းကို အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့်ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9">{{Cite web|title=Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thai developer invests $1bn to put Myanmar industry on global map|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201132726/https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကားထုတ်လုပ်မှု အကြီးဆုံးဖြစ်သော [[စူဇူကီး]]သည်လည်း ပြည်တွင်းကားထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> ရန်ကုန် စတော့အိတ်စချိန်းသည်လည်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းစီးပွားရေးသည်လည်း ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Myanmar's real estate sector crashes|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205065856/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html}}</ref> ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော Total SE သည် မိမိ၏ပံ့ပိုးမှုအပေါ် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာနေသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-04|title=Total assessing impact of Myanmar coup on its projects|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120|access-date=2021-02-07|accessdate=7 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204144308/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကီရင် ကုမ္ပဏီ (Kirin Company) သည် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]နှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Erin Handley |title=Kirin, parent company of Australian beer company Lion, cuts ties with Myanmar military after coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 |website=ABC (Australian Broadcasting Network) |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=7 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207194258/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 }}</ref><ref>{{cite web |author1=Ben Doherty |author2=Ben Butler |title=Kirin beer company cuts brewery ties with Myanmar military over coup |url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup |website=The Guardian |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=10 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210035719/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup }}</ref><ref name=":19">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-08|website=Thomson Reuters Foundation|accessdate=10 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/}}</ref> ထိုကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဘီယာထုတ်လုပ်မှုတွင် ဈေးကွက်ရှယ်ရာ ၈၀% (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံ) ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":19" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် Razer ကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်မှ ရှယ်ယာအများစုပိုင်ဖြစ်သော Virginia Tobacco ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=hermesauto|date=2021-02-09|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture|url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|access-date=2021-02-09|website=The Straits Times|language=en|accessdate=10 February 2021|archivedate=20 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220104458/https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည်လည်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ပက်သက်၍ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့်လုပ်ဆောင်မည် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar junta chief Min Aung Hlaing says this coup is 'different'|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different|access-date=2021-02-09|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209073807/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] မြန်မာနိုင်ငံအားထောက်ပံ့မည့်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ပေးအပ်ခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Times|first=The New York|title=Video: Biden Imposes New Sanctions on Leaders of Myanmar Military Coup|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html|access-date=2021-02-11|issn=0362-4331|accessdate=12 February 2021|archivedate=11 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211053918/https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html}}</ref> ====တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများ==== ဆန္ဒပြမှုများစပြီးမကြာမီတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့]]မှ ပုန်ကန်မှုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရဲအရာရှိ ၁၁ ဦးသည် ဆန္ဒပြသူများအား မသတ်ဖြတ်လိုသောကြောင့် မြန်မာ–အိန္ဒိယနယ်စပ်ရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ မိသားစုများနှင့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |title=Archived copy |access-date=11 March 2021 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=10 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|title=Myanmar coup: India asked to return police officers who crossed border|work=BBC News|date=7 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|title=Myanmar protest: '19 Myanmar cops take shelter in Mizoram' &#124; World News – Times of India|website=The Times of India|access-date=11 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=17 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|title='Shoot till they are dead': Some Myanmar police flee to India after refusing orders|first=Devjyot|last=Ghoshal|date=10 March 2021|website=The Japan Times|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|title=Myanmar coup: 'We were told to shoot protesters', say police who fled|work=BBC News|date=10 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982}}</ref> စစ်ကောင်စီသည် မီဇိုရမ်ဒေသရှိ ရဲအရာရှိများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|title=Mizoram is waiting for govt's direction on Myanmar refugees: state minister|first=Press Trust of|last=India|newspaper=Business Standard India|date=8 March 2021|via=Business Standard|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html}}</ref> အာသံရိုင်ဖယ်တက်ဖွဲ့ကိုမူ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၏ လုံခြုံရေးကို ကျပ်မတ်စေရန် အိန္ဒိယအစိုးရမှ အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=IANS|title=India orders Assam Rifles to prevent influx from Myanmar|url=https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|access-date=12 March 2021|website=Telangana Today|language=en-US|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar}}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့အထိ ရဲသားများ ၆၀၀ ကျော်မျှ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-03-05|title=More Than 600 Police Join Myanmar's Anti-Regime Protest Movement|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html|access-date=2021-04-25|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်မှစ၍ နယ်စပ်၌ဖြတ်သန်းမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|title=India in diplomatic spot as Myanmar urges return of cops who fled|first=Super|last=User|date=7 March 2021|website=The Federal|access-date=11 March 2021|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/}}</ref> မြန်မာ့တပ်မတော်၌လည်း တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများရှိခဲ့သည်။ တပ်မ ၇၇ မှ အရာရှိ ထွန်းမြတ်အောင်နှင့် တပ်မ ၉၉ မှ ဗိုလ်မှူးဟိန်းသော်ဦးတို့အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်သားများသည် မိမိတို့ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":21">{{Cite web|title=အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက တပ်ပျက်နေကြောင်း ပုန်ကန်သူတပ်အရာရှိပြောကြား|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|access-date=2021-04-25|website=Myanmar NOW|language=my|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442}}</ref><ref name=":24">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-28|title=Inside Myanmar's Army: 'They See Protesters as Criminals'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|access-date=2021-04-25|issn=0362-4331|archive-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=26 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html}}</ref><ref name=":25">{{Cite web|title=Interview: 'Military Leaders Are Afraid of Letting Their Power Go'|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|access-date=2021-04-25|website=Radio Free Asia|language=en|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html}}</ref> ထိုတပ်အရာရှိတို့သည် တပ်မတော်အတွင်း၌ မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":21" /><ref name=":24" /><ref name=":25" /> ===နိုင်ငံတကာ=== ====ပြင်ပဆန္ဒပြမှုများ==== [[File:Protesters demanding Aung San Suu Kyi's release at Kasumigaseki, Tokyo after the February 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]၌ လူယောက် ၃၀၀၀ ခန့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆန္ဒပြကြစဉ်<ref>{{Cite web |title=3,000 Myanmar protesters rally in Tokyo for Suu Kyi’s release : The Asahi Shimbun<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 |accessdate=4 February 2021 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204095353/http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 }}</ref>]] ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာလူမျိုးအယောက် ၂၀၀ ခန့်နှင့် အချို့သော ထိုင်းဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအတွက် တက်ကြွသူများသည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]ရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Thaiprotest">{{Cite web|date=1 February 2021|title=ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306|access-date=1 February 2021|website=Bangkok Biz News|language=th|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182031/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306}}</ref> ထိုဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182055/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် [[ကုလသမဂ္ဂ တက္ကသိုလ်]]၌ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html}}</ref> ‌ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၏ မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ မြန်မာ-အမေရိကန်လူများ အယောက် ၁၅၀ ကျော် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=ဝါရှင်တန်ဒီစီက မြန်မာစစ်သံရုံးရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204043631/https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html}}</ref> စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းမပြုလုပ်ရန် သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Netto |first1=Stephen |title=Police issues warning against plans to protest in Singapore over current situation in Myanmar |url=https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ |website=The Online Citizen |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075814/https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ }}</ref><ref>{{cite web |author1=CNA/ga(ta) |author2=Channel News Asia |title=Police warn against plans to protest in Singapore over situation in Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 |website=ChannelNewsAsia |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205072243/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 }}</ref> ထိုရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ နိုင်ငံခြားသားဆန္ဒပြသူ ၃ ဦးကို ဆန္ဒပြခွင့်မယူထားသောကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 |accessdate=15 February 2021 |archivedate=14 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214235721/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 }}</ref> ====နိုင်ငံခြားအစိုးရများ==== [[File:Reacció al cop d'estat de Myanmar de 2021.svg|thumb| {{legend|#0000ff|မြန်မာ}} {{legend|#4daf4a|အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကိုဆန့်ကျင်}}{{legend|#80c87d|အလွန်စိုးရိမ်သည်ဟုဆို}}{{legend|#fee000|ကြားနေ}} {{legend|#c0c0c0|အဆိုပြုမှုမရှိ}}]] [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊<ref>{{Cite web|last=Feb 1|first=TIMESOFINDIA COM /|last2=2021|last3=Ist|first3=09:36|title=Deeply concerned by developments in Myanmar, says India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms|access-date=2021-02-01|website=The Times of India|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182036/https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms}}</ref> [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊<ref>{{cite news |title=Bangladesh wants democratic process upheld in Myanmar |url=https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation |access-date=1 February 2021 |work=Dhaka Tribune |publisher=2A Media Limited. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063550/https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation }}</ref> [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Indonesia Urges All Parties in Myanmar to Exercise Self-Restraint|url=https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Indonesia|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182046/https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint}}</ref> [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]၊<ref>{{cite web|year=1 February 2021|title=China 'notes' Myanmar coup, hopes for stability|publication-place=REUTERS|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0|access-date=1 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0}}</ref> [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Press Release: Latest Situation in Myanmar|url=https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000|publisher=Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182040/https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000}}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊<ref>{{Cite web|title=Pakistan hopes from all sides in Myanmar to be restraint, work for peace: Zahid Hafeez|url=https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez|access-date=2021-02-01|website=www.radio.gov.pk|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201144030/https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez}}</ref> [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]၊<ref>{{cite news |last1=Lee-Brago |first1=Pia |title=Philippines following Myanmar situation with deep concern |url=https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |access-date=2 February 2021 |work=Philstar.com |date=3 February 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |url-status=live |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern }}</ref> [[တောင်ကိုရီးယား]]၊<ref>{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325|title=S. Korea expresses concerns over Myanmar coup|website=[[Yonhap News Agency]]|date=February 1, 2021|accessdate=February 1, 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201100350/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325}}</ref> [[စင်္ကာပူ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar|title=MFA Spokesperson's Comments in Response to Media Queries on the Detention of Myanmar Leaders and Officials|date=1 February 2021|website=Ministry of Foreign Affairs Singapore|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182043/https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar}}</ref> စသောနိုင်ငံများသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို စိုးရိမ်ပါ‌ကြောင်းနှင့် အစိုးရနှင့်တပ်မတော်တို့သည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Goldman|first=Russell|date=2021-02-01|title=Myanmar’s Coup, Explained|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html|access-date=2021-02-02|issn=0362-4331|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202084031/https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html}}</ref> [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]၊<ref>{{cite web |last1=Tillett |first1=Andrew |title=Australia joins global condemnation of Myanmar generals |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 1, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201020736/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy }}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Statement on Myanmar|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=Minister for Foreign Affairs – Minister for Women – Senator the Hon Marise Payne|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093854/https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar}}</ref> [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊<ref>{{cite web|url=https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/|title=Justin Trudeau on Myanmar: “The democratic process must be respected”|date=2 February 2021|website=Cult MTL|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131331/https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/}}</ref> [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊<ref>{{Cite web |title=France calls on Myanmar military to release Suu Kyi, respect election results<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/myanmar-aung-san-suu-kyi-072052284.html |accessdate=2 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131433/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=2_cc-session_74704c41-a143-4ae4-8f5b-1e4af6cd3535 }}</ref> [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201104100/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]<ref>{{cite news |title=Japan urges Myanmar military to free Suu Kyi, restore democracy |url=https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |access-date=2 February 2021 |work=Manila Bulletin |agency=Agence France-Presse |date=1 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |url-status=live |accessdate=6 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ }}</ref> [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]]၊<ref>{{Cite web|last=Mahuta|first=Nanaia|date=1 February 2021|title=New Zealand statement on Myanmar|url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 February 2021|website=via beehive.gov.nz|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201051939/https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar}}</ref> [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]]၊<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Sánchez condena el golpe de Estado en Myanmar y pide vuelta a la democracia|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html|access-date=2021-02-01|website=La Vanguardia|language=es|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131521/https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html}}</ref> [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]၊<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar|title=Foreign Minister condemns military coup in Myanmar|publisher=Sveriges Radio|website=sverigesradio.se|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201221458/https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar}}</ref> [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]]၊<ref>{{cite news |last1=Bir |first1=Burak |title=Turkey condemns, 'deeply concerned' by coup in Myanmar |url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 |access-date=1 February 2021 |work=Anadolu Agency |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182117/https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 }}</ref> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749|title=UK condemns military coup in Myanmar|date=1 February 2021|work=Anadolu Agency|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182110/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749}}</ref> နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နိုင်ငံများ<ref>{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/|title=Statement by White House Spokesperson Jen Psaki on Burma|date=1 February 2021|website=The White House|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201072432/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/}}</ref> သည် ဖမ်းဆီးခံရသူတို့ကို လွှတ်ပေးသင့်ကြောင်း ရာဇသံအမိန့်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=‘Serious blow to democracy’: World condemns Myanmar military coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar |access-date=1 February 2021 |work=Al Jazeera |date=1 February 2021 |language=en |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201175726/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%c3%a9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182127/https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%C3%A9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 }}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]]သည်လည်း အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ [[ဒီမိုကရေစီ]]ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်အား လိုအပ်လာလျှင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Biden threatens sanctions on Myanmar after military coup|url=https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d|author=Lee, Matthew|website=APNews.com|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202013132/https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d}}</ref><ref>{{cite web|title=Statement by President Joseph R. Biden, Jr. on the Situation in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/|website=WhiteHouse.gov|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202023944/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/}}</ref> နယူးဇီလန်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်ဆင်တာ အာဒန် (Jacinta Ardern) သည် အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ရပ်တန့် ထားသည့်အပြင် ရာထူးကြီးဗိုလ်ချုပ်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806|title=New Zealand suspends ties with Myanmar; to ban visits from military leaders|website=CNA|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209090828/https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806}}</ref> [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့သည် ထိုအာဏာသိမ်းခြင်းကိစ္စကို ပြည်တွင်း ပြဿနာ အဖြစ်နှင့်သာ ယူဆ၍ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=West condemns Myanmar coup but Thailand, Cambodia shrug |url=https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug |access-date=1 February 2021 |work=Bangkok Post |publisher=Bangkok Post Public Company Ltd. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar's army seizes power, detains Aung San Suu Kyi |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 |access-date=1 February 2021 |work=National Post |agency=Reuters |date=1 February 2021 |language=en-CA |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 }}</ref><ref>{{cite news|title= Myanmar military coup: Nordic and Asian reactions|date= 2 February 2021|url= https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/|work= ScandAsia|accessdate= 2 February 2021|archivedate= 3 February 2021|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210203131348/https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]]သည် ထိုသို့အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီကို ထိခိုက်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary General - on Myanmar |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182155/https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar }}</ref> ထို့အပြင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအဖွဲ့]]သည်လည်း နိုင်ငံများအစည်းဝေးခေါ်ယူခဲ့၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ASEAN calls for "return to normalcy" in Myanmar after coup {{!}} Reuters<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131337/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A }}</ref><ref>{{Cite web |title=Negara-negara ASEAN Bahas Kudeta Militer di Myanmar<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182144/https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar }}</ref> [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]သည်လည်း ထိုသို့ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့်ပက်သက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201081644/https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 }}</ref><ref name=politcoeu>{{cite news|url=https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/|title=EU leaders condemn military coup in Myanmar|last=Adkins|first=William|date=1 February 2021|work=Politico|accessdate=1 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131434/https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]တွင် ယူကေမှဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ဖော်ယူရေးနှင့် တပ်မတော်အား ပစ်ဒဏ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် အစည်း‌အဝေးခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=UNSC takes no action on coup in Myanmar |url=https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar |access-date=3 February 2021 |work=Gulf Today |date=3 February 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131416/https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=jt |title=UN Security Council searches for unity on Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 |website=Channel News Asia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131415/https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AL JAZEERA AND NEWS AGENCIES |title=Security Council fails to agree statement condemning Myanmar coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup |website=Al Jazeera |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |quote=The UN Security Council has failed to agree on a joint statement condemning Monday’s coup in Myanmar, after a two hour long emergency meeting failed to secure the support of China, a key Myanmar ally and a veto-holding permanent member of the council. |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203041029/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup }}</ref><ref>{{cite web |author1=AP |title=UN Security Council takes no action on Myanmar coup |url=https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup |website=Euronews |access-date=3 February 2021 |language=English |date=February 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131406/https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup }}</ref> သို့သော် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၅ နိုင်ငံလုံးမှ သဘောတူညီချက်မရရှိခဲ့ပေ။ တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် အစိုးရနှင့်ပြန်လည်ဆွေးနွှေးလိုသည်ဟုဆိုကာ သဘောတူပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင် များဖြစ်ကြသော တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် [[ဗီတို|ဗီတိုအာဏာ]]ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်ပိတ်ပင်ခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်သည် "အစိုးရပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း" သာဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1= |title=Myanmar coup: China blocks UN condemnation as protest grows |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 |website=BBC News |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203101508/https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 }}</ref> အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမဟုတ်ကြသော အိန္ဒိယနှင့်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် ထိုသို့ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ဖော်ယူရေးကို ပြုလုပ်ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|work=The Guardian|title=Aung San Suu Kyi could face two years in jail over ‘illegal’ walkie-talkies|date=3 February 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223034039/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi}}</ref> ၂၀၂၁ မတ် လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဖမ်းဆီးခံရသူများအား ပြန်လွတ်ပေးရန်၊ အာဆီယံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအားကူညီပေးရန်၊ စစ်တပ်နှင့်ပြည်သူနှစ်ဖက်လုံးမှ ဆွေးနွှေးတိုင်ပင်ကြရန်သာ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="un_calls_for_reversal_2021_03_10_ap">[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4 "UN calls for reversal of Myanmar coup and condemns violence"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053758/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Associated Press]] (also at: ''[https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters U.S. News and World Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters|date=11 April 2021}}'' and [https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124 CTV News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124|date=11 April 2021}}, retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_agrees_to_condemn_2021_03_10_reuters">[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8 "U.N. Security Council agrees to condemn Myanmar violence, urge military restraint,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Reuters News Service]], (also in the ''[https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint Straits Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055920/https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint|date=11 April 2021}}'') retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_strongly_condemns_2021_03_11_afp_thehindu">[https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece "U.N. Security Council Strongly Condemns Myanmar Military's Violence,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616050212/https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece|date=16 June 2021}} March 11, 2021, [[Agence France-Presse]] in ''[[The Hindu]]''</ref><ref name="press_release_sc14462_2021_03_10_unsc">[https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm "Issuing Presidential Statement, Security Council Expresses Deep Concern about Developments in Myanmar,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055134/https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm|date=11 April 2021}} Press Release SC/14462, March 10, 2021, [[United Nations Security Council]], retrieved April 9, 2021</ref> ၂၀၂၁ မတ် ၂၇ တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders |url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |work=[[The Wire (India)|The Wire]] |date=28 March 2021 |access-date=28 March 2021 |archive-date=28 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=28 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade }}</ref> [[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]] ၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ တွင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအသင်း]]မှ မင်းအောင်လှိုင်အား အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ [[ဂျာကာတာမြို့]]ရှိ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ဆန့်ကျင်သောနိုင်ငံရေးသမားများမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]သည် အာဆီယံအား ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအား ထိုအစည်းအဝေးသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title=Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say|url=https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|access-date=2021-04-22|website=ASEAN Parliamentarians for Human Rights|language=en-US|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=28 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/}}</ref><ref>{{cite news |last1=Allard |first1=Tom |title=Southeast Asian leaders to press Myanmar junta to end violence, allow aid - sources |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |access-date=April 24, 2021 |work=Reuters |date=April 24, 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=23 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ }}</ref> ထိုအစည်းအဝေးတွင် မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=ASEAN leaders meet Myanmar coup leader Min Aung Hlaing in Indonesia, amid killings |url=https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |access-date=24 April 2021 |work=The Hindu |date=24 April 2021 |language=en-IN |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=24 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece }}</ref> အာဆီယံသည် အချက်ငါးချက်ပါ သဘောတူညီမှု (five-point consensus) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ မင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်သူတို့အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချပေးရန်သာတောင်းဆိုခဲ့၍ အခြားထိရောက်‌သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပေးစွမ်းခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=Chairman's Statement on the ASEAN Leaders' Meeting.|url=http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|access-date=2021-04-24|website=ASEAN Summit 2021|language=en-US|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx}}</ref> =====အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်များ===== အာဆီယံ၏ သဘောတူညီထားသော အချက် (၅)ချက်အရ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီး [[အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်]]၊ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ပရက် ဆိုခွန်]]၊ ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ရတ်နို မာဆုဒီ]] တို့က အထူးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်မှုပုံစံအသစ်|url=https://news-eleven.com/article/243121}}</ref> ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== {{wikisource|ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် ၁/၂၀၂၁}} * [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] * [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ]] * [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)]] * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ==ကိုးကားချက်== {{reflist}} [[Category:၂၀၂၁ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် အာဏာသိမ်းရန်ကြိုးပမ်းမှုများ]] {{တပ်မတော်}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} 27n07w3mefq2hlsy74jfe1nr6o0kofz 1050512 1050510 2026-08-27T15:00:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-46813-32|~2026-46813-32]] ([[User talk:~2026-46813-32|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1050510|1050510]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1050512 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံအာဏာသိမ်းခံရခြင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာ့နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများသမိုင်း]] | image = Aung San Suu Kyi & Min Aung Hlaing collage.jpg | image_size = | alt = | caption = ဖမ်းဆီးခံရသော အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|​‌‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (ဝဲ) နှင့် <br/>အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သောခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာ) | date = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုအောင်မြင် * [[NLD]] အစိုးရ ဖျက်ချခံရ၊ [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရ]] စတင် * ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ဖမ်းဆီးခံရ * ဝန်ကြီး ၂၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ<ref name="bbc1">{{cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-01|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> * [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] ရလဒ်များ ဖျက်သိမ်းခံရ<ref name="NPR Prime Minister">{{cite news |title=Myanmar's Military Leader Declares Himself Prime Minister And Promises Elections |url=https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |access-date=10 August 2021 |work=[[Associated Press]] |agency=[[NPR]] |date=2 August 2021 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810025127/https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |url-status=live }}</ref> * [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]ဖျက်သိမ်း၊<ref>{{cite web |title=Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |website=The Irrawaddy |access-date=7 April 2021 |date=8 February 2021 |archive-date=27 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227061607/https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |url-status=live }}</ref> ရွေးကောက်ထားသည့်အစိုးရသစ် မဖွဲ့စည်းနိုင် * နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ (သုံးနှစ် အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့)<ref>{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar Junta Extends State of Emergency for Fourth Time |url=https://thediplomat.com/2023/08/myanmar-junta-extends-state-of-emergency-for-fourth-time/ |access-date=5 August 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=1 August 2023}}</ref> * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကိုဖွဲ့စည်း * ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]မှဦးဆောင် * [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]ကို ယာယီသမ္မတ အဖြစ်ထားရှိ * စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ]]နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ဖြစ်ပေါ်<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/ |work=The BBC |agency=The BBC |date=1 February 2022 |access-date=2 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hutt |first1=David |title=The World Must Respond to Myanmar's Civil War Rather Than Its Coup |url=https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |access-date=21 September 2022 |work=[[The Diplomat]] |date=14 September 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921070825/https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=Myanmar's junta can't win the civil war it started |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |access-date=21 September 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=21 July 2022 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114829/https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ebbighausen |first1=Rodion |title=Who is winning Myanmar's civil war? |url=https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |access-date=21 September 2022 |work=[[Deutsche Welle]] |date=1 July 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190522/https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Davis |first1=Anthony |title=Is Myanmar's military starting to lose the war? |url=https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |access-date=21 September 2022 |work=[[Asia Times]] |date=30 May 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190524/https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |url-status=live }}</ref> | status = | combatants_header = အစိုးရ-တပ်မတော် | combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|မြန်မာအစိုးရ]] * {{flagicon image|Flag_of_National_League_for_Democracy.svg}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | combatant2 = {{armed forces|MYA}} * {{flagicon image|Flag_of_the_Union_Solidarity_and_Development_Party.svg}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | combatant3 = | commander1 = {{flagdeco|MYA}} [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ]]) </small> <br>{{flagdeco|MYA}} [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] <br> <small> ([[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]) </small> | commander2 = {{flagdeco|MYA|military}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] <br> <small> ([[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]) </small> <br> {{flagdeco|MYA}} [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံဒုသမ္မတ]]) </small> | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မနက်ပိုင်းအချိန်တွင် [[မြန်မာ့တပ်မတော်|တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် သမ္မတဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အပါအဝင် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mahtani |first1=Shibani |last2=Lynn |first2=Kyaw Ye |title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html |access-date=1 February 2021 |work=The Washington Post |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182106/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html }}</ref> ထို့နောက် ယာယီသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ)အစည်းအဝေး ခေါ်ယူကာ နိုင်ငံ‌တော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး တပ်မ‌တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|first=Thomson Reuters|last=Foundation|website=news.trust.org|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|website=www.xinhuanet.com|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military |date=February 1, 2021 |website=voanews.com |publisher=VOA (Voice of America) |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military }}</ref> အာဏာသိမ်းယူမှု ဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဦးဝင်းမြင့်ကို [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု (မြန်မာနိုင်ငံ)|ကိုဗစ်ကာလ]]၌ ကျန်းမာရေးထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်း‌ကြောင့်ဟု စွပ်စွဲ၍ လည်းကောင်း တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last1=Whatan|first1=Thura|last2=Whatan|firs21=Myat|5=|date=2021-02-03|title=Myanmar State Counsellor and President charged, detained for 2 more weeks|language=en-UK|work=Myanmar Times|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html|access-date=2021-02-04|12=|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204191912/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Adange|first=Christy|date=2021-02-04|title=Myanmar Coup: Aung San Suu Kyi charged with military for “transceiver and handshake”|language=en-NZ|work=Wall Street Journal|url=https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063650/https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Quint|first=The|date=2021-02-04|title=Days After Coup, Aung San Suu Kyi Charged for Breaching Import Law|language=en-IN|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204045614/https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law}}</ref><ref>{{Cite news|last=Solomon|first=Feliz|date=2021-02-03|title=After Myanmar Coup, Aung San Suu Kyi Accused of Illegally Importing Walkie Talkies|language=en-US|work=Eminetra|url=https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563|access-date=2021-02-04|issn=0099-9660|accessdate=4 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203182100/https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်းကြောင့်ဟု စွပ်စွဲကာ ထပ်မံတရားစွဲခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi faces new charge amid protests|publisher=BBC News|date=February 16, 2021|accessdate=February 17, 2020|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215220440/https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429}}</ref>၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့ထိ စစ်အစိုးရအားဆန့်ကျင်သူများအား အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခြင်း ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၂၀ ကျော်ရှိပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူ၆၈၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု AAPP<ref>{{Cite web|title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/?p=16627|access-date=2021-07-20|website=AAPP|accessdate=24 July 2021|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723233135/https://aappb.org/?p=16627}}</ref>နှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနများတွင်တွေ့ရသော်လည်း အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှာငြင်းဆန်နေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]၏ ဖြိုခွင်းမှုများကို တုံ့ပြန်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ဆန့်ကျင်မှုများ]] နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref name="voanews.com">{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=27 June 2021 |access-date=13 April 2023 |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၁,၇၁၉ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ၉,၉၈၄ ဦး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://aappb.org/|title=AAPP Assistance Association for Political Prisoners|access-date=4 February 2021|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206105846/https://aappb.org/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ထင်ရှားသော NLD ပါတီဝင် သုံးဦးမှာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရစဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့သလို<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |title=Myanmar coup: Party official dies in custody after security raids |work=BBC News |date=7 March 2021 |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307130252/https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0|title=Second Myanmar official dies after arrest, junta steps up media crackdown|newspaper=Reuters|date=9 March 2021|url-status=live|access-date=10 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031629/https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးကိုလည်း စစ်အစိုးရက ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=2022-07-25 |title=Myanmar Executes Four Pro-Democracy Activists, Defying Foreign Leaders |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |access-date=2023-03-27 |issn=0362-4331 |archive-date=16 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116125614/https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျရောက်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၇၆ ကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အကျဉ်းသား ၉,၀၀၀ ကျော်အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-01-04 |title=Myanmar junta to release more than 9,000 prisoners in Independence Day amnesty |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240104-myanmar-junta-to-release-more-than-9-000-prisoners-in-independence-day-amnesty |access-date=2024-01-04 |website=France 24 |language=en}}</ref> ==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း== [[File:Map_Pyithu_Hluttaw_Election_Results_2020_IFES_MIMU1707v02_24Nov2020_A3.pdf|thumb|left|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀| ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ အနိုင်ရရှိထားပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွှတ်လပ်ရေး]]ရပြီးနောက် တိုင်းပြည်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၀ အကြားတွင် တပ်မတော်သည် ဝန်ကြီးချုပ်[[ဦးနု]]အစား တိုင်းပြည်ကို‌ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2020-09-26|title=On This Day, The Day Myanmar’s Elected Prime Minister Handed Over Power|url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html|access-date=2021-02-01|website=[[The Irrawaddy]]|language=en-US|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201010110/https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html}}</ref> ၁၉၆၀ တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း<ref>{{cite journal|last=Butwell|first=Richard|author2=von der Mehden, Fred|year=1960|title=The 1960 Election in Burma|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_1960-06_33_2/page/144|journal=Pacific Affairs|publisher=Pacific Affairs, University of British Columbia|volume=33|issue=2|pages=144–157|jstor=2752941}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]သည် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်ပိုက်ခဲ့‌]]သည်။<ref>{{Cite book|last=Taylor|first=Robert|url=http://dx.doi.org/10.1355/9789814620147|title=General Ne Win|date=2015-05-25|publisher=ISEAS Publishing|isbn=978-981-4620-14-7|access-date=2 February 2021|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1355/9789814620147/html|url-status=live}}</ref> ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|အရေးအခင်းကြီး]]ဖြစ်ခဲ့ရာ ဦးနေဝင်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် တပ်မတော်ဦးစီးသော [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] သည် ချက်ချင်းအာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=How A Failed Uprising Set The Stage For Myanmar's Future|url=https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/|access-date=2021-02-01|website=Time magazine]|accessdate=2 February 2021|archivedate=19 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919162950/https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/}}</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|ရွှေးကောက်ပွဲ]]ကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ရာ ဒေါ်ဆောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အနိုင်ရခဲ့လေသည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied |url=https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied# |website=Human Rights Watch |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=26 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926222650/https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied }}</ref><ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p611 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref><ref>{{cite web |last1=Yan Aung |first1=Wei |title=Myanmar’s 1990 Election: Born of a Democratic Uprising, Ignored by the Military |url=https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=31 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131234239/https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html }}</ref> စစ်တပ်အစိုးရသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အရပ်သားအစိုးရ၏ပါတီမှာ စစ်တပ်ကသာဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=How Myanmar's Fragile Push for Democracy Collapsed in a Military Coup|url=https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/|access-date=2021-02-01|website=Time|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201014938/https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည်ထပ်မံ၍ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]၏ နေရာများအနက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုတပ်မတော်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နေရာယူထားသည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |title=As Myanmar opens to the world, the mess inside becomes more apparent |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |access-date=1 February 2021 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |url-status=live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်နေရာ ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာကိုအနိုင်ရရှိခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထက်ပင် ပို၍များပြားသည်။ တပ်မတော်၏ ကျောထောက်နောက်ခံ ပါတီဖြစ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကမူ နေရာ ၃၃ နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ထိုအခါတပ်မတော်သည် မဲပေးခွင့်ရှိသူ ဦးရေးထက် မဲစာရင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် ၁၀ သန်းကျော်ပိုမိုများပြားနေခြင်း ကြိုတင်ဆန္ဒမဲပေးချိန်များတွင်လဲ မလျှော်ကန်သော (ဥပဒေနှင့် မညီညွှတ်သော) မဲပေးခြင်းများ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်ခြင်းများမရှိခဲ့ခြင်း စသည်ဖြင့်အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးပြကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အမှန်မဟုတ်ကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205163627/https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 }}</ref> သို့ဖြစ်ရာ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တို့သည် အာဏာသိမ်းပိုက်နိုင်သည့်အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /><ref>{{cite web |author1=ABC |author2=Reuters |title=Australia joins list of countries warning Myanmar military against staging coup amid fraud claims |url=https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 |website=ABC News (Australia) |access-date=2 February 2021 |language=English |date=Jan 30, 2021 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201123624/https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 }}</ref> ==ဖြစ်ရပ်များ== {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}} ၂၀၂၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ရက်​နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားသောပါတီခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ပြောရေး‌ဆိုခွင့်ရှိသူ [[မျိုးညွန့်|ဒေါက်တာမျိုးညွန့်]]က ဆိုသည်။<ref>[https://burmese.voanews.com/a/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီလို့ ယူဆ - NLD ပြောခွင့်ရသူ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205142547/https://burmese.voanews.com/amp/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html |date=5 February 2021 }}။ VOA Burmese။</ref> မိမိကိုလည်း တပ်မတော်မှ လာရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်ချေ ရှိကြောင်းလည်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says|url=https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|access-date=1 February 2021|website=news.trust.org|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f}}</ref> ထို့အပြင် အင်တာနက်လိုင်းနှင့် ဖုန်းလိုင်းများမှာလည်း ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=1 February 2021|website=NetBlocks|language=en-US|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 ရန်ကုန်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအများစု အဆက်သွယ်ပြတ်နေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201053831/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 |date=1 February 2021 }}။ [[ဘီဘီစီ]]မြန်မာ။</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-02|title=Myanmar Military Blocks Internet During Coup|url=https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup|access-date=2021-02-04|website=Human Rights Watch|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204035539/https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup}}</ref> ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ အယောက် ၄၀၀ ခန့်ကို နေပြည်တော်ရှိ စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာ၌ အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Hundreds of Myanmar MPs under house arrest|url=https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The News|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203070626/https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest}}</ref> ထိုအခါ NLD သည် ထိုဖမ်းဆီးခံရသောသူတို့အား ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ နေထိုင်နိုင်အောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":14">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar Military Give MPs 24 Hours to Leave Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203140839/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html}}</ref> ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များကိုရိပ်သာအတွင်း၌သာ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်သည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄ နာရီအတွင်း စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာမှ ထွက်ခွာရန်အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=၄ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|title=​နေပြည်​တော်စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာရှိကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄နာရီအတွင်းထွက်ခွာရန်ညွှန်ကြား|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html|language=my|accessdate=1 March 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219100553/https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html}}</ref><ref name=":14" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD လွှတ်တော်အမတ်အယောက် ၇၀ တို့သည် စစ်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် လွတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်သကဲ့သို့ သစ္စာဆိုကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204125351/https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/}}</ref> ထို့အပြင် တပ်မတော်သည် ၂၀၀၇ [[ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေး]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော မြဝ‌တီမင်းကြီးကျောင်း ဆရာတော်နှင့် [[ရွှေညဝါ ဆရာတော်|ရွှေညဝါဆရာတော်]]တို့အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":16">{{Cite web|date=2021-02-04|title=Statement on Recent Detainees in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/|access-date=2021-02-04|website=AAPP (Assistance Association for Political Prisoners)|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204124343/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Three Saffron Revolution monks among those detained in February 1 raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204065724/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ ကိုမြအေးအားလည်း ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Coup plunges Myanmar further into a climate of religious nationalism - UCA News|url=https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256|access-date=2021-02-04|website=ucanews.com|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205073223/https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256}}</ref> [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] (Assistance Association for Political Prisoners) အဖွဲ့၏အဆိုအရ လွှတ်တော်အမတ် ၁၃၃ ဦးနှင့် ပြည်သူလှုပ်ရှားမှုအတွက်တက်ကြွသူ ၁၄ ဦးတို့ကိုဖမ်းဆီးထားသည်။<ref name=":16" /> [[File:Military blocked Mandalay Region Government Office.jpg|thumb|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]ရုံးအနီးတွင် ပိတ်ဆို့ထားစဉ်]] [[နေပြည်တော်]]နှင့် [[ရန်ကုန်]]မြို့များတွင် တပ်မတော်စစ်သားများကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> နံနက် ၁၀နာရီခန့်မှစ၍ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှစစ်တပ်သည်တိုင်းပြည်ကို စတင်အုပ်ချုပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military says it is taking control of the country|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1|access-date=1 