ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2641 1051296 1047905 2026-09-02T19:16:29Z Min Taw Zay 142634 /* ဘာသာစကား နှင့် စာပေ */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1051296 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group= Mon |native_name = {{native name|mnw|ဂကူမန်(ဂကူမည်)}}<br>{{native name|my|မွန်လူမျိုး}} |native_name_lang = mnw။ | image = 20200206 150859 Mon Girls in Mawlamyaing Myanmar anagoria.JPG | image_caption = Mon girls wearing traditional dress in [[Mawlamyine]] | flag = Flag of Mon State (2018).svg | flag_caption = မွန်ပြည်နယ်အလံ |pop = ခန့်မှန်း ၂.၅ – ၃ သန်း |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ခန့်မှန်း ၂ သန်းခန့် |region2 = {{flag|Thailand}} |pop2 = ခန့်မှန်း ၁သန်းခန့် | region3 = {{flag|Laos}} | pop3 = 9000{{efn|name=burmese}} | region4 = {{flag|United States}} | pop4 = 8000{{efn|name=burmese}} | region5 = {{flag|Canada}} | pop5 = 650{{efn|name=burmese}} |rels= အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] |langs=[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] |related=[[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများ |image caption=ရိုးရာအဝတ်အစားနှင့် မွန်မိန်းကလေး (မော်လမြိုင်) }} '''မွန်လူမျိုး''' ({{lang-mnw|ဂကူမန်}}၊ {{lang-en|Mon people}}) သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားနွယ်ဝင် [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသသို့ အစောဆုံး ဝင်ရောက်အခြေချနေထိုင်သူများထဲမှ တစ်စုဖြစ်ကြပြီး အနည်းဆုံး အေဒီ ၆ ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း (ရာမညဒေသ) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် မြို့ပြနိုင်ငံတော်များဖြင့် ထူထောင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica">{{cite web |title=Mon |url=https://www.britannica.com/topic/Mon-people |publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref><ref name="Coedes">Coedès, George (1968). ''The Indianized States of Southeast Asia''. University of Hawaii Press. pp. 76–77.</ref> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ ရွှေ့ပြောင်းလာစဉ်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုကို အခြေခံ၍ [[သထုံပြည်|သထုံ]] (သုဝဏ္ဏဘူမိ)၊ [[ဒွါရဝတီ|ဒွါရာဝတီ]] နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် အင်ပါယာနှင့် မြို့ပြနိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။မွန်တို့သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ပါဠိစာပေ၊ အိန္ဒိယမှဆင်းသက် အက္ခရာများနှင့် ဗိသုကာယဉ်ကျေးမှုများ ပြန့်ပွားရာတွင် အရေးကြီးဆုံးသော ပေါင်းကူးတံတားအဖြစ် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /><ref name="Southworth">Southworth, William A. (2018). "The Mon-Khmer Contribution to Southeast Asian Civilisation". ''Journal of Southeast Asian Studies'', 49(2), 210–215.</ref> ၁၄ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း တည်ထောင်ခဲ့သော ဟံသာဝတီပဲခူးနိုင်ငံတော်သည် မွန်တို့၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်၊ ရှင်စောပု၊ ဓမ္မစေတီတို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် မင်းမြတ်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Old Burma – Early Pagan |year=1969 |publisher=J.J. Augustin}}</ref><ref>Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press. pp. 130–135.</ref> သို့သော် ၁၈ ရာစုတွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်သူ အလောင်းဘုရား၏ စစ်ပွဲအောင်မြင်မှုများကြောင့် မွန်တို့၏ ဟံသာဝတီနောက်ဆုံးနိုင်ငံတော် ပျက်စီးသွားခဲ့ရပြီးနောက်၊ မွန်လူမျိုး အမြောက်အမြားသည် ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံ (ယိုးဒယား) သို့ အစုအဝေးလိုက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /><ref name="Hall">Hall, D.G.E. (1981). ''A History of South-East Asia''. Macmillan. pp. 462–465.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]တို့တွင် အဓိကပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး မိမိတို့၏ ထူးခြားလှပသော ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်၊ ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့ကို စနစ်တကျ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသန လေ့လာချက်များ == မွန်လူမျိုးများ သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] ကုန်းမကြီး ၌ သမိုင်းအစဉ်အလာအရ ရှေးအကျဆုံး အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘာသာဗေဒအရ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထရို-အာရှ]] ဘာသာစကားမိသားစုတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ခေတ်သစ် မျိုးရိုးဗေဒ သုတေသနများအရ မွန်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဖွဲ့စည်းပုံသည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ သမိုင်းမတိုင်မီခေတ် လူဦးရေ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု သမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။<ref name="Kutanan2018">Kutanan, W., et al. (2018). "Phylogeography and Linguistic Coevolution of Austroasiatic Speakers in Mainland Southeast Asia". ''Molecular Biology and Evolution'', 35(8), pp. 1970–1985.</ref> မွန်လူမျိုးများ၏ မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော မျိုးရိုး (Mitochondrial DNA / mtDNA) နှင့် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော မျိုးရိုး (Y-Chromosome) တို့ကို သုတေသနပြုချက်များအရ မွန်အမျိုးသားများတွင် O-M95 (O1b1a1a) ဟုခေါ်သော Y-chromosome Haplogroup ကို မြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ဤ Haplogroup သည် ဩစထရို-အာရှ ဘာသာစကား ပြောဆိုကြသည့် [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]] နှင့် [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]] တို့တွင်လည်း အဓိက တွေ့ရှိရသည့် သီးသန့် မျိုးရိုးဗီဇ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Zhang2014">Zhang, X., et al. (2014). "Y-chromosome diversity in Austroasiatic-speaking populations reveals genetic continuity". ''Journal of Human Genetics'', 59(4), pp. 201–209.</ref>မိခင်ဘက်မှ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များတွင် B4, F1, M7 နှင့် R9 စသည့် Haplogroups များကို အဓိက တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘက်ပိုင်းရှိ ရှေးဦး စိုက်ပျိုးရေး လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်နွှယ်နေသည်။<ref name="Kutanan2018" /> မျိုးရိုးတစ်ခုလုံးဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ (Genome-wide Association Studies) အရ မွန်လူမျိုးများသည် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]ရှိ [[ခမာလူမျိုး]]များနှင့်လည်းကောင်း၊ ထိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြား ဩစထရို-အာရှနွယ်ဖွားများနှင့်လည်းကောင်း မျိုးရိုးဗီဇအရ အနီးကပ်ဆုံး တူညီကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းတို့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာကတည်းက တူညီသော ရှေးဦး ဘိုးဘေးများမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Lipson2018">Lipson, M., et al. (2018). "Ancient West-to-East genomic transformation in Eurasia and early Southeast Asian population history". ''Science'', 361(6400), pp. 92–95.</ref> ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဒေသတွင်း အတူတကွ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြခြင်းကြောင့် မွန်လူမျိုးများ၏ အတွင်း၌ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်များ]] (ဥပမာ - [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]) နှင့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်နွယ်များ]] (ဥပမာ - [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]) ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ကူးလူးဆက်ဆံထားသည့် အထောက်အထားများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော်လည်း မွန်လူမျိုးများ၏ ပင်မ မျိုးရိုးဗီဇ အောက်ခံ (Genetic Substrate) မှာမူ ဩစထရို-အာရှနွယ် ပင်မ DNA အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Srithawong2015">Srithawong, S., et al. (2015). "Genetic history of Isan people in northeastern Thailand". ''Annals of Human Genetics'', 79(4), pp. 260–272.</ref> အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသတွင်း တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့် သမိုင်းမတိုင်မီ ကျောက်ချောခေတ်နှင့် ကြေးခေတ် ရှေးဟောင်း အရိုးစုများမှ ထုတ်ယူရရှိသော Ancient DNA (aDNA) ကို ခေတ်သစ် မွန်လူမျိုးများ၏ ဒီအန်အေနှင့် နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ရာလွန်ခဲ့သော နှစ် ၄,၀၀၀ ခန့်က တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းမှ အရှေ့တောင်အာရှသို့ စိုက်ပျိုးရေး အတတ်ပညာနှင့်အတူ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့သော ရှေးဦး စိုက်ပျိုးရေးသမားများ၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် ခေတ်သစ် မွန်လူမျိုးများတွင် အဓိက ပါဝင်နေကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="McColl2018">McColl, H., et al. (2018). "The prehistoric prehistoric human genomic history of Southeast Asia". ''Science'', 361(6400), pp. 88–92.</ref> မျိုးရိုးဗီဇ သုတေသန လေ့လာချက်များအရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းဘက်ပိုင်းတွင် ရှေးအကျဆုံး အခြေချခဲ့သည့် ဩစထရို-အာရှ မျိုးရိုးဗီဇ ပင်မအဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြပြီး၊ Y-chromosome O-M95 Haplogroup ကို အခြေခံကာ အိမ်နီးချင်း တိဗက်-ဗမာနှင့် ထိုင်း-တိုင် မျိုးနွယ်စုများနှင့်လည်း သမိုင်းအစဉ်အဆက် မျိုးရိုးဗီဇ ကူးလူးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ == သမိုင်း == ခေတ်ဦးကာလတွင် မွန်တို့သည် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း (ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း) တွင် အခြေချလျက် ၆ ရာစုမှ ၁၁ ရာစုအထိ ဒွါရဝတီ (Dvaravati) နိုင်ငံတော်နှင့် ၇ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအထိ ဟရိပုဉ္စယ (Haripunjaya/Haribhunchai) နိုင်ငံတော်တို့ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံကာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ အနုပညာဗိသုကာနှင့် ပလ္လဝအက္ခရာကို အခြေခံသည့် ကိုယ်ပိုင်စာပေတို့ကို အစောဆုံး လက်ခံကျင့်သုံး ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၉ ရာစုခန့်တွင် မွန်တို့သည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ စစ်တောင်းနှင့် တနင်္သာရီဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး အိန္ဒိယနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်မှုကို အခြေခံသည့် သထုံနိုင်ငံတော် (သုဝဏ္ဏဘူမိ) နှင့် ဥဿာပဲခူး (ခေတ်ဦးပဲခူး) နိုင်ငံတို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအထဲမှ သထုံနိုင်ငံတော်သည် ၁၀၅၇ ခုနှစ်တွင် ပုဂံပြည့်ရှင် [[အနော်ရထာမင်း]]၏ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် မွန်တို့၏ သာသနာတော်၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များသည် ပုဂံနေပြည်တော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် စီးဆင်းပျော်ဝင်သွားခဲ့သည်။ ဤသို့ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း မွန်နိုင်ငံများ ပုဂံအောက် ကျရောက်သွားချိန်တွင် မြောက်ပိုင်းရှိ မွန်တို့၏ ဟရိပုဉ္စယနိုင်ငံတော်သည် တောင်ဘက်မှ တန်ခိုးထွားလာသော ခမာအင်ပါယာ၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် အနောက်ဘက်မှ ပုဂံအင်ပါယာ၏ စစ်ရေးရည်မှန်းချက်များကြား ညှပ်ကာ ထူးခြားသော ဒေသတွင်း ပထဝီဝင်နိုင်ငံရေး ကစားကွက်များကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] လက်ထက်တွင် ပုဂံတပ်မတော်သည် ဟရိပုဉ္စယနယ်စပ်အထိ စစ်ချီလာခဲ့သဖြင့် ဟရိပုဉ္စယမွန်တို့သည် မိမိတို့ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်မြဲရေးအတွက် မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှ တဖြည်းဖြည်း အင်အားကောင်းလာသော ရှမ်း-ထိုင်း အနွယ်စုများနှင့် စစ်ရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အပေးအယူလုပ်ခြင်းများဖြင့် ပုဂံ၏ရန်ကို တန်ပြန်ခုခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း ပုဂံအင်ပါယာ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုကြောင့် အားနည်းသွားချိန်တွင် ပထဝီနိုင်ငံရေးအခြေအနေ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ မွန်ဂိုရန်ကြောင့် တောင်ဘက်သို့ အလုံးအရင်း ရွှေ့ပြောင်းလာသော လာအို-ထိုင်းနွယ်ဖွား လန်နား (Lanna) ဘုရင် မန်ရိုင်း (King Mangrai) သည် ၁၂၉၂ ခုနှစ်တွင် လျှို့ဝှက်သူလျှိုဗျူဟာကို အသုံးပြုကာ ဟရိပုဉ္စယမြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မွန်တို့၏ မြောက်ပိုင်းအင်ပါယာကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဟရိပုဉ္စယမှ ကွဲလွင့်သွားသော မွန်ပညာရှင်များနှင့် ဗိသုကာပညာရှင်များသည် ထိုင်းတို့၏ လန်နားနှင့် ဇင်းမယ် နိုင်ငံတော်သစ်များတွင် ပေါင်းစည်းအမှုထမ်းခဲ့ကြပြီး ယနေ့ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် စာပေအုတ်မြစ် ဖြစ်လာမည့် မွန်-ထိုင်း ယဉ်ကျေးမှုစပ်ကို ဖြစ်ထွန်းစေခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းတွင်မူ ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်စီးသွားပြီးနောက် ၁၂၈၇ ခုနှစ်တွင် မွန်တို့သည် တစ်ကျော့ပြန် လွတ်လပ်ရေးကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့ကာ ကာလရှည်ကြာဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံးသော "ဒုတိယ ဟံသာဝတီခေတ်" (ဝါရီရူမင်းဆက် သို့မဟုတ် မဂဒူးမင်းဆက်) ကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ မုတ္တမမြို့တွင် အခြေပြု၍ မွန်နိုင်ငံတော်ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့သူ ဝါရီရူမင်းသည် အိမ်နီးနားချင်း ထိုင်းတို့၏ သုခေါဒယ (ဆူကိုထိုင်း) နိုင်ငံတော်နှင့် မဟာမိတ်ပြုကာ အပြန်အလှန် နိုင်ငံရေးအရ အသိအမှတ်ပြုမှု ရယူခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ ဥပဒေလောကတွင် ထင်ရှားသည့် "ဝါရီရူဓမ္မသတ်" ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆင်ဖြူရှင်ဗညားဦး (၁၃၄၈–၁၃၈၄) လက်ထက်တွင် မြို့တော်ကို ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ပဲခူးမြို့ကို မွန်တို့၏ ရွှေခေတ်ဗဟိုချက် ဖြစ်လာစေရန် အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ ၎င်း၏သားတော် အာဇာနည်ဘုရင် [[ရာဇာဓိရာဇ်]] (၁၃၈၄–၁၄၂၁) လက်ထက်တွင် မွန်သုံးရပ် (ပုသိမ်၊ မြောင်းမြ၊ ဟံသာဝတီ) ကို အောင်မြင်စွာ စည်းလုံးသိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့ပြီး အင်းဝမင်းဆက်နှင့် နာမည်ကျော် [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်|နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်စစ်]]ကို အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ရာဇာဓိရာဇ်လွန်ပြီးနောက် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထူးခြားထင်ရှားသည့် မွန်ဘုရင်မကြီး [[ရှင်စောပု]] (၁၄၅၃–၁၄၇၂) ပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး ၎င်း၏လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရှင်စောပု၏ သားမက်တော် ဓမ္မစေတီမင်း (၁၄၇၂–၁၄၉၂) လက်ထက်တွင်မူ သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) သို့ ရဟန်းတော်များ စေလွှတ်၍ ကလျာဏီသိမ်တော်ကို သမုတ်စေကာ သာသနာသန့်ရှင်းရေးနှင့် စီးပွားရေးကို အထူးပြုပြင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ၎င်း၏ "ကလျာဏီကျောက်စာများ" မှာ ယနေ့တိုင် အရေးပါသော သမိုင်းအထောက်အထားများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မဂဒူးမင်းဆက်သည် နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သော သုရှင်တကာရွတ်ပိလက်ထက် ၁၅၃၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမင်းဆက် [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]တို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ရသည်။ ညောင်ရမ်းမင်းဆက် (တောင်ငူမင်းဆက်နှောင်းပိုင်း) အားနည်းလာချိန်တွင် မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ၁၇၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပဲခူးကို ဗဟိုပြု၍ ဟံသာဝတီနေပြည်တော်သစ် (တတိယ ဟံသာဝတီခေတ်) ကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ မွန်တို့သည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ စစ်ချီတက်ခဲ့ပြီး ၁၇၅၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အင်းဝမြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်ကာ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်ကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ အင်းဝကျဆုံးပြီးနောက် မြန်မာပြည်တစ်ဝန်းလုံး ဟံသာဝတီမွန်တို့၏ အာဏာစက်အောက်သို့ ကျရောက်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အင်းဝမြောက်ဘက် မုဆိုးဖိုရွာ (ယနေ့ ရွှေဘိုမြို့) မှ ရွာသူကြီး [[အလောင်းမင်းတရား|ဦးအောင်ဇေယျ]] သည် မွန်တို့၏ သစ္စာခံရန် တောင်းဆိုမှုကို ငြင်းပယ်ပြီး "အလောင်းမင်းတရား" ဘွဲ့ဖြင့် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ကာ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ရာမှ [[ကုန်းဘောင်- ဟံသာဝတီစစ်ပွဲများ|ကုန်းဘောင်–ဟံသာဝတီ စစ်ပွဲ]]ကြီး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။၁၇၅၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကုန်းဘောင်တပ်များသည် မွန်တို့လက်အောက်ခံ အင်းဝမြို့တော်ကြီးကိုပြန်လှယ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၇၅၇ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ပဲခူးမြို့တံခါးကို ဖောက်ဖျက်ကာ မြို့တော်ကြီးကို အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဟံသာဝတီမင်း ဗညားဒလနှင့် မှူးမတ်များ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရကာ မွန်တို့၏ လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမိုင်းဝင်မင်းဆက် ခေတ်တစ်ခုလုံး နိဋ္ဌိတံခဲ့ရသည်။မွန်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဗိသုကာအတတ်ပညာ၊ သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေတို့ကို ထိန်းသိမ်းကာ (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃) ရာစုမှ (၁၆) ရာစုနှင့် (၁၈) ရာစုအတွင်း မြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသဖြင့် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ယနေ့တိုင် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ == ရိုးရာဝတ်စုံ == ရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံတော်များဖြစ်သည့် [[သထုံပြည်|သထုံ]]နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ခေတ်များတွင် မွန်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် အမျိုးသားများသည် ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် ပခုံးစောင်းတဘက်များ အသုံးပြုကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို မြင့်မားစွာထုံးဖွဲ့ပြီး နားတောင်းကြီးများ ပန်ဆင်လေ့ရှိကာ ရင်စည်း နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>ဦးချစ်သိန်း၊ "မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်"၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။</ref>ဟံသာဝတီခေတ်အောက်မြန်မာပြည်၏ ရာသီဥတုနှင့်အညီ ပါးလွှာသော ချည်ထည်များကို အဓိက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်နှင့် အရာရှိကြီးများသည် ပိုးထည်များကို ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး ပခုံးစောင်းတဘက် (ဆဘိုင်) မှာ အဆင့်အတန်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Bauer |first=Christian |title=The Mon Language and Culture |year=1982}}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွန်လူကြီး၊လူငယ်များ၊ ရဟန်းတော်များ၊ ဆရာ၊ဆရာမများ စုပေါင်း၍ ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ရှေးခေတ်အဝတ်အစားများ/ အထောက်အထားများကို ပြန်လည်ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် မွန်ဒေသအစုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရရှိလာသော အထောက်အထားများပေါ်တွင် မူတည်၍ အားလုံးစုပေါင်းကာ မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဏာန် နှင့် အရောင်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Mon Traditional Dress |url=https://www.weavingecologies.com/patterns-link/mon-traditional-dress |access-date=2026-04-22 |website=Weaving Ecologies |language=en-US}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံကို အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။အမျိုးသားဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင် ရင်စေ့ (သို့မဟုတ်) တိုက်ပုံအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်အဆင်းကြောင်းပါသော မွန်ရိုးရာကွက်ကျားလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပခုံးတွင် မွန်ရိုးရာတဘက် ကို တင်လေ့ရှိသည်။အမျိုးသမီးဝတ်စုံတွင် အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အဖြူရောင် ရင်စေ့အင်္ကျီ လက်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်အခြေခံသော မွန်ရိုးရာ အပေါင်းလက္ခာပုံ လုံချည် သို့မဟုတ် ရက်ကန်းလုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့၊ "မွန်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ" (၂၀၁၈)။</ref> အနီရောင် တဘက်ကို ပခုံးတွင် စနစ်တကျ ဆင်ယင်လေ့ရှိသည်။<ref>နိုင်ဘရှင်၊ "မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"၊ မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်။</ref> == ဘာသာစကား နှင့် စာပေ == မွန်ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်လူမျိုးတို့အသုံးပြုသည့် အရှေ့တောင်အာရှသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဘာသာစကားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူပါသည် ။ယနေ့ မွန်ဘာသာစကားကို လူဦးရေ နှစ်သန်းကျော်သောသူများက ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအများစုသည် မွန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ် တို့တွင်လည်း မွန်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။ မွန်လူမျိုး ကို [[မွန်ဘာသာ]]ဖြင့် ဂကူမည်(မန်) ဟုရေးသားသည်။ မွန်စာပေတွင် [[ဗျည်း]] (၃၅) လုံးရှိပြီး၊ [[သရ]] (၁၂) လုံး ရှိသည်။ မွန်စာပေသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ရှေးအကျဆုံးစာပေစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အော်စ်ထရိုအာရှာတစ် (Austroasiatic) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ မွန်စာပေ၏အစပြုကာလကို ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Shorto, H. L. (1971). ''A Dictionary of the Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries''. Oxford University Press.</ref> မွန်စာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘရာဟ္မီ စာလုံးပုံစံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာစာနှင့် ထိုင်း၊ ခမာ စာလုံးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာတွင် အရေးပါသော အခြေခံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်စာပေသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။ === တူရိယာ === မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ [[မိကျောင်း(တူရိယာ)]] ဖြစ်သည်။ ==ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ== *ရှၚ်[[ဗုဒ္ဓဃောသ]](ရာမညပုတ္တော ဗုဒ္ဓဃောသော) - ပိဋကတ်သုံးပုံကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ ပါဠိသို့ဘာသာပြန်သူ *[[ရှင်အရဟံ]] - ဗုဒ္ဓသာသနာသန့်ရှင်း ထွန်းလင်းစေသူ *[[မနုဟာမင်း|မနူဟာမင်း]] (ခေါ်) မကုဋ- သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံမွန်မင်းဆက်၏ ၂၅ဆက်မြောက်မင်း *[[ရာဇာဓိရာဇ်]] (ခေါ်) ဗညားနွဲ့ - [[ဟံသာဝတီ]]မွန်မင်းဆက်၏ ၉ဆက်မြောက်မင်း၊ [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]၏ အထင်ကရစစ်ဘုရင် *[[အမတ်ဒိန်]] - ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး *[[လဂွန်းအိန်၊ မဟာစော|လဂွန်းအိန်]] (မဟာစော) - ဟံသာဝတီဘုရင့်တပ်တော်၏ ရှေ့ဖျားချီစစ်မှူး ၊ အနှစ်လေးဆယ်စစ်၏ထင်ရှားသော မွန်သူရဲကောင်း * [[ရှင်စောပု]] - မွန်ဘုရင်မကြီး <ref>{{Cite web |title=Kaowao Burmese Version<!-- Bot generated title --> |url=http://www.kaowao.org/b/art08-24.php |accessdate=18 August 2013 |archivedate=22 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622045437/http://www.kaowao.org/b/art08-24.php }}</ref> * [[ဓမ္မစေတီ|ဓမ္မစေတီမင်း]] (ခေါ်) ရာမာဓိပတိ- ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာတော် အတွက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မွန်ဘုရင် * [[သမိန်ဗရမ်း]] - မွန်သူရဲကောင်း * အမတ်ကြီး [[ဗညားဒလ (ဝန်ကြီး)|ဗညားဒလ]] - ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်တည်ထောင်သူဘုရင့်နောင်၏ အတိုင်ပင်ခံဝန်ကြီးချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ *[[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] - အင်းဝခေတ်စာဆိုတော်ရဟန်း *[[:en:Rama_I|ဗုဒ္ဓ ယော့ဖာ စုဠာလောက]] (ရာမ၁) ''-'' ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူဘုရင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-18 |title=ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျွန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ရာမမင်းဆက် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47977744 |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *[[:en:Amarindra|အမရိန္ဒြာ]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ ရာမ(၁)ဘုရင်၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်များ|မိဖုရားခေါင်]]ကြီး၊ ရာမ(၂)ဘုရင်၏ မယ်​တော် *[[ဗညားဒလ]] - ဒုတိယဟံသာဝတီမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံး ဘုရင် *မိတလထော - ဟံသာဝတီ တိဿရာဇာမင်းမိဖုရား *[[မကုဋ]] (ခေါ်) [[:en:Mongkut|မောင်းကွတ်]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၄ဆက်မြောက်မင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံကိုခေတ်မှီအောင်အစပြုခဲ့သူ *[[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်ထော်လေး]] - စစ်ကဲ *ဦး[[နာအောက်၊ ဦး|နာအောက်]] - ကိုလိုနီခေတ် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး *[[သွင်၊ ဦး ဆာ|ဆာဦးသွင်]] - ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]]ကို စတင်တည်ထောင်သူ *[[မောင်ကြီး၊ ဆာ ဂျေအေ|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး]] - ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ *[[မြန်မာ့ ပထမဆုံးများ|မြန်မာ့ ပထမဆုံး]] အနောက်တိုင်းဆရာဝန် [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာရှောလူး]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကာယဗလလေ့ကျင့်သူ ဒေါက်တာ[[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါရဂူ [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘဟန်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဒေါက်တာဘမော်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် [[နှင်းမြ၊ ဒေါ်|ဒေါ်နှင်းမြ]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး [[နော်မန်လှ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာနော်မန်လှ]] * ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[မင်းသုဝဏ်]] ( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] ဦး[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]]၏ ဖခင်) * [[:en:Apasra_Hongsakula|အပါစရာ ဟံသာကုလ]] - [[မယ်စကြဝဠာ]] ၁၉၆၅ *[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]] - ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင် *[[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို *[[ထုံချိုင်း မက်အင်တိုင်ယာ]] - ထိုင်း အဆိုတော် နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ကေအေတီ]] - တေးရေးဆရာ *[[မျိုးကျော့မြိုင်]] - တေးရေးတေးဆို၊ မြန်မာ့ ဟစ်ဟော့လောကကို စတင်ခဲ့သူ *ဗညားနိုင် - အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဝင် *[[မင်းကိုနိုင်]] - ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် *ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] - ဒုတိယ သမ္မတ *[[:en:Anand_Panyarachun|အာနန်ပန်ယာချွန်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် *[[နန္ဒာလှိုင်]] - မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး *[[:en:Natapohn_Tameeruks|နက်သာပွန်တီမီရက်]] - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ Taew ဟု နိုင်ငံတကာတွင်ကျော်ကြားသူ *[[အိချောပို]] - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ပပဝင်းခင် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *သင်ဇာဝင့်ကျော် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *[[အာဘွိုင်း]] - ဟစ်ဟော့အဆိုတော် *မိစန္ဒီ - အမျိုးသမီးဟစ်ဟော့အဆိုတော်<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmload.com/news/64534 |accessdate=12 November 2020 |archivedate=19 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419064932/https://www.mmload.com/news/64534 }}</ref> *ထွန်းမင်းနိုင် - ဝမ်းချန်ပီယံရှစ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ *ခိုင်သဇင်ငုဝါ - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ဗညာဘုန်းပြည့်-သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *Lily Pantila Win - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ မော်ဒယ် == မွန်အလံများ == ({{mnw|အလာံဂကူမန်}}) <gallery> ဖိုင်:Flag of the Mon people.png|မြန်မာနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:Mon Thai Flag.jpg|ထိုင်းနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:The flag of the Mon people Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ အေဒီ၂၄၁-၂၁၈ ဖိုင်:Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ ဖိုင်:Swan-shaped national flag.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ- အေဒီ ၁၁၁၆ ဖိုင်:Flag of Mon State (2018).svg|[[မွန်ပြည်နယ်]]အလံ </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} ==မှတ်စု== {{Notelist}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] tmpqfb2hvmm4odv367pm3w5fo0d3xsf 0 4778 1051297 832681 2026-09-02T20:08:31Z ~2026-47801-59 147735 add references 1051297 wikitext text/x-wiki {{Infobox ရောဂါ | Name=Diabetes mellitus | Image=Blue circle for diabetes.svg | Caption=Universal blue circle symbol for diabetes.<ref>{{Cite web|title=Diabetes Blue Circle Symbol|url=http://www.diabetesbluecircle.org|date=17 March 2006|publisher=International Diabetes Federation|accessdate=29 December 2020|archivedate=5 August 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070805042346/http://www.diabetesbluecircle.org/}}</ref> | ICD10={{ICD10|E|10||e|10}}–{{ICD10|E|14||e|10}} | ICD9={{ICD9|250}} | MedlinePlus=001214 | eMedicineSubj=med | eMedicineTopic=546 | eMedicine_mult={{eMedicine2|emerg|134}} | MeshName=Diabetes | MeshNumber=C18.452.394.750| }} <div style="text-align:justify;">[[ဆီးချိုရောဂါ]] ကို အင်္ဂလိပ် ဆေးပညာ စကားလုံးနှင့် Diabetes mellitus ( ဒိုင်အာဘိတိစ် မလိုက်တပ်စ်)ဟု ခေါ်သည်။ ဆီးချိုရောဂါ သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ဂလူးကိုစ့်ဓာတ်(Glucose) များနှင့် ပတ်သက်သော ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ် (metabolism)တစ်ခု ကမောက်ကမ ဖြစ်သည့်အတွက် ဖြစ်ပေါ်ရသော ဝေဒနာစု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်လေ့ရှိသော အကြောင်းရင်းနှစ်ချက်မှာ <ref>{{Cite journal |last=Gavanji |first=Shahin |date=2024 |title=Experimental approaches for induction of diabetes mellitus and assessment of antidiabetic activity: An in vitro and in vivo methodological review |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/fcp.13009 |journal=Fundamental & Clinical Pharmacology |language=en |volume=38 |issue=5 |pages=842–861 |doi=10.1111/fcp.13009 |issn=1472-8206}}</ref> *(၁)မျိုးရိုးဗီဇ(Genetic )/မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း (hereditary) နှင့် *(၂)အနေအထိုင် ဘဝပတ်ဝန်းကျင် တို့ ဖြစ်သည်။ (ဤနေရာတွင် အနေအထိုင် ဘဝ ပတ်ဝန်းကျင် ဆိုသည်မှာ အထိုင်များခြင်း၊ အဝလွန် အစားအစာ များ စားသောက်ခြင်းတို့ကဲ့သို့ အလွန်အမင်း ဇိမ်ကျကျ နေထိုင်မှုမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ မျိုးရိုးဗီဇ၏ အပြစ် မဟုတ်ပါဘဲ မိမိ၏ နေပုံထိုင်ပုံ အဆင်မပြေ အချိုးမကျ၍ ဆီးချို ဖြစ်ရခြင်းကို ဆိုလိုသည်။) == အသုံးအနှုန်း == ယင်းအထက်ပါ အချက်များ ပုံစံတကျ မဖြစ်သောအခါ ခန္ဓာကိုယ်၏ ဂလူးကိုစ့်ဓာတ် (သကြားဓာတ်)နှင့် ပတ်သက်သည့် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ် ချို့ယွင်း ဖောက်ပြန် သွားသည်။ ထိုအခါ လူ့ကိုယ်ခန္ဓာ၏ သွေးထဲမှာ သကြားဓာတ် ပမာဏအဆင့် မြင့်တက် လာသည်။ ထိုကဲ့သို့ မြင့်တက်လာခြင်းကို အင်္ဂလိပ် ဆေးပညာ စကားလုံးနှင့် (hyperglycemia ဟိုက်ပါဂလိုက်ဆီးမီးယား) ဟု ခေါ်သည်။ သွေးထဲတွင်ရှိသော သကြားဓာတ် ပမာဏကို ထိန်းချုပ်သည့် ပစ္စည်းများမှာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာရှိတဲ့ ဓာတုပစ္စည်း များနှင့် ဟိုမုန်းများ ဖြစ်သည်။ ဟိုမုန်းများအနက် အစာအိမ်၏ အောက်တွင် ကပ်လျက် တည်ရှိနေသော ပန်ကရိယ (pancreas )၏ ဘီတာဆဲလ်( beta-cell)မှ ထုတ်လုပ်သော [[အင်ဆူလင်]](INSULIN) ဟိုမုန်း သည် အရေးကြီး၏။ ဆီးချိုဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို ပြန်ကောက်ရလျှင် ဆီးချိုဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်တွင်ရှိသော အင်ဆူလင်ဟိုမုန်း ထုတ်လုပ်မှု ချို့ယွင်းနည်းပါးသွားခြင်း သို့မဟုတ် အင်ဆူလင်ဟိုမုန်း၏ အစွမ်းသတ္တိ ချို့ယွင်း နည်းပါးသွားခြင်းကို ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရောဂါ လက္ခဏာများ == လူတစ်ဦး၏ [[ဆီးချို]]ရောဂါသည် အင်ဆူလင်ဟိုမုန်း ထုတ်လုပ်မှု ချို့ယွင်းနည်းပါးမှုကြောင့် ဖြစ်ခဲ့လျှင် ယင်းဆီးချိုကို [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]] ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ အကယ်၍ အင်ဆူလင် ဟိုမုန်း ပုံမှန်ထုတ်ပါလျက် အင်ဆူလင် ဟိုမုန်း၏ အစွမ်းသတ္တိ ထိရောက်စွာ မပြနိုင်ခြင်းကြောင့် ဆီးချိုဖြစ်ရတာမျိုးဆိုရင် ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂ ဟုခေါ်သည်။ နောက်တစ်ချက်မှာ ကိုယ်ဝန်ကြောင့်ဖြစ်သော ဆီးချို (Gestational DM)ဖြစ်သည်။ အင်ဆူလင် ထုတ်လုပ်မှုနည်းပါးခြင်းပဲဖြစ်ဖြစ် အင်ဆူလင် အစွမ်းသတ္တိမပြနိုင်ခြင်းပဲဖြစ်ဖြစ် နှစ်မျိုးစလုံးသည် သွေးထဲ က သကြားဓာတ် ပမာဏကို တက်စေသည်။ သွေးထဲက သကြားဓာတ် ပမာဏကို တက်စေရင်းနှင့် အဓိကရောဂါ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတိုမှာ # ဆီးသွားတာများခြင်း၊ # ဆီးသွားများလို့ ရေငတ်ခြင်း ရေအများအပြားသောက်ခြင်း၊ # အမြင်အာရုံ ကျဆင်းဝေဝါးခြင်း၊ # အကြောင်းမဲ့ ပိန်ခြင်း၊ # မအီမသာဖြစ်ခြင်း နဲ့ # အခြားလက္ခဏာတွေ ပဲဖြစ်သည်။ မည်သည့် ဆီးချိုအမျိုးအစားကိုမဆို ဝေဒနာ မခံစားရအောင် ထိန်းချုပ်ကုသ နိုင်သည်။ ၁၉၂၁ တွင် [[အင်ဆူလင်]] ပေါ်လာကတည်းက ကြပ်မတ်စွာ ကုသနေနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် လုံးဝ ပျောက်ကင်းအောင် ကုသဖို့တော့ မဖြစ်နိုင်သေးပေ။ ဆီးချိုအမျိုးအစား -၁ တွင် အင်ဆူလင် ထိုးခြင်း၊ အင်ဆူလင်ပမ့် (pump) နဲ့ကုသခြင်း စသည့် ကုထုံးများဖြင့် ရောဂါ ဝေဒနာတွေ မခံစားရဘဲ နေ့စဉ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ တွေကို အများနည်းတူ ဆောင်ရွက်နိုင်အောင် ထိန်းသိမ်းကုသနိုင်သည်။ အမျိုးအစား၂ တွင်မူ အစားအသောက် ထိန်းသိမ်းမှုပိုင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း အပိုင်းများနှင့် သောက်ဆေးဖြင့် ကုသခြင်း (Oral hypoglycaemic drugs) အပိုင်း၊ အင်ဆူလင် ဖြင့်ကုသခြင်း အပိုင်းများနဲ့ ထိန်းချုပ် ကုသနိုင်သည်။ ဆီးချိုရောဂါနှင့်အတူ ယင်းကိုကုသသည့် ကုထုံးများကြောင့် ရောဂါ နောက်ဆက်တွဲများ ရှိလာတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အချိန်တို အတွင်း( မိနစ်ပိုင်းမှ နာရီပိုင်း ရက်ပိုင်းအတွင်း) ဖြစ်တတ်သော နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါ အဆစ်ကလေးများ အနေနှင့်- သွေးထဲက သကြားပမာဏ ရုတ်တရက် အလွန်အမင်း ကျဆင်းသွားခြင်း (Hypoglycaemia) ကီတုန်း လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတွေ ထွက်ပြီး ခန္ဓာကိုယ် မှာ အက်ဆစ် ဓာတ်တွေ များလာခြင်း (Diabetic Ketoacidosis)၊ အက်ဆစ်ဓာတ်မများပဲ ကိုယ်ခန္ဓာရေဆွဲအား တက်လာလို့ ကိုမာဟု ခေါ်သော သတိမေ့မြောရောဂါ ဖြစ်ခြင်း (Non-ketotic hyperosmolar coma) တို့ ဖြစ်တတ်သည်။ အက်ဆစ်မများဘဲ သကြားဓာတ်အလွန်အမင်းများက သကြားဓာတ်က ရေဆွဲအားများ၍ ကိုမာ ဖြစ်ခြင်းမျိုး (Non-ketotic hyperosmolar coma) နှင့် သကြားဓာတ်များကာ ကီတုန်းဆက်စပ် အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်း (ketoacidosis) မျိုးမှာ သေသေချာချာ ထိရောက်သော ကုသမှုမျိုးကို မယူရသေး၍ ဖြစ်နိုင်သည်။ ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့် အချိန်ကြာမှ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည့် နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါများမှာ နှလုံးနဲ့ သွေးကြော ဆိုင်ရာရောဂါများ (cardiovascular) ကျောက်ကပ် ပျက်ဆီးခြင်းမျာ (nephropathy)၊ ကျောက်ကပ် လုံးဝ အလုပ်မလုပ်နိုင် ကျဆုံးခြင်းများ (renal failure) မျက်လုံး အတွင်းပိုင်း ရက်တီနာ ဟု ခေါ်တဲ့ အမြင်လွှာစုစည်းသည့် အာရုံခံ ပစ္စည်း ပျက်စီးခြင်းများ (retinopathy) ခန္ဓာကိုယ် အနှံ့က ပူအေးထိတွေ့ စသည်တို့ကို သိသည့် အာရုံကြောနှင့် ကိုယ်လက် လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းတဲ့ အာရုံကြောတွေ ပျက်စီးတာတွေ ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့နောက် အနာကျက်တာနှေး ခြင်း အမျိုးသားများတွင် ပန်းသေပန်းညှိုးခြင်း စသည့် ရောဂါဝေဒနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ခြေထောက်များမှာ အနာကျက်နှေးသည့်အတွက် နောက်ပိုင်း အသားများပုပ်ဆွေးခြင်းများ မှသည် ခြေထောက် ဖြတ်ပစ်ရခြင်း မျိုးများလည်း ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် လုံလောက်သည့် ဆီးချို ကုသမှုနှင့် သွေးတိုးရောဂါကိုလည်း ထိန်းသိမ်း၊ အနေအထိုင် ဘဝဝန်းကျင်ကိုလည်း ကောင်းအောင်မွန်အောင် ပြောင်းလိုက်နိုင်လျှင် (ဥပမာ ဆေးလိပ် ဖြတ်တာတို့ ခန္ဓာကိုယ် အလေးချိန်ကို ထိန်းသိမ်း နိုင်တာတို့ လုပ်နိုင်လျှင်) ယခင်က ပြောခဲ့သော အချိန်ကြာမြင့်မှ ပေါ်ပေါက်မည့် ရောဂါ နောက်ဆက်တွဲ များကို အထိုက်အလျောက် တားဆီးနိုင်ပါ၏။ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများတွင်မူ ဆီးချိုသည် လူလတ်ပိုင်း အရွယ်တွေ မျက်စိကွယ်ရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းအရင်း ဖြစ်နေပြီးတော့ ထိခိုက် ဒဏ်ရာ တစ်စုံတစ်ရာ မဖြစ်ဘဲ ခြေထောက်ဖြတ်ပစ်လိုက် ရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်း အရင်းတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်နေပြန်ပါသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ တွင်မူ ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်သော ကျောက်ကပ်ရောဂါမှာ ဒိုင်ယာလက်ဆစ် (DIALYSIS) ဟု ခေါ်သည့် သွေးအတွင်း ဓာတုပစ္စည်းများကို အပြင်က ဓာတုပစ္စည်းတွေနှင့် ဖလှယ်ကာ ကျောက်ကပ်ကို အနားပေး ကုသရသည့် ကုထုံး ၏ အဓိကဖောက်သည်ရောဂါကြီး ဖြစ်နေပါသည်။ == ဆီးချိုအမျိုးအစားများ == ဂရိစ်စကားဖြစ်သော ဒိုင်ယာဘိတိစ်( Diabetes) ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆီးသွားခြင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ ဆေးပညာစကားလုံး ဆီးချိုဟူသည်မှာ ဒိုင်ယာဘိတိစ် များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ဒိုင်ယာဘိတိစ် မလိုက်တပ်စ် ( Diabetes mellitus) ဖြစ်သည်။ အခြား ဆီးသွားများသော ရောဂါများအနက် ထင်ရှားသည်မှာ ဒိုင်ယာဘိတိစ် အင်ဆိပိဒပ်စ် (Diabetes insipidus) ဖြစ်သည်။ ဒိုင်ယာဘိတိစ် အင်ဆိပိဒပ်စ်သည် ဦးနှောက် အတွင်းရှိ ပစ်ကျူထရီဂလင်း* အကြိတ်ဖြစ်ပေါ်မှုကြောင့် ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ယင်းရောဂါသည် ဖော်ပြနေဆဲ ဆီးချိုနှင့် ဆီးသွားများခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်း စသော ရောဂါလက္ခဏာများ၌ ဆင်တူသော်လည်း ခြားနားသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်ကို သတိမူရပါမည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး က ဆီးချိုရောဂါ လူနာ အရေအတွက်သည် ခရစ်သက္ခရာဇ်၂၀၃၀ တွင် သန်း၃၅၀ ကျော်အထိ များပြားလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ အစိုးရများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော ကျန်းမာရေး ထောက်ပံ့မှုအဖွဲ့များသည် ဆီးချိုရောဂါ ပညာပေးရေး၊ ရောဂါ အမည်ဖော်ထုတ်နိုင်ရေး နှင့် ဆီးချိုကြောင့် နာတာရှည် မစွမ်းမသန်ဖြစ်မှုများအတွက် ကုသမှုပေးရေး အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်နေသည်။ :[[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]] ဟူသည်မှာ ယခင်က ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့ကြသော * ကလေးဆီးချို (ချိုင်းဟုဒ်)(Childhood Diabetes Mellitus) * လူငယ်ဆီးချို(ဂျူဗင်နိုင်း) (Juvenile DM) * အင်ဆူလင်မှီခိုဆီးချို( Insulin Dependent Diabetes Mellitus) ဟူသော စကားလုံးများကို အစားထိုးထားခြင်းဖြစ်သည်။ :[[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]] သည်လည်း ယခင်က ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့သော * သက်ကြီးဆီးချို * အဝလွန်ဆက်နွှယ်ဆီးချို (Obesity related DM) * အင်ဆူလင် မမှီခိုဆီးချို (Non-insulin dependent Diabetes Mellitus) တို့ကို အစားထိုး ခေါ်ဝေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ စင်စစ် ၎င်းအမျိုးအစား နှစ်မျိုးအတွင်း အကျုံးမဝင်သေးသော ဆီးချိုရောဂါများ ရှိသေးသော်လည်း ပညာရှင် အများအပြားလက်ခံနိုင်သော အနေအထားနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားရန် လောလောဆယ်မဖြစ်နိုင်သေးပါ။ သို့သော် ဆီးချိုကို လေ့လာနေသော ပင်ရင်းဋ္ဌာန အတော်များများကမူ အမျိုးအစား-၃ ကို ထပ်မံ သတ်မှတ်သည်။ # ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို( Gestational Diabetes Mellitus) # အင်ဆူလင်မတိုးခြင်း ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသော ဆီးချိုအမျိုးအစား ၁ (Insulin resistance related DM type 1) ) ၊ အင်ဆူလင်ထိုးရန်လိုသော ဆီးချိုအမျိုးအစား ၂ (Insulin requiring DM type 2) ၊ နှင့် # ဆိုင်းငံ့ အော်တိုအင်မျူး ဆီးချိုရောဂါ (Latent Autoimmune Diabetes Mellitus)တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ဆီးချို အမျိုးအစား -၃ (Diabetes Mellitus type 3)ဟူ၍ သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် လူငယ်များတွင် ဖြစ်တတ်သော [[သက်ကြီးဆီးချို]] အမျိုးအစားလည်း ရှိသေးသည်။ အင်္ဂလိပ်ဆေးပညာစကားလုံးနှင့် MODY (maturity onset diabetes of the young) ဟုခေါ်ရသည်။ ယင်းမှာ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သက်ဆိုင်ပြီး ဂျင်း(gene)အမျိုးအစားတစ်ခု ချို့ယွင်းသော ရောဂါဖြစ်သည်။ ယင်းရောဂါသည် မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း သိသာစွာဖြစ်ပြီး အသက်သုံးဆယ် ကျော်လွန်သောအခါ ဆီးချို အမျိုးအစား-၂ ၏အနေအထား အတိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။ == အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (မာတိကာ) == [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]] [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]] [[ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို]] [[အခြားဆီးချိုများ]] [[ဆီးချိုရောဂါလက္ခဏာများ]] [[ဆီးချိုရောဂါအမည်တပ်ခြင်း]] [[ဆီးချိုရောဂါကိုကာကွယ်ခြင်း]] [[ဆီးချိုကုထုံးဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုများ]] [[ဆီးချိုကုထုံးကိုယူခြင်းနှင့်မယူခြင်း]] == ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁ == {{main|ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁}} ဆီးချိုအမျိုးအစား ၁ သည် အင်ဆူလင်ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ဘီတာဆဲလ် ပျက်ဆီးခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ ဘီတာဆဲလ်သည် ပန်ကရိယဂလင်း* အတွင်း လင်ဂါဟန် ဆဲလ် အစုအဝေးတွင် မြုပ်လျက်ရှိသည်။ ပုံတွင် အစိမ်းရောင် နှင့်ပြထားသော ဆဲလ်များမှာ ဘီတာဆဲလ်ဖြစ်သည်။ ဤရောဂါအမျိုးအစားကို (၁) အင်မျူးနှင့်ဆက်စပ်သည့် ရောဂါ နှင့် (၂)ဆက်စပ်မှု အကြောင်းရှာမရသည့် ရောဂါဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ အများစုက အင်မျူး*² နှင့် ဆက်စပ်ပါသည်။ အမျိုးအစား ၁ ကိုကာကွယ်ရမည့် နည်းလမ်း ယနေ့ထက်တိုင်ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းမရှိသေးပါ။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတွင် ဆီးချို -၂ က ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ဆီးချို -၁ က ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဘက်တွင်လည်း ၁၀ နှစ်မှ ၁၉ နှစ်အရွယ်လူငယ်များကို လေ့လာကြည့်ရာ အမျိုး အစား ၂ သည် အမျိုးအစား၁ ထက် ၂ ဆခန့် ပိုမိုဖြစ်ပွားနေပါသည်။ ဆီးချို-၁ ရောဂါရှင် အများစုသည် ရောဂါစဖြစ်သည့် အချိန်၌ ကိုယ်အလေးချိန်မှာ လူသာမန်များ အတိုင်းပင် ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ရောဂါစဖြစ်ကာစ အချိန်က အင်ဆူလင်တိုးမှု*³ ပုံမှန်အတိုင်းပင်ရှိတတ်သည်။ ဆီးချိုအမျိုးအစား ၁ သည် လူကြီးများရော ကလေးများတွင်ပါ ဖြစ်ပွားတတ်သော်လည်း ငယ်ရွယ်သူ များတွင် အဖြစ်များသော ကြောင့် ဂျူဗင်နိုင်း ဆီးချို ( လူငယ်ဆီးချို) ဟုသာ အစဉ်အဆက် မပျက်ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁ ကို ကုသရာ၌ အခြေခံမူဝါဒမှာ ရောဂါ အစဦးပိုင်းမှပင် စတင်ကာ အင်ဆူလင်ဆေးဝါးကို ပြင်ပမှ ထိုးပေးခြင်း နှင့် ၊တဆက်တည်းမှာပင် သွေးအတွင်းရှိ သကြားဓာတ်ပမာဏကို ပုံမှန်စစ်ဆေးပေးနေရခြင်း ဖြစ်သည်။ အင်ဆူလင်ကုထုံး မယူမိပါက ကီတုန်းဆက်စပ်အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်း**¹ အရေးပေါ်ရောဂါမျိုး မကြာခဏဖြစ်ပွားတတ်ပြီး ကိုမာ(Coma) မှ အသက်ဆုံးရှုံးသည်အထိဖြစ်နိုင်သည်။ ယခုအခါ ကုထုံးပိုင်းအတွက် အာရုံစိုက်နေသည်မှာ နေထိုင်နည်းပြောင်းလဲပေးခြင်း (အစားအသောက် နှင့်လေ့ကျင့်ခန်း) ဖြစ်သော်လည်း ယင်းသို့ပြောင်းလဲပေးခြင်းကြောင့် ရောဂါဆိုးရွားမှုကို တန့်ရပ်သွားမည်ဟု မျှော်လင့်မထားပါ။ ဆီးချိုရောဂါရှင်များအတွက်တိုက်တွန်းထားသောအားကစားများနှင့် တားမြစ်ထားသော အားကစားများ ရှိသည်။ ဆီးချိုရောဂါသည် ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အစားအသောက်များကိုလည်း ရှောင်ရှားရမည်ဖြစ်သည်။ အင်ဆူလင် ထိုးရာတွင် ဆေးထိုးအပ်ကို အသုံးပြု၍ အရေပြားအောက်ထိုးခြင်းအပြင် အင်ဆူလင် ညှစ်ထုတ်ပေးမည့် ပမ့်(PUMP)**²နှင့် အင်ဆူလင်ကို အချိန်မှန် ညှစ်ထုတ်စေခြင်း နည်းလမ်းလည်း ရှိသည်။ ပမ့်ကိုသုံးသဖြင့် ၂၄ နာရီလုံးလုံး သွေးအတွင်း အင်ဆူလင် ပမာဏကို ထိန်းသိမ်းပေးထားနိုင်သည်။ အစားစား၍ အင်ဆူလင်လိုအပ်မှု ပမာဏ တိုးလာသည့် အခိုက်တွင် အင်ဆူလင်ကိုတိုး၍ လိုသလောက် ညှစ်ထုတ်ပေးရန် စီမံထားသည်။ အင်ဆူလင် မဟုတ်သော ကုသမှုမျိုး (ဥပမာ- ပဋ္ဋိပစ္စည်း တစ်မျိုးနှင့် ရင်းမြစ်ဆဲလ် (STEM CELL)**³ ကုထုံးများမှာ တိရစ္ဆာန်များကို ကုသအောင်မြင်ပြီး လူသားများ၌ စမ်းသပ်ဆဲ အဆင့်တွင်သာရှိသည်။ အမျိုးအစား -၁ သည် ပုံမှန်လုပ်နေကျအလုပ်များကို အဟန့်အတားမဖြစ်စေပေ။ လူနာက ရောဂါအကြောင်း စိတ်ဝင်စား လေ့လာထားမှု၊ အင်ဆူလင် ထိုးနည်း လေ့ကျင့်ထားမှု၊ သင့်လျော်စွာ ကုသမှု ခံယူမှု၊ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုများ၌ စည်းစနစ်ကျနရမှု၊ အင်ဆူလင်ထိုးဆေးပမာဏ အသုံးပြုခြင်း စနစ်ကျနမှုများရှိလျှင် ပုံမှန်အတိုင်း နေထိုင်သွားလာ နိုင်ပေသည်။ သို့သော် အင်ဆူလင်ကုထုံးမှာ လူနာအတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတစ်ခုဖြစ်ရသည်။ အင်ဆူလင် ထိုးခံရခြင်းကပင်လျင် အလုပ်ပိုတစ်ခု ဖြစ်နေခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ သွေးထဲရှိ သကြားဓာတ်ပမာဏ - ဂလူးကိုစ့်လယ်ဗယ် (blood glucose level)သည် အမျိုးအစား -၁ ၌ ၈၀မှ ၁၂၀ မီလီဂရမ်/ဒက်ဆီလီတာ {80-120mg/dl (4-6mmol/l)}နှင့် အနီးစပ်ဆုံးရှိနေသင့်ပါသည်။ အချို့ သမားတော်ကြီးများကမူ အင်ဆူလင် ထိုးနေရင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ မကြာခဏအလွန်အကျွံ ကျသွားတတ်ခြင်း (ဆီးချိုကျခြင်း-ဟိုက်ပိုဂလိုက်စီးမီးယား (hypoglycemia) ဖြစ်တတ်သော လူနာများ အတွက် သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ - ဂလူးကိုစ့်လယ်ဗယ် ကို ၁၄၀ မှ ၁၅၀ မီလီဂရမ်ပါ ဒက်ဆီလီတာ {140-150mg/dl (7-7.5 mmol/l)} ထားဖို့ ဆန္ဒပြုထားကြသည်။ သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ ၄၀ဝ မီလီဂရမ်ပါဒက်ဆီလီတာ {400mg/dl(20mmol/l)}ထက်ကျော်လွန်လျင် ဆီးသွားခြင်းများပြားပြီး ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ၆၀ဝ မီလီဂရမ်ပါ ဒက်ဆီလီတာ {600mg/dl(30mmol/l) } ဖြစ်လျှင်မူ ကီတုန်းဆက်စပ် အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်းကြောင့် အရေးပေါ်ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပေသည်။ ချက်ချင်း အသက်ဆုံးရှုံးစေတတ်သော ရောဂါ မဟုတ်သော်လည်း အသက်အန္တရာယ်အတွက်စိုးရိမ်ရသောအခြေအနေတွင်ရှိသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း အင်ဆူလင် ထိုးဆေးပမာဏ များလွန်းပါက သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်အလွန်အမင်း ကျသွားတတ်ခြင်း - ဟိုက်ပိုဂလိုက်စီးမီးယား အန္တရာယ်က ရှိနေပြန်သည်။ ယင်းအရေးပေါ် ရောဂါကမူ တက်ခြင်းမှသည် သတိလစ်ခြင်း အထိဖြစ်ပြီး ချက်ချင်း အသက် ဆုံးရှူံးတတ်သည်။ ပထမကုထုံးမှာ ဟိုက်ပိုဂလိုက်စီးမီးယား ဖြစ်သည်နှင့် သကြားဓာတ်အများအပြားပါ အရေးပေါ်ဂျဲလ် - ဟိုက်ဂလူးကိုစ့်ဂျဲလ် (high glucose gel)ကို လူနာ၏ ပါးစပ်ထဲထည့်ပြီး ဒက်စ်တို့သကြား (Dextrose)ကို အမြန်ထိုးခြင်းလက်ရှိအကောင်းဆုံးအရေးပေါ်ကုထုံးဖြစ်သည်။ ဒုတိယနည်းမှာ အင်ဆူလင်နှင့် အစွမ်းသတ္တိ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သောဟိုမုန်းတစ်မျိုးကို တုပ ထုတ်လုပ်ထားသည့် ဂလူကာဂွန်(Glucagon) ကို ထိုးပေးခြင်းဖြင့်လည်းကုသနိုင်သည်။ ဤရောဂါတွင်ဆေးကိုအမြန်ထိုးနိုင်ရန် လိုအပ်သဖြင့် လက်လှမ်းမှီသမျှဆေးများကို အမြန်ဆုံး အသုံးပြုသင့်သည်။ == ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂ == {{main|ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂}} ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂ သည် [[အင်ဆူလင်ကိုခုခံခြင်း]] နှင့် [[အင်ဆူလင်]]မတိုးခြင်း*² ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ယင်းနှင့်အတူ အင်ဆူလင်ထုတ်လုပ်ခြင်း လည်း အနည်းငယ် ကျဆင်းလာတတ်သည်။ အချို့လူနာများတွင်မူ အင်ဆူလင် လုံးဝ မထုတ်လုပ်နိုင်တော့ သည်လည်း ရှိသည်။ မည်သည့် အချက်က ချို့ယွင်းသည်ဟူ၍ အတိအကျ ဆိုနိုင်သေးသည်တော့ မဟုတ်။ သိရှိရသလောက် ချို့ယွင်းချက်များကို တူရာတူရာစု၍ [[ဆီးချိုအမျိုးအစားများ]] ခွဲခြားထားရခြင်းဖြစ်သည်။ [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]] မှာ အဖြစ်အများဆုံး အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ [[ဆီးချို-၂]]၏ အစောပိုင်း အဆင့်တွင် ရောဂါဖြစ်စေသော အဓိက ချို့ယွင်းချက်မှာ အင်ဆူလင်၏ အစွမ်းသတ္တိမတိုးခြင်း တနည်းအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်က [[အင်ဆူလင်ကိုခုခံခြင်း]] ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ယင်းအဆင့်တွင် သွေးအတွင်းရှိ အင်ဆူလင် ပမာဏသည် များ၍နေသည်။ ဤအဆင့်၌ သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏကို လျှော့ချရန်အတွက် အင်ဆူလင်အပေါ်တုံ့ပြန်မှုတိုးစေရန် (တနည်း- အင်ဆူလင်တိုးစေရန်) ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖြစ်စေ [[အသည်း]]မှ [[ဂလူးကိုစ့်]] (Glucose) ဓာတ် ထုတ်လုပ်မှုကို တားဆီးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖြစ်စေ ဆေးဝါးများပေးကြသည်။ ရောဂါ အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာသောအခါ အင်ဆူလင် ထုတ်လုပ်မှု ပါ ကျဆင်းလာသည်။ ထိုအခါ [[အင်ဆူလင်ကုထုံး]] ပါ လိုအပ်လာရလေ့ရှိသည်။ ဆီးချို-၂ ဖြစ်စေသော ရောဂါ အကြောင်းရင်းနှင့် ရောဂါဖြစ်စဉ်အပေါ် သုံးသပ်ထားသော သီအိုရီ မြောက်မြားစွာ ရှိသည်။ [[ဝမ်းဗိုက်ပိုင်းအဆီများခြင်း (Abdominal obesity)]] (ခါး ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုယ်တွင်းကလီစာများ အဆီဖုံးခြင်း ) သည် [[အင်ဆူလင်ကိုခုခံခြင်း]] ဖြစ်နိုင်စွမ်း(Risk) ရှိသည်။ ဝမ်းဗိုက် အဆီပြင်သည် အဒီပိုကိုင်းစ် (Adipokines) ဓာတုပစ္စည်းကို ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အဒီပိုကိုင်းစ်သည် [[ဂလူးကိုစ့်]] ထိန်းသိမ်းရေးစနစ် ကို ကျဆင်းစေသည်။ အဆီများ အဝလွန်ခြင်းကို [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]] ဖြစ်သူများ၏ ၅၅ ရာခိုင်နှုန်းတွင် တွေ့ရသည်။ အခြား ဖြစ်နိုင်စွမ်း အချက်များတွင် အသက်အရွယ် ကြီးလာခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ( [[မြောက်အမေရိက]]ရှိ အသက်ကြီးသူများ၏ ၂၀ရာခိုင်နှုန်းတွင် ဆီးချိုရှိသည်။) ထို့ပြင် မိသားစုရောဂါ ရာဇဝင် လည်းပါဝင်သည်။ (အမျိုးအစား-၂ သည် ဆွေမျိုး အရင်းအခြာအတွင်း ဆီးချိုရောဂါ ရှိမှုနှင့် အတော်လေး ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှုရှိသည်။) နောက်ဆုံးဆယ်စုနှစ်အတွင်းတွင် [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]] သည် ကလေးငယ်များနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များတွင်ပါ အဖြစ်များလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်မှာ အချို့နေရာများရှိ ကလေးငယ်များ ဤဆယ်စုနှစ် အတွင်း အဝလွန်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေမည်။ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ကလည်း ဆီးချို လတ်တလော အဖြစ်များလာရခြင်းအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိမည်။ ဆီးအတွင်း [[ဘစ်ဖီနောအေ (Bisphenol A)]] တွေ့ရှိရခြင်း နှင့် [[ဆီးချို-၂]] ဆက်စပ်မှုကို တွေ့ရသည်။ [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]]ကို ရှေးဦးစွာ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်း ကစီဓာတ်- [[ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်]] Carbohydrate ဓာတ် စားသုံးမှု လျှော့ချခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ချခြင်း များဖြင့် ကုသသည်။ ၎င်းတို့က အင်ဆူလင်တိုးမှု (တနည်း- [[အင်ဆူလင်ကိုခုခံခြင်း]] Insulin Resistanceအားလျော့နည်းစေခြင်း )ကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ တခါတရံ၌ ဤသို့ထိန်းသိမ်းရုံမျှနှင့် ကျေနပ်ဖွယ် သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကို ရရှိကောင်း ရရှိနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် [[အင်ဆူလင်ကိုခုခံခြင်း]] ဖြစ်နိုင်စွမ်း(Risk) မှာ လျော့ကျမသွား။ ထို့ကြောင့် အစားအသောက်၊ လေ့ကျင့်ခန်းနှင့် ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ခြင်း များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုသည်။ နောက်တစ်ဆင့်မှာမူ (လိုအပ်ပါက) [[ဆီးချိုသောက်ဆေးများ]] (Oral Hypoglycemic Drugs) ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ အမျိုးအစား-၂ တွင် အင်ဆူလင်ထုတ်လုပ်မှုသည် အနည်းငယ်သာ ကျဆင်းတတ်သဖြင့် (အင်ဆူလင် ကုထုံးကို မသုံးသေးဘဲ ) [[ပန်ကရိယ]]၏ [[ဘီတာဆဲလ်]]မှ [[အင်ဆူလင်]]ကို ကိုယ်တိုင်ထုတ်လုပ်နိုင်စေရန် အားပေးသော သောက်ဆေးမျိုး( ဥပမာ ဆာဖွန်နိုင်းယူရီးယား- [[Sulfonyluria]]) ပေးနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် အသည်းမှ ဂလူးကိုစ့်-သကြားဓာတ် ထုတ်လုပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးပြီး အင်ဆူလင်ခုခံမှု ကိုလျှော့ချပေးသော သောက်ဆေး(ဥပမာ မက်ဖော်မင်-[[Metformin]]) ပေးနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် [[အင်ဆူလင်ကိုခုခံခြင်း]]ကို အတော်များများ လျှော့ချပေးနိုင်သော သောက်ဆေး (ဥပမာ သိုင်ရာဇိုလီ ဒိုင်နီဒီအုန်း- [[Thiazolidinediones]]) ကိုပေးနိုင်သည်။ သောက်ဆေးပေးပြီးကုသခြင်းသည် ရောဂါနှောင်းပိုင်းတွင် [[အင်ဆူလင်]]ထုတ်လုပ်သော [[ဘီတာဆဲလ်]]များ ထပ်မံပျက်စီးခြင်းကြောင့် လူနာအပေါ် ဆေး၏ သက်ရောက်မှု ကျဆင်းလာမည်။ ထိုအချိန်တွင် သကြားဓာတ်ပမာဏကို ပုံမှန်သို့မဟုတ် ပုံမှန်နီးပါး ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် အင်ဆူလင်ကုထုံးကို သုံးရမည်ဖြစ်သည်။ '''အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်''' [[ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို]]ကို အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ထားသည်မှာ ကိုယ်ဝန်ရှိသည့် အချိန်တွင် စတင် တွေ့ရှိရသော မည်သည့် ဆီးချိုတက်မှုမျိုးကို မဆို ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုဟု ခေါ်ဆိုရန်ဖြစ်သည်။ ဤအဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ချက် အရဆိုလျင် လူနာသည် ယခင်ကတည်းက ဆီးချို ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ရောဂါဖြစ်နေမှန်း မသိဘဲ ကိုယ်ဝန်ဆောင်သည့် အခါတွင်မှာ ရောဂါဖြစ်နေကြောင်း စတင်သိရှိရခြင်းမျိုး သို့တည်းမဟုတ် ဆီးချိုဖြစ်ချိန်နှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ကာလ တိုက်ဆိုင်သွားခြင်းမျိုး များလည်း ပါဝင်ရပေတော့မည်။ '''ဖြစ်နိုင်ချေအချက်များနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ''' {{for | ဆီးချိုရောဂါလက္ခဏာများ | ဆီးချိုရောဂါလက္ခဏာများ}} -ယခင် ကိုယ်ဝန်ဆောင် ကာလများတွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုဖြစ်ဖူးခြင်း သို့မဟုတ် သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ ပုံစံတကျမရှိခြင်း -ဆွေမျိုးရင်းခြာထဲတွင် ဆီးချို-၂ ဖြစ်ဖူးခြင်း -သက်ကြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း အများအားဖြင့် ၃၅ နှင့်အထက်) -လူမျိုး( အဖြစ်များသောလူမျိုးများမှာ အာဖိရကန်-အမေရိကန်များ၊ အာဖရို-ကာရေဘီယန်များ၊ အမေရိကန် များ၊ ပစိဖိတ် ကျွန်းသားများ နှင့် အိန္ဒိယနွှယ် လူမျိုးများ ဖြစ်သည်) -ကိုယ်အလေးချိန်များသူများ အဝလွန်သူများ -ယခင်ကိုယ်ဝန်တွင် ကလေးထွားခြင်း(၈ပေါင်၁၂အောင်စထက်များခြင်း) - ယခင်ကိုယ်ဝန်တွင်ပုံမမှန်ခြင်းတစ်ခုခုဖြစ်ဖူးခြင်း -ယင်းအချက်များအပြင် ဆေးလိပ်သောက်သူများတွင် ဖြစ်နိုင်ချေ ၂ ဆများသည်ဟုလည်း သိရသည်။ ၄၀မှ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုရှင် များ တွင်မူ တင်ပြခဲ့သော ဖြစ်နိုင်ချေ များကို ရှာမတွေ့ရပြန်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးအားလုံးကို ဆီးချိုစစ်ဆေးရန် တိုက်တွန်းကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုသည်များမှာ မည်သည့် ရောဂါလက္ခဏာမှ ပြလေ့မရှိ။ အချို့တွင်မူ ရေငတ်ခြင်း၊ ဆီးသွားခြင်း၊ နုံးခြင်း ပျို့ခြင်းအန်ခြင်း၊ ဆီးအိမ်အတွင်းပိုးဝင်ခြင်း နှင့် အမြင်အာရုံဝေဝါးခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ '''နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ''' ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို သည် မိခင်နှင့်ကလေး နှစ်ဦးစလုံးကို အန္တရာယ်ပြုနိုင်သည်။ သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ များလေလေ ရောဂါနောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်နိုင်ချေ များလေလေ ဖြစ်သည်။ သေချာစွာ ကုသထားလျင်မူ ရောဂါနောက်ဆက်တွဲ အချက်အတော်များများကို လျှော့ချနိုင်သည်။ ကလေးတွင် ကြီးထွားမှုနှင့် ဓာတုဆိုင်ရာ ပုံမမှန်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ကလေးထွားခြင်းနှင့် ကလေးသေးခြင်း နှစ်မျိုးလုံး ဖြစ်နိုင်သည်။ ကလေးထွားလျှင်မူ ကိရိယာနှင့်မွေးရခြင်း(ဥပမာ ညှပ်ဆွဲမွေးခြင်း၊ လေစုပ်စက်နှင့်မွေးရခြင်း၊ ဗိုက်ခွဲမွေးရခြင်း) များ လုပ်ရဖို့များသည်။ ရိုးရိုးမွေးပါက ကလေးပခုံးတစ်ခြင်း၃*** ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။ ကလေးထွားခြင်းသည် သာမန် ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ၏ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင် ဆီးချိုသည် များ၏၂၀ ရာခိုင်နှုန်းတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်ဟု လေ့လာချက် တစ်ခုက ဆိုထားသည်လည်း ရှိသည်။ သို့သော် ဤကိန်းဂဏန်းများကို အလုံးစုံ မယုံကြည်အပ်သေး။ ဤဘာသာရပ်မှာ သုတေသန လုပ်ရခြင်းများ လွန်စွာရှုပ်ထွေးသည့် အပိုင်းဖြစ်သည်။ မွေးကင်းစ ကလေးများတွင် သွေးအတွင်း သကြားဓာတ် ကျဆင်းခြင်း၊ အသားဝါခြင်း၊ သွေးနီဥများခြင်း နှင့် ကယ်လစီယမ် ဓာတ်နည်းခြင်း မက်ဂနီဆီယမ်ဓာတ်နည်းခြင်း များဖြစ်နိုင်သည်။ အသက်ရှူကြပ်ခြင်း လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ '''ရောဂါအလားအလာ''' ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို သည်များသည် မီးဖွားပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ရောဂါပျောက်ကင်းသွားတတ်သည်။ ဒုတိယအကြိမ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်သော် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို ဖြစ်နိုင်နှုန်းမှာ လူမျိုးအလိုက် ၃၀မှ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ဖြစ်နိုင်ချေ ရှိသည်။ ပထမကိုယ်ဝန်နှင့် ဒုတိယကိုယ်ဝန် သားဆက်ခြားကာလ တစ်နှစ်အတွင်း ဖြစ်နေပါက ဆီးချိုပြန်ဖြစ်နိုင်ချေ ပိုများသည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို ဖြစ်ဖူးသူများသည် အနာဂတ်တွင် ဆီးချိုအစစ် ဖြစ်နိုင်ချေများသည်။ Navajo study အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင် ဆီးချိုသည်များ၏ နောက် ၁၁ နှစ်အကြာ ဆီးချိုအစစ် ဖြစ်နိုင်ချေမှာ ၅၀မှ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ အခြားလေ့လာမှု တစ်ခုအရမူ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို ဖြစ်ပြီး နောက် ၁၅ နှစ်အကြာ တွင် ဆီးချိုဖြစ်နိုင်ချေမှာ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အထက် ဖြစ်သည်။ '''ကုသမှု''' ကုသမှုတွင် အရေးကြီးသည့် ရည်မှန်းချက်မှာ မိခင်နှင့် ကလေး၏ အသက် အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ သွေးအတွင်း သကြားဓာတ် ပမာဏကို လျှော့ပေးခြင်းဖြင့် မိခင်နှင့်ကလေး၏ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးရန် ရည်၇ွယ် ထားသည်။ သို့ရာတွင် [[ဗိုက်ခွဲမွေးရခြင်း]] (LSCS)နှင့် မီးဖွားကာနီး အသေအပျောက်များခြင်း ကို လျှော့ချနိုင်သည်ဟု သက်သေမပြနိုင်သေးပါ။ လေ့ကျင့်ခန်း၊ အစားအသောက်၊ ဆေးဝါးနှင့် [[အင်ဆူလင်]]ကို သုံး၍ကုသရသည်။ '''စောဒက''' [[ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို]] သည် အငြင်းပွားမှုများသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို ကို ရောဂါတစ်ခုအနေနှင့် ဆိုနိုင်မဆိုနိုင် ဟူသည်မှာလည်း မေးခွန်းတစ်ရပ်ဖြစ်နေသည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုသည်ဟု ကင်ပွန်းတပ်ခံရသော အမျိုးသမီးများမှာလည်း အကြောင်းမဲ့ ဗိုက်ခွဲမွေးခြင်း စသည်တို့ အပြုခံရဖို့ အခွင့်အတော်များနေသည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုကို ဆေးပေးကုသ ထားခြင်းသည် ဗိုက်ခွဲမွေးခြင်း (LSCS)အပေါ် မည်သို့သက်ရောက်နိုင်သည်ကိုလည်း သက်သေပြနိုင်ခြင်းကလည်း မရှိပေ။ == အခြားဆီးချိုများ == အခြားဆီချိုများ ဟူ၍ သီးသန့်သတ်မှတ်ထားရသည်မှာ ရောဂါအကြောင်းရင်း တိကျစွာ ရှာတွေ့ထားသော သို့မဟုတ် တိကျစွာသတ်မှတ်နိုင်သော ဆီးချိုရောဂါများကို စုဝေးထားလို၍ ဖြစ်သည်။ လက်တွေ့တွင်မူ ဆီးချိုရောဂါသည် အများစုကို အကြောင်းရင်း အတိအကျ ရှာဖွေနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ ယေဘုယျအားဖြင့် ဆီးချို-၁ နှင့် ဆီးချို-၂ တစ်ခုခုအတွင်း ထည့်သွင်းစဉ်းစား ကုသကြလေ့ရှိသည်။ စင်စစ် ရောဂါတစ်ခုဖြစ်လျှင် တိကျသော ရောဂါအကြောင်းရင်း ရှိမည်သာ ဖြစ်သည်။ ဆီးချိုရောဂါတိုင်းတွင် ရောဂါတစ်ခုကို တွေ့ရတိုင်း တိကျသောအကြောင်းရင်းများ ရှာမတွေ့နိုင်သေးသည်မှာ သုတေသန လိုအပ်ချက် သာလျှင်ဖြစ်သည်။ သုတေသနများ ပိုမိုပြုလုပ်နိုင်လျင် ယခင်က ဆီးချို-၁ သို့မဟုတ် ဆီးချို-၂ ဟု ခြုံငုံသမုတ်ခဲ့သော လူနာအချို့ကို ၎င်းတို့၏ ရောဂါအကြောင်းရင်း အလိုက် သီးသန့်ပြန်လည် ခွဲခြား ထုတ်ပြန်နိုင်မည် ဖြစ်၏။ အောက်ပါအကြောင်းများမှာ ယနေ့ခေတ် တွေ့ရှိရသမျှ တိကျသော ရောဂါအကြောင်းအချို့ ဖြစ်သည်။ ''' မျိုးရိုးဗီဇ''' မျိုးရိုးဗီဇ ဗေဒအနေနှင့် ဘီတာဆဲလ်ကို ထိန်းချုပ်သော ဂျင်းန် (Gene) ထွန်းခြင်း၁ ကြောင့်လည်း လူသား၏ ဘီတာဆဲလ် လုပ်ငန်းဆောင်တာ များ ပျက်ယွင်းသည်ကို တွေ့ထားသည်။ သာမန်အားဖြင့် ကုခန်းနယ်ပယ်တွင် ဤအမျိုးအစားကို ဆီးချို-၁ ထဲထည့်၍ ကုသနေကြရသည်။ ဤလည်း မျက်စေ့လည်စရာ တစ်ချက်ပင်။ ''' [[အင်ဆူလင်]]''' [[ဆီးချို-၁]]နှင့် [[ဆီးချို-၂]] တို့တွင် ဆီးချိုဖြစ်ရသည်မှာ အင်ဆူလင် ထုတ်လုပ်မှုကျဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် အင်ဆူလင်၏အစွမ်းသတ္တိကို ခန္ဓာကိုယ်က ခုခံခြင်းမျိုး နှင့် ဆက်စပ်သည်။ အင်ဆူလင် ထုတ်လုပ်မှုလည်း မကျဆင်း ခန္ဓာကိုယ်ကလည်း အင်ဆူလင်အစွမ်းသတ္တိကို မခုခံပါဘဲလျက် ဆီးချိုဖြစ်နိုင်ပါသလား။ ဖြစ်နိုင်ပါ၏။ [[ပန်ကရိယ]] [[ဘီတာဆဲလ်]]က ထုတ်လုပ်လိုက်သော [[အင်ဆူလင်]]ကိုယ်နှိုက်က အရည်အသွေးမကောင်း လျှင် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤကိစ္စတွင် အင်ဆူလင်စွမ်းရည် အပြည့်အဝ မဖော်ဆောင်နိုင်သဖြင့် ဆီးချိုဖြစ်ရသည်။ ၎င်းကိုလည်း အခြားဆီးချိုအမျိုးအစားများ ထဲတွင် ထည့်သည်။ '''ပန်ကရိယဂလင်းကို တိုက်ရိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း''' ပန်ကရိယ ဂလင်းပျက်စီးလျင်လည်း မလွဲမသွေ ဆီးချိုဖြစ်ရမည်။ ဤအပိုင်းကိုလည်း ဆီးချို-၂ ထဲတွင်လည်း မကြာခဏ ထည့်ထားရလေ့ရှိသဖြင့် ဆေးပညာနှင့် မရင်းနှီးသူများအဖို့ မျက်စိလည်စရာ ကောင်းနေပေတော့မည်။ အမှန်မှာ နာတာရှည်ပန်ကရိယရောင်ရောဂါ ၂ ကြောင့်ဆီးချိုလက္ခဏာ ပေါ်လာခြင်းမျိုးကို သုတေသီ အဆင့်အားဖြင့် အခြားအမျိုးအစား ထဲထည့်ထားသည်။ ပန်ကရိယဂလင်း ကို ခွဲစိတ်ပြီး ထုတ်ထားလျှင်လည်း ဆီးချိုဖြစ်နိုင်၍ ယင်းကိုလည်း အခြားအမျိုးအစားထဲ ထည့်ရမည်ပင် ဖြစ်သည်။ '''[[အင်ဆူလင်ဆန့်ကျင်ဟိုမုန်းများ(Counterinsulin Hormones)]]''' ထို့ပြင် [[အင်ဆူလင်ဆန့်ကျင်ဟိုမုန်းများ]] (Counterinsulin hormones)အလွန်အမင်း များပြားနေခြင်း ကြောင့်လည်း ဆီးချိုဖြစ်တတ်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင်မူ များနေသော အင်ဆူလင်ဆန့်ကျင်ဟိုမုန်းများကို ဖယ်ရှားပစ်ရုံနှင့် ဆီးချိုပျောက်ကင်းနိုင်သည်။ ဤကား ထူးခြားမှုတည်း။ ဥပမာအားဖြင့် -မြန်မာများနှင့် အကျွမ်းမဝင်လှသော [[ကူးရှင်း]]ရောဂါလက္ခဏာစု (Cushion Syndrome) စသည့်ရောဂါများတွင် အင်ဆူလင်ဆန့်ကျင်ဟိုမုန်းများ အလွန်များပြားနေသည်။ '''ဆေးဝါးများ''' အချို့ဆေးဝါးများသည် အင်ဆူလင် ထုတ်လုပ်မှုကို ပိတ်ပင်သည်။ အချို့အဆိပ်သင့် ပစ္စည်းများကလည်း ပန်ကရိယ ဘီတာဆဲလ်ကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။ ယင်းတို့ကိုလည်း ဤအမျိုးအစားထဲ ထည့်သွင်းရသည်။ '''ဆေးဝါးများ''' အချို့ဆေးဝါးများသည် အင်ဆူလင် ထုတ်လုပ်မှုကို ပိတ်ပင်သည်။ အချို့အဆိပ်သင့် ပစ္စည်းများကလည်း ပန်ကရိယ ဘီတာဆဲလ်ကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။ ယင်းတို့ကိုလည်း ဤအမျိုးအစားထဲ ထည့်သွင်းရသည်။ == ဆီးချိုရောဂါလက္ခဏာများ == [[File:three sign of diabetes.jpg | right | frame | ပုံ-၁။ [[ဆီးချို]]၏ ထင်ရှားသော အမှတ်လက္ခဏာ သုံးခုကား [[ဆီး]]သွားများခြင်း၊ [[ရေ]]ငတ်ခြင်းနှင့် [[အစာ]]စားများခြင်း တို့ဖြစ်၏။]] ၎င်း [[ရောဂါလက္ခဏာ]] များသည် [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]] တွင် ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်မှ လပိုင်းအတွင်း အလွန်လျင်မြန်စွာ ပေါ်ပေါက်ပြီး ပိုမိုထင်ရှားလေ့ရှိ၏။ အထူးသဖြင့် ကလေးသူငယ် များတွင် ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ပေါ်လာတတ်သည်။ [[ဆီးချို-၂]] တွင်မူ အဆိုပါ ရောဂါလက္ခဏာများသည် ပိုမိုနှေးကွေးစွာ ပေါ်ပေါက်လေ့ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံ လုံးဝမပေါ်ပေါက်ဘဲလည်း ရှိတတ်သည်။ ထူးခြားသည်မှာ [[ဆီးချို-၁]] တွင် လူနာသည် (အစားကို ပုံမှန်သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက် ပို၍စားလေ့ရှိသော်ငြား) မြန်ဆန်ပြီး ထင်ရှားသော ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း (ပိန်ခြင်း)ကြောင့်ရောဂါကို စတင် သတိထားမိတတ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။( “စားသလောက်ပိန်သည် “ဟု ဆိုကြသည်။) စိတ်နုံးချိခြင်း(Mental fatigue) လည်း ဖြစ်တတ်သည်။ [[သွေး]]အတွင်း [[သကြား]]ဓာတ်ပမာဏ မြင့်တက်လာပြီး [[ကျောက်ကပ်]]က ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ပမာဏထက် ကျော်လွန်သောအခါတွင် [[ဆီး]]ထဲတွင် သကြားဓာတ် များလာတော့သည်။ သကြားဓာတ်ကြောင့် ဆီး၏ ရေဆွဲငင်အား ( Osmotic pressure) မြင့်တက်လာပြီး ရေကိုစုပ်ယူသဖြင့် ရေဓာတ်အများအပြား ဆီးထဲတွင်ပါသွားသည်။ (ဆီးပမာဏနှင့် ဆီးသွားသည့် အကြိမ်ရေများသည်။) ဆီးသွားခြင်းများ သဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ ရေဓာတ် ဆုံးရှူံး၏။ ထိုအခါ ရေငတ်၏။ ရေငတ်သဖြင့် ရေအများအပြားသောက်သည်။ ရေအများအပြားသောက်သဖြင့် ဆီးပိုသွားပြန်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ရေငတ်ခြင်း၊ဆီးသွားများခြင်း သံသရာလည်သည်ကို အမှတ်လက္ခဏာအနေနှင့် တွေ့ရ၏။ '''အမြင်အာရုံမှုန်ဝါးခြင်း''' သွေးထဲတွင် သကြားဓာတ် ပမာဏများခြင်း (ဆီးချိုတက်ခြင်း) ကြာမြင့်လာ သောအခါ မျက်လုံးမှန်ဘီလူး(Lens) ပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲလာသည်။ ထိုအခါ အမြင်အာရုံများ ပြောင်းလဲချို့ယွင်း လာလေသည်။ သကြားဓာတ်ပမာဏ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်ဖြစ်သောအခါ မျက်လုံးမှန်ဘီလူး ပုံသဏ္ဌာန်လည်း ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်ဖြစ်သွားပြန်သည်။ ထိုအခါ အမြင်အာရုံလည်း ပြန်လည်ကြည်လင် သွားတတ်ပြန်၏။ မျက်မှန် ခဏခဏလဲရသည် အမြင်အာရုံ မကြာခဏပြောင်းလဲခြင်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုတတ်ကြသည်။ အမြင်အာရုံလျင်မြန်စွာ ကျဆင်းခြင်းသည် ဆီးချို-၁ ၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာတစ်ချက် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ အမြင်အာရုံလျင်မြန်စွာ ကျဆင်း ပြောင်းလဲလာသော လူငယ်များကို ဆီးချို-၁ဖြစ်နိုင်သလားဟူ၍ စဉ်းစားသတိထား ရသည်။ ဆီးချို-၂ တွင်မူ အမြင်အာရုံပြောင်းလဲခြင်း မှာ လူငယ်များလောက် မမြန်ဆန်။ သို့သော် သိသာထင်ရှားတတ်သည်ပင် ဖြစ်၏။ '''ဒီကေအေ (DKA)''' [[ဆီးချို-၁]]လူနာများသည် [[ကီတုန်းဆက်စပ်အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်း]] အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် ရောဂါလက္ခဏာ စတင်ပြသလေ့ ရှိတတ်သည်။ ယခင်က ရောဂါမဖြစ်ဖူးဘဲ ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်အတွင်း ဤအခြေအနေနှင့် ရောက်လာလေ့ရှိတတ်သည်။ ဤအခြေအနေ တွင် လူနာ၏ ရှူထုတ်လိုက်သော လေတွင် လက်သည်းဆိုးဆေးကဲ့သို့ (Acetone နံ့) ရသည်။ လူနာသည် အသက်ရှူမြန်သည့်အပြင် အသက်ကို ရှိူက်ပြီးရှူသည်။ (Kaussmaul’s breathing ) ဆီးသွားများသည်။ ပျို့သည်။ အန်သည်။ ဗိုက်အောင့်တတ်သည်။ သတိချို့ယွင်းခြင်း သတိလစ်ခြင်းများ ဖြစ်တတ်သည်။ စစ်ဆေးကြည့်လျှင် သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ မြင့်တက်နေသည်ကို တွေ့ရမည်။ ဆိုးရွားသော ဒီကေအေတွင် [[ကိုမာ (Coma )]]ရပြီးသေသည်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဒီကေအေ [[ကီတုန်းဆက်စပ်အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်း]] သည် အရေးပေါ် အခြေအနေဖြစ်ပြီး ဆေးရုံချက်ချင်းတင်ရန် လိုသည်။ '''[[ကီတုန်းဓာတ်မများဘဲရေဆွဲအားလွန်သတိလစ်ခြင်း(Non-ketotic hyperosmolar coma)]]''' ရှားပါးသော်ငြား အခြားဆိုးရွားသော ပြဿနာတစ်ခုမှာ ဆီးချိုအလွန်တက်ပြီး ရေဆွဲအားလွန်သတိလစ်ခြင်း (Non-ketotic hyperosmolar coma) [2] ဖြစ်သည်။ ဤပြဿနာကို ဆီးချို-၂ လူနာများ တွင် ပိုမိုတွေ့ရပြီး ပြဿနာ ဖြစ်ရသည်မှာ ဆီးချိုအတက်လွန်ခြင်းနှင့် ရေဓာတ်ဆုံးရှူံးခြင်း ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသက်ကြီးသော လူနာများသည် သတိလစ်ခြင်း ပုံစံမျိုးစုံနှင့် ရောက်လာပါက ဤပြဿနာကို စဉ်းစားရသည်။ [[File:aligncenter size-full wp-image.png | frame | right | ပုံ-၂]] '''ဆီးချို-၁နှင့်၂တို့၏ ယေဘုယျကွာခြားသောရောဂါလက္ခဏာများ''' ယေဘုယျအားဖြင့် ဆီးချို-၁သည် အသက်(၄၀) အောက်တွင် ဖြစ်လေ့ရှိပြီး ဆီးချို-၂ သည် အသက်(၄၀) အထက်တွင် ဖြစ်လေ့ရှိသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ဆီးချို-၁ လူနာ များသည် အဝလွန်ခြင်း နှင့်တွဲလေ့မရှိဘဲ (တစ်ခါတစ်ရံ ရောဂါ စတင်တွေ့ရှိချိန်၌ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ ပိန်လာခြင်းများပင် ဖြစ်တတ်သေးသည်။) ဆီးချို-၂ လူနာများမှာ အဝလွန်ခြင်းနှင့် တွဲလေ့ရှိသည်။ ဆီးချို-၂ လူနာတို့သည် နှလုံးရောဂါ နှင့်လေဖြတ်ရောဂါတို့ နှင့် ပိုမိုတွဲလေ့ရှိပြီး ရောဂါ စတင်တွေ့ရှိချိန်တွင်ပင်လျှင် သွေးတိုးခြင်း၊ နှလုံးသွေးငတ်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပြီးနေသည်ကိုလည်း တွေ့ရတတ်သည်။ == ရောဂါအမည်တပ်ခြင်း == [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]]နှင့် [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]] (၏အချို့သောပြဿနာများ) တွင် ကာလတိုအတွင်း ဆီးသွားများခြင်း၊ ရေငတ်လွန်ခြင်းနှင့် တစ်ခါတရံ ကိုယ်အလေးချိန်ကျလာခြင်း တို့ကို တွေ့ရခြင်းအားဖြင့် ရောဂါအမည်ကို မြန်ဆန်စွာ တပ်နိုင်လိုက်ကြသည်။ အဆိုပါ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ရက်ပိုင်းအတွင်း သို့မဟုတ် ရက်သတ္တပတ်ပိုင်း အတွင်း၌ပင် တစ်နေ့တခြား ဆိုးသည်ထက် ဆိုးလာတတ်သည် ကိုတွေ့ရသည်။ [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]] ရောဂါသည်များ ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်သည် ရောဂါအမည်တပ်သည့်ကာလ၌ [[ကီတုန်းဆက်စပ်အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်း]] ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]] မှအပ အခြားဆီးချိုအမျိုးအစားများတွင်မူ အခြားသော အကြောင်းများဖြင့် ရောဂါကို ရှာတွေ့တတ်သည်။ '''ရောဂါရှာတွေ့စေသောအကြောင်းများ''' ရောဂါကို ရှာတွေ့စေသော အခြားအကြောင်းများကို ဖော်ပြရလျှင်.. * ပုံမှန်ဆေးစစ်စဉ်တွေ့ခြင်း၊ * အခြားရောဂါကို ရှာဖွေစဉ်ရှောင်တခင်တွေ့ခြင်း၊ * မျက်စိမှုန်သဖြင့် စစ်ဆေးစဉ်တွေ့ရှိခြင်းနှင့် * အကြောင်းမဲ့ နုံးချိခြင်းကြောင့် စစ်ဆေးစဉ်တွေ့ခြင်းစသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့မှ အပြင်အပအားဖြင့် ဆီးချိုကို ရှာတွေ့သည်မှာ ဆီးချို၏ နောက်ဆက်တွဲရောဂါများ ဖြစ်သော.. * နှလုံးရောဂါ၊ * လေဖြတ်ရောဂါ၊ * အာရုံကြောရောဂါနှင့် * အနာမကျက်ခြင်း၊ * မျက်စိမှုန်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သောရောဂါအချို့နှင့် * ကိုယ်ဝန်သည်များ ကလေးထွားထွားမွေးခြင်း * သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်ကျသွားခြင်း စသောအကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်၍လည်း ဆီးချိုကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိလာတတ်သည်။ '''ဆီးချိုရောဂါဟုသတ်မှတ်ပုံ''' ဆီးချိုရောဂါ၏ အမှတ်အသားကား သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏ (အမြဲ သို့မဟုတ် မကြာခဏ) မြင့်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ အောက်ပါအချက်များမှ တစ်ချက်ကိုတွေ့လျှင် ဆီးချိုရောဂါဟူ၍ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ (၁)မနက်စာမစားမီ ဂလူကိုမီတာဖြင့် တိုင်းတာသော အခါ သွေးရိုးရိုးအတွင်း (Whole blood-သွေးရည်ကြည် အပြင် သွေးကိုဖွဲ့စည်းထားသော အခြားအရာအားလုံးပါဝင်သည် ) သကြားဓာတ်ပမာဏ 6.1mmol/l ထက်များခြင်း(fasting blood glucose ≥ 6.1 mmol/l) (၂)အိုဂျီတီတီ (Oral glucose tolerent test) စစ်ဆေးမှုအရ ဂလူးကိုစ့် ၇၅ ဂရမ် သောက်ပြီး ၂ နာရီအကြာတွင် ဂလူကိုမီတာဖြင့် သွေးရိုးရိုးအတွင်း (Whole blood-သွေးရည်ကြည် အပြင် အခြားအရာ အားလုံးပါဝင်သည် ) သကြားဓာတ်ပမာဏ 11.1mmol/l ထက်များခြင်း (၃)သကြားဓာတ်များသော လက္ခဏာနှင့်တကွ (ဂလူကိုမီတာနှင့် )ရှောင်တခင် သွေးရိုးရိုးအတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကိုစစ်ဆေးရာ 11.1mmol/l ထက်များခြင်း ---- ကိုးကား။ ။ Elizavetinskaya Hospital (Russian Federation; St Petersburg;) ဓာတ်ခွဲခန်း—ဇယား-[1] ဇယား[1] ---- :အကယ်၍ သကြားဓာတ်ပမာဏ တက်နေပါက နောက်နေ့တွင် ထပ်မံစစ်ဆေးရမည်။ သမားတော်အများစုမှာ မနက်စာမစားမီ ဂလူကိုမီတာနှင့် စစ်ဆေးသော သွေးရိုးရိုးအတွင်း သကြားဓာတ် (သွေးရည်ကြည်နှင့်အနှောများပါဝင်သည်) 6.1mmol/l ထက်များခြင်းနှစ်ကြိမ်ဖြစ်ပါက ဆီးချိုဟု ရောဂါအမည်တပ်ရန် စဉ်းစားပါသည်။ :(အစာမရှိမီသကြားဓာတ်ပမာဏ-fasting blood glucose ≥ 6.1 mmol/l နှစ်ကြိမ်နှင့်အထက် ) ''' အစာမရှိ-သကြားဓာတ်ပုံမမှန်ခြင်းသတ်မှတ်ချက်(impaired fasting glucose)''' မနက်စာမစားမီ သွေးရိုးရိုးအတွင်း(Whole blood) သကြားဓာတ်ပမာဏ 6.1 mmol/l ထက်နည်းနေသည် မှန်သော်လည်း 5.5 mmol/l ထက်များနေပါက အစာမရှိ-သကြားဓာတ်ပုံမမှန်ခြင်း (impaired fasting glucose) ဖြစ်နေသည် ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ ''' အိုဂျီတီတီစမ်းသပ်မှု-သကြားဓာတ်ပုံမမှန်ခြင်းသတ်မှတ်ချက်(impaired glucose tolerent test)''' တစ်ဖန် အိုဂျီတီတီ စမ်းသပ်မှု၌ သကြားဓာတ်ပမာဏ 11.1mmol/l အောက် ရရှိသော်လည်း 7.8 mmol/l အထက် တွေ့ရှိရလျှင်လည်း အိုဂျီတီတီစမ်းသပ်မှု-သကြားဓာတ်ပုံမမှန်ခြင်း (impaired glucose tolerent test) ဟုခေါ်ဝေါ်သည်။ '''အကြိုဆီးချိုများ''' ၎င်း အစာမရှိ-သကြားဓာတ်ပုံမမှန်ခြင်း နှင့် အိုဂျီတီတီစမ်းသပ်မှု-သကြားဓာတ်ပုံမမှန်ခြင်း ဖြစ်ရပ်နှစ်ရပ်စလုံးကို အကြိုဆီးချိုအဆင့် ဟူ၍ သတ်မှတ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းပြဿနာနှစ်ခုမှာ နောင်တစ်ချိန် ဆီးချိုစင်စစ် (သို့တည်းမဟုတ် နှလုံးရောဂါများ) ဖြစ်ရန် လွန်စွာ အားပေးသော ပြဿနာများ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ''' ဂလိုင်ကိတ်တက်ဟေမိုဂလိုဘင်(Glycated haemoglobin/HbA1C)ဆက်စပ်မှု''' ဂလိုင်ကိတ်တက်ဟေမိုဂလိုဘင် (HbA1C) 6.0% နှင့်အထက် ကို ပုံမမှန်အခြေအနေ ဟု ဓာတ်ခွဲခန်းအများစုက လက်ခံထားသည်။ HbA1C ကို အခြေခံအားဖြင့် ( HbA1C သည် ရက် ၉၀ အတွင်း လူနာ၏သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ မည်သို့ဖြစ်ခဲ့သည်ကို ဖော်ပြသဖြင့် ) ကုသမှုခြေရာခံ အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ အချို့ သမားတော်များကလည်း ယင်းကို ကုသမှုခြေရာခံ အနေနှင့်သာမက ရောဂါရှာဖွေစဉ် ကာလမှာကတည်းက ရောဂါအခြေအနေ အဆင့်အတန်းကို သိရှိရေးအတွက် အသုံးပြုတတ်သည်။ ရောဂါကုသစဉ်တွင် HbA1C ကို 7.0% အောက်ရောက်သည်အထိ ရည်မှန်းပြီး ကုသကြသည်။ အချို့ကမူ 6.5% အောက်အထိ ရည်မှန်းကုသကြရန် ညွှန်ကြားကြသည်။ အဘယ်ကြောင့် HbA1C ကို ဤသို့ တိကျစွာ ချခိုင်းထားရသနည်း ဟူမူကား HbA1C ကို ဆိုခဲ့သော (7.0%) ပမာဏထက် နည်းအောင် ချ၍ ကုသထားပါက ကာလရှည်နောက်ဆက်တွဲရောဂါများ (မျက်စိရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ စသည်တို့) ဖြစ်ပွားနှုန်းကို သိသာစွာ လျှော့ချပေးနိုင်စွမ်း သောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ == ဆီးချိုရောဂါကိုကာကွယ်ခြင်း == [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]]သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကာဘိုဟိုက်ဒရိုက် မက်တာဘိုးလစ်ဖြစ်စဉ် ( ဖြိုခွဲခြင်း ၊ပေါင်းစပ်ခြင်း၊ ဓာတုပစ္စည်း အမျိုးမျိုး အသွင်ပြောင်းခြင်း၊ စွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းခြင်း၊ စွန့်ထုတ်ခြင်း စသည့် ဖြစ်စဉ်) အတွက် အဓိကဖြစ်သော [[အင်ဆူလင်]]ဟိုမုန်း လုံးလုံးလျားလျား မရှိတော့သဖြင့် သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ တက်လာသော [[ဆီးချို]]အမျိုးအစား ဖြစ်ကြောင်း သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ [[အင်ဆူလင်]]ဟိုမုန်းကို အစာအိမ်၏အောက်ဘက်တွင် ကပ်လျက်တည်ရှိသော [[ပန်ကရိယ]] (pancreas) အတွင်းရှိ ဘီတာဆဲလ်များက ထုတ်လုပ်ကြောင်း သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ ဆက်လက်၍ [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]] ကို ကာကွယ်၍ ရမရ တင်ပြရမည်။ ကလေးသူငယ်များတွင် [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]] ဖြစ်နိုင်မဖြစ်နိုင်ကို [[မျိုးရိုးဗီဇ]]များကို Screening လုပ်၍ စစ်ဆေးခြင်းအားဖြင့် ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော ယင်းဆီးချို-၁ သည် HLA မျိုးရိုးဗီဇ DR3 နဲ့ DR4 ပိုင်ဆိုင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ [[ဆီးချို-၁]] ဖြစ်ရခြင်း၏ အခြားအကြောင်းရင်း တစ်ရပ်အနေနှင့် ပိုးဝင်ဖျားနာခြင်း (infection)ကို သံသယ ဖြစ်သော်လည်း လုံလောက်သော သက်သေပြနိုင်မှု မရှိသဖြင့် တုပ်ကွေးနှင့်တကွ အခြားဖျားနာရောဂါအမျိုးမျိုးတို့ကို ရောဂါ၏အကြောင်းရင်းဟု မာမာထန်ထန် စွပ်စွဲနိုင်ခြင်းမရှိသေးချေ။ အခြားသော ဆီးချို-၁ ကိုဖြစ်စေသည့်အကြောင်းရင်းမှာ အင်မြူးစနစ်က မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်ဆဲလ်များကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သည့် အော်တိုအင်မြူး (autoimmune) ပြဿနာ ဖြစ်သည်။ အင်မြူးစနစ်သည် အော်တိုအင်မြူး အနေနှင့် [[ပန်ကရိယ]] (pancreas) မှ ဘီတာဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်တတ်သဖြင့် ယင်းသို့တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရလျှင် မူလက အင်ဆူလင်ကို ထုတ်နေကျဖြစ်သော ဘီတာဆဲလ်များသည် အင်ဆူလင်ကို မထုတ်နိုင်ဘဲ ဆီးချို အမျိုးအစား-၁ ကို ဖြစ်စေတတ်သည်။ ဤအင်မြူး သီဝရီ သဘောတရားကို အခြေခံ၍ ဆီးချို-၁ကို ကာကွယ်ရန်ကြိုးစားကြပုံမှာ ရှေးဦးစွာ ဘီတာဆဲလ် ကို တိုက်ခိုက်မည့် Antibody ပိုင်ဆိုင်ထားသော ကလေးများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ကြပြီး ယင်းကလေးများကို ဆီးချိုမဖြစ်မီ ဗိုက်တာမင် B3 ပေး၍ ကာကွယ်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ ထိုက်သင့်သလောက် အလုပ်ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသော်လည်း ကျေနပ်ဖွယ် မရှိသေးပါ။ [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]] မှာမူ ဝသောသူများတွင် ဖြစ်လေ့ရှိပြီး အင်ဆူလင် ဟိုမုန်းကို ခန္ဓာကိုယ်က Resistance ဖြစ်ခြင်း မတိုးတော့ခြင်း ကြောင့် သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ မြင့်တက်ရခြင်းဖြစ်သည်။ ဆီးချို-၂ ၏ ဖြစ်နိုင်ချေ ကိုမူ အစားအသောက် အနေအထိုင်များအား ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်အောင် ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် လျှော့ချနိုင်သည်။ အမေရိကန်ဆီးချိုအသင်း (American Diabetes Association) ကမူ ဆီးချိုရောဂါ ကာကွယ်လိုသူများအား (၁)ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ကိုယ်အလေးချိန်တွင် ထားရှိရန် (၂)တစ်ပတ်လျှင် လေ့ကျင့်ခန်း ၂နာရီခွဲခန့် လုပ်ရန်၊(၃) အဆီလျှော့စားပြီး (၄)အမျှင်ဓာတ်ပါသော အစားအသောက် များများစားရန် ညွှန်ကြားသည်။ ဤနေရာ၌ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ကိုယ်အလေးချိန်ဆိုသည်မှာ BMI 25 ထက်မကျော်အောင် ထားရန် ဆိုလိုသည်။ BMI ၏ အရှည်စာလုံးမှာ Body Mass Index ဟူ၍ ဖြစ်ပြီး တွက်ပုံတွက်နည်းမှာ လွယ်ကူသည်။ BMI=Weight in kg/ (Height in meter)² ( ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ကို ကီလိုဂရမ်ပြောင်း၍ ရလဒ်ကို မီတာနှင့်ဖော်ပြသော အရပ်အမြင့်၏ နှစ်ထပ်ကိန်း ဖြင့် စားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာ ကိုယ်အလေးချိန် ၅၀ ကီလိုဂရမ်နှင့် အရပ်အမြင့် ၁.၆၅ မီတာ မြင့်သော မောင်ဖြူ၏ BMI သည် 18 kg/m² ဖြစ်ပြီး ဤကိုယ်အလေးချိန် (၅၀ ကီလိုဂရမ်) ကို ၁.၆၅ မီတာ မြင့်သောလူတစ်ယောက်အတွက် သင့်လျော်သည့် အလေးချိန်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အကယ်၍ မောင်ဖြူသာ ကိုယ်အလေးချိန် ၇၅ ကီလိုဂရမ် ရှိပါက BMI 27.5 kg/m² ဖြစ်ပြီး (break point ဖြစ်သော BMI 25 kg/m² ထက် ကျော်လွန်၍ သွားသဖြင့်) ကျန်းမာရေးအတွက် သင့်လျော်သည့် ကိုယ်အလေးချိန်ဟု မဆိုနိုင်တော့ချေ။ [[Glycemic Index]] နည်းသော အစားအသောက်များ စားရန် အကြံပြုကြ ညွှန်းဆိုကြသော်လည်း ဆီးချိုရောဂါကို တိတိပပ ကာကွယ်နိုင်ကြောင်း ခိုင်လုံသော သက်သေ မရရှိသေးပေ။ အချို့သော လေ့လာချက်များအရ အရှေ့တောင်အာရှက နိုင်ငံများသည် Glycemic Index များသော အစားအသောက်များ ( ဥပမာ ဆန်၊ အာလူး) ကို အားပြုပြီးစားသော်လည်း အဝလွန်ခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါဖြစ်ခြင်းများနှင့် ဆက်စပ်မှုကို ပြောပလောက်အောင် မတွေ့ရဟု ဆိုသည်။ ငယ်စဉ်က မိခင်နို့တိုက်ကျွေးခြင်း ခံလာရသူများ သည် ဆီးချို-၂ကို ထိုက်သင့်သလောက် ကာကွယ်ပြီးဖြစ်အကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရသည်။ အချုပ်ဆိုရလျှင် [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁]] ကို ကာကွယ်ရန်မလွယ်ကူ။ [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]] ကို ကာကွယ်ရန်မူ [[အမေရိကန်ဆီးချိုအသင်း]]၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း (လူအများအပြား သိရှိပြီးဖြစ်သော) ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းရန်၊ လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ရန်၊ (တစ်နေ့ နာရီဝက်ခန့် လမ်းမြန်မြန်လျှောက်ခြင်းဖြင့် လုံလောက်ပါသည်)၊ အဆီလျှော့စား၍ အမျှင်ဓာတ်များများစားကြရန် အကြံပြုလိုသည်။ == ဆီးချိုကုထုံးဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုများ == ဆီးချိုရောဂါသည် နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်ပြီး ကုသရန် ခက်ခဲသည်။ ဆေးပညာဘက်မှ အာရုံစိုက်ရန် လိုအပ်သည်မှာ ဆီးချိုရောဂါထက် ဆီးချိုရောဂါမှပေးမည့် ရေတိုပြဿနာများနှင့် ရေရှည်ပြဿနာများ သာလျှင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤပြဿနာများကို မူတည်၍သာ စဉ်းစားလျှင် ဆေးပညာရှင်များသည် လူနာကို ရောဂါနှင့်ပတ်သက်သော လုံလောက်သည့် ဗဟုသုတနှင့် ပညာပေးခြင်း( ဥပမာ ဆီးချိုရောဂါရှိသည့် ကလေးသူငယ်များအတွက် ဆီးချိုဆိုင်ရာ မူလတန်းကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်း) အစားအသောက်ပံ့ပိုးမှုပေးခြင်း၊ ထိရောက်သော လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်စေခြင်း၊ လူနာက မိမိ၏ သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကို မိမိဘာသာ စစ်ဆေးနိုင်အောင် အကူအညီပေးခြင်း (ဥပမာ ဂလူကိုမီတာများ ထောက်ပံ့ပေးခြင်း) တို့ကို မလွဲမသေ ဖြစ်မြောက်အောင် ကူညီရမည် ဖြစ်သည်။ ရေရှည်တွင် ရောဂါ၏ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်မလာအောင် ထိန်းသိမ်းဖို့ရာမှာ ဂရုတစိုက် ကြပ်မတ်ကုသနေမှသာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဆီးချိုရောဂါကို ကြပ်မတ်ကုသမှုမရှိပါက သိပ်မရှည်ကြာသော ကာလအတွင်း မျက်လုံး၊ အသည်း၊ ကျောက်ကပ်၊ အာရုံကြောအဖွဲ့အစည်း၊ နှလုံးနှင့် သွေးကြောအဖွဲ့အစည်း စသည့် အဖွဲ့အစည်းများကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်စေခြင်းများ ဖြစ်လာသည်။ ရောဂါကို ကြပ်မတ်ကုသနိုင်ရန်မှာ သီဝရီအရမူ လုံးဝ ဖြစ်နိုင်သည်။ မှန်ကန်သော အစားအသောက်၊ လျော်ကန်သော လေ့ကျင့်ခန်းများနှင့် ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ခြင်းက အစိတ်အပိုင်း တစ်ရပ်၊ ဆီးချိုကျဆေးများပေးခြင်း နှင့် အင်ဆူလင်ပေးခြင်းက အခြားအစိတ်အပိုင်း တစ်ရပ်အားဖြင့် ကျေနပ်လောက်အောင် အောင်မြင်မှုများ ရနိုင်သည်ဟု တွက်ချက်ပြောဆိုနိုင်သည်။ ထို့ထက်မက လိုအင်ပြနေသေးသည်မှာကား သွေးပေါင်ချိန်နှင့် သွေးအတွင်း ကိုလက်စထရောပမာဏ (Cholesterol Levels) များကိုလည်း ကြပ်မတ်ထိန်းသိမ်းခြင်း ဖြစ်လေ၏။ ဆီးချိုရောဂါသည်ကို ဆေးလိပ်လျှော့သောက်စေခြင်း (လုံးဝဖြတ်တာကကောင်းသည်)၊ ဆီးချိုခြေအိတ်များကို ဝတ်ဆင်စေခြင်း၊ ဆီးချိုရှူးဖိနပ်များကို ဝတ်ဆင်စေခြင်း၊ လိုအပ်ပါက သွေးပေါင်ချိန်ကို ထိန်းသိမ်းသော ဆေးဝါးများ သောက်သုံးစေခြင်း စသည်တို့ကလည်း လူတစ်ချင်းပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်ကောင်း လိုအပ်နိုင်ပေသည်။ ဆီးချို-၁ ကို ကုသရာတွင် PCR နည်းပညာအရ ထုတ်လုပ်သော အင်ဆူလင် Analog များ ဖြစ်ကြသည့်၊ အာနိသင်တိုသော အင်ဆူလင်များ ( Humalog,Novolog or Apidra) နှင့် အာနိသင်ရှည်သော အင်ဆူလင်များ (Lantus or Levemir) တို့ကို ပေါင်းစပ်ပြီး အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ဆီးချို-၁ ဖြစ်သော ကလေးများတွင် အင်ဆူလင် အန်နာလော့ဂ် Analog များကို အသုံးပြုသည်မှာ များပါသည်။ ဆီးချို-၁ ကို ကုသသော အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုမှာ အင်ဆူလင်ကို အချိန်မှန် ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သော Insulin Pump ကိရိယာကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကိရိယာအကူအညီဖြင့် သွေးအတွင်းသကြား ဓာတ်ပမာဏကို မိမိဖာသာမိမိ တိုင်းတာပြီး (၁) ယင်းသကြားဓာတ်ကို ထေမိကာမိအောင် လျှော့ချပေးရမည့် အင်ဆူင် ပမာဏနှင့် ၊ (၂) မိမိစားသောက်မည့် အစားအစာကို ခြေဖျက်ဖို့ လိုအပ်မည့် အင်ဆူလင်ပမာဏ နှစ်ရပ်ပေါင်းကို တွက်ချက်ကာ မိမိကိုယ်ကိုယ် အင်ဆူလင် အတိုးအလျှော့လုပ်၍ အလွယ်တကူ ထိုးနိုင်သည်။ (Insulin pump ထုတ်လုပ်နေသော ကုမ္ပဏီနာမည်အချို့ မှာ- Deltec Cozmo, Animas, Medtromic, Minimed, Insulet Omnipod, or ACCU-CHEK စသည်တို့ ဖြစ်သည်။) ဆီးချို အမျိုးအစား -၁ ကို ကုသရာတွင် အင်ဆူလင် ပေးခြင်းသည်သာ အဓိက ဖြစ်သဖြင့် အင်ဆူလင် နှင့် သက်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးကို သီးသန့်ရေးရန် သင့်ပေသည်။ အကြမ်းဖျင်းမျှ ဖော်ပြရလျှင်မူ ဆီးချို -၁ သည် ကလေးသူငယ်များတွင် အဓိက ဖြစ်လေ့ရှိသဖြင့် ကလေးများအား အင်ဆူလင်ကို မိမိဘာသာ ထိုးတတ်အောင်၊ အင်ဆူလင်ပမာဏ အတိုးအလျှော့ကို မိမိဖာသာ တွက်ချက်တတ်အောင် အစိုးရကျောင်းများနှင့် ဆေးရုံများက ဆီးချိုဆိုင်ရာ သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဆေးရုံသို့မဟုတ် ပြင်ပလူနာဋ္ဌာနမှ ဆရာဝန်က ပေးလိုက်သော အင်ဆူလင် အမျိုးအစား နှစ်မျိုး ( Humalog ကဲ့သို့ အာနိသင်အတို နှင့် Levemir ကဲ့သို့အာနိသင် အရှည် ) တို့ကို အင်ဆူလင် ထိုးရသည့် ကိရိယာ အမျိုးမျိုး (ဆေးထိုးအပ်နှင့် syringe မှသည် Insulin pump) တို့ကို အသုံးပြု၍ မိမိ၏ ဗိုက်သို့မဟုတ် ပခုံးများတွင် တစ်နေ့တာ သတ်မှတ်ထားသည့် အချိန်ပိုင်းများအလိုက် ထိုးရသည်။ တစ်နေ့ကို တစ်ကြိမ်နှင့်၊ နှစ်ကြိမ်မှသည် ငါးကြိမ်ခြောက်ကြိမ်အထိ လိုအပ်ချက်များနှင့် အညီ ထိုးရသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံကဲ့သို့ General Practitioner စနစ်ကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံတော်က ကျန်းမာရေးကိစ္စ အဝ၀ကို စောင့်ရှောက်နေသော နိုင်ငံများတွင် ကုထုံးအများစုကို ဆေးရုံအပြင်ဘက်တွင် ( ကလင်းနစ်များနှင့် ပြင်ပလူနာဋ္ဌာန) များတွင် ပြုလေ့ရှိသည်။ ဆီးချိုအထူးကုဆရာဝန်နှင့် ဆေးရုံတွင် ကြပ်မတ်ကုသမှုမှာ ဆီးချိုဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်မှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ သကြားဓာတ်ပမာဏကို ထိန်းသိမ်း၍ မရခြင်း စသည်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်တွင်မူ မိသားစုဆရာဝန်များ (GP ၊ Family doctors၊ Medical Officers) များကို အဓိကထား၍ ဆီးချိုနှင့် အခြားသက်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များ သည် လူနာကို ပူးပေါင်းတိုင်ပင်၍ အသင်းအဖွဲ့လိုက် ကုသကြရသည်။ မျက်လုံးအထူးကုများ(optometrists) ၊ ဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြော အထူးကုများ (Neurologists) အစားအသောက်ပညာရှင်များ (dietitians) ၊ ကိုယ်ကာယလေ့ကျင့်ခန်းဆိုင်ရာ ဆရာဝန်များ(physiotherapists)၊ ဆီးချိုဆိုင်ရာ အထူးသူနာပြုများ၊ နှလုံးရောဂါဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များ (Cardiologists)၊ ဆီးချိုဆိုင်ရာပညာပေးသူများ၊ နှင့် အခြားသော ကျွမ်းကျင်သူများ အားလုံး စုဝေးတိုင်ပင်၍ အချိတ်အဆက်မိမိ ကုသပေးရသည်။ မဖွံ့ဖြိုးသေးသောနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံကဲ့သို့ မိမိ၏ ကျန်းမာရေးတာဝန် မိမိဖာသာ ယူရသော နိုင်ငံများတွင်မူ ဆီးချိုရောဂါသည် ငွေထွက်နှုန်းအလွန်မြင့်သည့် ရောဂါဖြစ်လေသည်။ ဆေးဝါးများနှင့် လိုအပ်သော ပစ္စည်းများရပြီးသည့် တိုင်အောင် လူနာများသည် အတိုင်ပင်ခံ သမားတော်အဆင့် ဆရာဝန်ကြီးများနှင့် မကြာခဏ တွေ့ဆုံတိုင်ပင်ရန် အကြံပြုခြင်း ခံရသည်။ (အနည်းဆုံး သုံးလမှ ခြောက်လတစ်ခါ တွေ့ဆုံရန် ဖြစ်သည်။) ဤကဲ့သို့ မကြာခဏတွေ့ဆုံရခြင်းကို လျှော့ချနိုင်ရန်နှင့် အခြားစနစ်များ အစားထိုးအသုံးပြုရန် သုတေသနများ ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်။ သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ ဆရာဝန်များနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ ပူးပေါင်း၍ အသင်းလိုက်ကုသသော စနစ်ကို အသုံးပြုမှသာ ဆီးချိုရောဂါကို နိုင်နင်းစွာ ကိုင်တွယ်နိုင်ပေမည်။ သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏ တစ်ခုတည်းကို စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းနေရုံမျှဖြင့် ကုထုံးကြီးတစ်ခုလုံး အောင်မြင် ပြည့်စုံသည်ဟု မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မဆိုသင့်ပေ။ ဆီးချိုရောဂါသည် တစ်ဦးသည် ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်နေသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်းတွင် သွေးတိုးရောဂါသည်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါသည်လည်းကောင်း၊ အာရုံကြောရောဂါသည်လည်းကောင်း၊ မျက်လုံးဆိုင်ရာ ရောဂါသည်လည်းကောင်း တွဲဖက်ရှိနေနိုင်သဖြင့် အဆိုပါ ပညာရပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်သော နှလုံးအထူးကု ဆရာဝန်၊ ကျောက်ကပ်အထူးကု၊ ဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောအထူးကု ဆရာဝန်၊ မျက်လုံးအထူးကု ဆရာဝန်တို့၏ အကြံပြုချက်များကို မိသားစုဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆီးချိုရောဂါအထူးကု ဆရာဝန်က တောင်းခံရန် လိုအပ်လာလေပြီ။ ထို့ပြင် မြန်မာ့ရေမြေနှင့် ကိုက်ညီပြီး ဆီးချိုရောဂါ အဆင့်အတန်းအလိုက် လျော်ကန်စွာ စားသောက်ရမည့် အစားအသောက် စာရင်း (ဥပမာ အချို့ဥရောပ နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုနေသော ကယ်လိုရီဇယားနှင့် Diet 8 Diet 9၊ Diet 15 စသည့် နံပါတ်တပ်ပြီးသား အစားအသောက်ဇယားများ) ကို ပြုစုပေးရန် အစားအသောက်ပညာရှင် သုတေသီများနှင့် ဇီဝကမ္မနှင့် ဇီဝဓာတုပညာရှင်များ၏ ကြိုးပမ်းမှုများ လိုအပ်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိက လိုအပ်နေသော ဆီးချို ကုထုံးဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများမှာ (၁) ဂလူကိုမီတာများ ဈေးပေါ သက်သာစွာရရှိရေး၊ (၂) ဓာတ်ခွဲခန်း စရိတ်စကများ သက်သာရေး၊ (၃) အမျိုးမျိုးသော အထူးကုဆရာဝန်များ၏ အကြံဉာဏ်များကို လွယ်ကူစွာ ရရှိရေးနှင့် အထူးကုဆရာဝန်များ ပေါများလာရေး၊ (၄)ဆေးဝါးကုမ္ပဏီများနှင့် ပူးပေါင်း၍ သတ်မှတ်ထားသော အာနိသင် ပြည့်မီ အရည်အသွေး ကောင်းမွန်သည့် တရားဝင်ဆေးဝါးများကို ဈေးပေါစွာ ရရှိရေး နှင့် (၅)အထူးကုဆရာဝန်များ အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ကုသရေး၊ (၆)မိသားစုဆရာဝန်များနှင့် အလုပ်သင်ဆရာဝန်များအတွက် ဆီးချိုဆိုင်ရာ အကောင်းဆုံး ကုထုံးလမ်းညွှန်များ (Best Treatment Guideline နှင့် Protocols များ) ပြင်ဆင် ချမှတ်ရေး စသည့်အချက်များ ဖြစ်သည်။ == ဆီးချိုဆိုင်ရာကုထုံးယူခြင်းနှင့်မယူခြင်း == [[ဆီးချို]]ရောဂါ ကုထုံးဟု ဆိုရသော်လည်း ဆရာဝန် သူနာပြုများ၏ အားထုတ်ရမှုထက် ဝေဒနာရှင် လူနာ၏ အားထုတ်ရမှုက သာ၍ များပေ၏။ [[ဆီးချိုကုထုံး]]ခံယူနေသူ ဟူသည်မှာ ဆီးချိုဆိုင်ရာ ဆရာဝန်၊ သို့တည်းမဟုတ် [[မိသားစုဆရာဝန်]]၊ သို့မဟုတ် အခြားဆရာဝန်တစ်ဦးဦး၏ ဆီးချိုနှင့်သက်ဆိုင်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံပေးမှုကို ခံယူနေသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ခေါ်ဆိုရမည် ဖြစ်သည်။ လူနာ၏ ပညာအရည်အချင်းနှင့် မိမိရောဂါအပေါ် သိနားလည် ဗဟုသုတ ပြည့်ဝမှု၊ ပူးပေါင်းပါဝင်မှု တို့သည် ရောဂါကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသက်တမျှ အရေးကြီးပေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော လူနာ၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုနှင့် သိနားလည်မှုသည်သာ သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အထိရောက်ဆုံးသော ကုထုံးလက်နက် ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏကို သက်မှတ်ထားသော အကန့်အသတ်အတွင်း ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်းသည် မည်သို့သော အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသည်။ မှန်ပါသည်။ သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏကိုသာ ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ပါက ဆီးချို၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများဖြစ်သည့် [[ကျောက်ကပ်]]ရောဂါ၊ [[နှလုံး]]ရောဂါ၊ [[လေဖြတ်]]ရောဂါ၊ မျက်စိကန်းခြင်းဝေဒနာ၊ [[အာရုံကြော]]ရောဂါများကို သိသိသာသာ ဟန့်တားနိုင်ပြီး ဖြစ်လာလျှင်လည်း သိသာထင်ရှားစွာ သက်သာစေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ [[ဆီးချို]]ရောဂါ၏ နောက်လိုက်များဖြစ်သော လူသတ်ကျောက်ကပ်၊ လူသတ်နှလုံး၊ လူသတ်အာရုံကြော ရောဂါဝေဒနာများကို တိတ်တခိုးပံ့ပိုးပေးနေသည့် လူသတ်ထောက်ပံ့ရေး လက်နက်များရှိ၏။ ယင်းတို့ကား ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ သွေးအတွင်း ကိုလက်စထရောပမာဏ (Cholesterol level) များခြင်း၊ အဝလွန်ခြင်း၊ သွေးတိုးရောဂါရှိခြင်း (Hypertension) (၁၄၀/၉၀ ထက်များသည်) နှင့် ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်လေ့မရှိခြင်း တို့တည်း။ [[သွေးတိုး]]နှင့် ပတ်သက်၍ ဟားဗတ်ဆေးကျောင်း(Harvard Medical School) နှင့် ဟားဗတ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးတက္ကသိုလ် (Harvard School of Public Health) မှ သုတေသီအချို့က ဆိုထားသည့် (ယုံကြည်ဖွယ်ရှိသည့်) လေ့လာချက်တစ်ခုအရ သွေးတိုးရောဂါရှိသော အမျိုးသမီးများသည် သက်တူရွယ်တူ လူမျိုးတူ [[ဆေးလိပ်]]သောက် မသောက်တူ၊ ကိုယ်အလေးချိန်တူ၊ မျိုးဗီဇတူ စသည်အကုန်တူသော သွေးတိုးရောဂါမရှိသော အမျိုးသမီးများထက် ဆီးချိုရောဂါဖြစ်ရန် သုံးဆမျှ ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရသည် ဟုဆိုသည်။ အခြားသော သက်သေသာဓကတစ်ရပ်အရမူ လေ့လာချက်တစ်ခုတွင် [[ဆီးချို-၂]] ရှိသော်လည်း လေ့ကျင့်ခန်း မှန်မှန်လုပ်၊ ကိုယ်အလေးချိန်ချ၊ သင့်လျော်သော အစားအသောက်များ မှီဝဲသုံးဆောင်သော လူနာများသည် ဆီးချိုရောဂါကို (သို့မဟုတ် ဆီးချိုရောဂါကြောင့်ဖြစ်ပေါ်နေသော နောက်ဆက်တွဲ ကျောက်ကပ်စသည့် ရောဂါတို့ကို) လုံးဝပျောက်ကင်းစေတတ်သည်ဟု တွေ့ရသည်။ သေချာသည့် အချက်မှာ ဆိုခဲ့သော လေ့ကျင့်ခန်း၊ အစားအသောက် စသည့် ကျန်းမာလိုသူတစ်ဦး ဆောင်ရွက်သင့် ဆောင်ရွက်ထိုက်သည့် ဆောင်ရန်ရှောင်ရန်များသည် [[ဆီးချို-၂]] ဖြစ်နိုင်သော အလားအလာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် [[အကြိုဆီးချို]]အဆင့် ရောဂါ ဖြစ်နေသော လူနာများကို ခန္ဓာကိုယ်၏ [[အင်ဆူလင်]]အာနိသင်အပေါ် တုံ့ပြန်မှု ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာအောင် လွန်စွာအကူအညီပေးသည်ဟု ဆိုနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် [[ဆီးချို]]ရောဂါသည် ကုသ၍ ပျောက်ကင်းနိုင်ခြင်းမရှိဟူသော အချက်ကိုသာ မြဲမြံစွာ ဆုပ်ကိုင်ထားစေလိုသည်။ အနည်းငယ်သော လူနာများ ဆီးချို-၂ မှလုံးဝပျောက်ကင်းသွားသည်ကမူ အမှန်ဖြစ်သည်။ [[ဆီးချို-၁]] တွင်မူ ရောဂါစဖြစ်ခါစ ၅ နှစ်အတွင်းတွင် Honey-moon phase ဟု ခေါ်ရသော ကာလတစ်ရပ်ရှိသည်။ ထိုကာလတွင် အင်ဆူလင် ထိုးဆေးများ လျှော့ချပြီး ပေးရသည်အထိ အခြေအနေတိုးတက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် အချို့သော ဆီးချို-၁ ရောဂါရှင်အချို့က လုံးဝပျောက်ကင်းသွားပြီဟု အထင်ရှိတတ်သည်။ သို့သော ဤကာလသည် ၁ နှစ်၂နှစ်မျှထက် ပို၍ မကြာမြင့်ချေ။ မကြာမီပင် [[အင်ဆူလင်ထိုးဆေး]]များ ပြန်လည် အသုံးပြုလာရမည်ပင် ဖြစ်သည်။ အချို့ကမူ လေ့ကျင့်ခန်းပြုခြင်း၊ အစားအသောက် ဆင်ခြင်ခြင်းအားဖြင့် အင်ဆူလင် ထိုးဆေးအများအပြားကို သုံးစွဲနေရာမှ အင်ဆူလင်ထိုးဆေး အနည်းငယ်သာ အသုံးပြုရန် လိုလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်းသည် အင်ဆူလင်အာနိသင် အပေါ် ခန္ဓာကိုယ်၏ တုံ့ပြန်ခြင်း ကောင်းမွန် တိုးတက်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ထက်သေချာသော စကားကို ဆိုရလျှင် မိမိပြုလုပ်သော လေ့ကျင့်ခန်းသည် အဆိုပါ အကျိုးကျေးဇူးများကို မိမိအားမပေးသည့် တိုင်အောင် ကျန်းမာသော ဘဝကို ရဖို့ အခြားအကျိုးကျေးဇူးအမြောက်အမြား ပေးနိုင်သည်ကိုမူ ငြင်းပယ်၍ မဖြစ်နိုင်ပေ။ ဆီးချိုကို ကုသရသည်ကမူ အသက်အရွယ်ပြောင်းလဲလာသည်နှင့် အညီပြောင်းလဲ၍လာရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အင်ဆူလင်ကို ထုတ်လုပ်နေသည့် [[ဘီတာဆဲလ်]]များ ပျက်ဆီးလာပြီး အင်ဆူလင် ထုတ်လုပ်သည့် ပမာဏကလည်း လျော့နည်းလာတတ်သော ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အင်ဆူလင်၏အာနိသင်ကို ခန္ဓာကိုယ်၏ တုံ့ပြန်မှုကလည်း ကျဆင်းလာပြန်သည်။ အလားတူပင် အသက်ကြီးသူများတွင် ကြွက်သားများက လျော့နည်းလာပြီး အဆီများကစုပုံလာပြန်သည်။ ထိုထိုသော အချက်များကြောင့် အသက်ကြီးသူများသည် ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂ ဖြစ်ရန် ငယ်ရွယ်သူများထက် အခွင့်အရေးပိုမိုရရှိကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အသက်အရွယ်ကြီးသူများကို ကုသရသည့် ကုထုံး ပန်းတိုင်သည် လူတစ်ဦးချင်းပေါ်မူတည်၍ မလွဲမသွေ ကွဲပြားရသည်။ သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏကို ငယ်ရွယ်သူများကို ထိန်းထားသလို အလွန်အမင်း တင်းကြပ်စွာ ထိန်းရန်မဖြစ်နိုင်တော့ဘဲ အခြားအခြားသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများ၊ အသက်ကာလ ဥတုအာဟာရ အပိုင်းအခြား၊ ကုထုံးကို မည်မျှနားလည် လက်ခံနိုင်မလဲဟူသော စိတ္တုပ္ပါဒ်နှင့် ဗဟုသုတအပိုင်းအခြား စသည်ဖြင့် များစွာ ကွဲပြားသွားလေသည်။ သီအိုရီအရမူ အစားအသောက်၊ လေ့ကျင့်ခန်း၊ တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသော သာဓကရှိ ဆေးဝါးများနှင့် သက်သေအရင်းခံ ဆေးကုထုံးများ (Evidence-based Medicine) ကို အပရိကထားသော မည်သည့်ကုထုံးကိုမှ ဆီးချိုကုထုံး အဖြစ် ယုံကြည်သတ်မှတ်ရန် ယုတ္တိမရှိပါ။ အကယ်၍ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က စံအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော အကောင်းဆုံး ကုထုံးများနှင့် မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးတို့ တွဲဖက်ကုသသည် ဆိုလျှင်မူ စမ်းသပ်ဆဲကာလအနေဖြင့် လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိသေးသည်။ သို့ရာတွင် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းသည်မှာ [[မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေး]]နှင့် ပိစပ်ရွက်များသည် ဆီးချိုအတွက် တစ်စုံတစ်ရာ အသုံးဝင်ကြောင်း ထိရောက်သော ရိုက်ချက်တစ်ချက်တစ်လေမျှ ရိုက်မပြနိုင်သေးပါ။ တရုတ်[[တိုင်းရင်းဆေး]]ပညာရှင်များကမူ ကမ္ဘာကို ဆီးချိုနှင့် ပတ်သက်၍ တစ်စုံတစ်ရာ ရိုက်ပြနိုင်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း လတ်တလော ကာလတွင်မူ ဆီးချိုရောဂါကို ကလိထိုးရုံမျှ တတ်နိုင်ပါသေးသည်။ နောင်တော့ မပြောတတ်။<ref>{{citeweb|title=ဆီးချိုနှင့်ဆက်စပ်​​ရောဂါများ|url=http://mmendocrinology.wordpress.com | Diabetes Mellitus—is a condition in which the body either does not produce enough, or does not properly respond to, insulin, a hormone produced i...