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201004828/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1}}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ၊ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း လက်ရှိဒုသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက ယာယီသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053833/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 }}</ref> ဒုသမ္မတဦးမြင့်ဆွေသည် [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တရားဝင်အာဏာလွှဲပြောင်းမှုမရှိသော်လည်း ယာယီသမ္မတဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁ ရက် ၂ လ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]] အခန်း(၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၇အရ [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတော်ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်]]ကြေညာခဲ့ပြီး ပုဒ်မ ၄၁၈ အရ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး‌မင်းအောင်လှိုင်အား အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year|url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html|access-date=2021-02-01|website=Deccan Herald|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201032705/https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html}}</ref> [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည်တိုင်းပြည်ကို တစ်နှစ်မျှ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်ဆေးဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်များဆောင်ရွက်ပြီး သည့်နောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အား ပုဒ်မ ၄၂၂ အရ အာဏာ ပြန်လည်လွှဲအပ်ပြီးနောက် (၆) လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကို ပြန်လည်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar to clarify voter fraud, hold new round of elections|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201060130/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html}}</ref><ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Telecommunications disruptions shut down Myanmar banks|url=https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html|access-date=1 February 2021|website=[[The Myanmar Times]]|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075108/https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html}}</ref> ညပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအသစ် ၁၁ ဦး ကို ခန့်အပ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref name="bbc1" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏နေအိမ်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့ကဝင်စီးခဲ့ရာ ‌သူမအားနိုင်ငံခြားမှဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများ ([[:en:Icom Incorporated|ICOM စကားပြောစက်]] ၁၀ လုံးနှင့် Jumber တစ်လုံး) ကို တရားမဝင်တင်သွင်းသည်ဟု တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":10">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Aung San Suu Kyi, Win Myint to face charges as NLD calls for ‘unconditional’ release|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063731/https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/}}</ref><ref name= "charges">{{cite web |author1=Stephen Coates |author2=Grant McCool |author3=Matthew Tostevin |title=Myanmar police file charges against Aung San Suu Kyi after coup |url=https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html |website=The Age |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131413/https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html }}</ref><ref>{{cite web |author1=Agencies/rw |title=Myanmar police file charges against ousted leader Aung San Suu Kyi under import-export law |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 |website=ChannelNewsAsia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=Reuters |title=Myanmar police charge ousted leader Aung San Suu Kyi, days after military coup |url=https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup |website=SBS |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131326/https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup }}</ref> ထိုအမှု၏ပြစ်ဒဏ်သည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် အပြင် ဒဏ်ကြေးပါပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။<ref name=":10" /><ref>{{Cite web|title=Myanmar Detained a Team of Journalists for Flying a Drone|url=https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/|access-date=2021-02-04|website=Time|accessdate=4 February 2021|archivedate=12 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031908/https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/}}</ref> နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော Car Campaign တွင် လက်ပြနှုတ်ဆက်ခဲ့သည်ကို လူစုလူဝေးပြုလုပ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလများတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက် ဥပဒေစည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name= "charges" /><ref name=":10" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျန်းလူမျိုး စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်သူ [[ရှောင် တာနယ်]] (Sean Turnell) အားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Agencies/kg |title=Myanmar detains Australian adviser to Aung San Suu Kyi; first known arrest of foreign national since coup |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 |website=ChannelNewsAsia |access-date=7 February 2021 |language=English |date=Feb 6, 2021 |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် တပ်မတော်သည် ညဘက်အပြင်မထွက်ရနှင့် လူ ၅ ဦးနှင့်အထက် စည်းဝေးခြင်းမပြုရအမိန့်တို့ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899}}</ref><ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Myanmar Military Govt Bans Gatherings of Five or More in Yangon, Other Areas|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210021006/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ NLD ရုံးချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/|title=Myanmar anti-coup protests resume despite bloodshed|date=10 February 2021|website=The Japan Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063733/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/}}</ref> ထို့အပြင်တပ်မတော်သည် ဆိုက်ဘာဥပဒေမူကြမ်းကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေမူကြမ်းကို နည်းပညာသမားများသည် လူ့အခွင့်အရေးကိုချိုးဖောက်သည်ဟုဆိုကာ အပြင်းအထန်ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Civil society, businesses condemn junta’s draft Cyber Security Law|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/|access-date=2021-02-13|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212190616/https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/}}</ref> မြန်မာ့အင်တာနက်အတွင်း [[မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)|Firewall]] ကို တရုတ်မှကူညီ၍ တည်ဆောက်မည့်အကြောင်းကို သံသယဖြစ်လာခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်သံရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်တရုတ်သည် ထိုအကြောင်းကို ကောလဟာလဟူ၍ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216015801/https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၌ ရဲသားများသည်လည်း ဆန္ဒပြသူများနှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="CTVM">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 |accessdate=16 February 2021 |archivedate=11 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211073456/https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်အချိန်၌ တပ်မတော်နှင့်မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဝန်ထမ်းများ၊ NLD အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[သူရဦးရွှေမန်း]]ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Military casts a wide net with a series of late-night raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids|access-date=2021-02-12|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှသတင်းမီဒီယာအား "အာဏာသိမ်းအစိုးရ" (အင်္ဂလိပ်အားဖြင့် "junta"၊ "regime") စသောအခေါ်အဝေါ်များကို အသုံးမပြုရန်တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-13|title=Myanmar Military Bans Use of ‘Regime’, ‘Junta’ by Media|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html}}</ref> ထို့အပြင်[[မင်းကိုနိုင်]]အားလည်း ဖေ့စဘွတ်ပေါ်တွင်ပို့စ်များရေးတင်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ကိုမင်းကိုနိုင်၊ ကိုဂျင်မီ၊ အဆိုတော်လင်းလင်း ၊ အင်းစိန်အောင်စိုး၊ ကိုမျိုးရန်နောင်သိမ်း၊ ပန်ဆယ်လို နှင့် မောင်မောင်အေး တို့အား ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲထားပြီး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားကြောင်း တပ်မတော် ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/204606|access-date=2021-02-13|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215241/https://news-eleven.com/article/204606}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူများအားဖိနှိပ်ရန် တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာကားများစသည်တို့ကို မြို့ကြီးများတစ်ခွင်ပို့ချထားသည်။ ပြည်သူများသည် ​ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite_web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html|title=Myanmar coup: Armoured vehicles deployed to cities amid protests as junta extends Aung San Suu Kyi detention|accessdate=15 February 2021|website=The Independent|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215153504/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=newcharge>{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c|title=New charge filed on Suu Kyi as Myanmar crackdown intensifies|publisher=Associated Press|date=February 17, 2020|accessdate=February 17, 2020|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216155441/https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နာမည်​​ကျော် ဆယ်လီဘရစ်တီ ၆ ဦးအား CDM ပြုလုပ်ရန်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Six Myanmar celebrities face arrest upon civil disobedience movement |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html |accessdate=19 February 2021 |archivedate=18 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218045636/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html }}</ref> ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂမြန်မာသံအမတ် ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]]သည် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ငြင်းဆန်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |title=Myanmar Ambassador to UN denounces military coup, as envoy warns democratic processes have been 'pushed aside' |access-date=1 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 }}</ref> နောက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်မှသူ့အား ရာထူးနေရာမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |title=Myanmar ambassador to the United Nations has been fired: state TV |access-date=1 March 2021 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=27 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 }}</ref> စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရဲစခန်းမှ ဂျပန်သတင်းထောက် ယူကီ ကီတာဇူမီ (Yuki Kitazumi) အား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Arrest">{{Cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |title=Japanese journalist briefly detained in Myanmar while covering protests |access-date=5 March 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=26 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html }}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၈ ရက်တွင် MRTV သည် မစ္ဈိမ၊ [[Myanmar Now]]၊ DVB၊ 7 Day News နှင့် ခေတ်သစ်မီဒီယာ ဟူသောသတင်းမီဒီယာတို့ကို ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ သတင်းဌာန ၅ ခုကို ထုတ်‌ဝေခွင့်ပိတ် – ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း|url=http://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|access-date=8 March 2021|website=BBC News မြန်မာ|language=my-MM|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ယူကေသံအမတ် ကျော်စွာမင်းသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးရန်တောင်းဆိုမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|title=Myanmar recalls ambassador in UK after he called for release of detained leader Aung San Suu Kyi|website=Sky News|access-date=11 March 2021|archive-date=9 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=9 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972}}</ref> ===နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ထိန်းသိမ်းခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရားရုံး၌ ဦးဝင်းမြင့်၏ ထွက်ဆိုချက်များအရ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ နံနက် (၅)နာရီခန့်တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]ရှိ အိပ်ခန်းသို့ စစ်သားများက တံခါးလာခေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်တော်အတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော စစ်သားများ ရောက်ရှိနှင့်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် စစ်သားများက အိမ်တော်အရှေ့ပိုင်းရှိ သမ္မတရုံးခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးမှ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတမှ ငြင်းဆိုသဖြင့် အနောက်ပိုင်းရှိ အိမ်တော်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမ္မတနှင့် မိသားစု၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများကို သိမ်းဆည်းလိုက်ကြသည်။ ထိုနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သမ္မတအိမ်တော်မှ (၃)ရက်အတွင်း ဖယ်ရှားရန် ပြောခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၄)ရက်နေ့ညတွင် သမ္မတအိမ်တော်အနီးရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော်များမှ တစ်လုံးတွင် နေရာချပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်နေရာတစ်ခုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525|title=စစ်တပ်အရာရှိကြီး နှစ်ဦးရုံးထဲ ဝင်လာပြီး နုတ်ထွက်ခိုင်း - သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်|accessdate=12 October 2021|archivedate=12 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211012145818/https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525}}</ref> ===အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခဲ့ရာမှ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့နှင့် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တို့တွင် တစ်ကြိမ်လျှင်(၆)လစီ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref><ref name="sixmonths">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16371|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂}}</ref><ref name="2022ndsc2nd">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/234923|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ) အစည်းအဝေးကျင်းပပြီး အရေးပေါ်ကာလအား ခြောက်လသက်တမ်းတိုး}}</ref> အခြေခံဥပဒေအရ အရေးပေါ်ကာလကို သာမန်အားဖြင့် (၆)လ ၂ကြိမ်သက်တမ်းတိုးနိုင်သော်လည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိတွင် တိုင်းပြည်သည် သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သဖြင့် နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးကြောင်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ယာယီသမ္မတက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးအား သဘောထားတောင်းခံခဲ့ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေနှင့် ညီညွတ်​ကြောင်း သ​ဘောထားပြန်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc1st">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/243866|title=သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သည့်အတွက် အရေးပေါ်ကာလကို နောက်ထပ်ခြောက်လသက်တမ်းတိုးရန် ကာလုံအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်}}</ref> ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ​နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc2nd">{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23119|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၂/၂၀၂၃}}</ref> === နောက်ပိုင်း အဖြစ်အပျက်များ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား အကျဉ်းချထားရာ တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းမြင့်အား စစ်တပ်က အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် မိသားစုထံပြန်လည်ရောက်ရှိ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba-2/ |access-date=2026-04-17 |language=en-US}}</ref> ==သိမ်းပိုက်ခြင်းအကြောင်းအရင်း== တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း အကြောင်းအရင်းကို သေချာစွာမသိရသေးပေ။ တပ်မတော်သည် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Tatmadaw seizes power under state of emergency, to rule for a year|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093858/https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/}}</ref> အာဏာမသိမ်းပိုက်မီ ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် စစ်တပ်၏စွပ်စွဲမှုကို သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=29 January 2021|title=Myanmar election commission rejects military’s fraud claims|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|access-date=2 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131321/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f}}</ref> ထိုသို့အာဏာသိမ်းပိုက်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ တပ်မတော်မှနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လိုခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar’s military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|access-date=2 February 2021|website=France 24|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201211206/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta}}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar military appoints ministers after ousting Suu Kyi in coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202111108/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်သောအခါတွင် ရာထူးမှအနားယူရမည်ဖြစ်ရာ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လတွင် အနားယူရတော့မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":4" >{{cite web|date=12 January 2021|title=Could Min Aung Hlaing’s retirement break the political deadlock?|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=30 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်အားဆက်ခံမည့်သူသည် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်သည်။<ref name=":4" /> သို့ဖြစ်ရာမင်းအောင်လှိုင်အနားယူသောအခါ နိုင်ငံတကာတရားရုံးများမှသူ့အား [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြဿနာများနှင့် အခြားစစ်ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|last=Editor|first=Richard Lloyd Parry, Asia|title=Senior General Min Aung Hlaing’s secret motive for Burma coup|language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb|access-date=2 February 2021|issn=0140-0460|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131340/https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb}}</ref><ref name=":5">{{cite web|title=General Min Aung Hlaing is the ambitious army chief and international pariah who seized power in Myanmar|url=https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar|access-date=2 February 2021|website=SBS News|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203032940/https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar}}</ref> ရာထူးမှအနားယူပြီးနောက်သူသည် နိုင်ငံရေးကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟုလည်း အရိပ်အမြွှက်ပြခဲ့သည်။<ref name=":5" /> Justice For Myanmar အဖွဲ့သည် မင်းအောင်လှိုင်မိသားစုတွင် စီးပွားရေးကိစ္စရပ်များရှိ‌သောကြောင့် စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှု မဖြစ်စေရန် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref name=":6">{{cite web|last=|first=|date=|title=Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Justice for Myanmar|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201043550/https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing}}</ref> မင်းအောင်လှိုင်သည် စစ်တပ်ပိုင်ဖြစ်သော မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]တို့ကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|last=Pierson|first=David|date=2021-02-02|title=Myanmar's military upended its comfortable status quo by staging a coup. Why?|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-02|website=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131325/https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo}}</ref> သူ၏ သားသမီးများသည်လည်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာနယ်ပယ်အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":6" /> အာဏာမသိမ်းမီ ရက်အနည်းငယ်အကြာက International Monetary Fund သည် ကိုဗစ်‌ရောဂါကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]အား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၀ မီလီယံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref name=":17">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-03|title=Days before coup, IMF sent Myanmar $350 million in emergency aid; no precedent for refund|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205170611/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R}}</ref> ထိုရန်ပုံငွေကို ထိုအဖွဲ့မှပြန်ယူခြင်းမရှိဘဲ ပေးအပ်ထားသည်။<ref name=":17" /> နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခံရသောအခါ IMF သည် အစိုးရပြည်သူ၏အလိုအတိုင်း ငွေကိုသုံးဆောင်သွားမည် ဟူ၍သာဆိုခဲ့သည်။<ref name=":18">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-05|title=IMF says members to guide decision on whether to recognize Myanmar's military leaders|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204203122/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y}}</ref> ဗဟိုဘဏ်၏အကြီးအကဲဖြစ်သူသည် စစ်တပ်မှဖြစ်ကြောင်းနှင့်ပက်သက်၍ ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref name=":18" /><ref>{{Cite web|title=Transcript of IMF Press Briefing|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing|access-date=2021-02-05|website=IMF|language=en|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075030/https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing}}</ref> အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ လော်ဘီသတင်းထောက်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အလွန် နီးစပ်လျက်ရှိနေသောကြောင့် အာဏာသိမ်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်အနေဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သော အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ရန် ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |title=Lobbyist says Myanmar junta wants to improve relations with the West, spurn China |author=Simon Lewis |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=7 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 }}</ref> ===နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အားဖြင့်ကြည့်ခြင်း=== အနောက်တိုင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်သည်။<ref name="cnbc-lee">{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |title=China's 'laissez-faire' approach toward Myanmar's coup puts its own interests at risk, says analyst |author=Yen Nee Lee |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html }}</ref><ref name="guardian-tisdall">{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |title=A child screams in Myanmar … and China pretends not to hear |author=Simon Tisdall |access-date=13 April 2021 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=12 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear }}</ref><ref name="ft-">{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |title=China holds the key to stabilising Myanmar |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အား အရေးယူမည့်ဥပဒေမူကြမ်းတို့ကို တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သာလျှင် ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ထိုနှစ်နိုင်ငံတို့သည် မြန်မာ့စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရာ၌ အဓိကနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။<ref name="borrell">{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |title=China, Russia undermine international Myanmar response, EU's top diplomat says |author=Kate Abnett |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO }}</ref> ၂၀၁၉ တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံအား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၁၉ ဘီလီယံရှိခဲ့၍ ဥရောပမှ မြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၇၀၀ မီလီယံသာ ရှိခဲ့သည်။<ref name="borrell"/> ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းရသဖြင့် ပိုမိုရောင်းရရန် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ထောက်ခံသည်။<ref name="ft-russia">{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|title=Russia strides into diplomatic void after Myanmar coup|access-date=13 April 2021|archive-date=13 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=13 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a}}</ref> အစ္စရေးနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာ့စစ်တပ်အား စစ်လက်နက်နှင့် စစ်ဖက်သုံးကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=GDC|date=2021-07-14|title=Myanmar Army used Israeli drones, armored vehicles and spyware during the military coup|url=https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/|access-date=2021-07-14|website=Global Defense Corp|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714053734/https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-01|title=Myanmar’s Military Deploys Digital Arsenal of Repression in Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html|access-date=2021-07-14|issn=0362-4331|accessdate=14 July 2021|archivedate=16 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210716231825/https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html}}</ref> အစ္စရေးတရားရုံးမှ မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းဝယ်မှုပိတ်ဆို့ရန် အမိန်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာစစ်တပ်သည် အခြားအစ္စရေးကုမ္ပဏီများမှ လက်နက်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Israel's top court just ruled about arms sales to Myanmar. But we're not allowed to tell you the verdict|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-s-top-court-just-ruled-about-arms-sales-to-myanmar-but-we-re-not-allowed-to-say-more-1.5453954|access-date=2021-07-14|website=Haaretz.com|language=en|accessdate=14 July 2021|archivedate=8 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108104131/https://www.haaretz.com/israel-news/1.814626}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-09-04|title=Israel refuses to halt arms supply to Myanmar army|url=https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army|access-date=2021-07-14|website=Dhaka Tribune|accessdate=14 July 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army}}</ref> တပ်မတော်အရာရှိများသည် အစ္စရေးလက်နက်ပြပွဲများကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2019-06-04|title=Despite int'l sanctions, Myanmar officials attend Tel Aviv weapons expo|url=https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/|access-date=2021-07-14|website=+972 Magazine|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714055238/https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/}}</ref> ==ဥပဒေအရသုံးသပ်မှု== တပ်မှ အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသည် မညီသည်ကို ဥပဒေပညာရှင်များက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":7" /> NLD အစိုးရသည် တပ်မတော်၏ ဥပဒေအသုံးချမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=‘The constitution is invalid now’: NLD patron fires back at military|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201143119/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|date=2021-02-02|title=After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131438/https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/}}</ref> တပ်မတော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ]]မှ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2021-02-01|title=Statement from Myanmar military on state of emergency|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2|url-status=live|access-date=2021-02-02|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201085507/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2}}</ref> သို့သော်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]နှင့်တိုင်ပင်ပြီးမှသာ ကြေညာနိုင်စွမ်းရှိသည်။<ref name=":3">{{Cite web|date=2021-02-01|title=Emergency Powers in Myanmar|url=https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/|access-date=2021-02-02|website=Melissa Crouch|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201025214/https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/}}</ref> ထို့သို့ကြေညာပြီးမှသာလျှင် ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၈ အရ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာလွှဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":3" /> အာဏာမသိမ်းပိုက်ခင် အချိန်တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင်များမှာ ပြည်သူများကရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်ကသာ ဦးဆောင်သည်ဟုဆိုခဲ့ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar latest: NLD calls for Suu Kyi's release|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-latest-NLD-calls-for-Suu-Kyi-s-release|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131350/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-Police-charges-Suu-Kyi-for-importing-walkie-talkies}}</ref> ထိုသို့ ဥပဒေများကို အသုံးချခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ တရားဝင် အတည်ပြုမှုမပါရှိခဲ့သောကြောင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်တရားဝင်သည် မဝင်သည်မှာ ဝေခွဲမရဖြစ်နေသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-02|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref><ref name=":7" >{{Cite web|last=Crouch|first=Melissa|date=2021-02-02|title=The power and ambition behind Myanmar’s coup|url=https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html|access-date=2021-02-02|website=The Age|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131431/https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html}}</ref> နိုင်ငံတကာ ဥပဒေပညာရှင်များကော်မရှင် International Commission of Jurists အဖွဲ့က စစ်တပ်၏အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိကာ စွပ်စွဲထားသော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မဲစာရင်းပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းသည် အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအရ လုံလောက်မျှတသော အနေအထားမဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါဖော်ပြချက်တွင် ဥပဒေပညာရှင်များအဖွဲ့က စစ်တပ်၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံ သုံးခုစလုံးကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":20">{{Cite web|date=2021-02-08|title=Myanmar: Military Coup d'état violates principles of rule of law, international law and Myanmar’s Constitution|url=https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/|access-date=2021-02-09|website=International Commission of Jurists|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209053601/https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/}}</ref> ==တုံ့ပြန်မှုများ== ===ပြည်တွင်း=== ====ဆန္ဒပြမှုများ==== {{main|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ}} [[File:2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြနေကြပုံ]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများနှင့် အခြားအလုပ်သမားများသည် "[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု‎|ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်း]]"ကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign'|url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|access-date=2 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131324/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html}}</ref> ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်၌လည်း "Civil Disobedience Movement" အဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ follower ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်မျှပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":11">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Teachers, students join anti-coup campaign as hospital staff stop work|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/|access-date=2021-02-03|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219062245/https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/}}</ref><ref name=":8" /> အစိုးရ၌လုပ်ကိုင်ကြသော အလုပ်သမားများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အနုနည်းဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":8" /><ref>{{cite web |author1=Matthew Tostevin |author2=Grant McCool |author3=Stephen Coates |title=Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131358/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z }}</ref> ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီ ၁၁၀ ကျော်မှ အလုပ်သမားများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar’s Medics Launch Civil Disobedience Campaign Against Coup|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223072851/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html}}</ref><ref name=":11" /> ဆရာဆရာမပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်နှင့်<ref name=":11" /> [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ အဖွဲ့ဝင်‌ဟောင်းများသည်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12" /> နေပြည်တော်၏ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ အလုပ်သမားများသည်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191412/https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ [[မင်းကိုနိုင်]]သည်လည်း ထိုသို့[[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]]ကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Veteran activist calls for civil disobedience in wake of coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191353/https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup}}</ref> ဆန္ဒပြသရာတွင် လက်သုံးချောင်းထောင်ထားခြင်းကို သင်္ကေတပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author1=AP |author2=ABC News (Australia) |title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 |website=ABC News (Australia) |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=8 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208220741/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 }}</ref> အချို့သော အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အာရှ၏ အွန်လိုင်း ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော [[နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ်]] (Milk Tea Alliance) ဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar’s military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=2021-02-05|website=South China Morning Post|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223094651/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]]သည် Civil Disobedience တွင်စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html}}</ref> "[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]" နှင့် "[[အရေးကြီးပြီ]]" ဟူသောသီချင်းတို့ကိုသီဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":23">{{Cite web|date=2018-08-09|title=Songwriter Who Provided ‘Theme Song’ to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=22 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210222024548/https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html}}</ref> [[File:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[မန္တလေး ဘူတာကြီး]]အနီး ၇၈ လမ်း၌ ဆိုင်ကယ်စီး၍ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ရန်ကုန်မြို့ ကဲ့သို့‌သော မြို့ကြီးများ၌ ‌ညနေ ၈ နာရီ အချိန်တိုင်းတွင် အိမ်တွင်း၌ "cacerolazo" ခေါ် အိုးများနှင့်သံပုံးများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် စစ်အစိုးရကိုဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=2021-02-04|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author1=Reuters Staff |title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |website=Reuters |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S }}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ထုတ်ကုန်များကို အားမပေးခြင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":13">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=21 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221154215/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}}</ref> ထိုအားမပေးသောထုတ်ကုန်များတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|Mytel]]၊ မြန်မာဘီယာ၊ မန္တလေးဘီယာ၊ ဒဂုံဘီယာ၊ [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။<ref name=":22">{{Cite web|title=Military Chief’s Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=4 February 2021|archivedate=15 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်း Mytel ၌ အလုပ်သမား ၇၁ ဦးသည် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name=":11" /> [[File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|[[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့]]၌ ဆရာမများ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သောရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှထွက်ရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131338/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html}}</ref> [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးစည်ပင်]]မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204184904/https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူအယောက်နှစ်သောင်းခန့် လမ်းပေါ်ထွက်ခဲ့၍ အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွတ်‌ပေးရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=search<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206120408/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon }}</ref> ထို့အပြင် မန္တလေးနှင့် ပျဉ်းမနားမြို့တို့၌လည်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Thousands Take to Streets of Myanmar to Protest Military Takeover<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206212943/https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် အကြမ်းဖက်အားကိုသုံး၍ ဆန္ဒပြသူများကို လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူ ၆ ဦးမှာ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် အသက် ၂၀ အရွယ်ရှိသော မိန်းကလေးတစ်ဦးသည်လည်း ဦးခေါင်း၌ကျည်ဆန်မှန်ခဲ့ကာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Six Protesters Injured After Myanmar Police Fire on Protest|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210055534/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html}}</ref> ဆန္ဒပြသူအယောက် ၁၀၀ ခန့်မှာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံရသူအများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-10|title=Arrested protesters released in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063638/https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html}}</ref> [[File:Our Legitimate Government CRPH.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားဝင်အစိုးရသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဖြစ်သည်ဟု ဗီနိုင်းများကိုင်ဆောင်၍ ဆန္ဒထုတ်ဖော်နေကြစဉ်။|link=Special:https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Our_Legitimate_Government_CRPH.jpg]] လူငယ်များသည် ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စကတ်များ၊ မင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံများ စသည်တို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး တစ်မူထူးခြားစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းသာမက နိုင်ငံတကာမီဒီယာများကို တွေ့မြင်စေရန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-08|title=Myanmar coup: 'My ex is bad but military is worse'|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001|access-date=2021-02-11|accessdate=12 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212214437/https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Princesses and bodybuilders: The new generation of Myanmar protesters|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html|access-date=2021-02-11|website=The Independent|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216143255/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ([[ပြည်ထောင်စုနေ့]]) တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Protesters defy Myanmar junta, shots fired in Mawlamyine|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/world/2067231/protesters-defy-myanmar-junta-shots-fired-in-mawlamyine|access-date=2021-02-12}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ ဆန္ဒပြသူများအား သေနတ်ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-14|title=Myanmar coup: Troops on the streets as internet cut off|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|access-date=2021-02-15|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955}}</ref> မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်သားများသည်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ရာဘာကျည်ဆန်များအပြင် လောက်လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-15|title=Myanmar: troops and police forcefully disperse marchers in Mandalay|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi}}</ref> ====အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု==== ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ဖေ့စဘွတ်လူမှုကွန်ရက်ကို "တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်လို‌သောကြောင့်" ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့အထိပိတ်ပင်ရန် အင်တာနက်ပေးစွမ်းသူများကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":15">{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}</ref> [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]] သည်လည်း [[Facebook Messenger|Facebook messenger၊]] [[အင်စတာဂရမ်]] နှင့် [[WhatsApp]] တို့ကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]ကမူ ဖေ့စဘွတ်ကိုသာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}</ref><ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်ကို ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်းလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်အပိတ်ပင်ခံရသောအခါ အသုံးပြုသူများသည် တွစ်တာသို့ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ရာ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar. စသည်တို့ကိုရေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် [[တွစ်တာ]]ကိုပါပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-06|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=2021-02-06|website=AP NEWS}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]မှ အင်တာနက် ပြန်ဖွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အင်တာနက် လိုင်းများကိုနေ့လယ်တွင်ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် လူမှုကွန်ရက်များကိုမူ ဆက်လက်ပိတ်ပင်ထားသည်။<ref>{{Cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=2021-02-07|website=CNA|language=en|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မှစ၍ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို မနက် ၁ နာရီမှ ၉ နာရီအထိပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-14|title=Myanmar: tanks roll into cities as internet shut down|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215035232/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-02-14|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=2021-02-15|issn=0362-4331|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215152313/https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html}}</ref> စစ်အစိုးရ၏ အင်တာနက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး နေ့စွဲအလိုက်စေခိုင်းမှုများကို [[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ |website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |accessdate=15 February 2021 |archivedate=15 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ }}</ref> ====စီးပွားရေး==== ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး အိမ်ရာတိုးတက်ရေး စီးပွားရေးဖြစ်သော Amata Corporation သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံကုန်ကျသော စက်မှုတိုးတက်ရေးဇုန်တည်ဆောက်ခြင်းကို အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့်ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9">{{Cite web|title=Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thai developer invests $1bn to put Myanmar industry on global map|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201132726/https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကားထုတ်လုပ်မှု အကြီးဆုံးဖြစ်သော [[စူဇူကီး]]သည်လည်း ပြည်တွင်းကားထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> ရန်ကုန် စတော့အိတ်စချိန်းသည်လည်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းစီးပွားရေးသည်လည်း ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Myanmar's real estate sector crashes|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205065856/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html}}</ref> ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော Total SE သည် မိမိ၏ပံ့ပိုးမှုအပေါ် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာနေသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-04|title=Total assessing impact of Myanmar coup on its projects|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120|access-date=2021-02-07|accessdate=7 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204144308/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကီရင် ကုမ္ပဏီ (Kirin Company) သည် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]နှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Erin Handley |title=Kirin, parent company of Australian beer company Lion, cuts ties with Myanmar military after coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 |website=ABC (Australian Broadcasting Network) |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=7 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207194258/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 }}</ref><ref>{{cite web |author1=Ben Doherty |author2=Ben Butler |title=Kirin beer company cuts brewery ties with Myanmar military over coup |url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup |website=The Guardian |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=10 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210035719/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup }}</ref><ref name=":19">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-08|website=Thomson Reuters Foundation|accessdate=10 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/}}</ref> ထိုကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဘီယာထုတ်လုပ်မှုတွင် ဈေးကွက်ရှယ်ရာ ၈၀% (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံ) ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":19" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် Razer ကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်မှ ရှယ်ယာအများစုပိုင်ဖြစ်သော Virginia Tobacco ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=hermesauto|date=2021-02-09|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture|url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|access-date=2021-02-09|website=The Straits Times|language=en|accessdate=10 February 2021|archivedate=20 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220104458/https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည်လည်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ပက်သက်၍ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့်လုပ်ဆောင်မည် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar junta chief Min Aung Hlaing says this coup is 'different'|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different|access-date=2021-02-09|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209073807/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] မြန်မာနိုင်ငံအားထောက်ပံ့မည့်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ပေးအပ်ခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Times|first=The New York|title=Video: Biden Imposes New Sanctions on Leaders of Myanmar Military Coup|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html|access-date=2021-02-11|issn=0362-4331|accessdate=12 February 2021|archivedate=11 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211053918/https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html}}</ref> ====တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများ==== ဆန္ဒပြမှုများစပြီးမကြာမီတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့]]မှ ပုန်ကန်မှုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရဲအရာရှိ ၁၁ ဦးသည် ဆန္ဒပြသူများအား မသတ်ဖြတ်လိုသောကြောင့် မြန်မာ–အိန္ဒိယနယ်စပ်ရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ မိသားစုများနှင့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |title=Archived copy |access-date=11 March 2021 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=10 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|title=Myanmar coup: India asked to return police officers who crossed border|work=BBC News|date=7 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|title=Myanmar protest: '19 Myanmar cops take shelter in Mizoram' &#124; World News – Times of India|website=The Times of India|access-date=11 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=17 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|title='Shoot till they are dead': Some Myanmar police flee to India after refusing orders|first=Devjyot|last=Ghoshal|date=10 March 2021|website=The Japan Times|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|title=Myanmar coup: 'We were told to shoot protesters', say police who fled|work=BBC News|date=10 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982}}</ref> စစ်ကောင်စီသည် မီဇိုရမ်ဒေသရှိ ရဲအရာရှိများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|title=Mizoram is waiting for govt's direction on Myanmar refugees: state minister|first=Press Trust of|last=India|newspaper=Business Standard India|date=8 March 2021|via=Business Standard|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html}}</ref> အာသံရိုင်ဖယ်တက်ဖွဲ့ကိုမူ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၏ လုံခြုံရေးကို ကျပ်မတ်စေရန် အိန္ဒိယအစိုးရမှ အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=IANS|title=India orders Assam Rifles to prevent influx from Myanmar|url=https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|access-date=12 March 2021|website=Telangana Today|language=en-US|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar}}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့အထိ ရဲသားများ ၆၀၀ ကျော်မျှ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-03-05|title=More Than 600 Police Join Myanmar's Anti-Regime Protest Movement|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html|access-date=2021-04-25|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်မှစ၍ နယ်စပ်၌ဖြတ်သန်းမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|title=India in diplomatic spot as Myanmar urges return of cops who fled|first=Super|last=User|date=7 March 2021|website=The Federal|access-date=11 March 2021|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/}}</ref> မြန်မာ့တပ်မတော်၌လည်း တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများရှိခဲ့သည်။ တပ်မ ၇၇ မှ အရာရှိ ထွန်းမြတ်အောင်နှင့် တပ်မ ၉၉ မှ ဗိုလ်မှူးဟိန်းသော်ဦးတို့အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်သားများသည် မိမိတို့ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":21">{{Cite web|title=အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက တပ်ပျက်နေကြောင်း ပုန်ကန်သူတပ်အရာရှိပြောကြား|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|access-date=2021-04-25|website=Myanmar NOW|language=my|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442}}</ref><ref name=":24">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-28|title=Inside Myanmar's Army: 'They See Protesters as Criminals'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|access-date=2021-04-25|issn=0362-4331|archive-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=26 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html}}</ref><ref name=":25">{{Cite web|title=Interview: 'Military Leaders Are Afraid of Letting Their Power Go'|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|access-date=2021-04-25|website=Radio Free Asia|language=en|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html}}</ref> ထိုတပ်အရာရှိတို့သည် တပ်မတော်အတွင်း၌ မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":21" /><ref name=":24" /><ref name=":25" /> ===နိုင်ငံတကာ=== ====ပြင်ပဆန္ဒပြမှုများ==== [[File:Protesters demanding Aung San Suu Kyi's release at Kasumigaseki, Tokyo after the February 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]၌ လူယောက် ၃၀၀၀ ခန့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆန္ဒပြကြစဉ်<ref>{{Cite web |title=3,000 Myanmar protesters rally in Tokyo for Suu Kyi’s release : The Asahi Shimbun<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 |accessdate=4 February 2021 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204095353/http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 }}</ref>]] ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာလူမျိုးအယောက် ၂၀၀ ခန့်နှင့် အချို့သော ထိုင်းဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအတွက် တက်ကြွသူများသည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]ရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Thaiprotest">{{Cite web|date=1 February 2021|title=ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306|access-date=1 February 2021|website=Bangkok Biz News|language=th|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182031/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306}}</ref> ထိုဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182055/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် [[ကုလသမဂ္ဂ တက္ကသိုလ်]]၌ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html}}</ref> ‌ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၏ မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ မြန်မာ-အမေရိကန်လူများ အယောက် ၁၅၀ ကျော် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=ဝါရှင်တန်ဒီစီက မြန်မာစစ်သံရုံးရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204043631/https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html}}</ref> စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းမပြုလုပ်ရန် သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Netto |first1=Stephen |title=Police issues warning against plans to protest in Singapore over current situation in Myanmar |url=https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ |website=The Online Citizen |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075814/https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ }}</ref><ref>{{cite web |author1=CNA/ga(ta) |author2=Channel News Asia |title=Police warn against plans to protest in Singapore over situation in Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 |website=ChannelNewsAsia |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205072243/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 }}</ref> ထိုရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ နိုင်ငံခြားသားဆန္ဒပြသူ ၃ ဦးကို ဆန္ဒပြခွင့်မယူထားသောကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 |accessdate=15 February 2021 |archivedate=14 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214235721/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 }}</ref> ====နိုင်ငံခြားအစိုးရများ==== [[File:Reacció al cop d'estat de Myanmar de 2021.svg|thumb| {{legend|#0000ff|မြန်မာ}} {{legend|#4daf4a|အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကိုဆန့်ကျင်}}{{legend|#80c87d|အလွန်စိုးရိမ်သည်ဟုဆို}}{{legend|#fee000|ကြားနေ}} {{legend|#c0c0c0|အဆိုပြုမှုမရှိ}}]] [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊<ref>{{Cite web|last=Feb 1|first=TIMESOFINDIA COM /|last2=2021|last3=Ist|first3=09:36|title=Deeply concerned by developments in Myanmar, says India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms|access-date=2021-02-01|website=The Times of India|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182036/https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms}}</ref> [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊<ref>{{cite news |title=Bangladesh wants democratic process upheld in Myanmar |url=https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation |access-date=1 February 2021 |work=Dhaka Tribune |publisher=2A Media Limited. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063550/https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation }}</ref> [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Indonesia Urges All Parties in Myanmar to Exercise Self-Restraint|url=https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Indonesia|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182046/https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint}}</ref> [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]၊<ref>{{cite web|year=1 February 2021|title=China 'notes' Myanmar coup, hopes for stability|publication-place=REUTERS|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0|access-date=1 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0}}</ref> [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Press Release: Latest Situation in Myanmar|url=https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000|publisher=Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182040/https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000}}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊<ref>{{Cite web|title=Pakistan hopes from all sides in Myanmar to be restraint, work for peace: Zahid Hafeez|url=https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez|access-date=2021-02-01|website=www.radio.gov.pk|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201144030/https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez}}</ref> [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]၊<ref>{{cite news |last1=Lee-Brago |first1=Pia |title=Philippines following Myanmar situation with deep concern |url=https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |access-date=2 February 2021 |work=Philstar.com |date=3 February 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |url-status=live |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern }}</ref> [[တောင်ကိုရီးယား]]၊<ref>{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325|title=S. Korea expresses concerns over Myanmar coup|website=[[Yonhap News Agency]]|date=February 1, 2021|accessdate=February 1, 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201100350/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325}}</ref> [[စင်္ကာပူ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar|title=MFA Spokesperson's Comments in Response to Media Queries on the Detention of Myanmar Leaders and Officials|date=1 February 2021|website=Ministry of Foreign Affairs Singapore|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182043/https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar}}</ref> စသောနိုင်ငံများသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို စိုးရိမ်ပါ‌ကြောင်းနှင့် အစိုးရနှင့်တပ်မတော်တို့သည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Goldman|first=Russell|date=2021-02-01|title=Myanmar’s Coup, Explained|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html|access-date=2021-02-02|issn=0362-4331|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202084031/https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html}}</ref> [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]၊<ref>{{cite web |last1=Tillett |first1=Andrew |title=Australia joins global condemnation of Myanmar generals |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 1, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201020736/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy }}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Statement on Myanmar|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=Minister for Foreign Affairs – Minister for Women – Senator the Hon Marise Payne|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093854/https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar}}</ref> [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊<ref>{{cite web|url=https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/|title=Justin Trudeau on Myanmar: “The democratic process must be respected”|date=2 February 2021|website=Cult MTL|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131331/https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/}}</ref> [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊<ref>{{Cite web |title=France calls on Myanmar military to release Suu Kyi, respect election results<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/myanmar-aung-san-suu-kyi-072052284.html |accessdate=2 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131433/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=2_cc-session_74704c41-a143-4ae4-8f5b-1e4af6cd3535 }}</ref> [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201104100/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]<ref>{{cite news |title=Japan urges Myanmar military to free Suu Kyi, restore democracy |url=https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |access-date=2 February 2021 |work=Manila Bulletin |agency=Agence France-Presse |date=1 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |url-status=live |accessdate=6 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ }}</ref> [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]]၊<ref>{{Cite web|last=Mahuta|first=Nanaia|date=1 February 2021|title=New Zealand statement on Myanmar|url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 February 2021|website=via beehive.gov.nz|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201051939/https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar}}</ref> [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]]၊<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Sánchez condena el golpe de Estado en Myanmar y pide vuelta a la democracia|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html|access-date=2021-02-01|website=La Vanguardia|language=es|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131521/https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html}}</ref> [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]၊<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar|title=Foreign Minister condemns military coup in Myanmar|publisher=Sveriges Radio|website=sverigesradio.se|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201221458/https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar}}</ref> [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]]၊<ref>{{cite news |last1=Bir |first1=Burak |title=Turkey condemns, 'deeply concerned' by coup in Myanmar |url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 |access-date=1 February 2021 |work=Anadolu Agency |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182117/https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 }}</ref> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749|title=UK condemns military coup in Myanmar|date=1 February 2021|work=Anadolu Agency|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182110/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749}}</ref> နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နိုင်ငံများ<ref>{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/|title=Statement by White House Spokesperson Jen Psaki on Burma|date=1 February 2021|website=The White House|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201072432/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/}}</ref> သည် ဖမ်းဆီးခံရသူတို့ကို လွှတ်ပေးသင့်ကြောင်း ရာဇသံအမိန့်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=‘Serious blow to democracy’: World condemns Myanmar military coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar |access-date=1 February 2021 |work=Al Jazeera |date=1 February 2021 |language=en |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201175726/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%c3%a9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182127/https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%C3%A9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 }}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]]သည်လည်း အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ [[ဒီမိုကရေစီ]]ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်အား လိုအပ်လာလျှင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Biden threatens sanctions on Myanmar after military coup|url=https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d|author=Lee, Matthew|website=APNews.com|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202013132/https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d}}</ref><ref>{{cite web|title=Statement by President Joseph R. Biden, Jr. on the Situation in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/|website=WhiteHouse.gov|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202023944/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/}}</ref> နယူးဇီလန်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်ဆင်တာ အာဒန် (Jacinta Ardern) သည် အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ရပ်တန့် ထားသည့်အပြင် ရာထူးကြီးဗိုလ်ချုပ်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806|title=New Zealand suspends ties with Myanmar; to ban visits from military leaders|website=CNA|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209090828/https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806}}</ref> [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့သည် ထိုအာဏာသိမ်းခြင်းကိစ္စကို ပြည်တွင်း ပြဿနာ အဖြစ်နှင့်သာ ယူဆ၍ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=West condemns Myanmar coup but Thailand, Cambodia shrug |url=https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug |access-date=1 February 2021 |work=Bangkok Post |publisher=Bangkok Post Public Company Ltd. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar's army seizes power, detains Aung San Suu Kyi |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 |access-date=1 February 2021 |work=National Post |agency=Reuters |date=1 February 2021 |language=en-CA |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 }}</ref><ref>{{cite news|title= Myanmar military coup: Nordic and Asian reactions|date= 2 February 2021|url= https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/|work= ScandAsia|accessdate= 2 February 2021|archivedate= 3 February 2021|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210203131348/https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]]သည် ထိုသို့အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီကို ထိခိုက်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary General - on Myanmar |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182155/https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar }}</ref> ထို့အပြင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအဖွဲ့]]သည်လည်း နိုင်ငံများအစည်းဝေးခေါ်ယူခဲ့၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ASEAN calls for "return to normalcy" in Myanmar after coup {{!}} Reuters<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131337/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A }}</ref><ref>{{Cite web |title=Negara-negara ASEAN Bahas Kudeta Militer di Myanmar<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182144/https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar }}</ref> [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]သည်လည်း ထိုသို့ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့်ပက်သက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201081644/https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 }}</ref><ref name=politcoeu>{{cite news|url=https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/|title=EU leaders condemn military coup in Myanmar|last=Adkins|first=William|date=1 February 2021|work=Politico|accessdate=1 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131434/https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]တွင် ယူကေမှဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ဖော်ယူရေးနှင့် တပ်မတော်အား ပစ်ဒဏ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် အစည်း‌အဝေးခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=UNSC takes no action on coup in Myanmar |url=https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar |access-date=3 February 2021 |work=Gulf Today |date=3 February 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131416/https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=jt |title=UN Security Council searches for unity on Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 |website=Channel News Asia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131415/https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AL JAZEERA AND NEWS AGENCIES |title=Security Council fails to agree statement condemning Myanmar coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup |website=Al Jazeera |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |quote=The UN Security Council has failed to agree on a joint statement condemning Monday’s coup in Myanmar, after a two hour long emergency meeting failed to secure the support of China, a key Myanmar ally and a veto-holding permanent member of the council. |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203041029/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup }}</ref><ref>{{cite web |author1=AP |title=UN Security Council takes no action on Myanmar coup |url=https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup |website=Euronews |access-date=3 February 2021 |language=English |date=February 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131406/https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup }}</ref> သို့သော် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၅ နိုင်ငံလုံးမှ သဘောတူညီချက်မရရှိခဲ့ပေ။ တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် အစိုးရနှင့်ပြန်လည်ဆွေးနွှေးလိုသည်ဟုဆိုကာ သဘောတူပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင် များဖြစ်ကြသော တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် [[ဗီတို|ဗီတိုအာဏာ]]ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်ပိတ်ပင်ခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်သည် "အစိုးရပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း" သာဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1= |title=Myanmar coup: China blocks UN condemnation as protest grows |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 |website=BBC News |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203101508/https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 }}</ref> အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမဟုတ်ကြသော အိန္ဒိယနှင့်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် ထိုသို့ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ဖော်ယူရေးကို ပြုလုပ်ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|work=The Guardian|title=Aung San Suu Kyi could face two years in jail over ‘illegal’ walkie-talkies|date=3 February 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223034039/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi}}</ref> ၂၀၂၁ မတ် လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဖမ်းဆီးခံရသူများအား ပြန်လွတ်ပေးရန်၊ အာဆီယံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအားကူညီပေးရန်၊ စစ်တပ်နှင့်ပြည်သူနှစ်ဖက်လုံးမှ ဆွေးနွှေးတိုင်ပင်ကြရန်သာ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="un_calls_for_reversal_2021_03_10_ap">[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4 "UN calls for reversal of Myanmar coup and condemns violence"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053758/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Associated Press]] (also at: ''[https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters U.S. News and World Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters|date=11 April 2021}}'' and [https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124 CTV News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124|date=11 April 2021}}, retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_agrees_to_condemn_2021_03_10_reuters">[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8 "U.N. Security Council agrees to condemn Myanmar violence, urge military restraint,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Reuters News Service]], (also in the ''[https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint Straits Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055920/https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint|date=11 April 2021}}'') retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_strongly_condemns_2021_03_11_afp_thehindu">[https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece "U.N. Security Council Strongly Condemns Myanmar Military's Violence,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616050212/https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece|date=16 June 2021}} March 11, 2021, [[Agence France-Presse]] in ''[[The Hindu]]''</ref><ref name="press_release_sc14462_2021_03_10_unsc">[https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm "Issuing Presidential Statement, Security Council Expresses Deep Concern about Developments in Myanmar,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055134/https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm|date=11 April 2021}} Press Release SC/14462, March 10, 2021, [[United Nations Security Council]], retrieved April 9, 2021</ref> ၂၀၂၁ မတ် ၂၇ တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders |url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |work=[[The Wire (India)|The Wire]] |date=28 March 2021 |access-date=28 March 2021 |archive-date=28 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=28 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade }}</ref> [[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]] ၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ တွင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအသင်း]]မှ မင်းအောင်လှိုင်အား အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ [[ဂျာကာတာမြို့]]ရှိ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ဆန့်ကျင်သောနိုင်ငံရေးသမားများမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]သည် အာဆီယံအား ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအား ထိုအစည်းအဝေးသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title=Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say|url=https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|access-date=2021-04-22|website=ASEAN Parliamentarians for Human Rights|language=en-US|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=28 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/}}</ref><ref>{{cite news |last1=Allard |first1=Tom |title=Southeast Asian leaders to press Myanmar junta to end violence, allow aid - sources |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |access-date=April 24, 2021 |work=Reuters |date=April 24, 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=23 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ }}</ref> ထိုအစည်းအဝေးတွင် မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=ASEAN leaders meet Myanmar coup leader Min Aung Hlaing in Indonesia, amid killings |url=https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |access-date=24 April 2021 |work=The Hindu |date=24 April 2021 |language=en-IN |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=24 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece }}</ref> အာဆီယံသည် အချက်ငါးချက်ပါ သဘောတူညီမှု (five-point consensus) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ မင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်သူတို့အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချပေးရန်သာတောင်းဆိုခဲ့၍ အခြားထိရောက်‌သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပေးစွမ်းခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=Chairman's Statement on the ASEAN Leaders' Meeting.|url=http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|access-date=2021-04-24|website=ASEAN Summit 2021|language=en-US|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx}}</ref> =====အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်များ===== အာဆီယံ၏ သဘောတူညီထားသော အချက် (၅)ချက်အရ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီး [[အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်]]၊ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ပရက် ဆိုခွန်]]၊ ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ရတ်နို မာဆုဒီ]] တို့က အထူးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်မှုပုံစံအသစ်|url=https://news-eleven.com/article/243121}}</ref> ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== {{wikisource|ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် ၁/၂၀၂၁}} * [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] * [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ]] * [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)]] * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ==ကိုးကားချက်== {{reflist}} [[Category:၂၀၂၁ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် အာဏာသိမ်းရန်ကြိုးပမ်းမှုများ]] {{တပ်မတော်}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} rvegvzih9fpycos0vy006i271t9xb4s 1050521 1050512 2026-08-27T15:17:31Z Dr Lotus Black 31011 "[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]" ကို ကာကွယ်ခဲ့သည် ([ပြင်ဆင်ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] ( ၁၅:၁၇၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၇ (UTC) တွင် သက်တမ်းကုန်မည်) [ရွှေ့ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] ( ၁၅:၁၇၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၇ (UTC) တွင် သက်တမ်းကုန်မည်)) 1050512 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံအာဏာသိမ်းခံရခြင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာ့နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများသမိုင်း]] | image = Aung San Suu Kyi & Min Aung Hlaing collage.jpg | image_size = | alt = | caption = ဖမ်းဆီးခံရသော အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|​‌‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (ဝဲ) နှင့် <br/>အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သောခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာ) | date = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုအောင်မြင် * [[NLD]] အစိုးရ ဖျက်ချခံရ၊ [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရ]] စတင် * ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ဖမ်းဆီးခံရ * ဝန်ကြီး ၂၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ<ref name="bbc1">{{cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-01|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> * [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] ရလဒ်များ ဖျက်သိမ်းခံရ<ref name="NPR Prime Minister">{{cite news |title=Myanmar's Military Leader Declares Himself Prime Minister And Promises Elections |url=https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |access-date=10 August 2021 |work=[[Associated Press]] |agency=[[NPR]] |date=2 August 2021 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810025127/https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |url-status=live }}</ref> * [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]ဖျက်သိမ်း၊<ref>{{cite web |title=Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |website=The Irrawaddy |access-date=7 April 2021 |date=8 February 2021 |archive-date=27 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227061607/https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |url-status=live }}</ref> ရွေးကောက်ထားသည့်အစိုးရသစ် မဖွဲ့စည်းနိုင် * နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ (သုံးနှစ် အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့)<ref>{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar Junta Extends State of Emergency for Fourth Time |url=https://thediplomat.com/2023/08/myanmar-junta-extends-state-of-emergency-for-fourth-time/ |access-date=5 August 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=1 August 2023}}</ref> * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကိုဖွဲ့စည်း * ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]မှဦးဆောင် * [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]ကို ယာယီသမ္မတ အဖြစ်ထားရှိ * စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ]]နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ဖြစ်ပေါ်<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/ |work=The BBC |agency=The BBC |date=1 February 2022 |access-date=2 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hutt |first1=David |title=The World Must Respond to Myanmar's Civil War Rather Than Its Coup |url=https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |access-date=21 September 2022 |work=[[The Diplomat]] |date=14 September 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921070825/https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=Myanmar's junta can't win the civil war it started |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |access-date=21 September 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=21 July 2022 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114829/https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ebbighausen |first1=Rodion |title=Who is winning Myanmar's civil war? |url=https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |access-date=21 September 2022 |work=[[Deutsche Welle]] |date=1 July 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190522/https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Davis |first1=Anthony |title=Is Myanmar's military starting to lose the war? |url=https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |access-date=21 September 2022 |work=[[Asia Times]] |date=30 May 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190524/https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |url-status=live }}</ref> | status = | combatants_header = အစိုးရ-တပ်မတော် | combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|မြန်မာအစိုးရ]] * {{flagicon image|Flag_of_National_League_for_Democracy.svg}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | combatant2 = {{armed forces|MYA}} * {{flagicon image|Flag_of_the_Union_Solidarity_and_Development_Party.svg}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | combatant3 = | commander1 = {{flagdeco|MYA}} [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ]]) </small> <br>{{flagdeco|MYA}} [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] <br> <small> ([[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]) </small> | commander2 = {{flagdeco|MYA|military}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] <br> <small> ([[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]) </small> <br> {{flagdeco|MYA}} [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံဒုသမ္မတ]]) </small> | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မနက်ပိုင်းအချိန်တွင် [[မြန်မာ့တပ်မတော်|တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် သမ္မတဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အပါအဝင် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mahtani |first1=Shibani |last2=Lynn |first2=Kyaw Ye |title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html |access-date=1 February 2021 |work=The Washington Post |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182106/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html }}</ref> ထို့နောက် ယာယီသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ)အစည်းအဝေး ခေါ်ယူကာ နိုင်ငံ‌တော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး တပ်မ‌တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|first=Thomson Reuters|last=Foundation|website=news.trust.org|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|website=www.xinhuanet.com|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military |date=February 1, 2021 |website=voanews.com |publisher=VOA (Voice of America) |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military }}</ref> အာဏာသိမ်းယူမှု ဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဦးဝင်းမြင့်ကို [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု (မြန်မာနိုင်ငံ)|ကိုဗစ်ကာလ]]၌ ကျန်းမာရေးထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်း‌ကြောင့်ဟု စွပ်စွဲ၍ လည်းကောင်း တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last1=Whatan|first1=Thura|last2=Whatan|firs21=Myat|5=|date=2021-02-03|title=Myanmar State Counsellor and President charged, detained for 2 more weeks|language=en-UK|work=Myanmar Times|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html|access-date=2021-02-04|12=|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204191912/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Adange|first=Christy|date=2021-02-04|title=Myanmar Coup: Aung San Suu Kyi charged with military for “transceiver and handshake”|language=en-NZ|work=Wall Street Journal|url=https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063650/https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Quint|first=The|date=2021-02-04|title=Days After Coup, Aung San Suu Kyi Charged for Breaching Import Law|language=en-IN|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204045614/https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law}}</ref><ref>{{Cite news|last=Solomon|first=Feliz|date=2021-02-03|title=After Myanmar Coup, Aung San Suu Kyi Accused of Illegally Importing Walkie Talkies|language=en-US|work=Eminetra|url=https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563|access-date=2021-02-04|issn=0099-9660|accessdate=4 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203182100/https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်းကြောင့်ဟု စွပ်စွဲကာ ထပ်မံတရားစွဲခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi faces new charge amid protests|publisher=BBC News|date=February 16, 2021|accessdate=February 17, 2020|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215220440/https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429}}</ref>၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့ထိ စစ်အစိုးရအားဆန့်ကျင်သူများအား အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခြင်း ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၂၀ ကျော်ရှိပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူ၆၈၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု AAPP<ref>{{Cite web|title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/?p=16627|access-date=2021-07-20|website=AAPP|accessdate=24 July 2021|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723233135/https://aappb.org/?p=16627}}</ref>နှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနများတွင်တွေ့ရသော်လည်း အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှာငြင်းဆန်နေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]၏ ဖြိုခွင်းမှုများကို တုံ့ပြန်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ဆန့်ကျင်မှုများ]] နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref name="voanews.com">{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=27 June 2021 |access-date=13 April 2023 |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၁,၇၁၉ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ၉,၉၈၄ ဦး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://aappb.org/|title=AAPP Assistance Association for Political Prisoners|access-date=4 February 2021|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206105846/https://aappb.org/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ထင်ရှားသော NLD ပါတီဝင် သုံးဦးမှာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရစဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့သလို<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |title=Myanmar coup: Party official dies in custody after security raids |work=BBC News |date=7 March 2021 |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307130252/https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0|title=Second Myanmar official dies after arrest, junta steps up media crackdown|newspaper=Reuters|date=9 March 2021|url-status=live|access-date=10 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031629/https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးကိုလည်း စစ်အစိုးရက ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=2022-07-25 |title=Myanmar Executes Four Pro-Democracy Activists, Defying Foreign Leaders |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |access-date=2023-03-27 |issn=0362-4331 |archive-date=16 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116125614/https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျရောက်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၇၆ ကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အကျဉ်းသား ၉,၀၀၀ ကျော်အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-01-04 |title=Myanmar junta to release more than 9,000 prisoners in Independence Day amnesty |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240104-myanmar-junta-to-release-more-than-9-000-prisoners-in-independence-day-amnesty |access-date=2024-01-04 |website=France 24 |language=en}}</ref> ==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း== [[File:Map_Pyithu_Hluttaw_Election_Results_2020_IFES_MIMU1707v02_24Nov2020_A3.pdf|thumb|left|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀| ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ အနိုင်ရရှိထားပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွှတ်လပ်ရေး]]ရပြီးနောက် တိုင်းပြည်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၀ အကြားတွင် တပ်မတော်သည် ဝန်ကြီးချုပ်[[ဦးနု]]အစား တိုင်းပြည်ကို‌ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2020-09-26|title=On This Day, The Day Myanmar’s Elected Prime Minister Handed Over Power|url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html|access-date=2021-02-01|website=[[The Irrawaddy]]|language=en-US|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201010110/https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html}}</ref> ၁၉၆၀ တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း<ref>{{cite journal|last=Butwell|first=Richard|author2=von der Mehden, Fred|year=1960|title=The 1960 Election in Burma|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_1960-06_33_2/page/144|journal=Pacific Affairs|publisher=Pacific Affairs, University of British Columbia|volume=33|issue=2|pages=144–157|jstor=2752941}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]သည် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်ပိုက်ခဲ့‌]]သည်။<ref>{{Cite book|last=Taylor|first=Robert|url=http://dx.doi.org/10.1355/9789814620147|title=General Ne Win|date=2015-05-25|publisher=ISEAS Publishing|isbn=978-981-4620-14-7|access-date=2 February 2021|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1355/9789814620147/html|url-status=live}}</ref> ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|အရေးအခင်းကြီး]]ဖြစ်ခဲ့ရာ ဦးနေဝင်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် တပ်မတော်ဦးစီးသော [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] သည် ချက်ချင်းအာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=How A Failed Uprising Set The Stage For Myanmar's Future|url=https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/|access-date=2021-02-01|website=Time magazine]|accessdate=2 February 2021|archivedate=19 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919162950/https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/}}</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|ရွှေးကောက်ပွဲ]]ကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ရာ ဒေါ်ဆောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အနိုင်ရခဲ့လေသည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied |url=https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied# |website=Human Rights Watch |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=26 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926222650/https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied }}</ref><ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p611 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref><ref>{{cite web |last1=Yan Aung |first1=Wei |title=Myanmar’s 1990 Election: Born of a Democratic Uprising, Ignored by the Military |url=https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=31 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131234239/https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html }}</ref> စစ်တပ်အစိုးရသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အရပ်သားအစိုးရ၏ပါတီမှာ စစ်တပ်ကသာဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=How Myanmar's Fragile Push for Democracy Collapsed in a Military Coup|url=https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/|access-date=2021-02-01|website=Time|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201014938/https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည်ထပ်မံ၍ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]၏ နေရာများအနက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုတပ်မတော်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နေရာယူထားသည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |title=As Myanmar opens to the world, the mess inside becomes more apparent |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |access-date=1 February 2021 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |url-status=live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်နေရာ ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာကိုအနိုင်ရရှိခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထက်ပင် ပို၍များပြားသည်။ တပ်မတော်၏ ကျောထောက်နောက်ခံ ပါတီဖြစ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကမူ နေရာ ၃၃ နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ထိုအခါတပ်မတော်သည် မဲပေးခွင့်ရှိသူ ဦးရေးထက် မဲစာရင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် ၁၀ သန်းကျော်ပိုမိုများပြားနေခြင်း ကြိုတင်ဆန္ဒမဲပေးချိန်များတွင်လဲ မလျှော်ကန်သော (ဥပဒေနှင့် မညီညွှတ်သော) မဲပေးခြင်းများ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်ခြင်းများမရှိခဲ့ခြင်း စသည်ဖြင့်အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးပြကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အမှန်မဟုတ်ကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205163627/https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 }}</ref> သို့ဖြစ်ရာ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တို့သည် အာဏာသိမ်းပိုက်နိုင်သည့်အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /><ref>{{cite web |author1=ABC |author2=Reuters |title=Australia joins list of countries warning Myanmar military against staging coup amid fraud claims |url=https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 |website=ABC News (Australia) |access-date=2 February 2021 |language=English |date=Jan 30, 2021 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201123624/https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 }}</ref> ==ဖြစ်ရပ်များ== {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}} ၂၀၂၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ရက်​နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားသောပါတီခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ပြောရေး‌ဆိုခွင့်ရှိသူ [[မျိုးညွန့်|ဒေါက်တာမျိုးညွန့်]]က ဆိုသည်။<ref>[https://burmese.voanews.com/a/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီလို့ ယူဆ - NLD ပြောခွင့်ရသူ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205142547/https://burmese.voanews.com/amp/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html |date=5 February 2021 }}။ VOA Burmese။</ref> မိမိကိုလည်း တပ်မတော်မှ လာရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်ချေ ရှိကြောင်းလည်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says|url=https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|access-date=1 February 2021|website=news.trust.org|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f}}</ref> ထို့အပြင် အင်တာနက်လိုင်းနှင့် ဖုန်းလိုင်းများမှာလည်း ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=1 February 2021|website=NetBlocks|language=en-US|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 ရန်ကုန်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအများစု အဆက်သွယ်ပြတ်နေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201053831/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 |date=1 February 2021 }}။ [[ဘီဘီစီ]]မြန်မာ။</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-02|title=Myanmar Military Blocks Internet During Coup|url=https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup|access-date=2021-02-04|website=Human Rights Watch|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204035539/https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup}}</ref> ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ အယောက် ၄၀၀ ခန့်ကို နေပြည်တော်ရှိ စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာ၌ အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Hundreds of Myanmar MPs under house arrest|url=https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The News|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203070626/https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest}}</ref> ထိုအခါ NLD သည် ထိုဖမ်းဆီးခံရသောသူတို့အား ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ နေထိုင်နိုင်အောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":14">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar Military Give MPs 24 Hours to Leave Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203140839/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html}}</ref> ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များကိုရိပ်သာအတွင်း၌သာ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်သည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄ နာရီအတွင်း စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာမှ ထွက်ခွာရန်အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=၄ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|title=​နေပြည်​တော်စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာရှိကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄နာရီအတွင်းထွက်ခွာရန်ညွှန်ကြား|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html|language=my|accessdate=1 March 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219100553/https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html}}</ref><ref name=":14" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD လွှတ်တော်အမတ်အယောက် ၇၀ တို့သည် စစ်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် လွတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်သကဲ့သို့ သစ္စာဆိုကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204125351/https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/}}</ref> ထို့အပြင် တပ်မတော်သည် ၂၀၀၇ [[ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေး]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော မြဝ‌တီမင်းကြီးကျောင်း ဆရာတော်နှင့် [[ရွှေညဝါ ဆရာတော်|ရွှေညဝါဆရာတော်]]တို့အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":16">{{Cite web|date=2021-02-04|title=Statement on Recent Detainees in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/|access-date=2021-02-04|website=AAPP (Assistance Association for Political Prisoners)|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204124343/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Three Saffron Revolution monks among those detained in February 1 raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204065724/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ ကိုမြအေးအားလည်း ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Coup plunges Myanmar further into a climate of religious nationalism - UCA News|url=https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256|access-date=2021-02-04|website=ucanews.com|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205073223/https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256}}</ref> [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] (Assistance Association for Political Prisoners) အဖွဲ့၏အဆိုအရ လွှတ်တော်အမတ် ၁၃၃ ဦးနှင့် ပြည်သူလှုပ်ရှားမှုအတွက်တက်ကြွသူ ၁၄ ဦးတို့ကိုဖမ်းဆီးထားသည်။<ref name=":16" /> [[File:Military blocked Mandalay Region Government Office.jpg|thumb|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]ရုံးအနီးတွင် ပိတ်ဆို့ထားစဉ်]] [[နေပြည်တော်]]နှင့် [[ရန်ကုန်]]မြို့များတွင် တပ်မတော်စစ်သားများကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> နံနက် ၁၀နာရီခန့်မှစ၍ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှစစ်တပ်သည်တိုင်းပြည်ကို စတင်အုပ်ချုပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military says it is taking control of the country|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1|access-date=1 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201004828/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1}}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ၊ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း လက်ရှိဒုသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက ယာယီသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053833/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 }}</ref> ဒုသမ္မတဦးမြင့်ဆွေသည် [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တရားဝင်အာဏာလွှဲပြောင်းမှုမရှိသော်လည်း ယာယီသမ္မတဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁ ရက် ၂ လ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]] အခန်း(၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၇အရ [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတော်ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်]]ကြေညာခဲ့ပြီး ပုဒ်မ ၄၁၈ အရ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး‌မင်းအောင်လှိုင်အား အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year|url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html|access-date=2021-02-01|website=Deccan Herald|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201032705/https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html}}</ref> [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည်တိုင်းပြည်ကို တစ်နှစ်မျှ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်ဆေးဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်များဆောင်ရွက်ပြီး သည့်နောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အား ပုဒ်မ ၄၂၂ အရ အာဏာ ပြန်လည်လွှဲအပ်ပြီးနောက် (၆) လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကို ပြန်လည်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar to clarify voter fraud, hold new round of elections|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201060130/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html}}</ref><ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Telecommunications disruptions shut down Myanmar banks|url=https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html|access-date=1 February 2021|website=[[The Myanmar Times]]|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075108/https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html}}</ref> ညပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအသစ် ၁၁ ဦး ကို ခန့်အပ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref name="bbc1" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏နေအိမ်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့ကဝင်စီးခဲ့ရာ ‌သူမအားနိုင်ငံခြားမှဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများ ([[:en:Icom Incorporated|ICOM စကားပြောစက်]] ၁၀ လုံးနှင့် Jumber တစ်လုံး) ကို တရားမဝင်တင်သွင်းသည်ဟု တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":10">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Aung San Suu Kyi, Win Myint to face charges as NLD calls for ‘unconditional’ release|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063731/https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/}}</ref><ref name= "charges">{{cite web |author1=Stephen Coates |author2=Grant McCool |author3=Matthew Tostevin |title=Myanmar police file charges against Aung San Suu Kyi after coup |url=https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html |website=The Age |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131413/https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html }}</ref><ref>{{cite web |author1=Agencies/rw |title=Myanmar police file charges against ousted leader Aung San Suu Kyi under import-export law |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 |website=ChannelNewsAsia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=Reuters |title=Myanmar police charge ousted leader Aung San Suu Kyi, days after military coup |url=https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup |website=SBS |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131326/https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup }}</ref> ထိုအမှု၏ပြစ်ဒဏ်သည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် အပြင် ဒဏ်ကြေးပါပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။<ref name=":10" /><ref>{{Cite web|title=Myanmar Detained a Team of Journalists for Flying a Drone|url=https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/|access-date=2021-02-04|website=Time|accessdate=4 February 2021|archivedate=12 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031908/https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/}}</ref> နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော Car Campaign တွင် လက်ပြနှုတ်ဆက်ခဲ့သည်ကို လူစုလူဝေးပြုလုပ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလများတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက် ဥပဒေစည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name= "charges" /><ref name=":10" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျန်းလူမျိုး စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်သူ [[ရှောင် တာနယ်]] (Sean Turnell) အားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Agencies/kg |title=Myanmar detains Australian adviser to Aung San Suu Kyi; first known arrest of foreign national since coup |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 |website=ChannelNewsAsia |access-date=7 February 2021 |language=English |date=Feb 6, 2021 |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် တပ်မတော်သည် ညဘက်အပြင်မထွက်ရနှင့် လူ ၅ ဦးနှင့်အထက် စည်းဝေးခြင်းမပြုရအမိန့်တို့ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899}}</ref><ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Myanmar Military Govt Bans Gatherings of Five or More in Yangon, Other Areas|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210021006/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ NLD ရုံးချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/|title=Myanmar anti-coup protests resume despite bloodshed|date=10 February 2021|website=The Japan Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063733/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/}}</ref> ထို့အပြင်တပ်မတော်သည် ဆိုက်ဘာဥပဒေမူကြမ်းကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေမူကြမ်းကို နည်းပညာသမားများသည် လူ့အခွင့်အရေးကိုချိုးဖောက်သည်ဟုဆိုကာ အပြင်းအထန်ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Civil society, businesses condemn junta’s draft Cyber Security Law|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/|access-date=2021-02-13|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212190616/https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/}}</ref> မြန်မာ့အင်တာနက်အတွင်း [[မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)|Firewall]] ကို တရုတ်မှကူညီ၍ တည်ဆောက်မည့်အကြောင်းကို သံသယဖြစ်လာခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်သံရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်တရုတ်သည် ထိုအကြောင်းကို ကောလဟာလဟူ၍ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216015801/https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၌ ရဲသားများသည်လည်း ဆန္ဒပြသူများနှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="CTVM">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 |accessdate=16 February 2021 |archivedate=11 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211073456/https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်အချိန်၌ တပ်မတော်နှင့်မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဝန်ထမ်းများ၊ NLD အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[သူရဦးရွှေမန်း]]ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Military casts a wide net with a series of late-night raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids|access-date=2021-02-12|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှသတင်းမီဒီယာအား "အာဏာသိမ်းအစိုးရ" (အင်္ဂလိပ်အားဖြင့် "junta"၊ "regime") စသောအခေါ်အဝေါ်များကို အသုံးမပြုရန်တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-13|title=Myanmar Military Bans Use of ‘Regime’, ‘Junta’ by Media|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html}}</ref> ထို့အပြင်[[မင်းကိုနိုင်]]အားလည်း ဖေ့စဘွတ်ပေါ်တွင်ပို့စ်များရေးတင်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ကိုမင်းကိုနိုင်၊ ကိုဂျင်မီ၊ အဆိုတော်လင်းလင်း ၊ အင်းစိန်အောင်စိုး၊ ကိုမျိုးရန်နောင်သိမ်း၊ ပန်ဆယ်လို နှင့် မောင်မောင်အေး တို့အား ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲထားပြီး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားကြောင်း တပ်မတော် ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/204606|access-date=2021-02-13|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215241/https://news-eleven.com/article/204606}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူများအားဖိနှိပ်ရန် တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာကားများစသည်တို့ကို မြို့ကြီးများတစ်ခွင်ပို့ချထားသည်။ ပြည်သူများသည် ​ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite_web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html|title=Myanmar coup: Armoured vehicles deployed to cities amid protests as junta extends Aung San Suu Kyi detention|accessdate=15 February 2021|website=The Independent|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215153504/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=newcharge>{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c|title=New charge filed on Suu Kyi as Myanmar crackdown intensifies|publisher=Associated Press|date=February 17, 2020|accessdate=February 17, 2020|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216155441/https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နာမည်​​ကျော် ဆယ်လီဘရစ်တီ ၆ ဦးအား CDM ပြုလုပ်ရန်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Six Myanmar celebrities face arrest upon civil disobedience movement |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html |accessdate=19 February 2021 |archivedate=18 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218045636/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html }}</ref> ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂမြန်မာသံအမတ် ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]]သည် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ငြင်းဆန်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |title=Myanmar Ambassador to UN denounces military coup, as envoy warns democratic processes have been 'pushed aside' |access-date=1 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 }}</ref> နောက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်မှသူ့အား ရာထူးနေရာမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |title=Myanmar ambassador to the United Nations has been fired: state TV |access-date=1 March 2021 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=27 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 }}</ref> စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရဲစခန်းမှ ဂျပန်သတင်းထောက် ယူကီ ကီတာဇူမီ (Yuki Kitazumi) အား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Arrest">{{Cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |title=Japanese journalist briefly detained in Myanmar while covering protests |access-date=5 March 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=26 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html }}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၈ ရက်တွင် MRTV သည် မစ္ဈိမ၊ [[Myanmar Now]]၊ DVB၊ 7 Day News နှင့် ခေတ်သစ်မီဒီယာ ဟူသောသတင်းမီဒီယာတို့ကို ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ သတင်းဌာန ၅ ခုကို ထုတ်‌ဝေခွင့်ပိတ် – ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း|url=http://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|access-date=8 March 2021|website=BBC News မြန်မာ|language=my-MM|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ယူကေသံအမတ် ကျော်စွာမင်းသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးရန်တောင်းဆိုမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|title=Myanmar recalls ambassador in UK after he called for release of detained leader Aung San Suu Kyi|website=Sky News|access-date=11 March 2021|archive-date=9 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=9 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972}}</ref> ===နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ထိန်းသိမ်းခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရားရုံး၌ ဦးဝင်းမြင့်၏ ထွက်ဆိုချက်များအရ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ နံနက် (၅)နာရီခန့်တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]ရှိ အိပ်ခန်းသို့ စစ်သားများက တံခါးလာခေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်တော်အတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော စစ်သားများ ရောက်ရှိနှင့်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် စစ်သားများက အိမ်တော်အရှေ့ပိုင်းရှိ သမ္မတရုံးခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးမှ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတမှ ငြင်းဆိုသဖြင့် အနောက်ပိုင်းရှိ အိမ်တော်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမ္မတနှင့် မိသားစု၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများကို သိမ်းဆည်းလိုက်ကြသည်။ ထိုနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သမ္မတအိမ်တော်မှ (၃)ရက်အတွင်း ဖယ်ရှားရန် ပြောခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၄)ရက်နေ့ညတွင် သမ္မတအိမ်တော်အနီးရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော်များမှ တစ်လုံးတွင် နေရာချပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်နေရာတစ်ခုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525|title=စစ်တပ်အရာရှိကြီး နှစ်ဦးရုံးထဲ ဝင်လာပြီး နုတ်ထွက်ခိုင်း - သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်|accessdate=12 October 2021|archivedate=12 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211012145818/https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525}}</ref> ===အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခဲ့ရာမှ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့နှင့် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တို့တွင် တစ်ကြိမ်လျှင်(၆)လစီ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref><ref name="sixmonths">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16371|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂}}</ref><ref name="2022ndsc2nd">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/234923|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ) အစည်းအဝေးကျင်းပပြီး အရေးပေါ်ကာလအား ခြောက်လသက်တမ်းတိုး}}</ref> အခြေခံဥပဒေအရ အရေးပေါ်ကာလကို သာမန်အားဖြင့် (၆)လ ၂ကြိမ်သက်တမ်းတိုးနိုင်သော်လည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိတွင် တိုင်းပြည်သည် သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သဖြင့် နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးကြောင်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ယာယီသမ္မတက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးအား သဘောထားတောင်းခံခဲ့ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေနှင့် ညီညွတ်​ကြောင်း သ​ဘောထားပြန်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc1st">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/243866|title=သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သည့်အတွက် အရေးပေါ်ကာလကို နောက်ထပ်ခြောက်လသက်တမ်းတိုးရန် ကာလုံအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်}}</ref> ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ​နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc2nd">{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23119|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၂/၂၀၂၃}}</ref> === နောက်ပိုင်း အဖြစ်အပျက်များ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား အကျဉ်းချထားရာ တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းမြင့်အား စစ်တပ်က အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် မိသားစုထံပြန်လည်ရောက်ရှိ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba-2/ |access-date=2026-04-17 |language=en-US}}</ref> ==သိမ်းပိုက်ခြင်းအကြောင်းအရင်း== တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း အကြောင်းအရင်းကို သေချာစွာမသိရသေးပေ။ တပ်မတော်သည် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Tatmadaw seizes power under state of emergency, to rule for a year|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093858/https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/}}</ref> အာဏာမသိမ်းပိုက်မီ ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် စစ်တပ်၏စွပ်စွဲမှုကို သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=29 January 2021|title=Myanmar election commission rejects military’s fraud claims|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|access-date=2 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131321/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f}}</ref> ထိုသို့အာဏာသိမ်းပိုက်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ တပ်မတော်မှနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လိုခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar’s military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|access-date=2 February 2021|website=France 24|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201211206/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta}}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar military appoints ministers after ousting Suu Kyi in coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202111108/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်သောအခါတွင် ရာထူးမှအနားယူရမည်ဖြစ်ရာ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လတွင် အနားယူရတော့မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":4" >{{cite web|date=12 January 2021|title=Could Min Aung Hlaing’s retirement break the political deadlock?