<!-- Bot generated title -->}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဆီးချိုရောဂါ| ]] mblzh5nmny7lrdt3d72uzxcyssu64uc 0 9893 1051356 640373 2026-09-03T11:31:13Z ~2026-48009-38 147749 President name and Society name amended 1051356 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာအသင်း | native_name = | image = Logo of Myanmar Engineering Society.svg | image_size = 150 | alt = မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာအသင်းချုပ် | caption = | motto = ''အင်ဂျင်နီယာစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား'' | predecessor = The Burma Engineering Congress | merged = | successor = | formation = {{start date|1995|12|23|df=y}} | founder = | type = | status = Active | purpose = | headquarters = လှိုင်တက္ကသိုလ်များနယ်မြေ၊ လှိုင်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့။ | location = | region = | services = | products = | methods = | fields = | membership = | membership_year = | language = | owner = <!-- or | owners = --> | sec_gen = | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ဦးခင်မောင်ဌေး | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = | parent_organization = | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | staff = | staff_year = | volunteers = | volunteers_year = | slogan = | mission = | website = {{url|http://www.mes.org.mm}} | remarks = | formerly = | footnotes = }} '''မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာအသင်း''' (Myanmar Engineering Society) သည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဖွံဖြိုးရေးကို ဦးတည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် အသင်းကြီးဖြစ်သည်။ အသင်းတွင် ဌာနဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာများ၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များမှ ဆရာဆရာမများနှင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ၊ ပြင်ပပုဂ္ဂလိက [[အင်ဂျင်နီယာ]]များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ အသင်းဝင်ပေါင်း ၂၂၅၆၂ ဦး ရှိထားပြီး ဗဟိုကော်မတီ တချို့မှာလည်း ဌာနဆိုင်ရာမှ တိုက်ရိုက်ခန့်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် '''The Burma Engineering Congress''' အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် '''The Association of Engineers in Burma''' ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]ဖြစ်ပွားသောကြောင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ အသင်းလှုပ်ရှားမှုများ ရပ်နားခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ အသင်းလှုပ်ရှားမှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် အစိုးရအဖွဲ့၏ ပါတီနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ ဖျက်သိမ်းသည့် ဥပဒေကြောင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အသင်းကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mes.org.mm/mes_page/history-mes|title=History of MES|publisher=မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာအသင်း|accessdate=၃ မေ ၂၀၁၅|archivedate=25 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150425033826/http://www.mes.org.mm/mes_page/history-mes}}</ref> ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် The Association of Engineers in Burma အား '''မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာအသင်း''' အဖြစ် [[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] အစည်းအဝေးခန်းမတွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://www.mes.org.mm/ အသင်း၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] c7vxcjhgf791opyzi7nh4jzr8jxn9fy 0 13715 1051288 1049610 2026-09-02T18:11:30Z Min Taw Zay 142634 /* ရပ်တည်မှု၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂနှင့် ကျောင်းသားဟောင်းများ */ ထပ်မံဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။ 1051288 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် | တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Yangon Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် =Yangon Technological University.svg |ပုံအရွယ်အစား = 120 |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုဖွံ့ဖြိုး ပြည့်အကျိုး |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Full benefit of industrial development |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၂၄ |တည်နေရာ = [[အင်းစိန်မြို့နယ်|အင်းစိန်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] <br />[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |ဝန်ထမ်းဦးရေ = ၁၈၄ (၂၀၁၁) |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ မြင့်သိန်း |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |သင်ပြသူ ဦးရေ= ၈၂ |ဆရာ ဦးရေ = 20 |ဆရာမ ဦးရေ = 30 |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = ၈၀၀၀ |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = ၅၀၀၀ |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= ၃၂၉ (၂၀၀၇)<ref name="coe"/> |အချိန်ပိုင်းကျောင်းသား ဦးရေ = ၂၂၀၀ |ကျောင်းသား = ၈၀% |ကျောင်းသူ= ၂၀% |အကျယ်အဝန်း = ၁၃၈.၅ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = [[အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက်]] |ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်= ရန်ကုန်-အင်းစိန်လမ်း |ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်= ရန်ကုန်မြို့ |ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်= ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး |ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်= မြန်မာနိုင်ငံ |ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်ဌာန နံပါတ်= ၁၁၁၀၁ |ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်= ၀၁ ၀၀၁ ၀၀၁ |ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်= ytu001@mptmail.net.mm |ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.ytu.edu.mm/ }} {{Designation list|right|designation1=Yangon}} '''ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Yangon Technological University}}; အတိုကောက် '''YTU''') သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[အင်းစိန်မြို့နယ်|ကြို့ကုန်း]]တွင် တည်ရှိပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ၏ ပထမဆုံး အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]အင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲအဖြစ် ၁၉၂၄ ခုနှစ်<ref name="ex-rit">{{cite web | url=http://www.ex-rit.org/rit.asp?i=91 | title=History of RIT | accessdate=2008-09-13 | archivedate=24 April 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080424012747/http://ex-rit.org/rit.asp?i=91 }}</ref> တွင် စတင် အခြေပြုခဲ့ရာမှ ရန်ကုန်အင်ဂျင်နီယာတက္ကသိုလ် (Rangoon Institute of Technology - RIT) တစ်ဖြစ်လဲ YTU အဖြစ် လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၎င်းတက္ကသိုလ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစောဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံး နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်များအနက် လက်ရွေးစင် နည်းပညာ တက္ကသိုလ် တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတက္ကသိုလ်တွင် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့၊ အင်ဂျင်နီယာ ဘွဲ့လွန် နှင့် ဒေါက်တာဘွဲ့ သင်တန်းများအား အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာနယ်ပယ် အသီးသီးအတွက် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေပြီး နယ်ပယ်အသီးသီး၌ ပျမ်းမျှခန့်မှန်း ကျောင်းသား/ကျောင်းသူ အရေအတွက် အယောက် ၈၀၀၀ ခန့်တက်ရောက် ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် [[အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက်]]၊ အရှေ့တောင်အာရှအင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကွန်ယက်(AUN/SEED-Net) နှင့် [[မဲခေါင်ဒေသ ပညာရေးနှင့် သုတေသန ကွန်ယက်]] (GMSARN)<ref name="coe"/> တို့၏ အဖွဲ့ဝင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[File:Yangon Technological University 01.jpg|thumb|right|250px|ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်ပေါက်ဖွားရာ မူလအရင်းအမြစ်မှာ ဗြိတိသျှကိုလိုနီ လက်အောက်ခံ ဘဝ ၁၉၂၄ ခုနှစ်၌ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]'''အင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲ''' မှ စတင်ဆင်းသက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မူလအစတွင် ၎င်းဌာနခွဲမှာ ရန်ကုန်မြို့ဆင်ခြေဖုံးရှိ [[ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး]]၏ အဆောင်ခွဲအဖြစ်တည်ရှိခဲ့ပြီး ဆရာနှစ်ယောက်၊ ကျောင်းသား ၁၇ ဦးဖြင့် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref name="ex-rit"/> ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် '''ဘီအိုစီ ဓာတ်သတ္ထုရှာဖွေရေးနှင့် အင်ဂျင်နီယာကောလိပ်''' အဆောက်အအုံ အမည်ဖြင့် သီးခြားခွဲထွက်လာခဲ့ပြီး စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်နှင့် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ် ထပ်မံပေါင်းစပ်သည့် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ထိ [[မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ]] ဘာသာရပ်တစ်ခုတည်းသာ သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="coe"/><ref name="ex-rit"/> [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်၌ ကောလိပ်မှ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၏ '''အင်ဂျင်နီယာ မဟာဌာန''' အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကောလိပ်၌ ဓာတ်သတ္ထုရှာဖွေရေး၊ ဓာတုနည်းပညာ၊ သတ္ထုဗေဒပညာရပ်နှင့် ဗိသုကာပညာရပ်များအား ထပ်မံဖြည့်သွင်း သင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ချည်မျှင်နှင့်အထည်အလိပ် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ကိုပါ ထပ်မံပေါင်းစည်းသင်ကြားနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ကောလိပ်အဆင့်မှ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၏ '''ဗမာ့ အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်''' (ဘီအိုင်တီ) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး [[ရုရှားနိုင်ငံ]]မှ တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည့် လက်ရှိတည်ရာ ကြို့ကုန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="ex-rit"/> ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်အမည်မှ '''ရန်ကုန် အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (RIT)'''အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်မှ ကင်းလွတ်၍ သီးခြားရပ်တည်သော တက္ကသိုလ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ <ref name="coe"/><ref name="MST"/> ရန်ကုန် အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (RIT) အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ယခင်က အပ်နှင်းခဲ့သည့် သိပ္ပံဘွဲ့ ( အင်ဂျင်နီယာ ) နှင့် မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ ( အင်ဂျင်နီယာ) အစား အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှင့် မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ဟူ၍ ဘွဲ့အမည်များ ပြောင်းလဲအပ်နှင်း ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှင့် မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များအား ပညာရပ်နယ်ပယ် ၁၁ ခုအတွက် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေပြီး ဒေါက်တာဘွဲ့သင်တန်းများအား ၁၉၉၇ ခုနှစ်၌ ထပ်မံဖြည့်သွင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန် အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (YIT) အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာလက်အောက်သို့ ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ <ref name="coe"/> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်၏ အမည်အား ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (YTU) အဖြစ်ထပ်မံပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းပရဝုဏ်အား လက်ရှိတည်နေရာ ကြို့ကုန်းမှ အနောက်ဘက် ခြောက်မိုင်အကွာ [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်|လှိုင်သာယာ]] သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="ex-rit"/> ၁၉၉၁ ခုနှစ် [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် အချိန်မတိုင်မီအထိ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် အင်ဂျင်နီယာဒီပလိုမာလက်မှတ် အတွက် နှစ်နှစ်တာ သင်ကြားရသော နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ '''အစိုးရနည်းပညာ ကောလိပ်''' (GTIs) များကြားမှ တစ်ကျောင်းတည်းသော အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အခြေအနေအမျိုးမျိုးကြောင့် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသားများကို လက်ခံခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ အချို့သော ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကိုသာ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများကို Center of Excellence (COE) ဟုခေါ်ဆိုသော စီမံကိန်းနှင့် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဘွဲ့ကြိုအင်ဂျင်နီယာနှင့်ဗိသုကာ ခြောက်နှစ်သင်တန်းများကို အထူးပြုဘာသာရပ် ၁၂ရပ် နှင့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများဖြစ်သည့် ဒီပလိုမာ၊ မဟာနှင့် ပါရဂူများကိုလည်း အထူးပြုဘာသာရပ်အမျိုးမျိုးအတွက် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ သင်တန်းစုစုပေါင်း ၇၈ခု ရှိသည်။ အခြားသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ နိုင်ငံနှင့်အဝှမ်း အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့သော်လည်း ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ် တစ်ခုအဖြစ် ယနေ့ထက်တိုင် ရပ်တည်နိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားမှုများအတွက် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ရခြင်း ရည်ရွယ်ချက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်ကြီးများ ကြောင့် ဖြစ်သည်။ * ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်သောနိုင်ငံတစ်ခုတည်ဆောက်ရာတွင် ထိရောက်သောပံ့ပိုးမှု ဆောင်ရွက်နိုင်စေရန် * မြင့်မားပြည့်ဝသော ပညာရေးအဆင့်အတန်း ရရှိနိုင်စေရန် * ပြဿနာရပ်များအပေါ်တွင် ကျိုးကြောင်းဆက်စပ် ချဉ်းကပ်စဉ်းစားနိုင်စေရန်နှင့် စနစ်ကျနစွာ ဖြေရှင်းတတ်စေရန် * လူ့ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူသားမျိုးနွယ်စု၏ ကောင်းကျိုးအတွက် မှန်ကန်သောစိတ်ဓာတ်နှင့် လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည်များ ရရှိစေရန် * ကျွမ်းကျင်ထက်မြတ်၍ ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းမွန်ပြီး ပြည်သူ့အကျိုးကို အစဉ်ရှေ့ရှုသော အင်ဂျင်နီယာကောင်းများ ပေါ်ထွန်းလာစေရန်။ == သင်ကြားမှုစနစ် == ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဌာနခွဲပေါင်း ၁၈ ခုရှိပြီး ၎င်းဌာနများ၏ အမည်များမှာ - မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအား အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ အီလက်ထရောနစ် အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဌာန၊ မက္ကာထ​​ရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ချည်မျှင်နှင့် အထည်အလိပ် အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ သတ္ထုတူးဖော်ရေး အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ရေနံအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ သတ္ထုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဗိသုကာဌာန၊ ဘူမိဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ရူပဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဓာတုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ သင်္ချာ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊အင်္ဂလိပ်စာဌာန နှင့် မြန်မာစာဌာနတို့ ဖြစ်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပေါ်​ပေါက်လာသော အဝေးဆက်သွယ်ရေးအင်ဂျင်နီယာဌာန နှင့် အစာအာဟာရအင်ဂျင်နီယာဌာနတို့သည် သီးခြားခွဲထွက်ခြင်းမရှိဘဲ သက်ဆိုင်ရာမိခင်ဌာနများဖြစ် သော အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန နှင့် ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဌာနတို့လက်အောက်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ <ref name="coe"/> ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် အချိန်ပြည့် အင်ဂျင်နီယာ သင်တန်းများ တက်ရောက်သင်ကြားနေသော ကျောင်းသားများ ရှိသကဲ့သို့ တက္ကသိုလ်မှ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားသော အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများသို့ အချိန်ပိုင်းအလိုက် တက်ရောက်သင်ကြားနေသောကျောင်းသား ၂၀၀၀ ကျော်လည်း ရှိသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွင်း ကျောင်းသားပေါင်း ၁၁၀၀၀ ခန့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ ၅၀% ကျော်မှာ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၀% မှာ ဘွဲ့လွန် အင်ဂျင်နီယာ အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၄.၅%မှာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၃၂.၅% မှာ ဘွဲ့ကြိုဒီပလိုမာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂.၄%မှာ ဒေါက်တာဘွဲ့ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီး တက်ရောက် ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="MST"/> === အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ === တက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (ဘီ.အီး) နှင့် ဗိသုကာဘွဲ့ (ဘီ.အာ့ချ်) အတွက် ကနဦးတွင် ခြောက်နှစ်တာ ကာလ တက်ရောက် သင်ကြားရသော်လည်း နောက်ပိုင်းကာလတွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ တက္ကသိုလ်များ အားလုံး သင်ရိုးညှိနှိုင်း၍ ငါးနှစ်တာကာလသင်ရိုး အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ မဟာအင်ဂျင်နီယာတန်း ( အမ်.အီး) နှင့် (အမ်.အာ့ချ်) အတွက် တက်ရောက်ခွင့် ရသူများသည် နှစ်နှစ်တာ ဆက်လက် သင်ယူကြရပြီး ဒေါက်တာဘွဲ့ သင်တန်း တက်ရောက်ရန် ၃ နှစ်မှ ၏ ၅ နှစ်တာ ကာလအတွင်းကြာမြင့်ပါသည်။<ref name="MST">{{cite paper | title=Technology and State Development | url=http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/pdf/S%26T/Workshops/SAsia/Delhi_15.2.pdf | accessdate=2008-09-13 | publisher=Ministry of Science and Technology | author=Dr. Sayne Lei Shwe | archive-date=10 June 2011 | access-date=1 February 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110610233032/http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/pdf/S%26T/Workshops/SAsia/Delhi_15.2.pdf | url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/pdf/S%26T/Workshops/SAsia/Delhi_15.2.pdf |access-date=29 January 2021 |archive-date=10 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610233032/http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/pdf/S%26T/Workshops/SAsia/Delhi_15.2.pdf }}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စီအိုအီးစီမံကိန်းဖြင့် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည့် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများတွင်မူ ခြောက်နှစ်တာကာလသင်ရိုးကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့်အနေဖြင့် နှစ်အလိုက် အခြေခံပညာအထက်တန်း တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း ဖြေဆို အောင်မြင်သူများထဲမှ သတ်မှတ်ရမှတ် ပြည့်မှီသူများ လျှောက်ထားနိုင်ပြီး တက်ရောက်ခွင့်ရသူများကို ဦးစားပေးလျှောက်ထားသည့် အထူးပြုဘာသာရပ်များနှင့် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းရမှတ်တို့အပေါ် မူတည်၍ အထူးပြုဘာသာရပ်များ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ပထမနှစ်တွင် ဘုံဘာသာရပ်များအား သင်ကြားပြီးနောက် ဒုတိယနှစ်တွင် မိမိတို့၏ အထူးပြုဘာသာရပ်များသို့ ဆက်လက် တက်ရောက် သင်ကြားရသည်။ {| class="wikitable" |+ |- ! width="300" |'''သင်ရိုး''' ! width="50" |'''ဘွဲ့ကြို''' ! width="50" |'''ဘွဲ့လွန်''' ! width="50" |'''ဒေါက်တာ''' |- |[[ဗိသုကာ]] | ဘီ.အာ့ချ် | အမ်.အာ့ချ် | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[ဓာတုအင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[လျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[အီလက်ထရောနစ် အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[မက္ကာထ​ရောနစ် အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[သတ္ထုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[သတ္ထုတူးဖော်ရေး အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[ရေနံ အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[ချည်မျှင်နှင့် အထည်အလိပ် အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[အဝေးဆက်သွယ်ရေး အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | မရှိ | မရှိ |- |[[အစာအာဟာရ အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | မရှိ | မရှိ |- |} === ဘွဲ့လွန်သင်တန်း === ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်၌ တက်ရောက် ပညာသင်ကြားနေသော ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား ၃၂၂ ယောက်ရှိသည်။<ref name="coe"/> {| class="wikitable"= |- !width="300"|'''သင်ရိုး''' !width="50"|'''ဘွဲ့ကြို''' !width="50"|'''ဘွဲ့လွန်''' !width="50"|'''ဒေါက်တာ''' |- | ရေကြောင်းနည်းပညာ | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | [[ဇီဝနည်းပညာ]] | ရှိ | ရှိ | ရှိ |- | စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းပညာ | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | ဓာတုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ | မရှိ | ရှိ | ရှိ |- | ဘူမိဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ | ရှိ | ရှိ | ရှိ |- | သင်္ချာ အင်ဂျင်နီယာ | မရှိ | ရှိ | ရှိ |- | ရူပဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ (အီလက်ထရောနစ်) | မရှိ | ရှိ | ရှိ |- | [[အင်္ဂလိပ်စာ]] | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | [[သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အင်ဂျင်နီယာ]] | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် စီမံကိန်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | အစားအသောက် နည်းပညာ | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | နူးကလီးယား နည်းပညာ | ရှိ | ရှိ | ရှိ |- | အခြေပြု စီမံကိန်းနှင့် ပုံစံရေးဆွဲရေး | ရှိ | ရှိ | မရှိ |} === ဘွဲ့ကြိုဒီပလိုမာ === ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် မှ တစ်နှစ်တာ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေသည့် '''အင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာ''' သင်တန်းများလည်း ရှိနေပြီး ၎င်းတို့မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="MST"/> * လေကြောင်းပညာ * ဗိသုကာပုံစံနှင့် စီစဉ်ရေးဆွဲမှု * မြို့ပြ * ဓာတု * လျှပ်စစ်စွမ်းအား * အီလက်ထရောနစ် * ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ * စက်မှု * သတ္ထုဗေဒ * ဓာတ်သတ္ထု * ဓာတ်သတ္ထုတူးဖော်ရေး * ရေနံ * ချည်မျှင်နှင့် အထည်အလိပ် == ကျောင်းပရဝုဏ် == တက္ကသိုလ် ပရဝုဏ်သည် ရန်ကုန်-အင်းစိန်လမ်းမပေါ် ကြို့ကုန်းအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ၁၃၈.၅ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ တက္ကသိုလ်ပရဝုဏ်အား ၁၉၅၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်အတွင်း ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု(ရုရှားနိုင်ငံ)မှ တည်ဆောက်ပေးခဲ့ပြီး ပင်မအဆောက်အအုံ ( ၈ ) ခုနှင့် ၎င်းတို့အား အမိုးပါ လျှောက်လမ်းများဖြင့် သွယ်ဆက်ပေးထားသည်။ ပင်မဆောင်နှင့် စီမံကွပ်ကဲမှုဌာနသည် ပင်မဆောင်(၁)တွင် တည်ရှိပြီး အဆောင်အမှတ် (၅-၈) မှာ ဗိသုကာကျောင်းနှင့် စမ်းသပ်အလုပ်ရုံဆောင်များ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်အတွင်း၌ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများ၊ စားသောက်ခန်းမကြီး၊ Bookshop၊ ဆေးခန်း၊ ဘောလုံးကွင်း၊ စားသောက်ဆိုင်နှင့် ကားရပ်နားရန် နေရာများလည်း ပါရှိသည်။ ကျောင်းသားများအဆောင်မှာ ကျောင်းပရဝုဏ်၏ အနောက်ဘက်အရပ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ (အေ မှ ဂျီ) စုစုပေါင်း ၇ ဆောင်တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ အဆောင် အေ၊ ဘီ နှင့် စီ ကို အမျိုးသမီးအဆောင်အဖြစ်ထားရှိပြီး အဆောင် ဒီ၊ အီး နှင့် အက်ဖ် ကို အမျိုးသားအဆောင် အဖြစ်ထားရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ ပေးပို့ခဲ့သော စက်မှုတက္ကသိုလ်၏ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ မူရင်းဆွဲပုံများကို ဗိသုကာကျောင်းသားများအသင်းမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ တဆက်တည်းအနေဖြင့်တက္ကသိုလ်ပရဝုဏ်အတွင်းရှိ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများနှင့် နေရာ (၉)ခုအား တက္ကသိုလ်၏အမွေအနှစ်များအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ထားသည်။ တက္ကသိုလ်ရေရှည်တည်တံ့ရေးလုပ်ငန်းများကို YTU Campus Master Plan ဖြင့်အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ == ရပ်တည်မှု၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂနှင့် ကျောင်းသားဟောင်းများ == === ပါမောက္ခချုပ်များ === {| class="wikitable" border="1" |- !width="200"| ပါမောက္ခချုပ်များ !width="120"| ကာလ !width="360"| မှတ်ချက် |- | ပရော်ဖက်ဆာ ဘလီ | ၁၉၅၀ - ၁၉၅၈ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ ယုံမိုး | ၁၉၆၂ - ၁၉၇၁ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ အောင်ကြီး | ၁၉၇၁ - ၁၉၇၇ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ ခင်အောင်ကြည် | ၁၉၇၇ - ၁၉၈၈ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ မောင်မောင်သန်း | ၁၉၈၈ - ၁၉၉၂ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ အောင်သန်း | ၁၉၉၂ - ၁၉၉၃ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ ကြည်စိုး | ၁၉၉၃ - ၁၉၉၇ | မဟာဘွဲ့ စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ |- | ပရော်ဖက်ဆာ ညီလှငယ် | ၁၉၉၇ - ၂၀၀၀ | ယခင် မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဌာနမှူး |- | ဒေါက်တာ ဖေဝင်း | ၂၀၀၀ - ၂၀၀၃ | ယခင် ဒြပ်ဝတ္ထုသိပ္ပံနှင့် သတ္ထုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ ဌာနမှူး |- | ဒေါက်တာ လှသန်း | ၂၀၀၃ - ၂၀၀၅ | |- | ဒေါက်တာ မြမြဦး | ၂၀၀၅ - ၂၀၀၆ | |- | ဒေါက်တာ ခင်မောင်အေး | ၂၀၀၆ - မသိ | [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] သို့ပြောင်းရွှေ့ ထိုမှတစ်ဆင့် [[ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်း နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ ၊ ထိုမှ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မှော်ဘီ)]] သို့ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြောင်းရွှေ့ |- | ဒေါက်တာ မြမြဦး | ၂၀၀၈ - ၂၀၁၂<ref name="coe"/> | |- |ဒေါက်တာ အေးမြင့် |၂၀၁၂ - ၂၀၁၆ | |- |ဒေါက်တာ မြင့်သိန်း |၂၀၁၆ - ၂၀၂၅ |[[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]မှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ |- |ဒေါက်တာ သိင်္ဂီ |၂၀၂၆ - ယနေ့ထိ |[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)]]မှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ |- |} === ကျောင်းသားသမဂ္ဂ === ၂၀၁၂ တွင်ခုနှစ်တက္ကသိုလ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းနိုင်ရေးအတွက် ဗိသုကာမေဂျာမှ ကိုအောင်ကျော်ဆင့်၊ မအေးမြသန့်စင်၊ ကိုကျော်စိုးဟန်၊ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာမေဂျာမှ ကိုရဲမွန်ဦး၊ မက္ကာထရောနစ်မေဂျာမှ ကိုမိုးရဲထက်၊ ကိုစော‌ဝေမိုးနှင့် ကိုပြည့်ဖြိုးခန့်တို့မှ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ === ကျောင်းသားဟောင်းများ === ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်ထိ တစ်ခုတည်းသော စီနီယာ တက္ကသိုလ်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီနီယာ အင်ဂျင်နီယာအများစုမှာလည်း ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် - RIT/YTU ဆင်းများသာ ဖြစ်ကြသည်။ အင်ဂျင်နီယာ ကျောင်းသားဟောင်း အများစုမှာ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းနှင့် ဘွဲ့လွန့်ပညာရပ်များ ဆည်းပူးနိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ ရောက်ရှိနေကြပြီး အထူးသဖြင့် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] တို့တွင် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်ဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ === လက်ရှိရပ်တည်မှုအနေအထား === ==== လက်ရှိတက်ရောက်နေသော ကျောင်းသားအရေအတွက် ==== ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် လက်ရှိ (၂၀၁၁) ခုနှစ်ထိ တက်ရောက်နေသော ကျောင်းသား အရေအတွက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- !width="450"| အမျိုးအစား !width="80"| ကျောင်းသားအရေအတွက် |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အင်ဂျင်နီယာဒေါက်တာဘွဲ့အတွက် တက်ရောက်သူ | ၅၈ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အသုံးချသိပ္ပံ ဒေါက်တာဘွဲ့အတွက် တက်ရောက်သူ | ၆၂ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဘွဲ့လွန်အင်ဂျင်နီယာအတွက် တက်ရောက်သူ | ၉၃ |- | စုစုပေါင်း | ၂၁၃ |} ==== ဘွဲ့ရကျောင်းသား/ကျောင်းသူအရေအတွက် ==== ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ကြား အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အပ်နှင်းနိုင်ခဲ့သူများ အရေအတွက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- !width="400"| အမျိုးအစား !width="80"| ကျောင်းသားအရေအတွက် |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိပြီးသူ | ၁၆၉၆၇ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိပြီးသူ | ၆၀ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဒဿနိကမဟာဘွဲ့ ရရှိပြီးသူ | ၂၇ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဘွဲ့ကြို ဒီပလိုမာ ရရှိပြီးသူ | ၂၉၂ |- | စုစုပေါင်း | ၁၇၃၄၆ |} ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ယခုထိ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အပ်နှင်းနိုင်ခဲ့သူများ အရေအတွက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- !width="400"| အမျိုးအစား !width="80"| ကျောင်းသားအရေအတွက် |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (ဘီ.အီး) ရရှိပြီးသူ | ၄၅၉၂ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဇီဝနည်းပညာဘွဲ့ (ဘီ.အက်စ်) ရရှိပြီးသူ | ၂၃၈ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (အမ်.အီး) ရရှိပြီးသူ | ၁၄၈၅ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဒဿနိကမဟာဘွဲ့ (အမ်.ဖေးလ်) ရရှိပြီးသူ | ၁၆ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အသုံးချသိပ္ပံဘွဲ့ (အမ်.အက်စ်) ရရှိပြီးသူ | ၆၆၄ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဘွဲ့ကြိုဒီပလိုမာ ရရှိပြီးသူ | ၈၃၉ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အချိန်ပိုင်းကျောင်းသား (အင်ဂျင်နီယာဒီပလိုမာလက်မှတ်) ရရှိပြီးသူ | ၃၅၄၁ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အင်ဂျင်နီယာ ဒေါက်တာဘွဲ့ (ပီအိတ်ချ်ဒီ) ရရှိပြီးသူ | ၁၆၈ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အသုံးချသိပ္ပံ ဒေါက်တာဘွဲ့ (ပီအိတ်ချ်ဒီ) ရရှိပြီးသူ | ၂၅၁ |- | စုစုပေါင်း | ၁၁၇၉၄ |} == နိုင်ငံတကာ ဆက်နွယ်ပေါင်းစည်းမှု == ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် [[အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက်]]၊ အရှေ့တောင်အာရှအင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကွန်ယက်(AUN/SEED-Net) နှင့် [[မဲခေါင်ဒေသ ပညာရေးနှင့် သုတေသန ကွန်ယက်]] (GMSARN)<ref name="coe"/> တို့၏ အဖွဲ့ဝင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပညာရေးကွန်ယက် အနေဖြင့် အခြားသော နိုင်ငံတကာ တက္ကသိုလ်များဖြစ်သည့် [[ကာစရူးလ် တက္ကသိုလ်]] (ဂျာမဏီ)၊ [[ရှီဘရာ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] (ဂျပန်)၊ [[အာရှနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] (ထိုင်း) နှင့် [[မေဖလောဝ် နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] (ထိုင်း) တို့နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။<ref name="coe"/> == ထင်ရှားသော ကျောင်းသားဟောင်းများ == * ဦးဟန်‌ဇော်-ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန။ (၂၀၁၈-၂၀၂၁) *ဦး[[ဝင်းခိုင်]]-ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန။ (၂၀၁၈-၂၀၂၁) *ဦးခင်မောင်ချို-ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန။ (၂၀၁၆-၂၀၁၉) *[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းဌေး]] - နယ်စပ်ရေးရာ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုအရာရှိချုပ် * ဒေါက်တာ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|ကိုကိုဦး]] - သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး * ဒေါက်တာကျော်လင်း - ပြည်ထောင်စု ဒုတိယဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန * ဦးခင်မောင်ဝင်း - ပြည်ထောင်စု ဒုတိယဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန။ * မစန္ဒာ - စာရေးဆရာမ * မောင်စိန်ဝင်း (ပုတီးကုန်း) - ကဗျာဆရာ စာရေးဆရာ * သန်းတိုးအောင် - မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား၊ မြန်မာ့ဘောလုံး ငွေခေတ်ရဲ့ အသင်းခေါင်းဆောင် *ဦး[[ဝင်းသိန်း]]-ပဲခူးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ် (၂၀၁၆-၂၀၂၁) *[[မင်းမင်းဦး]] - မွန်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် (ငြိမ်း) * ဦးဇာနည်အောင် - မန္တလေးတိုင်း လျှပ်စစ်၊ စက်မှု နှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီး * ဦးဆွေသိန်း - ရှမ်းပြည်နယ် လျှပ်စစ် နှင့် စက်မှုဝန်ကြီး *ဒေါ်နီလာကျော်-လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊ လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုဝန်ကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်း။ (၂၀၁၆-၂၀၂၁) *တင်မိုးလွင်- မော်ဒယ်၊ အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ * [[ဒွေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * ခင်မောင်တိုး - အဆိုတော် * ရဲလွင် - ဂီတပညာရှင် * ဝင်းမင်း‌ ထွေး - တေး ရေး ၊ ကဗျာဆရာ * အဉ္ဇလီမောင်မောင် - ဂီတပညာရှင် * မွန်းအောင် - အဆိုတော် * စိုးလွင်လွင် - အဆိုတော် * ခင်မောင်ထူး - အဆိုတော် * တူးတူး - အဆိုတော် * အောင်မြင့် - ကာတွန်းဆရာ * ကြံ့ဗဟုန်း - ကာတွန်းဆရာ * အော်ပီကျယ် - မြန်မာကာတွန်းဆရာ * ဇော်မောင် - ကာတွန်းဆရာ * အရိုး - တေးရေး၊ အဆိုတော် * [[နေဘုန်းလတ်]] - ဘလော့ဂါ == ဆက်စပ်လေ့လာရန် == * [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] * [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] * [[ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ== * {{Official|http://www.ytu.edu.mm/}} * [http://www.ex-rit.org USA YIT Alumni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114232002/http://www.ex-rit.org/ |date=14 January 2006 }} * [http://www.ex-ritsingapore.itgo.com Singapore YIT Alumni] * [http://www.mes.org.mm Myanmar Engineering Society] * [http://www.rit-alumni.info RIT Alumni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816110401/http://www.rit-alumni.info/ |date=16 August 2018 }} * [http://www.ex-rit87.org/ 1987 Batch RIT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928165739/http://www.ex-rit87.org/ |date=28 September 2007 }} * ဟhttps://www.ytu-su.org/master-plan {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191002064741/https://www.ytu-su.org/master-plan |date=2 October 2019 }} YTU Campus Master Plan] {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] 129v6trs3g2loszauszleugezqwojo7 1051289 1051288 2026-09-02T18:19:01Z Min Taw Zay 142634 ထပ်မံဖြည့်စွက် 1051289 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် | တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Yangon Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် =Yangon Technological University.svg |ပုံအရွယ်အစား = 120 |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုဖွံ့ဖြိုး ပြည့်အကျိုး |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Full benefit of industrial development |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၂၄ |တည်နေရာ = [[အင်းစိန်မြို့နယ်|အင်းစိန်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] <br />[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |ဝန်ထမ်းဦးရေ = ၁၈၄ (၂၀၁၁) |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာ သိင်္ဂီ |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာလှမျိုးထွန်း |သင်ပြသူ ဦးရေ= ၈၂ |ဆရာ ဦးရေ = 20 |ဆရာမ ဦးရေ = 30 |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = ၈၀၀၀ |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = ၅၀၀၀ |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ= ၃၂၉ (၂၀၀၇)<ref name="coe"/> |အချိန်ပိုင်းကျောင်းသား ဦးရေ = ၂၂၀၀ |ကျောင်းသား = ၈၀% |ကျောင်းသူ= ၂၀% |အကျယ်အဝန်း = ၁၃၈.၅ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = [[အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက်]] |ဆက်သွယ်ရန် လမ်းအမည်= ရန်ကုန်-အင်းစိန်လမ်း |ဆက်သွယ်ရန် မြို့နယ်အမည်= ရန်ကုန်မြို့ |ဆက်သွယ်ရန် တိုင်းအမည်= ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး |ဆက်သွယ်ရန် နိုင်ငံအမည်= မြန်မာနိုင်ငံ |ဆက်သွယ်ရန် စာတိုက်ဌာန နံပါတ်= ၁၁၁၀၁ |ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်= ၀၁ ၀၀၁ ၀၀၁ |ဆက်သွယ်ရန် အီးမေးလ်= ytu001@mptmail.net.mm |ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.ytu.edu.mm/ }} {{Designation list|right|designation1=Yangon}} '''ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Yangon Technological University}}; အတိုကောက် '''YTU''') သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[အင်းစိန်မြို့နယ်|ကြို့ကုန်း]]တွင် တည်ရှိပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ၏ ပထမဆုံး အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]အင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲအဖြစ် ၁၉၂၄ ခုနှစ်<ref name="ex-rit">{{cite web | url=http://www.ex-rit.org/rit.asp?i=91 | title=History of RIT | accessdate=2008-09-13 | archivedate=24 April 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080424012747/http://ex-rit.org/rit.asp?i=91 }}</ref> တွင် စတင် အခြေပြုခဲ့ရာမှ ရန်ကုန်အင်ဂျင်နီယာတက္ကသိုလ် (Rangoon Institute of Technology - RIT) တစ်ဖြစ်လဲ YTU အဖြစ် လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၎င်းတက္ကသိုလ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစောဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံး နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်များအနက် လက်ရွေးစင် နည်းပညာ တက္ကသိုလ် တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတက္ကသိုလ်တွင် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့၊ အင်ဂျင်နီယာ ဘွဲ့လွန် နှင့် ဒေါက်တာဘွဲ့ သင်တန်းများအား အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာနယ်ပယ် အသီးသီးအတွက် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေပြီး နယ်ပယ်အသီးသီး၌ ပျမ်းမျှခန့်မှန်း ကျောင်းသား/ကျောင်းသူ အရေအတွက် အယောက် ၈၀၀၀ ခန့်တက်ရောက် ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် [[အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက်]]၊ အရှေ့တောင်အာရှအင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကွန်ယက်(AUN/SEED-Net) နှင့် [[မဲခေါင်ဒေသ ပညာရေးနှင့် သုတေသန ကွန်ယက်]] (GMSARN)<ref name="coe"/> တို့၏ အဖွဲ့ဝင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[File:Yangon Technological University 01.jpg|thumb|right|250px|ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်ပေါက်ဖွားရာ မူလအရင်းအမြစ်မှာ ဗြိတိသျှကိုလိုနီ လက်အောက်ခံ ဘဝ ၁၉၂၄ ခုနှစ်၌ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]'''အင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲ''' မှ စတင်ဆင်းသက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မူလအစတွင် ၎င်းဌာနခွဲမှာ ရန်ကုန်မြို့ဆင်ခြေဖုံးရှိ [[ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး]]၏ အဆောင်ခွဲအဖြစ်တည်ရှိခဲ့ပြီး ဆရာနှစ်ယောက်၊ ကျောင်းသား ၁၇ ဦးဖြင့် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref name="ex-rit"/> ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် '''ဘီအိုစီ ဓာတ်သတ္ထုရှာဖွေရေးနှင့် အင်ဂျင်နီယာကောလိပ်''' အဆောက်အအုံ အမည်ဖြင့် သီးခြားခွဲထွက်လာခဲ့ပြီး စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်နှင့် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ် ထပ်မံပေါင်းစပ်သည့် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ထိ [[မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ]] ဘာသာရပ်တစ်ခုတည်းသာ သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="coe"/><ref name="ex-rit"/> [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်၌ ကောလိပ်မှ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၏ '''အင်ဂျင်နီယာ မဟာဌာန''' အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကောလိပ်၌ ဓာတ်သတ္ထုရှာဖွေရေး၊ ဓာတုနည်းပညာ၊ သတ္ထုဗေဒပညာရပ်နှင့် ဗိသုကာပညာရပ်များအား ထပ်မံဖြည့်သွင်း သင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ချည်မျှင်နှင့်အထည်အလိပ် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ကိုပါ ထပ်မံပေါင်းစည်းသင်ကြားနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ကောလိပ်အဆင့်မှ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၏ '''ဗမာ့ အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်''' (ဘီအိုင်တီ) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး [[ရုရှားနိုင်ငံ]]မှ တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည့် လက်ရှိတည်ရာ ကြို့ကုန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="ex-rit"/> ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်အမည်မှ '''ရန်ကုန် အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (RIT)'''အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်မှ ကင်းလွတ်၍ သီးခြားရပ်တည်သော တက္ကသိုလ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ <ref name="coe"/><ref name="MST"/> ရန်ကုန် အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (RIT) အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ယခင်က အပ်နှင်းခဲ့သည့် သိပ္ပံဘွဲ့ ( အင်ဂျင်နီယာ ) နှင့် မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ ( အင်ဂျင်နီယာ) အစား အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှင့် မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ဟူ၍ ဘွဲ့အမည်များ ပြောင်းလဲအပ်နှင်း ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှင့် မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များအား ပညာရပ်နယ်ပယ် ၁၁ ခုအတွက် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေပြီး ဒေါက်တာဘွဲ့သင်တန်းများအား ၁၉၉၇ ခုနှစ်၌ ထပ်မံဖြည့်သွင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန် အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (YIT) အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာလက်အောက်သို့ ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ <ref name="coe"/> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်၏ အမည်အား ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (YTU) အဖြစ်ထပ်မံပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းပရဝုဏ်အား လက်ရှိတည်နေရာ ကြို့ကုန်းမှ အနောက်ဘက် ခြောက်မိုင်အကွာ [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်|လှိုင်သာယာ]] သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="ex-rit"/> ၁၉၉၁ ခုနှစ် [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် အချိန်မတိုင်မီအထိ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် အင်ဂျင်နီယာဒီပလိုမာလက်မှတ် အတွက် နှစ်နှစ်တာ သင်ကြားရသော နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ '''အစိုးရနည်းပညာ ကောလိပ်''' (GTIs) များကြားမှ တစ်ကျောင်းတည်းသော အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အခြေအနေအမျိုးမျိုးကြောင့် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသားများကို လက်ခံခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ အချို့သော ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကိုသာ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများကို Center of Excellence (COE) ဟုခေါ်ဆိုသော စီမံကိန်းနှင့် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဘွဲ့ကြိုအင်ဂျင်နီယာနှင့်ဗိသုကာ ခြောက်နှစ်သင်တန်းများကို အထူးပြုဘာသာရပ် ၁၂ရပ် နှင့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများဖြစ်သည့် ဒီပလိုမာ၊ မဟာနှင့် ပါရဂူများကိုလည်း အထူးပြုဘာသာရပ်အမျိုးမျိုးအတွက် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ သင်တန်းစုစုပေါင်း ၇၈ခု ရှိသည်။ အခြားသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ နိုင်ငံနှင့်အဝှမ်း အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့သော်လည်း ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ် တစ်ခုအဖြစ် ယနေ့ထက်တိုင် ရပ်တည်နိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားမှုများအတွက် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ရခြင်း ရည်ရွယ်ချက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်ကြီးများ ကြောင့် ဖြစ်သည်။ * ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်သောနိုင်ငံတစ်ခုတည်ဆောက်ရာတွင် ထိရောက်သောပံ့ပိုးမှု ဆောင်ရွက်နိုင်စေရန် * မြင့်မားပြည့်ဝသော ပညာရေးအဆင့်အတန်း ရရှိနိုင်စေရန် * ပြဿနာရပ်များအပေါ်တွင် ကျိုးကြောင်းဆက်စပ် ချဉ်းကပ်စဉ်းစားနိုင်စေရန်နှင့် စနစ်ကျနစွာ ဖြေရှင်းတတ်စေရန် * လူ့ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူသားမျိုးနွယ်စု၏ ကောင်းကျိုးအတွက် မှန်ကန်သောစိတ်ဓာတ်နှင့် လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည်များ ရရှိစေရန် * ကျွမ်းကျင်ထက်မြတ်၍ ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းမွန်ပြီး ပြည်သူ့အကျိုးကို အစဉ်ရှေ့ရှုသော အင်ဂျင်နီယာကောင်းများ ပေါ်ထွန်းလာစေရန်။ == သင်ကြားမှုစနစ် == ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဌာနခွဲပေါင်း ၁၈ ခုရှိပြီး ၎င်းဌာနများ၏ အမည်များမှာ - မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအား အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ အီလက်ထရောနစ် အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဌာန၊ မက္ကာထ​​ရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ချည်မျှင်နှင့် အထည်အလိပ် အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ သတ္ထုတူးဖော်ရေး အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ရေနံအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ သတ္ထုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဗိသုကာဌာန၊ ဘူမိဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ရူပဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဓာတုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ သင်္ချာ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊အင်္ဂလိပ်စာဌာန နှင့် မြန်မာစာဌာနတို့ ဖြစ်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပေါ်​ပေါက်လာသော အဝေးဆက်သွယ်ရေးအင်ဂျင်နီယာဌာန နှင့် အစာအာဟာရအင်ဂျင်နီယာဌာနတို့သည် သီးခြားခွဲထွက်ခြင်းမရှိဘဲ သက်ဆိုင်ရာမိခင်ဌာနများဖြစ် သော အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန နှင့် ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဌာနတို့လက်အောက်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ <ref name="coe"/> ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် အချိန်ပြည့် အင်ဂျင်နီယာ သင်တန်းများ တက်ရောက်သင်ကြားနေသော ကျောင်းသားများ ရှိသကဲ့သို့ တက္ကသိုလ်မှ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားသော အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများသို့ အချိန်ပိုင်းအလိုက် တက်ရောက်သင်ကြားနေသောကျောင်းသား ၂၀၀၀ ကျော်လည်း ရှိသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွင်း ကျောင်းသားပေါင်း ၁၁၀၀၀ ခန့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ ၅၀% ကျော်မှာ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၀% မှာ ဘွဲ့လွန် အင်ဂျင်နီယာ အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၄.၅%မှာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၃၂.၅% မှာ ဘွဲ့ကြိုဒီပလိုမာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂.၄%မှာ ဒေါက်တာဘွဲ့ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီး တက်ရောက် ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="MST"/> === အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ === တက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (ဘီ.အီး) နှင့် ဗိသုကာဘွဲ့ (ဘီ.အာ့ချ်) အတွက် ကနဦးတွင် ခြောက်နှစ်တာ ကာလ တက်ရောက် သင်ကြားရသော်လည်း နောက်ပိုင်းကာလတွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ တက္ကသိုလ်များ အားလုံး သင်ရိုးညှိနှိုင်း၍ ငါးနှစ်တာကာလသင်ရိုး အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ မဟာအင်ဂျင်နီယာတန်း ( အမ်.အီး) နှင့် (အမ်.အာ့ချ်) အတွက် တက်ရောက်ခွင့် ရသူများသည် နှစ်နှစ်တာ ဆက်လက် သင်ယူကြရပြီး ဒေါက်တာဘွဲ့ သင်တန်း တက်ရောက်ရန် ၃ နှစ်မှ ၏ ၅ နှစ်တာ ကာလအတွင်းကြာမြင့်ပါသည်။<ref name="MST">{{cite paper | title=Technology and State Development | url=http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/pdf/S%26T/Workshops/SAsia/Delhi_15.2.pdf | accessdate=2008-09-13 | publisher=Ministry of Science and Technology | author=Dr. Sayne Lei Shwe | archive-date=10 June 2011 | access-date=1 February 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110610233032/http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/pdf/S%26T/Workshops/SAsia/Delhi_15.2.pdf | url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/pdf/S%26T/Workshops/SAsia/Delhi_15.2.pdf |access-date=29 January 2021 |archive-date=10 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610233032/http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/pdf/S%26T/Workshops/SAsia/Delhi_15.2.pdf }}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စီအိုအီးစီမံကိန်းဖြင့် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည့် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများတွင်မူ ခြောက်နှစ်တာကာလသင်ရိုးကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့်အနေဖြင့် နှစ်အလိုက် အခြေခံပညာအထက်တန်း တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း ဖြေဆို အောင်မြင်သူများထဲမှ သတ်မှတ်ရမှတ် ပြည့်မှီသူများ လျှောက်ထားနိုင်ပြီး တက်ရောက်ခွင့်ရသူများကို ဦးစားပေးလျှောက်ထားသည့် အထူးပြုဘာသာရပ်များနှင့် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းရမှတ်တို့အပေါ် မူတည်၍ အထူးပြုဘာသာရပ်များ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ပထမနှစ်တွင် ဘုံဘာသာရပ်များအား သင်ကြားပြီးနောက် ဒုတိယနှစ်တွင် မိမိတို့၏ အထူးပြုဘာသာရပ်များသို့ ဆက်လက် တက်ရောက် သင်ကြားရသည်။ {| class="wikitable" |+ |- ! width="300" |'''သင်ရိုး''' ! width="50" |'''ဘွဲ့ကြို''' ! width="50" |'''ဘွဲ့လွန်''' ! width="50" |'''ဒေါက်တာ''' |- |[[ဗိသုကာ]] | ဘီ.အာ့ချ် | အမ်.အာ့ချ် | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[ဓာတုအင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[လျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[အီလက်ထရောနစ် အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[မက္ကာထ​ရောနစ် အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[သတ္ထုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[သတ္ထုတူးဖော်ရေး အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[ရေနံ အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[ချည်မျှင်နှင့် အထည်အလိပ် အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | အမ်.အီး | ပီအိတ်ချ်ဒီ |- |[[အဝေးဆက်သွယ်ရေး အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | မရှိ | မရှိ |- |[[အစာအာဟာရ အင်ဂျင်နီယာ]] | ဘီ.အီး | မရှိ | မရှိ |- |} === ဘွဲ့လွန်သင်တန်း === ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်၌ တက်ရောက် ပညာသင်ကြားနေသော ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား ၃၂၂ ယောက်ရှိသည်။<ref name="coe"/> {| class="wikitable"= |- !width="300"|'''သင်ရိုး''' !width="50"|'''ဘွဲ့ကြို''' !width="50"|'''ဘွဲ့လွန်''' !width="50"|'''ဒေါက်တာ''' |- | ရေကြောင်းနည်းပညာ | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | [[ဇီဝနည်းပညာ]] | ရှိ | ရှိ | ရှိ |- | စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းပညာ | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | ဓာတုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ | မရှိ | ရှိ | ရှိ |- | ဘူမိဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ | ရှိ | ရှိ | ရှိ |- | သင်္ချာ အင်ဂျင်နီယာ | မရှိ | ရှိ | ရှိ |- | ရူပဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ (အီလက်ထရောနစ်) | မရှိ | ရှိ | ရှိ |- | [[အင်္ဂလိပ်စာ]] | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | [[သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အင်ဂျင်နီယာ]] | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် စီမံကိန်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | အစားအသောက် နည်းပညာ | ရှိ | ရှိ | မရှိ |- | နူးကလီးယား နည်းပညာ | ရှိ | ရှိ | ရှိ |- | အခြေပြု စီမံကိန်းနှင့် ပုံစံရေးဆွဲရေး | ရှိ | ရှိ | မရှိ |} === ဘွဲ့ကြိုဒီပလိုမာ === ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် မှ တစ်နှစ်တာ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေသည့် '''အင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာ''' သင်တန်းများလည်း ရှိနေပြီး ၎င်းတို့မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="MST"/> * လေကြောင်းပညာ * ဗိသုကာပုံစံနှင့် စီစဉ်ရေးဆွဲမှု * မြို့ပြ * ဓာတု * လျှပ်စစ်စွမ်းအား * အီလက်ထရောနစ် * ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ * စက်မှု * သတ္ထုဗေဒ * ဓာတ်သတ္ထု * ဓာတ်သတ္ထုတူးဖော်ရေး * ရေနံ * ချည်မျှင်နှင့် အထည်အလိပ် == ကျောင်းပရဝုဏ် == တက္ကသိုလ် ပရဝုဏ်သည် ရန်ကုန်-အင်းစိန်လမ်းမပေါ် ကြို့ကုန်းအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ၁၃၈.၅ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ တက္ကသိုလ်ပရဝုဏ်အား ၁၉၅၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်အတွင်း ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု(ရုရှားနိုင်ငံ)မှ တည်ဆောက်ပေးခဲ့ပြီး ပင်မအဆောက်အအုံ ( ၈ ) ခုနှင့် ၎င်းတို့အား အမိုးပါ လျှောက်လမ်းများဖြင့် သွယ်ဆက်ပေးထားသည်။ ပင်မဆောင်နှင့် စီမံကွပ်ကဲမှုဌာနသည် ပင်မဆောင်(၁)တွင် တည်ရှိပြီး အဆောင်အမှတ် (၅-၈) မှာ ဗိသုကာကျောင်းနှင့် စမ်းသပ်အလုပ်ရုံဆောင်များ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်အတွင်း၌ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများ၊ စားသောက်ခန်းမကြီး၊ Bookshop၊ ဆေးခန်း၊ ဘောလုံးကွင်း၊ စားသောက်ဆိုင်နှင့် ကားရပ်နားရန် နေရာများလည်း ပါရှိသည်။ ကျောင်းသားများအဆောင်မှာ ကျောင်းပရဝုဏ်၏ အနောက်ဘက်အရပ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ (အေ မှ ဂျီ) စုစုပေါင်း ၇ ဆောင်တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ အဆောင် အေ၊ ဘီ နှင့် စီ ကို အမျိုးသမီးအဆောင်အဖြစ်ထားရှိပြီး အဆောင် ဒီ၊ အီး နှင့် အက်ဖ် ကို အမျိုးသားအဆောင် အဖြစ်ထားရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ ပေးပို့ခဲ့သော စက်မှုတက္ကသိုလ်၏ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ မူရင်းဆွဲပုံများကို ဗိသုကာကျောင်းသားများအသင်းမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ တဆက်တည်းအနေဖြင့်တက္ကသိုလ်ပရဝုဏ်အတွင်းရှိ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများနှင့် နေရာ (၉)ခုအား တက္ကသိုလ်၏အမွေအနှစ်များအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ထားသည်။ တက္ကသိုလ်ရေရှည်တည်တံ့ရေးလုပ်ငန်းများကို YTU Campus Master Plan ဖြင့်အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ == ရပ်တည်မှု၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂနှင့် ကျောင်းသားဟောင်းများ == === ပါမောက္ခချုပ်များ === {| class="wikitable" border="1" |- !width="200"| ပါမောက္ခချုပ်များ !width="120"| ကာလ !width="360"| မှတ်ချက် |- | ပရော်ဖက်ဆာ ဘလီ | ၁၉၅၀ - ၁၉၅၈ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ ယုံမိုး | ၁၉၆၂ - ၁၉၇၁ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ အောင်ကြီး | ၁၉၇၁ - ၁၉၇၇ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ ခင်အောင်ကြည် | ၁၉၇၇ - ၁၉၈၈ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ မောင်မောင်သန်း | ၁၉၈၈ - ၁၉၉၂ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ အောင်သန်း | ၁၉၉၂ - ၁၉၉၃ | |- | ပရော်ဖက်ဆာ ကြည်စိုး | ၁၉၉၃ - ၁၉၉၇ | မဟာဘွဲ့ စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ |- | ပရော်ဖက်ဆာ ညီလှငယ် | ၁၉၉၇ - ၂၀၀၀ | ယခင် မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဌာနမှူး |- | ဒေါက်တာ ဖေဝင်း | ၂၀၀၀ - ၂၀၀၃ | ယခင် ဒြပ်ဝတ္ထုသိပ္ပံနှင့် သတ္ထုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာ ဌာနမှူး |- | ဒေါက်တာ လှသန်း | ၂၀၀၃ - ၂၀၀၅ | |- | ဒေါက်တာ မြမြဦး | ၂၀၀၅ - ၂၀၀၆ | |- | ဒေါက်တာ ခင်မောင်အေး | ၂၀၀၆ - မသိ | [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] သို့ပြောင်းရွှေ့ ထိုမှတစ်ဆင့် [[ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်း နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ ၊ ထိုမှ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မှော်ဘီ)]] သို့ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြောင်းရွှေ့ |- | ဒေါက်တာ မြမြဦး | ၂၀၀၈ - ၂၀၁၂<ref name="coe"/> | |- |ဒေါက်တာ အေးမြင့် |၂၀၁၂ - ၂၀၁၆ | |- |ဒေါက်တာ မြင့်သိန်း |၂၀၁၆ - ၂၀၂၅ |[[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]မှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ |- |ဒေါက်တာ သိင်္ဂီ |၂၀၂၆ - ယနေ့ထိ |[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(သန်လျင်)]]မှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ |- |} === ကျောင်းသားသမဂ္ဂ === ၂၀၁၂ တွင်ခုနှစ်တက္ကသိုလ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းနိုင်ရေးအတွက် ဗိသုကာမေဂျာမှ ကိုအောင်ကျော်ဆင့်၊ မအေးမြသန့်စင်၊ ကိုကျော်စိုးဟန်၊ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာမေဂျာမှ ကိုရဲမွန်ဦး၊ မက္ကာထရောနစ်မေဂျာမှ ကိုမိုးရဲထက်၊ ကိုစော‌ဝေမိုးနှင့် ကိုပြည့်ဖြိုးခန့်တို့မှ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ === ကျောင်းသားဟောင်းများ === ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်ထိ တစ်ခုတည်းသော စီနီယာ တက္ကသိုလ်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီနီယာ အင်ဂျင်နီယာအများစုမှာလည်း ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် - RIT/YTU ဆင်းများသာ ဖြစ်ကြသည်။ အင်ဂျင်နီယာ ကျောင်းသားဟောင်း အများစုမှာ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းနှင့် ဘွဲ့လွန့်ပညာရပ်များ ဆည်းပူးနိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ ရောက်ရှိနေကြပြီး အထူးသဖြင့် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] တို့တွင် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်ဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ === လက်ရှိရပ်တည်မှုအနေအထား === ==== လက်ရှိတက်ရောက်နေသော ကျောင်းသားအရေအတွက် ==== ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် လက်ရှိ (၂၀၁၁) ခုနှစ်ထိ တက်ရောက်နေသော ကျောင်းသား အရေအတွက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- !width="450"| အမျိုးအစား !width="80"| ကျောင်းသားအရေအတွက် |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အင်ဂျင်နီယာဒေါက်တာဘွဲ့အတွက် တက်ရောက်သူ | ၅၈ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အသုံးချသိပ္ပံ ဒေါက်တာဘွဲ့အတွက် တက်ရောက်သူ | ၆၂ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဘွဲ့လွန်အင်ဂျင်နီယာအတွက် တက်ရောက်သူ | ၉၃ |- | စုစုပေါင်း | ၂၁၃ |} ==== ဘွဲ့ရကျောင်းသား/ကျောင်းသူအရေအတွက် ==== ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ကြား အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အပ်နှင်းနိုင်ခဲ့သူများ အရေအတွက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- !width="400"| အမျိုးအစား !width="80"| ကျောင်းသားအရေအတွက် |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိပြီးသူ | ၁၆၉၆၇ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိပြီးသူ | ၆၀ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဒဿနိကမဟာဘွဲ့ ရရှိပြီးသူ | ၂၇ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဘွဲ့ကြို ဒီပလိုမာ ရရှိပြီးသူ | ၂၉၂ |- | စုစုပေါင်း | ၁၇၃၄၆ |} ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ယခုထိ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အပ်နှင်းနိုင်ခဲ့သူများ အရေအတွက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- !width="400"| အမျိုးအစား !width="80"| ကျောင်းသားအရေအတွက် |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (ဘီ.အီး) ရရှိပြီးသူ | ၄၅၉၂ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဇီဝနည်းပညာဘွဲ့ (ဘီ.အက်စ်) ရရှိပြီးသူ | ၂၃၈ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (အမ်.အီး) ရရှိပြီးသူ | ၁၄၈၅ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဒဿနိကမဟာဘွဲ့ (အမ်.ဖေးလ်) ရရှိပြီးသူ | ၁၆ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အသုံးချသိပ္ပံဘွဲ့ (အမ်.အက်စ်) ရရှိပြီးသူ | ၆၆၄ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဘွဲ့ကြိုဒီပလိုမာ ရရှိပြီးသူ | ၈၃၉ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အချိန်ပိုင်းကျောင်းသား (အင်ဂျင်နီယာဒီပလိုမာလက်မှတ်) ရရှိပြီးသူ | ၃၅၄၁ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အင်ဂျင်နီယာ ဒေါက်တာဘွဲ့ (ပီအိတ်ချ်ဒီ) ရရှိပြီးသူ | ၁၆၈ |- | နယ်ပယ်အသီးသီးမှ အသုံးချသိပ္ပံ ဒေါက်တာဘွဲ့ (ပီအိတ်ချ်ဒီ) ရရှိပြီးသူ | ၂၅၁ |- | စုစုပေါင်း | ၁၁၇၉၄ |} == နိုင်ငံတကာ ဆက်နွယ်ပေါင်းစည်းမှု == ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် [[အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက်]]၊ အရှေ့တောင်အာရှအင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကွန်ယက်(AUN/SEED-Net) နှင့် [[မဲခေါင်ဒေသ ပညာရေးနှင့် သုတေသန ကွန်ယက်]] (GMSARN)<ref name="coe"/> တို့၏ အဖွဲ့ဝင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပညာရေးကွန်ယက် အနေဖြင့် အခြားသော နိုင်ငံတကာ တက္ကသိုလ်များဖြစ်သည့် [[ကာစရူးလ် တက္ကသိုလ်]] (ဂျာမဏီ)၊ [[ရှီဘရာ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] (ဂျပန်)၊ [[အာရှနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] (ထိုင်း) နှင့် [[မေဖလောဝ် နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] (ထိုင်း) တို့နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။<ref name="coe"/> == ထင်ရှားသော ကျောင်းသားဟောင်းများ == * ဦးဟန်‌ဇော်-ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန။ (၂၀၁၈-၂၀၂၁) *ဦး[[ဝင်းခိုင်]]-ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန။ (၂၀၁၈-၂၀၂၁) *ဦးခင်မောင်ချို-ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန။ (၂၀၁၆-၂၀၁၉) *[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းဌေး]] - နယ်စပ်ရေးရာ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုအရာရှိချုပ် * ဒေါက်တာ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|ကိုကိုဦး]] - သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး * ဒေါက်တာကျော်လင်း - ပြည်ထောင်စု ဒုတိယဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန * ဦးခင်မောင်ဝင်း - ပြည်ထောင်စု ဒုတိယဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန။ * မစန္ဒာ - စာရေးဆရာမ * မောင်စိန်ဝင်း (ပုတီးကုန်း) - ကဗျာဆရာ စာရေးဆရာ * သန်းတိုးအောင် - မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား၊ မြန်မာ့ဘောလုံး ငွေခေတ်ရဲ့ အသင်းခေါင်းဆောင် *ဦး[[ဝင်းသိန်း]]-ပဲခူးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ် (၂၀၁၆-၂၀၂၁) *[[မင်းမင်းဦး]] - မွန်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် (ငြိမ်း) * ဦးဇာနည်အောင် - မန္တလေးတိုင်း လျှပ်စစ်၊ စက်မှု နှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီး * ဦးဆွေသိန်း - ရှမ်းပြည်နယ် လျှပ်စစ် နှင့် စက်မှုဝန်ကြီး *ဒေါ်နီလာကျော်-လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊ လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုဝန်ကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်း။ (၂၀၁၆-၂၀၂၁) *တင်မိုးလွင်- မော်ဒယ်၊ အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ * [[ဒွေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * ခင်မောင်တိုး - အဆိုတော် * ရဲလွင် - ဂီတပညာရှင် * ဝင်းမင်း‌ ထွေး - တေး ရေး ၊ ကဗျာဆရာ * အဉ္ဇလီမောင်မောင် - ဂီတပညာရှင် * မွန်းအောင် - အဆိုတော် * စိုးလွင်လွင် - အဆိုတော် * ခင်မောင်ထူး - အဆိုတော် * တူးတူး - အဆိုတော် * အောင်မြင့် - ကာတွန်းဆရာ * ကြံ့ဗဟုန်း - ကာတွန်းဆရာ * အော်ပီကျယ် - မြန်မာကာတွန်းဆရာ * ဇော်မောင် - ကာတွန်းဆရာ * အရိုး - တေးရေး၊ အဆိုတော် * [[နေဘုန်းလတ်]] - ဘလော့ဂါ == ဆက်စပ်လေ့လာရန် == * [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] * [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] * [[ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ== * {{Official|http://www.ytu.edu.mm/}} * [http://www.ex-rit.org USA YIT Alumni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114232002/http://www.ex-rit.org/ |date=14 January 2006 }} * [http://www.ex-ritsingapore.itgo.com Singapore YIT Alumni] * [http://www.mes.org.mm Myanmar Engineering Society] * [http://www.rit-alumni.info RIT Alumni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816110401/http://www.rit-alumni.info/ |date=16 August 2018 }} * [http://www.ex-rit87.org/ 1987 Batch RIT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928165739/http://www.ex-rit87.org/ |date=28 September 2007 }} * ဟhttps://www.ytu-su.org/master-plan {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191002064741/https://www.ytu-su.org/master-plan |date=2 October 2019 }} YTU Campus Master Plan] {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] aa5wl3f32sh90p78usckxu9bcbwa160 0 16368 1051255 843691 2026-09-02T12:50:27Z ~2026-47554-68 147722 /* */ 1051255 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံသည် [[စာတတ်မြောက်ရေးလုပ်ငန်း]]နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အတွေ့အကြုံများကို အတော်များများ ရရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ထိုအတွေ့အကြုံများကို အခြေပြု၍ စာတတ်မြောက်ရေး ဗဟိုကော်မတီသည် တနှစ်ထက်တနှစ် မြို့နယ်များ တိုးချဲ့လျက် စာမတတ်သူများ စာတတ်မြောက်လာရေးကို အရှိအဟုန် မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ယခုအခါ မြို့နယ်ပေါင်း ၁၄၂ မြို့နယ်တွင် မြို့နယ်လုံးကျွတ် စာမတတ်သူ တသန်းတသိန်းကျော်ကို စာတတ်မြောက်စေခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် စာမတတ်သူဦးရေသည် ယခင်က နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ၏ ၄၃ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့ရာမှ ယခုအခါ ၂၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိတော့သည်။ ယခုကဲ့သို့ စာတတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုသည် ထူးခြား ပြောင်မြောက်စွာ အောင်ပွဲခံလျက်ရှိခြင်းသည် စာတတ်မြောက် ရေးဗဟိုကော်မတီနှင့် ဒေသခံပါတီ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဦးဆောင်လမ်းညွှန်မှု၊ ပြည်သူ့ ကောင်စီများ၏ အနီးကပ် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှု၊ တောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံး၊ အလုပ် သမား အစည်းအရုံး၊ လမ်းစဉ်လူငယ်အဖွဲ့ စသည့် လူထု လူတန်းစား အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဌာနဆိုင်ရာများ၏ ပံ့ပိုး ကူညီမှု၊ အလုပ်သမားများ၊ တောင်သူလယ်သမားများ၊ အသိ ပညာရှင်၊ အတတ်ပညာရှင်၊ အနုပညာရှင်များ၊ စေတနာ့ ဝန်ထမ်းများ လုပ်အားပေး ဆရာ/ဆရာမများ၊ ကျောင်းသား လူငယ်များနှင့် လုပ်သားပြည်သူများ၏ ထက်သန်သော စေတနာ၊ နိုးကြားတက်ကြွသော နိုင်ငံရေး အသိစိတ်ဓာတ်ဖြင့် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ အင်တိုက်အားတိုက် ဝိုင်းဝန်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အတွင်း ကချင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်း အသီးသီးရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၂၈ မြို့နယ်တွင် စာတတ်မြောက်ရေး လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ် စာတတ် မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှု တိုးချဲ့မြို့နယ်များအတွက် သက်ကြီး မြန်မာဖတ်စာအုပ် (အသင်းသားကိုင်) ၁၈၂ဝဝဝ အုပ်နှင့် ဆရာလမ်းညွှန်စာအုပ် ၂၃၃၁ဝ အုပ်ကို အခမဲ့ ဖြန့်ချိ ပေးခဲ့သည်။<ref>စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၃)</ref> လူထုလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် အရှိန်အဟုန်မပျက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ သော စာတတ်မြောက်ရေးလုပ်ငန်းသည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွင်း၌ အောင်မြင်မှုများကို ဆက်လက်ရရှိခဲ့ရာ မြို့နယ်ပေါင်း ၃၅ မြို့နယ်တွင် မြို့နယ်လုံးကျွတ် စာတတ်မြောက်ရေးအောင်ပွဲများ ဆင်နွှဲနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းမြို့နယ်များသည် ပဲခူးတိုင်းမှ ကျောက် တံခါး၊ အုတ်ဖို၊ မင်းလှ၊ ရွှေကျင်၊ နတ်တလင်း၊ မိုးညို၊ လက်ပံတန်း၊ သာယာဝတီ၊ ကျောက်ကြီး၊ ရေတာရှည်၊ အုတ်တွင်းနှင့် တောင်ငူ၊ ဧရာဝတီတိုင်းမှ ဓနုဖြူ၊ ပန်းတနော်၊ လေးမျက်နှာ၊ ဟင်္သာတ၊ ဇလွန်၊ မြန်အောင်၊ အင်္ဂပူ၊ ကျောင်း ကုန်းနှင့် ပုသိမ်အရှေ့၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ ကလေး၊ တမူး၊ ဖောင်း ပြင်၊ မော်လိုက်နှင့်မင်းကင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်မှ ရွှေကူ၊ ပူတာအို နှင့် မချမ်းဘော၊ ရှမ်းပြည်နယ်မှ တောင်ကြီး၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ကျောက်ဖြူ၊ တောင်ကုတ်၊ မာန်အောင်နှင့် မြောက်ဦး၊ ကရင် ပြည်နယ်မှ သံတောင်မြို့နယ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှစ၍ အရှိန်အဟုန်မပျက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော စာတတ်မြောက်ရေးလုပ်ငန်း၏ ကျေးဇူးဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဒီဇင် ဘာလကုန်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ မြို့နယ်လုံးကျွတ် စာတတ် မြောက်ရေး အောင်ပွဲ ဆင်နွှဲနိုင်သည့် မြို့နယ်စုစုပေါင်း ၂၁၉ မြို့နယ်အထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတိုင်း၊ ရန်ကုန်တိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မကွေးတိုင်းတို့နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတို့ တွင် တိုင်းလုံးကျွတ် စာတတ်မြောက်ရေး အောင်ပွဲများ ဆင်နွှဲ နိုင်ခဲ့သည်။ မွန်ပြည်နယ်တွင်လည်း ပြည်နယ်လုံးကျွတ် စာ တတ်မြောက်ရေးအောင်ပွဲ ဆင်နွှဲခဲ့ပြီး ဖြစ်လေည်။ စာတတ် မြောက်ရေးအောင်ပွဲ ကျင်းပပြီးသည့် နယ်မြေများတွင် တတ် မြောက်ပြီးသော စာဖတ်တတ်မှုအဆင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန်၊ စာဖတ်ရှိန်နှင့် စာဖတ်စွမ်းရည် တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် မြင့်မား လာစေရန်၊ စာဖတ်ဝါသနာ တိုးပွားလာစေရန်နှင့် အသိပညာ များ ဖွံ့ဖြိုး၍ အတွေးအခေါ်များ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာစေရန် စသည်တို့ကို ရည်မှန်းလျက် စနစ်တကျ ဆက်လက် အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ စာတတ်မြောက်ခါစ ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် စာဖတ်ရှိန် တိုးပွား ရန်နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အထောက်အကူပြု အသိပညာ ဗဟုသုတများ တိုးပွားရန် ရည်ရွယ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ စာတတ် မြောက်ရေး ဗဟိုကော်မတီ၊ သက်ကြီး ဖတ်စာနှင့် စာပဒေသာ ပြုစုရေး ဆပ်ကော်မတီသည် ဇော်ဂနီမ၊ ဝေလွင်လွင်၊ ဆီးသီး သည် မဗျိုင်း၊ အလှရတနာ၊ ပြည်ထောင်စု ရိုးရာပုံပြင်များ စသည့် သက်ကြီးစာပဒေသာများနှင့် ကောက်သိမ်းချိန်၊ ရတနာ မြေနှင့် သားလှရွှေစင် စသော စာဖတ်ရှိန်မြှင့်တင်ရေးစာစဉ်များ ကို ပြုစုဖြန့်ဝေပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဝန်ကြီးဌာနများကလည်း သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနအလိုက် မိမိတို့ ဝန်ကြီးဌာနများ ဆောင်ရွက်ချက်များ၊ စာတတ်မြောက်ခါစ ပုဂ္ဂိုလ်များ သိသင့် သော ဗဟုသုတများ၊ အချက်အလက်များကို စာဖတ်ရှိန် မြှင့်တင်ရေးစာစဉ်များအဖြစ် ပြုစုထုတ်ဝေ၍ စာတတ်မြောက် ရေး လှုပ်ရှားမှု၌ အသုံးပြုရန် အကူအညီပေးလျက်ရှိသည်။ စာတတ်မြောက်မှု အောင်ပွဲ ဆင်နွှဲပြီးသော နယ်မြေများတွင် စာဖတ်ဝိုင်း၊ စာဖတ်ခန်းနှင့် စာကြည့်တိုက်များကို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းဖော်ထုတ်၍ အဆိုပါ စာဖတ်ရှိန်မြှင့်တင်ရေးစာစဉ်များကို ဖတ်ရှုနိုင်ရန် စီစဉ်ပေးလျက်ရှိသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့၌ ကျင်းပသော နိုင်ငံတကာ စာတတ်မြောက်ရေးနေ့တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့ရှိ ယူနက်စကိုအဖွဲ့ချုပ်မှ နိုမာဆုကို မြန်မာနိုင်ငံ စာတတ်မြောက် ရေး ဗဟိုကော်မတီအား ချီးမြှင့်ပေးအပ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ စာတတ် မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို ဂုဏ်ပြုခဲ့လေသည်။<ref>စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၄)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:စာပေ]] myy1pylvf3h5phxsx1t5qd24olt9rvm 0 20710 1051298 1051060 2026-09-02T20:34:12Z Mkant00 135890 1051298 wikitext text/x-wiki {{redirect|အပိုင်းဂဏန်း|သင်္ချာပညာရပ်သုံး ရာရှင်နယ်ကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်း|ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကိန်းများအကြောင်း|ကိန်း}} [[File:Cake quarters.svg|thumb|လေးပုံတစ်ပုံ ဖယ်ရှားထားသော ကိတ်မုန့်တစ်ခု။ ကျန်ရှိနေသည့် လေးပုံသုံးပုံကို အစက်ချမျဉ်းများဖြင့် ပြသထားပြီး အပိုင်းကိန်း <math>1/4</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည်။]] '''အပိုင်းကိန်း (Fraction)''' သည် လက်တင်စကားလုံး ''fractus'' မှ ဆင်းသက်လာပြီး ကျိုးပဲ့သောဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းသည် အရာတစ်ခုလုံး၏ အစိတ်အပိုင်း သို့မဟုတ် တူညီသော အစိတ်အပိုင်းများ၏ အရေအတွက်ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည်။ တိကျသေချာသော [[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာ]] (rigorous mathematics) တွင် အပိုင်းကိန်းတစ်ခုကို <math>m/n</math> ပုံစံဖြင့် ရေးသားထားသော နျူမရယ် (numeral) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>m</math> နှင့် <math>n</math> တို့မှာ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) ဖြစ်ကာ <math>n \neq 0</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထိုအပိုင်းကိန်းမှ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသော [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်း]] (rational number) သို့မဟုတ် ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား (equivalence class) နှင့် ပုံစံတကျအားဖြင့် (formally) ကွဲပြားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>1/2</math> နှင့် <math>2/4</math> တို့သည် ကွဲပြားသော အပိုင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသော်လည်း တိကျစွာ တူညီသော ရာရှင်နယ်ကိန်းကို ကိုယ်စားပြုကြသည်။<ref>{{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |date=1976 |isbn=978-0-07-054235-8}}</ref> ရိုးရှင်းသော အပိုင်းကိန်း (simple fraction) တစ်ခုတွင် ကိန်းပြည့်ပိုင်းဝေ (integer numerator) နှင့် သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်ပိုင်းခြေ (integer denominator) တို့ ပါဝင်သည်။ ပိုင်းဝေဟူသည် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ရေတွက်သူ သို့မဟုတ် ကိန်းစဉ်တပ်သူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပိုင်းခြေဟူသည် လက်တင်ဘာသာဖြင့် အမည်ပေးသူ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ပေးသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပိုင်းဝေသည် ဖော်ပြနေသော တူညီသည့် အစိတ်အပိုင်းများ၏ အရေအတွက်ကို ကိုယ်စားပြုပြီး ပိုင်းခြေသည် အရာတစ်ခုလုံး သို့မဟုတ် ယူနစ်တစ်ခုကို အစိတ်အပိုင်းမည်မျှဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း ညွှန်ပြသည်။<ref>{{Citation |last=Schwartzman |first=Steven |title=The Words of Mathematics: An Etymological Dictionary of Mathematical Terms Used in English |publisher=Mathematical Association of America |date=1994 |isbn=978-0-88385-511-9}}</ref> အခြေခံအားဖြင့် ပိုင်းဝေသည် တည်ကိန်း (dividend) နှင့် ကိုက်ညီပြီး ပိုင်းခြေသည် စားကိန်း (divisor) နှင့် ကိုက်ညီသည်။<ref>{{Citation |last=Wu |first=Hung-Hsi |title=The Mis-Education of Mathematics Teachers |journal=Notices of the American Mathematical Society |volume=58 |issue=3 |pages=372–384 |date=2011}}</ref> အခြေခံ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ထပ်တူညီမှုအတွက် အသုံးဝင်သော ဥပမာများကို ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။ ပိုင်းဝေနှင့် ပိုင်းခြေကို လေ့လာကြည့်မည်ဆိုလျှင် ဥပမာအားဖြင့် အပိုင်းကိန်း <math>3/8</math> တွင် ကိန်းပြည့်ပိုင်းခြေ 8 သည် အရာတစ်ခုလုံးကို တူညီသော အစိတ်အပိုင်း ရှစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားထားခြင်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည်။ ကိန်းပြည့်ပိုင်းဝေ 3 သည် အဆိုပါ အစိတ်အပိုင်းများအနက်မှ တိကျသော အရေအတွက် 3 ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည်။ == အမျိုးအစားများ == အပိုင်းကိန်းများကို ၎င်းတို့၏ [[သင်္ချာ|သင်္ချာဆိုင်ရာ]] ဂုဏ်သတ္တိများ (mathematical properties) အပေါ် အခြေခံ၍ အမျိုးအစားများစွာ ခွဲခြားထားသည်။ ရိုးရှင်းသော အပိုင်းကိန်း (simple fraction) သို့မဟုတ် သာမန် အပိုင်းကိန်း (common or vulgar fraction) ဆိုသည်မှာ <math>m</math> နှင့် <math>n</math> တို့ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] ဖြစ်ကာ <math>n \neq 0</math> ဖြစ်ကြသည့် <math>m/n</math> ပုံစံဖြင့် ရေးသားထားသော [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်း]]ဖြစ်သည်။ အပိုင်းကိန်းတစ်ခု၏ ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) သည် 1 ထက် တိကျစွာ ငယ်နေပါက ယင်းကို '''အပိုင်းကိန်းအစစ် (proper fraction)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး ၎င်း၏ ပကတိတန်ဖိုးသည် 1 နှင့် ညီမျှခြင်း သို့မဟုတ် 1 ထက် ကြီးနေပါက '''အပိုင်းကိန်းယောင် (improper fraction)''' ဟု သတ်မှတ်သည်။ "အပိုင်းကိန်းယောင်" ဟူသော သဘောတရားသည် 17 ရာစုတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အပိုင်းကိန်းဟူသည် အခြေခံအားဖြင့် 1 ထက်ငယ်သော အပိုင်းအစဟု အဓိပ္ပာယ်ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Citation |last=Perry |first=B. |last2=Perry |first2=J. |title=Mathematics I |date=1981}}{{Citation |last=Record |first=Robert |title=Record's Arithmetick: Or, the Ground of Arts... |date=1654}}</ref> အပိုင်းကိန်းတစ်ခု၏ ပိုင်းဝေနှင့် ပိုင်းခြေတို့သည် [[သုဒ္ဓကိန်း|နှိုင်းရသုဒ္ဓ ကိန်းပြည့်များ]] (coprime integers) ဖြစ်နေသောအခါ ယင်းကို ဆမခွဲနိုင်သော အပိုင်းကိန်း (irreducible fraction) သို့မဟုတ် အရှင်းဆုံးပုံစံရှိသော အပိုင်းကိန်း (fraction in lowest terms) ဟု ခေါ်သည်။ နှိုင်းရသုဒ္ဓ ကိန်းပြည့်များ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့တွင် 1 နှင့် -1 မှလွဲ၍ အခြား ဘုံဆခွဲကိန်းမရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မည်သည့် ရာရှင်နယ်ကိန်းကိုမဆို အပေါင်းအပိုင်းခြေရှိသော ဆမခွဲနိုင်သော အပိုင်းကိန်းအဖြစ် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ပုံစံတစ်ခုတည်းဖြင့်သာ ဖော်ပြနိုင်သည်။<ref>{{Citation |last=Scott |first=William |title=Elements of Arithmetic and Algebra |date=1844}}{{Citation |last=Sally |first=J.D. |last2=Sally |first2=P.J. |title=Integers, Fractions, and Arithmetic: A Guide for Teachers |publisher=American Mathematical Society |date=2012 |isbn=978-0-8218-8798-1}}</ref> အပိုင်းကိန်း အမျိုးအစားများအတွက် ဥပမာများကို လေ့လာနိုင်သည်။ အပိုင်းကိန်းအစစ် နှင့် အပိုင်းကိန်းယောင် တို့၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် ပကတိတန်ဖိုးအပေါ်တွင် တိကျစွာ မှီခိုသည်။ <math>3/4</math> နှင့် <math>-3/4</math> တို့သည် အပိုင်းကိန်းအစစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ <math>|3/4| < 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>|-3/4| < 1</math> ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ <math>5/4</math> နှင့် <math>-5/4</math> တို့သည် အပိုင်းကိန်းယောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ <math>|5/4| \ge 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>|-5/4| \ge 1</math> ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဆမခွဲနိုင်သော အပိုင်းကိန်း နှင့်ပတ်သက်၍ <math>p</math> နှင့် <math>q</math> တို့၏ အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (Greatest common divisor) သို့မဟုတ် <math>\gcd</math> သည် 1 ဖြစ်နေပါက အပိုင်းကိန်း <math>p/q</math> ကို ဆမခွဲနိုင်သော အပိုင်းကိန်းဟု သတ်မှတ်သည်။ အပိုင်းကိန်း <math>12/18</math> တွင် <math>\gcd(12, 18) = 6</math> ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို ဆခွဲ၍ရနိုင်သည်။ ပိုင်းဝေနှင့် ပိုင်းခြေတို့ကို 6 ဖြင့် စားလိုက်ပါက <math>\gcd(2, 3) = 1</math> ဖြစ်သည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဆမခွဲနိုင်သော ပုံစံ <math>2/3</math> ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ <math>1/n</math> ကဲ့သို့သော ပိုင်းဝေ 1 ဖြစ်နေသည့် အပေါင်းအပိုင်းကိန်းကို ယူနစ်အပိုင်းကိန်း (unit fraction) ဟု ခေါ်သည်။ ယူနစ်အပိုင်းကိန်း နှစ်ခုကို မြှောက်ခြင်းသည် အခြား ယူနစ်အပိုင်းကိန်းတစ်ခုကို အမြဲတမ်းရရှိစေသော်လည်း [[ပေါင်းခြင်း]]၊ [[နုတ်ခြင်း]]၊ သို့မဟုတ် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]]တို့တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ထိုသို့ မရရှိနိုင်ပေ။ ထူးခြားချက်မှာ မည်သည့် အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းကိုမဆို မတူညီသော ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများ၏ ပေါင်းလဒ် (sum) အဖြစ် ရေးသားနိုင်ပြီး ၎င်းတို့ကို သမိုင်းကြောင်းအရ အီဂျစ် အပိုင်းကိန်းများ (Egyptian fractions) ဟု ခေါ်သည်။<ref>{{Citation |last=Solomon |first=Pearl Gold |title=The Math We Need to Know and Do in Grades 6-9: Concepts, Skills, Standards, and Assessments |edition=2nd |publisher=Corwin Press |date=2007 |isbn=978-1-4129-1726-1}}{{Citation |last=Guy |first=Richard K. |title=Unsolved problems in number theory |publisher=Springer-Verlag |date=2004}}</ref> ဒသမ အပိုင်းကိန်းများ (decimal fractions) မှာ ပိုင်းခြေများသည် 10 ၏ ကိန်းပြည့် ထပ်ကိန်းများ (integer powers) ဖြစ်သော အပိုင်းကိန်းများဖြစ်ပြီး များသောအားဖြင့် ဒသမခွဲခြားသင်္ကေတ (decimal separator) ၏ ညာဘက်ရှိ ဂဏန်းများဖြင့် ရည်ညွှန်းဖော်ပြသည်။ <math>\gcd(p, q) = 1</math> ဖြစ်သည့် ဆမခွဲနိုင်သော ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>p/q</math> တစ်ခုသည် <math>q</math> သည် <math>b</math> ၏ ထပ်ကိန်းတစ်ခုကို စားနိုင်မှသာလျှင် ပေးထားသော အခြေ (base) <math>b</math> တွင် အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း (terminating decimal) ဖော်ပြချက် ရှိမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |date=1976 |isbn=978-0-07-054235-8}}</ref> ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများ၊ အီဂျစ် အပိုင်းကိန်းများ နှင့် ဒသမကိန်းများအတွက် ဥပမာများကိုလည်း လေ့လာနိုင်သည်။ အီဂျစ် အပိုင်းကိန်းများစနစ်တွင် အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းတစ်ခုကို တိကျစွာ ကွဲပြားသော ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများ၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည်။ ဤစနစ်တွင် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>3/4</math> ကို <math>1/4 + 1/4 + 1/4</math> အဖြစ် ရေးသား၍မရနိုင်ပေ။ ၎င်းကို မတူညီသော ပိုင်းခြေများဖြစ်သည့် <math>1/2 + 1/4</math> အဖြစ် ခွဲခြမ်းရမည်ဖြစ်သည်။ အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း နှင့်ပတ်သက်၍ <math>\gcd(p, q) = 1</math> ဖြစ်သည့် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>p/q</math> တစ်ခုသည် <math>q</math> ၏ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းများ (Prime factors) အားလုံးသည် အခြေ ၏ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းများလည်း ဖြစ်နေမှသာလျှင် ပေးထားသော အခြေ <math>b</math> တွင် အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်သည်။ အခြေ 10 တွင် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း 2 နှင့် 5 တို့ ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>1/8</math> သည် အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်းဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်း၏ပိုင်းခြေ <math>8 = 2^3</math> တွင် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း 2 သာလျှင် ပါဝင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>1/8 = 0.125</math> ဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>1/3</math> သည် အခြေ 10 တွင် အဆုံးမသတ်ပေ။ အကြောင်းမှာ ၎င်း၏ပိုင်းခြေတွင် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း 3 ပါဝင်နေပြီး ယင်းသည် 10 ၏ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း မဟုတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဥပမာ <math>2\frac{3}{4}</math> ကဲ့သို့သော ကိန်းရော (mixed number or mixed numeral) သည် သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်ခုနှင့် အပိုင်းကိန်းအစစ်တစ်ခုတို့၏ ပေါင်းလဒ်ဖြစ်ပြီး ယှဉ်တွဲလျက် ရေးသားလေ့ရှိသည်။<ref>{{Citation |last=Wingard-Nelson |first=Rebecca |title=Ready for Fractions and