|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=30 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်အားဆက်ခံမည့်သူသည် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်သည်။<ref name=":4" /> သို့ဖြစ်ရာမင်းအောင်လှိုင်အနားယူသောအခါ နိုင်ငံတကာတရားရုံးများမှသူ့အား [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြဿနာများနှင့် အခြားစစ်ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|last=Editor|first=Richard Lloyd Parry, Asia|title=Senior General Min Aung Hlaing’s secret motive for Burma coup|language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb|access-date=2 February 2021|issn=0140-0460|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131340/https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb}}</ref><ref name=":5">{{cite web|title=General Min Aung Hlaing is the ambitious army chief and international pariah who seized power in Myanmar|url=https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar|access-date=2 February 2021|website=SBS News|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203032940/https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar}}</ref> ရာထူးမှအနားယူပြီးနောက်သူသည် နိုင်ငံရေးကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟုလည်း အရိပ်အမြွှက်ပြခဲ့သည်။<ref name=":5" /> Justice For Myanmar အဖွဲ့သည် မင်းအောင်လှိုင်မိသားစုတွင် စီးပွားရေးကိစ္စရပ်များရှိ‌သောကြောင့် စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှု မဖြစ်စေရန် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref name=":6">{{cite web|last=|first=|date=|title=Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Justice for Myanmar|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201043550/https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing}}</ref> မင်းအောင်လှိုင်သည် စစ်တပ်ပိုင်ဖြစ်သော မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]တို့ကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|last=Pierson|first=David|date=2021-02-02|title=Myanmar's military upended its comfortable status quo by staging a coup. Why?|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-02|website=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131325/https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo}}</ref> သူ၏ သားသမီးများသည်လည်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာနယ်ပယ်အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":6" /> အာဏာမသိမ်းမီ ရက်အနည်းငယ်အကြာက International Monetary Fund သည် ကိုဗစ်‌ရောဂါကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]အား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၀ မီလီယံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref name=":17">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-03|title=Days before coup, IMF sent Myanmar $350 million in emergency aid; no precedent for refund|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205170611/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R}}</ref> ထိုရန်ပုံငွေကို ထိုအဖွဲ့မှပြန်ယူခြင်းမရှိဘဲ ပေးအပ်ထားသည်။<ref name=":17" /> နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခံရသောအခါ IMF သည် အစိုးရပြည်သူ၏အလိုအတိုင်း ငွေကိုသုံးဆောင်သွားမည် ဟူ၍သာဆိုခဲ့သည်။<ref name=":18">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-05|title=IMF says members to guide decision on whether to recognize Myanmar's military leaders|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204203122/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y}}</ref> ဗဟိုဘဏ်၏အကြီးအကဲဖြစ်သူသည် စစ်တပ်မှဖြစ်ကြောင်းနှင့်ပက်သက်၍ ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref name=":18" /><ref>{{Cite web|title=Transcript of IMF Press Briefing|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing|access-date=2021-02-05|website=IMF|language=en|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075030/https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing}}</ref> အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ လော်ဘီသတင်းထောက်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အလွန် နီးစပ်လျက်ရှိနေသောကြောင့် အာဏာသိမ်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်အနေဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သော အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ရန် ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |title=Lobbyist says Myanmar junta wants to improve relations with the West, spurn China |author=Simon Lewis |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=7 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 }}</ref> ===နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အားဖြင့်ကြည့်ခြင်း=== အနောက်တိုင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်သည်။<ref name="cnbc-lee">{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |title=China's 'laissez-faire' approach toward Myanmar's coup puts its own interests at risk, says analyst |author=Yen Nee Lee |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html }}</ref><ref name="guardian-tisdall">{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |title=A child screams in Myanmar … and China pretends not to hear |author=Simon Tisdall |access-date=13 April 2021 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=12 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear }}</ref><ref name="ft-">{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |title=China holds the key to stabilising Myanmar |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အား အရေးယူမည့်ဥပဒေမူကြမ်းတို့ကို တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သာလျှင် ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ထိုနှစ်နိုင်ငံတို့သည် မြန်မာ့စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရာ၌ အဓိကနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။<ref name="borrell">{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |title=China, Russia undermine international Myanmar response, EU's top diplomat says |author=Kate Abnett |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO }}</ref> ၂၀၁၉ တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံအား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၁၉ ဘီလီယံရှိခဲ့၍ ဥရောပမှ မြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၇၀၀ မီလီယံသာ ရှိခဲ့သည်။<ref name="borrell"/> ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းရသဖြင့် ပိုမိုရောင်းရရန် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ထောက်ခံသည်။<ref name="ft-russia">{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|title=Russia strides into diplomatic void after Myanmar coup|access-date=13 April 2021|archive-date=13 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=13 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a}}</ref> အစ္စရေးနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာ့စစ်တပ်အား စစ်လက်နက်နှင့် စစ်ဖက်သုံးကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=GDC|date=2021-07-14|title=Myanmar Army used Israeli drones, armored vehicles and spyware during the military coup|url=https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/|access-date=2021-07-14|website=Global Defense Corp|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714053734/https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-01|title=Myanmar’s Military Deploys Digital Arsenal of Repression in Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html|access-date=2021-07-14|issn=0362-4331|accessdate=14 July 2021|archivedate=16 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210716231825/https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html}}</ref> အစ္စရေးတရားရုံးမှ မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းဝယ်မှုပိတ်ဆို့ရန် အမိန်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာစစ်တပ်သည် အခြားအစ္စရေးကုမ္ပဏီများမှ လက်နက်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Israel's top court just ruled about arms sales to Myanmar. But we're not allowed to tell you the verdict|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-s-top-court-just-ruled-about-arms-sales-to-myanmar-but-we-re-not-allowed-to-say-more-1.5453954|access-date=2021-07-14|website=Haaretz.com|language=en|accessdate=14 July 2021|archivedate=8 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108104131/https://www.haaretz.com/israel-news/1.814626}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-09-04|title=Israel refuses to halt arms supply to Myanmar army|url=https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army|access-date=2021-07-14|website=Dhaka Tribune|accessdate=14 July 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army}}</ref> တပ်မတော်အရာရှိများသည် အစ္စရေးလက်နက်ပြပွဲများကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2019-06-04|title=Despite int'l sanctions, Myanmar officials attend Tel Aviv weapons expo|url=https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/|access-date=2021-07-14|website=+972 Magazine|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714055238/https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/}}</ref> ==ဥပဒေအရသုံးသပ်မှု== တပ်မှ အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသည် မညီသည်ကို ဥပဒေပညာရှင်များက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":7" /> NLD အစိုးရသည် တပ်မတော်၏ ဥပဒေအသုံးချမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=‘The constitution is invalid now’: NLD patron fires back at military|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201143119/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|date=2021-02-02|title=After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131438/https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/}}</ref> တပ်မတော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ]]မှ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2021-02-01|title=Statement from Myanmar military on state of emergency|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2|url-status=live|access-date=2021-02-02|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201085507/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2}}</ref> သို့သော်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]နှင့်တိုင်ပင်ပြီးမှသာ ကြေညာနိုင်စွမ်းရှိသည်။<ref name=":3">{{Cite web|date=2021-02-01|title=Emergency Powers in Myanmar|url=https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/|access-date=2021-02-02|website=Melissa Crouch|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201025214/https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/}}</ref> ထို့သို့ကြေညာပြီးမှသာလျှင် ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၈ အရ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာလွှဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":3" /> အာဏာမသိမ်းပိုက်ခင် အချိန်တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင်များမှာ ပြည်သူများကရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်ကသာ ဦးဆောင်သည်ဟုဆိုခဲ့ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar latest: NLD calls for Suu Kyi's release|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-latest-NLD-calls-for-Suu-Kyi-s-release|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131350/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-Police-charges-Suu-Kyi-for-importing-walkie-talkies}}</ref> ထိုသို့ ဥပဒေများကို အသုံးချခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ တရားဝင် အတည်ပြုမှုမပါရှိခဲ့သောကြောင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်တရားဝင်သည် မဝင်သည်မှာ ဝေခွဲမရဖြစ်နေသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-02|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref><ref name=":7" >{{Cite web|last=Crouch|first=Melissa|date=2021-02-02|title=The power and ambition behind Myanmar’s coup|url=https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html|access-date=2021-02-02|website=The Age|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131431/https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html}}</ref> နိုင်ငံတကာ ဥပဒေပညာရှင်များကော်မရှင် International Commission of Jurists အဖွဲ့က စစ်တပ်၏အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိကာ စွပ်စွဲထားသော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မဲစာရင်းပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းသည် အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအရ လုံလောက်မျှတသော အနေအထားမဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါဖော်ပြချက်တွင် ဥပဒေပညာရှင်များအဖွဲ့က စစ်တပ်၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံ သုံးခုစလုံးကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":20">{{Cite web|date=2021-02-08|title=Myanmar: Military Coup d'état violates principles of rule of law, international law and Myanmar’s Constitution|url=https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/|access-date=2021-02-09|website=International Commission of Jurists|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209053601/https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/}}</ref> ==တုံ့ပြန်မှုများ== ===ပြည်တွင်း=== ====ဆန္ဒပြမှုများ==== {{main|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ}} [[File:2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြနေကြပုံ]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများနှင့် အခြားအလုပ်သမားများသည် "[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု‎|ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်း]]"ကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign'|url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|access-date=2 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131324/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html}}</ref> ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်၌လည်း "Civil Disobedience Movement" အဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ follower ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်မျှပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":11">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Teachers, students join anti-coup campaign as hospital staff stop work|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/|access-date=2021-02-03|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219062245/https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/}}</ref><ref name=":8" /> အစိုးရ၌လုပ်ကိုင်ကြသော အလုပ်သမားများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အနုနည်းဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":8" /><ref>{{cite web |author1=Matthew Tostevin |author2=Grant McCool |author3=Stephen Coates |title=Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131358/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z }}</ref> ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီ ၁၁၀ ကျော်မှ အလုပ်သမားများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar’s Medics Launch Civil Disobedience Campaign Against Coup|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223072851/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html}}</ref><ref name=":11" /> ဆရာဆရာမပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်နှင့်<ref name=":11" /> [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ အဖွဲ့ဝင်‌ဟောင်းများသည်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12" /> နေပြည်တော်၏ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ အလုပ်သမားများသည်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191412/https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ [[မင်းကိုနိုင်]]သည်လည်း ထိုသို့[[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]]ကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Veteran activist calls for civil disobedience in wake of coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191353/https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup}}</ref> ဆန္ဒပြသရာတွင် လက်သုံးချောင်းထောင်ထားခြင်းကို သင်္ကေတပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author1=AP |author2=ABC News (Australia) |title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 |website=ABC News (Australia) |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=8 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208220741/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 }}</ref> အချို့သော အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အာရှ၏ အွန်လိုင်း ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော [[နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ်]] (Milk Tea Alliance) ဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar’s military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=2021-02-05|website=South China Morning Post|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223094651/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]]သည် Civil Disobedience တွင်စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html}}</ref> "[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]" နှင့် "[[အရေးကြီးပြီ]]" ဟူသောသီချင်းတို့ကိုသီဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":23">{{Cite web|date=2018-08-09|title=Songwriter Who Provided ‘Theme Song’ to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=22 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210222024548/https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html}}</ref> [[File:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[မန္တလေး ဘူတာကြီး]]အနီး ၇၈ လမ်း၌ ဆိုင်ကယ်စီး၍ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ရန်ကုန်မြို့ ကဲ့သို့‌သော မြို့ကြီးများ၌ ‌ညနေ ၈ နာရီ အချိန်တိုင်းတွင် အိမ်တွင်း၌ "cacerolazo" ခေါ် အိုးများနှင့်သံပုံးများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် စစ်အစိုးရကိုဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=2021-02-04|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author1=Reuters Staff |title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |website=Reuters |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S }}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ထုတ်ကုန်များကို အားမပေးခြင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":13">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=21 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221154215/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}}</ref> ထိုအားမပေးသောထုတ်ကုန်များတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|Mytel]]၊ မြန်မာဘီယာ၊ မန္တလေးဘီယာ၊ ဒဂုံဘီယာ၊ [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။<ref name=":22">{{Cite web|title=Military Chief’s Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=4 February 2021|archivedate=15 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်း Mytel ၌ အလုပ်သမား ၇၁ ဦးသည် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name=":11" /> [[File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|[[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့]]၌ ဆရာမများ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သောရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှထွက်ရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131338/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html}}</ref> [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးစည်ပင်]]မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204184904/https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူအယောက်နှစ်သောင်းခန့် လမ်းပေါ်ထွက်ခဲ့၍ အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွတ်‌ပေးရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=search<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206120408/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon }}</ref> ထို့အပြင် မန္တလေးနှင့် ပျဉ်းမနားမြို့တို့၌လည်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Thousands Take to Streets of Myanmar to Protest Military Takeover<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206212943/https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် အကြမ်းဖက်အားကိုသုံး၍ ဆန္ဒပြသူများကို လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူ ၆ ဦးမှာ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် အသက် ၂၀ အရွယ်ရှိသော မိန်းကလေးတစ်ဦးသည်လည်း ဦးခေါင်း၌ကျည်ဆန်မှန်ခဲ့ကာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Six Protesters Injured After Myanmar Police Fire on Protest|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210055534/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html}}</ref> ဆန္ဒပြသူအယောက် ၁၀၀ ခန့်မှာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံရသူအများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-10|title=Arrested protesters released in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063638/https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html}}</ref> [[File:Our Legitimate Government CRPH.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားဝင်အစိုးရသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဖြစ်သည်ဟု ဗီနိုင်းများကိုင်ဆောင်၍ ဆန္ဒထုတ်ဖော်နေကြစဉ်။|link=Special:https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Our_Legitimate_Government_CRPH.jpg]] လူငယ်များသည် ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စကတ်များ၊ မင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံများ စသည်တို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး တစ်မူထူးခြားစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းသာမက နိုင်ငံတကာမီဒီယာများကို တွေ့မြင်စေရန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-08|title=Myanmar coup: 'My ex is bad but military is worse'|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001|access-date=2021-02-11|accessdate=12 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212214437/https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Princesses and bodybuilders: The new generation of Myanmar protesters|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html|access-date=2021-02-11|website=The Independent|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216143255/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ([[ပြည်ထောင်စုနေ့]]) တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Protesters defy Myanmar junta, shots fired in Mawlamyine|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/world/2067231/protesters-defy-myanmar-junta-shots-fired-in-mawlamyine|access-date=2021-02-12}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ ဆန္ဒပြသူများအား သေနတ်ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-14|title=Myanmar coup: Troops on the streets as internet cut off|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|access-date=2021-02-15|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955}}</ref> မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်သားများသည်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ရာဘာကျည်ဆန်များအပြင် လောက်လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-15|title=Myanmar: troops and police forcefully disperse marchers in Mandalay|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi}}</ref> ====အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု==== ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ဖေ့စဘွတ်လူမှုကွန်ရက်ကို "တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်လို‌သောကြောင့်" ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့အထိပိတ်ပင်ရန် အင်တာနက်ပေးစွမ်းသူများကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":15">{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}</ref> [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]] သည်လည်း [[Facebook Messenger|Facebook messenger၊]] [[အင်စတာဂရမ်]] နှင့် [[WhatsApp]] တို့ကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]ကမူ ဖေ့စဘွတ်ကိုသာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}</ref><ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်ကို ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်းလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်အပိတ်ပင်ခံရသောအခါ အသုံးပြုသူများသည် တွစ်တာသို့ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ရာ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar. စသည်တို့ကိုရေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် [[တွစ်တာ]]ကိုပါပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-06|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=2021-02-06|website=AP NEWS}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]မှ အင်တာနက် ပြန်ဖွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အင်တာနက် လိုင်းများကိုနေ့လယ်တွင်ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် လူမှုကွန်ရက်များကိုမူ ဆက်လက်ပိတ်ပင်ထားသည်။<ref>{{Cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=2021-02-07|website=CNA|language=en|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မှစ၍ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို မနက် ၁ နာရီမှ ၉ နာရီအထိပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-14|title=Myanmar: tanks roll into cities as internet shut down|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215035232/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-02-14|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=2021-02-15|issn=0362-4331|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215152313/https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html}}</ref> စစ်အစိုးရ၏ အင်တာနက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး နေ့စွဲအလိုက်စေခိုင်းမှုများကို [[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ |website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |accessdate=15 February 2021 |archivedate=15 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ }}</ref> ====စီးပွားရေး==== ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး အိမ်ရာတိုးတက်ရေး စီးပွားရေးဖြစ်သော Amata Corporation သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံကုန်ကျသော စက်မှုတိုးတက်ရေးဇုန်တည်ဆောက်ခြင်းကို အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့်ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9">{{Cite web|title=Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thai developer invests $1bn to put Myanmar industry on global map|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201132726/https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကားထုတ်လုပ်မှု အကြီးဆုံးဖြစ်သော [[စူဇူကီး]]သည်လည်း ပြည်တွင်းကားထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> ရန်ကုန် စတော့အိတ်စချိန်းသည်လည်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းစီးပွားရေးသည်လည်း ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Myanmar's real estate sector crashes|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205065856/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html}}</ref> ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော Total SE သည် မိမိ၏ပံ့ပိုးမှုအပေါ် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာနေသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-04|title=Total assessing impact of Myanmar coup on its projects|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120|access-date=2021-02-07|accessdate=7 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204144308/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကီရင် ကုမ္ပဏီ (Kirin Company) သည် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]နှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Erin Handley |title=Kirin, parent company of Australian beer company Lion, cuts ties with Myanmar military after coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 |website=ABC (Australian Broadcasting Network) |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=7 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207194258/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 }}</ref><ref>{{cite web |author1=Ben Doherty |author2=Ben Butler |title=Kirin beer company cuts brewery ties with Myanmar military over coup |url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup |website=The Guardian |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=10 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210035719/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup }}</ref><ref name=":19">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-08|website=Thomson Reuters Foundation|accessdate=10 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/}}</ref> ထိုကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဘီယာထုတ်လုပ်မှုတွင် ဈေးကွက်ရှယ်ရာ ၈၀% (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံ) ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":19" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် Razer ကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်မှ ရှယ်ယာအများစုပိုင်ဖြစ်သော Virginia Tobacco ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=hermesauto|date=2021-02-09|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture|url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|access-date=2021-02-09|website=The Straits Times|language=en|accessdate=10 February 2021|archivedate=20 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220104458/https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည်လည်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ပက်သက်၍ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့်လုပ်ဆောင်မည် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar junta chief Min Aung Hlaing says this coup is 'different'|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different|access-date=2021-02-09|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209073807/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] မြန်မာနိုင်ငံအားထောက်ပံ့မည့်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ပေးအပ်ခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Times|first=The New York|title=Video: Biden Imposes New Sanctions on Leaders of Myanmar Military Coup|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html|access-date=2021-02-11|issn=0362-4331|accessdate=12 February 2021|archivedate=11 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211053918/https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html}}</ref> ====တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများ==== ဆန္ဒပြမှုများစပြီးမကြာမီတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့]]မှ ပုန်ကန်မှုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရဲအရာရှိ ၁၁ ဦးသည် ဆန္ဒပြသူများအား မသတ်ဖြတ်လိုသောကြောင့် မြန်မာ–အိန္ဒိယနယ်စပ်ရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ မိသားစုများနှင့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |title=Archived copy |access-date=11 March 2021 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=10 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|title=Myanmar coup: India asked to return police officers who crossed border|work=BBC News|date=7 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|title=Myanmar protest: '19 Myanmar cops take shelter in Mizoram' &#124; World News – Times of India|website=The Times of India|access-date=11 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=17 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|title='Shoot till they are dead': Some Myanmar police flee to India after refusing orders|first=Devjyot|last=Ghoshal|date=10 March 2021|website=The Japan Times|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|title=Myanmar coup: 'We were told to shoot protesters', say police who fled|work=BBC News|date=10 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982}}</ref> စစ်ကောင်စီသည် မီဇိုရမ်ဒေသရှိ ရဲအရာရှိများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|title=Mizoram is waiting for govt's direction on Myanmar refugees: state minister|first=Press Trust of|last=India|newspaper=Business Standard India|date=8 March 2021|via=Business Standard|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html}}</ref> အာသံရိုင်ဖယ်တက်ဖွဲ့ကိုမူ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၏ လုံခြုံရေးကို ကျပ်မတ်စေရန် အိန္ဒိယအစိုးရမှ အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=IANS|title=India orders Assam Rifles to prevent influx from Myanmar|url=https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|access-date=12 March 2021|website=Telangana Today|language=en-US|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar}}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့အထိ ရဲသားများ ၆၀၀ ကျော်မျှ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-03-05|title=More Than 600 Police Join Myanmar's Anti-Regime Protest Movement|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html|access-date=2021-04-25|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်မှစ၍ နယ်စပ်၌ဖြတ်သန်းမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|title=India in diplomatic spot as Myanmar urges return of cops who fled|first=Super|last=User|date=7 March 2021|website=The Federal|access-date=11 March 2021|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/}}</ref> မြန်မာ့တပ်မတော်၌လည်း တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများရှိခဲ့သည်။ တပ်မ ၇၇ မှ အရာရှိ ထွန်းမြတ်အောင်နှင့် တပ်မ ၉၉ မှ ဗိုလ်မှူးဟိန်းသော်ဦးတို့အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်သားများသည် မိမိတို့ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":21">{{Cite web|title=အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက တပ်ပျက်နေကြောင်း ပုန်ကန်သူတပ်အရာရှိပြောကြား|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|access-date=2021-04-25|website=Myanmar NOW|language=my|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442}}</ref><ref name=":24">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-28|title=Inside Myanmar's Army: 'They See Protesters as Criminals'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|access-date=2021-04-25|issn=0362-4331|archive-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=26 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html}}</ref><ref name=":25">{{Cite web|title=Interview: 'Military Leaders Are Afraid of Letting Their Power Go'|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|access-date=2021-04-25|website=Radio Free Asia|language=en|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html}}</ref> ထိုတပ်အရာရှိတို့သည် တပ်မတော်အတွင်း၌ မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":21" /><ref name=":24" /><ref name=":25" /> ===နိုင်ငံတကာ=== ====ပြင်ပဆန္ဒပြမှုများ==== [[File:Protesters demanding Aung San Suu Kyi's release at Kasumigaseki, Tokyo after the February 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]၌ လူယောက် ၃၀၀၀ ခန့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆန္ဒပြကြစဉ်<ref>{{Cite web |title=3,000 Myanmar protesters rally in Tokyo for Suu Kyi’s release : The Asahi Shimbun<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 |accessdate=4 February 2021 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204095353/http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 }}</ref>]] ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာလူမျိုးအယောက် ၂၀၀ ခန့်နှင့် အချို့သော ထိုင်းဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအတွက် တက်ကြွသူများသည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]ရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Thaiprotest">{{Cite web|date=1 February 2021|title=ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306|access-date=1 February 2021|website=Bangkok Biz News|language=th|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182031/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306}}</ref> ထိုဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182055/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် [[ကုလသမဂ္ဂ တက္ကသိုလ်]]၌ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html}}</ref> ‌ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၏ မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ မြန်မာ-အမေရိကန်လူများ အယောက် ၁၅၀ ကျော် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=ဝါရှင်တန်ဒီစီက မြန်မာစစ်သံရုံးရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204043631/https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html}}</ref> စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းမပြုလုပ်ရန် သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Netto |first1=Stephen |title=Police issues warning against plans to protest in Singapore over current situation in Myanmar |url=https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ |website=The Online Citizen |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075814/https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ }}</ref><ref>{{cite web |author1=CNA/ga(ta) |author2=Channel News Asia |title=Police warn against plans to protest in Singapore over situation in Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 |website=ChannelNewsAsia |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205072243/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 }}</ref> ထိုရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ နိုင်ငံခြားသားဆန္ဒပြသူ ၃ ဦးကို ဆန္ဒပြခွင့်မယူထားသောကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 |accessdate=15 February 2021 |archivedate=14 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214235721/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 }}</ref> ====နိုင်ငံခြားအစိုးရများ==== [[File:Reacció al cop d'estat de Myanmar de 2021.svg|thumb| {{legend|#0000ff|မြန်မာ}} {{legend|#4daf4a|အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကိုဆန့်ကျင်}}{{legend|#80c87d|အလွန်စိုးရိမ်သည်ဟုဆို}}{{legend|#fee000|ကြားနေ}} {{legend|#c0c0c0|အဆိုပြုမှုမရှိ}}]] [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊<ref>{{Cite web|last=Feb 1|first=TIMESOFINDIA COM /|last2=2021|last3=Ist|first3=09:36|title=Deeply concerned by developments in Myanmar, says India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms|access-date=2021-02-01|website=The Times of India|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182036/https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms}}</ref> [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊<ref>{{cite news |title=Bangladesh wants democratic process upheld in Myanmar |url=https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation |access-date=1 February 2021 |work=Dhaka Tribune |publisher=2A Media Limited. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063550/https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation }}</ref> [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Indonesia Urges All Parties in Myanmar to Exercise Self-Restraint|url=https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Indonesia|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182046/https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint}}</ref> [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]၊<ref>{{cite web|year=1 February 2021|title=China 'notes' Myanmar coup, hopes for stability|publication-place=REUTERS|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0|access-date=1 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0}}</ref> [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Press Release: Latest Situation in Myanmar|url=https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000|publisher=Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182040/https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000}}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊<ref>{{Cite web|title=Pakistan hopes from all sides in Myanmar to be restraint, work for peace: Zahid Hafeez|url=https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez|access-date=2021-02-01|website=www.radio.gov.pk|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201144030/https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez}}</ref> [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]၊<ref>{{cite news |last1=Lee-Brago |first1=Pia |title=Philippines following Myanmar situation with deep concern |url=https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |access-date=2 February 2021 |work=Philstar.com |date=3 February 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |url-status=live |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern }}</ref> [[တောင်ကိုရီးယား]]၊<ref>{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325|title=S. Korea expresses concerns over Myanmar coup|website=[[Yonhap News Agency]]|date=February 1, 2021|accessdate=February 1, 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201100350/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325}}</ref> [[စင်္ကာပူ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar|title=MFA Spokesperson's Comments in Response to Media Queries on the Detention of Myanmar Leaders and Officials|date=1 February 2021|website=Ministry of Foreign Affairs Singapore|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182043/https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar}}</ref> စသောနိုင်ငံများသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို စိုးရိမ်ပါ‌ကြောင်းနှင့် အစိုးရနှင့်တပ်မတော်တို့သည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Goldman|first=Russell|date=2021-02-01|title=Myanmar’s Coup, Explained|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html|access-date=2021-02-02|issn=0362-4331|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202084031/https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html}}</ref> [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]၊<ref>{{cite web |last1=Tillett |first1=Andrew |title=Australia joins global condemnation of Myanmar generals |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 1, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201020736/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy }}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Statement on Myanmar|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=Minister for Foreign Affairs – Minister for Women – Senator the Hon Marise Payne|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093854/https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar}}</ref> [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊<ref>{{cite web|url=https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/|title=Justin Trudeau on Myanmar: “The democratic process must be respected”|date=2 February 2021|website=Cult MTL|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131331/https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/}}</ref> [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊<ref>{{Cite web |title=France calls on Myanmar military to release Suu Kyi, respect election results<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/myanmar-aung-san-suu-kyi-072052284.html |accessdate=2 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131433/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=2_cc-session_74704c41-a143-4ae4-8f5b-1e4af6cd3535 }}</ref> [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201104100/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]<ref>{{cite news |title=Japan urges Myanmar military to free Suu Kyi, restore democracy |url=https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |access-date=2 February 2021 |work=Manila Bulletin |agency=Agence France-Presse |date=1 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |url-status=live |accessdate=6 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ }}</ref> [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]]၊<ref>{{Cite web|last=Mahuta|first=Nanaia|date=1 February 2021|title=New Zealand statement on Myanmar|url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 February 2021|website=via beehive.gov.nz|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201051939/https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar}}</ref> [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]]၊<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Sánchez condena el golpe de Estado en Myanmar y pide vuelta a la democracia|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html|access-date=2021-02-01|website=La Vanguardia|language=es|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131521/https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html}}</ref> [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]၊<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar|title=Foreign Minister condemns military coup in Myanmar|publisher=Sveriges Radio|website=sverigesradio.se|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201221458/https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar}}</ref> [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]]၊<ref>{{cite news |last1=Bir |first1=Burak |title=Turkey condemns, 'deeply concerned' by coup in Myanmar |url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 |access-date=1 February 2021 |work=Anadolu Agency |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182117/https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 }}</ref> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749|title=UK condemns military coup in Myanmar|date=1 February 2021|work=Anadolu Agency|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182110/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749}}</ref> နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နိုင်ငံများ<ref>{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/|title=Statement by White House Spokesperson Jen Psaki on Burma|date=1 February 2021|website=The White House|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201072432/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/}}</ref> သည် ဖမ်းဆီးခံရသူတို့ကို လွှတ်ပေးသင့်ကြောင်း ရာဇသံအမိန့်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=‘Serious blow to democracy’: World condemns Myanmar military coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar |access-date=1 February 2021 |work=Al Jazeera |date=1 February 2021 |language=en |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201175726/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%c3%a9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182127/https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%C3%A9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 }}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]]သည်လည်း အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ [[ဒီမိုကရေစီ]]ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်အား လိုအပ်လာလျှင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Biden threatens sanctions on Myanmar after military coup|url=https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d|author=Lee, Matthew|website=APNews.com|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202013132/https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d}}</ref><ref>{{cite web|title=Statement by President Joseph R. Biden, Jr. on the Situation in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/|website=WhiteHouse.gov|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202023944/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/}}</ref> နယူးဇီလန်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်ဆင်တာ အာဒန် (Jacinta Ardern) သည် အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ရပ်တန့် ထားသည့်အပြင် ရာထူးကြီးဗိုလ်ချုပ်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806|title=New Zealand suspends ties with Myanmar; to ban visits from military leaders|website=CNA|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209090828/https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806}}</ref> [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့သည် ထိုအာဏာသိမ်းခြင်းကိစ္စကို ပြည်တွင်း ပြဿနာ အဖြစ်နှင့်သာ ယူဆ၍ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=West condemns Myanmar coup but Thailand, Cambodia shrug |url=https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug |access-date=1 February 2021 |work=Bangkok Post |publisher=Bangkok Post Public Company Ltd. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar's army seizes power, detains Aung San Suu Kyi |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 |access-date=1 February 2021 |work=National Post |agency=Reuters |date=1 February 2021 |language=en-CA |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 }}</ref><ref>{{cite news|title= Myanmar military coup: Nordic and Asian reactions|date= 2 February 2021|url= https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/|work= ScandAsia|accessdate= 2 February 2021|archivedate= 3 February 2021|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210203131348/https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]]သည် ထိုသို့အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီကို ထိခိုက်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary General - on Myanmar |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182155/https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar }}</ref> ထို့အပြင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအဖွဲ့]]သည်လည်း နိုင်ငံများအစည်းဝေးခေါ်ယူခဲ့၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ASEAN calls for "return to normalcy" in Myanmar after coup {{!