Decimals |publisher=Enslow Publishers |date=2014}}</ref> မူလတန်းကျောင်းများတွင် နေ့စဉ်တိုင်းတာမှုများအတွက် ကိန်းရောများကို အလေးပေးသင်ကြားသော်လည်း ပိုမိုမြင့်မားသော သင်္ချာဘာသာရပ်များတွင် ကိန်းရောများကြောင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ မကြာခဏ ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသောကြောင့် ၎င်းတို့ကိုစွန့်လွှတ်ကာ အပိုင်းကိန်းယောင်များကိုသာ အသုံးပြုကြသည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (algebra) တွင် ယှဉ်တွဲရေးသားခြင်းသည် ပေါင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ [[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) ကို ရည်ညွှန်းသည်ဖြစ်ရာ ဥပမာအားဖြင့် <math>4x</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။<ref>{{Citation |last=Wu |first=Hung-Hsi |title=Understanding Numbers in Elementary School Mathematics |publisher=American Mathematical Society |date=2011}}{{Citation |last=Gardiner |first=Tony |title=Teaching Mathematics at Secondary Level |publisher=Open Book Publishers |date=2016}}{{Citation |last=Lee |first=M.A. |last2=Messner |first2=S.J. |title=Analysis of concatenations and order of operations in written mathematics |date=2000}}</ref> သမိုင်းကြောင်းအရ ပိုင်းဝေ၊ ပိုင်းခြေ၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့နှစ်ခုစလုံးသည် အပိုင်းကိန်းများ ဖြစ်နေပါက ယင်းကို ကွန်ပလက်စ် အပိုင်းကိန်း (complex fraction) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အပိုင်းကိန်းတစ်ခု၏ အပိုင်းကိန်းကို ကွန်ပေါင်း အပိုင်းကိန်း (compound fraction) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အဘိဓာန်များသည် ဤဝေါဟာရများကို ခေတ်မမီတော့ဟု ယူဆခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ကို အပြန်အလှန် အစားထိုး အသုံးပြုခြင်းများ ရှိကြသည်။<ref>{{Citation |last=Trotter |first=James |title=A complete system of arithmetic |date=1853}}{{Citation |last=Barlow |first=Peter |title=A new mathematical and philosophical dictionary |date=1814}}{{Citation |title=Collins English Dictionary}}</ref> == သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံ (Abstract algebraic structure) == သရုပ်မဲ့ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (abstract algebra) တွင် အပိုင်းကိန်းများကို [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ]] (ordered pair) <math>(r, d)</math> များ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) အဖြစ် ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ထားပြီး ပိုင်းခြေ <math>d</math> သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိရှိသော [[အစု]] (multiplicatively closed set) <math>D</math> အတွင်း ပါဝင်သည်။ အပိုင်းကိန်းနှစ်ခု <math>r/d</math> နှင့် <math>s/e</math> တို့သည် <math>re = sd</math> ဖြစ်လျှင် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟု သတ်မှတ်သည်။ <math>(2, 3)</math> နှင့် <math>(4, 6)</math> တို့ကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးရာတွင် <math>2 \cdot 6 = 12</math> နှင့် <math>3 \cdot 4 = 12</math> အသီးသီးရရှိသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် တူညီသော ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားအတွင်း ပါဝင်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ယေဘုယျကွင်းများ (general rings) တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာဖြင့် <math>x \in D</math> အစုဝင် (element) တစ်ခုခုအတွက် <math>x(er - ds) = 0</math> ဖြစ်လျှင်လည်း ၎င်းတို့ကို ထပ်တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ [[ဂဏန်းသင်္ချာ|ဂဏန်းသင်္ချာဆိုင်ရာ]] တွက်ချက်မှုများ (arithmetic operations) သည် အားလုံးရင်းနှီးပြီးဖြစ်သော စည်းမျဉ်းများအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\frac{a}{b} + \frac{c}{d} = \frac{ad+bc}{bd}</math> နှင့် <math>\frac{a}{b} \cdot \frac{c}{d} = \frac{ac}{bd}</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတွက်ချက်မှုများသည် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အတန်းအစားအပေါ် မှီခိုခြင်းမရှိဘဲ သင်္ချာနည်းကျ မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း (well-defined) ဖြစ်သည်။<ref>{{Citation |last=Stepanov |first=S.A. |title=Encyclopedia of Mathematics}}{{Citation |last=Dummit |first=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |date=2003 |isbn=978-0-471-43334-7}}</ref> [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) <math>R</math> တစ်ခုမှ အပိုင်းကိန်းများ၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring of fractions) တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရာတွင် သုညမပါဝင်သည့် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိရှိသော [[အစုပိုင်း]] (subset) <math>D</math> တစ်ခုကို ရွေးချယ်သည်။ ရရှိလာသော ကွင်း <math>D^{-1}R</math> တွင် <math>D</math> ၏ [[အစုဝင်]]တိုင်းသည် ယူနစ် (unit) ခေါ် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဖြစ်လာပြီး အစုဝင်တိုင်းကို <math>r/d</math> ပုံစံဖြင့် ရေးသားနိုင်သည်။ အကယ်၍ <math>D</math> တွင် သုညစားကိန်းများ (zero-divisors) မပါဝင်ပါက <math>R</math> ကို <math>D^{-1}R</math> ထဲသို့ ထည့်သွင်းပေးသော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (ring homomorphism) <math>\pi(r) = r/1</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။<ref>{{Citation |last=Dummit |first=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |date=2003 |isbn=978-0-471-43334-7}}</ref> မူလကွင်း <math>R</math> သည် သုညစားကိန်းများ မပါဝင်သည့် [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (integral domain) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>D = R \setminus \{0\}</math> ဖြစ်ပါက ရရှိလာသော အပိုင်းကိန်းများ၏ ကွင်းသည် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်လာကာ ၎င်းကို အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ် (field of fractions) ဟု ခေါ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] <math>\mathbb{Z}</math> သည် အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ်သည် [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] <math>\mathbb{Q}</math> ဖြစ်သည်။ အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ်သည် အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း <math>R</math> ကို ငုံထားသော (containing) အငယ်ဆုံး ဖီးလ်ဒ်ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာဆိုရလျှင် <math>D^{-1}R</math> သည် စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) တစ်ခုကို ပြည့်စုံစေသည်။ ၎င်းမှာ <math>R</math> မှ အခြားကွင်း <math>S</math> ဆီသို့ <math>D</math> ၏ အစုဝင်အားလုံးကို ယူနစ်များထံ ပုံဖော်ပေးသော [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homomorphism mapping) တစ်ခုရှိပါက <math>D^{-1}R</math> မှ <math>S</math> သို့ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခု တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Citation |last=Dummit |first=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |date=2003 |isbn=978-0-471-43334-7}}</ref> အပိုင်းကိန်းများ၏ သဘောတရားသည် ကိန်းပြည့်များမှ ပိုလီနိုမီရယ်များ (polynomials) အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ပိုလီနိုမီရယ် နှစ်ခုဖြင့် အပိုင်းကိန်းတစ်ခုကို ဖန်တီးသောအခါ ၎င်းကို အပိုင်းကိန်း <math>p(x)/q(x)</math> ပုံစံရှိ ရာရှင်နယ် [[ဖန်ရှင်]] (rational function) ဟု ခေါ်သည်။ ရာရှင်နယ် ဖန်ရှင်တိုင်းသည် ပိုင်းခြေ သုညနှင့် ညီမျှသော တိကျသည့် အမှတ်များမှလွဲ၍ ကိန်းမျဉ်းပေါ်ရှိ နေရာတိုင်းတွင် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော]] (continuous) နှင့် အဆက်မပြတ် [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)#ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှု_နှင့်_အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း_(Differentiability_and_Continuity)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ]] (continuously differentiable functions) ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Citation |last=Dummit |first=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |date=2003 |isbn=978-0-471-43334-7}}{{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |date=1976 |isbn=978-0-07-054235-8}}</ref> ထို့အပြင် အပိုင်းကိန်းများ၏ သဘောတရားသည် ကွင်းများမှ [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] (modules) အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ <math>R</math>-မော်ဂျူး (<math>R</math>-module) <math>M</math> နှင့် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစု <math>D</math> တို့အတွက် အပိုင်းကိန်းများ၏ မော်ဂျူး (module of fractions) <math>D^{-1}M</math> တွင် ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ <math>m/d</math> ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက်ဖြစ်စေခြင်း (localization) ဟုခေါ်သော ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် [[တိကျသော ဖန်တာ]] (exact functor) တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်|တန်ဆာ မြှောက်လဒ်များ]] (tensor products) နှင့် ဖလှယ်၍ရသည် (commutes)။<ref>{{Citation |last=Dummit |first=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |date=2003 |isbn=978-0-471-43334-7}}</ref> အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ပါရှိသော အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း <math>R</math> တစ်ခုအတွက် အပိုင်းကိန်း အိုင်ဒီးလ် (fractional ideal) သည် သုညမဟုတ်သော <math>d \in R</math> တစ်ခုအတွက် <math>dA \subseteq R</math> ဖြစ်သည့် <math>K</math> ၏ <math>R</math>-မော်ဂျူးပိုင်း (<math>R</math>-submodule) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အပိုင်းကိန်း အိုင်ဒီးလ်ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်း <math>x \in K</math> ဖြင့် ထုတ်လုပ် (generated) ပါက ၎င်းကို ပရင်စီပယ် အပိုင်းကိန်း အိုင်ဒီးလ် (principal fractional ideal) ဟု ခေါ်သည်။<ref>{{Citation |last=Dummit |first=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |date=2003 |isbn=978-0-471-43334-7}}</ref> ရာရှင်နယ် ဖန်ရှင်များ နှင့်ပတ်သက်၍ သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာတွင် ရာရှင်နယ် ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်းတစ်ခု၏ အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ်အတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဖီးလ်ဒ်အတွင်း၌ <math>\frac{x^2 - 1}{x - 1}</math> ဟူသော ဖော်ပြချက်နှင့် <math>\frac{x + 1}{1}</math> ဟူသော ပိုလီနိုမီရယ်တို့သည် သင်္ချာနည်းကျအရ ထပ်တူညီသော အစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ <math>(x^2 - 1) \cdot 1 = (x - 1)(x + 1)</math> ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းတို့ကို [[ကိန်းစစ်]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Real analysis) တွင် သက်ဆိုင်ရာအမှတ်များအလိုက် (Pointwise) ဖန်ရှင်များအဖြစ် တန်ဖိုးရှာဖွေရာ၌ <math>\frac{x^2 - 1}{x - 1}</math> သည် <math>x = 1</math> အမှတ်တွင် ဖယ်ရှားနိုင်သော [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်#အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော_ဖန်ရှင်များ_(Discontinuous_Functions)|အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း]] (Removable discontinuity) တစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ သို့သော်လည်း <math>x + 1</math> သည် နေရာတိုင်းတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ == မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ နှင့် အခြားနယ်ပယ်များတွင် အသုံးပြုမှု == မျဉ်းဖြောင့် [[အက္ခရာသင်္ချာ]]တွင်လည်း အပိုင်းကိန်းများသည် ထူးခြားစွာ ပါဝင်သည်။ ဟီလ်ဘတ် [[ကိန်းအုံ]] (Hilbert matrix) သည် စတုရန်းကိန်းအုံ (square matrix) တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်ဒိုင်ယာဂွန်နယ် (anti-diagonal) တစ်လျှောက်ရှိ အစုဝင်များသည် ထပ်တူညီသော ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြကာ <math>H_{i,j} = \frac{1}{i+j-1}</math> ပုံသေနည်းဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဖီးလ်ဘတ် ကိန်းအုံ (Filbert matrix) သည် ပိုင်းခြေများအဖြစ် ဖီဘိုနာချီကိန်းများ (Fibonacci numbers) ပါဝင်သော ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများကို အသုံးပြုသည်။ ဤကိန်းအုံနှစ်ခုစလုံးသည် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]ချည်းသာ ပါဝင်သော ပြောင်းပြန်ကိန်းအုံများ (inverse matrices) ရှိသည့် ရှားပါးသော ဂုဏ်သတ္တိများကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref>{{Citation |last=Choi |first=Man Duen |title=Tricks or treats with the Hilbert matrix |journal=The American Mathematical Monthly |volume=90 |issue=5 |pages=301–312 |date=1983}}{{Citation |last=Richardson |first=Thomas M. |title=The Filbert matrix |journal=Fibonacci Quarterly |volume=39 |issue=3 |pages=268–275 |date=2011}}</ref> ဟီလ်ဘတ် ကိန်းအုံ တွင် အစုဝင်များကို <math>H_{i,j} = \frac{1}{i+j-1}</math> အဖြစ် တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ အတန်း 2 နှင့် တိုင် 2 တို့၏ ဆုံမှတ်အတွက် တိကျသောတန်ဖိုးမှာ <math>H_{2,2} = \frac{1}{2+2-1} = 1/3</math> ဖြစ်သည်။ [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) နှင့် [[ဂျီဩမေတြီ]] (geometry) တို့တွင် ဖာရေး ကိန်းစဉ်တန်း (Farey sequence) အဆင့် <math>n</math> ၌ သင့်လျော်စွာ စဉ်ဆက်ထားသော အရှင်းဆုံးပုံစံရှိသည့် အပိုင်းကိန်းနှစ်ခု <math>a/b</math> နှင့် <math>c/d</math> တို့သည် တိကျသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အခြေအနေ <math>|ad - bc| = 1</math> ကို ပြည့်စုံစေပါက ကပ်လျက် (adjacent) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကိန်းမျဉ်း (number line) ပေါ်တွင် ဖို့ဒ် စက်ဝိုင်းများ (Ford circles) အဖြစ် ဂရပ်ဆွဲသောအခါ ကပ်လျက် အပိုင်းကိန်းများသည် ပြီးပြည့်စုံစွာ ထိစပ်နေသော (tangent) စက်ဝိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကပ်လျက် အပိုင်းကိန်းနှစ်ခု၏ ပကတိ ခြားနားခြင်းရလဒ်သည် အမြဲတမ်း တိကျစွာ ယူနစ်အပိုင်းကိန်း <math>1/(bd)</math> ဖြစ်သော်လည်း ယူနစ်အပိုင်းကိန်းတစ်ခု ကွာခြားရုံမျှဖြင့် အပိုင်းကိန်းနှစ်ခုအား သင်္ချာနည်းကျအရ ကပ်လျက်ဖြစ်စေရန် မလုံလောက်ပေ။<ref>{{Citation |last=Ford |first=L.R. |title=Fractions |journal=The American Mathematical Monthly |volume=45 |issue=9 |pages=586–601 |date=1938}}</ref> ဖာရေး ကိန်းစဉ်တန်း ၏ ကပ်လျက်ဖြစ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဆမခွဲနိုင်သော အပိုင်းကိန်းနှစ်ခုဖြစ်သည့် <math>a/b</math> နှင့် <math>c/d</math> တို့သည် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အခြေအနေဖြစ်သော <math>|ad - bc| = 1</math> ကို ပြည့်စုံစေပါက ၎င်းတို့သည် ထိမျဉ်းအဖြစ် ထိစပ်နေသော (Tangent) ဖို့ဒ် စက်ဝိုင်းများ ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ <math>1/2</math> နှင့် <math>2/5</math> တို့ကို စမ်းသပ်ကြည့်ရာတွင် <math>|(1 \cdot 5) - (2 \cdot 2)| = |5 - 4| = 1</math> ရရှိသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် ကပ်လျက်ဖြစ်ကြသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>1/2</math> နှင့် <math>1/4</math> တို့ကို စမ်းသပ်ကြည့်ရာတွင် <math>|(1 \cdot 4) - (2 \cdot 1)| = |4 - 2| = 2</math> ရရှိသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် ကပ်လျက်မဖြစ်ကြပေ။ == ကိန်းစစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Real analysis) == ကိန်းစစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာတွင် [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] အားလုံးပါဝင်သော အစုကို <math>\mathbb{Q}</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြု ဖော်ပြသည်။ ၎င်းတို့သည် [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖလှယ်ရ နိယာမ]] (commutative law)၊ [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖက်စပ်ရ နိယာမ]] (associative law) နှင့် [[ဖြန့်ဝေရဂုဏ်သတ္တိ|ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမ]] (distributive law) ကဲ့သို့သော [[ပေါင်းခြင်း]]၊ [[မြှောက်ခြင်း]]နှင့် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] အစီအစဉ်များအတွက် စံ [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (axioms) အားလုံးကို ပြည့်စုံစေသော အစဉ်ကျသော [[ဖီးလ်ဒ်]] (ordered field) တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) အတွင်း သိပ်သည်းသော (dense) အစုဖြစ်ပြီး သင်္ချာနည်းကျအရ မည်သည့် ကွဲပြားသော [[ကိန်းစစ်]] (real number) နှစ်ခုကြားတွင်မဆို ၎င်းတို့ မည်မျှပင် နီးကပ်နေစေကာမူ ရာရှင်နယ် အပိုင်းကိန်း အနည်းဆုံးတစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေကြောင်း အာမခံချက်ပေးသည်။ အပိုင်းကိန်း အရေအတွက် [[အနန္တ]] (infinite) ရှိပြီး ကိန်းမျဉ်းပေါ်တွင် သိပ်သည်းစွာ ပြည့်နှက်နေသော်လည်း အပိုင်းကိန်းအားလုံးပါဝင်သော [[အစု]]သည် သင်္ချာနည်းကျအရ ရေတွက်နိုင်သောအစု (countable set) ဖြစ်သည်။ မည်သည့်အပိုင်းကိန်း <math>b/a</math> ကိုမဆို [[ကိန်းပြည့်]]စုံတွဲတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သောကြောင့် ၎င်းတို့ကို [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝ ရေတွက်ကိန်းများ]]နှင့် တစ်-တစ် ကိုက်ညီမှု (one-to-one correspondence) အဖြစ် အစီအစဉ်တကျ နေရာချထားနိုင်သည်။<ref>{{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |date=1976 |isbn=978-0-07-054235-8}}</ref> ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ သိပ်သည်းမှု (Density of Rationals) ကို လေ့လာကြည့်မည်ဆိုလျှင် <math>a < b</math> ဖြစ်သည့် မည်သည့် ကိန်းစစ်နှစ်ခု <math>a</math> နှင့် <math>b</math> မဆိုအတွက် <math>a < q < b</math> ဖြစ်စေမည့် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>q</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိသည်။ <math>1/3</math> နှင့် <math>1/2</math> ကြားတွင် ၎င်းတို့၏ တိကျသော [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] ပျမ်းမျှတန်ဖိုး (Arithmetic mean) သည် အဆိုပါ ရာရှင်နယ်ကိန်းတစ်ခုကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ ၎င်းမှာ <math>\frac{1/3 + 1/2}{2} = \frac{5/6}{2} = 5/12</math> ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အပိုင်းကိန်းစနစ်သည် ကွက်လပ်များ ပါဝင်နေသောကြောင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များစွာအတွက် လုံလောက်မှုမရှိပေ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>p^2 = 2</math> ဖြစ်စေမည့် ရာရှင်နယ် အပိုင်းကိန်း <math>p</math> ဟူ၍ မရှိပါ။ ၎င်းတို့၏ နှစ်ထပ်ကိန်းများ (squares) သည် 2 နှင့် အလွန်နီးကပ်သော အပိုင်းကိန်းများကို ရှာတွေ့နိုင်သော်လည်း တိကျစွာ 2 နှင့် ညီမျှမည်မဟုတ်သောကြောင့် [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း|အီရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] (irrational numbers) တည်ရှိရန် လိုအပ်လာသည်။ ထို့အပြင် ကိန်းပြည့်တစ်ခုသည် နှစ်ထပ်ကိန်း (perfect square) မဟုတ်ပါက ၎င်း၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း (square root) ကို အပိုင်းကိန်းအဖြစ် ဖော်ပြ၍မရနိုင်ပေ။<ref>{{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |date=1976 |isbn=978-0-07-054235-8}}{{Citation |last=Hewitt |first=Edwin |last2=Stromberg |first2=Karl R. |title=Real and Abstract Analysis |publisher=Springer-Verlag |date=1965}}</ref> အီရာရှင်နယ်ကိန်းများ ပါဝင်သော တွက်ချက်မှုများတွင် သုညမဟုတ်သော အပိုင်းကိန်း <math>r</math> ကို မည်သည့် အီရာရှင်နယ်ကိန်း <math>x</math> နှင့်မဆို ပေါင်းစပ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းလဒ် (sum) (<math>r + x</math>) နှင့် မြှောက်လဒ် (product) (<math>rx</math>) တို့သည် အမြဲတမ်း အီရာရှင်နယ်ကိန်းသာ ထွက်ပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>x</math> ၏ အပိုင်းကိန်း အစိတ်အပိုင်း ကိုမဆို <math>\{x\} = x - [x]</math> [[ဖန်ရှင်]]ဖြင့် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားပြီး <math>[x]</math> သည် <math>x</math> တွင်ပါဝင်သော အကြီးဆုံး ကိန်းပြည့် (greatest integer) ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်သည် ကိန်းပြည့်များရှိရာ နေရာများတွင် ရိုးရှင်းစွာ [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်#အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော_ဖန်ရှင်များ_(Discontinuous_Functions)|အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း]] (discontinuity) ရှိသော်လည်း ကျန်နေရာတိုင်းတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိသည်။<ref>{{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |date=1976 |isbn=978-0-07-054235-8}}</ref> 2 ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း၏ အီရာရှင်နယ်ကိန်းဖြစ်မှု (Irrationality) နှင့်ပတ်သက်၍ <math>(p/q)^2 = 2</math> ဖြစ်စေမည့် မည်သည့် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>p/q</math> မျှ မတည်ရှိပေ။ အလွန်တိကျသော ရာရှင်နယ်ကိန်း ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှု (Rational approximation) ဖြစ်သည့် <math>99/70</math> ကို အသုံးပြုပါက <math>(99/70)^2 = 9801/4900</math> ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို တွက်ချက်လိုက်သောအခါ <math>2 + \frac{1}{4900}</math> ထွက်ပေါ်လာပြီး ယင်းက <math>9801/4900 \ne 2</math> ဖြစ်ကြောင်း တိကျစွာ သက်သေပြနေသည်။ အပိုင်းကိန်း အစိတ်အပိုင်း ဖန်ရှင် (Fractional part function) ကို <math>\{x\} = x - \lfloor x \rfloor</math> အဖြစ် တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤနေရာတွင် <math>\lfloor x \rfloor</math> သည် <math>x</math> ထက် ငယ်သော သို့မဟုတ် <math>x</math> နှင့် ညီမျှသော အကြီးဆုံး ကိန်းပြည့် ဖြစ်သည်။ အပေါင်းကိန်း <math>x = 3.75</math> အတွက် <math>\lfloor 3.75 \rfloor = 3</math> ဖြစ်သောကြောင့် ရလဒ်အနေဖြင့် <math>3.75 - 3 = 0.75</math> ကို ရရှိသည်။ အနုတ်ကိန်း <math>x = -1.25</math> အတွက် <math>\lfloor -1.25 \rfloor = -2</math> ဖြစ်သောကြောင့် ရလဒ်အနေဖြင့် <math>-1.25 - (-2) = 0.75</math> ကို ရရှိသည်။ == ယူနစ်အပိုင်းကိန်းနှင့် ကိန်းစဉ်တန်းများ (Series) == ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] များစွာ၏ အခြေခံ တည်ဆောက်မှုအစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။ အပေါင်း ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများအားလုံး၏ ပေါင်းလဒ်ကို ဟာမိုနစ် ကိန်းစဉ်တန်း (harmonic series) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ယင်းသည် သင်္ချာနည်းကျအရ ဖြာထွက်သော (divergent) ကိန်းစဉ်တန်းဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် အလှည့်ကျ ဟာမိုနစ် ကိန်းစဉ်တန်း (alternating harmonic series) သည် စုဆုံသည် (convergent) ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ပေါင်းလဒ်သည် 2 ၏ သဘာဝ [[လော့ဂရစ်သမ်]] (natural logarithm) ဖြစ်သည်။ လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ပုံသေနည်း (Leibniz formula) က အလှည့်ကျ [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|မကိန်း]] (odd number) ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများ၏ ပေါင်းလဒ်သည် <math>\pi/4</math> နှင့် ညီမျှကြောင်း ပြသသည်။ ထို့အပြင် နာမည်ကျော် ဘာဆယ် ပြဿနာ (Basel problem) ၏ အဖြေက နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ထားသော ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများ၏ ပေါင်းလဒ်သည် <math>\pi^2/6</math> နှင့် ညီမျှကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Boas |first=R.P. |last2=Wrench |first2=J.W. |title=Partial sums of the harmonic series |journal=The American Mathematical Monthly |volume=78 |issue=8 |pages=864–870 |date=1971}}{{Citation |last=Freniche |first=Francisco J. |title=On Riemann's rearrangement theorem for the alternating harmonic series |journal=The American Mathematical Monthly |volume=117 |issue=5 |pages=442–447 |date=2010}}{{Citation |last=Roy |first=Ranjan |title=The discovery of the series formula for pi by Leibniz, Gregory and Nilakantha |journal=Mathematics Magazine |volume=63 |issue=5 |pages=291–306 |date=1990}}{{Citation |last=Ayoub |first=Raymond |title=Euler and the zeta function |journal=The American Mathematical Monthly |volume=81 |issue=10 |pages=1067–1086 |date=1974}}</ref> ၎င်းတို့၏ တိကျသော ဥပမာများကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဟာမိုနစ် ကိန်းစဉ်တန်းကို <math>\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n} = 1 + 1/2 + 1/3 + 1/4 + \dots</math> အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပေါင်းလဒ်များ (Partial sums) ၏ [[ကိန်းစဉ်]]သည် အကန့်အသတ်မရှိ (Without bound) ကြီးထွားလာပြီး ၎င်းသည် အဆုံးရှိသော [[စုဆုံမှတ်]] (Limit) တစ်ခုဆီသို့ ချဉ်းကပ်ခြင်း မရှိပေ။ အလှည့်ကျ ဟာမိုနစ် ကိန်းစဉ်တန်းကို <math>\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n+1}}{n} = 1 - 1/2 + 1/3 - 1/4 + \dots</math> အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် စုဆုံသည် (Converges conditionally)။ လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ပုံသေနည်းကို <math>\sum_{n=0}^{\infty} \frac{(-1)^n}{2n+1} = 1 - 1/3 + 1/5 - 1/7 + \dots</math> အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ဘာဆယ် ပြဿနာ၏ ပေါင်းလဒ်ကို <math>\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2} = 1/1 + 1/4 + 1/9 + 1/16 + \dots</math> အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း== အစောဆုံး တွေ့ရှိရသော အပိုင်းကိန်းများမှာ ရှေးခေတ် အီဂျစ်လူမျိုးများ အသုံးပြုခဲ့သော ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများ ဖြစ်သည်။ ဘီစီ 1650 ခန့်က ရေးသားခဲ့သော နာမည်ကျော် Rhind Mathematical Papyrus တွင် ယူနစ်အပိုင်းကိန်းများ၏ ကျယ်ပြန့်သော ဇယားများ ပါဝင်ပြီး Horus-eye အပိုင်းကိန်းများကဲ့သို့သော အစောပိုင်း သက်သေအထောက်အထားများသည် ဘီစီ သုံးထောင်စုနှစ်အထိ သက်တမ်းရှိသည်။ နောက်ပိုင်း ရှေးခေတ်ဂရိတွင် ဘီစီ 530 ခန့်က ပိုက်သာဂိုရပ်စ် (Pythagoras) ၏ နောက်လိုက်များသည် 2 ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းကို ကိန်းပြည့်များ၏ အပိုင်းကိန်းအဖြစ် ဖော်ပြ၍မရကြောင်း နာမည်ကျော် သက်သေပြနိုင်ခဲ့ပြီး ဤသို့ဖြင့် [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း|အီရာရှင်နယ်ကိန်းများ]]၏ သဘာဝကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Citation |last=Eves |first=Howard |title=An Introduction to the History of Mathematics |edition=6th |publisher=Saunders College Publishing |date=1990 |isbn=978-0-03-029558-4}}{{Citation |last=Chace |first=Arnold Buffum |title=The Rhind Mathematical Papyrus |publisher=Mathematical Association of America |date=1927}}</ref> သင်္သကရိုက်ဘာသာဖြင့် ''amsa'' ဟုခေါ်သော ပိုင်းဝေကို ''cheda'' ဟုခေါ်သော ပိုင်းခြေအထက်တွင်ထားရှိသည့် ခေတ်သစ် အပိုင်းကိန်းပုံစံသည် အေဒီ 400 ခန့်က Bakhshali လက်ရေးစာမူနှင့် 628 ခန့်က Brahmagupta ၏ လုပ်ငန်းခွင်များ စသည့် အိန္ဒိယ သင်္ချာမှ မြစ်ဖျားခံလာခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့ကို ကြားတွင် အပိုင်းကိန်းမျဉ်း (fraction bar) မပါဘဲ အထက်အောက် ဒေါင်လိုက် ရေးသားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Citation |last=Miller |first=Jeff |title=Earliest Uses of Various Mathematical Symbols |date=2014}}{{Citation |last=Filliozat |first=Pierre-Sylvain |title=Ancient Sanskrit Mathematics: An Oral Tradition and a Written Literature |publisher=Hindustan Book Agency |date=2004}}</ref> အလျားလိုက် အပိုင်းကိန်းမျဉ်းကို 1200 ခန့်တွင် နေထိုင်ခဲ့သော မော်ရိုကိုနိုင်ငံမှ မွတ်ဆလင် [[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာရှင်]] အယ်လ်-ဟာဆာ (Al-Hassār) ၏ လုပ်ငန်းခွင်များတွင် ပထမဆုံး တွေ့ရှိရပြီး နောက်ပိုင်း 13 ရာစု ဥရောပတွင် လီယိုနာဒို ဖီဘိုနာချီ (Leonardo Fibonacci) မှတစ်ဆင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Citation |last=Cajori |first=Florian |title=A History of Mathematical Notations |volume=1 |publisher=Open Court Publishing Co. |date=1928 |isbn=978-0-486-67766-8}}</ref> ဒသမ အပိုင်းကိန်းများကို 1585 ခုနှစ်တွင် ဆိုင်မွန် စတီဗင် (Simon Stevin) ၏ ''De Thiende'' လက်ကမ်းစာစောင်မှတစ်ဆင့် လူသိများလာစေခဲ့သည်။ စတီဗင်က ထိုသို့ လူသိများအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ဒသမ အပိုင်းကိန်းများကို လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်ငါးခုက 10 ရာစုမှ ဘဂ္ဂဒက် သင်္ချာပညာရှင် Abu'l-Hasan al-Uqlidisi နှင့် နောက်ပိုင်း 15 ရာစုမှ ပါရှန်း သင်္ချာပညာရှင် Jamshīd al-Kāshī တို့က အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Citation |last=Struik |first=Dirk Jan |title=A Source Book in Mathematics, 1200–1800 |publisher=Princeton University Press |date=1986 |isbn=978-0-691-02397-7}}{{Citation |last=Berggren |first=J. Lennart |title=The Mathematics of Egypt, Mesopotamia, China, India, and Islam |publisher=Princeton University Press |date=2007 |isbn=978-0-691-11485-9}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] 51oyu3mkd6jv4ee939hfgzxwpz9rh0m 0 49414 1051290 1031892 2026-09-02T18:47:32Z Min Taw Zay 142634 [[မက္ကထရောနစ်ပညာရပ်]] စာမျက်နှာကို [[မက္ကာထရောနစ်ပညာရပ်]] သို့ Min Taw Zayက ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1031892 wikitext text/x-wiki [[File:mecha workaround.svg|right|350X350 px|thumb|Aerial Euler diagram from Rensselaer Polytechnic Institute's website describes the s fields that make up Mechatronics]] '''မက္ကာထရောနစ် ပညာရပ်'''သည် [[လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်]]၊ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်၊ telecommunications engineering, control engineering နှင့် computer engineering ပညာရပ်တို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သော ဒီဇိုင်းပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မူလက mechatronics သည် mechanics နှင့်electronics သာပေါင်းစပ်ပါဝင်သော်လည်း နည်းပညာနယ်ပယ်တွင် နည်းစနစ်များသည်ပို၍ ရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်ဖြစ်သောကြောင့် Mechatronics ဟူသောစကားလုံးကိုYaskawa Electric Corporation မှ လုပ်သက်ရင့်အင်ဂျင်နီယာ Mr.Tetsuro Mori က ၁၉၆၉ခုနှစ်တွင်"Japanese-English" စကားလုံးအဖြစ်စတင်တီထွင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မှတ်ပုံတင်နံပါတ် ၄၆-၃၂၇၁၄ အဖြစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင်မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ကုမ္ပဏီသည်အဆိုပါစကားလုံးကိုအများပြည်သူသုံးစွဲရန်အတွက်မူပိုင်ခွင့်ဖြေလျော့ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်၎င်းစကားလုံးသည် ဂျပန်စကားလုံးမှ Native English စကားလုံးအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဘာသာအသီးသီးသို့ပြာင်းလဲပြန်ဆိုခဲ့ကြရာ စက်မှုလောကတွင် မရှိမဖြစ်စကားလုံးတစ်ရပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်စံနှုန်းအဖွဲ့အစည်း NF E 01-010 အရအဓိပါယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်မှာ ’’ မက္ကင်းနစ်၊အီလက်ထရောနစ်၊ထိန်းချုပ်သီအိုရီနှင့် ကွန်ပြူတာသိပ္ပံ ပညာရပ်တို့ကို ထုတ်ကုန်ဒီဇီုင်းနှင့် ကုန်ထုတ်ပညာရပ်တို့တွင် တည်ဆောက်မှုပိုင်းအရ တိုးတက်စေရန် နှင့် စွမ်းဆောင်ရည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းအသုံးချရသော ပညာရပ်’’တစ်ခုအဖြစ်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ စက်မှုသုံးစက်ရုပ် industrial robot သည် မက္ကထရောနစ်စနစ်တစ်ခု၏ ဥပမာပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၎င်းတွင် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများလုပ်ဆောင်ရန်အတွက် အီလက်ထရောနစ်၊မက္ကင်းနစ်နှင့်ကွန်ပြူတာ ပညာရပ်တို့ကိုပေါင်းစပ်အသုံးချထားသည်။ Engineering cybernetics တွင် မက္ကာထရောနစ်စနစ်၏ Control Engineering ထိန်းချုပ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်အဓိကပါဝင်သည်။၎င်းကို စနစ်တစ်ခုကိုထိန်းချုပ်ရန်(သို့)ချိန်ညှိရန် အသုံးပြုသည်။(control theory တွင်ကြည့်ပါ)။ ခေတ်သစ်ထုတ်လုပ်မှု ကိရိယာများတွင်ထိန်းချုပ်ဗိသုကာ ပညာရပ်ပေါင်းစပ်ပါဝင်သည်။ လူသိအများဆုံးဗိသုကာပညာရပ်များမှာhierarchy, polyarchy, heterarchyနှင့် Hybrid နည်းပညာတို့ဖြစ်ကြသည်။ မက္ကာထရောနစ်အတွက်အရေးကြီးသော Hybrid systems များကို production systems, synergy drives, planetary exploration rovers, automotive subsystems ကဲ့သို့သော anti-lock braking systems, spin-assist နှင့်နေ့စဉ်သုံးကိရိယာများဖြစ်သော autofocus cameras, video, hard disks, နှင့်CD playersတို့တွင် ကောင်းစွာတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ==Course structure== မက္ကာထရောနစ်ကျောင်းသားများ သင်ယူကြသော အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်များမှာ- * Mechanical engineering and materials science * Electrical engineering * Computer engineering * Computer science(software & hardware engineering) * Systems and control engineering * Optomechanics (optical engineer) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ==Application အသုံးချနိုင်သောနယ်ပယ်များမှာ== * Machine vision * Automation and robotics * Servo-mechanics * Sensing and control systems * Automotive engineering, automotive equipment in the design of subsystems such as anti-lock braking systems * Computer-machine controls, such as computer driven machines like IE CNC milling machines * Expert systems * Industrial goods * Consumer products * Mechatronics systems * Medical mechatronics, medical imaging systems * Structural dynamic systems * Transportation and vehicular systems *Mechatronics as the new language of the automobile * Diagnostic, reliability, and control system techniques * Computer aided and integrated manufacturing systems * Computer-aided design * Engineering and manufacturing systems * Packaging * Microcontrollers / PLCs * Mobile apps တို့ဖြစ်ကြသည်။ Physical implementations [[Category:အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်]] nuo35byxy0mv185w3aabw0vapx97j38 0 57911 1051360 1036618 2026-09-03T11:43:28Z Dr Lotus Black 31011 1051360 wikitext text/x-wiki {{About|သီအိုရီ|ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ|မဟာပေါက်ကွဲမှု သီအိုရီ{{!}}''မဟာပေါက်ကွဲမှု သီအိုရီ''}} [[File:Universe_expansion2.png|thumb|right|372px|မဟာပေါက်ကွဲမှု မော်ဒယ်အရ [[စကြဝဠာ]]သည် အင်မတန်ပူပြင်းသော အခြေနေမှ ယနေ့လက်ရှိအချိန်သို့ ပြန့်ကားလာသည်။]] '''မဟာပေါက်ကွဲမှု'''({{lang-en|Big Bang}})သည် [[စကြဝဠာ]]၏ အစောဆုံးကာလမှ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]ဆိုင်ရာ စံနမူနာတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author=Joseph Silk|title=Horizons of Cosmology|url=https://archive.org/details/horizonsofcosmol0000silk|publisher=Templeton Press|year=2009|pages=[https://archive.org/details/horizonsofcosmol0000silk/page/n227 208]}}</ref><ref>{{cite book|author=Simon Singh|title=Big Bang: The Origin of the Universe|url=https://archive.org/details/bigbangoriginofu0000sing|publisher=Harper Perennial|year=2005|pages=[https://archive.org/details/bigbangoriginofu0000sing/page/n560 560]}}</ref><ref> {{cite web |last=Wollack |first=E. J. |title=Cosmology: The Study of the Universe |url=http://map.gsfc.nasa.gov/universe/ |work=Universe 101: Big Bang Theory |publisher=[[NASA]] |accessdate=27 April 2011 |date=10 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514230003/http://map.gsfc.nasa.gov/universe/ |archivedate=14 May 2011 <!--DASHBot--> |deadurl=no |quote=The second section discusses the classic tests of the Big Bang theory that make it so compelling as the likely valid description of our universe. |ref=harv }}</ref> စံနမူနာသည် အလွန်ပူပြင်း သိပ်သည်းလှသောအခြေနေမှ စကြဝဠာ ပြန့်ကားလာပုံအား ဖော်ကျူးထားသည်။<ref name=HTUW>{{cite serial |title=How the Universe Works#Season 3|year=2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Big-bang model|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/64893/big-bang-model|website=Encyclopedia Britannica|accessdate=11 February 2015}}</ref> ယင်းတို့မှတဆင့် [[အလင်း]]၏ အရာဝတ္ထု ကော့စမစ် မိုက်ခရိုနောက်ခံ၊ အလွန်ကြီးမားသောပုံစံနှင့် ဟာဘေလ်နိယာမတို့ ပါဝင်သည်။ မိမိတို့သိရှိသော [[ရူပဗေဒ]]နိယာမတို့၏အလွန်တွင် ရောက်ရှိပါက အထူးမှတ် (singularity) တည်ရှိပေမည်။ ခေတ်သစ် ကိရိယာတန်ဆာပလာများသည် စကြဝဠာ၏ သက်တမ်းဟု ဟူဆရသည့် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၃.၈ [[ဘီလီယံ]]အား ရည်ညွန်းနေသည်။<ref name="esa"> {{cite web |title=Planck reveals an almost perfect universe |url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Planck/Planck_reveals_an_almost_perfect_Universe |work=Planck |publisher=ESA |date=2013-03-21 |accessdate=2013-03-21 }}</ref> ကနဦး ဖောင်းပွမှုပြီးနောက် စကြဝဠာသည် တဖြည်းဖြည်းအေးမြလာပြီး [[အက်တမ်အောက်အမှုန်|အက်တမ်ခွဲအမှုန်]]များ ဖွဲ့တည်စေခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ရိုးရှင်းသော [[အက်တမ်]]များကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော သမိုင်းဦး[[ဒြပ်စင်]]များ တိမ်တိုက်ကြီးများသည် [[ဒြပ်ဆွဲအား]]များဖြင့် [[ကြယ်]]များ [[ဂယ်လက်ဆီ]]များအား ဖွဲ့တည်စေခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ လီမာတီယာ (Georges Lemaître) မှ ပြန့်ကားနေသော စကြဝဠာသည် မူလအခြေနေသို့ ခြေရာကောက်နောက်လိုက်သင့်သည်ဟု ပထမဆုံးအကြံပေးကတည်းက သိပ္ပံပညာရှင်များသည် သူ၏ ကော့စမစ် ပြန့်ကားမှုစိတ်ကူးအား ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။ [[သိပ္ပံ]]ပညာရှင်များသည် မဟာပေါက်ကွဲမှုသီအိုရီနှင့် တည်ငြိမ်အခြေနေ သီအိုရီဟု နှစ်ခြမ်းခွဲလိုက်ကြသည်။<ref> {{cite book |last=Kragh |first=H. |date=1996 |title=Cosmology and Controversy |page=318 |publisher=Princeton University Press |isbn=0-691-02623-8 |ref=harv }}</ref> ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် [[အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်]]မှ ဂယ်လက်ဆီများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုဝေးရာသို့ [[အနီရောင်အရွေ့]] (redshifts) အဖြစ်ပြေးလွှားနေကြသည်ဟု စကြဝဠာပြန့်ကားမှု အယူအဆအား အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ကော့စမစ် မိုက်ခရိုလှိုင်းနောက်ခံရောင်စဉ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ ယင်းသည် မဟာပေါက်ကွဲမှုသီအိုရီအတွက် အင်မတန်ခိုင်မာသော သက်သေတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ [[ဆူပါနိုဗာ]]များ၏ အနီရောင်အရွေ့များမှ ညွန်ပြနေသည်မှာ စကြဝဠာပြန့်ကားမှုသည် အရှိန်နှင့်ပိုလာသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="hubble"> {{cite journal |last=Hubble |first=E. |date=1929 |title=A Relation Between Distance and Radial Velocity Among Extra-Galactic Nebulae |url=http://antwrp.gsfc.nasa.gov/debate/1996/hub_1929.html |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=15 |issue=3 |pages=168–73 |bibcode=1929PNAS...15..168H |doi=10.1073/pnas.15.3.168 |pmc=522427 |pmid=16577160 |ref=harv }}</ref> ထို့ကြောင့် လေ့လာမှုသည် စွမ်းအင်မည်း (dark energy) ဆီသို့ ဦးတည်ခဲ့သည်။ ==ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်== [[File:History of the Universe.svg|thumb|right|275px|[[စကြဝဠာ]]၏ သမိုင်း - ဒြပ်ဆွဲအားလှိုင်းနှင့် ကော့စမစ်ဖောင်းပွမှုများသည် မဟာပေါက်ကွဲမှု၏ နောက်ဆက်တွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။]] [[အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်|ဟာဘေလ်]] လေ့လာတွေ့ရှိသည်မှာ အဝေးဆုံးမှ [[ဂယ်လက်ဆီ]]များသည် အနီရောင်အရွေ့နှင့် လွန်ကဲစွာ ဆက်နွယ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အဝေးဆုံးမှ ဂယ်လက်ဆီများသည် မိမိတို့မှ ဝေးရာသို့ အရှိန်တင်ကာ ပြေးလွှားနေကြသည်။ [[ကမ္ဘာ]]သည် စကြဝဠာ၏ဗဟို မဟုတ်ဟူသော [[ကော်ပါးနိကပ်စ်]]၏ နိယာမအား ယူဆလျက် စကြဝဠာ၏ မည်သည့်နေရာမှကြည့်သည်ဖြစ်စေ ပြင်ညီကဲ့သို့သာ မြင်ရပေမည်။ မျက်မှောက်အချိန်အခါတွင် အဝေးမှ ဂယ်လက်ဆီများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုဆီ ဝေးရာသို့ပြေးလွှားနေလျက်ရှိရာ ဆိုလိုသည်မှာ အတိတ်တချိန်က [[ဂယ်လက်ဆီ]]များသည် ပိုမိုနီးကပ်လျက် တည်ရှိခဲ့လိမ့်မည်။ [[စကြဝဠာ]]သည် အတိတ်တချိန်တုန်းက ပိုမိုသိပ်သည်းကာ ပိုမိုပူပြင်းခဲ့ပါလိမ့်မည်။<ref> {{cite book |last=Hawking |first=S. W. |last2=Ellis |first2=G. F. R. |date=1973 |title=The Large-Scale Structure of Space-Time |url=https://archive.org/details/largescalestruct0000hawk |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-20016-4 |ref=harv }}</ref><ref>{{cite book |first=Tai L. |last=Chow |publisher=Springer |date=2008 |page=211 | title=Gravity, Black Holes, and the Very Early Universe: An Introduction to General Relativity and Cosmology|url=https://books.google.com/books?id=fp9wrkMYHvMC&pg=PA211&dq=%22planck+epoch%22+weinberg&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjpgsuFlMvNAhXypYMKHWbLBIcQ6AEIHDAA#v=snippet&q=%22planck%20epoch%22&f=false}}</ref> ကြီးမားသည့် အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များသည် စကြဝဠာ၏ ကနဦးအချိန်အား ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။ မဟာပေါက်ကွဲမှု၏ နမူနာပုံစံအသေးစိတ်ကို အတည်ပြုပေမည်။ သို့စေကာမူ အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များသည် အင်မတန်များပြားသော [[စွမ်းအင်]]များနှင့်သာ အလုပ်လုပ်သည်။ မဟာပေါက်ကွဲမှုမှ ပြန့်ကားလာသော စကြဝဠာ၏ အစောဆုံးအခြေနေသည် ရေရေရာရာ နားမလည်သေးပေ။ ပထမဆုံး အက်တမ်ခွဲအမှုန်များတွင် [[ပရိုတွန်]]၊ [[နျူထရွန်|နူထရွန်]]နှင့် [[အီလက်ထရွန်]]တို့ ပါဝင်သည်။ မဟာပေါက်ကွဲမှုအပြီး ပထမဆုံး သုံးမိနစ်တွင် အက်တော့မက် အာဏုမြူများ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဓာတ်ပြယ်အက်တမ်ဖွဲ့တည်ရန် နှစ်ထောင်ချီကြာမြင့်ခဲ့သည်။ မဟာပေါက်ကွဲမှုမှ ထုတ်ပေးလိုက်သော အဓိက [[အက်တမ်]]မှာ [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]]၊ [[ဟီလီယမ်]]နှင့် လီသီယမ်များဖြစ်သည်။ ယင်းကနဦးဒြပ်စစ်တိမ်တိုက်ကြီးများသည် ဒြပ်ဆွဲအားဖြင့် [[ကြယ်]]များ၊ [[ဂယ်လက်ဆီ]]များကို ဖွဲ့တည်စေခဲ့သည်။ ကြယ်တာရာများကြားမှ လေးလံသော[[ဒြပ်စင်]]များသည် [[စူပါနိုဗာ]]အတွင်း ဓာတ်ပြုကုန်ကြသည်။ ==အချိန်လိုင်း== ===အထူးမှတ်=== နှိုင်းရသီအိုရီဖြင့် အသုံးပြုကာ အချိန်ကိုနောက်ပြန်သွားပါက အင်မတန်သိပ်သည်းကာ ပူပြင်းသော စကြဝဠာအားတွေ့ရှိရပေမည်။ အထူးမှတ် (Singularity) သည် [[နှိုင်းရသီအိုရီ]]အား ချိုးဖောက်ကာ ရူပဗေဒနိယာမအားလုံးကိုလည်း ချိုးပစ်လိုက်သည်။ ထိုအထူးမှတ်ကိုပင် မဟာပေါက်ကွဲမှုဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref> {{cite book |last=Roos |first=M. |date=2008 |chapter=Expansion of the Universe – Standard Big Bang Model |title=Astronomy and Astrophysics |editor1-first=O. |editor1-last=Engvold |editor2-first=R. |editor2-last=Stabell |editor3-first=B. |editor3-last=Czerny |editor4-first=J. |editor4-last=Lattanzio |series=Encyclopedia of Life Support Systems |publisher=UNESCO |arxiv=0802.2005 |quote=This singularity is termed the ''Big Bang''. |ref=harv }}</ref> ယင်းအား စကြဝဠာ၏ မွေးဖွားမှုဟုပင် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ Type Ia [[ဆူပါနိုဗာ]]များကို အခြေခံကာ ခွဲဖြာထွက်မှုအား တိုင်းတာရာတွင် ကော့စမစ် မိုက်ခရိုလှိုင်းနောက်ခံနှင့် ဂယ်လက်ဆီတို့၏ဆက်နွယ်မှုသည် ခန့်မှန်းခြေသက်တမ်း ၁၃.၇၉၉ ± ၀.၀၂၁ [[ဘီလီယံ]]နှစ်ရှိသည်။<ref name="Planck 2015">{{cite arXiv |author=Planck Collaboration |date=2015 |title=Planck 2015 results. XIII. Cosmological parameters (See Table 4 on page 31 of pdf). |arxiv=1502.01589 }}</ref> ===ဖောင်းပွမှု=== {{Main|မဟာဖောင်းပွမှု}} မဟာပေါက်ကွဲမှု၏ အစောဆုံးကာလတွင် သိပ်သည်းသော[[စွမ်းအင်]]၊ အင်မတန်ပူပြင်းသော အပူချိန်ရှိကာ လျင်မြန်စွာ ဆက်တိုက်အေးမြလာခဲ့သည်။ ၁၀^−၃၇ စက္ကန့်ခန့်တွင် ဖောင်းပွမှု စတင်ခဲ့သည်။<ref name="guth"> {{cite book |last=Guth |first=A. H. |date=1998 |title=The Inflationary Universe: Quest for a New Theory of Cosmic Origins |url=https://archive.org/details/inflationaryuniv0000alan |publisher=Vintage Books |isbn=978-0-09-995950-2 |ref=harv }}</ref> ဖောင်းပွမှု ရပ်တန့်ပြီးနောက် ကွခ့်-ဂလူယွန် ပလာစမာနှင့် အခြားအခြေခံ [[ဒြပ်စင်]]များ ဖြစ်တည်လာသည်။<ref>{{cite journal |last=Schewe |first=P. |date=2005 |title=An Ocean of Quarks |url=http://www.aip.org/pnu/2005/split/728-1.html |journal=Physics News Update |publisher=American Institute of Physics |volume=728 |issue=1 |ref=harv |archive-date=23 April 2005 |access-date=4 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050423224100/http://www.aip.org/pnu/2005/split/728-1.html |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=4 September 2016 |archivedate=23 April 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050423224100/http://www.aip.org/pnu/2005/split/728-1.html |=http://www.aip.org/pnu/2005/split/728-1.html }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.aip.org/pnu/2005/split/728-1.html |access-date=4 September 2016 |archive-date=23 April 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050423224100/http://www.aip.org/pnu/2005/split/728-1.html }}</ref> ===အေးမြမှု=== [[File:2MASS LSS chart-NEW Nasa.jpg|thumb|left|350px|[[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ]]အလွန်မှ ဂယ်လက်ဆီများ [[အနီရောင်အရွေ့]]ဖြင့် အေးမြလာပုံအား [[အနီအောက်ရောင်ခြည်]]ဖြင့်ဖော်ပြထားပုံ]] စကြဝဠာသည် သိပ်သည်းမှု ကျဆင်းလာပြီး အပူချိန်လည်း ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ အမှုန်များ၏ စွမ်းအင်သည် ကျဆင်းလာပြီး အခြေခံအားများ ဖွဲ့တည်လာခဲ့သည်။ ၁၀^−၆ စက္ကန့်တွင် [[ကွာ့]]နှင့် [[ဂလူယွန်]]တို့သည် ဘာယွန်အဖြစ် ပူးပေါင်းသွားသည်။ ၁ စက္ကန့်အကြာတွင် [[အီလက်ထရွန်]]နှင့် [[ပိုစီထရွန်]]တို့ ဖြစ်လာသည်။ မိနစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် အပူချိန်သည် ၁ ဘီလီယမ် ကေလ်ဘင်အထိ ရောက်သွားကာ [[နူထရွန်]]များသည် [[ပရိုတွန်]]နှင်းပူးပေါင်းကာ ဒီတာရီယမ်အဖြစ် ပေါင်းစည်းသွားကြသည်။ နှစ်ပေါင်း ၃၇၉၀၀၀ ကြာပြီးနောက် အီလက်ထရွန်နှင့် နူကလိယပ်များသည် အက်တမ်အဖြစ် ပေါင်းစည်းသွားကြသည်။ (အများစုမှာ [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]] ဖြစ်သည်)။ ဓာတုသက်ရှိဖြစ်စဉ်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၃.၈ ဘီလီယံကြာပြီးနောက် ဖြစ်တည်လာခဲ့သည်။<ref name="IJA-2014October">{{cite journal |last=Loeb |first=Abraham |authorlink=Abraham Loeb |title=The Habitable Epoch of the Early Universe |date=October 2014 |journal=International Journal of Astrobiology |volume=13 |issue=4 |pages=337–339 |doi=10.1017/S1473550414000196 |arxiv = 1312.0613 |bibcode = 2014IJAsB..13..337L }}</ref><ref name="NYT-20141202">{{cite news |last=Dreifus |first=Claudia |authorlink=Claudia Dreifus |title=Much-Discussed Views That Go Way Back - Avi Loeb Ponders the Early Universe, Nature and Life |url=http://www.nytimes.com/2014/12/02/science/avi-loeb-ponders-the-early-universe-nature-and-life.html |date=2 December 2014 |work=New York Times |accessdate=3 December 2014 }}</ref> ===ပုံစံ ဖွဲ့တည်မှု=== [[File:Heic1401a-Abell2744-20140107.jpg|thumb|right|150px|upright=1.2|Abell 2744 ဂယ်လက်ဆီအစု၊ Hubble Frontier Fields မြင်ကွင်း]] နှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက် အနည်းငယ်သိပ်သည်းသော နေရာများတွင် [[ဒြပ်ဆွဲငင်အား|ဒြပ်ဆွဲအား]]ဖြင့် အနီးအနားမှအရာဝတ္ထုများအား ဆွဲယူကာ ပိုမိုသိပ်သည်းလာစေပြီး ဓာတ်ငွေ့တိမ်တိုက်၊ ကြယ်များ၊ ဂယ်လက်ဆီများနှင့် ယနေ့တွေ့ရသည့် နက္ခတ္တဆိုင်ရာပစ္စည်းများကို ဖွဲ့တည်စေခဲ့သည်။ ယနေ့စကြဝဠာတွင် ဖြစ်နိုင်ခြေအရာဝတ္ထု လေးမျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အေးမြ မှောင်မည်းအရာဝတ္ထု၊ ပူနွေး မှောင်မည်းအရာဝတ္ထု၊ ပူပြင်း မှောင်မည်းအရာဝတ္ထုနှင့် ဘာယွန်းနစ်အရာဝတ္ထုတို့ဖြစ်သည်။ ===ကော့စမစ် အရှိန်=== Type Ia [[ဆူပါနိုဗာ]]များနှင့် ကော့စမစ်မိုက်ခရိုလှိုင်းနောက်ခံတို့၏ သက်သေများအရ ယနေ့စကြဝဠာသည် ထူးဆန်းသော ဒြပ်မည်း (dark energy) ဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသည်ဟုဆိုသည်။ လေ့လာမှုအရ စကြဝဠာ၏ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းအား ဒြပ်မည်းများဖြင့် ဖွဲ့တည်ထားသည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။ စကြဝဠာ ငယ်ရွယ်စဉ်တုန်းကဆိုသော် ဒြပ်မည်းများဖြင့်သာ လွှမ်းမိုးခဲ့တန်ကောင်းသည်။ ==သမိုင်း== ==လေ့လာမှုဆိုင်ရာ သက်သေ== ==ရူပဗေဒနှင့်ဆက်နွယ်သော ပြဿနာများ== မဟာပေါက်ကွဲမှုသီအိုရီနှင့်အတူ ရူပဗေဒနယ်ပယ်၌ ထူးဆန်းပြီး များပြားလှသော မဖြေရှင်းနိုင်သည့် ပြဿနာပေါင်းများစွာ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အချို့အား ဖြေရှင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း အချို့မှာမူ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ဥပမာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းပြဿနာ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ==စကြဝဠာ၏ အတုမရှိကံကြမ္မာ== [[File:CMB Timeline300 no WMAP.jpg|350px|thumb|မဟာစကြဝဠာ ပြန့်ကားလာခြင်းအား အချိန်ဇယားဖြင့် အနုပညာရှင်တစ်ဦးမှ ဖော်ပြထားပုံ]] [[ဒြပ်မှောင်]]များကို လေ့လာခြင်းမပြုမှီ နက္ခတ္တပညာရှင်များသည် စကြဝဠာ၏ အနာဂတ်နှစ်ခုအား စဉ်းစားခဲ့ကြသည်။ အကယ်၍ စကြဝဠာ၏ ထုထည်သိပ်သည်းဆသည် အများဆုံးသိပ်သည်းဆထက်ကြီးမားနေပါက စကြဝဠာသည် အကြီးမားဆုံး အရွယ်ပမာဏသို့ရောက်ရှိကာ ပြိုကွဲရန် စတင်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် တဖန်ပြန်လည်ကာ ပိုမိုသိပ်သည်း ပိုမိုပူပြင်းလာမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် မဟာထိတိုက်မှု (Big Crunch) ဖြင့် အဆုံးသတ်ပေလိမ့်မည်။ အခြားနည်းလမ်းအရ ထုထည်သိပ်သည်းဆသည် အများဆုံးသိပ်သည်းဆထက် နည်းပါးပါက ပြန့်ကားမှုသည် နှေးကွေးလာမည်ဖြစ်ပြီး ဘယ်တော့မှ ရပ်တန့်တော့မည်မဟုတ်ပေ။ ကြယ်များသည် [[ကြယ်ဖြူပု]] (white dwarf)၊ [[နယူထရွန်ကြယ်]]အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိကုန်ကြပြီး ကြီးသည်ထက်ကြီးလာသော [[တွင်းနက်]]များအဖြစ် ကျန်ရှိကာ အပူချိန်သည် ပကတိသုညအခြေနေသို့ ရောက်ရှိပေလိမ့်မည်။ ယင်းအား မဟာအေးခဲမှု (Big Freeze) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite web | last =Griswold | first =Britt | title =What is the Ultimate Fate of the Universe? | work =Universe 101 Big Bang Theory | publisher =NASA | date =2012 | url =http://map.gsfc.nasa.gov/universe/uni_fate.html}}</ref> ထို့အပြင် အကယ်၍ [[ပရိုတွန်]]များသည် မတည်မငြိမ်ဖြစ်လာပါက ဘာယွန်းနစ်ဒြပ်သည် ပျောက်ကွယ်သွားပေမည်။ ဒြပ်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်မှုနှင့် တွင်းနက်များသာ ကျန်ရှိပေတော့မည်။ သို့သော်လည်း တွင်းနက်များသည် ဟော့ကင်း ဖြာထွက်မှုအား ပြန်လည်ထုတ်ပေးပါလိမ့်မည်။ စကြဝဠာ၏ [[အင်ထရိုပီ]] (entropy) သည် တိုးပွားလေဖြစ်ကာ ပူပြင်းသောသေမင်းအဖြစ် တွေ့ရပေမည်။ ခေတ်သစ်လေ့လာမှုများအရ မိမိတို့မြင်ရသော စကြဝဠာသည် ယခုအတိုင်း အရှိန်ဖြင့်ပြန့်ကားနေပါက မိမိတို့၏ [[ဖြစ်ရပ် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း]] (event horizon) နောက်တွင် ရောက်ရှိသွားလိမ့်မည်ဖြစ်ကာ အဆက်အသွယ်ပြတ်သွားမည်ဟုဆိုသည်။ မဟာပေါက်ကွဲမှုအား စကြဝဠာ၏ မူလဟုသတ်မှတ်ချက်အရ ဘာသာရေး အတွေးအခေါ်များနှင့်လည်း ဆက်နွယ်သွားသည်။ အချို့ကမူ မဟာပေါက်ကွဲမှုသည် ဖန်တီးရှင်တို့၏ လုပ်ရပ်ဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။<ref>{{harvnb|Harris|2002|p=[https://books.google.com/books?id=Rx2Qf9ieFKYC&pg=PA129 129]}}</ref><ref>{{cite journal |last=Craig |first=William Lane |author-link=William Lane Craig |date=December 1999 |title=The Ultimate Question of Origins: God and the Beginning of the Universe |url=https://archive.org/details/sim_astrophysics-and-space-science_1999-12_269-270_1-4/page/721 |journal=Astrophysics and Space Science |type=Lecture |volume=269–270 |issue=1–4 |pages=721–738 |doi=10.1023/A:1017083700096 |bibcode=1999Ap&SS.269..721C |s2cid=117794135}} *{{harvnb|Block|Puerari|Stockton|Ferreira|2000|pp=723–740}} {{doi|10.1007/978-94-011-4114-7_85}} *{{cite web |url=https://www.reasonablefaith.org/writings/scholarly-writings/the-existence-of-god/the-ultimate-question-of-origins-god-and-the-beginning-of-the-universe |url-status=live |title=The Ultimate Question of Origins: God and the Beginning of the Universe |last=Craig |first=William Lane |author-link=William Lane Craig |department=Scholarly Writings: The Existence of God |website=Reasonable Faith |location=Dallas, TX |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326093220/https://www.reasonablefaith.org/writings/scholarly-writings/the-existence-of-god/the-ultimate-question-of-origins-god-and-the-beginning-of-the-universe |archive-date=26 March 2022 |access-date=21 December 2019 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:စတင်ခြင်း]] [[Category:မဟာစကြဝဠာ ပေါက်ကွဲမှုကြီး]] [[Category:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာ]] [[Category:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာဗေဒ]] ixtmrrr6sm386c59feecxt1zggnbmbf 0 58200 1051359 1046824 2026-09-03T11:36:47Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ကိုးကားထည့်သွင်း 1051359 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature | name = Union Parliament | native_name = {{my|ပြည်ထောင်စုပါလီမန်}} | native_name_lang = Burmese | transcription_name = Pyidaungzu Parliman | coa_pic = State Seal of Burma (1948-1974) in colour.png | coa_caption = | coa_res = | coa_alt = | logo_pic = | logo_caption = | logo_res = | logo_alt = | house_type = လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း | houses = [[လူမျိုးစုလွှတ်တော်]]<br/>[[ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၅၂)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | term_limits = | foundation = {{Start date|1952}} | disbanded = {{End date|1962}} | preceded_by = [[တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်‌တော်]] (၁၉၄၇-၁၉၄၈၊ ၁၉၄၈-၁၉၅၂ ယာယီပါလီမန်အဖြစ်) | succeeded_by = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၇၄)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] (၁၉၇၄-၁၉၈၈) | seats = | house1 = [[လူမျိုးစုလွှတ်တော်]] | house2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၅၂)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | structure1 = | structure1_res = | structure1_alt = | structure2 = | structure2_res = | structure2_alt = | political_groups1 = | political_groups2 = | committees1 = | committees2 = | joint_committees = | voting_system1 = | voting_system2 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|၁၉၆၀]] | last_election2 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|၁၉၆၀]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = | website = | footnotes = | motto = သမဂ္ဂါနံ တပေါ သုခေါ }} '''ပြည်ထောင်စုပါလီမန်'''<ref name=pml>၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုပါလီမန်ဆိုင်ရာ လူမျိုးစုလွှတ်တော်နာယကနှင့် ဒုတိယနာယက၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတို့၏ လစာငွေများ (ပြင်ဆင်ချက်) အက်ဥပဒေ။ (၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ အက်ဥပဒေအမှတ် ၃၈။)[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=94AAF15FFED04B431CAD2036631DD59C?lawordSn=2813]{{Dead link|date=December 2025 }}</ref> ({{lang-en|Union Parliament}}) သို့မဟုတ် '''ပါလီမန်'''{{efn|၁၉၄၇ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် မူလက မြန်မာဘာသာဖြင့် "ပြည်ထောင်စုပါလီမန်" အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "Union Parliament" ဟုသာ ပြဋ္ဌာန်းထားခဲ့သော်လည်း တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌမှ ၎င်း၏အခွင့်အာဏာကိုသုံး၍ "ပြည်ထောင်စု" နှင့် "Union" ဟူသော စကားလုံးများကိုဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref name="47Am">{{Citation |author=Ministry of President's Office|title=ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင်ပြင်ဆင်ချက်များပြုလုပ်ခဲ့သည့်ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းချုပ်|trans-title=Summary of how amendments were made to the Constitution|journal=Constitution of the Union of Burma (1947)|date=၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/en/dataset/a0e5d17d-926b-416c-a886-ec581b4dca90/resource/31e4bebe-e6e1-4c57-a878-71592c5cd4d1/download/constitution-1947.pdf}}</ref>}}<ref name=c47>ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇ခုနှစ်)[https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=2923]{{Dead link|date=December 2025 }}</ref> သည် [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[လွှတ်တော်]]နှစ်ရပ်ပေါင်း ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ဖြစ်ပြီး ပထမဦးဆုံး ပြည်ထောင်စုပါလီမန်ကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]မှ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-55872259|title=ဝန်ကြီးတွေ ဆေးတံသောက်တဲ့လွှတ်တော်၊ ဘက်ဂျက်နဲ့ အာဏာလုပွဲ|work=BBC|language=my|quote=၁၉၅၂ မှာ ပေါ်လာတဲ့ လူမျိုးစုနဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်းကို ပြည်ထောင်စုပါလီမန်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။}}</ref> ပါလီမန်တွင် အထက်လွှတ်တော်အဖြစ် "လူမျိုးစုလွှတ်တော်" နှင့် အောက်လွှတ်တော်အဖြစ် "[[ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၅၂)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]" တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈မှ ၁၉၅၂ခုနှစ်အတွင်းကာလ၌ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၃၁ အရ [[တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်‌တော်]]သည် ပါလီမန်လွှတ်တော် နည်းလမ်းကျနစွာ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ပြီးသည်အထိ ယာယီပါလီမန်အဖြစ် ဆက်လက်တည်မြဲကာ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဆက်လက် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=c47/><ref name="47Am"/> ==မှတ်စု== {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] 3eq1dmtvs8sxi0kkvr6o0ve2bwe454g 0 59293 1051257 954214 2026-09-02T13:47:14Z Dr Lotus Black 31011 1051257 wikitext text/x-wiki {{Infobox |bodystyle = width:25em; |title = လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာ |image = [[File:Observable Universe with Measurements 01.png|300px]] |caption = လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာကို အကျဉ်းချုပ်သရုပ်ဖော်ထားပုံ၊ အစက်ကလေးများသည် [[မဟာဂလက်ဆီ အစုအပြုံ|ကြယ်စုထွေး]] (supercluster) အစုအဝေးများအား ဖော်ညွန်းပြီး [[Virgo Supercluster]] သည် အလယ်ဗဟို၌ တည်ရှိသည်။ ယင်းသည် [[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ|နဂါးငွေ့တန်း]]၏ မိခင်ဖြစ်သော်လည်း မြင်သာရန် ​သေးငယ်လွန်းလှသည်။ |label1 = အချင်း |data1 = ၈.၈×၁၀^၂၆ m {{nowrap|(၂၈.၅ [[Parsec|Gpc]] သို့မဟုတ် ၉၃ [[အလင်းနှစ်|Gly]])}}<ref>{{cite book|author1=Itzhak Bars|author2=John Terning|title=Extra Dimensions in Space and Time|url=http://books.google.com/books?id=fFSMatekilIC&pg=PA27|accessdate=2011-05-01|date=November 2009|publisher=Springer|isbn=978-0-387-77637-8|pages=27–}}</ref> |label2 = ထုထည် |data2 = ၄×၁၀^၈၀ m³<ref>[http://www.wolframalpha.com/input/?i=volume+universe What is the Universe Made Of?]</ref> |label3 = ဒြပ်ထု (ordinary matter) |data3 = ၁၀^၅၃ kg<ref name="Paul Davies 2006 43">{{cite book | author = Paul Davies | title = The Goldilocks Enigma | url = http://www.amazon.com/Goldilocks-Enigma-Universe-Just-Right/dp/0547053584/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1372701918&sr=1-1&keywords=goldilocks+enigma | accessdate = 1 July 2013 | date = 2006 | publisher = First Mariner Books | isbn = 978-0-618-59226-5 | page = 43– }}</ref> |label4 = သိပ်သည်းမှု |data4 = ၉.၉×၁၀^-၃၀ g/cm³ ([[အာကာသ]]၏ ၁ ကုဗမီတာလျင် [[ပရိုတွန်]] ၆ လုံးနှင့်ညီမျှသည်)<ref>http://map.gsfc.nasa.gov/universe/uni_matter.html January 13, 2015</ref> |label5 = သက်တမ်း |data5 = ၁၃.၇၉၉ ± ၀.၀၂၁ [[ဘီလီယံ]] နှစ်<ref name="Planck 2015">{{cite journal | author = Planck Collaboration | date = 2015 | title = Planck 2015 results. XIII. Cosmological parameters (See Table 4 on page 31 of pfd). | arxiv = 1502.01589 }}</ref> |label6 = ပျမ်းမျှအပူချိန် |data6 = ၂.၇၂၅၄၈ ကက်လ်ဗှင် (2.72548 Kelvins)<ref>{{Cite journal | last1 = Fixsen | first1 = D. J. | title = The Temperature of the Cosmic Microwave Background | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2009-12-20_707_2/page/916 | journal = The Astrophysical Journal | volume = 707 | issue = 2 | pages = 916–920 | date = December 2009 | doi = 10.1088/0004-637X/707/2/916 | bibcode = 2009ApJ...707..916F | arxiv = 0911.1955 }}</ref> | label7 = ပါဝင်သော အရာများ | data7 = [[ဘက်ရီယွန်|သမားရိုးကျ]] [[ဒြပ်|ဒြပ်သားမျိုး]] (၄.၉%)<br />[[ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်း]] (၂၆.၈%)<br />[[လောကနှံ့စွမ်းအင်]] (၆၈.၃%) }} '''လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာ'''({{lang-en|Observable Universe}})ဟူသည် ပစ္စုပ္ပန်ကာလတွင် [[ကမ္ဘာ]]မှ လေ့လာနိုင်စွမ်း ရှိသမျှသော [[စကြဝဠာ]] ရပ်ဝန်းကို ဆိုလိုသည်။ [[အလင်း]]နှင့် ([[ဒြပ်ဆွဲအား]]ဖြစ်စေ) အခြားသော [[ဘိုဇွန်|သက်ရောက်မှု]] များသည်လည်း [[နှိုင်းရသီအိုရီ]]စဉ်းစားပုံ၌ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ အချိန်ယူ၍ လာ၍သည်၊ ထိုသို့ အချိန်တစ်ခု ကြာပြီး ရောက်လာမှ လူတို့အဖို့ မြင်ရခြင်းနှင့် ကြားရခြင်း၊ သံလိုက်တို့အဖို့ ဆွဲငင်ခြင်းနှင့် တွန်းကန်ခြင်း၊ ဒြပ်ထုတခုခုအဖို့ ဒြပ်ဆွဲမှုကြောင့် စတင်ပြုတ်ကျခြင်း၊ စသည့် အရာများ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ဖြစ်ပျက်ရသည်။ ထိုသို့ သဘောတရားလည်း ရှိလျက်၊ လောကကြီး ကျယ်ဝန်းလာနေခြင်း (expanding universe) သီအိုရီမျိုး ယူဆကြည့်လျှင် အဝေးအခေါင်မှ [[ဂယ်လက်ဆီ|ကြယ်စု]]များက ကျွန်ုပ်တို့ထံမှ မြန်လွန်းနှုန်းဖြင့် ရွေ့ကွာသွားပါက ၎င်း၏ တည်ရှိမှုကြောင့် နောက်ဆက်တွဲပေါ်သော (မြင်ရခြင်း၊ ဒြပ်ချင်း ဆွဲငင်ခြင်း စသည့်) သက်ရောက်မှုများလည်း ကျွန်ုပ်တို့အဖို့ မဖြစ်ပေါ်နိုင်တော့ပါ။ ထိုအခါမျိုးတွင် ၎င်းအရာ၏ ဖြစ်တည်မှုက ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် သက်ရောက်မှု အလုံးစုံ ကင်းသွားသဖြင့် ''ကျွန်ုပ်တို့၏'' '''သက်ရောက်လောက (observable universe)''' အတွင်း မပါဝင်တော့ဟုသာ ဆိုရပေမည်။ ယခုလက်ရှိ တွေ့ကြုံတိုင်းတာရချက်များအရ '''သက်ရောက်လောကဝန်း'''၏ အချင်းဝက်မှာ ၄.၄×၁၀^၂၆ m {{nowrap|(14 [[Parsec]] သို့မဟုတ် [[အလင်းနှစ်|အလင်း]] 46.5 နှစ်စာ)}} ခန့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author1=Itzhak Bars|author2=John Terning|title=Extra Dimensions in Space and Time|url=http://books.google.com/books?id=fFSMatekilIC&pg=PA27|accessdate=2011-05-01|date=November 2009|publisher=Springer|isbn=978-0-387-77637-8|pages=27–}}</ref><br> <br> ''စကြဝဠာ'' ခေါ် ''လောကဓာတု'' အတွက်မူ စကြဝဠာစာမျက်နှာ၌ ''အခေါ်အဝေါ်လျော်ကန်စွာ'' လေ့လာနိုင်သည်။ ဤစာမျက်နှာမှာ [[ရူပဗေဒ]]ဖြင့် လေ့လာအပ်သော ခပ်သိမ်းလောက (the whole universe)၏ တစ်စိတ်တပိုင်းကို ဆိုလိုသည်။<br> universe = [[ခပ်သိမ်းလောက]]<br> cakkaval = [[စကြဝဠာ]] (Universe အတွင်း တစ်စိတ်တပိုင်းအဖြစ်သာ ပါဝင်သည်ဟု ယူဆရသော အဝန်းအဝိုင်း)<br> ဤစာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြသော '''သက်ရောက် လောကဝန်း''' (the observable universe) ဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ လက်ရှိနည်းပညာ အားနည်းသေးမှုကြောင့် ဤအပိုင်းကို ကျော်လျက် မလေ့လာနိုင်ခြင်းကို မဆိုလိုပါ။ လောက(Universe)တွင် [[အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး|သက်ရောက်မှု]]တိုင်းသည် အချိန်ယူလျက် ရွေ့လျားရသေးခြင်း သဘောတရားကြောင့် ဖြစ်တော့၏။ == အကြမ်းဖျင်း ဖော်ပြချက် == လောက(Universe)၏ အာကာသ-အချိန် သင်္ချာသဘောသရုပ်က [[တပြန့်ညီမှု|တပြန့်ညီစွာ]]တည်ရှိသည်ဟု ယူဆလျှင် [[ကြုံတွေ့ဇာတ်ကောင်|ကြည့်ရှုတိုင်းတာသူ (observer)]]အနေနှင့် လောက(Universe)၏ မည်သည့်နေရာမှ လေ့လတိုင်းတာသည်ဖြစ်စေ အတူတူနီးပါးပင် မြင်ရပေမည်။ ကမ္ဘာမြေမှ လေ့လာနိုင်သော [[ကြယ်စု]]အရေအတွက်မှာ အနည်းဆုံး ၂ [[ထရီလီယံ]] (၂,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ခန့် ရှိလေသည်။<ref name="Conselice">{{cite journal|title=The Evolution of Galaxy Number Density at z < 8 and its Implications|author=Christopher J. Conselice et al|journal=The Astrophysical Journal|volume=830|issue=2|year=2016|arxiv=1607.03909v2|bibcode=|doi=10.3847/0004-637X/830/2/83}}</ref><ref name="NYT-20161017">{{cite news |last=Fountain |first=Henry |title=Two Trillion Galaxies, at the Very Least |url=http://www.nytimes.com/2016/10/18/science/two-trillion-galaxies-at-the-very-least.html |date=17 October 2016 |work=New York Times |accessdate=17 October 2016 }}</ref> ''လေ့လာနိုင်သော'' ဟူသည့်စကားလုံးသည် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာများအပေါ် မမူတည်ပေ။ လောကနှံ့ မိုက်ကရိုဝေ့ဖ်နောက်ခံ ([[:en:Cosmic Microwave Background]] Radiation: CMBR) ကို ပညာရှင်များ အချိန်ယူကာ တိုင်းတာခဲ့ကြရာ [[မဟာပေါက်ကွဲမှု]]ကတည်းက ပြန့်ကားလာသည့် လောက(Universe)၏ မြေပုံကို ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့သည်။ CMBR မှရလဒ်ကို အခြေခံတွက်ချက်မှုများအရ လက်ရှိ မိမိတို့ မြင်နိုင်သမျှ အလင်း၏အကွာအဝေးသည် ၁၄ [[ဘီလီယံ]] [[Parsec]] ([[အလင်းနှစ်]] ၄၅.၇ ဘီလီယံ) ရှိသည်။ ယဉ်တွဲရွေ့လျားအကွာအဝေးသည် ၁၄.၃ ဘီလီယံ [[Parsec]] (အလင်းနှစ် ၄၆.၆ ဘီလီယံ) ရှိကာ ၂% ပိုများသည်။<ref name="mapofuniverse">{{cite journal|last = Gott III|first = J. Richard|display-authors=4|author2=Mario Jurić |author3=David Schlegel |author4=Fiona Hoyle |author5=Michael Vogeley |author6=Max Tegmark |author7=Neta Bahcall |author8=Jon Brinkmann |title = A Map of the Universe|url=http://www.astro.princeton.edu/universe/ms.pdf|journal = The Astrophysics Journal|volume = 624|issue = 2|page = 463|date = 2005|doi = 10.1086/428890|bibcode=2005ApJ...624..463G| arxiv=astro-ph/0310571}}</ref> လောက(Universe)သည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြန့်ကားနေသော​​ကြောင့် ''အလိုက်ပြောင်းအကွာအဝေး (comoving distance)'' ဟုသုံးသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အရ လောက(Universe)၏သက်တမ်းအဖို့ အကောင်းဆုံးမှန်းဆချက်မှာ ၁၃.၇၉၉ ±၀.၀၂၁ ဘီလီယံနှစ်ဖြစ်သည်။<ref name="Planck 2015"/> သို့သော် လောက(Universe) ပြန့်ကားမှုအရ '''သက်ရောက်လောကဝန်း (Obserbable Universe)'''၏ အချင်းသည် ၂၈.၅ [[Parsec|''gigaparsec]] (အလင်းနှစ် ၉၃ ဘီလီယံ) ရှိသည်ဟုဆိုသည်။ <ref>{{cite book|author1=Itzhak Bars|author2=John Terning|title=Extra Dimensions in Space and Time|url=http://books.google.com/books?id=fFSMatekilIC&pg=PA27|accessdate=1 May 2011|date=November 2009|publisher=Springer|isbn=978-0-387-77637-8|pages=27–}}</ref> ထို့ကြောင့် လေ့လာနိုင်သော လောက(Universe)၏ အနားစွန်းသည် အလင်းနှစ် ၄၆.၅ ဘီလီယံ ရှိပေမည်။<ref>[http://www.astro.ucla.edu/~wright/cosmology_faq.html#DN Frequently Asked Questions in Cosmology]. Astro.ucla.edu. Retrieved on 2011-05-01.</ref><ref name=ly93>{{cite web|last = Lineweaver|first = Charles|author2=Tamara M. Davis|date = 2005|url =http://www.scientificamerican.com/article/misconceptions-about-the-2005-03/|title = Misconceptions about the Big Bang|publisher = Scientific American}}</ref> == သက်ရောက်လောက (Observable Universe) သည် လောက(Universe) တစ်ခုလုံး၏ တစ်စိတ်တပိုင်း == [[File:Observable universe logarithmic illustration.png|thumb|left|250px|သက်ရောက်လောက(Obserbable Universe)၊ အနုပညာရှင်မှ ပုံဖော်ချက် (ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်း မဟုတ်): [[နေအဖွဲ့အစည်း]]၊ [[ဂြိုဟ်|ဂြိုဟ်များ]]၊ [[Oort Cloud]],[[အယ်လဖာ စင်တောရိ]]၊ ပါဆီယပ်လက်မောင်း၊ [[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ]]၊ [[အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီ]]၊ အနီးအနားမှ[[ကြယ်စု]]များ၊ ကော့စမစ် ပင့်ကူအိမ်၊ ကော့စမစ် မိုက်ခရိုနောက်ခံလှိုင်း၊ [[မဟာပေါက်ကွဲမှု]]၏ မမြင်နိုင်သော ပါလစမာ။]] လောက(Universe)၏ အရွယ်အစားကို မသိရပေ၊ ယင်းသည် အနန္တလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>{{cite book |first=Andrew |last=Liddle |date=2015 |publisher=John Wiley |title=An Introduction to Modern Cosmology |url=https://www.google.com/books/edition/An_Introduction_to_Modern_Cosmology/4lPWBgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=infinite+universe+observable&pg=PA33&printsec=frontcover}}</ref> လောက(Universe)၏ အချို့သောအပိုင်းများသည် မဟာပေါက်ကွဲမှုကတည်းက ထုတ်လွှင့်သည့်အလင်းများ ကမ္ဘာမြေရှိ ခြေရာခံကိရိယာများသို့ ရောက်ရှိရန် ဝေးကွာလွန်းလှသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းတို့သည် လေ့လာနိုင်သော လောက(Universe)၏အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိနေသည်။ အနာဂတ်တွင် ဝေးကွာသော ကြယ်စုများ၏ အလင်းသည် ကမ္ဘာမြေသို့ရောက်ရှိရန် အချိန်ပိုမိုကြန့်ကြာပေလိမ့်မည်။ [[မဟာပေါက်ကွဲမှု]]ကတည်းက ပြန့်ကားသွားသော အဝေးမှဂလက်ဆီများသည် မိမိတို့ဆီရောက်ရန် အချိန်ယူရသည်။ ထို့ကြောင့် အနာဂတ်တွင် အဝေးမှ ဂလက်ဆီများအား (အရင်က မမြင်ဖူးသော) မြင်တွေ့ရပေမည်။ သို့သော် ယနေ့အခါ၌ လောက(Universe)သည် ​စွမ်းအင်နက်ကြောင့် လောကပြန့်ကားနှုန်းသည် အလျင်နှုန်း တိုးပြောင်းလျက် ပြန့်ကားနေသည်။ ယခုအတိုင်းဖြင့် ဆက်လက်ပြန့်ကားနေမည်ဆိုပါက [[အနီရောင်အရွေ့]]ကြောင့် အဝေးမှ ကြယ်စုများ မြင်ကွင်းမှ ထာဝရ ပျောက်ကွယ်သွားပေလိမ့်မည်။<ref>{{cite journal|last = Krauss|first = Lawrence M.|author2=Robert J. Scherrer|title = The Return of a Static Universe and the End of Cosmology|url = https://archive.org/details/sim_general-relativity-and-gravitation_2007-10_39_10/page/1545|journal = General Relativity and Gravitation|volume = 39|issue = 10|pages = 1545–1550|date = 2007|doi = 10.1007/s10714-007-0472-9|arxiv=0704.0221|bibcode = 2007GReGr..39.1545K }}</ref><ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=102715275 Using Tiny Particles To Answer Giant Questions]. Science Friday, 3 Apr 2009. According to the [http://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=102715275 transcript], Brian Greene makes the comment "And actually, in the far future, everything we now see, except for our local galaxy and a region of galaxies will have disappeared. The entire universe will disappear before our very eyes, and it's one of my arguments for actually funding cosmology. We've got to do it while we have a chance."</ref> အလန် ဂုထ် (Alan Guth) ၏ လောကဖောင်းပွခြင်းသီအိုရီအရ လောက(Universe)သည် မဟာပေါက်ကွဲမှုအပြီး ၁၀^-၃၇ စက္ကန့်အကြာတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းအဆိုအရ လက်ရှိ လောက(Universe)သည် လေ့လာနိုင်သောလောက (observable universe)ထက် အဆပေါင်း ၃×၁၀^၂၃ ရှိနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။ <ref>{{cite book|author=Alan H. Guth|title=The inflationary universe: the quest for a new theory of cosmic origins|url=http://books.google.com/books?id=P2V1RbwvE1EC&pg=PA186|accessdate=1 May 2011|date=17 March 1998|publisher=Basic Books|isbn=978-0-201-32840-0|pages=186–}}{{Dead link|date=January 2023 }}</ref> အချို့ကမူ လေ့လာနိုင်သောစကြဝဠာထက် အဆပေါင်း ၂၅၀ ရှိသည်ဟုဆိုကြသည်။<ref>Universe Could be 250 Times Bigger Than What is Observable - by Vanessa D'Amico on February 8, 2011 http://www.universetoday.com/83167/universe-could-be-250-times-bigger-than-what-is-observable/</ref> == ကြယ်များကို ရေတွက်ခြင်းဖြင့် လေ့လာမှု == [[File:HubbleUltraDeepFieldwithScaleComparison.jpg|thumb|259x259px|''Hubble Ultra-Deep Field'' ၏ ပုံရိပ်ဖြစ်ပြီး '''သက်ရောက်လောကဝန်း (obervable unierse)''' တစ်ခုလုံးကို ကောင်းကင်ဧရိယာတစ်ခုလုံးပမာဏဖြင့် ဖော်ညွန်းထားကာ ပုံတွင် အနီစက်ဖြင့်ပြထားသည်။ အစက်တစ်ခုချင်းစီသည် ကြယ်စုများဖြစ်ပြီး အဝေးကွာဆုံးမှအလင်းသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၄ [[ဘီလီယံ]]မှ ဖြစ်သည်။]] ကြယ်အရေအတွက်အား တိတိကျကျသိရှိရန် နည်းလမ်းမရှိပေ၊ သို့သော် လက်ရှိအသိပညာဖြင့်ဆိုပါက သာမန်အားဖြင့် ၁၀^၂၂ မှ ၁၀^၂၄ ရှိလေသည်။<ref>{{cite news|title=Astronomers count the stars|publisher=BBC News|date=July 22, 2003|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3085885.stm|accessdate=2006-07-18 }}</ref><ref>[http://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2010/12/01/131730552/ "trillions-of-earths-could-be-orbiting-300-sextillion-stars"]</ref><ref>{{cite journal|last = van Dokkum|first =Pieter G.|author2=Charlie Conroy|title = A substantial population of low-mass stars in luminous elliptical galaxies |url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-12-16_468_7326/page/940|journal = Nature|volume = 468|issue = 7326|pages = 940–942|date = 2010|pmid = 21124316|doi = 10.1038/nature09578 |bibcode = 2010Natur.468..940V |arxiv = 1009.5992 }}</ref><ref>[http://www.universetoday.com/24328/how-many-stars/ "How many stars?"]</ref> ယင်းအတိုင်းအတာပမာဏအား ပြေလည်စေရန် နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ ကြယ်စုတို့၏ အရေအတွက်ကို ခန့်မှန်းရန်ဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတစ်ခုချင်းစီတွင် ပါဝင်သော ပျမ်းမျှ ကြယ်အရေအတွက်နှင့် မြှောက်ရန်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ''Hubble Ultra-Deep Field'' ပုံရိပ်အရ ခန့်မှန်းခြေ ကြယ်စုရေမှာ ၁၀,၀၀၀ ဖြစ်သည်။<ref>[http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2004/28/text/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160927055058/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2004/28/text/ |date=27 September 2016 }}| NASA, Hubble News Release STSci - 2004-7</ref> နှိုင်းယှဉ်ရသော် ယင်းမှ ဖမ်းမိသည့် ကောင်းကင်၏ ဧရိယာသည် တစ်ဘက်စီတွင် ၃.၄ arc minutes ရှိသည်။ ထိုပုံရိပ်များသည် လပြည့်ဝန်းအရွယ်အစားနှင့် ကာမိစေရန် ပုံပေါင်း ၅၀ ကျော်လိုအပ်ပေလိမ့်မည်။ ယင်းဧရိယာသည် ကောင်းကင်တစ်ခုလုံးအတွက် နမူနာဆိုပါက လောက(Universe)တွင် ကြယ်စု(ဂယ်လက်စီ)ပေါင်း ၁၀၀ ဘီလီယံ ရှိလေသည်။<ref>{{cite book|author=James R Johnson|title=Comprehending the Cosmos, a Macro View of the Universe|url= http://www.amazon.com/s/ref=nb_sb_ss_i_0_17?url=search-alias%3Dstripbooks&field-keywords=comprehending+the+cosmos&sprefix=Comprehending+the%2Cstripbooks%2C308| accessdate=1 July 2013 |isbn=978-1-477-64969-5|page=36}}</ref> မကြာသေးခင် ၂၀၁၂ ခုနှစ်က ဟာဘယ်သိပ္ပံပညာရှင်များသည် နှိုင်းယှဉ်ဖွယ်ရှိသော ဧရိယာထက် ကြယ်စုပမာဏ ပိုများသည့် ပုံရိပ်အား ''Hubble Extreme Deep Field'' ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite press release | url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/37/image/a/ | accessdate=1 July 2013 | title=Hubble Goes to the eXtreme to Assemble Farthest Ever View of the Universe | date=25 September 2012 | archive-date=17 December 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161217223210/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/37/image/a/ | url-status=dead }}</ref> သို့သော်လည်း ယင်းပုံရိပ်အား အခြေခံကာ ပြီးပြည့်စုံသည့် ကြယ်အရေအတွက်ကို တွက်ချက်ရန် မိမိတို့အနေဖြင့် နောက်ထပ်ယူဆချက်များ လိုအပ်ပေသည်။ ဂယ်လက်စီကြီးများနှင့် [[ဂလက်ဆီပု]]များ၊ ယင်းတို့တွင် ပါဝင်သော ပျမ်းမျှ ကြယ်အရေအတွက် စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယုတ္တိတန်သော ရွေးချယ်စရာမှာ ဂယ်လက်စီပေါင်း ၁၀၀ ဘီလီယံနှင့် ဂယ်လက်စီတိုင်းတွင် ပျမ်းမျှကြယ်အရေအတွက်ပေါင်း ၁၀၀ ဘီလီယံဟုဖြစ်သည်။ ရလဒ်မှာ ကြယ်အရေအတွက်ပေါင်း ၁၀^၂၂ ဖြစ်သည်။ တဖန် မိမိတို့သည် [[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ]]တွင် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသော ကြယ်တို့၏ ပျမ်းမျှထုထည်အား လိုအပ်သည်။ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီတွင် [[ကြယ်]]အများစုသည် M အမျိုးအစားကြယ်များဖြစ်ကြပြီး [[နေ]]၏ ၃၀% ထုထည်သာရှိကြသည်။ ကြယ်အမျိုးအစားတို့၏ ထုထည်အား ပျမ်းမျှယူဆလိုက်ပါက နေထုထည်၏ ၅၁.၁% ရှိကြကုန်သည်။ <ref>{{cite book|author=James R Johnson|title=Comprehending the Cosmos, a Macro View of the Universe|url= http://www.amazon.com/s/ref=nb_sb_ss_i_0_17?url=search-alias%3Dstripbooks&field-keywords=comprehending+the+cosmos&sprefix=Comprehending+the%2Cstripbooks%2C308|accessdate=1 July 2013|isbn=978-1-477-64969-5|page=34}}</ref> နေ၏ထုထည်သည် {{val|2|e=30|u=kg}} ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိသော စကြဝဠာထဲမှ ကြယ်တစ်ခုချင်း၏ ထုတည်မှာ ၁၀^၃၀&nbsp;kg ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကြယ်များအားလုံး၏ထုထည်သည် ကြယ်အရေအတွက် (၁၀^၂၂) နှင့် တူညီသည်။ == အဝေးကွာဆုံး အရာဝတ္ထုများ == ၂၀၁၁ ခုနှစ်အရ ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည့် အဝေးကွာဆုံးသော ဂလက်ဆီသည် UDFj-39546284 ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂါမာရောင်ခြည် လောင်ကျွမ်းမှု GRB 090423 အား တွေ့ရှိခဲ့ကာ [[အနီရောင်အရွေ့]] ၈.၂ ရှိလေသည်။ ယင်းမှ ညွန်ပြသည်မှာ လောက(Universe)က သက်တမ်းအားဖြင့် ၆၃၀ မီလီယံနှစ်သာလျှင် ရှိသေးသည့်အချိန်မှ ကြယ်တစ်စင်းပေါက်ကွဲရာက ရောက်လာသော အလင်းဖြစ်ပေသည်။<ref name="NASAGRB">[http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2009/28apr_grbsmash/ New Gamma-Ray Burst Smashes Cosmic Distance Record – NASA Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310193130/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2009/28apr_grbsmash/ |date=10 March 2011 }}. Science.nasa.gov. Retrieved on 2011-05-01.</ref> ပေါက်ကွဲမှုသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၃ ဘီလီယံနှစ်အကြာက ဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့် အလင်းနှစ် ၁၃ ဘီလီယံအား မီဒီယာများတွင် အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>[http://www.universetoday.com/43517/more-observations-of-grb-090423-the-most-distant-known-object-in-the-universe/ More Observations of GRB 090423, the Most Distant Known Object in the Universe]. Universetoday.com (2009-10-28). Retrieved on 2011-05-01.</ref> [[အနီရောင်အရွေ့]] ၈.၂ ၏ မှန်ကန်သော အကွာအဝေးသည့် ၉.၂ Gpc ဖြစ်ပေမည်။ သို့မဟုတ် အလင်းနှစ် ၃၀ ဘီလီယံနှစ် ဖြစ်လေသည်။<ref>{{cite journal |author=Meszaros, Attila |display-authors=etal |journal=Baltic Astronomy |volume=18 |title=Impact on cosmology of the celestial anisotropy of the short gamma-ray bursts |pages=293–296 |date=2009 |arxiv=1005.1558 |bibcode=2009BaltA..18..293M }}</ref> အခြားသော အဝေးကွာဆုံးအရာဝတ္ထုမှာ Abell 2218 အလွန်မှဖြစ်ကာ ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၁၃ ဘီလီယံဖြစ်သည်။<ref>[http://www.spacetelescope.org/news/heic0404/ Hubble and Keck team up to find farthest known galaxy in the Universe|Press Releases|ESA/Hubble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610223151/http://www.spacetelescope.org/news/heic0404/ |date=10 June 2020 }}. Spacetelescope.org (2004-02-15). Retrieved on 2011-05-01.</ref> မိမိတို့ ယခုလက်ရှိ ကမ္ဘာမြေမှမြင်ရသည့် ယင်းဂယ်လက်ဆီ၏ အလင်းသည် မဟာပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပြီး နှစ်ပေါင်း ၇၅၀ မီလီယံမှ ဖြစ်ပေသည်။<ref>{{Cite web |title=MSNBC: "Galaxy ranks as most distant object in cosmos" |url=http://www.msnbc.msn.com/id/4274187/ |accessdate=21 March 2016 |archivedate=23 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121023124917/http://www.msnbc.msn.com/id/4274187/ }}</ref> ==မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းများ== မိမိတို့ လောက(Universe)ကို လေ့လာနိုင်စွမ်းသည် လောကလုံးဆိုင်ရာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း (cosmological horizon) ကန့်သတ်ချက်များကို မကျော်လွန်စွမ်းလေရာ လောက(Universe)တွင် ဖြစ်ပွားသည့် များလှစွာသောဖြစ်ရပ်များအား သတင်းအချက်အလက်ရယူရာတွင် များစွာကွဲပြားလှသည်။ နာမည်အကျော်ကြားဆုံးသော မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းသည် အမှုန်မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း (particle horizon) ဖြစ်ပြီး မိမိတို့မြင်ရသည့် တိကျသောအကွာအဝေးအား ကန့်သတ်ထားသည်။ ယင်းသည် လောက(Universe)၏ သက်တမ်းကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ လောက(Universe)သည် သက်တမ်းအားဖြင့် ၁၃ ဘီလီယံဆိုပါက မိမိတို့အနေဖြင့် အလင်းနှစ် ၁၃ ဘီလီယံကျော်ထက်ပိုဝေးသော အကွာအဝေးအား မြင်တွေ့ရမည်မဟုတ်ပေ။ အခြားသော မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းများမှာ အနာဂတ်တွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော လောက၏ ပြန့်ကားမှုများကြောင့်ဖြစ်ပြီး ယင်းသည်အမှုန်မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လှပေသည်။ {{wide image|Earth's Location in the Universe (JPEG).jpg|2000px|လက်လှမ်းမီနိုင်သမျှလောကအတွင်းမှ ကမ္ဘာမြေ၏တည်နေရာ (''[[:File:Earth's Location in the Universe SMALLER (JPEG).jpg|အစားထိုးပုံရိပ်]]'')}} {{wide image|Observable_Universe_Logarithmic_Map_(horizontal_layout_english_annotations).png|2250px|လက်လှမ်းမီနိုင်သမျှလောက၏ မြေပုံ၊ ဘယ်မှညာသို့- အာကာသယာဉ်နှင့် နက္ခတ္တဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများကို ကမ္ဘာ၏အနီးအနားပုံစံဖြင့် စီထားသည်။}} == အကိုးအကား == {{Reflist|20em}} ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.youtube.com/watch?v=K8V8Iy9Tozk Calculating the total mass of ordinary matter in the universe, what you always wanted to know] * [http://www.mpa-garching.mpg.de/galform/millennium/ "Millennium Simulation" of structure forming] – Max Planck Institute of Astrophysics, Garching, Germany * [http://www.physics.usyd.edu.au/sifa/MSPM/An Visualisations of large-scale structure: animated spins of groups, clusters, filaments and voids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901212925/http://www.physics.usyd.edu.au/sifa/MSPM/An |date=1 September 2014 }} – identified in SDSS data by MSPM (Sydney Institute for Astronomy) * [http://www.astro.ucla.edu/~wright/cosmology_faq.html Cosmology FAQ] * [http://www.sciencedaily.com/releases/2007/04/070419125240.htm Forming Galaxies Captured In The Young Universe By Hubble, VLT & Spitzer] * [http://www.nasa.gov/multimedia/imagegallery NASA featured Images and Galleries] * [http://www.cnn.com/2003/TECH/space/07/22/stars.survey/ Star Survey reaches 70 sextillion] * [http://www.phys.ksu.edu/personal/gahs/phys191/horizon.html Animation of the cosmic light horizon] * [http://arxiv.org/abs/astro-ph/0305179 Inflation and the Cosmic Microwave Background by Charles Lineweaver] * [http://www.astro.princeton.edu/universe/ Logarithmic Maps of the Universe] * [http://www.mso.anu.edu.au/2dFGRS/ List of publications of the 2dF Galaxy Redshift Survey] * [http://www.atlasoftheuniverse.com/universe.html The Universe Within 14 Billion Light Years – NASA Atlas of the Universe] – Note, this map only gives a rough cosmographical estimate of the expected distribution of superclusters within the observable universe; very little actual mapping has been done beyond a distance of one billion light years. * [http://www.youtube.com/watch?v=17jymDn0W6U Video: "The Known Universe", from the American Museum of Natural History] * [http://ned.ipac.caltech.edu/ NASA/IPAC Extragalactic Database] * [http://irfu.cea.fr/cosmography Cosmography of the Local Universe] at irfu.cea.fr (17:35) ([http://arxiv.org/abs/1306.0091 arXiv]) * [http://www.astronoo.com/en/articles/size-of-the-universe.html Size and age of the Universe] – at Astronoo [[ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာ]] [[ကဏ္ဍ:လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာ]] 7d0jlga7i5uev69so1zoc7kvry22uue 0 63423 1051355 1039649 2026-09-03T11:29:32Z Dr Lotus Black 31011 1051355 wikitext text/x-wiki {{Sky|05|55|10.3053|+|07|24|25.426|600}} {{Starbox begin |name =Betelgeuse (α Ori) }} {{Starbox image |image =[[File:Position Alpha Ori.png|250px]] |caption = ပန်းရောင်ဖြင့် မြှားပြထားသည်မှာ [[အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)|အိုရိုင်ယွန်]] [[ကြယ်အုပ်စု|ကြယ်စုတန်း]]မှ ဘီတယ်ဂျူးစ် ဖြစ်သည်။ }} {{Starbox observe |epoch = J2000.0 |constell = [[အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)|အိုရိုင်ယွန်]] |pronounce = {{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|z}}, {{IPAc-en|ˈ|b|ɛ|t|əl|dʒ|uː|z}}<ref name="OED">{{Cite encyclopedia | title=Betelgeuse | encyclopedia=Oxford English Dictionary | editor=Simpson, J.; Weiner, E. (eds) | year=1989 | edition= 2nd | page=130 | location=Oxford | publisher=Clarendon Press | isbn= 0-19-861186-2}}</ref> သို့မဟုတ်<br/>{{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|s}}<ref name="MWD">[http://www.merriam-webster.com/dictionary/betelgeuse Merriam-Webster Dictionary]</ref> |ra = {{RA|05|55|10.3053}}<ref name="SIMBAD">{{cite web | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=betelgeuse | title =SIMBAD Query Result: BETELGEUSE – Semi-regular Pulsating Star | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | accessdate=20 June 2007}}</ref> |dec = {{DEC|+07|24|25.426}}<ref name="SIMBAD" /> }} {{Starbox character | type=ဧရာမ ဆူပါကြယ်ဘီလူး |class = M2Iab<ref name="SIMBAD" /> | appmag_1_passband = [[မြင်နိုင်သော ရောင်စဉ်|V]] | appmag_1 = ၀.၄၂ (0.2&nbsp;to&nbsp;1.2)<ref name="SIMBAD" /><ref name="AAVSO">{{cite web | title=Variable Star of the Month: Alpha Orionis | publisher=American Association of Variable Star Observers (AAVSO) | author=Davis, Kate (AAVSO Technical Assistant, Web) | url=http://www.aavso.org/vsots_alphaori |date=December 2000 | accessdate=10 July 2010}}</ref> | appmag_2_passband = [[J band|J]] | appmag_2 = -2.99 ± 0.10<ref name="SIMBAD" /> |b-v = ၁.၈၅<ref name="NICOLET">{{cite journal | author=Nicolet, B. | title=Catalogue of Homogeneous Data in the UBV Photoelectric Photometric System | journal=Astronomy & Astrophysics | year=1978 | volume=34 | pages=1–49 | bibcode=1978A&AS...34....1N | doi= }}</ref> |u-b = 2.06<ref name="NICOLET" /> |variable = SR&nbsp;c [[semiregular variable star|(semi-regular)]]<ref name="SIMBAD" /> }} {{Starbox astrometry |radial_v = +21.91<ref name="SIMBAD" /> |prop_mo_ra = 24.95 ± 0.08<ref name="HARPER2001">{{cite journal | title=A Spatially Resolved, Semiempirical Model for the Extended Atmosphere of α Orionis (M2 Iab) | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-04-20_551_2/page/1072 | author=Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Lim, Jeremy | journal=The Astrophysical Journal | volume=551 | issue=2 | pages=1073–98 |date=April 2001 | doi=10.1086/320215 | bibcode=2001ApJ...551.1073H}}</ref> |prop_mo_dec = 9.56 ± 0.15<ref name="HARPER">{{cite journal | author=Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Guinan, Edward F. | title=A New VLA-Hipparcos Distance to Betelgeuse and its Implications | journal=The Astronomical Journal |date=April 2008 | volume=135 | issue=4 | pages=1430–40 | url=http://iopscience.iop.org/1538-3881/135/4/1430/pdf/aj_135_4_1430.pdf | format=PDF | accessdate=10 July 2010 | bibcode=2008AJ....135.1430H | doi=10.1088/0004-6256/135/4/1430}}</ref> |parallax = 5.07 |p_error = 1.10 |parallax_footnote=<ref name="HARPER" /> |dist_ly = 643 ± 146<ref name="HARPER" /> <!--Distance (in light-years)--> |dist_pc = 197 ± 45<ref name="HARPER" /> <!--Distance (in parsecs)--> |absmag_v = −5.85<ref name=HARPER/> }} {{Starbox detail |mass=7.7–20<ref name="MOHAMED1">{{cite journal | author=Mohamed, S.; Mackey, J.; Langer, N. | title=3D Simulations of Betelgeuse's Bow Shock | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2012 | volume= 541, id.A1 | bibcode=2012A&A...541A...1M | doi=10.1051/0004-6361/201118002 | arxiv=1109.1555v2 | pages=A1}}</ref> |radius=950–1200<ref name="MOHAMED1" /> |luminosity={{val|90000}}–{{val|150000}}<ref name="MOHAMED1"/><ref name="SMITH2009">{{cite journal | author=Smith, Nathan; Hinkle, Kenneth H.; Ryde, Nils | title=Red Supergiants as Potential Type IIn Supernova Progenitors: Spatially Resolved 4.6 μm CO Emission Around VY CMa and Betelgeuse | journal=The Astronomical Journal |date=March 2009 | volume=137 | issue=3 | pages=3558–3573 | url=http://arxiv.org/pdf/0811.3037v1.pdf | arxiv=0811.3037 | accessdate=9 September 2012 | doi=10.1088/0004-6256/137/3/3558 | bibcode=2009AJ....137.3558S}}</ref> |temperature={{val|3140}}–{{val|3641}}<ref name="MOHAMED1" /><ref name="HARPER2001">{{cite journal | title=A Spatially Resolved, Semiempirical Model for the Extended Atmosphere of α Orionis (M2 Iab) | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-04-20_551_2/page/1072 | author=Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Lim, Jeremy | journal=The Astrophysical Journal | volume=551 | issue=2 | pages=1073–98 |date=April 2001 | doi=10.1086/320215 | bibcode=2001ApJ...551.1073H}}</ref><ref name="KERVELLA2009">{{cite journal | author=Kervella, P. | title=The Close Circumstellar Environment of Betelgeuse. Adaptive Optics Spectro-imaging in the Near-IR with VLT/NACO | journal=Astronomy and Astrophysics |date=September 2009 | volume=504 | issue=1 | pages=115–25 | url=http://arxiv.org/pdf/0907.1843v1.pdf | accessdate=10 July 2010 | bibcode=2009A&A...504..115K | doi=10.1051/0004-6361/200912521 | last2=Verhoelst | first2=T. | last3=Ridgway | first3=S. T. | last4=Perrin | first4=G. | display-authors=5 | last5=Lacour | first5=S. | last6=Cami | first6=J. | last7=Haubois | first7=X.