}} Reuters<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131337/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A }}</ref><ref>{{Cite web |title=Negara-negara ASEAN Bahas Kudeta Militer di Myanmar<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182144/https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar }}</ref> [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]သည်လည်း ထိုသို့ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့်ပက်သက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201081644/https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 }}</ref><ref name=politcoeu>{{cite news|url=https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/|title=EU leaders condemn military coup in Myanmar|last=Adkins|first=William|date=1 February 2021|work=Politico|accessdate=1 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131434/https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]တွင် ယူကေမှဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ဖော်ယူရေးနှင့် တပ်မတော်အား ပစ်ဒဏ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် အစည်း‌အဝေးခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=UNSC takes no action on coup in Myanmar |url=https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar |access-date=3 February 2021 |work=Gulf Today |date=3 February 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131416/https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=jt |title=UN Security Council searches for unity on Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 |website=Channel News Asia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131415/https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AL JAZEERA AND NEWS AGENCIES |title=Security Council fails to agree statement condemning Myanmar coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup |website=Al Jazeera |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |quote=The UN Security Council has failed to agree on a joint statement condemning Monday’s coup in Myanmar, after a two hour long emergency meeting failed to secure the support of China, a key Myanmar ally and a veto-holding permanent member of the council. |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203041029/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup }}</ref><ref>{{cite web |author1=AP |title=UN Security Council takes no action on Myanmar coup |url=https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup |website=Euronews |access-date=3 February 2021 |language=English |date=February 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131406/https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup }}</ref> သို့သော် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၅ နိုင်ငံလုံးမှ သဘောတူညီချက်မရရှိခဲ့ပေ။ တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် အစိုးရနှင့်ပြန်လည်ဆွေးနွှေးလိုသည်ဟုဆိုကာ သဘောတူပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင် များဖြစ်ကြသော တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် [[ဗီတို|ဗီတိုအာဏာ]]ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်ပိတ်ပင်ခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်သည် "အစိုးရပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း" သာဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1= |title=Myanmar coup: China blocks UN condemnation as protest grows |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 |website=BBC News |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203101508/https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 }}</ref> အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမဟုတ်ကြသော အိန္ဒိယနှင့်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် ထိုသို့ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ဖော်ယူရေးကို ပြုလုပ်ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|work=The Guardian|title=Aung San Suu Kyi could face two years in jail over ‘illegal’ walkie-talkies|date=3 February 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223034039/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi}}</ref> ၂၀၂၁ မတ် လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဖမ်းဆီးခံရသူများအား ပြန်လွတ်ပေးရန်၊ အာဆီယံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအားကူညီပေးရန်၊ စစ်တပ်နှင့်ပြည်သူနှစ်ဖက်လုံးမှ ဆွေးနွှေးတိုင်ပင်ကြရန်သာ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="un_calls_for_reversal_2021_03_10_ap">[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4 "UN calls for reversal of Myanmar coup and condemns violence"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053758/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Associated Press]] (also at: ''[https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters U.S. News and World Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters|date=11 April 2021}}'' and [https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124 CTV News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124|date=11 April 2021}}, retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_agrees_to_condemn_2021_03_10_reuters">[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8 "U.N. Security Council agrees to condemn Myanmar violence, urge military restraint,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Reuters News Service]], (also in the ''[https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint Straits Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055920/https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint|date=11 April 2021}}'') retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_strongly_condemns_2021_03_11_afp_thehindu">[https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece "U.N. Security Council Strongly Condemns Myanmar Military's Violence,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616050212/https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece|date=16 June 2021}} March 11, 2021, [[Agence France-Presse]] in ''[[The Hindu]]''</ref><ref name="press_release_sc14462_2021_03_10_unsc">[https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm "Issuing Presidential Statement, Security Council Expresses Deep Concern about Developments in Myanmar,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055134/https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm|date=11 April 2021}} Press Release SC/14462, March 10, 2021, [[United Nations Security Council]], retrieved April 9, 2021</ref> ၂၀၂၁ မတ် ၂၇ တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders |url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |work=[[The Wire (India)|The Wire]] |date=28 March 2021 |access-date=28 March 2021 |archive-date=28 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=28 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade }}</ref> [[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]] ၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ တွင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအသင်း]]မှ မင်းအောင်လှိုင်အား အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ [[ဂျာကာတာမြို့]]ရှိ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ဆန့်ကျင်သောနိုင်ငံရေးသမားများမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]သည် အာဆီယံအား ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအား ထိုအစည်းအဝေးသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title=Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say|url=https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|access-date=2021-04-22|website=ASEAN Parliamentarians for Human Rights|language=en-US|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=28 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/}}</ref><ref>{{cite news |last1=Allard |first1=Tom |title=Southeast Asian leaders to press Myanmar junta to end violence, allow aid - sources |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |access-date=April 24, 2021 |work=Reuters |date=April 24, 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=23 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ }}</ref> ထိုအစည်းအဝေးတွင် မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=ASEAN leaders meet Myanmar coup leader Min Aung Hlaing in Indonesia, amid killings |url=https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |access-date=24 April 2021 |work=The Hindu |date=24 April 2021 |language=en-IN |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=24 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece }}</ref> အာဆီယံသည် အချက်ငါးချက်ပါ သဘောတူညီမှု (five-point consensus) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ မင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်သူတို့အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချပေးရန်သာတောင်းဆိုခဲ့၍ အခြားထိရောက်‌သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပေးစွမ်းခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=Chairman's Statement on the ASEAN Leaders' Meeting.|url=http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|access-date=2021-04-24|website=ASEAN Summit 2021|language=en-US|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx}}</ref> =====အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်များ===== အာဆီယံ၏ သဘောတူညီထားသော အချက် (၅)ချက်အရ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီး [[အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်]]၊ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ပရက် ဆိုခွန်]]၊ ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ရတ်နို မာဆုဒီ]] တို့က အထူးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်မှုပုံစံအသစ်|url=https://news-eleven.com/article/243121}}</ref> ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== {{wikisource|ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် ၁/၂၀၂၁}} * [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] * [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ]] * [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)]] * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ==ကိုးကားချက်== {{reflist}} [[Category:၂၀၂၁ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် အာဏာသိမ်းရန်ကြိုးပမ်းမှုများ]] {{တပ်မတော်}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} rvegvzih9fpycos0vy006i271t9xb4s 2 235481 1050501 1050293 2026-08-27T12:50:48Z Kyaw Myo Aung 103978 သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည် 1050501 wikitext text/x-wiki I am a Myanmar national and a Buddhist. I am a contributor to Wikimedia projects, where I write and edit articles. I am particularly interested in the Burmese language, literature, and history. Through my contributions, I aim to help preserve and share knowledge related to Myanmar’s culture, heritage, and society. {| id="userboxes" style="float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 1ex; width: 242px; border: 1px solid #99B3FF; clear: right" ! User Box |- | {| style="width: 238px; background: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; margin-bottom: 2px;" |- | style="width: 45px; height: 45px; background: #eaecf0; text-align: center; border-right: 1px solid #a2a9b1;" | [[File:Wikipedia Patroller.svg|35px]] | style="font-size: 8pt; padding: 4pt; line-height: 1.4em; color: black;" | ဤအသုံးပြုသူသည် မြန်မာ ဝီကီပီးဒီးယား၏ '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:စောင့်ကြပ်သူများ|စောင့်ကြပ်သူ]]''' တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ |} |- | {| style="width: 238px; background: #C5FCDC; border: 1px solid #77E599; border-collapse: collapse; margin-bottom: 2px;" |- | style="width: 45px; height: 45px; background: #77E599; text-align: center; font-size: 14pt; font-weight: bold; color: black;" | my-N | style="font-size: 9pt; padding: 4pt; line-height: 1.4em; color: black;" | ဤအသုံးပြုသူသည် [[မြန်မာဘာသာ]] အပေါ်တွင် '''ဒေသခံအဆင့်''' ကျွမ်းကျင်စွာ နားလည်သည်။ |} |- | {{User Myanmar}} |- | {{ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်}} |- | {{User Asian Month‎}} |- | {{User en-2}} |} qids1oz3r3gftnt27l9kxk13et39zck 0 244544 1050534 858094 2026-08-28T01:52:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050534 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ငါးရံ့ပနော် | image2= Channa punctata.jpg | image = Hamilton_34.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=Chaudhry, S. |author2=de Alwis Goonatilake, S. |author3=Fernado, M. |author4=Kotagama, O. |date=2019 |title=''Channa punctata'' |volume=2019 |page=e.T166437A60584432 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T166437A60584432.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | taxon = Channa punctata | authority = ([[:en:Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1793) | synonyms = *''Ophicephalus punctatus'' <small>Bloch, 1793</small> *''Ophicephalus karruwey'' <small>[[:en:Bernard Germain de Lacépède|Lacépède]], 1801</small> *''Ophiocephalus lata'' <small>[[:en:Francis Buchanan-Hamilton|Hamilton]], 1822</small> *''Ophicephalus indicus'' <small>[[:en:John McCLelland (doctor)|McClelland]], 1842</small> *''Ophiocephalus affinis'' <small>[[:en:Albert Günther|Günther]], 1861</small> | synonyms_ref = <ref name = FishBase/> }} '''ငါးရံ့ပနော်'''သည် [[ငါးရံ့]]မျိုးစိတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဒေသအသီးသီးအလိုက် ''ငါးပနော်''၊ ''ငါးရံ့သင်းအုံ''၊ ''ငါးရံ့လုံး'' ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ပါဏဗေဒအလိုအရ ''Channa punctata'' ဟု အမည်ရသည်။ [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နှင့် [[တိဗက်]]တို့အပါအဝင် အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ် အနီးအနားဒေသများတွင် တွေ့ရှိရသည်။<ref name="FishBase">{{FishBase genus|genus=Channa|species=punctata|month=February|year=2014}}</ref> ၎င်း၏သဘာဝအလျောက် နေထိုင်ကျက်စားရာ နေရာများမှာ စိမ့်ကန်များ၊ ရေကန်များနှင့် စီးဆင်းနေသော ရေစနစ်များဖြစ်သည်။<ref name="FishBase" /> ၎င်းသည် အစားအစာအရ တန်ဖိုးမြင့်မားသော ငါးမျိုးဖြစ်သော်လည်း အလှမွေးမြူမှုတွင်မူ တန်ဖိုးနည်းပါးသော ငါးမျိုးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * {{Cite web|url=http://fl.biology.usgs.gov/Snakehead_circ_1251/html/channa_punctata.html|title=Channa punctata|publisher=fl.biology.usgs.gov|access-date=2015-02-05|archive-date=5 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205193531/http://fl.biology.usgs.gov/Snakehead_circ_1251/html/channa_punctata.html}} * {{Cite web|url=http://www.aquaticcommunity.com/channa/punctata.php|title=Spotted snakehead - Channa punctata|publisher=aquaticcommunity.com|access-date=2015-02-05}}{{Dead link|date=August 2026 }} * {{Cite web|url=http://biodiversityofsrilanka.blogspot.com/p/freshwater-fish-diversity-of-sri-lanka_29.html|title=Biodiversity of Sri Lanka: Freshwater Fish diversity of Sri Lanka|publisher=biodiversityofsrilanka.blogspot.com|access-date=2015-02-05}} {{Taxonbar|from=Q1443453}} [[ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး]] {{Fish-stub}} bu71hzg1009felm87cpd6tvp6wdqvqo 0 245669 1050555 1034185 2026-08-28T05:03:44Z ~2026-46805-91 147484 /* ဖွဲ့စည်းပုံ */ 1050555 wikitext text/x-wiki {{More citations needed}} {{Infobox military unit | unit_name = တပ်မတော် (ကြည်း) <br> ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့ | image = Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Supply and Transport Corps.svg | image_size = 220px | caption = ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = {{Start date and age|1947|11|07|df=yes|p=yes}}<ref name="cincds" /> – လက်ရှိ | country = {{flag|Myanmar}} | allegiance = | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း]] | role = | specialization = {{ubl | ရိက္ခာ/စက်သုံးဆီ ထောက်ပံ့ရေး။ | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး။ | ဝန်တင် တိရစ္ဆာန် မွေးမြူဖြည့်တင်းရေးနှင့် ဆေးကုသရေး။ }}<ref name="cincds" /> | size = | command_structure = | garrison = ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] | garrison_label = ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | nickname = | patron = | motto = ထောက်ပံ့ကူညီ ဒို့စစ်သည် | colors = အဝါ နှင့် နက်ပြာ | colors_label = တပ်ဖွဲ့အမှတ်အသား အရောင်များ | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၇ | decorations = | battle_honours = | notable_commanders = | identification_symbol = [[File:Flag of the Myanmar Army Corps of Supply and Transport.svg|frameless|180px]] | identification_symbol_label = တပ်ဖွဲ့အလံ | identification_symbol_2 = | identification_symbol_2_label = | current_commander = | current_commander_label = | commander1 = | commander1_label = | ceremonial_chief = [[ဗိုလ်ချုပ်]] ရဲထွဋ် | ceremonial_chief_label = ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့''' (ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်) သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၊ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်(ကြည်း)]]၏ [[စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း]]တပ်ဖွဲ့ တစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကာလ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]](ဘီအိုင်အေ)နှင့်အတူ ထက်ကြပ်မကွာ ကြီးပြင်းခဲ့သည့် တပ်ဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဘီအိုင်အေကို ဖျက်သိမ်း၍ [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]](ဘီဒီအေ)ကို ဌာန (၈) ခုဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းဌာနများတွင် “ရိက္ခာထောက်ပံ့ရေးဌာန” တစ်ခုလည်း ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် မော်တော်ယာဉ်တပ်ခွဲ (၁) ခွဲနှင့် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် အနောက်မြောက်တိုင်း ထောက်ပံ့ရေးတပ်၊ အနောက်တိုင်း ထောက်ပံ့ရေးတပ် နှင့် ရန်ကုန် ထောက်ပံ့ရေးတပ်များကိုဆက်လက် ဖွဲ့စည်းဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="cincds">{{Cite web|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းမှ ၇၅ နှစ်မြောက် စိန်ရတု ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့နေ့ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက် ချီးမြှင့်၍ ဂုဏ်ပြု အမှာစကားပြောကြား|url=https://cincds.gov.mm/node/20055?d=1|date=၁၁-၁၁-၂၀၂၂|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]|accessdate=၀၅-၀၇-၂၀၂၃}}</ref> တပ်မတော်အတွက်လိုအပ်သည့် အုပ်ချုပ်ထောက်ပံ့မှု ကိစ္စရပ်များကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် “ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး”ကို ရန်ကုန်မြို့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကဲ့သို့ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ အရေးကြီးသော တပ်ဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ကို “ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့နေ့” အဖြစ်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="cincds" /> ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးသည့်နောက် ၁၉၄၉-၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ရောင်စုံသောင်းကျန်းမှု ထူပြောနေသည့်အချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တိုက်ပွဲများ၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ် [[ကူမင်တန်မှမြန်မာနိုင်ငံအားကျူးကျော်မှု|တရုတ်ဖြူ ကျူးကျော်မှု]]များကို ချေမှုန်းခဲ့သည့် 'နဂါးနိုင်စစ်ဆင်ရေး'၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် လွယ်လန်းဒေသတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် 'ရန်ကြီးအောင်စစ်ဆင်ရေး'၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ် [[ကျိုင်းတုံခရိုင်|ကျိုင်းတုံ]]/ ကျိုင်းလတ်ဒေသတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် 'မဲခေါင်စစ်ဆင်ရေး'၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ် 'ကုန်းကြမ်းဒေသ စစ်ဆင်ရေးများ'အပါအဝင် နိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေးနှင့်အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်ခဲ့ရသည့် စစ်ဆင်ရေးများတွင်လည်း တပ်ဖွဲ့ဝင်များအနေဖြင့် စားနပ်ရိက္ခာပစ္စည်းများနှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတာဝန်များ၊ လေကြောင်းမှ ရိက္ခာခဲယမ်း ထောက်ပံ့ရေးတာဝန်များကို ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့ကြမှုကို တပ်မတော်၏ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="cincds" /> ထို့အပြင် ၂၀၁၂ နောက်ပိုင်းဖြစ်ပွားခဲ့သည့် [[လောက်ကိုင်ခရိုင်|လောက်ကိုင်ဒေသ]]၊ မုံးကိုးဒေသ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]များရှိ နယ်မြေလုံခြုံရေးနှင့် နယ်မြေစိုးမိုးရေး စစ်ဆင်ရေးများတွင် သောင်းကျန်းသူများနှင့် ထိတွေ့တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်များတွင် ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အထက်က ပေးအပ်ခဲ့သည့် ရည်မှန်းချက်တာဝန်များကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြပြီး၊ မိမိ၏ အသက်အန္တရာယ်ကို ပဓာနမထားဘဲ တာဝန်ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသဖြင့် ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များထဲတွင် "တပ်သား [[သီဟသူရဘွဲ့|သီဟသူရ]] တင်ညွန့်" ကဲ့သို့သော စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူးရရှိခဲ့သူအပြင် [[သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်]] ရရှိခဲ့ကြသည့် အရာရှိ၊ စစ်သည်များစွာလည်း ရှိခဲ့သည်။<ref name="cincds" /> ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့စဉ်က ထောက်ပံ့ရေးတပ်ခွဲ (၁) ခွဲနှင့် တပ်စု (၃) စု၊ ပို့ဆောင်ရေးတပ်ခွဲ (၃) ခွဲနှင့်သာ စတင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)နှင့် လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့များကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းလာမှုများအရ ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေး တပ်ဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို အင်ပြည့်အားပြည့် ထမ်းဆောင်နိုင်စေရေးအတွက် ပြင်ဆင်တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="cincds" /> လက်ရှိအချိန်တွင် [[ပင်မထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်]]၊ [[ရှေ့တန်းအခြေချထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်]]၊ ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေး တပ်ရင်း/တပ်ခွဲများ၊ မော်တော်ယာဉ်တပ်ရင်း၊ ဝန်တင်တပ်ရင်းများနှင့် သင်တန်းကျောင်းများအပြင် ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးစခန်းနှင့် ရိက္ခာဝေစခန်းများကိုလည်း တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ပြီး တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေများအလိုက် ထိရောက်သည့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နေနိုင်ပြီဖြစ်သည်။<ref name="cincds" /> ထူးခြားမှုတစ်ခုအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်အဆင့်အခမ်းအနားများနှင့် နှစ်စဉ်ကျင်းပလျက်ရှိသည့် တပ်မတော်နေ့ စစ်ရေးပြအခမ်းအနားများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး ဂုဏ်ပြုမြင်းစီးတပ်ခွဲ ၁ ခွဲကိုလည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည့်အတွက် (၇၂)နှစ်မြောက် [[တပ်မတော်နေ့]] စစ်ရေးပြအခမ်းအနားကစတင်၍ နှစ်စဉ်ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="cincds" /> == ဖွဲ့စည်းပုံ == ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး၏ အဆင့်အမြင့်ဆုံး ဦးစီးရုံးမှာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ဖြစ်သည်။ ခန့်အပ်သော အမြင့်ဆုံးရာထူးမှာ ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်ပြီး အဆင့်မှာ [[တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ#ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိများ|ဗိုလ်ချုပ်]] ဖြစ်သည်။ ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့အား အောက်ပါတပ်များဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည် - * ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး * ပင်မထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ် * ရှေ့တန်းအခြေချထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်များ * သင်တန်းကျောင်းများ * [[အမှတ်(၁၂၁)ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း]] - [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[မန္တလေး နန်းတော်|နန်းမြို့တွင်း]] * [[အမှတ်(၂၂၂)ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း]] - [[တောင်ကြီးမြို့]] * [[အမှတ်(၃၂၃)ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း]] - [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]] * [[အမှတ်(၆၂၆)ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း]] - [[လားရှိုးမြို့]] * အမှတ်(၉၀၃)ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း - [[မြိတ်မြို့]] * အမှတ်(၉၃၀)ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း - [[တောင်ငူမြို့]] * အမှတ်(၉၃၅)ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း - [[ဘားအံမြို့]] * အမှတ်(၉၂၄)ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ခွဲ - [[ထားဝယ်မြို့]] * အမှတ်(၁)မော်တော်ယာဉ်တပ်ရင်း - [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်|ဇေယျာသီရိမြို့]] * အမှတ်(၂)မော်တော်ယာဉ်တပ်ရင်း - ပုဗ္ဗသီရိမြို့ * အမှတ်(၁)ဝန်တင်တပ်ရင်း - [[လားရှိုးမြို့]] * အမှတ်(၂)ဝန်တင်တပ်ရင်း - [[ပင်လုံမြို့]] * အမှတ်(၃)ဝန်တင်တပ်ရင်း - မြစ်ကြီးနား * အမှတ်(၉၃၃)ဝန်တင်တပ်ရင်း * အမှတ်(၁)တိရိစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးတပ်ရင်း * ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးစခန်းများ * ရိက္ခာဝေစခန်းများ * စစ်ဘက်ရထားပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့များ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့| ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} 5ywjuewoq40t87a8a3rwn0ix278kxtt 0 255653 1050607 825729 2026-08-28T11:54:20Z ~2026-46867-39 147504 /* */ 1050607 wikitext text/x-wiki #Redirect[[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်]] 9rj4lpyabicp7oqhcu3ofsauie142wy 3 256421 1050599 827636 2026-08-28T10:13:50Z Cabayi 9662 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Realtinek]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Miętus]] သို့ Cabayiက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Realtinek|Realtinek]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Miętus|Miętus]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 827636 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Realtinek ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၆၊ ၂ ဧပြီ ၂၀၂၄ (UTC) heghze0p7kf6sk729tsrm4ztqiqtz15 0 263006 1050548 963351 2026-08-28T03:37:30Z Randervik 124353 1050548 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}}{{Infobox national football team|Name=ဗီယက်နမ်|Badge=Flag of Vietnam.svg|Badge_size=180px|Nickname=''{{nowrap|Những chiến binh sao vàng}}''<br>{{nowrap|(ရွှေကြယ်စစ်သည်များ)}}<ref>{{cite web|url=http://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html|title=Vietnam football team: when Golden Star Warriors get emboldened|author=Linh Pham|publisher=hanoitimes.vn|date=2019-01-20|access-date=23 November 2019|archive-date=8 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408043435/https://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vff.org.vn/chu-tich-nuoc-nguyen-xuan-phuc-chuc-cac-chien-binh-sao-vang-gianh-ve-vao-vong-loai-thu-ba-world-cup-2022/|title=Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc chúc các chiến binh sao vàng giành vé vào vòng loại thứ ba World Cup 2022|author=VFF|language=vi|publisher=vff.org.vn|date=2021-05-25|access-date=3 June 2021|archive-date=12 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220612154459/https://www.vff.org.vn/chu-tich-nuoc-nguyen-xuan-phuc-chuc-cac-chien-binh-sao-vang-gianh-ve-vao-vong-loai-thu-ba-world-cup-2022/|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite web|url=https://www.facebook.com/vietnamesefootball/posts/2995424627436529 |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/facebook/1578553265790346/2995424627436529 |archive-date=2022-02-26 |url-access=limited|title=Liên đoàn Bóng đá Việt Nam – VFF|language=vi|via=Facebook|date=2021-12-15}}{{cbignore}}</ref>|Association=[[ဗီယက်နမ်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်]] (VFF)|Confederation=[[အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်|AFC]] (အာရှ)|Sub-confederation=[[အာဆီယံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်|AFF]] (အရှေ့တောင်အာရှ)|Coach=[[ကင်ဆင်ဆစ်]]|Captain=[[ငွိအန့်ကွမ်ဟိုင့်]]|Most caps=[[ငွိအန့်ကွမ်ဟိုင့်]] (၈၈)|Top scorer=[[လဲကွောဗင်]] (၅၁)|Home Stadium=[[မိုင်ဒင်း အမျိုးသားအားကစားကွင်း]]|FIFA Trigramme=VIE|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|VIE}}|FIFA max=၈၄|FIFA max date=စက်တင်ဘာ ၁၉၉၈|FIFA min=၁၇၂|FIFA min date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၆|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|Vietnam}}|Elo max=၅၈|Elo max date=၂၀၀၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ|Elo min=၁၇၅|Elo min date=ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၅|website=[https://vff.org.vn/ vff.org.vn]|pattern_la1=_vie24h|pattern_b1=_vie24h|pattern_ra1=_vie24h|pattern_so1=_vie24h|shorts1=FF0000|socks1=FF0000|pattern_la2=_vie24a|pattern_b2=_vie24a|pattern_ra2=_vie24a|pattern_so2=_vie24a|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF|First game='''တောင်ဗီယက်နမ်အဖြစ်''':{{Efn|[[FIFA]] recognizes the results of South Vietnamese team existing from 1947 to 1976 as part of the results of Vietnam because Vietnam inherited South Vietnam's membership in FIFA.}}<br /> {{fb|HKG|1910}} ၃-၂ '''{{fb-rt|State of Vietnam|name=Vietnam}}'''<br />([[Mong Kok]], [[ဗြိတိသျှ ဟောင်ကောင်|ဟောင်ကောင်]]; ၂၀ ဧပြီ ၁၉၄၇)<br />''Post autonomy''<br />{{fb|TAI}} ၃-၂ '''{{fb-rt|State of Vietnam|name=Vietnam}}'''<br />([[မနီလာ]], ဖိလစ်ပိုင်; ၁ မေလ ၁၉၅၄)<hr>'''ဗီယက်နမ်ကဲ့သို့''':<br />{{fb|VIE}} ၂-၂ {{fb-rt|PHI}}<br />([[မနီလာ]], [[ဖိလစ်ပိုင်]], ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၁)<hr>|Largest win={{fb|VIE}} ၁၁-၀ {{fb-rt|GUM}}<br />([[ဟိုချီမင်းမြို့]]၊ [[ဗီယက်နမ်]]; ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၀)<hr>|Largest loss='''တောင်ဗီယက်နမ်အဖြစ်''':<br /> '''{{fb|SVM}}''' ၁–၉ {{fb-rt|IDN}}<br />([[ဆိုးလ်]], [[တောင်ကိုရီးယား]]; မေလ ၄ ရက် ၁၉၇၁)<hr>'''ဗီယက်နမ်ကဲ့သို့''':<br />{{fb|ZIM}} ၆-၀ '''{{fb-rt|VIE}}'''<br />([[ကွာလာလမ်ပူမြို့]], [[မလေးရှား]]; ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇)<br />{{fb|OMA}} ၆-၀ '''{{fb-rt|VIE}}'''<br />([[ဒေဂူ]], [[တောင်ကိုရီးယား]]; ၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၃)<br />{{fb|KOR}} ၆-၀ '''{{fb-rt|VIE}}'''<br />([[Suwon]], [[တောင်ကိုရီးယား]]; ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃)|World cup apps=|World cup first=|World cup best=|Regional name=[[AFC Asian Cup|အာရှဖလား]]|Regional cup apps=၅|Regional cup first=[[1956 AFC Asian Cup|၁၉၅၆]] တောင်ဗီယက်နမ်အဖြစ် <br /> [[2007 AFC Asian Cup|၂၀၀၇]] ဗီယက်နမ်အဖြစ်|Regional cup best=တောင်ဗီယက်နမ်အဖြစ်-<br /> စတုတ္ထနေရာ ([[1956 AFC Asian Cup|၁၉၅၆]]၊ [[1960 AFC Asian Cup|၁၉၆၀]]) <br /> ဗီယက်နမ်:<br /> ကွာတားဖိုင်နယ် ([[ 2007 AFC Asian Cup|၂၀၀၇]]၊ [[2019 AFC Asian Cup|၂၀၁၉]])|2ndRegional name=[[အာဆီယံချန်ပီယံရှစ်|အာဆီယံဖလား]]|2ndRegional cup apps=၁၆|2ndRegional cup first=[[1996 AFF Championship|၁၉၉၆]]|2ndRegional cup best=''ချန်ပီယံ'' ([[2008 AFF Championship|၂၀၀၈]]၊ [[2018 AFF Championship|၂၀၁၈]]၊ [[2024 ASEAN Championship|၂၀၂၄]]၊ [[2026 ASEAN Championship|၂၀၂၆)]]|3rdRegional name=[[အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ|အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ဘောလုံး]]|3rdRegional cup apps=၁၂|3rdRegional cup first=[[1959 SEAP Games|1959]] တောင်ဗီယက်နမ်အဖြစ် ဘောလုံးပွဲ <br /> [[1995 SEA Games at the Football|1991]] ဗီယက်နမ်အဖြစ်|3rdRegional cup best=တောင်ဗီယက်နမ်အဖြစ်:<br /> '''ချန်ပီယံ''' ([[Football at the 1959 SEAP Games|၁၉၅၉]]) <br /> ဗီယက်နမ်ကဲ့သို့:<br /> ငွေတံဆိပ်များ ([[Football at the 1995 SEA Games|၁၉၉၅]], [[Football at the 1999 SEA Games|၁၉၉၉]])|4thRegional name=[[အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ|အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ဘောလုံး]]|4thRegional cup apps=၆|4thRegional cup first=[[၁၉၅၄ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ|၁၉၅၄]] တောင်ဗီယက်နမ်အဖြစ် ဘောလုံး<br /> [[၁၉၉၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ|၁၉၉၈]] ဗီယက်နမ်အဖြစ် ဘောလုံး|4thRegional cup best=တောင်ဗီယက်နမ်အဖြစ်<br /> စတုတ္ထနေရာ ([[Football at the 1962 Asian Games|၁၉၆၂]]) <br /> ဗီယက်နမ်ကဲ့သို့:<br /> အုပ်စုအဆင့် ([[Football at the 1998 Asian Games|၁၉၉၈]])}} '''ဗီယက်နမ် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း''' ([[ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား|ဗီယက်နမ်]]- Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam) သည် အမျိုးသား [[ဘောလုံးကစားခြင်း|လက်ရွေးစင်အသင်းကြီးများ]] တွင် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်ကို]] ကိုယ်စားပြုပြီး ဗီယက်နမ်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် က ထိန်းချုပ်ထားသည် ။ အဖွဲ့၏အမည်ပြောင်မှာ '''ရွှေကြယ်စစ်သည်များ''' ([[ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား|ဗီယက်နမ်]]- Những chiến binh sao vàng) ၎င်း၏ သမိုင်းကြောင်း၏ ပထမဆုံးနှစ်များအတွင်း ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခဲ့သည့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ကာလရှည်ကြာ နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးပွဲများ ရပ်နားထားခဲ့ရပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ပေါင်းစည်းရေးအသင်းနှင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဤကာလအတွင်း နိုင်ငံတကာပြိုင်ပွဲ အနည်းဆုံးတစ်ခု။) ၁၉၉၁ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ ပြိုင်ပွဲသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို နိုင်ငံတကာဘောလုံးလောကသို့ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခြင်းအဖြစ် အမှတ်အသားပြုခဲ့ပြီး စီနီယာဗီယက်နမ်လက်ရွေးစင်အသင်းသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ|အရှေ့တောင်အာရှတွင်]] အလယ်အလတ်အောင်မြင်မှုရရှိကာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလား အရည်အချင်း ပြိုင်ပွဲတွင် နောက်ဆုံးအဆင့် သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်သည်လည်း AFC အာရှဖလား ကွာတားဖိုင်နယ်ကို ၂၀၀၇ နှင့် ၂၀၁၉ တွင် နှစ်ကြိမ်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:IRN-VIETNAM_20190112_Asian_Cup_5.jpg|thumb|272x272px| ဗီယက်နမ် လက်ရွေးစင် အသင်းသည် ၂၀၁၉ AFC Asian Cup တွင် [[အီရန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အီရန်နှင့်]] ရင်ဆိုင်ရမည် ဖြစ်သည်။]] == FIFA ကမ္ဘာ့အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များ == {| class="wikitable" style=" text-align:center; font-size:95%;" width="100%" ! colspan="16" style="background: #DB2017; color: #FFFF00;" |ဗီယက်နမ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့အဆင့် |- !၁၉၉၃ !၁၉၉၄ !၁၉၉၅ !၁၉၉၆ !၁၉၉၇ !၁၉၉၈ !၁၉၉၉ !၂၀၀၀ !၂၀၀၁ !၂၀၀၂ !၂၀၀၃ !၂၀၀၄ !၂၀၀၅ !၂၀၀၆ !၂၀၀၇ !၂၀၀၈ |- |၁၃၅ |၁၅၁ |၁၂၂ |၉၉ |၁၀၄ |၉၈ |၁၀၂ |၉၉ |၁၀၅ |၁၀၈ |၉၈ |၁၀၃ |၁၂၀ |၁၇၂ |၁၄၂ |၁၅၅ |- !၂၀၀၉ !၂၀၁၀ !၂၀၁၁ !၂၀၁၂ !၂၀၁၃ !၂၀၁၄ !၂၀၁၅ !၂၀၁၆ !၂၀၁၇ !၂၀၁၈ !၂၀၁၉ !၂၀၂၀ !၂၀၂၁ !၂၀၂၂ !၂၀၂၃ !၂၀၂၄ |- |၁၂၃ |၁၃၇ |၉၉ |၁၃၁ |၁၄၄ |၁၃၇ |၁၄၇ |၁၃၄ |၁၁၂ |၁၀၀ |၉၇ |၉၄ |၉၈ |၉၇ |၉၅ |၁၁၉ |} == ဂုဏ်ထူးများ == === ဒေသဆိုင်ရာ === * '''[[အေအက်ဖ်အက်ဖ် ချန်ပီယံရှစ်|AFF ပြိုင်ပွဲ]]''' ** [[ဖိုင်:Med_1.png]] '''ချန်ပီယံ''' (၂) : ၂၀၀၈ ၊ ၂၀၁၈ ** [[ဖိုင်:Med_2.png]] ဒုတိယဆု (၂)။ ၁၉၉၈၊ ၂၀၂၂ ** [[ဖိုင်:Med_3.png]] တတိယနေရာ (၂)၊ ၁၉၉၆၊ ၂၀၀၂ * '''အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ''' ** [[ဖိုင်:Med_1.png]] '''ရွှေတံဆိပ်''' (၁) : ၁၉၅၉ ** [[ဖိုင်:Med_2.png]] ငွေတံဆိပ် (၄) ခု၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၇၃၊ ၁၉၉၅၊ ၁၉၉၉၊ ** [[ဖိုင်:Med_3.png]] ကြေးတံဆိပ် (၄) ခု၊ ၁၉၆၁၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၉၇၊ === အဆင်ပြေတယ်။ === * '''VFF ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတကာ ချစ်ကြည်ရေးဖလား''' ** [[ဖိုင်:Med_1.png]] '''ချန်ပီယံ''' (၁) : ၂၀၂၂ ** [[ဖိုင်:Med_2.png]] ဒုတိယဆု (၃) - ၂၀၀၄၊ ၂၀၀၆၊ ၂၀၀၉ ** [[ဖိုင်:Med_3.png]] တတိယနေရာ (၁) : ၂၀၁၂ * '''တောင်ဗီယက်နမ် လွတ်လပ်ရေးဖလား''' ** [[ဖိုင်:Med_1.png]] '''ချန်ပီယံ''' (၆) : ၁၉၆၁၊ ၁၉၆၂၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၆၊ ၁၉၇၀၊ ၁၉၇၄ ** [[ဖိုင်:Med_2.png]] ဒုတိယရရှိသူ (၂): ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၂ * '''Merdeka ပြိုင်ပွဲ''' ** [[ဖိုင်:Med_1.png]] '''ချန်ပီယံ''' (၁) : ၁၉၆၆ * '''ဘုရင့်ဖလား''' ** [[ဖိုင်:Med_2.png]] ဒုတိယဆု (၂) - ၂၀၀၆၊ ၂၀၁၉ ** [[ဖိုင်:Med_3.png]] တတိယနေရာ (၂)၊ ၁၉၆၉၊ ၁၉၇၁ * '''AYA Bank Cup''' ** [[ဖိုင်:Med_1.png]] '''ချန်ပီယံ''' (၁): ၂၀၁၆ * '''LG ဖလား''' ** [[ဖိုင်:Med_2.png]] ဒုတိယဆု (၁) ၂၀၀၂ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india-beat-vietnam-to-win-lg-cup-football/articleshow/18684987.cms|title=India beat Vietnam to win LG Cup football|date=10 August 2002|access-date=1 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207133818/https://timesofindia.indiatimes.com/india-beat-vietnam-to-win-lg-cup-football/articleshow/18684987.cms|archive-date=7 December 2021}}</ref> * '''Pesta Sukan ဖလား''' ** [[ဖိုင်:Med_1.png]]'''ချန်ပီယံ''' (၁):၁၉၇၁ * '''ထိုင်းစစ်တပ်ဖလား''' ** [[ဖိုင်:Med_1.png]]'''ချန်ပီယံ''' (၁) : ၁၉၇၄ == အကိုးအကား == <references /> [[Category:ဗီယက်နမ်အမျိုးသားဘောလုံးအသင်း]] p5l1qm3c9xp53wer4v4wkwl47q0qiqk 0 268314 1050576 1020663 2026-08-28T06:09:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050576 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ | native_name = | native_name_lang = | image = A press conference of Tatmadaw True News Information Team on 18 January 2019.jpg | caption = ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအတွင်း တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့။ (အညာဘက်ဆုံးတွင် ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]]၊ အလယ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် စိုးနိုင်ဦး၊ ဘယ်ဘက်တွင် ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းထွန်းညီ) | abbreviation = | formation = ၂၀၁၈ | type = တပ်မတော်သတင်းအချက်အလက်အဖွဲ့ | status = မလှုပ်ရှားတော့သောအဖွဲ့ | headquarters = [[နေပြည်တော်]] ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | region_served = [[မြန်မာ]] | leader_title = ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ | leader_name = ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]] | parent_organization = [[တပ်မတော်]] }} '''တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြား‌ရေးအဖွဲ့''' သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ တရားဝင် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် သ တင်းအချက်အလက်များကို ထုတ်ပြန်ရာတွင် တာဝန်ယူသော အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ဤအဖွဲ့သည် တပ်မတော် ၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များကို ဖြန့်ချိခြင်း၊ စွပ်စွဲချက်များကို ဖြေရှင်းခြင်းနှင့် မီဒီယာနှင့် ပြည်သူ လူထုတို့နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ တစ်ခုအနေဖြင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=25 October 2020 |title=Tatmadaw True News Information Team meets media at press conference |url=https://cincds.gov.mm/node/9543 |website=CINCDS Myanmar}}</ref><ref>{{Cite web |last=Domino |first=Jenny |date=2021-05-11 |title=Beyond the Coup in Myanmar: The Other De-Platforming We Should Have Been Talking About |url=https://www.justsecurity.org/76047/beyond-the-coup-in-myanmar-the-other-de-platforming-we-should-have-been-talking-about/ |access-date=2025-04-06 |website=Just Security |language=en-US}}</ref> == တည်ထောင်မှုနှင့် ရည်ရွယ်ချက် == တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တပ်မတော်၏ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး မဟာဗျူဟာကို ခေတ်နှင့်အညီဖြစ်စေရန် ကြိုးပမ်းမှုအနေဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ သည်။ ဤအဖွဲ့၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို တိကျ မှန်ကန်သော သတင်းအချက်အလက်များဖြင့် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ထုတ်ပြန်ခြင်း၊ သတင်းမှားများကို ဖြေရှင်းခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးနှင့် လုံခြုံရေး အဖြစ်အပျက်များအပေါ် တပ်မတော်၏ ရပ်တည်ချက်များကို ထုတ်ပြန်ရန်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title="Incitement Of Violence": Facebook Takes Down Myanmar Military's Page |url=https://www.ndtv.com/world-news/myanmar-crisis-facebook-takes-down-main-page-of-myanmar-military-2375164 |access-date=2025-04-06 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2022-06-14 |title=The army officer from Anyar – Zaw Min Tun, who graduated with the 37th intake of the Defense Services Academy, was a friend of U Zaw Htay, who served as spokesperson for Myanmar’s ousted National League for Democracy (NLD) government. U Zaw Htay died last month. |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/the-master-of-the-myanmar-juntas-skyful-of-lies.html |access-date=2025-04-06 |website=The Irrawaddy |language=}}</ref> == ခေါင်းဆောင်မှု == ဤအဖွဲ့ကို တပ်မတော်မှ ဗိုလ်ချုပ် စိုးနိုင်ဦး က ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဦးဆောင်ပြီး၊<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/353733|title=တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ် စိုးနိုင်ဦး အငြိမ်းစားယူ|work=DVB Burmese|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ }}</ref> ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းထွန်းညီ<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/23/195738.html|title=တပ်မတော်၏ပြောဆိုချက်များသည် မီဒီယာများ လုပ်စားရန် မဟုတ်ဟု ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းထွန်းညီ ပြော|work=The Irrawaddy|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၅ }}</ref> ၊အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]] တို့မှ အဓိက ဦးဆောင်ခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း သည် တပ်မတော်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ်သာမက၊ [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Press Statement of Tatmadaw True News Information Team about allegations regarding villages in Maungdaw area |url=https://www.legal-tools.org/doc/eh0yzl/ |access-date=2025-04-06 |website=www.legal-tools.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tatmadaw True News Information Team holds press conference {{!}} CINCDS Myanmar |url=https://cincds.gov.mm/node/6995 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030202236/https://cincds.gov.mm/node/6995 |archive-date=30 October 2021 |access-date=2025-04-06 |website=cincds.gov.mm |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |title=FACEBOOK DISCRIMINATION?: Tatmadaw resurfaced after two years of absence from social media |url=https://www.bnionline.net/en/news/facebook-discrimination-tatmadaw-resurfaced-after-two-years-absence-social-media |access-date=2025-04-06 |website=Burma News International |language=en}}</ref> == လှုပ်ရှားမှုများ == [[File:Tatmadaw True News Information Team Meeting on February 2019.jpg|thumb|တပ်မတော် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော သတင်းစာ ရှင်းလင်းရေးအစည်းအဝေး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]] (ညာဘက်မှ တတိယ), ဗိုလ်ချုပ် စိုးနိုင်ဦး (အလယ်မှ ပထမ) နှင့် ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းထွန်းညီ (ဘယ်ဘက်မှ ဒုတိယ)]] တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့သည် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများကို ပုံမှန်ကျင်းပခြင်း၊ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များ ထုတ်ပြန်ခြင်းနှင့် ရုပ်/သံ မေးမြန်းမှုများတွင် ပါဝင်ခြင်းတို့မှတဆင့် အမျိုးသား လုံခြုံရေးမှစ၍ နိုင်ငံတကာ ဝေဖန်မှုများအထိ အကြောင်းအရာများကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ ဤအဖွဲ့သည် တပ်မတော် နှင့် ပြည်သူအကြား ဆက်သွယ်မှုအတွက် အဓိက ချန်နယ်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=26 March 2025 |title=Brigadier-General Zaw Min Tun is the Press Team Leader of the State Administrative Council and the Deputy Minister for Information. He was the former Head of the Tatmadaw’s True News Information Team. |url=https://www.opensanctions.org/entities/Q114269637/ |access-date=2025-04-06 |website=OpenSanctions.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2020-07-18 |title=Clarification of the instances on the news released by Tatmadaw True News Information Team on16 July |url=https://www.arakanarmy.net/post/clarification-of-the-instances-on-the-news-released-by-tatmadaw-true-news-information-team-on16-july |access-date=2025-04-06 |website=ARAKAN ARMY |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Zaw |first=Htet Naing |date=2020-06-09 |title=Myanmar’s Military Returns to Facebook to Provide ‘Accurate’ News |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-military-returns-facebook-provide-accurate-news.html |access-date=2025-04-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပိတ်ပင်မှု == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] သည် တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့၏ တရားဝင် စာမျက်နှာကို ၎င်းတို့၏ မူဝါဒများကို မကြာခဏ ချိုးဖောက်မှုများ၊ အထူးသဖြင့် အကြမ်းဖက်မှု လှုံ့ဆော်ခြင်းနှင့် သတင်းမှားများဖြန့်ဝေခြင်း စသည့် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=An Update on Myanmar |url=https://about.fb.com/news/2021/02/an-update-on-myanmar/ |website=Facebook Newsroom |date=21 February 2021 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 February 2021 |title=Facebook takes down main page of Myanmar military |url=https://www.reuters.com/article/world/facebook-takes-down-main-page-of-myanmar-military-idUSKBN2AL02B/ |work=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=CISOMAG |date=2021-02-25 |title=Facebook bans Myanmar Military Accounts |url=https://cisomag.com/facebook-bans-myanmar-military-accounts-on-its-platforms/ |access-date=2025-04-06 |website=CISO MAG {{!}} Cyber Security Magazine |language=en-US}}</ref> == ပျောက်ကွယ်မှု == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနှင့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းခြင်းအပြီး၊ အဖွဲ့သည် လုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်မှုများကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အချက်အလက် လှုပ်ရှားမှုများထဲသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့သည် ထိုအချိန်မှစ၍ သီးခြားအဖွဲ့အဖြစ် လည်ပတ်ခြင်း မရှိတော့ပေ။<ref>{{Cite web |date=26 March 2025 |title=Brigadier-General Zaw Min Tun is the Press Team Leader of the State Administrative Council and the Deputy Minister for Information. He was the former Head of the Tatmadaw’s True News Information Team. |url=https://www.opensanctions.org/entities/Q114269637/ |access-date=2025-04-06 |website=OpenSanctions.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2020-07-18 |title=Clarification of the instances on the news released by Tatmadaw True News Information Team on16 July |url=https://www.arakanarmy.net/post/clarification-of-the-instances-on-the-news-released-by-tatmadaw-true-news-information-team-on16-july |access-date=2025-04-06 |website=ARAKAN ARMY |language=en }}{{Dead link|date=August 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Zaw |first=Htet Naing |date=2020-06-09 |title=Myanmar’s Military Returns to Facebook to Provide ‘Accurate’ News |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-military-returns-facebook-provide-accurate-news.html |access-date=2025-04-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] rwd9dsgryow0kjpyihph6741ffsc56u 0 269049 1050541 1023930 2026-08-28T03:06:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050541 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = စိရဝတ္တန သုဒ္ဓိဝဏိဇသတ္တိ | image = Dew Jirawat @ Leap Day วันแก้ตาย.png | caption = | native_name = {{Lang|th|ดิว จิรวรรตน์ สุทธิวณิชศักดิ์}} | native_name_lang = th | other_names = ဒျူး(Dew) | birth_name = Kongkidakorn Sutivanichsak | birth_date = {{Birth date and age|2000|10|30|df=yes}} | birth_place = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ကောက်မြို့]] | nationality = <!-- Should only be used if nationality cannot be inferred from the birthplace. He is Thai. --> | education = | alma_mater = စိန့် ဂေဘရီဧလ ကောလိပ်၊ [[:en:Srinakharinwirot University|Srinakharinwirot University]] | occupation = {{Hlist |သရုပ်ဆောင်|မော်ဒယ်}} | years_active = ၂၀၂၁ ~ | agent = [[GMMTV]] | notable_works = {{plainlist| * Ren - ''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers]]'' * Fong - ''Magic of Zero - Zero In The Moonlight'' * Nut - ''[[:en:Good Old Days (Thai TV series)|Good Old Days]]'' * Nai - ''[[:en:Home School (Thai TV series)|Home School]]'' * Vikij - ''Faceless Love'' * Chadjen - ''[[:en:A Love So Beautiful (Thai TV series)|A Love So Beautiful]]'' * Night - ''Leap Day'' }} | height = 190 cm<ref>{{Cite web |url=https://www.gmm-tv.com/artists/view/20/ |title=Dew :Jirawat Sutivanichsak |access-date= 5 May 2022}}</ref> | website = [https://www.gmm-tv.com/artists/view/155/ GMMTV Artist] }} '''ကျီရာဝပ် ဆူထိဝါဏိချာဆာ့က်'''({{Lang-th|จิรวรรตน์ สุทธิวณิชศักดิ์}} စိရဝတ္တန သုဒ္ဓိဝဏိဇသတ္တိ, [[၃၀ အောက်တိုဘာ]] [[၂၀၀၀]] ~ )၊ နာမည်ပြောင်: '''ဒျူး'''({{Lang-th| ดิว}})သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ သရုပ်ဆောင်နှင့် မော်ဒယ်ဖြစ်သည်။ [[၂၀၂၁|၂၀၂၁ ခုနှစ်]]တွင် [[F4 Thailand: Boys Over Flowers]] ၌ ပွဲဦးထွက် သရုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကျော်ကြားလာသော သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=เรื่องย่อ F4 Thailand ช่อง GMM25 (ตอนจบ) |url=https://entertainment.trueid.net/synopsis/4goZL4JAdJ4a |access-date=2023-06-04 |website=entertainment.trueid.net |language=th}}</ref><ref>{{Cite web|title=Dew Jirawat Sutivanichsak|url=http://www.viki.com/celebrities/25389pr-dew-jirawat-sutivanichsak|access-date=2025-01-20|website=Rakuten Viki|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-10-16|title=GMMTV ประกาศสร้าง F4 เวอร์ชั่นไทย ชาวเน็ตเปิดแคสติ้ง(มโน)|url=https://www.sanook.com/movie/91547/|access-date=2025-01-20|website=www.sanook.com/movie|language=th}}</ref> == ဘဝအစပိုင်း == ဂျီရဝက် ဆူထိဝါနိချက်ဆာ ကို ၂၀၀၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် ။<ref>{{Cite web|title=Dew Jirawat - Nam thần Thái Lan mới nổi làm Cnet mê như điếu đổ|url=https://www.dienanh.net/dew-jirawat-nam-than-thai-lan-moi-noi-lam-cnet-me-nhu-dieu-do-44121.html|access-date=2025-01-20|website=www.dienanh.net|language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-07 |title=น่าจับตามอง! "ดิว จิรวรรตน์" คลื่นลูกใหม่หล่อโดนใจทำแฟนคลับติดตามไอจีทะลุ 2 ล้าน {{!}} daradaily |url=https://www.daradaily.com/news/110998/read |access-date=2023-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307012720/https://www.daradaily.com/news/110998/read |archive-date=7 March 2022 }}</ref> သူ၏မွေးနံအမည်မှာ Kongkidakorn ဖြစ်သော်လည်း မူလတန်းကျောင်းတက်စဉ်က Jirawat ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သူသည် [[GMMTV]] လက်အောက်ရှိ အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည် ။ အထက်တန်းကျောင်းတွင် Saint Gabriel's College တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ယခု Srinakharinwirot University တွင် Interactive Design နှင့် Multimedia ဘာသာရပ်ကို သင်ယူနေပါသည် ။<ref>{{Cite web |last=Opiari |first=Diani |date=2021-07-23 |title=Biodata Dew Jirawat Sutivanichsak dan Fakta Menarik |url=https://dianiopiari.com/biodata-dew-jirawat-sutivanichsak-dan-fakta-menarik/ |access-date=2023-06-04 |website=Diani Opiari |language=id}}</ref>သရုပ်ဆောင်မလုပ်မီ မော်ဒယ်အဖြစ် ဖျော်ဖြေရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=5 nam thần Thái Lan được các thương hiệu xa xỉ săn đón |url=https://bazaarvietnam.vn/nhan-vat/5-nam-than-thai-lan-duoc-cac-thuong-hieu-xa-xi-san-don/ |access-date=2023-06-04 |website=Harper's Bazaar Việt Nam |language=vi-VN}}</ref><ref>{{Cite web |title=Instagram Dew Jirawat Sutivanichsak IG Lengkap Biodata Height, Birthday, Drama, Umur, Tanggal Lahir |url=https://metrolampungnews.pikiran-rakyat.com/entertainment/amp/pr-1363341606/instagram-dew-jirawat-sutivanichsak-ig-lengkap-biodata-height-birthday-drama-umur-tanggal-lahir |access-date=2023-06-04 |website=metrolampungnews.pikiran-rakyat.com}}</ref> == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနှင့် အောင်မြင်မှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် Dew သည် F4 Thailand: Boys Over Flowers ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် "Ren Renrawin Aira" (Rui Hanazawa) အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ Yoko Kamio ၏ ထိုင်း manga Hana Yori Dango ကို ထိုင်းဘာသာပြန်ဆိုထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2019-10-16 |title=GMMTV ประกาศสร้าง F4 เวอร์ชั่นไทย ชาวเน็ตเปิดแคสติ้ง(มโน) |url=https://www.sanook.com/movie/91547/ |access-date=2023-06-05 |website=www.sanook.com/movie |language=th}}</ref>၂၀၂၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[GMMTV]] မှ သရုပ်ဆောင်များကို တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2019-10-16 |title=เปิดคาดการณ์ ใครบ้างจะได้รับบท F4 หลัง GMMTV ทำฮือฮา ประกาศสร้างเวอร์ชั่นไทย |url=https://drama.kapook.com/view215921.html |access-date=2023-06-04 |website=kapook.com |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-16 |title=Teaser for Thailand's 'Boys Over Flowers' remake released |url=https://www.thejakartapost.com/life/2020/09/18/teaser-for-thailands-boys-over-flowers-remake-released.html |access-date=2023-06-04 |website=The Jakarta Post |language=en}}</ref> ဇာတ်လမ်းတွဲသည် နိုင်ငံတကာတွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး၊ အွန်လိုင်းတွင် ကြည့်ရှုရန် "ထိပ်တန်း ထိုင်းရိုမန့်စ်ဇာတ်လမ်းတွဲ" တွင် အဆင့် ၁ နေရာရှိရခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-10-31 |title=Ranking almost all Boys Over Flower versions |url=https://forum.allkpop.com/thread/137235-ranking-almost-all-boys-over-flower-versions/ |access-date=2023-06-04 |website=allkpop forums |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-07-14 |title=11 Thai Romance Dramas To Watch On YouTube (with English subtitles) |url=http://www.alphagirlreviews.com/11-thai-romance-dramas-to-watch-on-youtube-with-english-subtitles/ |access-date=2023-06-04 |website=AlphaGirl Reviews |language=en-US}}</ref> ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Dew၏အခန်းကဏ္ဍသည် နွေးထွေးသော ဧည့်ခံမှုကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ Dew ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ရေပန်းစားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Boys Over Flowers: Bright, Win, Dew And Nani Are Our May 2023 BAZAAR Man Cover Stars |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/video/boys-over-flowers-bright-win-dew-and-nani-are-our-may-2023-bazaar-man-cover-stars/ |access-date=2023-06-04 |website=Harper's Bazaar Singapore |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-16 |title=F4 Thailand เผยโฉม "ไบร์ท-วิน-นานิ-ดิว" ประกบนางเอกน้องใหม่ ในทีเซอร์สุดปัง! |url=https://www.sanook.com/movie/103161/ |access-date=2023-06-04 |website=www.sanook.com/movie |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |title=มันดีต่อหัวใจ!! ส่องหนุ่มสาวชาว F4 Thailand สวยหล่อ สดใส พร้อมกระชากใจแฟนซีรีส์ |url=https://entertainment.trueid.net/detail/GRV4M7QLomdw |access-date=2023-06-04 |website=entertainment.trueid.net |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |title=YESASIA: Related Items - F4 Thailand: Boys Over Flowers - Dew Acrylic Standee Celebrity Gifts, PHOTO/POSTER - Dew Jirawat Sutivanichsak - Thailand Other Asia Movies & Videos - Free Shipping - North America Site |url=https://www.yesasia.com/us/f4-thailand-boys-over-flowers-dew-acrylic-standee/1110696838-0-0-0-en/related-items.html |access-date=2023-06-04 |website=www.yesasia.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yusron |first=Atmi Ahsani |title=6 Alasan Dew Jirawat Bisa Jadi Aktor TV Favoritmu Tahun Ini |url=https://hot.detik.com/tv-news/d-5479379/6-alasan-dew-jirawat-bisa-jadi-aktor-tv-favoritmu-tahun-ini |access-date=2023-06-04 |website=detikhot |language=id-ID}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် Dew သည် F4 Thailand သရုပ်ဆောင်များနှင့်အတူ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် "Shooting Star" ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများတွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။<ref name="ReferenceA">{{Cite web |title="ไบร์ท-วิน-ดิว-นานิ" บินไทเป ฮอตติดเทรนด์ทวิต แฟนร่วมส่งแน่นสนามบิน! |url=https://entertainment.trueid.net/detail/G6gLr8e0y9xZ |access-date=2023-02-04 |website=entertainment.trueid.net |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-03-04 |title=F4 Thái Lan khiến khán giả phấn khích khi nói tiếng Việt |url=https://tuoitre.vn/news-20230304211751625.htm |access-date=2023-03-05 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=F4 Thailand／BOYS OVER FLOWERS（タイ版「花より男子」）｜ドラマ｜テレ朝チャンネル |url=https://www.tv-asahi.co.jp/ch/contents/drama/0935/ |access-date=2023-05-12 |website=www.tv-asahi.co.jp |language=ja |archive-date=12 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512052434/https://www.tv-asahi.co.jp/ch/contents/drama/0935/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=F4 Thailand: Boys Over Flowers stars coming to Manila in November |url=https://www.pep.ph/guide/tv/169095/f4-thailand-manila-a4579-20221016 |access-date=2023-05-12 |website=PEP.ph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=thanhnien.vn |date=2022-03-11 |title=Chân dung mỹ nam 1,9m, nổi lên nhờ 'Vườn sao băng' bản Thái |url=https://thanhnien.vn/chan-dung-my-nam-1-9m-noi-len-nho-vuon-sao-bang-ban-thai-1851437520.htm |access-date=2023-06-05 |website=thanhnien.vn |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=「F4 Thailand／BOYS OVER FLOWERS」（タイ版「花より男子」）が話題沸騰！ タイから華麗なる4人がやってきた！【Bright Win Dew Nani】 - カルチャートピックス |url=https://spur.hpplus.jp/culture/topics/2023-06-24-FYPijg/ |access-date=2023-06-24 |website=SPUR |language=ja}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အချစ်ကဗျာ ''Zero in the Moonlight'' တွင် "Fong" အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊<ref>{{Citation |title=零的魔力 |date=2022-12-31 |url=https://zh.wikipedia.org/w/index.php?title=零的魔力&oldid=75313072 |work=维基百科，自由的百科全书 |access-date=2023-06-04 |language=zh}}</ref> ''Magic of Zero'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Tontawan Tantivejakul (Tu)၏ ချစ်သူအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=":5">{{Cite web |date=2022-09-12 |title=Review Zero in the Moonlight, Comeback Dew Jirawat dan Tu Tontawan |url=https://yoursay.suara.com/entertainment/2022/09/12/183258/review-zero-in-the-moonlight-comeback-dew-jirawat-dan-tu-tontawan |access-date=2023-01-02 |website=suara.com |language=id}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် Dew သည် သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖွယ် ''Home School'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် "Nai" အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး Ramida Jiranorraphat (Jane) နှင့် Hirunkit Changkham (Nani) တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2021-12-28 |title=Fakta Dew Jirawat Sutivanichsak, Pemeran Ren di F4 Thailand |url=https://www.idntimes.com/hype/entertainment/suandewi-oka/fakta-dew-jirawat-sutivanichsak-ren-di-f4-thailand-c1c2 |access-date=2023-06-04 |website=www.idntimes.com |language=id}}</ref> ဇာတ်လမ်းတွဲကို Prime Video တွင် ထုတ်လွှင့်သည့် ပထမဆုံး ထိုင်းဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-06-14 |title=Haunting 'Home School' becomes first original Thai series on Prime |url=https://www.nationthailand.com/lifestyle/entertainment/40028535 |access-date=2023-12-10 |website=nationthailand |language=en}}</ref> ဇူလိုင်လတွင် (G)I-dle ၏ I Do: A Love Story in Bangkok ဂီတဗီဒီယိုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ Dewသည် လူကြိုက်များသော တရုတ်ဇာတ်လမ်းတွဲ ''A Love So Beautiful''ကို ပြန်လည်ရိုက်ကူးမည့် ''You Are My First Love'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Chanikarn Tangkabodee (Prim) နှင့်အတူ အချစ်ဟာသ ဇာတ်လမ်းတွဲအဖြစ် ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-23 |title=สรุปสิ่งน่าสนใจจากงาน #GMMTV2023 หมากตัวเดิมบนกระดานใหม่ของค่ายยักษ์ |url=https://thestandard.co/gmmtv-2023/ |access-date=2023-08-04 |website=THE STANDARD |language=th}}</ref> ==ထောက်ခံချက်များ== Dew သည် ''Mint'',<ref>{{Cite web |date=2020-09-17 |title=สิ้นสุดการรอคอย! 'Mint Magazine' ฉบับปฐมฤกษ์ ที่คว้าตัว 4 หนุ่ม #F4Thailand มาขึ้นปกที่นี่ที่แรกก่อนใคร กับซีรีส์ที่สร้างปรากฎการณ์ Talk of the Town |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/mintmagth/photos/a.162333078851534/162270645524444 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524124128/https://www.facebook.com/mintmagth/photos/a.162333078851534/162270645524444/ |archive-date=2022-05-24 |accessdate=2022-05-24 |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-09-20 |title=สิ้นสุดการคอย! ฉลองครบรอบ 1 ปี Mint Magazine กับฉบับพิเศษ ยกทัพนักแสดงนำจากซีรีส์ #F4Thailand มาขึ้นปก #MintVol6 กันแบบฟูลทีม! |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/mintmagth/photos/a.162270702191105/384620746622765/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524104137/https://www.facebook.com/mintmagth/photos/a.162270702191105/384620746622765/ |archive-date=2022-05-24 |accessdate= |language=th}}</ref> ''Harper's Bazaar'', ''L'Officiel Hommes'', ''LIPS'' နှင့် ''Elle'' စသည့် ဖက်ရှင်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Wilson |date=2023-02-07 |title=Dew Jirawat Is Not Your Ordinary Thai Idol |url=https://grazia.sg/celebrity/mens-folio-dew-jirawat/ |access-date=2023-06-04 |website=Grazia Singapore |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-24 |title=XBlush&Dew 封面大片视频预告 |url=https://weibo.com/tv/show/1034:4753803665408164?from=old_pc_videoshow |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524130715/https://weibo.com/tv/show/1034:4753803665408164?from=old_pc_videoshow |archive-date=2022-05-24 |accessdate=2022-05-24 |language=zh-hans}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tso |first=Gloria Christine |date=2023-05-17 |title=Dew Jirawat Sutivanichsak On Juggling Artistry And Acting As F4 Thailand's Ren |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/bazaar-man/dew-jirawat-sutivanichsak-on-juggling-artistry-and-acting-as-f4-thailands-ren/ |access-date=2023-06-05 |website=Harper's Bazaar Singapore |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pp Group Thailand Instagram |url=https://www.instagram.com/accounts/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.instagram.com%2Freel%2FCrN_YPegCbX%2F%3Figshid%3DMTc4MmM1YmI2Ng%253D%253D |access-date=2023-06-05 |website=Instagram.