|arxiv = 0907.1843 }}</ref> |gravity=-0.5<ref name="LOBEL">{{cite journal | author=Lobel, Alex; Dupree, Andrea K. | title=Modeling the Variable Chromosphere of α Orionis | journal=The Astrophysical Journal | year=2000 | volume=545 | issue=1 | pages=454–74 | url=http://iopscience.iop.org/0004-637X/545/1/454/pdf/51504.web.pdf | accessdate=10 July 2010 | bibcode=2000ApJ...545..454L | doi=10.1086/317784}}</ref> |metal=0.05 [[Metallicity#Calculation|Fe/H]]<ref name="RAMIREZ">{{cite journal | author=Ramírez, Solange V. | title=Stellar Iron Abundances at the Galactic Center | journal=The Astrophysical Journal | date=July 2000 | volume=537 | issue=1 | pages=205–20 | url=http://iopscience.iop.org/0004-637X/537/1/205/pdf/50790.web.pdf | format=PDF | accessdate=9 July 2010 | bibcode=2000ApJ...537..205R | doi=10.1086/309022|arxiv = astro-ph/0002062 | last2=Sellgren | first2=K. | last3=Carr | first3=John S. | last4=Balachandran | first4=Suchitra C. | display-authors=4 | last5=Blum | first5=Robert | last6=Terndrup | first6=Donald M. | last7=Steed | first7=Adam}}</ref> |rotation=5 km/s<ref name="KERVELLA2009" /> |age = ~7.3{{e|6}}<ref name="ESO0927">{{cite web | title=Sharpest Views of Betelgeuse Reveal How Supergiant Stars Lose Mass | date=29 July 2009 | work=Press Releases | publisher=European Southern Observatory | url=http://www.eso.org/public/news/eso0927/ | accessdate=6 September 2010}}</ref> }} {{Starbox catalog |names=Betelgeuse, [[Bayer designation|α Ori]], [[Flamsteed designation|58&nbsp;Ori]], [[Harvard Revised catalogue|HR]]&nbsp;2061, [[Bonner Durchmusterung|BD]]+7°1055, [[Henry Draper Catalogue|HD]]&nbsp;39801, [[Catalogues of Fundamental Stars|FK5]]&nbsp;224, [[Hipparcos catalogue|HIP]]&nbsp;27989, [[Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog|SAO]]&nbsp;113271, [[Boss General Catalogue|GC]]&nbsp;7451, [[Catalog of Components of Double and Multiple Stars|CCDM]]&nbsp;J05552+0724AP, [[American Association of Variable Star Observers|AAVSO]]&nbsp;0549+07 }} {{Starbox reference |Simbad=HD+39801}} {{Starbox end}} '''ဘီတယ်ဂျူးစ်''' ({{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|z}}, {{IPAc-en|ˈ|b|ɛ|t|əl|dʒ|uː|z}}, {{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|ɜː|z}}<ref name="OED" /> သို့မဟုတ် {{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|s}})<ref name="MWD" /> သည် ညဘက်ကောင်းကင်ယံတွင် [[အတောက်ပဆုံး ကြယ်များစာရင်း|နဝမမြောက် အတောက်ပဆုံးကြယ်]]၊ [[အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)|အိုင်ရိုင်ယွန်]] [[ကြယ်စုတန်း]]တွင် ဒုတိယအတောက်ပဆုံး ကြယ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ကြယ်၏နာမည်သည် [[အာရပ်ဘာသာစကား]] {{lang|ar|إبط الجوزاء}} ''{{transl|ar|Ibt al-Jauzā'}}'' သို့မဟုတ် {{lang|ar|يد الجوزاء}} ''{{transl|ar|Yad al-Jauzā'}}'' မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ''အိုင်ရိုင်ယွန်၏လက်'' ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြယ်အား [[ဆူပါ ဧရာမကြယ်နီ]]အမျိုးအစား စာရင်းသွင်းထားပြီး မိမိတို့ လေ့လာရသည့် အတောက်ပဆုံး၊ အကြီးမားဆုံးသောကြယ်များထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဘီတယ်ဂျူးစ်သည် နေ၏အချင်းဝက်ထက် အဆပေါင်း ၆၄၀ မှ ၇၆၄ အထိ ပိုကြီးသည့်အတွက်<ref name=mittag>{{cite journal |last1=Mittag |first1=M. |last2=Schröder |first2=K.-P. |last3=Perdelwitz |first3=V. |last4=Jack |first4=D. |last5=Schmitt |first5=J.H.M.M. |date=2023-01-01 |title=Chromospheric activity and photospheric variation of {{nobr|{{mvar|α}} Ori}} during the great dimming event in 2020 |bibcode=2023A&A...669A...9M |journal=[[Astronomy and Astrophysics]] |volume=669 |pages=A9 |doi=10.1051/0004-6361/202244924 |doi-access=free|issn=0004-6361|arxiv=2211.04967 }}</ref> အကယ်၍ ယင်းအား [[နေအဖွဲ့အစည်း|နေစကြဝဠာ]]၏ အလယ်တွင်တည်ရှိပါက ယင်း၏မျက်နှာပြင်သည် [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်|ဂျူပီတာ]]ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းနှင့် ယင်း၏ အလွန်ထိတိုင် ထိုးထွက်ကာ [[ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်|ဗီးနပ်စ်]]၊ [[မာကျူရီဂြိုဟ်|မာကျူရီ]]၊ [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]]နှင့် [[အင်္ဂါဂြိုဟ်]]တို့အား မီးလောင်တိုက်သွင်းထားပြီးသား ဖြစ်နေပေလိမ့်မည်။ ထုထည်၏ ခန့်မှန်းချက်မှာ နေထက် အဆပေါင်း ၅ မှ ၃၀ ဆအထိ ရှိသည်။ ကမ္ဘာမြေမှ [[အလင်းနှစ်]]ပေါင်း ၆၄၀ ဟု ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းထားသည်။ ဘီတယ်ဂျူးစ်သည် နှစ်ပေါင်း ၁ဝ မီလီယံအောက်သာ သက်တမ်းရှိသေးသည်။ သို့သော် ယင်း၏ အင်မတန်ကြီးမားသော ထုထည်ကြောင့် နောင်နှစ်ပေါင်း တစ်သိန်းကြာသော် Type II [[ဆူပါနိုဗာ]]အဖြစ် ပေါက်ကွဲနိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု မျော်မှန်းထားသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဟာရှယ် အာကာသ လေ့လာရေးမှ ပြသသည်မှာ ကြယ်၏ လေများသည် ပတ်ဝန်းကျင်မှ ကြားခံနယ်မြေအား လောင်ကျွမ်းစေသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Betelgeuse_braces_for_a_collision |title=Betelgeuse braces for a collision |publisher=ESA |date=2013-01-22 |accessdate=2013-01-23 }}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ စတင်၍ ဘီတယ်ဂျူးစ်သည် သိသိသာသာ မှေးမိန်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလလယ်တွင် ယင်း၏ တောက်ပမှုမှာ ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး ဧပြီ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပုံမှန်တောက်ပမှုအဆင့်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အနီအောက်ရောင်ခြည်ဖြင့် လေလာချက်များတွင် ဘီတယ်ဂျူးစ်၏ မှေးမိန်ခြင်းဖြစ်စဉ်သည် ကြယ်၏ ပေါက်ကွဲမှုထက် ကြယ်အနီးရှိ ဖုန်မှုန်များ ဖုံးလွမ်းခြင်းကြောင့်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ ==လေ့လာမှုဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း== ==မြင်နိုင်စွမ်း== ==ဂုဏ်သိတ္တိ== ==ကြယ်စနစ်== ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist|2}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Betelgeuse}} * [http://www.mrao.cam.ac.uk/telescopes/coast/betel.html Surface imaging of Betelgeuse with COAST and the WHT] Interferometric images taken at different wavelengths. * [http://www.ipac.caltech.edu/outreach/Edu/Regions/irregions.html Near, Mid and Far Infrared]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230203454/http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Regions/irregions.html |date=30 December 2006 }} Infrared Processing and Analysis Center (IPAC) webpage showing pictures at various wavelengths. * Astronomy Picture of the Day Pictures: # [http://apod.nasa.gov/apod/ap071225.html Mars and Orion Over Monument Valley] Skyscape showing the relative brightness of Betelgeuse and Rigel. # [http://apod.nasa.gov/apod/ap101023.html Orion: Head to Toe] Breathtaking vista the Orion Molecular Cloud Complex from Rogelio Bernal Andreo. # [http://apod.nasa.gov/apod/ap100106.html The Spotty Surface of Betelgeuse] A reconstructed image showing two hotspots, possibly convection cells. # [http://apod.nasa.gov/apod/ap001222.html Simulated Supergiant Star] Freytag's "Star in a Box" illustrating the nature of Betelgeuse's "monster granules". # [http://apod.nasa.gov/apod/ap000725.html Why Stars Twinkle] Image of Betelgeuse showing the effect of atmospheric twinkling in a microscope. * [http://www.astro.uu.se/~bf/movie/dst35gm04n26/rsgintro_en.html Red supergiant movie] Numerical simulation of a red supergiant star like Betelgeuse. [[ကဏ္ဍ:ဆူပါ ဧရာမကြယ်များ]] [[Category:အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)]] 90kddx4kke7noebfp1zaynaxjosd2hh 1051357 1051355 2026-09-03T11:32:00Z Dr Lotus Black 31011 1051357 wikitext text/x-wiki {{Sky|05|55|10.3053|+|07|24|25.426|600}} {{Starbox begin |name =Betelgeuse (α Ori) }} {{Starbox image |image =[[File:Position Alpha Ori.png|250px]] |caption = ပန်းရောင်ဖြင့် မြှားပြထားသည်မှာ [[အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)|အိုရိုင်ယွန်]] [[ကြယ်အုပ်စု|ကြယ်စုတန်း]]မှ ဘီတယ်ဂျူးစ် ဖြစ်သည်။ }} {{Starbox observe |epoch = J2000.0 |constell = [[အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)|အိုရိုင်ယွန်]] |pronounce = {{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|z}}, {{IPAc-en|ˈ|b|ɛ|t|əl|dʒ|uː|z}}<ref name="OED">{{Cite encyclopedia | title=Betelgeuse | encyclopedia=Oxford English Dictionary | editor=Simpson, J.; Weiner, E. (eds) | year=1989 | edition= 2nd | page=130 | location=Oxford | publisher=Clarendon Press | isbn= 0-19-861186-2}}</ref> သို့မဟုတ်<br/>{{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|s}}<ref name="MWD">[http://www.merriam-webster.com/dictionary/betelgeuse Merriam-Webster Dictionary]</ref> |ra = {{RA|05|55|10.3053}}<ref name="SIMBAD">{{cite web | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=betelgeuse | title =SIMBAD Query Result: BETELGEUSE – Semi-regular Pulsating Star | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | accessdate=20 June 2007}}</ref> |dec = {{DEC|+07|24|25.426}}<ref name="SIMBAD" /> }} {{Starbox character | type=ဧရာမ ဆူပါကြယ်ဘီလူး |class = M2Iab<ref name="SIMBAD" /> | appmag_1_passband = [[မြင်နိုင်သော ရောင်စဉ်|V]] | appmag_1 = ၀.၄၂ (0.2&nbsp;to&nbsp;1.2)<ref name="SIMBAD" /><ref name="AAVSO">{{cite web | title=Variable Star of the Month: Alpha Orionis | publisher=American Association of Variable Star Observers (AAVSO) | author=Davis, Kate (AAVSO Technical Assistant, Web) | url=http://www.aavso.org/vsots_alphaori |date=December 2000 | accessdate=10 July 2010}}</ref> | appmag_2_passband = [[:en:J band|J]] | appmag_2 = -2.99 ± 0.10<ref name="SIMBAD" /> |b-v = ၁.၈၅<ref name="NICOLET">{{cite journal | author=Nicolet, B. | title=Catalogue of Homogeneous Data in the UBV Photoelectric Photometric System | journal=Astronomy & Astrophysics | year=1978 | volume=34 | pages=1–49 | bibcode=1978A&AS...34....1N | doi= }}</ref> |u-b = 2.06<ref name="NICOLET" /> |variable = SR&nbsp;c [[semiregular variable star|(semi-regular)]]<ref name="SIMBAD" /> }} {{Starbox astrometry |radial_v = +21.91<ref name="SIMBAD" /> |prop_mo_ra = 24.95 ± 0.08<ref name="HARPER2001">{{cite journal | title=A Spatially Resolved, Semiempirical Model for the Extended Atmosphere of α Orionis (M2 Iab) | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-04-20_551_2/page/1072 | author=Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Lim, Jeremy | journal=The Astrophysical Journal | volume=551 | issue=2 | pages=1073–98 |date=April 2001 | doi=10.1086/320215 | bibcode=2001ApJ...551.1073H}}</ref> |prop_mo_dec = 9.56 ± 0.15<ref name="HARPER">{{cite journal | author=Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Guinan, Edward F. | title=A New VLA-Hipparcos Distance to Betelgeuse and its Implications | journal=The Astronomical Journal |date=April 2008 | volume=135 | issue=4 | pages=1430–40 | url=http://iopscience.iop.org/1538-3881/135/4/1430/pdf/aj_135_4_1430.pdf | format=PDF | accessdate=10 July 2010 | bibcode=2008AJ....135.1430H | doi=10.1088/0004-6256/135/4/1430}}</ref> |parallax = 5.07 |p_error = 1.10 |parallax_footnote=<ref name="HARPER" /> |dist_ly = 643 ± 146<ref name="HARPER" /> <!--Distance (in light-years)--> |dist_pc = 197 ± 45<ref name="HARPER" /> <!--Distance (in parsecs)--> |absmag_v = −5.85<ref name=HARPER/> }} {{Starbox detail |mass=7.7–20<ref name="MOHAMED1">{{cite journal | author=Mohamed, S.; Mackey, J.; Langer, N. | title=3D Simulations of Betelgeuse's Bow Shock | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2012 | volume= 541, id.A1 | bibcode=2012A&A...541A...1M | doi=10.1051/0004-6361/201118002 | arxiv=1109.1555v2 | pages=A1}}</ref> |radius=950–1200<ref name="MOHAMED1" /> |luminosity={{val|90000}}–{{val|150000}}<ref name="MOHAMED1"/><ref name="SMITH2009">{{cite journal | author=Smith, Nathan; Hinkle, Kenneth H.; Ryde, Nils | title=Red Supergiants as Potential Type IIn Supernova Progenitors: Spatially Resolved 4.6 μm CO Emission Around VY CMa and Betelgeuse | journal=The Astronomical Journal |date=March 2009 | volume=137 | issue=3 | pages=3558–3573 | url=http://arxiv.org/pdf/0811.3037v1.pdf | arxiv=0811.3037 | accessdate=9 September 2012 | doi=10.1088/0004-6256/137/3/3558 | bibcode=2009AJ....137.3558S}}</ref> |temperature={{val|3140}}–{{val|3641}}<ref name="MOHAMED1" /><ref name="HARPER2001">{{cite journal | title=A Spatially Resolved, Semiempirical Model for the Extended Atmosphere of α Orionis (M2 Iab) | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-04-20_551_2/page/1072 | author=Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Lim, Jeremy | journal=The Astrophysical Journal | volume=551 | issue=2 | pages=1073–98 |date=April 2001 | doi=10.1086/320215 | bibcode=2001ApJ...551.1073H}}</ref><ref name="KERVELLA2009">{{cite journal | author=Kervella, P. | title=The Close Circumstellar Environment of Betelgeuse. Adaptive Optics Spectro-imaging in the Near-IR with VLT/NACO | journal=Astronomy and Astrophysics |date=September 2009 | volume=504 | issue=1 | pages=115–25 | url=http://arxiv.org/pdf/0907.1843v1.pdf | accessdate=10 July 2010 | bibcode=2009A&A...504..115K | doi=10.1051/0004-6361/200912521 | last2=Verhoelst | first2=T. | last3=Ridgway | first3=S. T. | last4=Perrin | first4=G. | display-authors=5 | last5=Lacour | first5=S. | last6=Cami | first6=J. | last7=Haubois | first7=X.|arxiv = 0907.1843 }}</ref> |gravity=-0.5<ref name="LOBEL">{{cite journal | author=Lobel, Alex; Dupree, Andrea K. | title=Modeling the Variable Chromosphere of α Orionis | journal=The Astrophysical Journal | year=2000 | volume=545 | issue=1 | pages=454–74 | url=http://iopscience.iop.org/0004-637X/545/1/454/pdf/51504.web.pdf | accessdate=10 July 2010 | bibcode=2000ApJ...545..454L | doi=10.1086/317784}}</ref> |metal=0.05 [[သတ္တုကြွယ်ဝမှု|Fe/H]]<ref name="RAMIREZ">{{cite journal | author=Ramírez, Solange V. | title=Stellar Iron Abundances at the Galactic Center | journal=The Astrophysical Journal | date=July 2000 | volume=537 | issue=1 | pages=205–20 | url=http://iopscience.iop.org/0004-637X/537/1/205/pdf/50790.web.pdf | format=PDF | accessdate=9 July 2010 | bibcode=2000ApJ...537..205R | doi=10.1086/309022|arxiv = astro-ph/0002062 | last2=Sellgren | first2=K. | last3=Carr | first3=John S. | last4=Balachandran | first4=Suchitra C. | display-authors=4 | last5=Blum | first5=Robert | last6=Terndrup | first6=Donald M. | last7=Steed | first7=Adam}}</ref> |rotation=5 km/s<ref name="KERVELLA2009" /> |age = ~7.3{{e|6}}<ref name="ESO0927">{{cite web | title=Sharpest Views of Betelgeuse Reveal How Supergiant Stars Lose Mass | date=29 July 2009 | work=Press Releases | publisher=European Southern Observatory | url=http://www.eso.org/public/news/eso0927/ | accessdate=6 September 2010}}</ref> }} {{Starbox catalog |names=Betelgeuse, [[Bayer designation|α Ori]], [[Flamsteed designation|58&nbsp;Ori]], [[Harvard Revised catalogue|HR]]&nbsp;2061, [[Bonner Durchmusterung|BD]]+7°1055, [[Henry Draper Catalogue|HD]]&nbsp;39801, [[Catalogues of Fundamental Stars|FK5]]&nbsp;224, [[Hipparcos catalogue|HIP]]&nbsp;27989, [[Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog|SAO]]&nbsp;113271, [[Boss General Catalogue|GC]]&nbsp;7451, [[Catalog of Components of Double and Multiple Stars|CCDM]]&nbsp;J05552+0724AP, [[American Association of Variable Star Observers|AAVSO]]&nbsp;0549+07 }} {{Starbox reference |Simbad=HD+39801}} {{Starbox end}} '''ဘီတယ်ဂျူးစ်''' ({{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|z}}, {{IPAc-en|ˈ|b|ɛ|t|əl|dʒ|uː|z}}, {{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|ɜː|z}}<ref name="OED" /> သို့မဟုတ် {{IPAc-en|ˈ|b|iː|t|əl|dʒ|uː|s}})<ref name="MWD" /> သည် ညဘက်ကောင်းကင်ယံတွင် [[အတောက်ပဆုံး ကြယ်များစာရင်း|နဝမမြောက် အတောက်ပဆုံးကြယ်]]၊ [[အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)|အိုင်ရိုင်ယွန်]] [[ကြယ်စုတန်း]]တွင် ဒုတိယအတောက်ပဆုံး ကြယ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ကြယ်၏နာမည်သည် [[အာရပ်ဘာသာစကား]] {{lang|ar|إبط الجوزاء}} ''{{transl|ar|Ibt al-Jauzā'}}'' သို့မဟုတ် {{lang|ar|يد الجوزاء}} ''{{transl|ar|Yad al-Jauzā'}}'' မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ''အိုင်ရိုင်ယွန်၏လက်'' ဟု ဆိုလိုသည်။ ကြယ်အား [[ဆူပါ ဧရာမကြယ်နီ]]အမျိုးအစား စာရင်းသွင်းထားပြီး မိမိတို့ လေ့လာရသည့် အတောက်ပဆုံး၊ အကြီးမားဆုံးသောကြယ်များထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဘီတယ်ဂျူးစ်သည် နေ၏အချင်းဝက်ထက် အဆပေါင်း ၆၄၀ မှ ၇၆၄ အထိ ပိုကြီးသည့်အတွက်<ref name=mittag>{{cite journal |last1=Mittag |first1=M. |last2=Schröder |first2=K.-P. |last3=Perdelwitz |first3=V. |last4=Jack |first4=D. |last5=Schmitt |first5=J.H.M.M. |date=2023-01-01 |title=Chromospheric activity and photospheric variation of {{nobr|{{mvar|α}} Ori}} during the great dimming event in 2020 |bibcode=2023A&A...669A...9M |journal=[[Astronomy and Astrophysics]] |volume=669 |pages=A9 |doi=10.1051/0004-6361/202244924 |doi-access=free|issn=0004-6361|arxiv=2211.04967 }}</ref> အကယ်၍ ယင်းအား [[နေအဖွဲ့အစည်း|နေစကြဝဠာ]]၏ အလယ်တွင်တည်ရှိပါက ယင်း၏မျက်နှာပြင်သည် [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်|ဂျူပီတာ]]ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းနှင့် ယင်း၏ အလွန်ထိတိုင် ထိုးထွက်ကာ [[ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်|ဗီးနပ်စ်]]၊ [[မာကျူရီဂြိုဟ်|မာကျူရီ]]၊ [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]]နှင့် [[အင်္ဂါဂြိုဟ်]]တို့အား မီးလောင်တိုက်သွင်းထားပြီးသား ဖြစ်နေပေလိမ့်မည်။ ထုထည်၏ ခန့်မှန်းချက်မှာ နေထက် အဆပေါင်း ၅ မှ ၃၀ ဆအထိ ရှိသည်။ ကမ္ဘာမြေမှ [[အလင်းနှစ်]]ပေါင်း ၆၄၀ ဟု ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းထားသည်။ ဘီတယ်ဂျူးစ်သည် နှစ်ပေါင်း ၁ဝ မီလီယံအောက်သာ သက်တမ်းရှိသေးသည်။ သို့သော် ယင်း၏ အင်မတန်ကြီးမားသော ထုထည်ကြောင့် နောင်နှစ်ပေါင်း တစ်သိန်းကြာသော် Type II [[ဆူပါနိုဗာ]]အဖြစ် ပေါက်ကွဲနိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု မျော်မှန်းထားသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဟာရှယ် အာကာသ လေ့လာရေးမှ ပြသသည်မှာ ကြယ်၏ လေများသည် ပတ်ဝန်းကျင်မှ ကြားခံနယ်မြေအား လောင်ကျွမ်းစေသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Betelgeuse_braces_for_a_collision |title=Betelgeuse braces for a collision |publisher=ESA |date=2013-01-22 |accessdate=2013-01-23 }}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ စတင်၍ ဘီတယ်ဂျူးစ်သည် သိသိသာသာ မှေးမိန်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလလယ်တွင် ယင်း၏ တောက်ပမှုမှာ ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး ဧပြီ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပုံမှန်တောက်ပမှုအဆင့်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အနီအောက်ရောင်ခြည်ဖြင့် လေလာချက်များတွင် ဘီတယ်ဂျူးစ်၏ မှေးမိန်ခြင်းဖြစ်စဉ်သည် ကြယ်၏ ပေါက်ကွဲမှုထက် ကြယ်အနီးရှိ ဖုန်မှုန်များ ဖုံးလွမ်းခြင်းကြောင့်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ ==လေ့လာမှုဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်း== ==မြင်နိုင်စွမ်း== ==ဂုဏ်သိတ္တိ== ==ကြယ်စနစ်== ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist|2}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Betelgeuse}} * [http://www.mrao.cam.ac.uk/telescopes/coast/betel.html Surface imaging of Betelgeuse with COAST and the WHT] Interferometric images taken at different wavelengths. * [http://www.ipac.caltech.edu/outreach/Edu/Regions/irregions.html Near, Mid and Far Infrared]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230203454/http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Regions/irregions.html |date=30 December 2006 }} Infrared Processing and Analysis Center (IPAC) webpage showing pictures at various wavelengths. * Astronomy Picture of the Day Pictures: # [http://apod.nasa.gov/apod/ap071225.html Mars and Orion Over Monument Valley] Skyscape showing the relative brightness of Betelgeuse and Rigel. # [http://apod.nasa.gov/apod/ap101023.html Orion: Head to Toe] Breathtaking vista the Orion Molecular Cloud Complex from Rogelio Bernal Andreo. # [http://apod.nasa.gov/apod/ap100106.html The Spotty Surface of Betelgeuse] A reconstructed image showing two hotspots, possibly convection cells. # [http://apod.nasa.gov/apod/ap001222.html Simulated Supergiant Star] Freytag's "Star in a Box" illustrating the nature of Betelgeuse's "monster granules". # [http://apod.nasa.gov/apod/ap000725.html Why Stars Twinkle] Image of Betelgeuse showing the effect of atmospheric twinkling in a microscope. * [http://www.astro.uu.se/~bf/movie/dst35gm04n26/rsgintro_en.html Red supergiant movie] Numerical simulation of a red supergiant star like Betelgeuse. [[ကဏ္ဍ:ဆူပါ ဧရာမကြယ်များ]] [[Category:အိုရိုင်ယွန် (ကြယ်စုတန်း)]] gheqorvs54pv3n7rnb2vsburejgzn6w 0 63447 1051358 962597 2026-09-03T11:36:37Z Dr Lotus Black 31011 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1051358 wikitext text/x-wiki {{Sky|06|45|08.9173|-|16|42|58.017|9}} {{Starbox begin | name=Sirius [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=name+sirius+a A] / [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=name+sirius+b B] }} {{Starbox image |image={{Location map|100x100 |AlternativeMap=Canis Major constellation map.svg |caption= |width=250 |lat=61.25|long=37.25 |mark=Cercle rouge 100%.svg | marksize=17 |float=center }}|caption=ဆိုင်ရပ်စ်၏ တည်နေရာ (စက်ဝိုင်းပြထားသည်) }} {{Starbox observe 3s | epoch=[[J2000.0]] ([[:en:International Celestial Reference System|ICRS]]) | constell=[[ဖုသျှ နက္ခတ်တာရာ]] | pronounce={{IPAc-en|ˈ|s|ɪr|i|ə|s}}<ref name="Dictionary.com" /> | component1=Sirius ({{IPAc-en|ˈ|s|ɪr|i|ə|s}}<ref name="Dictionary.com" />) system | ra1={{RA|06|45|08.91728}}<ref name=aaa474_2_653/> | dec1={{DEC|−16|42|58.0171}}<ref name=aaa474_2_653/> | appmag_v1=−1.46<ref name="Hoffleit1991" /> | component2=Sirius A | ra2={{RA|06|45|08.917}}<ref name=tychods>{{cite journal|bibcode=2002A&A...384..180F|title=The Tycho double star catalogue|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=384|pages=180|author1=Fabricius|first1=C.|last2=Høg|first2=E.|last3=Makarov|first3=V. V.|last4=Mason|first4=B. D.|last5=Wycoff|first5=G. L.|last6=Urban|first6=S. E.|year=2002|doi=10.1051/0004-6361:20011822}}</ref> | dec2={{DEC|−16|42|58.02}}<ref name=tychods/> | appmag_v2=−1.47<ref name=holberg2013/> | component3=Sirius B | ra3={{RA|06|45|09.0}}<ref name=gianninas>{{cite journal|bibcode= 2011ApJ...743..138G|title= A Spectroscopic Survey and Analysis of Bright, Hydrogen-rich White Dwarfs|journal= The Astrophysical Journal|volume= 743|issue= 2|pages= 138|author1= Gianninas|first1= A.|last2= Bergeron|first2= P.|last3= Ruiz|first3= M. T.|year= 2011|doi= 10.1088/0004-637X/743/2/138|arxiv = 1109.3171 }}</ref> | dec3={{DEC|−16|43|06}}<ref name=gianninas/> | appmag_v3=8.44<ref name=holberg2013>{{cite journal|bibcode=2013MNRAS.435.2077H|title=Where are all the Sirius-like binary systems?|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=435|issue=3|pages=2077|author1=Holberg|first1=J. B.|last2=Oswalt|first2=T. D.|last3=Sion|first3=E. M.|last4=Barstow|first4=M. A.|last5=Burleigh|first5=M. R.|year=2013|doi=10.1093/mnras/stt1433|arxiv = 1307.8047 }}</ref> }} {{Starbox character | component=Sirius A | type=ပင်မအစီစဉ်အတွင်းရှိကြယ် | class=A1Vm<ref name="Adelman2005">{{cite journal|last1=Adelman|first1=Saul J.|title=The physical properties of normal A stars|journal=Proceedings of the International Astronomical Union|volume=2004|issue=IAUS224|pages=1|year=2005|issn=1743-9213|doi=10.1017/S1743921304004314|bibcode=2004IAUS..224....1A}}</ref> | b-v=+0.00<ref name="Hoffleit1991" /> | u-b=−0.05<ref name="Hoffleit1991" /> }} {{Starbox character|no_heading=y | component=Sirius B | type=[[ကြယ်ဖြူပု]] | class=[[ကြယ်ဖြူပု|DA2]]<ref name=holberg2013/> | b-v=−0.03<ref name="McCook2006" /> | u-b=−1.04<ref name="McCook2006" /> }} {{Starbox astrometry | radial_v=−5.50<ref name="Gontcharov2006">{{cite journal|last1=Gontcharov|first1=G. A.|title=Pulkovo Compilation of Radial Velocities for 35 495 Hipparcos stars in a common system|journal=Astronomy Letters|volume=32|issue=11|year=2006|pages=759–771|issn=1063-7737|doi=10.1134/S1063773706110065|bibcode = 2006AstL...32..759G }}</ref> | prop_mo_ra=−546.01<ref name=aaa474_2_653/> | prop_mo_dec=−1223.07<ref name=aaa474_2_653/> | parallax=379.21 | p_error=1.58 | parallax_footnote=<ref name=aaa474_2_653>{{citation | last1=van Leeuwen | first1=F. | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 |date=November 2007 | pages=653–664 | doi=10.1051/0004-6361:20078357 | bibcode=2007A&A...474..653V | arxiv=0708.1752 }}</ref> }} {{Starbox astrometry|no_heading=y | component1=ဆိုင်ရပ်စ် အေ | absmag_v=1.42<ref name="Brosch2008">{{cite journal|last1=Brosch|first1=Noah|title=Modern optical measurements|volume=354|year=2008|pages=89–117|issn=0067-0057|doi=10.1007/978-1-4020-8319-8_5|journal=Astrophysics and Space Science Library|series=Astrophysics and Space Science Library|isbn=978-1-4020-8318-1}}</ref> }} {{Starbox astrometry|no_heading=y | component1=ဆိုင်ရပ်စ် ဘီ | absmag_v=11.18<ref name="McCook2006" /> }} {{Starbox visbin | reference=<ref name="VanDenBos1960" /> | name=α CMa B | period=50.090 ± 0.055 | axis=7.50 ± 0.04 | eccentricity=0.5923 ± 0.0019 | inclination=136.53 ± 0.43 | node=44.57 ± 0.44 | periastron=1894.130 ± 0.015 | periarg=147.27 ± 0.54 }} {{Starbox detail | component1 = α CMa A | metal_fe=0.50<ref name="Qiu2001" /> | mass=2.02<ref name="Liebert2005" /> | radius=1.711<ref name="Liebert2005" /> | rotation=16 km/s<ref name="Royer2002" /> | luminosity=25.4<ref name="Liebert2005" /> | temperature=9,940<ref name="Adelman2004" /> | age_myr=225–250<ref name="Liebert2005" /> | gravity=4.33<ref name="Adelman2004" /> | component2 = α CMa B | mass2=0.978<ref name="Liebert2005" /> | radius2={{nowrap|0.0084 ± 3%}}<ref name="Holberg1998" /> | luminosity2=0.056<ref name=sweeney>{{cite journal|bibcode=1976A&A....49..375S|title=Cooling times, luminosity functions and progenitor masses of degenerate dwarfs|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=49|pages=375|author1=Sweeney|first1=M. A.|year=1976}}</ref> | temperature2=25,200<ref name="Liebert2005" /> | gravity2=8.57<ref name="Holberg1998" /> }} {{Starbox catalog | names=Dog&nbsp;Star, Aschere, Canicula, Al&nbsp;Shira, Sothis,<ref name="Allen1899" /> Alhabor,<ref name=gingerich /> Mrgavyadha, Lubdhaka,<ref name="Kumar2002" /> Tenrōsei,<ref name="Spahn1996" /> [[Bayer designation|α]]&nbsp;Canis&nbsp;Majoris (α&nbsp;CMa), [[Flamsteed designation|9]]&nbsp;Canis&nbsp;Majoris (9&nbsp;CMa), [[Henry Draper catalogue|HD]]&nbsp;48915, [[Harvard Revised catalogue|HR]]&nbsp;2491, [[Bonner Durchmusterung|BD]]−16°1591, [[Gliese-Jahreiss catalogue|GJ]]&nbsp;244, [[Luyten Half-Second catalogue|LHS]]&nbsp;219, [[Aitken Double Star Catalogue|ADS]]&nbsp;5423, [[Luyten Two-Tenths catalogue|LTT]]&nbsp;2638, [[Hipparcos catalogue|HIP]]&nbsp;32349<ref name="SIMBADa" /> | component1=Sirius B | names1=EGGR&nbsp;49, WD&nbsp;0642-166, [[General Catalogue of Trigonometric Parallaxes|GCTP]]&nbsp;1577.00<ref name="SIMBADb" /> }} {{Starbox reference | Simbad=*+alf+CMa|sn=The system | Simbad2=TYC+5949-2777-1|sn2=A | Simbad3=*+alf+CMa+B|sn3=B }} {{Starbox end}} '''ဆိုင်ရပ်စ်''' ({{IPAc-en|ˈ|s|ɪr|i|ə|s}}) သည် [[နေ]]ပြီးလျင် ကမ္ဘာမြေ၏ကောင်းကင်ယံမှမြင်ရသော [[အတောက်ပဆုံး ကြယ်များစာရင်း|အတောက်ပဆုံး ကြယ်တစ်စင်း]]ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ရပ်စ်သည် [[ဖုသျှ နက္ခတ်တာရာ]]တွင် တည်ရှိပြီး [[ကနိုးပတ်]]ထက် နှစ်ဆနီးပါးခန့် ပိုမိုတောက်ပသည်။ ဆိုင်ရပ်စ်ဆိုသည့် နာမည်သည် ရှေ့ဟောင်းဂရိဘာသာစကား Σείριος (''Seirios'') မှဆင်းသက်လာပြီး ''ရဲရဲတောက်နီခြင်း'' စသည်ဖြင့် ဆိုလိုသည်။ သာမန်မျက်လုံးဖြင့် ကြည့်လျင် [[ကြယ်စုံတွဲ]]အား ကြယ်တစ်စင်းတည်းအဖြစ်သာ မြင်ရသည်။ ယင်းကြယ်စနစ်တွင် ဆိုင်ရပ်စ် အေ သည် [[ပင်မအစီစဉ်အတွင်းရှိကြယ်]] ဖြစ်ပြီး ဆိုင်ရပ်စ် ဘီ သည် မှေးမှိန်သည့် [[ကြယ်ဖြူပု]] ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ရစ်ပ် အေ နှင့် ဆိုင်ရပ်စ် ဘီ တို့သည့် အကွာအဝေးအားဖြင့် ၈.၂ မှ ၃၁.၅ [[AU]] ရှိသည်။<ref name="Schaaf2008" /> ဆိုင်ရပ်စ် အေ သည် ကမ္ဘာမြေနှင့် နီးသောကြောင့် တောက်ပစွာ ပေါ်နေသည်။ Hipparcos နက္ခတ္တဂြိုဟ်တု၏ တွက်ချက်မှုအရ ယင်းကြယ်သည် [[အလင်းနှစ်]] ၈.၆ (၂.၆ pc) ကွာဝေးသောကြောင့် ဆိုင်ရပ်စ်သည် ကမ္ဘာမြေ၏ အိမ်နီးနားချင်းမိတ်ဆွေများမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref name="aaa474_2_653" /><ref name=aaa323_L49>{{citation | last1=Perryman | first1=M. A. C. | last2=Lindegren | first2=L. | last3=Kovalevsky | first3=J. | title=The Hipparcos Catalogue | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=323 |date=July 1997 | pages=L49–L52 | bibcode=1997A&A...323L..49P|display-authors=etal}}</ref><ref name=GSM>{{citation | last=Perryman | first=Michael | title=The Making of History's Greatest Star Map | location=Heidelberg | publisher=Springer-Verlag | date=2010 | doi=10.1007/978-3-642-11602-5 | journal=Astronomers' Universe| series=Astronomers’ Universe | isbn=978-3-642-11601-8 | bibcode=2010mhgs.book.....P }}</ref> ဆိုင်ရပ်စ်သည် နေစကြဝဠာသို့ တဖြည်းဖြည်း ရွေ့လျားနေသောကြောင့် နောက်ထပ်နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀၀ အထိ ပိုမိုတောက်ပနေမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းအချိန်သို့ရောက်ပြီးပါက အကွာအဝေးသည် တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာပြီး ပြန်လည်မှေးမှိန်သွားမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာမြေကောင်းကင်ယံတွင် ဆိုင်ရပ်စ်သည် နောင်နှစ်ပေါင်း ၂၁၀၀၀၀ ထိတိုင် အတောက်ပဆုံးကြယ်အဖြစ် တည်ရှိနေပေလိမ့်မည်။<ref name="tomkin98">{{cite journal|last=Tomkin|first=Jocelyn|date=April 1998|url=https://www.thefreelibrary.com/Once+and+future+celestial+kings-a020468305 |title=Once and Future Celestial Kings|journal=Sky and Telescope|volume=95|issue=4|pages=59–63|bibcode=1998S&T....95d..59T}}</ref> ဆိုင်ရပ်စ် အေ သည် နေထက် နှစ်ဆရှိသည်။ [[နေ]]ထက် ၂၅ ဆ ပိုမိုတောက်ပသော်လည်း<ref name="Liebert2005" /> [[ရီဂျယ်]]ကဲ့သို့သော အခြားကြယ်များနှင့် နှိုင်းစာလျင် အနည်းငယ် တောက်ပမှု လျော့နည်းသည်။ ကြယ်စနစ်သည် သက်သမ်းအားဖြင့် ၂၀၀ မှ ၃၀၀ မီလီယံကြားတွင် ရှိသည်။<ref name="Liebert2005" /> မူလအားဖြင့် ကြယ်နှစ်စင်းသည် ကြီးမားသည့်ကြယ်များဖြစ်ကြသော်လည်း ဆိုင်ရစ်ပ် ဘီသည် [[ဧရာမ ကြယ်နီ]]ဖြစ်လာခဲ့ပြီး လက်ရှိအခြေနေအရ နောင်နှစ်ပေါင်း ၁၂၀ [[မီလီယံ]]အကြာတွင် ကြယ်ဖြူပုအဖြစ် ပြိုလဲသွားမည်ဖြစ်သည်။<ref name="Liebert2005" /> ဆိုင်ရပ်စ်အား '''ခွေးကြယ်'''ဟုလည်း လူသိများကြသည်။<ref name="Allen1899" /> ==လေ့လာမှု သမိုင်း== ==မြင်နိုင်စွမ်း== ==စနစ်== ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist|2|refs= <ref name="McCook2006">{{cite web | url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?WD%200642-166 | title=Entry for WD 0642-166 | work=A Catalogue of Spectroscopically Identified White Dwarfs (August 2006 version) | author=McCook, G. P.; Sion, E. M. | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg }} ID [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?III/235A III/235A].)</ref> <ref name="Dictionary.com">{{cite web | url=http://dictionary.reference.com/browse/sirius | title=Sirius | work=Dictionary.com Unabridged (v 1.1) | publisher=Random House, Inc | accessdate=6 April 2008}}</ref> <ref name="Hoffleit1991">{{cite web | url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?HR%202491 | title=Entry for HR 2491 | work=Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Preliminary Version)'' | author=Hoffleit, D.; Warren, Jr., W. H. | date=1991 | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg }} ID [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?V/50 V/50].</ref> <ref name="VanDenBos1960">{{cite journal | last=van den Bos | first=W. H. |title=The Orbit of Sirius | date=1960 | journal=Journal des Observateurs | volume=43 | pages=145–151 | bibcode=1960JO.....43..145V | ref=harv}}</ref> <ref name="Qiu2001">{{cite journal | last=Qiu | first=H. M. | author2=Zhao, G. | author3=Chen, Y. Q. | author4=Li, Z. W. | title=The Abundance Patterns of Sirius and Vega | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-02-10_548_2/page/952 | journal=The Astrophysical Journal | date=2001 | volume=548 | issue=2 | pages=953–965 | doi=10.1086/319000 | ref=harv | bibcode=2001ApJ...548..953Q}}</ref> <ref name="Liebert2005">{{cite journal | first=J. | last=Liebert | author2=Young, P. A. | author3=Arnett, D. | author4=Holberg, J. B. | author5=Williams, K. A. | title=The Age and Progenitor Mass of Sirius B | journal=The Astrophysical Journal | date=2005 | volume=630 | issue=1 | pages=L69–L72 | bibcode=2005ApJ...630L..69L | doi=10.1086/462419 | ref=harv |arxiv = astro-ph/0507523 }}</ref> <ref name="Royer2002">{{cite journal | last=Royer | first=F. | first2=M. |last2=Gerbaldi |first3=R. |last3=Faraggiana |first4=A. E. |last4=Gómez | title=Rotational velocities of A-type stars. I. Measurement of v sin i in the southern hemisphere | journal=Astronomy and Astrophysics | arxiv=astro-ph/0110490 | date=2002 | volume=381 | issue=1 | pages=105–121 | doi=10.1051/0004-6361:20011422 | ref=harv | bibcode=2002A&A...381..105R}}</ref> <ref name="Adelman2004">{{cite conference | first=Saul J. | last=Adelman | title=The Physical Properties of normal A stars | booktitle=Proceedings of the International Astronomical Union | pages=1–11 | publisher=Cambridge University Press | date=July 8–13, 2004 | location=Poprad, Slovakia | bibcode=2004IAUS..224....1A }}</ref> <ref name="Holberg1998">{{cite journal | last=Holberg | first=J. B. | author2=Barstow, M. A. | author3=Bruhweiler, F. C. | author4=Cruise, A. M. | author5=Penny, A. J. | title=Sirius B: A New, More Accurate View | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1998-04-20_497_2/page/934 | journal=The Astrophysical Journal | date=1998 | volume=497 | issue=2 | pages=935–942 | doi=10.1086/305489 | bibcode=1998ApJ...497..935H | ref=harv }}</ref> <ref name="Allen1899">{{cite book | first=Richard Allen | last=Hinckley | url=https://books.google.com/?id=5xQuAAAAIAAJ | title=Star-names and Their Meanings | publisher=G. E. Stechert | location=New York | date=1899 | pages=117–25}}</ref> <ref name=gingerich>{{Cite journal | last1 = Gingerich | first1 = O.| doi = 10.1111/j.1749-6632.1987.tb37197.x | title = Zoomorphic Astrolabes and the Introduction of Arabic Star Names into Europe | url = https://archive.org/details/sim_annals-of-the-new-york-academy-of-sciences_1987_500/page/89 | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 500 | pages = 89–104 | year = 1987 | pmid = | pmc = |bibcode = 1987NYASA.500...89G }}</ref> <ref name="Kumar2002">{{cite book | first=Nagendra Kumar | last=Singh | date=2002 | title=Encyclopaedia of Hinduism, A Continuing Series | page=794 | publisher=Anmol Publications PVT. LTD | isbn=81-7488-168-9 }}</ref> <ref name="Spahn1996">{{cite book | author=Spahn, Mark; Hadamitzky, Wolfgang; Fujie-Winter, Kimiko | title=The Kanji dictionary | page=724 | work=Tuttle language library | date=1996 | publisher=Tuttle Publishing | isbn=0-8048-2058-9 }}</ref> <ref name="SIMBADa">{{cite web | url= http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=name+sirius+a |title= Sirius A |work = SIMBAD Astronomical Database|publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg |accessdate = 20 October 2007}}</ref> <ref name="SIMBADb">{{cite web | url= http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=name+sirius+b |title= Sirius B |work = SIMBAD Astronomical Database|publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg |accessdate =23 October 2007}}</ref> <ref name="Allen1899"/> <ref name="Schaaf2008">{{cite book | first=Fred | last=Schaaf | title=The Brightest Stars | location=Hoboken, New Jersey | publisher=John Wiley & Sons | date=2008 | page=94 | isbn=0-471-70410-5 | url=https://books.google.com/?id=LvnNFyPAQyUC&pg=PA94&lpg=PA94#v=onepage&q | accessdate=2010-07-23 }}</ref> }} == ပြင်ပလင့်များ == {{Wiktionary|dog days}} {{Commons category|Sirius}} * [http://apod.nasa.gov/apod/ap001006.html Astronomy Picture of the Day of Sirius B in x-ray] * [http://chandra.harvard.edu/chronicle/0400/sirius_part2.html Discussion on Dogon issue] * [http://www.johnsankey.ca/siriustime.html Sirius time] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200221025917/http://www.johnsankey.ca/siriustime.html |date=21 February 2020 }} * {{cite journal | last=Barker | first=Tho. | author2=Stukeley, W. | title=Remarks on the Mutations of the Stars | journal=Philosophical Transactions | date=1760 | volume=51 | pages=498–504 | jstor=105393 | doi=10.1098/rstl.1759.0049 | ref=harv }} [[ကဏ္ဍ:ကြယ်ဖြူပုများ]] [[ကဏ္ဍ:ကြယ်စုံတွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:ကေနိစ် မေဂျာ]] 1k251vun9s0w8epu700pb0e31qxceg1 3 68433 1051330 1045567 2026-09-03T03:51:15Z Zawzawaungthwin 100038 /* ဇင်ယော်နီ စာလုံးပေါင်းပြင်ခြင်းကိစ္စ */ အပိုင်းသစ် 1051330 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါ၏! == [[File:Mr. Smiley Face.svg||thumb|300px|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] <div class="borderc6 backgroundc2" style="border-style:solid;border-width:medium;padding:0.3em 0.5em;color:lightgrey"> <!--{{<includeonly>subst:</includeonly>void|{{error:not substituted|welcome}}}}--> <div class="lang-en" lang="en" style="color:black"> မင်္ဂလာပါ {{PAGENAME}}။ [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယားမှ]] ကြိုဆိုပါတယ်။ ဝီကီရဲ့ [[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]ကို ဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ *အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia ဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီဘယ်လိုစသုံးရမယ်ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]]စာမျက်နှာမှာကြည့်ပါ။ တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို_တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ *စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ် ။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ *ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ ဝီကီမှာ အပီအပြင်ပျော်ရွှင်ပါစေဗျား။ (ဝီကီရောင်းရင်းများ) ---- Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> </div> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၅၇၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) ==သင် ရေးသားထားသော [[:တရားဂုဏ်တော် ​ခြောက်ပါး]] ဆောင်းပါး== [[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} မင်္ဂလာပါ။ '''[[:တရားဂုဏ်တော် ​ခြောက်ပါး]]''' အမည်ရှိတဲ့ စာမျက်နှာအသစ်ကို သင်ဖန်တီးလိုက်တာကို သတိထားမိလိုက်ပါတယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ သင့်ရဲ့ ပါဝင်ရေးသားမှုကို ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားဟာ သင်ကဲ့သို့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းများရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ ကံမကောင်းလှစွာပဲ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ခေါင်းစဉ်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့မှာ '''[[:တရားဂုဏ်တော်]]''' အမည်နဲ့ စာမျက်နှာတစ်ခု ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တူညီနေတဲ့အတွက် သင့်ဆောင်းပါးကို [[WP:A10|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] သတ်မှတ်ခံထားရပါတယ်။ ဤသည်မှာ သင့်အပေါ်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ သုံးသပ်ချက်ပေးတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားစေလိုပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားကို တိုးတက်လာစေဖို့ သင်ဆက်လက် ကူညီပေးလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်ုပ်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာဟာ သင်စိတ်ဝင်စားတဲ့ အကြောင်းအရာဖြစ်ပါက [[:တရားဂုဏ်တော်]] မှာ ဆက်လက်ရေးသားပြီး ကူညီနိုင်ပါတယ်။ အချက်အလက်အသစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါက [[Talk:တရားဂုဏ်တော်|ဆောင်းပါးရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ ဝင်ရောက်ရေးသားနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် သင်ဖန်တီးလိုက်သော ဆောင်းပါးသည် သီးသန့်ရှိသင့်သည်ဟု ယူဆပါက၊ [[:တရားဂုဏ်တော် ​ခြောက်ပါး|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားက သင်၏ နောက်ထပ် ပါဝင်ရေးသားမှုများကို မျှော်လင့်နေပါသည်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၃၄၊ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) ==သင် ရေးသားထားသော [[:ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးပါး]] ဆောင်းပါး== [[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} မင်္ဂလာပါ။ '''[[:ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးပါး]]''' အမည်ရှိတဲ့ စာမျက်နှာအသစ်ကို သင်ဖန်တီးလိုက်တာကို သတိထားမိလိုက်ပါတယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ သင့်ရဲ့ ပါဝင်ရေးသားမှုကို ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားဟာ သင်ကဲ့သို့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းများရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ ကံမကောင်းလှစွာပဲ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ခေါင်းစဉ်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့မှာ '''[[:ဘုရားဂုဏ်တော်]]''' အမည်နဲ့ စာမျက်နှာတစ်ခု ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တူညီနေတဲ့အတွက် သင့်ဆောင်းပါးကို [[WP:A10|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] သတ်မှတ်ခံထားရပါတယ်။ ဤသည်မှာ သင့်အပေါ်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ သုံးသပ်ချက်ပေးတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားစေလိုပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားကို တိုးတက်လာစေဖို့ သင်ဆက်လက် ကူညီပေးလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်ုပ်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာဟာ သင်စိတ်ဝင်စားတဲ့ အကြောင်းအရာဖြစ်ပါက [[:ဘုရားဂုဏ်တော်]] မှာ ဆက်လက်ရေးသားပြီး ကူညီနိုင်ပါတယ်။ အချက်အလက်အသစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါက [[Talk:ဘုရားဂုဏ်တော်|ဆောင်းပါးရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ ဝင်ရောက်ရေးသားနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် သင်ဖန်တီးလိုက်သော ဆောင်းပါးသည် သီးသန့်ရှိသင့်သည်ဟု ယူဆပါက၊ [[:ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးပါး|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားက သင်၏ နောက်ထပ် ပါဝင်ရေးသားမှုများကို မျှော်လင့်နေပါသည်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၄၄၊ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) == FYI == ဆောင်းပါးသစ်တစ်ခုကို မရေးသားခင်မှာ အကြောင်းအရာတူ ဆောင်းပါးရှိ/မရှိကို အရင် [[Special:Search|ရှာဖွေကြည့်ပါ]]။ အကြောင်းအရာတူ ဆောင်းပါးဆိုရင်တော့ [[WP:A10|ဖျက်ပစ်ခြင်း]] ခံရနိုင်ပါတယ်။ [[Wikipedia:သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] ကို ဖတ်ရှုကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါရစေ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၃၀၊ ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == citing sources == မြန်မာစာပေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ ကိုးကားစာအုပ်ကို ရည်ညွှန်းတဲ့နေရာမှာ စာအုပ်အမည် တစ်ခုထဲ မဟုတ်ဘဲ ရေးသားသူ၊ ထုတ်ဝေခုနှစ်၊ အကြိမ်၊ ထုတ်ဝေတဲ့ စာအုပ်တိုက်၊ စာမျက်နှာ စတဲ့ အချက်တွေကို ဖြစ်နိုင်ရန် ထည့်သွင်းပေးပါက ပိုပြီးပြည့်စုံပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးတစ်ခုအတွက် ကိုးကားချက်ဟာ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ ရင်းမြစ်ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကိုးကားစာအုပ်အကြောင်းအပြည့်အစုံ ထည့်စေချင်ပါတယ်။ တမ်းပလိတ်သုံးပြီးထည့်ဖို့ဆိုရင် [[Template:Cite book]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ နမူနာအနေနဲ့ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] ဆောင်းပါးမှာ သုံးထားတဲ့ ကိုးကားချက်ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၇၊ ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == [[ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း ကပ်လှူပူဇော်ရန်(မူဟောင်း)]] နှင့် [[ဘုရား ရှိခိုး၊ ဦးချနည်း]] == အစ်ကိုရေးထားတဲ့ [[ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း ကပ်လှူပူဇော်ရန်(မူဟောင်း)]] နဲ့ [[ဘုရား ရှိခိုး၊ ဦးချနည်း]] စာမျက်နှာနှစ်ခုကို ဖျက်ပစ်ဖို့ အဆိုပြုထားပါတယ်။ [[Wikipedia:ဖျက်ပစ်ရမည့်ဆောင်းပါးများ#ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း ကပ်လှူပူဇော်ရန်(မူဟောင်း) နှင့် ဘုရား ရှိခိုး၊ ဦးချနည်း|ဒီမှာ]] ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၄၄၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == File:မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]] '''[[:File:မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpg]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ [[:File:မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။<!