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=GARÇON |first=LIPS |date=2021-03-17 |title=#GarçonFashionChallenge with DEW - LIPS GARÇON |url=https://www.lips-mag.com/garconfashionchallenge-with-dew/ |access-date=2023-06-05 |website=LIPS MAGAZINE |language=th |archive-date=5 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605203949/https://www.lips-mag.com/garconfashionchallenge-with-dew/ }}</ref><ref>{{Cite web |last=Tso |first=Gloria Christine |date=2023-05-17 |title=Dew Jirawat Sutivanichsak On Juggling Artistry And Acting As F4 Thailand's Ren |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/bazaar-man/dew-jirawat-sutivanichsak-on-juggling-artistry-and-acting-as-f4-thailands-ren/ |access-date=2023-10-17 |website=Harper's Bazaar Singapore |language=en-US}}</ref> ၎င်းသည် Louis Vuitton, Fendi, Prada, Ralph Lauren, Bottega Veneta နှင့် Valentino ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီး ဖက်ရှင်အမှတ်တံဆိပ်များအတွက် ပုံစံထုတ်ဖော်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Goh |first=Amanda |title=Meet the stars of F4 Thailand: Boys Over Flowers—Bright, Metawin, Dew and Nani |url=https://www.tatlerasia.com/lifestyle/entertainment/bright-win-metawin-dew-nani-f4-thailand-boys-over-flowers-actors |access-date=2023-06-05 |website=Tatler Asia |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lu |first=Manfred |date=2023-02-02 |title=Dew Jirawat Is Not Your Ordinary Thai Idol |url=https://www.mens-folio.com/108221/dew-jirawat-is-not-your-ordinary-thai-idol/ |access-date=2023-10-17 |website=Men's Folio |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလတွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဆိုးလ်မြို့ရှိ Louis Vuitton Pre-Fall 2023 Show တွင် ဧည့်သည်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ထင်ရှားသောဖက်ရှင်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=vtsang |date=2023-05-26 |title=Felix (Stray Kids) hội ngộ Dew Jirawat ở show Louis Vuitton Cruise 2024 |url=https://bazaarvietnam.vn/felix-stray-kids-hoi-ngo-dew-jirawat-o-show-louis-vuitton-cruise-2024/ |access-date=2023-06-05 |website=Harper's Bazaar Việt Nam |language=vi-VN}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် သူ၏ Instagram စာမျက်နှာတွင် Follower အရေအတွက် ၇.၅ သန်းကျော်ရှိခဲ့သည်။ Dew၏ လူနေမှုပုံစံ နှင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်းစသည်ဖြင့် လူကြိုက်များသည်။<ref>{{Cite web |title=2000 (@dew_jsu) • Instagram photos and videos |url=https://www.instagram.com/dew_jsu/ |access-date=2023-06-05 |website=www.instagram.com |language=en}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ Dew သည် တောင်အာရှနိုင်ငံအချို့၌ တစ်ကိုယ်တော်ဖျော်ဖြေပွဲတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-07-10 |title=Thai star Dew Sutivanichsak will meet fans in Hong Kong and other Asian cities |url=https://www.lifestyleasia.com/hk/culture/events/thai-star-dew-sutivanichsak-fan-meeting-asia-venue-ticket-details/ |access-date=2023-08-05 |website=Lifestyle Asia Hong Kong |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-11 |title=Thai star Dew Sutivanichsak will meet fans in Hong Kong this September |url=https://www.lifestyleasia.com/hk/culture/events/thai-star-dew-sutivanichsak-fan-meeting-asia-venue-ticket-details/ |access-date=2023-10-17 |website=Lifestyle Asia HK |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Thai stars Dew Jirawat, Mew Suppasit to hold fan meetings in Manila this month |url=https://mb.com.ph/2023/10/9/thai-stars-dew-jirawit-mew-suppasit-to-hold-fan-meetings-in-manila-this-month |access-date=2023-10-17 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Janezellll |date=2023-10-10 |title=Unmissable moments: Why Dew Jirawat's Fan Meet is a must-attend |url=https://annyeongoppa.com/2023/10/10/unmissable-moments-why-dew-jirawats-fan-meet-in-manila-is-a-must-attend/ |access-date=2023-10-17 |website=Annyeong Oppa |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် စက်တင်ဘာလတွင် အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့ရှိ Emporio Armani Fashion Week နှင့် Onitsuka Tiger SS 2024 ဖက်ရှင်ပြပွဲတို့တွင် ဧည့်သည်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2023-09-25 |title=Bright Vachirawit, Win Metawin, And More Grabbed Attention At The Fashion Shows |url=https://www.thaiupdate.info/bright-win-more-fashion-shows-2023/ |access-date=2023-10-17 |website=Thai Update |language=en-US}}</ref> ==ရိုက်ကူးမှုစာရင်း== ===ဇာတ်လမ်းတွဲ=== {| class="wikitable sortable" |+ ! Year ! Title ! Role ! Notes ! Network ! Ref |- | 2021 | ''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers]]'' | "Ren" Renrawin Aira | Main role | rowspan="7" | [[:en:GMM 25|GMM25]] | <ref>{{Cite web |title="ไบร์ท-วิน-ดิว-นานิ-ตู" แท็กทีมรับรางวัลแห่งปี จากซีรีส์ F4 Thailand |url=https://entertainment.trueid.net/detail/6lJxw6q28AEB |access-date=2023-06-05 |website=entertainment.trueid.net |language=th}}</ref> |- | rowspan="2" | 2022 | ''Magic of Zero: Zero In The Moonlight'' | Fong | Main role | <ref name=":6">{{Cite web |last=sinergianews.com |title=Kapal DewTU Kumpul! Info Mini Seri Thailand Magic of Zero: Zero In The Moolight, Sinopsis, Jadwal, Pemain - Ada Dew Jirawat, Tu Tontawan |url=https://www.sinergianews.com/read/46508/kapal-dewtu-kumpul-info-mini-seri-thailand-magic-of-zero-zero-in-the-moolight-sinopsis-jadwal-pemain-ada-dew-jirawat-tu-tontawan |access-date=2023-01-02 |website=www.sinergianews.com |language=id |archive-date=2 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230102143026/https://www.sinergianews.com/read/46508/kapal-dewtu-kumpul-info-mini-seri-thailand-magic-of-zero-zero-in-the-moolight-sinopsis-jadwal-pemain-ada-dew-jirawat-tu-tontawan |url-status=dead }}</ref> |- | ''[[:en:Good Old Days (Thai TV series)|Good Old Days]]'' | Nut | Guest role (Ep. 10) | <ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=PxOKfl8-H8E |title=GMMTV 2022 {{!}} GOOD OLD DAYS ร้านซื้อขายความทรงจำ |date=1 December 2021 |publisher=GMMTV OFFICIAL |access-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019232051/https://www.youtube.com/watch?v=PxOKfl8-H8E |archive-date=19 October 2022 |url-status=live |via=[[YouTube]]}}</ref> |- | rowspan="2" | 2023 | ''Home School'' | Nai | Main role |<ref>{{Citation |title=Home School {{!}} TVmaze |date=2023-06-09 |url=https://www.tvmaze.com/shows/59254/home-school |access-date=2023-06-04 |language=en}}</ref> |- | ''Faceless Love'' | "Vee" Veekij Kraiphiwat | Main role | <ref>{{Cite web |title=Dew Jirawat dan Kao Supassara Akan Bintangi Drama 'Faceless Love' - Radio Web Indo |url=https://www.radiowebindo.com/film-drama/pr-805809738/dew-jirawat-dan-kao-supassara-akan-bintangi-drama-faceless-love |access-date=2023-06-04 |website=www.radiowebindo.com |archive-date=27 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250527201223/https://www.radiowebindo.com/film-drama/pr-805809738/dew-jirawat-dan-kao-supassara-akan-bintangi-drama-faceless-love }}</ref> |- | 2024 | ''[[:en:A Love So Beautiful (Thai TV series)|A Love So Beautiful]]'' | "Chadjen" Phaisansakul | Main role | <ref>{{Citation |title=เพราะเธอคือรักแรก {{!}} GMMTV 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=KD_jLyHaYR8 |access-date=2023-05-30 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=S |first=Ika |date=2022-11-24 |title=Thailand Remake Dracin A Love So Beautiful, Dibintangi Dew Jirawat – kabarbintang.id |url=https://www.kabarbintang.id/thailand-remake-dracin-a-love-so-beautiful-dibintangi-dew-jirawat/ |access-date=2023-06-04 |language=en-US |archive-date=10 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210042932/https://www.kabarbintang.id/thailand-remake-dracin-a-love-so-beautiful-dibintangi-dew-jirawat/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=Prim Chanikan Bakal Pilih Win Metawin Atau Dew Jirawat Sutivanichsak? GMMTV Rilis Thai Drama Terbaru Bukan BL? - Giwangkara |url=https://www.giwangkara.com/entertainment/pr-855815029/prim-chanikan-bakal-pilih-win-metawin-atau-dew-jirawat-sutivanichsak-gmmtv-rilis-thai-drama-terbaru-bukan-bl |access-date=2023-06-04 |website=www.giwangkara.com}}</ref> |- | 2025 | ''Leap Day'' | "Night" Rattikan | Main role | |} ==ဂီတမှတ်တမ်းများ== ===သီချင်းများ=== {| class="wikitable" !Year !Song Title !Artist !{{abbr|Ref.|Reference}} |- | rowspan="3" |2022 |"Who Am I" |[[:en:Vachirawit Chivaaree|Vachirawit Chivaaree]] (Bright), Jirawat Sutivanichsak, [[:en:Metawin Opas-iamkajorn|Metawin Opas-iamkajorn]] (Win) & [[:en:Hirunkit Changkham|Hirunkit Changkham]] (Nani) |<ref>{{cite web |title=เอาพี่ไปทอดที! #WhoAmIMV ไบรท์ วิน ดิว นานิ ร้องเพลงประกอบ F4 Thailand เพลงแรก ขึ้นเทรนด์อันดับ 1! |url=https://music.trueid.net/th-th/detail/vdWGGKYLPOLd |access-date=16 May 2023 |website=music.trueid.net |language=th}}</ref><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=2Z2P481fJwk |title=Who am I Ost.F4 Thailand : หัวใจรักสี่ดวงดาว BOYS OVER FLOWERS - BRIGHT, WIN, DEW, NANI |date=16 December 2021 |publisher=GMMTV RECORDS |access-date=25 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222132529/https://www.youtube.com/watch?v=2Z2P481fJwk |archive-date=22 February 2023 |url-status=live |via=[[YouTube]]}}</ref> |- |"Shooting Star" |[[:en:Vachirawit Chivaaree|Vachirawit Chivaaree]] (Bright), Jirawat Sutivanichsak (Dew), [[:en:Metawin Opas-iamkajorn|Metawin Opas-iamkajorn]] (Win) & [[:en:Hirunkit Changkham|Hirunkit Changkham]] (Nani) |<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=1cdzuHXd6S8 |title=Shooting Star Ost.F4 Thailand : หัวใจรักสี่ดวงดาว BOYS OVER FLOWERS - BRIGHT, WIN, DEW, NANI |date=27 December 2021 |publisher=GMMTV RECORDS |access-date=25 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006115245/https://www.youtube.com/watch?v=1cdzuHXd6S8 |archive-date=6 October 2022 |url-status=live |via=[[YouTube]]}}</ref><ref>{{cite web |title=ส่องความปังหนุ่ม F4 Thailand ในเพลง Shooting Star หล่อละลายไปเลย |url=https://intrend.trueid.net/article/%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%9B%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B9%88%E0%B8%A1-f-4-thailand-%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%A5%E0%B8%87-shooting-star-%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%84%E0%B8%9B%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%A2-trueidintrend_256670 |website=TrueID Creator |access-date=19 June 2023 |language=th |date=28 December 2021}}</ref><ref>{{cite web |title="ไบร์ท-วิน-ดิว-นานิ" ส่งโมเมนต์อินเลิฟผ่านเพลง "Shooting Star"ประกอบซีรีส์ "F4 Thailand : หัวใจรักสี่ดวงดาว BOYS OVER FLOWERS" |url=https://kazz-magazine.com/145146-2/ |website=KAZZ Magazine |access-date=19 June 2023 |language=th |date=4 January 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=ไบร์ท-วิน-ดิว-นานิ ถ่ายทอดโมเมนต์อินเลิฟผ่าน 'Shooting Star' อีกเพลงจากซีรีส์ F4 THAILAND |url=https://workpointtoday.com/f4-thailand-shooting-star/ |website=workpointTODAY |access-date=19 June 2023 |language=th |archive-date=17 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317144910/https://workpointtoday.com/f4-thailand-shooting-star/ |url-status=dead }}</ref> |- |"In The Wind" |Jirawat Sutivanichsak|Dew |<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=jF7va9vscNY |title=In the Wind Ost.F4 Thailand : หัวใจรักสี่ดวงดาว BOYS OVER FLOWERS - DEW JIRAWAT |date=10 January 2022 |publisher=GMMTV RECORDS |access-date=25 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702045748/https://www.youtube.com/watch?v=jF7va9vscNY |archive-date=2 July 2022 |url-status=live |via=[[YouTube]]}}</ref> |- |2023 |"North Star" |Dew |<ref>{{Citation |title=NORTH STAR - DEW JIRAWAT |url=https://www.youtube.com/watch?v=IezX3kq5w_U |access-date=2023-08-04 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brickinfo |date=2023-08-04 |title="Dew" ส่งเพลงเพราะสุขปนเศร้า "North Star" ใช้ดวงดาวส่งผ่านความคิดถึง |url=https://brickinfotv.com/entertainment/195610 |access-date=2023-08-04 |website=BrickinfoTV.com |language=th}}</ref><ref>{{Citation |title=Dew Jirawat – NORTH STAR |url=https://genius.com/Dew-jirawat-north-star-lyrics |access-date=2023-08-04}}</ref> |} ===ဂီတဗီဒီယိုများတွင်ပါဝင်မှုများ=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Artist ! scope="col" | Channel ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- |2023 |[[:en:I Do ((G)I-dle song)|I Do: A Love Story in Bangkok]] |[[:en:(G)I-dle|(G)I-dle]] |[[:en:88rising|88rising]] |<ref name="I Do">{{cite web |url=https://www.nme.com/news/music/gi-dle-music-video-i-do-f4-thailand-boys-over-flowers-stars-3472838 |title=(G)I-DLE drop music video for 'I Do' with 'F4 Thailand: Boys Over Flowers' stars |website=NME |first=Puah |last=Ziwei |date=25 July 2023 |accessdate=2 August 2023}}</ref> |} ==ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း== {| class="wikitable sortable" ! scope="col" style="width:1em;" |Year ! scope="col" style="width:35em;" |Award ! scope="col" style="width:40em;" |Category ! scope="col" style="width:25em;" |Work ! scope="col" style="width:5em;" |Result ! scope="col" style="width:1em;" class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- | rowspan="5" |2022 |The 3rd Mani Mekhala Awards (2022) |Outstanding Male Rising Star | | {{won}} |<ref name="merged1">{{cite tweet|number=1561186998513287168|user=GMMTV|title=ขอแสดงความยินดีกับ "ไบร์ท วชิรวิชญ์", วิน เมธวิน, ดิว จิรวรรตน์ และ ตู ต้นตะวัน ด้วยนะคะ ได้รับรางวัล"มณีเมขลา" ประจำปี 2565 ไบร์ท วชิรวิชญ์ ได้รับรางวัล "ดาราชายมหานิยมมหาชน" จากซีรีส์ "F4 Thailand" ตัดสินจากผลโหวตจากมหาชน 29 ประเทศ และ รางวัล "ซุปเปอร์สตาร์เจ้าเสน่ห์" #GMMTV https://t.co/TPqCrMpfUA|author=GMMTV|author-link=GMMTV|date=21 August 2022|access-date=30 November 2022|language=th|archive-url=https://web.archive.org/web/20220821051738/https://twitter.com/gmmtv/status/1561186998513287168|archive-date=21 August 2022|url-status=live}}</ref> |- |Content Asia Awards |Best Original Song: For Movie or An Asian TV Program |"Who Am I" Ost. ''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]'' |{{nom}} | |- |The 27th Asian Television Awards (ATA) |Best Theme Song |"Who Am I" Ost. ''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]'' |{{nom}} |<ref>{{Cite web |title=Asian Television Award |url=https://www.asiantelevisionawards.net/nominees/day-1/ |access-date=2022-11-28 |website=www.asiantelevisionawards.net |archive-date=26 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026085035/https://www.asiantelevisionawards.net/nominees/day-1 }}</ref> |- | rowspan="2" |[[:en:Asian Academy Creative Awards|Asian Academy Creative Awards (AAA) 2022]] |Best Theme Song or Title Theme: National Winners | rowspan="2" |"Who Am I" Ost. ''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]'' |{{won}} |<ref>{{Cite web |title=2022 AAA National Winners |url=https://aaca.wpenginepowered.com/wp-content/uploads/2022/11/Full-List-of-NW22_-Categories-20.11.22.pdf |access-date=September 30, 2022 |website=Asian Academy Creative Awards}}</ref> |- |Best Theme Song or Title Theme: Grand Final Winners | {{won}} |<ref>{{cite tweet|number=1600831657723904001|user=parbdee|title=ซีรีส์ F4 Thailand : หัวใจรักสี่ดวงดาว BOYS OVER FLOWERS จาก GMMTV ได้รับรางวัล สาขา BEST THEME SONG OR TITLE THEME รางวัลระดับเอเชีย ในงาน Asian Academy Creative Awards 2022 🏆ณ ประเทศสิงคโปร์ #F4Thailand #GMMTV #ภาพดีทวีสุข https://t.co/vBaTkPca3o|author=ภาพดีทวีสุข|date=8 December 2022|access-date=14 February 2023}}</ref> |- |rowspan="5" |2023 |14th Nataraja Awards |Best Cast Ensemble |''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]'' |{{nom}} |<ref>{{cite web |title=เปิดเผยรายชื่อ ผู้เข้าชิงรางวัลนาฏราช ครั้งที่ 14 |url=https://pantip.com/topic/42195658? |website=Pantip |access-date=1 September 2023 |language=th}}</ref> |- |Central World Music Community Award 2023 |Artist Of The Year |"North Star" |{{Nom}} | |} == ကိုးကား == {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * {{IMDb name|12154673}} * {{Instagram|dew_jsu}} * {{weibo|7516920610}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:GMMTV အနုပညာရှင်များ]] 4byrywnpfarmowh63hsudzrxb9j68m3 1 272717 1050581 884933 2026-08-28T06:46:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1050581 wikitext text/x-wiki == myammar == သရုပ်ဖော်အရေးအသား [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/65.18.124.185|65.18.124.185]] ၁၂:၄၅၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ==ရေးဖွဲ့သူ== ဒီကဗျာကို ရေးဖွဲ့သူက အမည်မသိရှေးစာဆိုလား၊ တောင်တွင်းရှင်ငြိမ်းမယ်လား မသဲကွဲဘူး။ ဟိုးအရင် ကျောင်းစာအုပ်တွေထဲမှာတော့ "အမည်မသိရှေးစာဆို" လို့ သင်ခဲ့ရတယ်။ အခြားသူတွေလည်း ဝင်ဆွေးနွေးပေးပါဦး။ အခုခေတ်သုံးနေတဲ့ ပုံနှိပ်စာအုပ်အသစ်မှာရော ဘယ်သူရေးတယ်လို့ ဖော်ပြထားလဲ မသိဘူး။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၆၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 7yzobhswa1mjjoujvw5jbgdazfhzcch 1050595 1050581 2026-08-28T09:44:29Z Zawzawaungthwin 100038 /* ရေးဖွဲ့သူ */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1050595 wikitext text/x-wiki == myammar == သရုပ်ဖော်အရေးအသား [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/65.18.124.185|65.18.124.185]] ၁၂:၄၅၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ==ရေးဖွဲ့သူ== ဒီကဗျာကို ရေးဖွဲ့သူက အမည်မသိရှေးစာဆိုလား၊ တောင်တွင်းရှင်ငြိမ်းမယ်လား မသဲကွဲဘူး။ ဟိုးအရင် ကျောင်းစာအုပ်တွေထဲမှာတော့ "အမည်မသိရှေးစာဆို" လို့ သင်ခဲ့ရတယ်။ အခြားသူတွေလည်း ဝင်ဆွေးနွေးပေးပါဦး။ အခုခေတ်သုံးနေတဲ့ ပုံနှိပ်စာအုပ်အသစ်မှာရော ဘယ်သူရေးတယ်လို့ ဖော်ပြထားလဲ မသိဘူး။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၆၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဒီလိုတော့တွေ့ပါတယ်။https://my.wikisource.org/wiki/%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0_%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၄၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) h8sftmsfdy4yhfercd6n0dxuk47tg6p 0 280044 1050588 1050200 2026-08-28T07:45:29Z Salai Rungtoi 22844 /* ဩဂုတ် */ 1050588 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US |archive-date=1 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] *၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဇူလိုင် === * ၁၂ ဇူလိုင် - [[ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)]]: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဘန်ကောက်က ဘီယာဘားဆိုင် မီးလောင်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8w6vlglp5t |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံအမတ်ကြီး ဦး[[မင်းသိမ်း]]အား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]]- [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] - တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက [[ထန်တလန်မြို့]]နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85333 |access-date=2026-07-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] (TNLA) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) တားဂျုတ်ဂျား ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ (NSPNC) အဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရက် (၁၀၀) ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအပါအဝင် အချက် (၆) ချက်ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးချက်များကို နေပြည်တော်နှင့် TNLA တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=အင်ဒီဘာနမ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်သစ်ဖြစ်လာ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjej0nw0wl1t |access-date=2026-07-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - ** တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၂၃ ရက်မြောက်နေ့ ရပ်နားပြီး၊​ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86030 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၃၂ ရက်မြောက်နေ့ကို ရပ်နားပြီး၊ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86029 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/86064 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဩဂုတ် === * ၃ ဩဂုတ် - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Mr. Arnaude de Baqque က လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လာရောက် တွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86157 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ ဩဂုတ် - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-06 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကြို့ပင်ကောက်မှာ စစ်တပ်လေကြောင်းဗုံးကြဲလို့ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၃ ဩဂုတ် - ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ အစား ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးရန်နောင် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86631 |access-date=2026-08-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[အာရက္ခတပ်တော်]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဂွမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တိလီမြို့]]ပေါ်သို့ စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ် ၁၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ကျောက်တော်၊ သံတွဲနဲ့ ဂွ ကို လေကြောင်းကနေဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr4gxy75ljg2t |access-date=2026-08-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဩဂုတ် ** - မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86799 |access-date=2026-08-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] ကို [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-17 |title=ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး အား သမ္မတရုံး ဒုတိယဝန်� |url=https://onenewstvchannel.com/politic/government/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8-%e1%80%a1/ |access-date=2026-08-18 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref> ** လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးရဲထွန်းဦး အား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86828 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> * ၂၁ ဩဂုတ် - [[တပ်မတော် (လေ)|စစ်တပ်]]က [[မြောင်မြို့နယ်]]ရှိ [[ဆွဲလွဲအိုရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ဆွဲလွဲအိုရွာ]]အား လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဇေဋ္ဌဝါဒီဘုန်းကြီးကျောင်း၌ တရားစခန်းဝင်နေသော သက်ကြီးရွယ်အို ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း မြေပြင်အခြေအနေသိရှိသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-21 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ် ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်-ဦးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ လူကာရှန်ကို အလွတ်သဘောတွေ့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6n0nl5v7r8qt |access-date=2026-08-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၄ ဩဂုတ် - [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87236 |access-date=2026-08-25 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၆ ဩဂုတ် - [[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု]] == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား) * [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - [[ကိုင်ဇာ]] ၊ အဆိုတော် ([[၁၉၆၁]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] 04k07fb40c2ltsc4rs5w0d7n8z3qga5 0 282766 1050591 1041797 2026-08-28T08:18:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050591 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဒါးလက်ချောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = ဒါးလက်ချောင်းဒေသ၊ [[အမ်းမြို့နယ်]] | date = ၈ မတ် ၂၀၂၆ | time = နံနက် ၁၁:၀၂ – မွန်းလွဲ ၂:၂၈ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | coordinates = {{coord|19.8665|93.6335|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 19.8665 | long = 93.6335 | width = 250 | label = ဒါးလက်ချောင်း | position = right | caption = }} | map_caption = အမ်းမြို့နယ်အတွင်း ဒါးလက်ချောင်း တည်နေရာ | fatalities = စစ်သုံ့ပန်း ၁၁၆ ဦး နှင့် အရပ်သားအချို့ | injuries = ၃၂ ဦး (စစ်သုံ့ပန်း) နှင့် အရပ်သားအချို့ | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု (၃) ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းနှင့် အဆောက်အအုံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ |၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အာရက္ခတပ်တော်မှ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေများအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းများ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။အလားတူဖြစ်စဉ်များမှာ - [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀)၊ [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်းဖြစ်စဉ်]](၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈)၊ [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၈)၊ [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)ဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၉) တို့ဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နောက်ဆက်တွဲ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ကာလအတွင်း၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[အမ်းမြို့နယ်]]၊ဒလက်ချောင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်သုံ့ပန်း အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပြီး စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများစွာလည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq57xe3jwxqo|title=AA ရဲ့ ဒါးလက်ချောင်း အကျဉ်းစခန်းကို စစ်တပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန(မြန်မာပိုင်း)|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်၊ နံနက် ၁၁:၀၂ မှ မွန်းလွဲ ၂:၂၈ အချိန်အထိ၊ တပ်မတော်က ဂျက်ဖိုက်တာ လေးစင်းနှင့် Y-12 လေယာဉ်လေးစင်းများဖြင့် အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား သုံးနာရီခွဲခန့်ကြာမြင့်သော လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/|title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုအခြေအနေများ == ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မတ် ၁၁ ရက် အချိန်အထိ စာရင်းများအရ စစ်သုံ့ပန်း ၁၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။သေဆုံးသူများတွင် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] မှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ရွှေ၊အခြားဗိုလ်မှူးများနှင့် စစ်ဆေးဆရာဝန်များဖြစ်သည့် ခွဲစိတ်ခန်းကျွမ်းကျင်သူနာပြု ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးသူရိန်အေးနှင့် ဓာတ်မှန်ပါရဂူ ဗိုလ်ကြီး အောင်အောင်ဆက်တို့ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69b358e5708417dc069bfeca|title=အမ်းမြို့ ဗုံးကြဲခံရမှုဖြစ်စဉ်တွင် စစ်သုံ့ပန်း ဆရာဝန် ၂ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ၁ ဦး ပြင်းထန် ဒဏ်ရာရ|work=Narinjara|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> [[အာရက္ခတပ်တော်]]မှ ထုတ်ပြန်သည့် ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများအရ သေဆုံးသူများနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ စစ်သုံ့ပန်းအချို့တွင် "သံဒေါက်" ဟု ခေါ်ဆိုသည့် သံခြေကျင်းများ ခတ်ထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် သံပန်းလှောင်အိမ်သဏ္ဌာန် အချုပ်ခန်းများမှာလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မီးလောင်ကျွမ်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%92-%E1%80%9C%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%92-%E1%80%9E-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%9E-%E1%80%95%E1%80%94-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%89-%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94-%E1%80%A1-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%90-%E1%80%80|title=အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား ဖက်ဆစ်အကြမ်းဖက် စစ်ကော်မရှင်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်အတွင်း စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆)ဦးသေဆုံးကာ (၃၂) ဦးဒဏ်ရာရ၊ အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရ|work=[[အာရက္ခတပ်တော်]]|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆|archive-date=14 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260414090230/https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%92-%E1%80%9C%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%92-%E1%80%9E-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%9E-%E1%80%95%E1%80%94-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%89-%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94-%E1%80%A1-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%90-%E1%80%80|url-status=dead}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ကွဲလွဲချက်များ == အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ဒုတိယတိုင်းမှူးဟောင်း (လက်ရှိစစ်သုံ့ပန်း) ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်းက ဒေသတွင်းမီဒီယာအချို့နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် [[တပ်မတော်]]အနေဖြင့် အဆိုပါနေရာသည် အကျဉ်းစခန်းဖြစ်ကြောင်း ကြိုတင်ကင်းထောက် သိရှိလျက်နှင့် ဗုံးကြဲခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=C7Qn3Phl64s|title="သိသိကြီးနဲ့ ဗုံးကြဲတာဟာ စစ်နိုင်ဖို့ နည်းလမ်းမဟုတ်ဘူး၊ ရက်စက်တဲ့ လုပ်ရပ်ပဲ" လို့ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်း ပြော|work=Narinjara TV News|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> သို့သော်လည်း တပ်မတော်ထောက်ခံသူများက ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်းသည် ပြောဆိုချိန်တွင် သံခြေခြင်းခပ်ခံထားရသည်ကို ထောက်ပြပြီး ၎င်း၏ပြောဆိုချက်များသည် ဖိအားပေးစေခိုင်းမှုကြောင့်သာ ဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် လွတ်လပ်သည့် ထွက်ဆိုချက် မဟုတ်နိုင်ကြောင်း ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310463|title=အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ|work=|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်များ == အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) စစ်သားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်သူ့ပန်းတိုင် (People's Goal) အဖွဲ့က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ သုံးသပ်ချက်အရ သုံးနာရီခွဲခန့်ကြာအောင် အငြှိုးတကြီးဖြင့် မိမိတို့၏ လက်အောက်ခံ တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲသတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းသည် အောက်ခြေစစ်သည်များအပေါ် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ စစ်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ၎င်းတို့အတွက် အသေခံမတိုက်ဘဲ လက်နက်ချသူများကို အပြတ်ရှင်းမည်ဟူသော သတင်းစကားကို ပေးလိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယခုလုပ်ရပ်သည် အောက်ခြေစစ်သည်များ ကြောက်ရွံ့လာစေရန် စံနမူနာပြ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြည်သူ့ပန်းတိုင်က သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/14/151054/|title=AAအကျဉ်းစခန်းဗုံးကြဲမှုဟာ စစ်ခေါင်းဆောင် တွေအတွက် အသေခံမတိုက်ခဲ့သူတွေကို အပြတ်ရှင်းခြင်းဟု ပြည်သူ့ပန်းတိုင် သုံးသပ်|work=လူထုနွေဦး|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 0ar8efem1xw2k2yxvj1y95q0j3b4nrr 0 286912 1050585 1034821 2026-08-28T07:10:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050585 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | image = | image_size = | alt = တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | caption = | date = ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ – ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ | place = [[တောင်ကုတ်မြို့]]၊ [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | territory = အာရက္ခတပ်တော် (AA) မှ တောင်ကုတ်မြို့တစ်ခုလုံးရှိ စစ်ကောင်စီ၏ တပ်စခန်းများနှင့် ရဲစခန်းအားလုံးကို အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့ | status = အာရက္ခတပ်တော် (AA) က အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်အောင်ပွဲခံခဲ့ | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} * {{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{navy|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) | commander1 = စစ်ကောင်စီဘက်မှ ကွပ်ကဲသူများနှင့် တပ်ရင်းမှူးများ | commander2 = [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]<br> [[ညိုထွန်းအောင်]] | units1 = * စကခ (၅) တပ်မဌာနချုပ် * ခမရ (၃၄၆) တပ်ရင်း * ခမရ (၅၄၄) တပ်ရင်း * တောင်ကုတ်မြို့မရဲစခန်း တပ်ဖွဲ့ဝင်များ * စစ်ကောင်စီ လေတပ်နှင့် ရေတပ် ပစ်ကူအဖွဲ့များ | units2 = အာရက္ခတပ်တော် (AA) အထူးစစ်ကြောင်းများ | strength1 = မသိရ (လေကြောင်း၊ ရေကြောင်း ပစ်ကူအလုံးအရင်း သုံးစွဲခဲ့) | strength2 = မသိရ | casualties1 = များပြား (မြို့ပြင်နှင့် မြို့တွင်း အခိုင်အမာစခန်း ၁၀ ခုလုံး အသိမ်းခံရပြီး တပ်ဆုတ်ခွာခဲ့ရ) | casualties2 = မသိရ | notes = တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် မြို့တွင်းရှိ တက္ကသိုလ်၊ ဘုရားကုန်း၊ ဆေးရုံနှင့် တံတားထိပ်များ၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ၏ စခန်းကြီး၊ စခန်းငယ် (၁၀) ခုကို အဆင့်ဆင့် ချေမှုန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]အတွင်းရှိ တပ်မတော်တပ်စ ခန်းများကို [[အာရက္ခတပ်တော်]] က ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ပွဲကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၄) ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး (၁၇) ရက်ကြာ အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် နိုဝင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းစခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၄) ရက်နေ့တွင် တောင်ကုတ်မြို့တစ်ခုလုံးအား အာရက္ခတပ်တော်က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-12-16 |title=ရခိုင်ပြည်နယ်မှ မြို့နယ်တစ်ခုကို AA ထပ်သိမ်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/59775/ |access-date=2026-05-31 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-31 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုနှင့် သိမ်းပိုက်ရရှိမှုများ == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၄) ရက်မှ (၂၀) ရက်အထိ (၁၇) ရက်ကြာ အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာတွင် တောင်ကုတ်မြို့ပြင်နှင့် မြို့တွင်းရှိ တပ်မတော်၏ အခိုင်အမာ တပ်စွဲထားသော စခန်း (၁၀) ခုကို အာရက္ခတပ်တော်က အဆင့်ဆင့် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ သိမ်းပိုက်ရာတွင် [[တောင်ကုတ်တက္ကသိုလ်]] မောင်းတံဂိတ်နှင့် ရာဘာခြံရှိ စစ်စခန်းများအပြင် စစ်တပ် အခိုင်အမာစခန်းချနေထိုင်ခဲ့သော တောင်ကုတ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းဝင်းတစ်ခုလုံးရှိ ကျောင်းဆောင်များကိုပါ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အာလိမ်ငါးဆင့်ဘုရားကုန်း၌ တပ်စွဲထားသော စခန်း၊ ဖုန်ညိုရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းအနီးတောင်ကုန်းနှင့် ဖုန်ညိုတံတားအနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စခန်းများ၊ တောင်ကုတ်မြို့အဝင် စကခ (၅) တပ်မဌာနချုပ် ဂိတ်စခန်းတို့ကိုလည်း ခြေမှုန်းသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ သိမ်တောင်ရပ်ကွက် ဆုတောင်းပြည့်ဘုန်းကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်း၌ တပ်စွဲထားသော စခန်း၊ ကြိုးကြာကွင်းဂိတ်စခန်း၊ ကိုင်းရှည်တံတားထိပ်စခန်း၊ သီရိဆေးရုံ ဂုဏ်နေဒေါက်ကျင်း၌ စခန်းချတပ်စွဲထားသော စခန်းနှင့် တောင်ကုတ်မြို့တွင်းရှိ တောင်ကုတ်မြို့မ ရဲစခန်းတို့ကိုပါ အဆင့်ဆင့် အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2024-11-28 |title=အာရက္ခဒေသအတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများထဲမှ တောင်ကုတ် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ သတင်း ထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1-%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%92-%E1%80%9E%E1%80%A1%E1%80%90-%E1%80%84-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%99-%E1%80%91-%E1%80%99-%E1%80%90-%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%90-%E1%80%9E%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84-%E1%80%91-%E1%80%90-%E1%80%95-%E1%80%94-%E1%80%81 |access-date=2026-05-31 |website=ARAKAN ARMY |language=en |archive-date=18 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418224909/https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1-%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%92-%E1%80%9E%E1%80%A1%E1%80%90-%E1%80%84-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%99-%E1%80%91-%E1%80%99-%E1%80%90-%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%90-%E1%80%9E%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84-%E1%80%91-%E1%80%90-%E1%80%95-%E1%80%94-%E1%80%81 |url-status=dead }}</ref> ယင်းနောက် တောင်ကုတ်မြို့အခြေစိုက် အဓိကစခန်းကြီးများဖြစ်ကြသော စကခ (၅) တပ်မဌာနချုပ်၊ ခမရ (၃၄၆) နှင့် ခမရ (၅၄၄) တပ်ရင်းဌာနချုပ်တို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က ဆက်လက်၍ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ်မြို့နှင့် စကခ ၅ ကို AA သိမ်းပိုက်၊ ထွက်ပြေး စစ်ကောင်စီတပ်များကို လိုက်လံ ရှင်းလင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/682207 |access-date=2026-05-31 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-11-29 |title=တောင်ကုတ်မြို့ပေါ်ရှိ စစ်စခန်းကြီး ၃ ခုကို တပြိုင်နက် AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/59512/ |access-date=2026-05-31 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 7onkqkrs6j6bpvbtyx85rots75yqxjv 0 286999 1050604 1046238 2026-08-28T11:23:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050604 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | image = | image_size = | alt = | caption = | date = ဖေဖော်ဝါရီလဆန်း – ၄ မတ် ၂၀၂၄ | place = [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့]]နှင့် ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | territory = [[အာရက္ခတပ်တော်]] က ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့အခြေစိုက် ခမရ (၅၅၀) နှင့် မြို့နယ်တစ်ခုလုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ | status = AA အောင်ပွဲ | combatant1 = {{flagicon|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * ခမရ (၅၅၀) * စစ်တွေမှ လာသော စစ်ကူစစ်ကြောင်း | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) | commander1 = | commander2 = | strength1 = မသိရ | strength2 = မသိရ | casualties1 = သံချပ်ကာကား ၂ စီး မီးလောင်ပျက်စီး | casualties2 = မသိရ | notes = တိုက်ပွဲကြောင့် ပုဏ္ဏားကျွန်း-ရသေ့တောင်ကားလမ်းရှိ စေတီပြင်တံတား၊ တောဖျားချောင်းဒေသ တံတား၊ မြို့ပေါ်ရှိ စက်ရုံများနှင့် နေအိမ်အဆောက်အအုံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] စစ်မျက်နှာအတွင်း အတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့]]ရှိ [[တပ်မတော်]] ၏ အခိုင်အမာအခြေစိုက်စခန်းများကို [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က ပိတ်ဆို့ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တစ်ခုလုံးရှိ စစ်စခန်းအားလုံးကို AA က အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ကာ အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-05 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို AA သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ဒေသခံတွေပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ponenagyun-aa-03042024234053.html |access-date=2026-06-01 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ခံအခြေအနေ == [[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန|အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန]]၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အချက်အလက်များအရ လူဦးရေ ၁၄၀၀ဝ၀ နေထိုင်လျက်ရှိသော ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်သည် ပြည်နယ်မြို့တော် [[စစ်တွေမြို့]]နှင့် ၂၁ မိုင်ခန့်သာ ကွာဝေးပြီး စစ်တွေ၏ ကုန်းလမ်းတံခါးဝ စစ်ရေးဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်ရှိ ရဲစခန်းနှင့် တစ်ခုတည်းသော အခြေစိုက်တပ်ရင်းဖြစ်သည့် ခမရ (၅၅၀) တပ်ရင်းတို့သည် ရန်ကုန်-စစ်တွေ ကားလမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-03-05 |title=ခမရ ၅၅၀ တပ်ရင်းကို AA က သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တစ်ခုလုံးကို အပြီး သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီဟု ကြေညာ |url=https://yktnews.com/2024/03/148906/ |access-date=2026-06-01 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=15 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615213821/https://yktnews.com/2024/03/148906/ |url-status=dead }}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် အာရက္ခတပ်တော် (AA) က ခမရ (၅၅၀) တပ်ရင်းကို ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက် တွင် ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ မြို့မရဲစခန်းအား သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2024-02-22 |title=ရက္ခိုင့်တပ်တော် ၏ တိုက်ပွဲသတင်းများ |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%90%E1%80%95-%E1%80%90-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84-%E1%80%99-4 |access-date=2026-06-01 |website=ARAKAN ARMY |language=en |archive-date=18 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418225101/https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%90%E1%80%95-%E1%80%90-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84-%E1%80%99-4 |url-status=dead }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းတွင် စစ်တွေမြို့ဘက်မှ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သို့ စစ်ကူလာသည့် စစ်ကောင်စီ စစ်ကြောင်းကို AA က စစ်တွေမြို့နယ်၊ မင်းချောင်း (အမြင့်ကျွန်း) တံတားထိပ်အရောက်တွင် စောင့်ကြိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီ၏ သံချပ်ကာကား ၂ စီး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2024-03-03 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တွင် နောက်ဆုံးကျန်ရှိနေသည့် ခမရ-၅၅၀ တပ်ရင်းမှ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စခန်းမှ စတင်ဆုတ်ခွာနေ |url=https://ayartimes.com/?p=33622 |access-date=2026-06-01 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ခမရ (၅၅၀) တပ်ရင်းစခန်းကြီးကို စစ်ကောင်စီဘက်က ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့များပေါင်းကာ အပြင်းအထန် ခုခံခဲ့သည့်ကြားမှ မတ်လ ၄ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီခန့်တွင် အာရက္ခတပ်တော်က အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီထံမှ ဒရုန်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက် အမြောက်အမြားကို ULA/AA ဘက်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များ ကင်းစင်သွားကာ အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ထိုနေ့ညတွင်ပင် အာရက္ခတပ်တော်က တရားဝင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပုဏ္ဏားကျွန်း မြို့မရဲစခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/639941 |access-date=2026-06-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> === ခမရ (၅၅၀) စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲနှင့် ရေကြောင်းဟန့်တားမှု ဖြစ်စဉ် === အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့မရဲစခန်းကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မြို့ပေါ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော လက်ကျန်ခံစစ်ကုန်းဖြစ်သည့် ခမရ (၅၅၀) တပ်ရင်းစခန်းကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ရက်ပေါင်း ၁၃ ရက်ကြာမြင့်သည်အထိ အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် မြောက်မြားစွာ သေဆုံးခဲ့သည့်အပြင် လက်နက်ခဲယမ်းနှင့် စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်း အမြောက်အမြားကိုလည်း သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-03-04 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်ကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49834/ |access-date=2026-06-01 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေစဉ် မတ်လ ၃ ရက် နံနက် ၈ နာရီအချိန်ခန့်တွင် ပုဏ္ဏားကျွန်း ခမရ (၅၅၀) သို့ စစ်ကူနှင့် ရိက္ခာပေးရန် ရေကြောင်းမှ လာရောက်ခဲ့သော စစ်ကောင်စီ၏ ဇက်သင်္ဘော ၂ စီးကို အာရက္ခတပ်တော်၏ အထူးတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ကြားဖြတ်ဟန့်တား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါဇက်သင်္ဘော ၂ စီးကို ကယ်တင်ရန် ထပ်မံရောက်ရှိလာသည့် နောက်ထပ်ဇက်သင်္ဘော ၁ စီးကိုလည်း ရှေ့ဆက်မတိုးနိုင်အောင် အောင်မြင်စွာ ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းပစ်ကူများအပြင် စစ်တွေမြို့နှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့ရှိ ၎င်းတို့၏ အခြေစိုက်စခန်းများမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် အပြင်းအထန် ပစ်ခတ်အကာအကွယ်ပေးခဲ့သော်လည်း အာရက္ခတပ်တော်ဘက်က စစ်ကူဇက်သင်္ဘော ၃ စီးစလုံးပေါ်ပါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို အထိနာအောင် တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ယင်းဖြစ်စဉ်ကို ရေကြောင်းတိုက်ပွဲ အောင်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-03-06 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်း ခမရ ၅၅၀ တပ်သိမ်းတိုက်ပွဲတွင် ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမင်းကိုကို၊ တပ်ရင်းမှူး ဒုဗိုလ်မှူးကြီးဖြိူးသူအောင်၊ ဗိုလ်မှူးစောထွေး အပါအဝင် စစ်သားအများအပြား သေဆုံး |url=https://yktnews.com/2024/03/149053/ |access-date=2026-06-01 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=20 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240420010842/https://yktnews.com/2024/03/149053/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 10px auto 10px auto; text-align: center;" |+ '''တိုက်ပွဲအတွင်း ကျဆုံးခဲ့သည့် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးများ စာရင်း''' |- ! စဉ် !! အမည် !! အဆင့်/ရာထူး !! မိခင်တပ်ရင်း/နောက်ခံ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမင်းကိုကို || ဗျူဟာမှူး || စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် (၄၂) || တိုက်ပွဲအတွင်း အသေဖမ်းဆီးရမိ (သေဆုံး) |- | ၂ || ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ဖြိုးသူအောင် || တပ်ရင်းမှူး || ခလရ (၂၀၈) || တိုက်ပွဲအတွင်း အသေဖမ်းဆီးရမိ (သေဆုံး) |- | ၃ || ဗိုလ်မှူး စောထွေး || ဗိုလ်မှူး || ခမရ (၅၅၀) || တိုက်ပွဲအတွင်း အသေဖမ်းဆီးရမိ (သေဆုံး) |} == တိုက်ပွဲအလွန် လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီး တိုက်ခိုက်မှုများ == စစ်ကောင်စီသည် မြို့ကို လက်လွှတ်လိုက်ရပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက် ညနေ ၄ နာရီနှင့် ၅ နာရီကြားတွင် ခမရ (၅၅၀) တပ်ရင်းနှင့် မြို့အနီးတစ်ဝိုက်ကို လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မြို့ပေါ်ရှိ စက်ရုံများနှင့် နေအိမ်အဆောက်အအုံများစွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စစ်တွေမြို့အခြေစိုက် ပါဒလိတ်စခန်းဘက်မှလည်း ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့တွင်းသို့ လက်နက်ကြီး ၃ လုံး လှမ်းပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ထို့အတူ အာရက္ခတပ်တော်ဘက်မှ ပုဏ္ဏားကျွန်းမှတစ်ဆင့် ရသေ့တောင်ဘက်သို့ စစ်ကြောင်းမကူးလာနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ရသေ့တောင်-ပုဏ္ဏားကျွန်းကားလမ်းမရှိ စေတီပြင်တံတားနှင့် တောဖျားချောင်းဒေသ တံတားတို့ကို မတ်လ ၄ ရက် ညနေ ၅ နာရီခန့်တွင် လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် လာရောက်ပစ်ခတ်ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီသည် မတ်လ ၅ ရက် နံနက် ၁၀ နာရီခန့်တွင်လည်း ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ် ကွန်းတောင်ရွာတစ်ဝိုက်ကို လေယာဉ်ဖြင့် ထပ်မံဗုံးကြဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-03-05 |title=AA သိမ်းထားသည့် မြို့ ၇ မြို့ရှိလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49852/ |access-date=2026-06-01 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == စစ်ရေးအလှည့်အပြောင်း == မြို့တော်စစ်တွေနှင့် ကပ်လျက်ရှိသော ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်တွေမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို စစ်ရေးအရ တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက် ညှပ်ပိတ်ထားနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သည် ရခိုင်တိုက်ပွဲ သုံးလကျော်အတွင်း ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]၊ ရခိုင်မြောက်ပိုင်း [[ပေါက်တောမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[မင်းပြားမြို့နယ်]]နှင့် [[မြေပုံမြို့နယ်]]တို့ပြီးနောက် တပ်မတော် လက်လွှတ်လိုက်ရသည့် ၇ မြို့မြောက် (မြို့နယ်အနေဖြင့် ၈ ခုမြောက်) မြို့ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြို့တော်စစ်တွေအနီးရှိ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း AA အတည်ပြုထုတ်ပြန် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-103590 |access-date=2026-06-01 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] rzccd9s4e7rsqlma2qnrl8beeelspcv 0 287423 1050554 1036976 2026-08-28T04:09:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050554 wikitext text/x-wiki '''ဆယ့်ငါးယန်းငါးဆယ်ပြား''' (十五円五十銭, အသံထွက် - ဂျူးဂေါ့အန်းဂေါ့ဂျစ်ဆန်း") သည် ဂျပန်သမိုင်းဝင် စကားလုံးဖြစ်သည်။ ဤစကားလုံးကို ဂျပန်လူမျိုး ကဗျာဆရာနှင့် ဂျပန်ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင် ဆွတ်ဘိုအိရှိဂဲဂျိ (壺井繁治) က သူ၏ စာပေလက်ရာတွင် ဖော်ပြရေးသားခဲ့သည်။ ==အကြောင်းအရာ== အသွင်အပြင်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဂျပန်လူမျိုးနှင့် ကိုရီးယားလူမျိုးများကို မခွဲခြားနိုင်သည့်အခါ ဤစကားလုံးကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံရဲဌာနသည် "ကိုရီးယားလူမျိုးများနှင့်ပတ်သက်၍ ခွဲခြားစိစစ်မှုစာတမ်း" ဟူသည့် စာတမ်းတွင် ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် ဒခုအွန် (濁音) အသံထွက် ကောင်းမွန်စွာ ပြောဆိုနိုင်ခြင်း မရှိကြကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် "ဂ၊ ဂိ၊ ဂု၊ ဂဲ၊ ဂို" အသံထွက်မှာ ထွက်ရအခက်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် ဂျပန်များနှင့် အသွင်အပြင်အားဖြင့် မကွဲပြားသဖြင့် အသံထွက်မှတဆင့် ခွဲခြားနိုင်သည့်နည်းလမ်းကို ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ ထိုစာတမ်းထွက်ပေါ်လာရာမှ "ဆယ့်ငါးယန်း ငါးဆယ်ပြား" ဟု အသံထွက်ကို ကောင်းမွန်စွာ မထွက်နိုင်ပါက ကိုရီးယားလူမျိုးဖြစ်ကြောင်းကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=＜不逞鮮人＞とは誰か～関東大震災下の朝鮮人虐殺を読む（6） 「十五円五十銭」の闇その4…「朝鮮人識別法」 |url=https://www.asiapress.org/apn/2022/01/japan/gyakusatu-6/ |website=アジアプレス・ネットワーク |date=2022-01-25 |access-date=2024-07-12 |language=ja |first=劉 |last=永昇}}</ref> ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားတွင် "မတ်လ ၁ ရက်နေ့လှုပ်ရှားမှု" ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဂျပန်လက်အောက်ရှိ ကိုရီးယားအစိုးရသည် စစ်တပ်အုပ်ချုပ်သည့်နိုင်ငံရေးမှ ပေါင်းစည်းအုပ်ချုပ်သည့်နိုင်ငံရေးစနစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုတချိန်တည်းတွင်ပင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဥပဒေမဲ့ကိုရီးယားလူမျိုးများကို စောင့်ကြည့်မှုများ ရှိလာခဲ့ရာမှ "ဆယ့်ငါးယန်း ငါးဆယ်ပြား" ဟူသည့် စကားလုံးကို အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်ကာလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေးအရ ဖွံ့ဖြိုးနေသည့်ကာလဖြစ်သည့်အတွက် လုပ်သားပြတ်တောက်မှုကို စိုးရိမ်မှု ရှိခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် လုပ်အားခသက်သာသည့် ကိုရီးယားလူမျိုးများကို အာရုံစိုက်လာခဲ့ကြသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ် "မတ်လ ၁ ရက်နေ့လှုပ်ရှားမှု" ဖြစ်ပွားသည့်အချိန်မှ ၁၉၂၂ ခုနှစ်အထိ ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ထားခဲ့သော်လည်း ထိုနောက်ပိုင်းကာလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် ကိုရီးယားလူမျိုးအရေအတွက်သည် တိုးပွားလာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အများပြည်သူလုံခြုံရေးအာဏာပိုင်များက ဥပဒေမဲ့ကိုရီးယားလူမျိုးများအပေါ် စောင့်ကြည့်မှုများကို တင်းကြပ်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေးကျဆင်းသွားပါက အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်သွားသော ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် လုပ်သားလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ပြီး ဆိုရှယ်လစ်များနှင့် ချိတ်ဆက်သွားမည်ကို အာဏာပိုင်တို့ကစိုးရိမ်ခဲ့ရာမှ ပိုမိုတင်းကြပ်မှုများ ဆောက်ရွက်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့သော အကြောင်းများကြောင့် ဂျပန်လူမျိုးနှင့် ကိုရီးယားလူမျိုးများအကြား ခွဲခြားနိုင်ရန်အတွက် "ဆယ့်ငါးယန်းငါးဆယ်ပြား" ဟူသည့် စကားလုံးကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /> ==ခန်းတိုးငလျင်ကြီး== ၁၉၂၃ ခုနှစ် ခန်းတိုးငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်အချိန်တွင် ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် အဓိကရုဏ်းဖြစ်အောင် ဖန်တီးနေသည်ဟူသည့် ကောလဟာလအမှားများ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ ထိုအခါ စစ်တပ်နှင့် စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တို့သည် ကိုရီးယားလူမျိုးများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလတွင် ဂျပန်လူမျိုးနှင့် ကိုရီးယားလူမျိုးကို ခွဲခြားရန်အတွက် "ဆယ့်ငါးယန်း ငါးဆယ်ပြား" ဟူသည့် စကားလုံးကို အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=関東大震災で殺された聴覚障害者　生死分けた「15円50銭」の問い：朝日新聞デジタル |url=https://www.asahi.com/articles/ASR8Z6VHDR8ZUPQJ007.html |website=www.asahi.com |access-date=2024-07-12}}</ref> ထိုစကားလုံးကို ကောင်းမွန်စွာ အသံမထွက်နိုင်သည့်သူကို သတ်ပစ်ခဲ့ကြသည်။ ကိုရီးယားဘာသာစကားတွင် "ဒခုအွန်" အသံထွက်ဖြင့် စသည့်စကားလုံးသည် မရှိသလောက်ဖြစ်သည့်အတွက် ကိုရီးယားလူမျိုးများအနေဖြင့် "ဂျူးဂေါ့အန်း ဂေါ့ဂျစ်ဆန်း" ဟူသည့် အသံထွက်ကို ပြောသည့်အခါ "ချူးခိုအန်း ခေါ့ချုဆန်း" ဟု အသံထွက်လာသည်။ ထိုအခါ ကိုရီးယားလူမျိုးဟု သတ်မှတ်ခံရကာ အသတ်ခံရသည်။ ဂျပန်လူမျိုးများတွင်လည်း ဒေသအသံထွက်ဖြင့် ပြောသည့်သူများကို ကိုရီးယားလူမျိုးဟူသည့် စွပ်စွဲချက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ အသတ်ခံရသူများထဲတွင် အသက် ၂ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်လူမျိုးပင်ဖြစ်သော်လည်း အကြားအာရုံချို့ယွင်း၍ မကြားရသဖြင့် အသံထွက်ကို မှားယွင်းထွက်မိသည့်သူများကို ကိုရီးယားလူမျိုးဟု သတ်မှတ်ကာ သတ်ဖြတ်ခဲ့မှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=愼英弘の部屋VOL.2 「コロナ禍と関東大震災」 {{!}} お知らせ |url=http://www.big-i.jp/news/post/000644.phph |website=国際障害者交流センター（ビッグ・アイ） |access-date=2024-07-12 |language=ja}}</ref> ==ဆွတ်ဘိုအိရှိဂဲဂျိ၏ စာပေလက်ရာ== ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဆွတ်ဘိုအိရှိဂဲဂျိသည် "ဆယ့်ငါးယန်း ငါးဆယ်ပြား" ဟူသည့် စာပေလက်ရာကို ရေးသားခဲ့သည်။ ခန်းတိုးငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ပြီး ၅ ရက်မြောက်နေ့ဖြစ်သည့် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင်　ဆွတ်ဘိုအိရှိဂဲဂျိသည် တိုကျိုမှ ရေနွေးငွေ့ရထားစီးကာ မွေးရပ်မြေသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ထိုစာထဲတွင် ရေးသားထားချက်အရ စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် မွေးရပ်မြေသို့ ပြန်လာရန် တိုးဟိုခုပင်မရထားလိုင်း၏ တဘတဘူတာသို သွားရာ ဘူတာတွင် လူများကြိတ်ကြိတ်တိုးလျက်ရှိကာ တိုးမပေါက်အောင် ဖြစ်နေခဲ့သည်။<ref>[[1929年]]に[[尾久駅|尾久支線]]が開業する前は、長距離列車も田端駅を経由していた。</ref> ထို့နောက် ပင်ပင်ပန်းပန်းလူအုပ်ကြီးထဲ တိုးဝင်လာပြီးနောက် ပလက်ဖောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း မည်သည့်ရထားတွဲတွင်မဆို လူအများဖြင့် ပြည့်နေသည်။ ခရီးသည်များသည်လည်း ဆင်းမည့်သူ တစ်ဦးမျှပင် မရှိသည့်အတွက် စီးနင်းရန် မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပေ။ ထိုခရီးသည်များထဲတွင် ယမန်နေ့ကတည်းက စောင့်နေခဲ့သော်လည်း ယနေ့အထိ မစီးရသေးသည့်သူပင် ရှိခဲ့သည်။ အချို့သော သူများသည် မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ တိုကျိုမှ ထွက်ခွာနိုင်ရန် ရထား၏ ခေါင်မိုးပေါ်မှ စီးနင်းလိုက်ပါသည့်သူပင် ရှိခဲ့သည်။ ဆွတ်ဘိုအိရှိဂဲဂျိသည် လူအများကြား တိုးဝင်ကာ စီးနိင်လိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် အမိုးပေါ်တွင် စီးစရာမလိုပဲ ရထားဖြင့် ခရီးထွက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=＜不逞鮮人＞とは誰か～関東大震災下の朝鮮人虐殺を読む（3） 「十五円五十銭」の闇その1…「貴様、朝鮮人だろう？」 作家・壺井繁治の経験 |url=https://www.asiapress.org/apn/2022/01/japan/gyakusatu-3/ |website=アジアプレス・ネットワーク |date=2022-01-20 |access-date=2024-07-12 |language=ja |first=劉 |last=永昇}}</ref> ထိုမှတဆင့် နဂနိုခရိုင်၊ ရှိနိုနိုအိဘူတာတွင် ဆင်းကာ တစ်ညအိပ်သည်။ စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရှိနိုနိုအိရထားလိုင်းဖြင့် ရှိအိုဂျိရိဘူတာအထိ စီးနင်းပြီးနောက် နဂိုယမြို့ဘူတာသို့ သွားရောက်ရန် ဗဟိုရထားလိုင်းကို ပြောင်းလဲစီးနင်းခဲ့သည်။ ရှိနိုနိုအိရထားလိုင်းရှိ ဘူတာတစ်ခုတွင် ဓားသွားတပ်ဆင်ထားသည့် သေနတ်ကို ကိုင်ဆောင်ထားသည့် စစ်သားတစ်ဦးသည် ပြတင်းပေါက်မှ ရထားအတွင်းကို ရှာဖွေကြည့်ရှုလေသည်။ ထို့နောက် ရထားအတွင်းရှိနေသည့် အလုပ်သမားတစ်ဦးကို လက်ညှိုးထိုးကာ "ဆယ့်ငါးယန်း ငါးဆယ်ပြားလို့ ပြောစမ်း" ဟု ဒေါသသံဖြင့် ပြောခဲ့သည်။ ထိုအခါ လုပ်သားက မေးခွန်း၏ အဓိပ္ပါယ်ကို နားမလည်သော်လည်း အသံထွက်ခိုင်းသည့်အတိုင်း "ဆယ့်ငါးယန်း ငါးဆယ်ပြား" ဟု ကောင်းမွန်စွာ ပြောနိုင်ခဲ့သဖြင့် စစ်သားသည် စကားကို အသုံးသတ်ကာ ထွက်သွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆွတ်ဘိုအိရှိဂဲဂျိလည်း ထိုမေးခွန်း၏ အဓိပ္ပါယ်ကို မသိသေးပေ။ စစ်သား ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်တွင်လည်း ပါးစပ်ထဲတွင် "ဆယ့်ငါးယန်း ငါးဆယ်ပြား" ဟု အကြိမ်ကြိမ် ရေရွတ်နေခဲ့သည်။ ထိုသို့ အကြိမ်ကြိမ် ရွတ်ဆိုနေသော်လည်း အဓိပ္ပါယ်ကိုမူ ရေးရေးမျှ နားမလည်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |url=https://nagoya.repo.nii.ac.jp/record/29031/files/JunCture6_07.pdf |title=流言というメディア ──関東大震災時朝鮮人虐殺と「15円50銭」をめぐって |access-date=2024-7-12 |publisher=名古屋大学 |archive-date=9 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260609061303/https://nagoya.repo.nii.ac.jp/record/29031/files/JunCture6_07.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန် ဝေါဟာရများ]] h27gtkofsexg0iwvohtcn76btj74i3d 0 288252 1050592 1041930 2026-08-28T08:21:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050592 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ဒိုခိမြစ် | name_native = {{native name|ja|土器川}} | name_native_lang = | name_other = | name_etymology = | image = Dokigawa hourai.jpg | image_size = | image_caption = Doki River | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = Prefecture | subdivision_name2 = [[Kagawa Prefecture]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = | length_km = 33 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= {{coord|34.082006|133.979301}} | source1_elevation = | mouth = [[Seto Inland Sea]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.306701|133.798156}}} | mouth_elevation = 0 m | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 127 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ဒိုခိမြစ်''' (土器川 Dokigawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ၊ မန်းနိုးမြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် မရုဂမဲမြို့တွင် အဆုံးသတ်သည်။ ဒိုခိမြစ်သည် အရှည် ၃၃ ကီလိုမီတာ (၂၁ မိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၁၂၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၃၉,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ၂၀ ရာစုနှင့် ၂၁ ရာစုများအတွင်း ၁၉၁၂၊ ၁၉၅၄၊ ၁၉၇၆၊ ၁၉၉၀နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တို့တွင် ပျက်စီးမှုကြီးမားသည့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ရေကြီးမှုကြောင့် လူ ၁ ဦးသေဆုံးကာ ၂၁၈၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရေကာတာနှစ်ခု ပြိုကျခဲ့သောကြောင့် အိမ် ၇၅ လုံး ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။ ဤမြစ်သည် ခနဂဝခရိုင်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ဒိုခိရွာ (土器村 Dokimura) ကို အစွဲပြု ခေါ်ဝေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒိုခိရွာသည် မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်ရရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာတွင် ရွှံ့စေးများဖြင့် အိုးခွက်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြစ်၏ အလယ်ပိုင်းနေရာကို ဟရိုင်ခဝ (祓川) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာတွင် ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုသူများသည် ဆုတောင်းမှုများ မပြုလုပ်မီ မြစ်ရေဖြင့် ကိုယ်ကို ဆေးကြောခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဒိုခိမြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်သည် ရူးအိုးတောင် မှ ရရှိသည်။ ထိုတောင်သည် ဆနုခိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည်။ မြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံအမျိုးသားလမ်းမ ၄၃၈ တလျှောက် မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းပြီး မရုဂမဲလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ မြစ်သည် မြစ်သည် အဆုံးတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.japanriver.or.jp/river_law/kasenzu/kasenzu_gaiyou/shikoku_r/084doki.htm 土器川 - Shikoku Regional Development Bureau] * [http://www.japanriver.or.jp/river_law/kasenzu/kasenzu_gaiyou/shikoku_r/084doki.htm 日本河川協会] * [https://tokyo-metro-u.repo.nii.ac.jp/?action=repository_action_common_download&item_id=2957&item_no=1&attribute_id=18&file_no=1 A CASE STUDY OF THE DOKI RIVER, SOUTHWEST JAPAN (PDF)]{{Dead link|date=August 2026 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ခနဂဝခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] iplnifsv225ipyzrzrwufhv9ipdoxt9 0 289450 1050584 1044030 2026-08-28T07:01:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050584 wikitext text/x-wiki '''တုပဒေတာ''' ({{lang-en|Synthetic data}}) ဆိုသည်မှာ လက်တွေ့လောကတွင် ဖြစ်ပျက်နေသော အဖြစ်အပျက်များမှ ရရှိလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ နည်းပညာဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် ဒေတာအတုများ ဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် လူတို့သည် ဤဒေတာများကို ကွန်ပျူတာ အယ်လ်ဂိုရီသမ်များ (Algorithms) သုံး၍ ထုတ်လုပ်ကြပြီး၊ သင်္ချာမော်ဒယ်များကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးရန်နှင့် [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်|ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှု]] (Machine Learning) မော်ဒယ်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန်အတွက် အသုံးချကြသည်။<ref>{{Cite web |title=What is synthetic data? - Definition from WhatIs.com |url=https://www.techtarget.com/searchcio/definition/synthetic-data |access-date=2022-09-08 |website=SearchCIO |language=en |archive-date=30 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260430160507/https://www.techtarget.com/searchcio/definition/synthetic-data |url-status=dead }}</ref> ကွန်ပျူတာဖြင့် သရုပ်ပြပုံဖော်ခြင်း (Computer Simulation) မှ ထွက်ပေါ်လာသော အချက်အလက်များကိုလည်း '''တုပဒေတာ ('''Synthetic data) အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းတွင် ဂီတဖန်တီးပေးသည့် ကိရိယာများ (Music Synthesizers) သို့မဟုတ် လေယာဉ်မောင်းနှင်မှု သရုပ်ပြကိရိယာများ (Flight Simulators) ကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပုံတူမော်ဒယ်များ အသုံးပြုမှု အများစု ပါဝင်သည်။ ဤစနစ်များမှ ထွက်ရှိလာသော ရလဒ်များသည် လက်တွေ့အခြေအနေနှင့် အလွန်နီးစပ်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့အားလုံးကို အယ်လ်ဂိုရီသမ်စနစ်ဖြင့်သာ အပြည့်အဝ ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လူတို့သည် ကဏ္ဍစုံတွင် အချက်အလက်များ၏ လုံခြုံရေးနှင့် လျှို့ဝှက်ချက်များကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် '''တုပဒေတာ ('''Synthetic data) ကို အသုံးပြုကြသည်။ အထိခိုက်မခံသော လုပ်ငန်းအတော်များများတွင် မူရင်းဒေတာစုများ ရှိနေသော်လည်း ၎င်းတို့ကို အများပြည်သူထံ ချပြရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ Synthetic data သည် သုံးစွဲသူများ၏ လက်တွေ့အချက်အလက်များကို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ သို့မဟုတ် နစ်နာကြေးမပေးဘဲ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးပြဿနာများကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။<ref>{{Cite book |last1=Nikolenko |first1=Sergey I. |year=2021 |title=Synthetic Data for Deep Learning |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-75178-4 |isbn=978-3-030-75177-7 |series=Springer Optimization and Its Applications |volume=174 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-75178-4 |s2cid=202750227}}</ref> == ကောင်းကျိုးများနှင့် အသုံးဝင်ပုံများ == လူတို့သည် မူရင်းဒေတာအစစ်အမှန်များတွင် မတွေ့ရှိနိုင်သော သီးသန့်လိုအပ်ချက်များ သို့မဟုတ် တိကျသော အခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီစေရန် '''တုပဒေတာ ('''Synthetic data) ကို ဖန်တီးကြသည်။ ရှုပ်ထွေးသော သိပ္ပံနည်းကျ လုပ်ငန်းများအတွက် ခေတ် [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်|ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှု]] (Machine Learning) နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုရာတွင် ကြုံတွေ့ရသည့် အဓိက အတားအဆီးတစ်ခုမှာ အညွှန်းတပ်ထားသော ဒေတာ (Labeled Data) ရှားပါးခြင်း ဖြစ်သည်။ အချက်အလက်အစစ်အမှန်များနှင့် နီးစပ်စွာ တူညီနေသည့် Synthetic data သည် ဤကွက်လပ်ကို ထိရောက်စွာ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite arXiv|last1=Zivenko|first1=Oleksii|title=Validating Automated Resonance Evaluation with Synthetic Data|date=2024-06-03|eprint=2406.01754|last2=Walton|first2=Noah A. W.|last3=Fritsch|first3=William|last4=Forbes|first4=Jacob|last5=Lewis|first5=Amanda M.|last6=Clark|first6=Aaron|last7=Brown|first7=Jesse M.|last8=Sobes|first8=Vladimir|class=physics.comp-ph}}</ref> ၎င်းသည် သီအိုရီဆိုင်ရာ တန်ဖိုးများကို အခြေခံသည့် သရုပ်ပြစနစ်များမှစ၍ ဒေတာဘေ့စ်ပရိုဆက်ဆာများ (Database Processors) အထိ စနစ်အမျိုးမျိုးကို ဒီဇိုင်းဆွဲရာတွင် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ထို့ပြင် အချက်အလက် စီမံဆောင်ရွက်မှု ကန့်သတ်ချက်များကဲ့သို့သော မမျှော်လင့်ဘဲ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည့် ပြဿနာများကို ကြိုတင်ရှာဖွေ ဖြေရှင်းရန်လည်း ကူညီပေးသည်။ လူတို့သည် ဒေတာအစစ်အမှန်ကို ကိုယ်စားပြုရန်နှင့် အခြေခံစံနှုန်းတစ်ခု သတ်မှတ်ရန်အတွက် '''တုပဒေတာ ('''Synthetic data) ကို မကြာခဏ ထုတ်လုပ်လေ့ရှိသည်။<ref name="Barse">{{cite conference|author=Barse, E.L.|author2=Kvarnström, H.|author3=Jonsson, E.|year=2003|title=Synthesizing test data for fraud detection systems|conference=Proceedings of the 19th Annual Computer Security Applications Conference|publisher=IEEE|doi=10.1109/CSAC.2003.1254343}}</ref> ၎င်း၏ နောက်ထပ် အကျိုးကျေးဇူးတစ်ခုမှာ ဒေတာအစစ်အမှန်များ၏ လုံခြုံရေးနှင့် လျှို့ဝှက်ချက်များကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး၊ စနစ်များကို စမ်းသပ်ရာတွင်လည်း ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ ဤသို့ ဖန်တီးထားသော ဒေတာများသည် သုံးစွဲသူများနှင့် တိုက်ခိုက်သူများ၏ လက်တွေ့ကျသော အပြုအမူဆိုင်ရာ ပရိုဖိုင်များကို တည်ဆောက်နိုင်ခွင့် ပေးသည်။ လူတို့သည် ဤဒေတာများကို အသုံးပြု၍ လိမ်လည်လှည့်ဖြားမှု ရှာဖွေရေးစနစ် (Fraud Detection System) ကို လေ့ကျင့်ပေးကြပြီး၊ ထိုစနစ်ကို သီးသန့်ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီအောင် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြင်ဆင်ကြသည်။<ref name="Barse" /> စစ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး ကဏ္ဍများတွင်လည်း အရည်အသွေးမြင့် လက်တွေ့ဒေတာများ ရှားပါးနေသည့် အခြေအနေမျိုး၌ ရှုပ်ထွေးသော AI စနစ်များကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် Synthetic data သည် အဖိုးတန်သော ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Deng |first1=Harry |date=30 November 2023 |title=Exploring Synthetic Data for Artificial Intelligence and Autonomous Systems: A Primer |url=https://unidir.org/publication/exploring-synthetic-data-for-artificial-intelligence-and-autonomous-systems-a-primer/ |website=United Nations Institute for Disarmament Research}}</ref> တစ်ချိန်တည်းမှာပင် Synthetic data နှင့် စမ်းသပ်မှုနည်းလမ်းများကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် လက်တွေ့လောကတွင် ဖြစ်ပျက်နိုင်သည့် အခြေအနေများကို ပုံတူမော်ဒယ်များ ဖန်တီး၍ လေ့လာနိုင်စွမ်းကို ရရှိစေသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာ အချက်အလက်]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာ]] 49shhnxx50dib70m6nvvzuez5vs9b6l 0 290909 1050538 1050131 2026-08-28T02:59:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 4 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1050538 wikitext text/x-wiki ဘာသာဗေဒနှင့် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း (Natural Language Processing) နယ်ပယ်တို့တွင် ကော်ပတ်စ် (Corpus၊ အများကိန်း - Corpora) သို့မဟုတ် စာသားဒေတာအစု ဆိုသည်မှာ မူလကတည်းက ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် ပြုစုထားသော သို့မဟုတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲထားသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်ဒေတာအစုအဝေး ဖြစ်သည်။ ယင်းဒေတာများတွင် အချက်အလက်မှတ်စု ဖြည့်စွက်ထားသည်များ (annotated) နှင့် သာမန်စာသားသက်သက်များ (unannotated) ဟူ၍ ပါဝင်နိုင်သည်။ စာသားအချက်အလက် မှတ်စုထည့်သွင်းထားသော ကော်ပတ်စ်များကို ဘာသာဗေဒသုတေသန၌ ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ယူဆချက်များကို စမ်းသပ်ရန်၊ စကားလုံးသုံးစွဲမှု အကြိမ်ရေကို စစ်ဆေးရန်နှင့် သတ်မှတ်ထားသော ဘာသာစကားနယ်ပယ်တစ်ခုအတွင်း သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများကို အတည်ပြုစိစစ်ရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ == ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် == စာသားဒေတာအစုတစ်ခုတွင် ဘာသာစကားတစ်မျိုးတည်းပါဝင်သော ဒေတာ (monolingual corpus) သို့မဟုတ် ဘာသာစကားအများအပြား ပါဝင်သော ဒေတာ (multilingual corpus) တို့ ပါရှိနိုင်သည်။ ဘာသာဗေဒ သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် ပိုမိုထိရောက်စွာ အသုံးချနိုင်ရန်အတွက် ဤဒေတာအစုများကို အချက်အလက်မှတ်စု ဖြည့်စွက်ခြင်း (Annotation) ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စကားလုံးတစ်ခုချင်းစီ၏ ဝါစင်္ဂအမျိုးအစား (ကြိယာ၊ နာမ်၊ နာမဝိသေသန စသည်) ကို တဂ် (Tag) အဖြစ် ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ပေးသည့် POS-tagging စနစ် ဖြစ်သည်။ အခြားဥပမာတစ်ခုမှာ စကားလုံးများ၏ အခြေခံမူလပုံစံ (lemma) ကို ဖော်ပြပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဒေတာအစုတွင် ပါဝင်သော ဘာသာစကားသည် သုတေသီများ ကျွမ်းကျင်သော ဘာသာစကားမဟုတ်ပါက ဘာသာစကားနှစ်မျိုးယှဉ်တွဲ၍ လေ့လာနိုင်ရန် စာကြောင်းတစ်ကြောင်းချင်းအောက်၌ အဓိပ္ပာယ်ရှင်းလင်းချက် ထည့်သွင်းပေးသည့် Interlinear glossing နည်းလမ်းကို အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော စာသားဒေတာအစုများကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းသည့် အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများ ပြုလုပ်ထားသည်။ အထူးသဖြင့် အတိုင်းအတာသေးငယ်သော ဒေတာအစုများတွင် ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုလုံးကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ သတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး ယင်းတို့ကို သစ်ပင်ပုံသဏ္ဌာန် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းမှုဒေတာ (Treebanks) သို့မဟုတ် အသေးစိတ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားသော ဒေတာအစုများ (Parsed Corpora) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဒေတာတစ်ခုလုံးကို တိကျညီညွတ်စွာဖြင့် ပြီးပြည့်စုံအောင် အချက်အလက်မှတ်စုထည့်သွင်းရန် ခက်ခဲသောကြောင့် ဤသို့သော ဒေတာအစုများသည် အရွယ်အစားအားဖြင့် သေးငယ်လေ့ရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် စကားလုံးရေ တစ်သန်းမှ သုံးသန်းခန့်သာ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် စကားလုံးဖွဲ့စည်းပုံ (morphology)၊ အနက်အဓိပ္ပာယ် (semantics) နှင့် အခြေအနေပြ အဓိပ္ပာယ်သုံးစွဲမှု (pragmatics) ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းခြင်းကဲ့သို့သော အခြားဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ == အသုံးချနယ်ပယ်များ == စာသားဒေတာအစု (Corpora) များသည် ကော်ပတ်စ် ဘာသာဗေဒ (Corpus linguistics) ၏ အဓိက အသိပညာအခြေခံ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အောက်ပါ အခြားထင်ရှားသော နယ်ပယ်များတွင်လည်း ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးချကြသည်။ * '''ဘာသာစကားနည်းပညာ၊ သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ''' ** ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ (Computational linguistics)၊ အသံမှတ်သားမှုစနစ် (Speech recognition) နှင့် စက်ဘာသာပြန်စနစ် (Machine translation) နယ်ပယ်တို့တွင် အမျိုးမျိုးသော စာသားဒေတာအစုများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် စီမံဆောင်ရွက်ခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို အဓိကထား လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ထိုနယ်ပယ်များ၌ ဝါစင်္ဂအမျိုးအစား ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း (POS tagging) နှင့် အခြားလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ဟစ်ဒင် မာကော့ဗ် မော်ဒယ်များ (Hidden Markov Models) တည်ဆောက်ရာတွင် ဤဒေတာအစုများကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် စာသားဒေတာအစုများနှင့် ၎င်းတို့မှ ထုတ်ယူရရှိသော စကားလုံးအကြိမ်ရေစာရင်းများသည် ဘာသာစကား သင်ကြားရေးအတွက် များစွာ အသုံးဝင်ပါသည်။ နိုင်ငံခြားဘာသာစကား လေ့လာသူများသည် စာသားဒေတာအစုများမှတစ်ဆင့် အမှန်တကယ် သုံးစွဲနေသော မူရင်းစာသားများကို လေ့လာခွင့်ရသဖြင့် သဘာဝကျသော သဒ္ဒါအသုံးအနှုန်းနှင့် ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံများကို နားလည်သဘောပေါက်စေပြီး ထိရောက်စွာ ရေးသားနိုင်စေရန် ကူညီပေးသောကြောင့် ယင်းဒေတာအစုများကို နိုင်ငံခြားဘာသာစကား အရေးအသား အထောက်အကူပြု ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref name="Yoon">Yoon, H., & Hirvela, A. (2004). [https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.1073.2322&rep=rep1&type=pdf ESL Student Attitudes toward Corpus Use in L2 Writing]. ''Journal of Second Language Writing, 13''(4), 257–283. Retrieved 21 March 2012.</ref> * '''စက်ဘာသာပြန်စနစ်''' ** တစ်ကြောင်းချင်း ယှဉ်တွဲလေ့လာနိုင်ရန် အထူးပုံစံချထားသော ဘာသာစကားစုံ စာသားဒေတာအစုများကို တွဲဖက်ယှဉ်တွဲထားသော ဒေတာအစုများ (Aligned parallel corpora) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဘာသာစကား နှစ်မျိုးပါဝင်သော ယှဉ်တွဲဒေတာအစုများတွင် အဓိက အမျိုးအစား နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ပထမအမျိုးအစားမှာ ဘာသာပြန်ဒေတာအစု (Translation corpus) ဖြစ်ပြီး ဘာသာစကားတစ်ခုဖြင့် ရေးသားထားသော စာသားများကို အခြားဘာသာစကားတစ်ခုသို့ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအမျိုးအစားမှာ နှိုင်းယှဉ်လေ့လာနိုင်သော ဒေတာအစု (Comparable corpus) ဖြစ်ပြီး စာသားအမျိုးအစားနှင့် အကြောင်းအရာချင်း တူညီသော်လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုထားခြင်း မဟုတ်ပေ။ ထိုသို့သော ယှဉ်တွဲစာသားများကို အသုံးချရန်အတွက် အဓိပ္ပာယ်တူညီသော စကားစုများ သို့မဟုတ် ဝါကျများကို အရင်ဆုံး တွဲဖက်သတ်မှတ်ပေးသည့် စာသားယှဉ်တွဲခြင်း (Text alignment) လုပ်ငန်းစဉ်ကို မဖြစ်မနေ ပြုလုပ်ရသည်။ ဘာသာစကားတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ဘာသာပြန်ပေးသည့် စက်ဘာသာပြန် အယ်လဂိုရီသမ်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားရာတွင် မူရင်းဘာသာစကားဒေတာနှင့် ၎င်းကို တစ်လုံးချင်း တိကျစွာ ဘာသာပြန်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဘာသာစကားဒေတာတို့ကို တွဲဖက်ထားသော အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် လေ့ကျင့်ပေးလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite book |last1=Wołk |first1=K. |date=7 April 2014 |title=New Perspectives in Information Systems and Technologies, Volume 1 |last2=Marasek |first2=K. |publisher=Springer |isbn=978-3-319-05950-1 |series=Advances in Intelligent Systems and Computing |volume=275 |pages=107–114 |chapter=Real-Time Statistical Speech Translation |doi=10.1007/978-3-319-05951-8_11 |issn=2194-5357 |arxiv=1509.09090 |s2cid=15361632}}</ref><ref>{{cite conference|last1=Wolk|first1=Krzysztof|last2=Marasek|first2=Krzysztof|editor1-last=Král|editor1-first=Pavel|editor2-last=Matoušek|editor2-first=Václav|arxiv=1509.08639|contribution=Tuned and GPU-accelerated parallel data mining from comparable corpora|doi=10.1007/978-3-319-24033-6_4|pages=32–40|publisher=Springer|series=Lecture Notes in Computer Science|title=Text, Speech, and Dialogue – 18th International Conference, TSD 2015, Plzeň, Czech Republic, September 14–17, 2015, Proceedings|volume=9302|year=2015|isbn=978-3-319-24032-9}}</ref> လက်တွေ့အားဖြင့် မြန်မာဘာသာစကား နယ်ပယ်တွင်လည်း [https://datarrx.org/ DatarrX (ဒေတာအက်စ်)] ကဲ့သို့သော ပွင့်လင်းရင်းမြစ်အဖွဲ့အစည်းများက အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ၊ ပါဠိ-မြန်မာ စသည့် Parallel Corpora များနှင့် မြန်မာစာပေသုံးစကားမှ နေ့စဉ်ပြောစကားသို့ ပုံစံပြောင်းလဲနိုင်သော (Written-Spoken Style Transfer) ယှဉ်တွဲဒေတာအစုများကို AI စနစ်များ လေ့ကျင့်နိုင်ရန် ပြုစုထုတ်ဝေလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-26 |title=DatarrX/Myanmar-Written-Spoken-Parallel-Corpus · Datasets at Hugging Face |url=https://huggingface.co/datasets/DatarrX/Myanmar-Written-Spoken-Parallel-Corpus |access-date=2026-08-24 |website=huggingface.co}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=DatarrX Foundation |first= |title=About DatarrX |url=https://datarrx.org/about |url-status=live |access-date=2026-08-24 |website=datarrx.org |language=en}}</ref> * '''ရှေးဟောင်းစာပေနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနများ''' ** စာသားဒေတာအစုများကို ရှေးဟောင်းစာပေနှင့် သမိုင်းဝင် စာရွက်စာတမ်းများ လေ့လာရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြပြီး အထူးသဖြင့် ရှေးဟောင်းစာပေ အရေးအသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖော်ထုတ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ သမ္မာကျမ်းစာဆိုင်ရာ သုတေသနများ၌ လည်းကောင်း အသုံးချကြသည်။ အချို့သော ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ စာသားဒေတာအစုများသည် အလွန်တိုတောင်းသော သမိုင်းကာလအပိုင်းအခြားကိုသာ ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာခေတ်ကာလ၏ အခြေအနေကို အချိန်တိုအတွင်း ကွက်တိမြင်သာစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဘီစီ ၁၃၅၀ ခန့်က ရေးသားခဲ့သော ၁၅ နှစ်မှ နှစ် ၃၀ ကာလခန့်သာရှိသည့် အမာနာပေးစာများ (Amarna letters) သည် သမိုင်းကာလအပိုင်းအခြား အတိုဆုံး စာသားဒေတာအစုများထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် တူရကီနိုင်ငံရှိ "ကူလ်တီပီ ရှေးဟောင်းစာသားများ" (Kültepe Texts) ကဲ့သို့သော ရှေးဟောင်းမြို့ပြတစ်ခု၏ စာသားဒေတာအစုများသည် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် နေရာဒေသနှင့် ခေတ်ကာလအလိုက် စာသားဒေတာ အဆင့်ဆင့်အဖြစ် အစုလိုက် တည်ရှိနေနိုင်ပါသည်။ ထို့အတူ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဟောင်းစာပေ အမွေအနှစ်များကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်သို့ ကူးပြောင်းရာ၌လည်း ယူနက်စကို အသိအမှတ်ပြု ပျူစာပေ၏ ဗျည်း ၃၃ လုံးကို စနစ်တကျ ကွန်ပျူတာဖတ်နိုင်စေရန် ပြုစုထားသော Pyu Character Dataset များနှင့် တိပိဋက ပါဠိစာပေ ကော်ပတ်စ်များကို Computational Paleography (ကွန်ပျူတာသုံး ရှေးဟောင်းစာပေ သုတေသန) နှင့် AI မော်ဒယ်များအတွက် စတင်အသုံးချလာကြသည်။<ref name=":1">{{Cite journal |last=Khant Sint Heinn |first= |date=2026-07-22 |title=Preserving Myanmar’s Ancient Heritage: A Novel Dataset and ResNet Architecture for Pyu Character Recognition |url=https://www.researchsquare.com/article/rs-10427861/v1 |journal=[[Research Square]] |doi=10.21203/rs.3.rs-10427861/v1}}</ref> == မြန်မာဘာသာစကားဆိုင်ရာ ကော်ပတ်စ် တည်ဆောက်မှုများ == မြန်မာဘာသာစကားသည် ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒနှင့် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်ခြင်းနယ်ပယ်တို့တွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ရင်းမြစ် ရှားပါးသော ဘာသာစကားအဖြစ် ရပ်တည်နေသဖြင့် စံသတ်မှတ်ချက်မီ စာသားဒေတာအစုများ ပြုစုတည်ဆောက်ရေးသည် အဓိက လိုအပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာစာ၏ ဝိသေသလက္ခဏာများဖြစ်သော စကားလုံးခြား သင်္ကေတ မပါရှိခြင်းနှင့် စာပေသုံးနှင့် အပြောသုံး ဟူ၍ အရေးအသားပုံစံ နှစ်မျိုး ကွဲပြားတည်ရှိနေခြင်းတို့ကြောင့် သဒ္ဒါပိုင်းခြားစိစစ်ထားသော စာသားဒေတာအစုများ၊ ပုံစံပြောင်းလဲလေ့လာနိုင်သည့် ယှဉ်တွဲဒေတာအစုများနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဘာသာပြန် ဒေတာအစုများကို အထူးပြု တည်ဆောက်လာကြသည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတကာ သုတေသီများနှင့် နည်းပညာပညာရှင်များ အလွယ်တကူ ရယူအသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် DatarrX အပါအဝင် ပြည်တွင်းရှိ သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများက ဝီကီပီးဒီးယား၊ သတင်းဆောင်းပါးများနှင့် ရှေးဟောင်း ပျူစာပေဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို သန့်စင်စိစစ်ထားသော စာသားဒေတာအစုများအဖြစ် စနစ်တကျ ပြုစု၍ ပွင့်လင်းရင်းမြစ် လိုင်စင်များဖြင့် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.clres.com/corp.html ACL SIGLEX Resource Links: Text Corpora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130813141813/http://www.clres.com/corp.html |date=13 August 2013 }} * Developing Linguistic Corpora: a Guide to Good Practice * [http://corpus.byu.edu/ Free samples (not free), web-based corpora (45-425 million words each): American (COCA, COHA, TIME), British (BNC), Spanish, Portuguese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080417224830/http://corpus.byu.edu/ |date=17 April 2008 }} * [http://ucnk.korpus.cz/intercorp/?lang=en Intercorp] Building synchronous parallel corpora of the languages taught at the Faculty of Arts of Charles University. * [https://the.sketchengine.co.uk/open/ Sketch Engine: Open corpora with free access] * [http://www.tscorpus.com/ TS Corpus – A Turkish Corpus freely available for academic research.] * [http://www.tnc.org.tr/ Turkish National Corpus – A general-purpose corpus for contemporary Turkish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402142912/http://www.tnc.org.tr/ |date=2 April 2015 }} * [https://digital.lib.hkbu.edu.hk/corpus/index.php Corpus of Political Speeches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215223716/https://digital.lib.hkbu.edu.hk/corpus/index.php |date=15 December 2018 }}, Free access to political speeches by American and Chinese politicians, developed by Hong Kong Baptist University Library * [https://ruscorpora.ru/en/ Russian National Corpus] [[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားဗေဒ]] loiege0sfkrnjqjrslhlqqy0ps55acg 100 290937 1050587 1050456 2026-08-28T07:44:05Z Salai Rungtoi 22844 1050587 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=26|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု]] **[[နီပေါနိုင်ငံ]]နှင့် တရုတ်-နီပေါနယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်သော ရေကြီးရေလျှံမှုကြောင့် လူဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၆၀ သေဆုံးပြီး တစ်ထောင်ကျော် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cmzezgkpnj3kt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} 951ks0g7z5bbkt42ksipim7e188x6up 0 290951 1050522 1050455 2026-08-27T15:20:20Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား */ 1050522 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ရဲမြလွင် | image = | birth_name = ရဲလွင် | birth_date = ၁၉၄၉ | birth_place = | death_date = ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (အသက် ၇၇) | death_place = ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = စာရေးဆရာ၊ ဘာသာပြန်ဆိုသူ၊ သံရုံးဝန်ထမ်းဟောင်း | nationality = မြန်မာ | parents = ဦးကံမြ နှင့် ဒေါ်စိန်လှ | spouse = ဒေါ်အေးမြင့် | notable_works = ဘော့ကျန်၊ နော်ဝေးပြည်မှ စုံတောမြိုင်၊ ဗမာ့စောင်း၊ 1Q84၊ စစ်သူကြီးကို သတ်ပစ်ခြင်း | awards = အမျိုးသားစာပေဆု (ဘာသာပြန်) (၁၉၉၅) }} '''ရဲမြလွင်''' (၁၉၄၉ – ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရဲမြလွင်သည် ဂျပန်စာပေလက်ရာများကို ဂျပန်ဘာသာမှ မြန်မာဘာသာသို့ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှားပြီး မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ်အားများ ဂျပန်ရသစာပေများနှင့် အများဆုံးမိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဂျပန်စာရေးဆရာ နာစူမဲ့ဆောဆဲကီ ၏ ''ဘော့ကျန်'' ဝတ္ထုဖြင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေဆု (ဘာသာပြန်) ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="AyarTimes"/><ref name="Eleven">{{cite news |title=ဂျပန် သုတ၊ ရသ စာပေများကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည့် စာရေးဆရာ ရဲမြလွင် ကွယ်လွန် |url=https://news-eleven.com/article/314534 |work=Eleven Media Group |language=my |date=၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |access-date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ }}</ref><ref>{{cite news |title=ရဲမြလွင် (သို့မဟုတ်) ဂျပန်ရသစာပေကို မိတ်ဆက်ပေးသူ |url=https://burmese.dvb.no/post/85863 |work=DVB Burmese |language=my |date=၁၆ မတ် ၂၀၁၅ |access-date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ }}</ref> == ဘဝဖြတ်သန်းမှုများ == ဆရာရဲမြလွင်ကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဖခင် ဦးကံမြ နှင့် မိခင် ဒေါ်စိန်လှ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး သူ၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးရဲလွင် ဖြစ်သည်။ မူလက ကျောင်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရဲမြလွင်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ တက်ရောက်နေစဉ်အတွင်း ဂျပန်နိုင်ငံ အိုကာယားမား တက္ကသိုလ် (Okayama University) သို့ နိုင်ငံတော်ပညာတော်သင်အဖြစ် သိပ္ပံပညာသွားရောက်သင်ယူရန် စေလွှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref name="AyarTimes">{{cite news |title=ဂျပန်စာပေလက်ရာများကို မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ်ထံ အများဆုံးမိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူ အမျိုးသားစာပေ ဆုရ စာရေးဆရာ ရဲမြလွင် ကွယ်လွန် |url=https://ayartimes.com/?p=72996 |work=ဧရာဝတီတိုင်းမ် |language=my |date=၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |access-date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ }}</ref> ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် နာစူမဲ့ဆောဆဲကီ၏ ''ဘော့ကျန်'' (Botchan) စာအုပ်ကို စတင်ဖတ်ရှုခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့ရှိ နေအိမ်သို့ ပြန်ရောက်ချိန်တွင် ယင်းစာအုပ်ကို မြန်မာဘာသာသို့ စတင်ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက်ရန်ကုန်မြို့တွင် ထုတ်ဝေမည့်သူ ရှာမရခဲ့သဖြင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်အေးမြင့် ၏ ရွှေဆွဲကြိုးကိုရောင်းချကာ ကိုယ်ပိုင်စရိတ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဝေခဲ့ရပြီး အဆိုပါစာအုပ်ဖြင့်ပင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="AyarTimes"/> ဆရာရဲမြလွင်သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) မြို့နယ် တွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဂျပန်သံရုံး စာကြည့်တိုက်တွင်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သံရုံးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၌ ဟာရုကိ မူရာကာမိ၏ ''လေပြည်ကလေး၏ တေးဆိုသံ'' ဝတ္ထုကို စတင်တွေ့ရှိရာမှ မူရာကာမိ၏ နာမည်ကျော်စာအုပ်များကို မြန်မာဘာသာသို့ အများဆုံး ဆက်တိုက်ပြန်ဆိုခဲ့သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>The Myanmar Times - အင်တာဗျူးဆောင်းပါး (၂၃ မတ် ၂၀၁၈)</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ခံဖြစ်သည့် မီချီအို တာကေးယားမား (Michio Takeyama) ၏ ''ဗမာ့စောင်း'' ဝတ္ထုကို ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ရာတွင် ရုပ်ရှင်ပြသခွင့်မရခဲ့သဖြင့် ရုပ်ပြစာအုပ်အဖြစ်ပါ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဤစာအုပ်သည်လည်း သူအားလူသိများထင်ရှားစေခဲ့သည်။ မြန်မာဘာသာပြန်စာပေလောကတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှတစ်ဆင့် ပြန်ဆိုမှုများပြားချိန်၌ ဆရာရဲမြလွင်သည် ဂျပန်စာပေများကို မူရင်းဂျပန်ဘာသာမှ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြင့် ထင်ရှားသည်။ သူသည် နိုဘယ်လ်စာပေဆုရ ယဆုနရိ ကဝဘတ၊ ဟာရုကိ မူရာကာမိ နှင့် နာဆုမဲ ဆောဆဲကီ တို့၏ လက်ရာများအပါအဝင် ထင်ရှားသော ဂျပန်စာအုပ်ပေါင်း ၇၀ ကျော်ကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ == စာပေအမြင်နှင့် တိုက်တွန်းချက် == ဆရာရဲမြလွင်သည် နိုင်ငံ၏ စာပေနှင့် အနုပညာတန်ဖိုးများ မြင့်မားလာစေရန်အတွက် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း၏ အရေးပါမှုကို မကြာခဏ အလေးပေးပြောကြားလေ့ရှိသည်။ လူငယ်များအနေဖြင့် ဘာသာပြန်စာပေများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖတ်ရှုကြရန်နှင့် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် မိမိတို့၏ အသိပညာများကို မျှဝေကြရန်လည်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=National Literary Award-winning translator Ye Mya Lwin passes away at 78|url=https://www.mdn.gov.mm/en/national-literary-award-winning-translator-ye-mya-lwin-passes-away-78 |website=Myanmar Digital News |date=26 August 2026 |access-date=27 August 2026 |language=en }}</ref> == ဘဝနိဂုံး == ဆရာရဲမြလွင်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက် (အင်္ဂါနေ့) နံနက် ၇:၀၀ နာရီအချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) မြို့နယ်၊ ၈ ရပ်ကွက်၊ ရတနာမိုင်လမ်း၊ အမှတ် (၁၁၀) ရှိ နေအိမ်၌ ၉၆ ပါးသောရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၇ နှစ် အရွယ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်အေးမြင့်နှင့် မိသားစုဝင်များ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ရုပ်အလောင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက် (ကြာသပတေးနေ့) မွန်းလွဲ ၃:၀၀ နာရီတွင် ရေဝေးသုသာန်၌ မီးသင်္ဂြိုဟ်မည်ဖြစ်သည်။<ref name="Eleven"/><ref>{{cite web |title=National Literary Award-winning translator Ye Mya Lwin passes away at 78 |url=https://www.gnlm.com.mm/national-literary-award-winning-translator-ye-mya-lwin-passes-away-at-78/ |website=Global New Light of Myanmar |date=26 August 2026 |access-date=27 August 2026 |language=en }}</ref> == ရေးသား/ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သော စာအုပ်များ == ဆရာရဲမြလွင်သည် ဂျပန်ရသစာပေများကို မြန်မာဘာသာသို့ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုရာတွင် ထင်ရှားပြီး အောက်ပါစာအုပ်များကို ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည် - * နော်ဝေးပြည်မှ စုံတောမြိုင် (Norwegian Wood) * သဲငွေသောင်မှ ကက်ဖ်ကာ (Kafka on the Shore) * 1Q84 (အတွဲ ၁၊ ၂၊ ၃) * စစ်သူကြီးကို သတ်ပစ်ခြင်း (Killing Commendatore) * လေပြည်ကလေး၏ တေးဆိုသံ (Hear the Wind Sing) * သိုးရိုင်းလိုက်ဖမ်း စွန့်စားခန်း (A Wild Sheep Chase) * လေပြည်ကလေး၏ တေးဆိုသံနှင့် ပင်ဘောလုံး ၁၉၇၃ (Wind & Pinball, 1973) * ထူးခြားလာသောနေရာနှင့် ပြီးဆုံးသွားသော ကမ္ဘာ (Hard-Boiled Wonderland and the End of the World) * စပွတ်နစ်ချစ်သူ (Sputnik Sweetheart) * မျက်ကန်းမိုးမခနှင့် အိပ်မောကျနေသော မိန်းမ (Blind Willow, Sleeping Woman) * ပြေးခြင်းအကြောင်း ပြောတဲ့အခါ ကျွန်တော် ပြောဖြစ်တဲ့ အကြောင်းအရာများ (What I Talk About When I Talk About Running) * နယ်စပ်တောင်ဘက်၊ နေမင်းအနောက်ဘက် (South of the Border, West of the Sun) * မူရာကာမီဟာရုကီ၏ အကောင်းဆုံးဝတ္ထုတိုများနှင့် သူ၏သဘောထားမှတ်ချက်များ * ဘော့ကျန် (Botchan) * မဟူရာနှလုံးသား (သို့မဟုတ်) နှလုံးသားလေးကို (Kokoro) * ကျွန်ုပ်သည် ကြောင်တစ်ကောင်ဖြစ်... (I Am a Cat) * အလကားမတ်တင်းလူ နှင့် ပြေးလေဦးတော့ (No Longer Human) * ဗမာ့စောင်း (Burmese Harp / Biruma no Tategoto) – မီချီအို တာကေးယားမား (Michio Takeyama) * ကြိုးကြာတထောင် (Thousand Cranes) – ယဆုနရိ ကဝဘတ (Yasunari Kawabata) * ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စ (A Personal Matter) – အိုအဲ ကန်ဇာဘူရို (Oe Kenzaburo) * ဒို့မားအရွယ် ညောင်းခြုံကွယ် (Twilight Years) – အရီယိုရှီ ဆာဝါကို (Ariyoshi Sawako) * ပြတင်းပေါက်နားက ကလေးငယ် တိုတိုကျန် (သို့မဟုတ်) ပြတင်းပေါက်က တော့တိုကျန် (Totto-chan) – တက်ဆူကို ကူရိုယာနာဂီ (Tetsuko Kuroyanagi) * ဦးနှောက်ပျက်နေသောထိုစက်ရုပ်နှင့် သိပ္ပံဆန်းကြယ်ဝတ္ထုတိုများ (Science Fiction Stories) – (စာရေးဆရာအမျိုးမျိုး) * ဟိုက်ကူကဗျာချစ်စရာ (Haiku) * ဟိုက်ကူကဗျာ မိတ်ဆက် (Haiku Introduction) * မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဟိုက်ကူကဗျာ (Haiku Collection) * ခွပ်ဒေါင်းဧကရီ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ၏ ဘဝခရီး (The Lady and the Peacock) – ပီတာ ပေါ့ဖ်ဟမ် (Peter Popham) * မြန်မာပြည်မှ ပေးစာများ (Letters from Burma) – အောင်ဆန်းစုကြည် * ဂျိုင်ရှား (Memoirs of a Geisha) – အာသာ ဂိုးလ်ဒန်း (Arthur Golden) * မမျှော်လင့်သော (The Unforeseen) * ပို့ဆောင်ပေးသူရယ် (Departure) * ခိုးနားပျောက်နေသော ထိုရက်များ * စုပုံချစ်နှင့်ကျွန်တော် * ရက် ၂၀၀ စစ်ပွဲ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၉|၂၀၂၆}} [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] owr0odhlknpvgxx9360x4ttg2newrj4 100 290984 1050589 1050442 2026-08-28T07:48:45Z Salai Rungtoi 22844 1050589 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=27|content= <!-- All news items below this line --> '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ ကောင်းမှုတုံရပ်ကွက်အတွင်း၌ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်သူ တရုတ်နိုင်ငံသား အမျိုးသား ၁၈ ဦး၊ မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသား ၅ ဦးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသမီး ၈ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၃၁ ဦးတို့အား ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/87367 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} libsedczfo7abq78oqbwrknqns67muq 1 290985 1050502 1050493 2026-08-27T13:00:27Z Kyaw Myo Aung 103978 /* ရဲမြလွင်ရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှုနှင့် ပတ်သက်၍ */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1050502 wikitext text/x-wiki == ရဲမြလွင်ရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှုနှင့် ပတ်သက်၍ == ရဲမြလွင်က ဂျပန်ဘာသာကနေ မြန်မာဘာသာကို ပြန်ဆိုတဲ့ ဘာသာပြန်စာအုပ်များစွာ ရေးသားခဲ့ပြီး အမျိုးသားစာပေဆုလည်း ရရှိခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက စာဖတ်သူတွေကြားထဲမှာလည်း လူသိများပါတယ်။ သူက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဆောင်းပါးအဖြစ် ဖော်ပြဖို့အတွက် လုံလောက်တဲ့သူ ဖြစ်တယ်လို့ မြင်မိပါတယ်။ {{ping|Mkant00}}{{ping|Zawzawaungthwin}}{{ping|Kyaw Myo Aung}}{{ping|Ninjastrikers}} {{ping|Dr Lotus Black}} ဝင်ရောက် ဆွေးနွေးပေးကြပါဦး။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၃၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဆွေးနွေးချက်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ယခုကဲ့သို့ {{notability person}} တဂ် တပ်ဆင်ခဲ့ခြင်းမှာလည်း ဆောင်းပါးကို ဖျက်ဆီးလို၍ မဟုတ်ဘဲ ဝီကီပီးဒီးယား၏ စံနှုန်းများနှင့်အညီ အချက်အလက်များ ပိုမိုခိုင်မာပြည့်စုံလာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စေတနာရှေ့ထား လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း နားလည်လက်ခံပါသည်။ :ယခုအခါတွင် ဆရာရဲမြလွင်၏ ဆောင်းပါးကို ၁၉၉၅ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု (ဘာသာပြန်) ရရှိခဲ့ခြင်း၊ ခိုင်လုံသော သတင်းမီဒီယာများ၏ ကိုးကားချက်များ၊ ဘဝဖြတ်သန်းမှု သမိုင်းကြောင်းများနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သော စာအုပ်စာရင်း အပြည့်အစုံကို စွယ်စုံကျမ်းစံနှုန်းနှင့်အညီ အသေးစိတ် ပြန်လည်မွမ်းမံ ဖြည့်စွက်ရေးသားထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ :ဆရာရဲမြလွင်သည် မြန်မာ့ဘာသာပြန်စာပေလောကတွင် ဂျပန်စာပေများကို တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ရှေ့ဆောင်စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည့်အတွက် ဝီကီပီးဒီးယား၏ ထင်ရှားအရေးပါမှု စံနှုန်း (Notability guidelines) များကို အပြည့်အဝ ကျော်လွန်ပြည့်မီပြီဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် Notability tag အား ယခုအခါ ဖယ်ရှားလိုက်ပြီဖြစ်ပါကြောင်း အသိပေးအပ်ပါသည်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာဆောင်းပါး ရေးပေးလို့ ကျေးဇူးပါ ကိုကြီး။ @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] [[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kyaw Myo Aung|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၉၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့ဗျ။ ကျွန်တော်လည်း ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် တစ်ယောက်တည်း ထင်ရှားအရေးပါတယ်လို့ မသတ်မှတ်ချင်လို့ဗျ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၇၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) :::[[WP:ANYBIO]] နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့အတွက် [[ဝီကီပီးဒီးယား:N|ထင်ရှားအရေးပါမှု]]ရှိတယ်လို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၀၃၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ခင်ဗျာ- ဂျပန် သုတ၊ ရသ စာပေများကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သူ စာရေးဆရာ ရဲမြလွင်သည် စာပေနယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားအရေးပါမှု (Notability) စံနှုန်းများနှင့် အပြည့်အဝ ကိုက်ညီပါသည်၊၊ [[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] အနေဖြင့်လည်း နောင်တွင် အတွေ့အကြုံရင့် အယ်ဒီတာများ၏ ဆောင်းပါးများကို ဝေဖန်ထောက်ပြရာ၌ "ထင်ရှားအရေးပါမှု မရှိပါ" ဟူသော သဘောထားမှတ်ချက်များကို လက်လွတ်စပယ် ပေးအပ်ခြင်းထက် ပိုမိုဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ အပြုသဘောဆောင် မှတ်ချက်ပေးသင့်ပါကြောင်း အကြံပြုလိုပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၂၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] အစ်ကို Zawzawaungthwin ခင်ဗျာ - အပြုသဘောဆောင်တဲ့ အကြံပြုချက်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ကျွန်တော့်အနေနဲ့ အစောပိုင်းက Notability tag တပ်ခဲ့ခြင်းဟာ ဝါရင့်အယ်ဒီတာများကို မလေးစား၍ဖြစ်စေ၊ ဆောင်းပါးကို ပစ်ပယ်လို၍ဖြစ်စေ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း လုံးဝ မဟုတ်ရပါ။ ထိုစဉ်က ဆောင်းပါး၏ အစောပိုင်းအခြေအနေတွင် အချက်အလက်နှင့် ကိုးကားချက်များ နည်းပါးနေသေးသည်ကို တွေ့ရသဖြင့် ဝီကီပီးဒီးယား၏ စံနှုန်းအရ အချက်အလက်များ ပိုမိုပြည့်စုံလာစေရန် စေတနာရှေ့ထား၍ တပ်ဆင်ခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ အစ်ကို၏ အကြံပြုချက်ကို လေးစားစွာ လက်ခံပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kyaw Myo Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၀၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) buiil9szn55a2talnxh6sw1ijscvaln 0 290987 1050578 1050468 2026-08-28T06:20:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1050578 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဆဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|佐賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|佐賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Saga-ken}} | image_skyline = Nijinomatsubara.jpg | image_caption = [[Nijinomatsubara]] pine forest and a corner of [[Karatsu, Saga|Karatsu]] city, Saga | image_flag = Flag of Saga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_seal = Symbol mark of Saga prefecture.svg | seal_size = 80px | image_blank_emblem = Emblem of Saga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 41 Saga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kyushu]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Kyushu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Saga, Saga|Saga]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 6 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 20 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Yoshinori Yamaguchi]] | area_total_km2 = 2,439 | area_water_percent = 1.7 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|42nd]] | population_footnotes = | population_total = 785,748 | population_density_km2 = 322 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,149 billion<br />[[US$]] 23.3 billion (2022) | iso_code = JP-41 | website = [https://www.pref.saga.lg.jp/ Saga Prefecture-japanese-english translate] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Black-billed&nbsp;[[European magpie|magpie]] (''Pica pica'') | fish = | flower = [[Camphor]]&nbsp;blossom (''Cinnamomum camphora'') | tree = Camphor&nbsp;tree (''Cinnamomum camphora'') }} | anthem = [[:ja:佐賀県民の歌|Saga kenmin no uta]] }} '''ဆဂခရိုင်''' (佐賀県, Saga-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဂခရိုင်တွင် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လူဦးရေ ၇၈၀,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၂,၄၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၄၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဆဂခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိုခခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[နဂဆခိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Fukuoka-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 218|page=218}}.</ref> ဆဂမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဆရဆွတ်မြို့၊ တိုဆုမြို့၊ အိမရိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ဆဂခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]ပြင်နှင့် [[အရိအခဲပင်လယ်]]အကြားအထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ခဂခရိုင်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသသည် ကြွေထည်နှင့် ကြွေထည်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် ခရဆွတ်မြို့၊ အိမရိမြို့နှင့် အရိတမြို့တို့တွင် ပြုလုပ်ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] nttni5o22m9wyspcsjgnc2pf3vdu9ba 1050579 1050578 2026-08-28T06:27:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1050579 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဆဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|佐賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|佐賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Saga-ken}} | image_skyline = Nijinomatsubara.jpg | image_caption = [[Nijinomatsubara]] pine forest and a corner of [[Karatsu, Saga|Karatsu]] city, Saga | image_flag = Flag of Saga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_seal = Symbol mark of Saga prefecture.svg | seal_size = 80px | image_blank_emblem = Emblem of Saga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 41 Saga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kyushu]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Kyushu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Saga, Saga|Saga]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 6 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 20 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Yoshinori Yamaguchi]] | area_total_km2 = 2,439 | area_water_percent = 1.7 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|42nd]] | population_footnotes = | population_total = 785,748 | population_density_km2 = 322 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,149 billion<br />[[US$]] 23.3 billion (2022) | iso_code = JP-41 | website = [https://www.pref.saga.lg.jp/ Saga Prefecture-japanese-english translate] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Black-billed&nbsp;[[European magpie|magpie]] (''Pica pica'') | fish = | flower = [[Camphor]]&nbsp;blossom (''Cinnamomum camphora'') | tree = Camphor&nbsp;tree (''Cinnamomum camphora'') }} | anthem = [[:ja:佐賀県民の歌|Saga kenmin no uta]] }} '''ဆဂခရိုင်''' (佐賀県, Saga-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆဂခရိုင်တွင် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လူဦးရေ ၇၈၀,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၂,၄၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၄၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဆဂခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိုခခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[နဂဆခိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Fukuoka-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 218|page=218}}.</ref> ဆဂမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဆရဆွတ်မြို့၊ တိုဆုမြို့၊ အိမရိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ဆဂခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]ပြင်နှင့် [[အရိအခဲပင်လယ်]]အကြားအထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ခဂခရိုင်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသသည် ကြွေထည်နှင့် ကြွေထည်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် ခရဆွတ်မြို့၊ အိမရိမြို့နှင့် အရိတမြို့တို့တွင် ပြုလုပ်ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဆဂခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဂန်းခိုင်းပင်လယ်နှင့် ဆွတ်ရှိမရေလက်ကြား၊ တောင်ဘက်တွင် အရိအခဲပင်လယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းတလျှောက်တွင် ဆဂခရိုင်သည် အာရှတိုက်ပင်မဒေသများနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်သည့် အဓိကဂိတ်ပေါက်နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆဂခရိုင်မှတဆင့် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ စီးဝင်ခဲ့သည်။ ဆဂမြို့နှင့် ခရဆုမြို့မှလွဲ၍ ကျန်နေရာများသည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် ကျေးလက်ဒေသဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ မြေဧရိယာ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် စိုက်ပျိုးမြေနှင့် သစ်တောများ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် ခရိုင်ဥယျာဉ်ခြောက်ခုနှင့် အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု တည်ရှိသည်။ * မြောက်ဘက်ဆုံးနေရာ: Enuonohana, Kakarajima, [[Karatsu, Saga|Karatsu]] – {{coord|33|36|N|129|51|E}} * အရှေ့ဘက်ဆုံးနေရာ: Iida-machi, [[Tosu, Saga|Tosu]] – {{coord|33|23|N|130|32|E}} * တောင်ဘက်ဆုံးနေရာ: Ōurakō, [[Tara, Saga|Tara]] – {{coord|32|57|N|130|13|E}} * အနောက်ဘက်ဆုံးနေရာ: Ōse, Madarashima, Karatsu – {{coord|33|34|N|129|44|E}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 6rhzawnf8ki69rerk02wwt0ixidj2b9 0 290988 1050495 1050494 2026-08-27T12:03:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1050495 wikitext text/x-wiki {{About|ကျောက်ဆည်မြို့ရှိ တောင်|ပဲခူးမြို့ရှိ ရုပ်ပွားတော်ကြီး|ရွှေသာလျောင်း ရုပ်ပွားတော်ကြီး}} {{Infobox mountain | name = ရွှေသာလျောင်းတောင် | native_name ={{native name|my|ရွှေသာလျောင်းတောင်}} | image = Kyaukse, Myanmar (Burma) - panoramio (16).jpg | image_caption = ကျောက်ဆည်မြို့မှ မြင်ရသည့် တောင် | elevation_m = 275 | elevation_ref = <ref name="GE"/> | prominence_m = | prominence_ref = | listing = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]] | pushpin_map = မြန်မာ | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်နေရာ | map_size = 200 | pushpin_label_position = bottom | location = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]], [[မြန်မာ]] | range = | coordinates = {{coord|21|36|7.28|N|96|8|43.01|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref =<ref name="GE">[[GoogleEarth]]</ref> | topo = | first_ascent = မသိရ | easiest_route = စက်လှေကား }} '''ရွှေသာလျောင်းတောင်'''(သို့မဟုတ်) '''ကျောက်ဆည်တောင်'''‌သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသော တောင်တစ်တောင် ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေအားဖြင့် ၂၇၅ မီတာ (၉၀၂ ပေ) ခန့် မြင့်မားသည်။ ဤတောင်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ တောင်ပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများရှိပြီး ရွှေသာလျောင်းဘုရားကိုလည်း တည်ထားကိုးကွယ်ထားသည်။ တောင်ပေါ်မှနေ၍ လှမ်းကြည့်ပါက လှပတဲ့သဘာဝရှုခင်းများကို မြင်တွေ့ရသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== အနော်ရထာမင်းသည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ခရီးစဉ်တွင် များစွာသော ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်များ ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ပုဂံပြည်သို့ ပြန်လာသည့်အခါတွင် ထိုဓာတ်တော်များကို ဌာပနာက ဘုရားစေတီများတည်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူသည် စီးတော်ဆင် ဆင်မယဉ်သာ၏ ကျောပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ သွားဓာတ်တော်ကို ရစ်ပတ်ပေးလိုက်ကာ ဘုရားစေတီအသစ်အတွက် သင့်တော်မည့်နေရာကို ရွေးချယ်ရန် ပြောခဲ့သည်။ ဆင်တော်သည် တောင်နှစ်လုံးရှိရာနေရာတွင် ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ထိုတောင်နှစ်လုံးကို ရွှေသာလျောင်းနှင့် ပြက္ခရွေဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်ဘုရင်သည် တောင်နှစ်လုံး၏ ထိပ်များတွင် ဘုရားများတည်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့ပြီး ရွှေသာလျောင်းဘုရားတွင် ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်ကို ဌာပနာခဲ့သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ တော်ဝင်ဆင်တော်ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကျောက်ဆည်မြို့တွင် "ကျောက်ဆည်ဆင်ပွဲ" ကို ကျင်းပသည်။<ref>{{cite news |title=A new generation of dancers keeps the Kyaukse elephant dance festival alive |url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/23205-a-new-generation-of-dancers-keeps-the-kyaukse-elephant-dance-festival-alive.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=20 October 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=ကျောက်ဆည်မြို့မှ အလှတရား (သို့မဟုတ်) ဖူးမြော်ကြစို့အတူတူ မဟာမြတ်လေးဆူ |url=https://www.mdn.gov.mm/en/node/99433 |work=Myanmar DigitalNews |date=29 September 2020 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=Where elephants dance |url=https://www.mmtimes.com/special-features/199-mandalay-2014/12056-where-elephants-dance.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=21 October 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=Kyaukse Celebrates Elephant Dance Festival, Despite Bomb Concerns |url=https://www.irrawaddy.com/photo-essay/kyaukse-celebrates-elephant-dance-festival-despite-bomb-concerns.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=19 October 2013}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> File:Abara Mudra Buddhist Statue.jpg|အဘယမုဒြာဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် File:Shwe Thar Lyaung Pagoda.jpg|ရွှေသာလျောင်းဘုရား File:Stone ship pagoda.jpg|ကျောက်သင်္ဘောဘုရား File:Pagoda in Kyaukse.jpg|ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ခု File:Arhat statues.jpg|ရဟန်းရုပ်တုများ File:The Great Rock Elephant.jpg|ကျောက်ဆင်ညီနောင် File:The great stone siblings.jpg|သိုက်နန်းဝင်ကျောက်ကြီးမောင်နှမ </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] s9i3niqh4imu9ox236boxwmhfld8toz 1050500 1050495 2026-08-27T12:43:35Z Kyaw Myo Aung 103978 သမိုင်းကြောင်း ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း 1050500 wikitext text/x-wiki {{About|ကျောက်ဆည်မြို့ရှိ တောင်|ပဲခူးမြို့ရှိ ရုပ်ပွားတော်ကြီး|ရွှေသာလျောင်း ရုပ်ပွားတော်ကြီး}} {{Infobox mountain | name = ရွှေသာလျောင်းတောင် | native_name ={{native name|my|ရွှေသာလျောင်းတောင်}} | image = Kyaukse, Myanmar (Burma) - panoramio (16).jpg | image_caption = ကျောက်ဆည်မြို့မှ မြင်ရသည့် တောင် | elevation_m = 275 | elevation_ref = <ref name="GE"/> | prominence_m = | prominence_ref = | listing = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]] | pushpin_map = မြန်မာ | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်နေရာ | map_size = 200 | pushpin_label_position = bottom | location = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]], [[မြန်မာ]] | range = | coordinates = {{coord|21|36|7.28|N|96|8|43.01|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref =<ref name="GE">[[GoogleEarth]]</ref> | topo = | first_ascent = မသိရ | easiest_route = စက်လှေကား }} '''ရွှေသာလျောင်းတောင်'''(သို့မဟုတ်) '''ကျောက်ဆည်တောင်'''‌သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသော တောင်တစ်တောင် ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေအားဖြင့် ၂၇၅ မီတာ (၉၀၂ ပေ) ခန့် မြင့်မားသည်။ ဤတောင်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ တောင်ပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများရှိပြီး ရွှေသာလျောင်းဘုရားကိုလည်း တည်ထားကိုးကွယ်ထားသည်။ တောင်ပေါ်မှနေ၍ လှမ်းကြည့်ပါက လှပတဲ့သဘာဝရှုခင်းများကို မြင်တွေ့ရသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ပုဂံပြည့်ရှင် [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီးသည် [[စိန့်တိုင်း| ဂန္ဓာလရာဇ်တိုင်း]]ခရီးစဉ်မှ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ပင့်ဆောင်လာခဲ့သည့်အပြင်၊ သီဟိုဠ်ဘုရင် ဓာတုသေနမင်းထံတွင် လက်ဝဲအောက် စွယ်တော်မြတ်ရှိကြောင်း သိရှိတော်မူသဖြင့် အမတ်လိမ္မာအား ဆင်ဖြူတော်တစ်စီး လက်ဆောင်ပေးကာ ရွက်သင်္ဘောဖြင့် စေလွှတ်ပင့်ဆောင်စေခဲ့ရာ စွယ်တော်မြတ်တစ်ဆူကို အောင်မြင်စွာ ပင့်ယူရရှိခဲ့သည်။ ပုဂံသို့ရောက်ရှိသောအခါ ရှင်အရဟံမထေရ်က စွယ်တော်မြတ်ကို နန်းတော်အတွင်း ကိုးကွယ်ထားခြင်းထက် သာသနာတော် ငါးထောင်တိုင်တိုင် သတ္တဝါအပေါင်း ကိုးကွယ်နိုင်ရန် စေတီတည်သင့်ကြောင်း အကြံပြုတော်မူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းကြီးသည် အဓိဋ္ဌာန်ပြုကာ စွယ်တော်မြတ်ကို ပွားစေခဲ့သည်။ ထိုစွယ်တော်ပွားနှင့် ဓာတ်တော်များကို စီးတော်ဆင်ဖြူ (ဆင်မယဉ်သာ) ထက်တွင် တင်ဆောင်ကာ ကိန်းဝပ်တော်မူလိုရာအရပ်၌ ဝပ်ဆင်းရန် အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် လွှတ်လိုက်လေသည်။ ဆင်ဖြူတော်သည် ယခု ရွှေသာလျောင်းတောင် (မူလအမည် သာလျောင်းတောင်) ထက်တွင် တစ်ခဏမျှ လာရောက်ရပ်နားခဲ့ပြီးမှ ပြက္ခရွေတောင်သို့ ဆက်လက်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဆင်ဖြူတော် ရပ်နားခဲ့ခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ အနော်ရထာမင်းကြီးသည် တောင်နှစ်လုံး၏ ထိပ်တွင် ဘုရားစေတီများ တည်ထားကာ ဓာတ်တော်၊ စွယ်တော်များကို ဌာပနာတော်မူခဲ့သည်။ ရွှေသာလျောင်းတောင်ထိပ်ရှိ စေတီတော်မြတ်အား ရည်မှန်း၍ နှစ်စဉ် တပေါင်းလတွင် ဘုရားပွဲတော်များကို ခမ်းနားစွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် စွယ်တော်ပင့်ဆောင်ခဲ့သော ဆင်ဖြူတော် (ဆင်မယဉ်သာ) ကို သတိတရ ရည်စူး၍ သီတင်းကျွတ်လ၌ ရွှေဆင်၊ ငွေဆင် အပါအဝင် ဆင် (၁၀) မျိုးတို့၏ အရုပ်တို့ကို ပြုလုပ်လှူဒါန်းခြင်း၊ ဆွမ်းတော်ကြီး ကပ်လှူပွဲနှင့် ဆီမီးပူဇော်ပွဲများကိုပါ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အနော်ရထာမင်းကြီး၏ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် စတင်ခဲ့သော အဆိုပါ ဆွမ်းတော်ကြီးကပ်ပွဲ၊ မြသပိတ်တော်၊ မီးထွန်းပွဲနှင့်အတူ ဆင်မရုပ်တို့ဖြင့် ဆင် (၁၀) မျိုး လှူဒါန်းသည့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများသည် ယနေ့တိုင် ကျောက်ဆည်မြို့တွင် [[ကျောက်ဆည်ဆင်ပွဲ]] အဖြစ် နှစ်စဉ် ရိုးရာမပျက် ကျင်းပလျက်ရှိသည်။<ref>{{cite news |title=A new generation of dancers keeps the Kyaukse elephant dance festival alive |url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/23205-a-new-generation-of-dancers-keeps-the-kyaukse-elephant-dance-festival-alive.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=20 October 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=ကျောက်ဆည်မြို့မှ အလှတရား (သို့မဟုတ်) ဖူးမြော်ကြစို့အတူတူ မဟာမြတ်လေးဆူ |url=https://www.mdn.gov.mm/en/node/99433 |work=Myanmar DigitalNews |date=29 September 2020 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=Where elephants dance |url=https://www.mmtimes.com/special-features/199-mandalay-2014/12056-where-elephants-dance.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=21 October 2014}}</ref><ref>{{cite news |title=Kyaukse Celebrates Elephant Dance Festival, Despite Bomb Concerns |url=https://www.irrawaddy.com/photo-essay/kyaukse-celebrates-elephant-dance-festival-despite-bomb-concerns.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=19 October 2013}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> File:Abara Mudra Buddhist Statue.jpg|အဘယမုဒြာဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် File:Shwe Thar Lyaung Pagoda.jpg|ရွှေသာလျောင်းဘုရား File:Stone ship pagoda.jpg|ကျောက်သင်္ဘောဘုရား File:Pagoda in Kyaukse.jpg|ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ခု File:Arhat statues.jpg|ရဟန်းရုပ်တုများ File:The Great Rock Elephant.jpg|ကျောက်ဆင်ညီနောင် File:The great stone siblings.jpg|သိုက်နန်းဝင်ကျောက်ကြီးမောင်နှမ </gallery> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== * [[ကျောက်ဆည်ဆင်ပွဲ]] * [[ကျောက်ဆည်မြို့]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] jgg4d9x43i9qyir63fbti1p5dpt8jqg 0 290994 1050496 2026-08-27T12:10:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]ရှိ ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ်အနေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050496 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]ရှိ ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ်[[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်း]]က မူလတည်ထားခဲ့သည်။ ဘုရား၏ ဒုတိယထပ်ကို [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဘုရင်နရပတိစည်သူ]]က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပင်းယခေတ်တွင် [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဘုရင်ဥဇနာ]]သည် ကြီးမားသည့်စေတီဖြင့် ငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ဤဘုရားသည် မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ ဘုရားတစ်ဆူကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံကာ တည်ထားသည့် နှစ်ထပ်စေတီ ဖြစ်သည်။ ==တည်နေရာ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ရုပ်ပုံ=== ==ကိုးကား== {{reflist}} hwh4ire6uxufvbk40sruoqyz2kkztng 1050497 1050496 2026-08-27T12:10:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရုပ်ပုံ= */ 1050497 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]ရှိ ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ်[[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်း]]က မူလတည်ထားခဲ့သည်။ ဘုရား၏ ဒုတိယထပ်ကို [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဘုရင်နရပတိစည်သူ]]က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပင်းယခေတ်တွင် [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဘုရင်ဥဇနာ]]သည် ကြီးမားသည့်စေတီဖြင့် ငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ဤဘုရားသည် မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ ဘုရားတစ်ဆူကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံကာ တည်ထားသည့် နှစ်ထပ်စေတီ ဖြစ်သည်။ ==တည်နေရာ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ရုပ်ပုံ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 7vug6ejys9ar7jyw4frb46k063jzrzk 1050498 1050497 2026-08-27T12:12:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1050498 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]ရှိ ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ်[[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်း]]က မူလတည်ထားခဲ့သည်။ ဘုရား၏ ဒုတိယထပ်ကို [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဘုရင်နရပတိစည်သူ]]က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပင်းယခေတ်တွင် [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဘုရင်ဥဇနာ]]သည် ကြီးမားသည့်စေတီဖြင့် ငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ဤဘုရားသည် မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ ဘုရားတစ်ဆူကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံကာ တည်ထားသည့် နှစ်ထပ်စေတီ ဖြစ်သည်။ ==တည်နေရာ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ရုပ်ပုံ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 6em17qykev78r02wuev93xn2iep64s2 1050499 1050498 2026-08-27T12:12:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရုပ်ပုံ */ 1050499 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]ရှိ ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ်[[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်း]]က မူလတည်ထားခဲ့သည်။ ဘုရား၏ ဒုတိယထပ်ကို [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဘုရင်နရပတိစည်သူ]]က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပင်းယခေတ်တွင် [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဘုရင်ဥဇနာ]]သည် ကြီးမားသည့်စေတီဖြင့် ငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ဤဘုရားသည် မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ ဘုရားတစ်ဆူကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံကာ တည်ထားသည့် နှစ်ထပ်စေတီ ဖြစ်သည်။ ==တည်နေရာ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ရုပ်ပုံ== <gallery> File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (5).jpg|Tamote Shinpin Shwegugyi Temple. File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (11).jpg|Stone images featuring flora and mythical creature motifs in relief, similar in craftsmanship to those found in Bagan. File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (14).jpg|Stone-carved images File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (12).jpg|Reclining Buddha in the temple. File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (9).jpg|Buddha statues. File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio.jpg|Tamote Shinpin Shwegugyi Temple compound in 2016. </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 9d2dpu4gylum1f54h99krulkcy7i4s5 1050503 1050499 2026-08-27T13:18:34Z Kyaw Myo Aung 103978 နိဒါန်မွမ်းမံခြင်း 1050503 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး'''ဘုရားသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး [[အနော်ရထာမင်း]] တည်ထားခဲ့သော မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းက မူလစတင် တည်ထားခဲ့ပြီး နောင်တွင် [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်း]]က ဒုတိယထပ်ကို ထပ်မံမွမ်းမံ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပင်းယခေတ်]]သို့ ရောက်သောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာမင်း]]က ထိုမူလဂူဘုရားကို အပြင်မှနေ၍ ကြီးမားသော စေတီတော်ကြီးဖြင့် ထပ်မံငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ မူလဘုရားကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံထားသည့် ရှားပါးလှသောနှစ်ထပ်စေတီ အဖြစ် သမိုင်းဝင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ ==တည်နေရာ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ရုပ်ပုံ== <gallery> File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (5).jpg|Tamote Shinpin Shwegugyi Temple. File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (11).jpg|Stone images featuring flora and mythical creature motifs in relief, similar in craftsmanship to those found in Bagan. File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (14).jpg|Stone-carved images File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (12).jpg|Reclining Buddha in the temple. File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (9).jpg|Buddha statues. File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio.jpg|Tamote Shinpin Shwegugyi Temple compound in 2016. </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] oerx1qjfowfhpxqu2vwkxpa2d8m108a 1050566 1050503 2026-08-28T05:36:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရုပ်ပုံ */ 1050566 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး'''ဘုရားသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး [[အနော်ရထာမင်း]] တည်ထားခဲ့သော မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းက မူလစတင် တည်ထားခဲ့ပြီး နောင်တွင် [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်း]]က ဒုတိယထပ်ကို ထပ်မံမွမ်းမံ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပင်းယခေတ်]]သို့ ရောက်သောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာမင်း]]က ထိုမူလဂူဘုရားကို အပြင်မှနေ၍ ကြီးမားသော စေတီတော်ကြီးဖြင့် ထပ်မံငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ မူလဘုရားကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံထားသည့် ရှားပါးလှသောနှစ်ထပ်စေတီ အဖြစ် သမိုင်းဝင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ ==တည်နေရာ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ရုပ်ပုံ== <gallery> File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (5).jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (11).jpg|ကျောက်ဆင်းတုများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (14).jpg|ကျောက်ဆင်းတုများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (12).jpg|လျောင်းတာ်မူရုပ်ပွားတော် File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (9).jpg|ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio.jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရားပရဝဏ်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] bc9zuk7y6rxslzbldthvoruxto53p4b 1050567 1050566 2026-08-28T05:37:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရုပ်ပုံ */ 1050567 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး'''ဘုရားသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး [[အနော်ရထာမင်း]] တည်ထားခဲ့သော မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းက မူလစတင် တည်ထားခဲ့ပြီး နောင်တွင် [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်း]]က ဒုတိယထပ်ကို ထပ်မံမွမ်းမံ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပင်းယခေတ်]]သို့ ရောက်သောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာမင်း]]က ထိုမူလဂူဘုရားကို အပြင်မှနေ၍ ကြီးမားသော စေတီတော်ကြီးဖြင့် ထပ်မံငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ မူလဘုရားကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံထားသည့် ရှားပါးလှသောနှစ်ထပ်စေတီ အဖြစ် သမိုင်းဝင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ ==တည်နေရာ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ရုပ်ပုံ== <gallery> File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (5).jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (11).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (14).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (12).jpg|လျောင်းတာ်မူရုပ်ပွားတော် File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (9).jpg|ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio.jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရားပရဝဏ်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] ea4oovebjgjlhnfpq8ye7p8rvtav7k5 1050568 1050567 2026-08-28T05:39:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* တည်နေရာ */ 1050568 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး'''ဘုရားသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး [[အနော်ရထာမင်း]] တည်ထားခဲ့သော မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းက မူလစတင် တည်ထားခဲ့ပြီး နောင်တွင် [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်း]]က ဒုတိယထပ်ကို ထပ်မံမွမ်းမံ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပင်းယခေတ်]]သို့ ရောက်သောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာမင်း]]က ထိုမူလဂူဘုရားကို အပြင်မှနေ၍ ကြီးမားသော စေတီတော်ကြီးဖြင့် ထပ်မံငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ မူလဘုရားကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံထားသည့် ရှားပါးလှသောနှစ်ထပ်စေတီ အဖြစ် သမိုင်းဝင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ ==တည်နေရာ== ဘုရားသည် [[ကျောက်ဆည်မြို့|ကျောက်ဆည်]]မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ [[တံတားဦးမြို့]]သို့သွားရာ လမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ [[ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်|ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ]]နှင့် [[ညောင်ပင်စောက်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်|ညောင်ပင်စောက်ရွာ]]တို့၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ရုပ်ပုံ== <gallery> File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (5).jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (11).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (14).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (12).jpg|လျောင်းတာ်မူရုပ်ပွားတော် File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (9).jpg|ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio.jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရားပရဝဏ်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 5kf4iq4tjj7f0ygl389kpxz28l9d72e 1050569 1050568 2026-08-28T05:40:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* တည်နေရာ */ 1050569 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး'''ဘုရားသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး [[အနော်ရထာမင်း]] တည်ထားခဲ့သော မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းက မူလစတင် တည်ထားခဲ့ပြီး နောင်တွင် [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်း]]က ဒုတိယထပ်ကို ထပ်မံမွမ်းမံ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပင်းယခေတ်]]သို့ ရောက်သောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာမင်း]]က ထိုမူလဂူဘုရားကို အပြင်မှနေ၍ ကြီးမားသော စေတီတော်ကြီးဖြင့် ထပ်မံငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ မူလဘုရားကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံထားသည့် ရှားပါးလှသောနှစ်ထပ်စေတီ အဖြစ် သမိုင်းဝင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ ==တည်နေရာ== ဘုရားသည် [[ကျောက်ဆည်မြို့|ကျောက်ဆည်]]မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ [[တံတားဦးမြို့]]သို့သွားရာ လမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ [[ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်|ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ]]နှင့် [[ညောင်ပင်စောက်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်|ညောင်ပင်စောက်ရွာ]]တို့၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite news |title=ဗိသုကာလက္ရာထူးေတြနဲ႔ တမုတ္ရွင္ပင္ေရႊဂူဘုရား |url=http://sdtimedaily.com/2019/02/27/kz03-90/ |work=The Standard Time Daily |date=27 February 2019 |language=my |access-date=4 November 2020 |archive-date=28 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828185025/http://sdtimedaily.com/2019/02/27/kz03-90/ |url-status=live }}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ==ရုပ်ပုံ== <gallery> File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (5).jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (11).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (14).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (12).jpg|လျောင်းတာ်မူရုပ်ပွားတော် File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (9).jpg|ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio.jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရားပရဝဏ်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 75o42sfkyuluxfme4d4c0qi25cq01xk 1050572 1050569 2026-08-28T05:49:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1050572 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး'''ဘုရားသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး [[အနော်ရထာမင်း]] တည်ထားခဲ့သော မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းက မူလစတင် တည်ထားခဲ့ပြီး နောင်တွင် [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်း]]က ဒုတိယထပ်ကို ထပ်မံမွမ်းမံ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပင်းယခေတ်]]သို့ ရောက်သောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာမင်း]]က ထိုမူလဂူဘုရားကို အပြင်မှနေ၍ ကြီးမားသော စေတီတော်ကြီးဖြင့် ထပ်မံငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ မူလဘုရားကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံထားသည့် ရှားပါးလှသောနှစ်ထပ်စေတီ အဖြစ် သမိုင်းဝင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ ==တည်နေရာ== ဘုရားသည် [[ကျောက်ဆည်မြို့|ကျောက်ဆည်]]မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ [[တံတားဦးမြို့]]သို့သွားရာ လမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ [[ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်|ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ]]နှင့် [[ညောင်ပင်စောက်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်|ညောင်ပင်စောက်ရွာ]]တို့၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite news |title=ဗိသုကာလက္ရာထူးေတြနဲ႔ တမုတ္ရွင္ပင္ေရႊဂူဘုရား |url=http://sdtimedaily.com/2019/02/27/kz03-90/ |work=The Standard Time Daily |date=27 February 2019 |language=my |access-date=4 November 2020 |archive-date=28 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828185025/http://sdtimedaily.com/2019/02/27/kz03-90/ |url-status=live }}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (19).jpg|thumb|left|Three encased Buddha images]] ဘုရား၏ ပထမတစ်လွှာကို ၁၁ ရာစုတွင် အနော်ရထာမင်းက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၁၂ ရာစုတွင် သူ၏ မြေးတော် နရပတိစည်သူမင်းလက်ထက်တွင် ဘုရား၏ ဒုတိယအလွှာဂူဘုရားကို ပြုပြင်မွမ်းမံပြီး ဇာတကလာ ဝတ္ထုပုံပြင်များကို သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ၁၄ ရာစုတွင် ဘုရင်ဥဇနာသည် ဘုရားတစ်ခုလုံးကို ငုံကာ ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ဤဘုရားသည် တောင်ကုန်း၏ အောက်ခြေတွင် တိမ်မြုပ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဘုရား၏ အပေါ်ဘက်တွင် စေတီအသစ်တစ်ဆူ တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်ရောက်သည့်အခါတွင် တောင်ကုန်း၏ အောက်ခြေမှ ရှေးခေတ်အုတ်လက်ရာအချို့ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ငုံ၌ တည်ထားသည့် ဘုရားစေတီများကို ထိခိုက်မှုမရရှိစေရန်အတွက် ရှာဖွေတူးဖော်ရန် ခွင့်ပြုချက်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်ရောက်မှသာ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Amazing discovery in Kyaukse region |url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/1946-amazing-discovery-in-kyaukse-region.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=3 October 2011 |access-date=4 November 2020 |archive-date=10 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110160143/https://www.mmtimes.com/lifestyle/1946-amazing-discovery-in-kyaukse-region.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=တမုတ်ရွှေဂူကြီး အမိုးခုံးကို ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင် ဆောက်လုပ်မည် |url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/2122-2012-11-08-11-30-23.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=8 November 2012 |language=my |access-date=2020-11-04 |archive-date=2021-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221201507/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/2122-2012-11-08-11-30-23.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title="The Encased Buddhist Monuments and Buddha Statues found in Myanmar" |url=http://www.itbmu.org.mm/index.php?page=secure_magazine&file=Ko-Myo-(Myo-Nyunt-Aung).pdf |publisher=Asia Pacific Sociological Association |access-date=2020-11-04 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205102810/http://www.itbmu.org.mm/index.php?page=secure_magazine&file=Ko-Myo-(Myo-Nyunt-Aung).pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Fame |first1=Asian |title=ေခတ္သုံးေခတ္႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္မ်ားတည္ရွိရာ တမုတ္ရွင္ပင္ေရႊဂူႀကီးဘုရား |url=https://www.popularmyanmar.com/2017/05/08/%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%B9%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%84/ |work=[[Popular News Journal]] |date=8 May 2017 |language=my |access-date=25 March 2023 |archive-date=28 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228163624/https://www.popularmyanmar.com/2017/05/08/%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%B9%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%84/ |url-status=live }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနသည် တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရားကို "မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်" အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး စေတီပရိဝုဏ်ကို ရှေးဟောင်းဇုန်အဖြစ် သတ်မှတ် |url=https://7day.news/တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး-စေတီပရိဝုဏ်ကို-ရှေးဟောင်းဇုန်အဖြစ်-သတ်မှတ်-----53270 |work=[[7Day News]] |date=15 December 2015 |language=my }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=တမုတ်ရွှေဂူကြီးဘုရားကို ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ်စာရင်း၌ ထည့်သွင်းမည် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2015/01/07/69478.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=7 January 2015 |language=my |access-date=4 November 2020 |archive-date=9 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209093133/https://burma.irrawaddy.com/news/2015/01/07/69478.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူဘုရားကို ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် တင်ပြထား |url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/15725-2015-09-02-06-37-04.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=2 September 2015 |language=my |access-date=2020-11-04 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226024104/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/15725-2015-09-02-06-37-04.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Bagan-era pagoda in line for listing |url=https://www.mmtimes.com/national-news/16237-bagan-era-pagoda-in-line-for-listing.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=1 September 2015 |access-date=4 November 2020 |archive-date=7 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107050449/https://www.mmtimes.com/national-news/16237-bagan-era-pagoda-in-line-for-listing.html |url-status=live }}</ref> ဘုရားသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အင်အားကြီးငလျင်ကြောင့် မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး အပါအဝင် ရှေးဟောင်းစေတီ၊ အဆောက်အဦး (၆၀) ကျော် ထိခိုက်ပျက်စီး |url=https://npnewsmm.com/news/67e8f0ca7bc0d4471b7630bd |work=NP News}}</ref> ==ရုပ်ပုံ== <gallery> File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (5).jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (11).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (14).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (12).jpg|လျောင်းတာ်မူရုပ်ပွားတော် File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (9).jpg|ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio.jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရားပရဝဏ်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] iprpf27vls5uj8o7x1b1i7ddek2fvae 1050573 1050572 2026-08-28T05:50:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1050573 wikitext text/x-wiki '''တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး'''ဘုရားသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး [[အနော်ရထာမင်း]] တည်ထားခဲ့သော မြို့ပြင်စေတီ ကိုးဆူအနက် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းက မူလစတင် တည်ထားခဲ့ပြီး နောင်တွင် [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်း]]က ဒုတိယထပ်ကို ထပ်မံမွမ်းမံ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပင်းယခေတ်]]သို့ ရောက်သောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာမင်း]]က ထိုမူလဂူဘုရားကို အပြင်မှနေ၍ ကြီးမားသော စေတီတော်ကြီးဖြင့် ထပ်မံငုံကာ တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤဘုရားသည် အတွင်းဘက်ရှိ မူလဘုရားကို အပြင်မှ နောက်ဘုရားတစ်ဆူက ငုံထားသည့် ရှားပါးလှသောနှစ်ထပ်စေတီ အဖြစ် သမိုင်းဝင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ ==တည်နေရာ== ဘုရားသည် [[ကျောက်ဆည်မြို့|ကျောက်ဆည်]]မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ [[တံတားဦးမြို့]]သို့သွားရာ လမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ [[ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်|ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ]]နှင့် [[ညောင်ပင်စောက်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်|ညောင်ပင်စောက်ရွာ]]တို့၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite news |title=ဗိသုကာလက္ရာထူးေတြနဲ႔ တမုတ္ရွင္ပင္ေရႊဂူဘုရား |url=http://sdtimedaily.com/2019/02/27/kz03-90/ |work=The Standard Time Daily |date=27 February 2019 |language=my |access-date=4 November 2020 |archive-date=28 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828185025/http://sdtimedaily.com/2019/02/27/kz03-90/ |url-status=live }}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (19).jpg|thumb|left|ပုဂံခေတ်သုံးထပ်ဆင်းတုတော်]] ဘုရား၏ ပထမတစ်လွှာကို ၁၁ ရာစုတွင် အနော်ရထာမင်းက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၁၂ ရာစုတွင် သူ၏ မြေးတော် နရပတိစည်သူမင်းလက်ထက်တွင် ဘုရား၏ ဒုတိယအလွှာဂူဘုရားကို ပြုပြင်မွမ်းမံပြီး ဇာတကလာ ဝတ္ထုပုံပြင်များကို သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ၁၄ ရာစုတွင် ဘုရင်ဥဇနာသည် ဘုရားတစ်ခုလုံးကို ငုံကာ ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ဤဘုရားသည် တောင်ကုန်း၏ အောက်ခြေတွင် တိမ်မြုပ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဘုရား၏ အပေါ်ဘက်တွင် စေတီအသစ်တစ်ဆူ တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်ရောက်သည့်အခါတွင် တောင်ကုန်း၏ အောက်ခြေမှ ရှေးခေတ်အုတ်လက်ရာအချို့ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ငုံ၌ တည်ထားသည့် ဘုရားစေတီများကို ထိခိုက်မှုမရရှိစေရန်အတွက် ရှာဖွေတူးဖော်ရန် ခွင့်ပြုချက်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်ရောက်မှသာ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Amazing discovery in Kyaukse region |url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/1946-amazing-discovery-in-kyaukse-region.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=3 October 2011 |access-date=4 November 2020 |archive-date=10 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110160143/https://www.mmtimes.com/lifestyle/1946-amazing-discovery-in-kyaukse-region.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=တမုတ်ရွှေဂူကြီး အမိုးခုံးကို ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင် ဆောက်လုပ်မည် |url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/2122-2012-11-08-11-30-23.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=8 November 2012 |language=my |access-date=2020-11-04 |archive-date=2021-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221201507/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/2122-2012-11-08-11-30-23.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title="The Encased Buddhist Monuments and Buddha Statues found in Myanmar" |url=http://www.itbmu.org.mm/index.php?page=secure_magazine&file=Ko-Myo-(Myo-Nyunt-Aung).pdf |publisher=Asia Pacific Sociological Association |access-date=2020-11-04 |archive-date=2021-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205102810/http://www.itbmu.org.mm/index.php?page=secure_magazine&file=Ko-Myo-(Myo-Nyunt-Aung).pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Fame |first1=Asian |title=ေခတ္သုံးေခတ္႐ုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္မ်ားတည္ရွိရာ တမုတ္ရွင္ပင္ေရႊဂူႀကီးဘုရား |url=https://www.popularmyanmar.com/2017/05/08/%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%B9%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%84/ |work=[[Popular News Journal]] |date=8 May 2017 |language=my |access-date=25 March 2023 |archive-date=28 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228163624/https://www.popularmyanmar.com/2017/05/08/%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%B9%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%84/ |url-status=live }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနသည် တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရားကို "မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်" အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး စေတီပရိဝုဏ်ကို ရှေးဟောင်းဇုန်အဖြစ် သတ်မှတ် |url=https://7day.news/တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး-စေတီပရိဝုဏ်ကို-ရှေးဟောင်းဇုန်အဖြစ်-သတ်မှတ်-----53270 |work=[[7Day News]] |date=15 December 2015 |language=my }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=တမုတ်ရွှေဂူကြီးဘုရားကို ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ်စာရင်း၌ ထည့်သွင်းမည် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2015/01/07/69478.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=7 January 2015 |language=my |access-date=4 November 2020 |archive-date=9 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209093133/https://burma.irrawaddy.com/news/2015/01/07/69478.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူဘုရားကို ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် တင်ပြထား |url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/15725-2015-09-02-06-37-04.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=2 September 2015 |language=my |access-date=2020-11-04 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226024104/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/15725-2015-09-02-06-37-04.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Bagan-era pagoda in line for listing |url=https://www.mmtimes.com/national-news/16237-bagan-era-pagoda-in-line-for-listing.html |work=[[The Myanmar Times]] |date=1 September 2015 |access-date=4 November 2020 |archive-date=7 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107050449/https://www.mmtimes.com/national-news/16237-bagan-era-pagoda-in-line-for-listing.html |url-status=live }}</ref> ဘုရားသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အင်အားကြီးငလျင်ကြောင့် မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး အပါအဝင် ရှေးဟောင်းစေတီ၊ အဆောက်အဦး (၆၀) ကျော် ထိခိုက်ပျက်စီး |url=https://npnewsmm.com/news/67e8f0ca7bc0d4471b7630bd |work=NP News}}</ref> ==ရုပ်ပုံ== <gallery> File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (5).jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရား File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (11).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (14).jpg|ကျောက်ထွင်းလက်ရာများ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (12).jpg|လျောင်းတာ်မူရုပ်ပွားတော် File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio (9).jpg|ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ File:Tamote Shinpin Shwegugyi Temple - panoramio.jpg|တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီးဘုရားပရဝဏ်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 35q7ry6uejx34on276mrh20j21btmyh 0 290995 1050504 2026-08-27T13:26:25Z Zawzawaungthwin 100038 '''၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[နီပေါနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 1050504 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox event | name = ၂၀၂၆ နီပေါ ရေကြီးမှု | image = Mudslide at Gyirong Port 2.webm | image_caption = တရုတ်-နီပေါ နယ်စပ် ရှိ ကျီလုန်းဆိပ်ကမ်း ဖြတ်သန်းရေးစခန်းသို့ ရေကြီးရေလျှံမှု ကျရောက်စဉ် | date = {{start date|2026|08|26|df=y}} | location = {{ubl |[[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ ရာသုဝါခရိုင် နှင့် နုဝါကုတ်ခရိုင် |[[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ တိဘက်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ကျီလုန်းခရိုင် }} | type = လျှပ်တပြက် ရေကြီးမှု | deaths = ၃၃၅ ဦးထက်မနည်း * <small>(နီပေါတွင် ၃၃၂ ဦး၊ တရုတ်တွင် ၃ ဦး)</small> | missing = ၁,၄၅၈ ဦးထက်မနည်း * <small>(နီပေါတွင် ၉၀၀ ဦး၊ တရုတ်တွင် ၅၅၈ ဦး)</small> | cause = ရေခဲမြစ် ပြိုကျခြင်း သို့မဟုတ် ရေခဲပြိုကျခြင်း (လတ်တလော အစီရင်ခံချက်များအရ) | property_damage = [[ရေအားလျှပ်စစ်]] စက်ရုံများ၊ နေအိမ်များ၊ တံတားများ၊ လမ်းများ၊ ရေကာတာများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် အစိုးရရုံးများ }} '''၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[နီပေါနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တြိသုလီမြစ် အတိုင်း စီးဆင်းလာသော ထိုလျှပ်တပြက် ရေကြီးမှုများကြောင့် လူနေအိမ်ခြေ မြို့ရွာ ရာပေါင်းများစွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့်အပြင် ရာနှင့်ချီသော ပြည်သူများလည်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက် အရေးပါသော တရုတ်-နီပေါ နယ်စပ် ရှိ ကျီလုန်းဆိပ်ကမ်း ဧရိယာသို့ပါ ရေကြီးရေလျှံမှုများ ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ လျှပ်တပြက် ရေကြီးမှုနှင့် မြေပြိုမှုများကြောင့် လူနေထူထပ်သော ဒေသများ၌ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး နီပေါနိုင်ငံတွင် အနည်းဆုံး လူ ၃၃၂ ဦးနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၃ ဦး သေဆုံးကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များက ရာသုဝါခရိုင်၊ နုဝါကုတ်ခရိုင်၊ ဓဒင်းခရိုင်၊ ဂိုရခါခရိုင် နှင့် ချိတဝါန်ခရိုင် ခရိုင်များရှိ မြစ်ချောင်းများတစ်လျှောက်ရှိ လူထုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် ရေကြီးရေလျှံမှု သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ထိုဖြစ်စဉ်၏ ပမာဏသည် ပြင်းထန်လွန်းသဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ငလျင်တိုင်းတာရေး စက်ကိရိယာများ (Seismometers) ၌ပင် ဖမ်းယူရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-27 |title=နီပေါနိုင်ငံတွင် ရေကြီးမှုကြောင့် လူပေါင်း ၁၆၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၈၂၃ ဦး ပျောက်ဆုံးနေ |url=https://xinhuamyanmar.com/detail/4353 |access-date=2026-08-27 |website=xinhuamyanmar.com |language=my}}</ref> == ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်း == ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များနှင့် ပညာရှင်များ၏ ကနဦး လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ အဆိုပါ ဘေးအန္တရာယ်သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း အမြင့်ပိုင်း၌ ရေခဲထု၊ ကျောက်တုံးများနှင့် မြေပြိုကျမှုဖြစ်စဉ်မှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် နီပေါနိုင်ငံ ရာသုဝါခရိုင်နှင့် နီပေါ-တိဘက် နယ်စပ်အနီး လင်ဒေခိုလာမြစ် (Lhende Khola) အထက်ပိုင်း၌ ရေခဲနှင့် ကျောက်ထု အမြောက်အမြား ပြိုကျခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်ကို သိပ္ပံပညာရှင်များက ရေခဲနှင့် ကျောက်ထုကြီးများ အရှိန်ပြင်းစွာ ပြိုကျခြင်း (Ice-rock avalanche) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အမေရိကန် Planet Labs ၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများအရ ဟိမဝန္တာတောင် အမြင့်မီတာ ၅,၂၀၀ ခန့်တွင်ရှိသော ရေခဲထု အစိတ်အပိုင်းကြီးတစ်ခုသည် မီတာ ၁,၂၀၀ ခန့် အောက်ဘက်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်းသို့ ကျောက်တုံး၊ အနည်အနှစ်များနှင့်အတူ ပြိုကျခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြိုကျလာသော ရေခဲထု၊ ကျောက်တုံးများနှင့် မြေသားများသည် နီပေါ-တိဘက် နယ်စပ်ရှိ လင်ဒေခိုလာမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားပြီး မြစ်ရေစီးကြောင်းကို ယာယီ ပိတ်ဆို့သွားစေခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပိတ်ဆို့နေသော ရေ၊ ရွှံ့နှင့် ကျောက်တုံးထုကြီးသည် ခဏအတွင်း ဓာတ်အားပွင့်ထွက်ကာ အောက်ဘက်သို့ အရှိန်ပြင်းစွာ ထိုးဆင်းသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘိုတေးကိုရှီမြစ် (Bhote Koshi) မှတစ်ဆင့် တြိသုလီမြစ် (Trishuli River) အတွင်းသို့ ပြင်းအားမြင့် ရေစီးကြောင်းများအဖြစ် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စီးဝင်ခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တောင်တန်းဒေသ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန (ICIMOD) ၏ တိုင်းတာချက်များအရ ထရိရှူလီမြစ်၏ ရေမျက်နှာပြင်သည် မိနစ် ၃၀ အတွင်း ၇ မီတာမှ ၉ မီတာအထိ ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ပုံမှန် မြစ်ရေတက်သည့် ရေကြီးမှုမျိုး မဟုတ်ဘဲ ရွှံ့မြေထု၊ အနည်အနှစ်နှင့် ကျောက်တုံးကြီးများ ပါဝင်သော ရုတ်တရက် လျှပ်တပြက် ရေကြီးမှု (Flash flood) ဖြစ်သောကြောင့် လမ်းတလျှောက်ရှိ အဆောက်အအုံများ၊ လမ်းတံတားများနှင့် ယာဉ်မောင်းနှင်မှုများကို တိုက်စားဖျက်ဆီးသွားခဲ့သည်။ == မြေတုန်ခါမှုနှင့် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှု == အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်စတင်ချိန်၌ တိုင်းတာရေးစခန်းများက မြေတုန်ခါမှုတစ်ခုကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။ ကနဦးတွင် နီပေါ-တိဘက် နယ်စပ်၌ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဟု ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း အမေရိကန် ဘူမိဗေဒလေ့လာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ နောက်ပိုင်းဆန်းစစ်ချက်များအရ အဆိုပါနေရာတွင် သဘာဝ ငလျင်လှုပ်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ICIMOD ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ထိုမြေတုန်ခါမှုသည် ရေကြီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် တိုက်ရိုက်အကြောင်းရင်း ဟုတ်မဟုတ် သို့မဟုတ် ရေခဲနှင့် ကျောက်ထု ပြိုကျမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် တုန်ခါမှု ဟုတ်မဟုတ်ကို ပညာရှင်များက ဆက်လက် လေ့လာနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ယခုဖြစ်ရပ်ကို ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပွားသည်ဟု အတည်မပြုနိုင်သေးသော်လည်း ဟိမဝန္တာဒေသ၌ အပူချိန် မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ရေခဲထုကြီးများ (Glaciers) နှင့် အမြဲအေးခဲနေသော မြေသားအလွှာများ (Permafrost) ၏ အခြေအနေ ပြောင်းလဲလာကာ တောင်ပေါ် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ပိုမို ဖြစ်ပွားလာရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သုတေသီများက သုံးသပ်ထားကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-27 |title=နီပေါနဲ့ တိဗက်နယ်စပ်ရေကြီးမှု - သေဆုံးသူ ၃၅၉ ဦးရှိလာ၊ ဒုတိယအကြိမ်ရေကြီးနိုင်ခြေကိုပညာရှင်တွေသတိပေး - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ သြဂုတ် ၂၇ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cmzezgkpnj3kt |access-date=2026-08-27 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး == {{flagicon|Nepal}} နီပေါနိုင်ငံအစိုးရသည် ရှာဖွေရေး၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် နီပေါ တပ်မတော်၊ လက်နက်ကိုင် ရဲတပ်ဖွဲ့ နှင့် နီပေါ ရဲတပ်ဖွဲ့ တို့ကို ဟယ်လီကော်ပတာများ၊ ဆေးအဖွဲ့များနှင့်အတူ စေလွှတ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ နီပေါ တပ်မတော်၏ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ အနည်းဆုံး ပြည်သူ ၈၈ ဦးကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ ရေကြီးရေလျှံမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် နီပေါ လမ်းဦးစီးဌာနသည် ပြိုကျပျက်စီးသွားသော တံတားများနေရာတွင် ဘေလီတံတားများ (Bailey bridges) စတင် တပ်ဆင်ခဲ့သည်။ {{flagicon|China}} [[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] ဗဟိုကော်မတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး [[ရှီကျင့်ဖျင်]] က ပျောက်ဆုံးနေသူများကို ဆက်လက် ရှာဖွေသွားရန်နှင့် ဘေးအန္တရာယ် စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးနှင့် သတိပေးစနစ်များကို မြှင့်တင်ရန် တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။ တိဘက်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အစိုးရသည် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ကူညီရန် အရေးပေါ် ဝန်ထမ်း ၈၀၀ နီးပါး၊ ယာဉ်လှိုင်း ၁၅၀၊ အနံ့ခံခွေးများနှင့် အမြန်ရေယာဉ်များကို စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ဂြိုဟ်တု ဓာတ်ပုံအချက်အလက်များ ထောက်ပံ့ပေးသည့် အာကာသနှင့် အဓိက သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ ပဋိညာဉ် (International Charter Space and Major Disasters) ကိုလည်း စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နီပေါနှင့် တိဘက်နယ်စပ်တွင် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို အစွမ်းကုန်လုပ်ဆောင်သွားရန် တရုတ်သမ္မတရှီကျင်းပင် တိုက်တွန်း |url=https://news-eleven.com/article/314579 |access-date=2026-08-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> {{flagicon|UN}} [[ကုလသမဂ္ဂ]] အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် [[အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်]] က နီပေါအစိုးရ ဦးဆောင်သည့် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို ပံ့ပိုးရန် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့များနှင့် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများမှ ထောက်ပံ့ရေး ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ထမ်းများကို စေလွှတ်လျက်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ {{flagicon|India}} [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အက်စ် ဂျိုင်ရှန်ကာ က အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေဖြင့် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီနှင့် သဘာဝဘေး ကယ်ဆယ်ရေး ပစ္စည်း ၁၀ တန်ကို လေကြောင်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် ပေးပို့ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ {{flagicon|United States}} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] က သဘာဝဘေး တုံ့ပြန်ရေး အကြံပေးတစ်ဦးကို စေလွှတ်မည်ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၀၀,၀၀၀ ကူညီထောက်ပံ့မည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ {{flagicon|United Kingdom}} [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်]] ဝန်ကြီးချုပ် [[အင်ဒီ ဘာနမ်]] က ဗြိတိန်အစိုးရအနေဖြင့် နီပေါအစိုးရကို ကူညီရန် ပေါင် ၅ သန်း လှူဒါန်းရန် ကတိပြုထားပြီး နီပေါနိုင်ငံရောက် ဗြိတိန်နိုင်ငံသားများကို ကူညီရန် တတ်နိုင်သမျှ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ရေကြီးမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] bdo9e5y27y9dkc3rkacf4pbu3jth4uz 14 290996 1050505 2026-08-27T13:29:03Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ရေကြီးမှုများ 1050505 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် နီပေါနိုင်ငံ ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရေကြီးမှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် အကြောင်းအရာများ ပါဝင်ပါသည်။ [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသည့် သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရေကြီးမှုများ]] co08fo3s4q8flg8360yw9vn0352weoh 1050596 1050505 2026-08-28T09:48:53Z Zawzawaungthwin 100038 {{Commonscat|Floods in Nepal}} 1050596 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် နီပေါနိုင်ငံ ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရေကြီးမှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် အကြောင်းအရာများ ပါဝင်ပါသည်။ {{Commonscat|Floods in Nepal}} [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသည့် သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရေကြီးမှုများ]] achb94xcnds0qp7un1vmfnagx5tollb 14 290997 1050506 2026-08-27T13:30:18Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသည့် သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ 1050506 wikitext text/x-wiki [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်ပွားသည့် [[သဘာဝဘေးအန္တရာယ်|သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]]။ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသည့် ဘေးအန္တရာယ်များ|သဘာဝဘေးအန္တရာယ်]] n27dp7els7gdah960w5rgswvh4cbvzz 14 290998 1050507 2026-08-27T13:31:55Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသည့် ဘေးအန္တရာယ်များ 1050507 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် [[နီပေါနိုင်ငံ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[သဘာဝဘေးအန္တရာယ်]]များနှင့် လူတို့ကြောင့်ဖြစ်သော ဘေးအန္တရာယ်များဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သည်။ နီပေါနိုင်ငံသည် ပထဝီဝင် အနေအထားအရ ငလျင်၊ ရေကြီးမှု၊ မြေပြိုမှု၊ ရေခဲမြစ် ရုတ်တရက် ရေကြီးမှု (GLOF) စသည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိရာ ထိုဖြစ်စဉ်များ၏ ဖြစ်ပွားပုံ၊ အကြောင်းအရင်းနှင့် ရိုက်ခတ်မှုဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို ဤကဏ္ဍ၌ စုစည်းဖော်ပြထားပါသည်။ {{Commonscat|Disasters in Nepal}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|ဘေးအန္တရာယ်]] gueymw2yio8iqtkae3ara2bc9kh5jmp 1050508 1050507 2026-08-27T13:33:41Z Zawzawaungthwin 100038 {{Commonscat|Disasters and accidents in Nepal}} 1050508 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် [[နီပေါနိုင်ငံ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[သဘာဝဘေးအန္တရာယ်]]များနှင့် လူတို့ကြောင့်ဖြစ်သော ဘေးအန္တရာယ်များဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သည်။ နီပေါနိုင်ငံသည် ပထဝီဝင် အနေအထားအရ ငလျင်၊ ရေကြီးမှု၊ မြေပြိုမှု၊ ရေခဲမြစ် ရုတ်တရက် ရေကြီးမှု (GLOF) စသည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိရာ ထိုဖြစ်စဉ်များ၏ ဖြစ်ပွားပုံ၊ အကြောင်းအရင်းနှင့် ရိုက်ခတ်မှုဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို ဤကဏ္ဍ၌ စုစည်းဖော်ပြထားပါသည်။ {{Commonscat|Disasters and accidents in Nepal}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|ဘေးအန္တရာယ်]] gh2cg7kmgv323fopvikfvii5w1zcvj7 3 290999 1050513 2026-08-27T15:01:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1050513 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-46813-32 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၁၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) egn1gbepeubzltpxebdqwfwoip6segf 0 291000 1050514 2026-08-27T15:06:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ဇရပ်ကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဇရပ်ကြီးရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ဇရပ်ကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050514 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဇရပ်ကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဇရပ်ကြီးရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ဇရပ်ကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၄၇၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 27lutchlenq82ovmi53uymkjfpp9kyx 1050515 1050514 2026-08-27T15:08:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1050515 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဇရပ်ကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဇရပ်ကြီးရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ဇရပ်ကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၄၇၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.72328988354263| 96.53031581805006|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} tuw12snfluc6gzt2gopsx6yxeq9vnlj 0 291001 1050516 2026-08-27T15:09:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကင်မွန်းချုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ကင်မွန်းချုံရွာ]]ရှိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050516 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကင်မွန်းချုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ကင်မွန်းချုံရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၄၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 0g7fsj0wfns9atic0cdcbs4hweyrtpb 1050517 1050516 2026-08-27T15:12:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1050517 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကင်မွန်းချုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ကင်မွန်းချုံရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၄၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.717377942028673| 96.51685373653098|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 3rkvxu8huintxqljd5bku6hqnv6oekl 3 291002 1050524 2026-08-27T16:02:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1050524 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-46560-61 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၀၂၊ ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 6yce7erhua8oxugr003gz97z3yy88x9 3 291003 1050536 2026-08-28T02:03:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1050536 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Qwert1250 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၃၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 3yi18rax3v1t9xyefkeese9wynsacgv 3 291004 1050539 2026-08-28T03:03:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1050539 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-46646-03 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၃၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) tgymeemqael6xwqum2t4b4jh1192z1j 1 291005 1050544 2026-08-28T03:22:37Z Zawzawaungthwin 100038 /* အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ ဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်မှု */ အပိုင်းသစ် 1050544 wikitext text/x-wiki == အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ ဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်မှု == မင်္ဂလာပါ၊ [[အသုံးပြုသူ:နေမျိုးဇင်39|နေမျိုးဇင်39]]<nowiki> ခင်ဗျာ။ မိမိ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ သို့မဟုတ် မိမိနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေသော ဆောင်းပါးများကို ကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ခြင်းသည် ဝိကီပီးဒီးယား၏ အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ မူဝါဒနှင့် မညီညွတ်ပါ။အကယ်၍ ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်လိုပါက ဆောင်းပါး၏ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာ (Talk page) တွင် ခိုင်မာသော သတင်းရင်းမြစ် (Reliable sources) များနှင့်အတူ ပြင်ဆင်ပေးရန် တောင်းဆိုချက် တင်ပြပေးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အသိပေးအပ်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပါကြောင်း ~~~~</nowiki> [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) mlyra62nonpu91kzk7oviotc4mhs71q 1050545 1050544 2026-08-28T03:26:59Z Zawzawaungthwin 100038 [[အသုံးပြုသူ:နေမျိုးဇင်39|နေမျိုးဇင်39]] နှင့် [[အသုံးပြုသူ:U Nay Myo Zin|U Nay Myo Zin]] ခင်ဗျာ။ 1050545 wikitext text/x-wiki == အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ ဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်မှု == မင်္ဂလာပါ၊ [[အသုံးပြုသူ:နေမျိုးဇင်39|နေမျိုးဇင်39]] နှင့် [[အသုံးပြုသူ:U Nay Myo Zin|U Nay Myo Zin]] ခင်ဗျာ။ မိမိ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ သို့မဟုတ် မိမိနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေသော ဆောင်းပါးများကို ကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ခြင်းသည် ဝိကီပီးဒီးယား၏ အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ မူဝါဒနှင့် မညီညွတ်ပါ။အကယ်၍ ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်လိုပါက ဆောင်းပါး၏ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာ (Talk page) တွင် ခိုင်မာသော သတင်းရင်းမြစ် (Reliable sources) များနှင့်အတူ ပြင်ဆင်ပေးရန် တောင်းဆိုချက် တင်ပြပေးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အသိပေးအပ်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပါကြောင်း [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၆၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC)</nowiki> [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) j4o8xxnw9kx26ttru9q08je8d4g2egk 0 291006 1050549 2026-08-28T03:38:53Z Randervik 124353 စာမျက်နှာကို [[ဗီယက်နမ် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1050549 wikitext text/x-wiki #redirect[[ဗီယက်နမ် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း]] onekbb5acahq56218x4jgt1xijda472 3 291007 1050551 2026-08-28T04:03:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1050551 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-46741-70 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၃၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) s4e78jfjbgevbghj0myqmebvii02j4t 3 291008 1050552 2026-08-28T04:03:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1050552 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် နေမျိုးဇင် ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၃၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) fa6gn0554r0us9co01bjzdxnt9edrlg 0 291009 1050556 2026-08-28T05:23:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - လှည်းလမ်းကူး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[လှည်းလမ်းကူးရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|လှည်းလမ်းကူးရွာ]]ရှိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050556 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - လှည်းလမ်းကူး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[လှည်းလမ်းကူးရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|လှည်းလမ်းကူးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၄၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rfz5e7km0ejayrucn2mzk6cim4xdkc1 1050565 1050556 2026-08-28T05:34:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1050565 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - လှည်းလမ်းကူး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[လှည်းလမ်းကူးရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|လှည်းလမ်းကူးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၄၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.655509993821013| 96.5966432021086|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} tmv18lzg4ahmaqk00ubpq2d5xvaeq8p 0 291010 1050557 2026-08-28T05:24:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကြိမ်တောမြှောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ ကြိမ်တောမြှောင်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ကြိမ်တောမြှော..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050557 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကြိမ်တောမြှောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကြိမ်တောမြှောင်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ကြိမ်တောမြှောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၃၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 30dhaof8uhcs4ixye9ouoif62ofe5v0 1050564 1050557 2026-08-28T05:33:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1050564 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကြိမ်တောမြှောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကြိမ်တောမြှောင်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ကြိမ်တောမြှောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၃၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.65978094033671| 96.47341024836881|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6ii1hb4mlm5li1a0ytu7wq1lv0o1wy1 0 291011 1050558 2026-08-28T05:24:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''xxအ.ထ.က - နတ်ရွာxxxxx''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[နတ်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|နတ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျော..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050558 wikitext text/x-wiki '''xxအ.ထ.က - နတ်ရွာxxxxx''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[နတ်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|နတ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} t18tg4jet7wnkosrelipku7bo4rj7as 1050563 1050558 2026-08-28T05:32:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1050563 wikitext text/x-wiki '''xxအ.ထ.က - နတ်ရွာxxxxx''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[နတ်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|နတ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.764054583785015| 96.5206480341921|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} fd8xfc5u2gebmxnh2rit5jvwam426b2 1050570 1050563 2026-08-28T05:41:24Z Kyaw Myo Aung 103978 မွမ်းမံခြင်း 1050570 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = အ.ထ.က - နတ်ရွာ | image = | image_size = 250px | type = အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း | location = [[နတ်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|နတ်ရွာ]] | township = [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]] | district = [[တောင်ငူခရိုင်]] | region = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အရှေ့) | country = {{flag|Myanmar}} | coordinates = {{coord|18.764856|96.509860|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | students = ၁,၁၁၀ ဦး (၂၀၁၉) }} '''အ.ထ.က - နတ်ရွာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အရှေ့)၊ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[နတ်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|နတ်ရွာ]]တွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ စာရင်းများအရ ကျောင်းသားစုစုပေါင်း ၁,၁၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">[https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/ ထန်းတပင်မြို့နယ် - Myanmar Geographical Society]</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 60n3n2ow8fsq194j8qk9mtgpc0x9lr9 1050571 1050570 2026-08-28T05:47:23Z Kyaw Myo Aung 103978 သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည် 1050571 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = အ.ထ.က - နတ်ရွာ | image = | image_size = 250px | type = အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း | location = [[နတ်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|နတ်ရွာ]] | township = [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]] | district = [[တောင်ငူခရိုင်]] | region = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အရှေ့) | country = {{flag|Myanmar}} | coordinates = {{coord|18.764055|96.520648|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | students = ၁,၁၁၀ ဦး (၂၀၁၉) }} '''အ.ထ.က - နတ်ရွာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အရှေ့)၊ [[တောင်ငူခရိုင်]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[နတ်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|နတ်ရွာ]]တွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ စာရင်းများအရ ကျောင်းသားစုစုပေါင်း ၁,၁၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">[https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/ ထန်းတပင်မြို့နယ် - Myanmar Geographical Society]</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6zpiy2m4b2h8lie3ztsmddxp77nwgz6 0 291012 1050559 2026-08-28T05:25:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ရွာသာယာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရွာသာယာရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ရွာသာယာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050559 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ရွာသာယာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရွာသာယာရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ရွာသာယာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၆၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} mdumygdiyeylc4xm0m9cikknyj6q7qr 1050562 1050559 2026-08-28T05:28:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1050562 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ရွာသာယာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရွာသာယာရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ရွာသာယာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၆၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.89815932929498| 96.50932497065583|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6fi31ff475jrujc97h0zmj4ehh5q73u 0 291013 1050560 2026-08-28T05:26:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ဇီးဖြူသောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဇီးဖြူသောင်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ဇီးဖြူသောင်ရွာ]]ရှိ အခြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050560 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဇီးဖြူသောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဇီးဖြူသောင်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ဇီးဖြူသောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၆၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|yyyyyyy|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8cbvpiydz8x1jllv7p8z04f1mir73rg 1050561 1050560 2026-08-28T05:27:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1050561 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဇီးဖြူသောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဇီးဖြူသောင်ရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ဇီးဖြူသောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၆၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.764123047070296| 96.45417966076235|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} g2i1kl7z0i65n2hh8l24r4qi1s0su9d 3 291014 1050575 2026-08-28T06:03:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1050575 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-46805-91 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၃၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) awab4wxi1ugyusxj00hwcpkgka40x4i 100 291015 1050586 2026-08-28T07:43:24Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=08|day=28|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050586 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=28|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} bsjgv50vpqy46i0a84xy1fltmxew1dn 3 291016 1050600 2026-08-28T10:13:50Z Cabayi 9662 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Realtinek]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Miętus]] သို့ Cabayiက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Realtinek|Realtinek]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Miętus|Miętus]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1050600 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Miętus]] cacdkfh7gd098hf6j0qhnfshdhqawo9 3 291017 1050602 2026-08-28T11:04:20Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1050602 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-46716-48 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၄၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) f5q15c753ki8ivzunr3uo3cf2v9s4v4 0 291018 1050603 2026-08-28T11:15:31Z Art Checker991 147465 "မင်းထက် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယို သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1050603 wikitext text/x-wiki မင်းထက် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယို သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗီဒီယိုနှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ဇာတ်ကားပေါင်းများစွာ ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ဝါရင့်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ မင်းထက်သည် ရဲစုံထောက်ဇာတ်ကားများ၊ အက်ရှင်ဇာတ်ကားများနှင့် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများဖြင့် လူသိများသည်။ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် လောဘနွံ တွင် ဟာသဆန်ပြီး ရိုးသားတုံးအသော ဇာတ်ရုပ်ဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိတွင်လည်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများကို ဆက်တိုက်ရိုက်ကူးလျက်ရှိပြီး ရုပ်သံလိုင်းများတွင် ပြသခဲ့သည့် သိဒ္ဓိရှင်နှင့် လှကဝေ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင်လည်း သရုပ်ဆောင် စိုးနန္ဒာကျော်နှင့်တွဲဖက်ကာ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် ဇာတ်ကားများကို ယူကျု(YouTube) ချန်နယ်များတွင်လည်း ပြသလျက်ရှိသည်။ ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများနှင့် ဇာတ်လမ်းတွဲများ ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားများ *အထူးရဲ၏ချစ်ပုံပြင်* (youtube တွင်ပြသသည့်နာမည် - *ဒေါနတောင်စစ်ဆင်ရေး*) *သော့ချက်များ၏ကျိန်စာ* အမှောင်ခွင်းမည့်အလင်းမြှားး ဆရာကြီး ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ *သိဒ္ဓိရှင်နှင့် လှကဝေ*(Season (1)&(2)) အရာရာတိုင်းထက် အကိုးအကား 2pgko1df7it6oudc8qe21zmhchpeu55 1050606 1050603 2026-08-28T11:37:51Z Art Checker991 147465 1050606 wikitext text/x-wiki '''မင်းထက်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယို သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗီဒီယိုနှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ဇာတ်ကားပေါင်းများစွာ ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ဝါရင့်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ == မင်းထက်သည် ရဲစုံထောက်ဇာတ်ကားများ၊ အက်ရှင်ဇာတ်ကားများနှင့် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများဖြင့် လူသိများသည်။ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် ''လောဘနွံ'' တွင် ဟာသဆန်ပြီး ရိုးသားတုံးအသော ဇာတ်ရုပ်ဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိတွင်လည်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများကို ဆက်တိုက်ရိုက်ကူးလျက်ရှိပြီး ရုပ်သံလိုင်းများတွင် ပြသခဲ့သည့် ''သိဒ္ဓိရှင်နှင့် လှကဝေ'' (Season 1 & 2) ဇာတ်လမ်းတွဲတွင်လည်း သရုပ်ဆောင် စိုးနန္ဒာကျော်နှင့် တွဲဖက်ကာ ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် ဇာတ်ကားများကို ယူကျု (YouTube) ချန်နယ်များတွင်လည်း ပြသလျက်ရှိသည်။<ref>[https://youtube.com Zabutalu Entertainment YouTube Channel]</ref> == ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများနှင့် ဇာတ်လမ်းတွဲများ == === ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားများ === * *လောဘနွံ* * *အထူးရဲ၏ချစ်ပုံပြင်* (ယူကျုတွင် ပြသသည့်နာမည် - *ဒေါနတောင်စစ်ဆင်ရေး*) * *သော့ချက်များ၏ကျိန်စာ* * *အမှောင်ခွင်းမည့်အလင်းမြှား* * *ဆရာကြီး* === ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ === * *သိဒ္ဓိရှင်နှင့် လှကဝေ* (Season 1 & 2) * *အရာရာတိုင်းထက်* == အကိုးအကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ယောက်ျားသရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ သရုပ်ဆောင်များ h2tow9dk56sbp4ywouxsfzuvdmkio1e 2 291019 1050605 2026-08-28T11:25:51Z Kongemin 147502 /* */ ဓမ္မဒူတအကြောင်းအရာများဖော်ပြမည် 1050605 wikitext text/x-wiki ဓမ္မဒူတ d43svriu8qpanuigl9qfv9vz83qoc6o