-- Template:Di-no source no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၃၈၊ ၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) == File:အရှင်ဝီရိယ.jpeg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]] '''[[:File:အရှင်ဝီရိယ.jpeg]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ [[:File:အရှင်ဝီရိယ.jpeg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။<!-- Template:Di-no source no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) == အရှင်ဝီရိယ.jpg နှင့် မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpeg == အကို Ninja Striker ရေ ကျွန်တော် ဘယ်ကပြန်ပြောရမယ်မှန်း မသိလို့ ဒီကပဲ ရေးလိုက်ပါတယ်။ အရှင်ဝီရီယ.jpg ကို facebook ရဲ့ ဓမ္မရေချမ်းစင် Page ဆီက အကူအညီတောင်းပြီး ပုံကို တောင်းခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒိ page ကပဲ ပုံကို ပို့ပေးခဲ့တာပါ။<br /><br /> မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရားပုံကတော့ ဘယ် page က save ခဲ့မှန်း မမှတ်မိတော့ပါဘူး။ အစ်ကို ပြောသလို မူပိုင်ခွင့် အခြေအနေ နှင့် ရင်းမြစ်တွေကို အကိုပဲ သင့်သလို ကြည့်လုပ်လိုက်ပါ။ ကျွန်တော် အဲ့ဒါတွေ ဘယ်လိုလုပ်ရမယ်ဆိုတာလဲ သိပ်နားမလည်ပါဘူး။ နောက်အချိန်ရရင်တော့ လေ့လာပါ့မယ်။ အခု စာမေးပွဲ တစ်ဖက်နဲ့မို့လို့ အကိုပဲ ကြည့်စီစဉ်လိုက်ပါ။ ကျေးဇူးပါ အကိုနင်ဂျာ။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၀၊ ၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) :ဓာတ်ပုံတင်မယ်ဆိုရင် '''ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံ''' ဖြစ်ရင် အကောင်းဆုံးပါ။ အခြားတစ်နေရာကနေ ရရှိလာတဲ့ပုံကို တင်မယ်ဆိုရင် မူပိုင်ခွင့်ပြဿနာရှိလာနိုင်ပါတယ်။ နောက်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားမှာပဲ အသုံးပြုနိုင်ဖို့ ခွင့်ပြုချက်ပေးထားတဲ့ပုံမျိုးဆို တင်ခွင့်မပြုပါဘူး။ အခုနှစ်ပုံဟာ အခြားတစ်နေရာက ရယူထားပြီး ရင်းမြစ်၊ မူရင်းပိုင်ရှင် မသိနိုင်တဲ့ပုံတွေ ဖြစ်နေတာကြောင့် မူပိုင်ခွင့်၊ ရင်းမြစ် သတ်မှတ်ပေးနိုင်ဖို့ အခက်အခဲရှိတဲ့အတွက် နှစ်ပုံလုံးကို ဖယ်ရှားလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၃၊ ၉ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) ==File:Mg Kyi Thant.jpg ၏ ဖိုင်မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|alt=|link=]] [[:File:Mg Kyi Thant.jpg]] ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ လက်ခံနိုင်သော လိုင်စင်အခြေအနေနှင့် ခိုင်မာသော ရင်းမြစ်ကို အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် မကြာမီ ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည်ဖြစ်သည်။ [[:File:Mg Kyi Thant.jpg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ သိရှိလိုသည့် မေးခွန်းများရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ [[Wikipedia:မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ|မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ စာမျက်နှာ]]တွင် ဝင်ရောက်မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။ ပူးပေါင်းပါဝင်သည့်အတွက် ထပ်မံကျေးဇူးတင်ပါသည်။<!-- Template:Di-no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) :သက်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ပုံကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တင်တဲ့အခါမှာ ပုံတစ်ခုလုံးဟာ [[WP:IUP|ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးထားတဲ့ပုံ]] ဖြစ်ရပါမယ်။ ရှိနှင့်ပြီး ပုံကို ပြန်လည်ရိုက်ကူးထားတဲ့ပုံကို ''ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု'' (own work) အဖြစ် သတ်မှတ်လို့မရပါဘူး။ စာအုပ်မှာ ပါဝင်တဲ့ ပုံကို လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်း ဆောင်းပါးမှာ ထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ [[:en:WP:NFC#UULP|အခမဲ့မဟုတ်သော အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်း]]မှာလည်း အကျုံးမဝင်ပါဘူး။ ပုံမတင်မီ သိလိုတဲ့ မရှင်းတဲ့အချက်တွေရှိရင် [[Wikipedia:မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ|မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ စာမျက်နှာ]] ဒါမှမဟုတ် ကျွန်တော့ရဲ့ [[User talk:Ninjastrikers|ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) == [[:ဆိုးခိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ အပြစ်များ]] အား ဖျက်ပစ်ရန် အဆိုပြုထားခြင်း == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div>'''[[:ဆိုးခိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ အပြစ်များ]]''' သည် [[WP:PGLIST|ဝီကီပီးဒီးယား၏ မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ]]အရ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် ပါဝင်ရန် သင့်လျော်မှုရှိမရှိ သို့မဟုတ် [[Wikipedia:Deletion policy|ဖျက်ပစ်ရန်]]အတွက် ဆွေးနွေးချက်တစ်ခု ပြုလုပ်နေပါသည်။ ဆောင်းပါးအား [[Wikipedia:ဖျက်ပစ်ရမည့်ဆောင်းပါးများ#ဆိုးခိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ အပြစ်များ|ဤနေရာတွင်]] အများသဘောဆန္ဒကောက်ခံလျက် ဆွေးနွေးလျက်ရှိပြီး မည်သူမဆို ပါဝင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်။ အဆိုပြုထားချက်တွင် သက်ဆိုင်သော မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များအား ရှင်းပြထားပါသည်။ ဆွေးနွေးနေစဉ်ကာလအတွင်း အသုံးပြုသူများအနေဖြင့် ဆောင်းပါးအား တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆောင်းပါးစာမျက်နှာထိပ်ဆုံးရှိ ဖျက်ပစ်ရန် အသိပေးချက်အား မဖယ်ရှားပါနှင့်။<!-- Template:afd-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၁:၀၃၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၁၇ (UTC) ==Barnstar for you!== {| class="barnstar" style="border:1px solid gray; background:#fdffe7;" |- |rowspan="2" style="padding-right:5px;" | {{#ifeq:{{{3}}}|alt|[[file:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]}} |style="font-size:1.65em; padding:0; height: 1.1em;" | '''The {{GENDER:{{PAGENAME}}|Working Man's|Working Woman's|Working Wikipedian's}} Barnstar''' |- |style="border-top: 1px solid gray;" | Thanks for your contributions in Myanmar Wikipedia. [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၈၊ ၂၇ မေ ၂၀၁၇ (UTC) |} == Interwiki Links (link to English Wikipedia and other Wikipedias) == Languages at left lower corner⇒Add links⇒ Language:English (enwiki)⇒Page:xxxxx⇒link with page⇒Comfirm. [[File:Lightbulb.png|16px]] This is how we link pages between Myanmar and other Wikis. [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၈၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၇ (UTC) :အခုလို ပြောပြပေးတာကျေးဇူးပါ။ နောက်ဆောင်းပါးတွေကျရင် စမ်းကြည့်မယ်။[[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၇ (UTC) == Barnstar For You == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:BuddhismBarnstarProposal4.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Buddhism Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | For your work in creating articles for Buddhism, you deserve this! [[User:NayiMuu|<span style="background:#74DF00"><span style="color:#FFFFFF">'''Nayi'''</span></span><span style="color:#86B404">'''Muu^®'''</span>]]^{[[User talk:NayiMuu|<span style="color:#86B404"> talk</span>]]} ၀၉:၃၈၊ ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) |} :ပျော်တယ်။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၅၊ ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == မြန်မာနာမည်လေး သုံးဖို့ အကြံပေးချင်ပါတယ် == ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်တွေကို အင်္ဂလိပ်လို နာမည်တပ်မယ့် အစား မြန်မာလိုလေး အသံဖလှယ်ပြီး သုံးပေးရင် ပိုကောင်းမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ အသံထွက်ရတာ အခက်အခဲ ရှိရင် Google မှာ အင်္ဂလိပ်နာမည် နဲ့ Pronunciation လို့ ရိုက်ရှာလိုက်ရင် အသံထွက်ထားတဲ့ နေရာတွေ တွေ့ပါလိမ့်မယ်။ YouTube, [http://www.forvo.com Forvo] နဲ့ [http://www.howtopronounce.com HowToPronounce] Website တွေမှာလည်း ရှာကြည့်လို့ရပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Zawthet|Zawthet]] ([[User talk:Zawthet|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၂၂၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့ပါ။ နောက်ဆောင်းပါးတွေကျ လုပ်လိုက်ပါ့မယ်။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၈၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) ::ဆောင်းပါးတွေကို ရွေ့ပြောင်းတဲ့အခါ English name ကနေ မြန်မာလိုပြောင်းရင် ပြန်ညွန်း redirect မချန်ပဲ ရွေ့ပြောင်းစေချင်ပါတယ်။ မလိုအပ်ဘဲ name space တွေ ရှုပ်ပွမနေတော့ဘူးပေါ့ဗျာ။ [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၉၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) :::redirect မချန်ပဲ ပြောင်းတာက admin တွေပဲ ရတာထင်တယ်။ user တွေမှာ အဲဒီ right မရှိဘူးထင်တယ်။ --<font style="white-space:nowrap;text-shadow:blue 0em 0em 0.8em,green -0.8em -0.8em 0.9em,black 0.7em 0.7em 0.8em;color:#000000">[[User:Phyo WP|'''ဖြိုးWP''']] [[User talk:Phyo WP|<small>''(ဆွေးနွေးရန်)''</small>]] </font> ၁၅:၁၅၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) ပြန်ညွှန်းမချန်ဘဲ ရွှေ့မရဘူး။ အက်ဒမင်တွေကပဲ ပြန်ညွှန်းစာမျက်နှာတွေကို ဖျက်ပေးမှ ရမှာ။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၅၊ ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == ESEAP Conference == Hello ခင်မောင်မောင်လွင်, Scholarship applications for '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is now open! '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is a regional conference for Wikimedia communities around the ESEAP regions. ESEAP stands for East, Southeast Asia, and Pacific. Taking place in Bali, Indonesia on 5-6 May 2018, this is the first regional conference for the Wikimedia communities around the regions. Full scholarships are subject to quotas, maximum two people per country and your country is eligible to apply, visit [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Attend|this page]]. We also accept [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Submissions|submissions]] of several formats, including: *'''Workshop & Tutorial''': these are presentations with a focus on practical work directed either to acquiring a specific skill or doing a specific task. Sessions are 55 minutes led by the presenters in a classroom space suitable for laptops and work. *'''Posters''': A2-size format to give news, share your community event/program, set out an idea, propose a concept, or explain a problem. The poster itself must be uploaded to Wikimedia Commons with a suitable license. *'''Short Presentation/Sharing talks''': 10-15 minutes presentation on certain topic. Deadline for submissions and scholarship applications is on 15 March 2018. If you have any question, don't hesitate to contact me or send your e-mail to eseap@wikimedia.or.id. Best regards, [[User:Wirjadisastra|Wirjadisastra]] ([[User talk:Wirjadisastra|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၄၂၊ ၁၄ မတ် ၂၀၁၈ (UTC) == စာအုပ်မျက်နှာဖုံးပုံများ == ကိုခင်မောင်မောင်လွင်ရေ .. [[:commons:File:ရတနာသုံးပါး.png|စာအုပ်မျက်နှာဖုံးပုံတစ်ခု]]ကို high resolution နဲ့ Commons မှာတင်ထားတာတွေ့တယ်။ ဖျက်ခံရလိမ့်မယ်နော်။ မြန်မာဝီကီဖက်ကို ပုံအသေးပြောင်းပြီး ပြန်တင်လိုက်ပါ။ commons က ပုံကို deletion request တင်လိုက်ပါ။ ပုံအသေးပြောင်းဖို့ အဆင်မပြေရင်လည်း ဒီအတိုင်းပဲ ပြောင်းတင်လိုက်ပါ။ ပြန်ပြင်ပေးပါ့မယ်။ စာအုပ်ပုံတွေရဲ့ အကျဉ်းချုပ် အတွက် {{Tlx|Non-free use rationale book cover}} တမ်းပလိတ်နဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြည့်ပေးရင် ပိုအဆင်ပြေပါမယ်။ နမူနာကို [[:File:Pyu Reader Front Cover Second Printing.jpeg|ဒီပုံမှာ]] ကြည့်ကြည့်ပါ။ အဆင်ပြေပါစေ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၈၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ (UTC) :မနေ့က Deletion request တင်ထားတယ်။ ဒါပေမယ့် ဖျက်မပေးသေးဘူး။[[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၀၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ (UTC) == မဂ်လာပါ == ဆာယိုနာဒါး[[User:Wonnral|Wonnral]] ([[User talk:Wonnral|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၆၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) :{{ping|Wonnral}} မင်္ဂလာပါ။ こんにちは。　[[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၉၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) == International School Yangon: Burmese name == Hi! Re: [[:en:International School Yangon]] I found a Burmese name here https://www.isyedu.org/uploaded/template/images/logo.svg Should the article be moved to its Burmese title? [[User:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[User talk:WhisperToMe|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၃၅၊ ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) :Yes, bro. Thanks. [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၂၂၊ ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) == File:Kawa Bridge.PNG ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|alt=|link=]] '''[[:File:Kawa Bridge.PNG]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ဖိုင်အကြောင်း ဖော်ပြချက်စာမျက်နှာတွင် မည်သူဖန်တီးခဲ့သည်ဆိုသော အကြောင်းအရာ မပါဝင်သည့်အတွက် [[မူပိုင်ခွင့်]] အခြေအနေသည် မပြတ်မသား ဖြစ်နေပါသည်။ အကယ်၍ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ [[:File:Kawa Bridge.PNG|ဖိုင်အကြောင်း ဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]အား ပြင်ဆင်ပြီး လိုအပ်သော အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ '''[[WP:IUP#Adding images|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပြီး ဝီကီပီးဒီးယားသို့ မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာပါ။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ သိလိုသည့် မေးခွန်းများရှိပါက [[Wikipedia:မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ|မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ]]တွင် ဝင်ရောက်မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါသည်။<!-- Template:Di-no source-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၁၃၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) ==အသုံးမပြုထားသော မူပိုင်ခွင့်ရှိ ပုံ File:ကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာ.jpg== [[File:Ambox warning blue.svg|35px|text-top|left|⚠|link=]] '''[[:File:ကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာ.jpg]]''' ကို တင်ခဲ့သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ပုံအကြောင်း စာမျက်နှာမှာ လက်ရှိဖော်ပြထားချက်အရ ပုံဟာ အခမဲ့မဟုတ်ဘဲ မူပိုင်ခွင့်ရှိနေပြီး ဝီကီပီးဒီးယားပေါ်တွင် [[WP:FU|တရားမျှတစွာ အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း]] ခိုင်လုံမှသာ အသုံးပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဝီကီပီးဒီးယားရှိ မည်သည့်ဆောင်းပါးတွင်မှာမှ ပုံကို အသုံးပြုထားခြင်း မရှိပါ။ အကယ်၍ ဆောင်းပါးတစ်ခုမှာ ယခင်က အသုံးပြုထားခဲ့ပါက ဆောင်းပါးသို့ သွားရောက်၍ ပုံအား အဘယ်ကြောင့် ဖယ်ရှားခဲ့သည်ကို ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ အသုံးဝင်နိုင်သည်ဟု ယူဆပါက ပုံကို ပြန်လည်ထည့်သွင်းနိုင်ပါတယ်။ မည်သည့် '''ဆောင်ပါးများ'''တွင်မှ အသုံးပြုထားခြင်း မရှိတဲ့ အခမဲ့မဟုတ်သည့် မူပိုင်ခွင့်ရှိ ပုံများကို [[WP:CSD#F5|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း F5]] မှာ ဖော်ပြထားတဲ့အတိုင်း ခုနစ်ရက်အကြာတွင် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:Di-orphaned fair use-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၂၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၁၉ (UTC) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၄:၃၃၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၅:၀၉၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၉:၀၁၊ ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 --> == ပဉ္စာနန္တရိယကံ == [[ပဉ္စာနန္တရိယကံ]] ဆောင်းပါးလေးတစ်ချက်လောက် ပြန်ကြည့်ပေးပါဦး bro! အဇာတသတ်က လောဟကုမ္ဘီ ငရဲပဲကျတာဆိုတော့ သူ အဲ့ကံမြောက်မမြောက်လေးတစ်ချက်လောက်၊ ကျွန်တော့်မှာ ကိုးကားစရာ စာအုပ်လောလောဆယ်မရှိလို့၊ :) [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၆၊ ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :sorry! ဒေဝဒတ်နဲ့ရောပြီး ဘုရားကိုပဲ အာရုံရောက်သွားလို့ ဖခင်သတ်တာမေ့နေတာ ဟီး!!! [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :::No Problem!!! Thank bro....[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၂၊ ၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) Buddhism မှာ ဘုရား အကြောင်း မပါတာ ဘာကြောင့် ဘုရားဆိုတာ ထည့်ရေးထားတာလဲ။ Gautam ကို နောက်တာလား။--[[အသုံးပြုသူ:T-Dharma|T-Dharma]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:T-Dharma|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၉၊ ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :{{ping|T-Dharma}} အစ်ကိုလား အစ်မလားတော့ မသိဘူး။ သာကိုပြောချင်တာလဲ မသိဘူး။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၉၊ ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ (UTC) ==မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်အသင်း== အသင်းက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးတဲ့ အသင်းမဟုတ်တဲ့အတွက် ဖယ်လိုက်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ {{unsigned2|10:24, 13 December 2020|မျိုးကြည်သာ}} :ဟုတ်ကဲ့ပါ။ {{ping|မျိုးကြည်သာ}} ဆွေးနွေးချက်တွေမှာ စကားပြောပြီးရင် '''Tide Key''' လေးခုချန်ခဲ့ရင် ကိုယ့်ရဲ့လက်မှတ် ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) == သိလိုပါသည် == မိဘအုပ်ထိမ်းသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား အလိုတူ၍ပေါင်းသင်းသောမိန်းမယား (မိန်းမ ၂၀ အနက်မှ ၁၂ ခုမြောက်မယား) အဖြစ်ဖြင့်ပေါင်းသင်းလိုပါက သူမ၏မိဘတို့အားအသိပေးရန်လိုပါသလား။ [[အသုံးပြုသူ:Jim Maung|Jim Maung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Jim Maung|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၂၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၁ (UTC) == category looping == ..နိုင်ငံရှိ မြစ်များ ကဏ္ဍတွေလုပ်တဲ့အခါ ကဏ္ဍနာမည်ကိုပဲ အောက်မှာ ပြန်ထည့်ရင် looping ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။ ([https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%80%E1%80%8F%E1%80%B9%E1%80%8D:%E1%80%82%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD_%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8&oldid=671018 ဥပမာ]) အဲဒီအစား သူနဲ့သက်ဆိုင်ရာ တဆင့်မြင့် ကဏ္ဍတွေကိုပဲ ထည့်သင့်ပါတယ်။ ဥပမာ [[:ကဏ္ဍ:ပီရူးနိုင်ငံ၏ မြစ်များ]] ကဏ္ဍစာမျက်နှာကို တဆင့်မြင့်ကဏ္ဍတွေ ဖြစ်တဲ့ [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် မြစ်များ]] နဲ့ [[:ကဏ္ဍ:ပီရူးနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] စတဲ့ ကဏ္ဍအောက်တွေမှာ ထည့်သင့်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၉:၃၄၊ ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) :Thanks!!![[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၉၊ ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) == [[WP:NCPI]] == Hi. As I've said before, you're kindly encouraged to refer [[WP:NCPI|the naming convention]] whenever you encountered Pali names. Pls consider using transliteration - representing alphabets for alphabets - for Pali words as per WP:NCPI. Thank you. ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၈:၀၃၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) :Thank bro for your advice.[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၂၊ ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the articles [[:en:National Museum of History of Azerbaijan]], [[:en:National Art Museum of Azerbaijan]] and [[:en:Azerbaijan State Academic Opera and Ballet Theater]] in Burmese Wikipedia? They do not need to be long. Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Multituberculata|Multituberculata]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Multituberculata|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၁၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၂ (UTC) :{{ping|Multituberculata}}Yes, I will try to write that articles when I have time.[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၃၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၂ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi ခင်မောင်မောင်လွင်, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၃၅၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::{{ping|Ninjastrikers}}ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျာ။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၃၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ၀၆:၂၄၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Barnstar for you! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[ဖိုင်:Japan Barnstar.png|103x103px|frameless]] | rowspan="2" | | style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" |'''The Japan Barnstar''' |- | style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |For your significant contributions to topics related to Japan. [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၄၄၊ ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) |} :@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ကျေးဇူးပါ။ おおきに。 [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၇၊ ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article and I need your help in improving it as I do not speak Burmese. Thank you. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၃၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၀၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == Regarding deletion request == ဆောင်းပါးတွေကို ဖျက်ဖို့ တောင်းဆိုတဲ့အခါ လင့်ခ်တွေကို အရင် စစ်ဆေးပေးစေချင်ပါတယ်။ နို့မို့ဆိုရင် ဖျက်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဆီကို လင့်ခ်ချိတ်ထားတဲ့ နေရာတွေမှာ လင့်ခ်နီပြီး အချိတ်အဆက်ပြတ်သွားနိုင်တာမို့ပါ။ ဥပမာ [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%98%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B2/%E1%80%96%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8_%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 ဒီဆောင်းပါး]ကို ဗလာလုပ်လိုက်ပေမယ့် သူ့ဆီကို ချိတ်ထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် incoming link တွေ စစ်ပြီးမှ deletion request လုပ်စေချင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၃၉၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ နောက်အခါတွေကျရင် စစ်ပြီးလုပ်လိုက်ပါမယ်။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၁၊ ၁၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာဗန်းစကားများ == မြန်မာဗန်းစကားတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးသစ်တွေ ဖန်တီးပေးတာ ကျေးဇူးပါ။ ဒါပေမယ့် ဆောင်းပါးတွေက စာတစ်ကြောင်းနှစ်ကြောင်းလောက်ပဲ ရှိတာရယ်၊ နောင်မှာလဲ ထပ်ဖြည့်ရေးဖို့ အလားအလာ နည်းတာရယ်ကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးအစား မြန်မာ ဝစ်ရှင်နရီဖက်မှာ အဘိဓာန်ပုံစံနဲ့ ရေးတာက ပိုသင့်တော်ပါလိမ့်မယ်ဗျ။ ဥပမာ [[ဇယားကိုက်သည်]] အစား [[:my:wikt:ဇယားကိုက်]] ဆိုတာမျိုးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၀၈၊ ၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါးများကို ရွေ့ပြောင်းခြင်း == ဆောင်းပါးများကို move လုပ်တဲ့အခါ မူလစာမျက်နှာနာမည်ကို စာသားမရှိတော့ဘဲ ဗလာအဖြစ် ကျန်နေခဲ့အောင် လုပ်ထားတာ သတိထားမိပါတယ်။ ဗလာလုပ်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးနာမည်ကို ဖျက်ပစ်ဖို့ လိုအပ်ရင် ဖျက်လို့ရအောင် {Delete} တမ်းပလိတ်ကို ထည့်သွင်းစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၆၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ နောက်ကျ လုပ်လိုက်ပါမယ်။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == ဇင်ယော်နီ စာလုံးပေါင်းပြင်ခြင်းကိစ္စ == ဆရာ @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ခင်ဗျာ။[[ဇင်ယော်နီ]] စာမျက်နှာက ဆရာ့ရဲ့ စာလုံးပေါင်းပြင်ဆင်ခြင်းကို နောက်ပြန်လှည့်လိုက်ခြင်းက တစ်ခြားမဟုတ်ပါဘူးခင်ဗျာ။ဆရာ့နောက်က အခြားစာတွေကို ပြန်လှည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ။ဒီဆောင်းပါးဟာ  '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Autobiography|ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]]'''တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာနဲ့ ဆက်နွယ်မှုရှိတဲ့ တစ်စုံတစ်ဦးက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားတာကို သတိပြုမိပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် ဆောင်းပါးကို autobiography၊notability|person လုပ်ထားလိုက်ရပါတယ်။နားလည်ပေးနိုင်ဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၁၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 7busith1hbtv95nnv6bn8s0zykbmhan 1051332 1051330 2026-09-03T06:53:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဇင်ယော်နီ စာလုံးပေါင်းပြင်ခြင်းကိစ္စ */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1051332 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါ၏! == [[File:Mr. Smiley Face.svg||thumb|300px|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] <div class="borderc6 backgroundc2" style="border-style:solid;border-width:medium;padding:0.3em 0.5em;color:lightgrey"> <!--{{<includeonly>subst:</includeonly>void|{{error:not substituted|welcome}}}}--> <div class="lang-en" lang="en" style="color:black"> မင်္ဂလာပါ {{PAGENAME}}။ [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယားမှ]] ကြိုဆိုပါတယ်။ ဝီကီရဲ့ [[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]ကို ဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ *အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia ဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီဘယ်လိုစသုံးရမယ်ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]]စာမျက်နှာမှာကြည့်ပါ။ တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို_တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ *စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ် ။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ *ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ ဝီကီမှာ အပီအပြင်ပျော်ရွှင်ပါစေဗျား။ (ဝီကီရောင်းရင်းများ) ---- Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> </div> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၅၇၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) ==သင် ရေးသားထားသော [[:တရားဂုဏ်တော် ​ခြောက်ပါး]] ဆောင်းပါး== [[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} မင်္ဂလာပါ။ '''[[:တရားဂုဏ်တော် ​ခြောက်ပါး]]''' အမည်ရှိတဲ့ စာမျက်နှာအသစ်ကို သင်ဖန်တီးလိုက်တာကို သတိထားမိလိုက်ပါတယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ သင့်ရဲ့ ပါဝင်ရေးသားမှုကို ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားဟာ သင်ကဲ့သို့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းများရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ ကံမကောင်းလှစွာပဲ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ခေါင်းစဉ်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့မှာ '''[[:တရားဂုဏ်တော်]]''' အမည်နဲ့ စာမျက်နှာတစ်ခု ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တူညီနေတဲ့အတွက် သင့်ဆောင်းပါးကို [[WP:A10|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] သတ်မှတ်ခံထားရပါတယ်။ ဤသည်မှာ သင့်အပေါ်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ သုံးသပ်ချက်ပေးတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားစေလိုပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားကို တိုးတက်လာစေဖို့ သင်ဆက်လက် ကူညီပေးလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်ုပ်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာဟာ သင်စိတ်ဝင်စားတဲ့ အကြောင်းအရာဖြစ်ပါက [[:တရားဂုဏ်တော်]] မှာ ဆက်လက်ရေးသားပြီး ကူညီနိုင်ပါတယ်။ အချက်အလက်အသစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါက [[Talk:တရားဂုဏ်တော်|ဆောင်းပါးရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ ဝင်ရောက်ရေးသားနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် သင်ဖန်တီးလိုက်သော ဆောင်းပါးသည် သီးသန့်ရှိသင့်သည်ဟု ယူဆပါက၊ [[:တရားဂုဏ်တော် ​ခြောက်ပါး|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားက သင်၏ နောက်ထပ် ပါဝင်ရေးသားမှုများကို မျှော်လင့်နေပါသည်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၃၄၊ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) ==သင် ရေးသားထားသော [[:ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးပါး]] ဆောင်းပါး== [[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} မင်္ဂလာပါ။ '''[[:ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးပါး]]''' အမည်ရှိတဲ့ စာမျက်နှာအသစ်ကို သင်ဖန်တီးလိုက်တာကို သတိထားမိလိုက်ပါတယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ သင့်ရဲ့ ပါဝင်ရေးသားမှုကို ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားဟာ သင်ကဲ့သို့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းများရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ ကံမကောင်းလှစွာပဲ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ခေါင်းစဉ်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့မှာ '''[[:ဘုရားဂုဏ်တော်]]''' အမည်နဲ့ စာမျက်နှာတစ်ခု ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တူညီနေတဲ့အတွက် သင့်ဆောင်းပါးကို [[WP:A10|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] သတ်မှတ်ခံထားရပါတယ်။ ဤသည်မှာ သင့်အပေါ်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ သုံးသပ်ချက်ပေးတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားစေလိုပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားကို တိုးတက်လာစေဖို့ သင်ဆက်လက် ကူညီပေးလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်ုပ်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာဟာ သင်စိတ်ဝင်စားတဲ့ အကြောင်းအရာဖြစ်ပါက [[:ဘုရားဂုဏ်တော်]] မှာ ဆက်လက်ရေးသားပြီး ကူညီနိုင်ပါတယ်။ အချက်အလက်အသစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါက [[Talk:ဘုရားဂုဏ်တော်|ဆောင်းပါးရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ ဝင်ရောက်ရေးသားနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် သင်ဖန်တီးလိုက်သော ဆောင်းပါးသည် သီးသန့်ရှိသင့်သည်ဟု ယူဆပါက၊ [[:ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးပါး|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားက သင်၏ နောက်ထပ် ပါဝင်ရေးသားမှုများကို မျှော်လင့်နေပါသည်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၄၄၊ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) == FYI == ဆောင်းပါးသစ်တစ်ခုကို မရေးသားခင်မှာ အကြောင်းအရာတူ ဆောင်းပါးရှိ/မရှိကို အရင် [[Special:Search|ရှာဖွေကြည့်ပါ]]။ အကြောင်းအရာတူ ဆောင်းပါးဆိုရင်တော့ [[WP:A10|ဖျက်ပစ်ခြင်း]] ခံရနိုင်ပါတယ်။ [[Wikipedia:သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] ကို ဖတ်ရှုကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါရစေ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၃၀၊ ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == citing sources == မြန်မာစာပေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ ကိုးကားစာအုပ်ကို ရည်ညွှန်းတဲ့နေရာမှာ စာအုပ်အမည် တစ်ခုထဲ မဟုတ်ဘဲ ရေးသားသူ၊ ထုတ်ဝေခုနှစ်၊ အကြိမ်၊ ထုတ်ဝေတဲ့ စာအုပ်တိုက်၊ စာမျက်နှာ စတဲ့ အချက်တွေကို ဖြစ်နိုင်ရန် ထည့်သွင်းပေးပါက ပိုပြီးပြည့်စုံပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးတစ်ခုအတွက် ကိုးကားချက်ဟာ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ ရင်းမြစ်ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကိုးကားစာအုပ်အကြောင်းအပြည့်အစုံ ထည့်စေချင်ပါတယ်။ တမ်းပလိတ်သုံးပြီးထည့်ဖို့ဆိုရင် [[Template:Cite book]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ နမူနာအနေနဲ့ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] ဆောင်းပါးမှာ သုံးထားတဲ့ ကိုးကားချက်ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၇၊ ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == [[ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း ကပ်လှူပူဇော်ရန်(မူဟောင်း)]] နှင့် [[ဘုရား ရှိခိုး၊ ဦးချနည်း]] == အစ်ကိုရေးထားတဲ့ [[ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း ကပ်လှူပူဇော်ရန်(မူဟောင်း)]] နဲ့ [[ဘုရား ရှိခိုး၊ ဦးချနည်း]] စာမျက်နှာနှစ်ခုကို ဖျက်ပစ်ဖို့ အဆိုပြုထားပါတယ်။ [[Wikipedia:ဖျက်ပစ်ရမည့်ဆောင်းပါးများ#ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း ကပ်လှူပူဇော်ရန်(မူဟောင်း) နှင့် ဘုရား ရှိခိုး၊ ဦးချနည်း|ဒီမှာ]] ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၄၄၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == File:မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]] '''[[:File:မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpg]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ [[:File:မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။<!-- Template:Di-no source no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၃၈၊ ၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) == File:အရှင်ဝီရိယ.jpeg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]] '''[[:File:အရှင်ဝီရိယ.jpeg]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ [[:File:အရှင်ဝီရိယ.jpeg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။<!-- Template:Di-no source no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) == အရှင်ဝီရိယ.jpg နှင့် မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpeg == အကို Ninja Striker ရေ ကျွန်တော် ဘယ်ကပြန်ပြောရမယ်မှန်း မသိလို့ ဒီကပဲ ရေးလိုက်ပါတယ်။ အရှင်ဝီရီယ.jpg ကို facebook ရဲ့ ဓမ္မရေချမ်းစင် Page ဆီက အကူအညီတောင်းပြီး ပုံကို တောင်းခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒိ page ကပဲ ပုံကို ပို့ပေးခဲ့တာပါ။<br /><br /> မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရားပုံကတော့ ဘယ် page က save ခဲ့မှန်း မမှတ်မိတော့ပါဘူး။ အစ်ကို ပြောသလို မူပိုင်ခွင့် အခြေအနေ နှင့် ရင်းမြစ်တွေကို အကိုပဲ သင့်သလို ကြည့်လုပ်လိုက်ပါ။ ကျွန်တော် အဲ့ဒါတွေ ဘယ်လိုလုပ်ရမယ်ဆိုတာလဲ သိပ်နားမလည်ပါဘူး။ နောက်အချိန်ရရင်တော့ လေ့လာပါ့မယ်။ အခု စာမေးပွဲ တစ်ဖက်နဲ့မို့လို့ အကိုပဲ ကြည့်စီစဉ်လိုက်ပါ။ ကျေးဇူးပါ အကိုနင်ဂျာ။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၀၊ ၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) :ဓာတ်ပုံတင်မယ်ဆိုရင် '''ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံ''' ဖြစ်ရင် အကောင်းဆုံးပါ။ အခြားတစ်နေရာကနေ ရရှိလာတဲ့ပုံကို တင်မယ်ဆိုရင် မူပိုင်ခွင့်ပြဿနာရှိလာနိုင်ပါတယ်။ နောက်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားမှာပဲ အသုံးပြုနိုင်ဖို့ ခွင့်ပြုချက်ပေးထားတဲ့ပုံမျိုးဆို တင်ခွင့်မပြုပါဘူး။ အခုနှစ်ပုံဟာ အခြားတစ်နေရာက ရယူထားပြီး ရင်းမြစ်၊ မူရင်းပိုင်ရှင် မသိနိုင်တဲ့ပုံတွေ ဖြစ်နေတာကြောင့် မူပိုင်ခွင့်၊ ရင်းမြစ် သတ်မှတ်ပေးနိုင်ဖို့ အခက်အခဲရှိတဲ့အတွက် နှစ်ပုံလုံးကို ဖယ်ရှားလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၃၊ ၉ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) ==File:Mg Kyi Thant.jpg ၏ ဖိုင်မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|alt=|link=]] [[:File:Mg Kyi Thant.jpg]] ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ လက်ခံနိုင်သော လိုင်စင်အခြေအနေနှင့် ခိုင်မာသော ရင်းမြစ်ကို အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် မကြာမီ ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည်ဖြစ်သည်။ [[:File:Mg Kyi Thant.jpg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ သိရှိလိုသည့် မေးခွန်းများရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ [[Wikipedia:မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ|မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ စာမျက်နှာ]]တွင် ဝင်ရောက်မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။ ပူးပေါင်းပါဝင်သည့်အတွက် ထပ်မံကျေးဇူးတင်ပါသည်။<!-- Template:Di-no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) :သက်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ပုံကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တင်တဲ့အခါမှာ ပုံတစ်ခုလုံးဟာ [[WP:IUP|ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးထားတဲ့ပုံ]] ဖြစ်ရပါမယ်။ ရှိနှင့်ပြီး ပုံကို ပြန်လည်ရိုက်ကူးထားတဲ့ပုံကို ''ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု'' (own work) အဖြစ် သတ်မှတ်လို့မရပါဘူး။ စာအုပ်မှာ ပါဝင်တဲ့ ပုံကို လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်း ဆောင်းပါးမှာ ထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ [[:en:WP:NFC#UULP|အခမဲ့မဟုတ်သော အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်း]]မှာလည်း အကျုံးမဝင်ပါဘူး။ ပုံမတင်မီ သိလိုတဲ့ မရှင်းတဲ့အချက်တွေရှိရင် [[Wikipedia:မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ|မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ စာမျက်နှာ]] ဒါမှမဟုတ် ကျွန်တော့ရဲ့ [[User talk:Ninjastrikers|ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) == [[:ဆိုးခိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ အပြစ်များ]] အား ဖျက်ပစ်ရန် အဆိုပြုထားခြင်း == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div>'''[[:ဆိုးခိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ အပြစ်များ]]''' သည် [[WP:PGLIST|ဝီကီပီးဒီးယား၏ မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ]]အရ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် ပါဝင်ရန် သင့်လျော်မှုရှိမရှိ သို့မဟုတ် [[Wikipedia:Deletion policy|ဖျက်ပစ်ရန်]]အတွက် ဆွေးနွေးချက်တစ်ခု ပြုလုပ်နေပါသည်။ ဆောင်းပါးအား [[Wikipedia:ဖျက်ပစ်ရမည့်ဆောင်းပါးများ#ဆိုးခိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ အပြစ်များ|ဤနေရာတွင်]] အများသဘောဆန္ဒကောက်ခံလျက် ဆွေးနွေးလျက်ရှိပြီး မည်သူမဆို ပါဝင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်။ အဆိုပြုထားချက်တွင် သက်ဆိုင်သော မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များအား ရှင်းပြထားပါသည်။ ဆွေးနွေးနေစဉ်ကာလအတွင်း အသုံးပြုသူများအနေဖြင့် ဆောင်းပါးအား တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆောင်းပါးစာမျက်နှာထိပ်ဆုံးရှိ ဖျက်ပစ်ရန် အသိပေးချက်အား မဖယ်ရှားပါနှင့်။<!-- Template:afd-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၁:၀၃၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၁၇ (UTC) ==Barnstar for you!== {| class="barnstar" style="border:1px solid gray; background:#fdffe7;" |- |rowspan="2" style="padding-right:5px;" | {{#ifeq:{{{3}}}|alt|[[file:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]}} |style="font-size:1.65em; padding:0; height: 1.1em;" | '''The {{GENDER:{{PAGENAME}}|Working Man's|Working Woman's|Working Wikipedian's}} Barnstar''' |- |style="border-top: 1px solid gray;" | Thanks for your contributions in Myanmar Wikipedia. [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၈၊ ၂၇ မေ ၂၀၁၇ (UTC) |} == Interwiki Links (link to English Wikipedia and other Wikipedias) == Languages at left lower corner⇒Add links⇒ Language:English (enwiki)⇒Page:xxxxx⇒link with page⇒Comfirm. [[File:Lightbulb.png|16px]] This is how we link pages between Myanmar and other Wikis. [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၈၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၇ (UTC) :အခုလို ပြောပြပေးတာကျေးဇူးပါ။ နောက်ဆောင်းပါးတွေကျရင် စမ်းကြည့်မယ်။[[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၇ (UTC) == Barnstar For You == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:BuddhismBarnstarProposal4.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Buddhism Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | For your work in creating articles for Buddhism, you deserve this! [[User:NayiMuu|<span style="background:#74DF00"><span style="color:#FFFFFF">'''Nayi'''</span></span><span style="color:#86B404">'''Muu^®'''</span>]]^{[[User talk:NayiMuu|<span style="color:#86B404"> talk</span>]]} ၀၉:၃၈၊ ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) |} :ပျော်တယ်။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၅၊ ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == မြန်မာနာမည်လေး သုံးဖို့ အကြံပေးချင်ပါတယ် == ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်တွေကို အင်္ဂလိပ်လို နာမည်တပ်မယ့် အစား မြန်မာလိုလေး အသံဖလှယ်ပြီး သုံးပေးရင် ပိုကောင်းမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ အသံထွက်ရတာ အခက်အခဲ ရှိရင် Google မှာ အင်္ဂလိပ်နာမည် နဲ့ Pronunciation လို့ ရိုက်ရှာလိုက်ရင် အသံထွက်ထားတဲ့ နေရာတွေ တွေ့ပါလိမ့်မယ်။ YouTube, [http://www.forvo.com Forvo] နဲ့ [http://www.howtopronounce.com HowToPronounce] Website တွေမှာလည်း ရှာကြည့်လို့ရပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Zawthet|Zawthet]] ([[User talk:Zawthet|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၂၂၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့ပါ။ နောက်ဆောင်းပါးတွေကျ လုပ်လိုက်ပါ့မယ်။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၈၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) ::ဆောင်းပါးတွေကို ရွေ့ပြောင်းတဲ့အခါ English name ကနေ မြန်မာလိုပြောင်းရင် ပြန်ညွန်း redirect မချန်ပဲ ရွေ့ပြောင်းစေချင်ပါတယ်။ မလိုအပ်ဘဲ name space တွေ ရှုပ်ပွမနေတော့ဘူးပေါ့ဗျာ။ [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၉၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) :::redirect မချန်ပဲ ပြောင်းတာက admin တွေပဲ ရတာထင်တယ်။ user တွေမှာ အဲဒီ right မရှိဘူးထင်တယ်။ --<font style="white-space:nowrap;text-shadow:blue 0em 0em 0.8em,green -0.8em -0.8em 0.9em,black 0.7em 0.7em 0.8em;color:#000000">[[User:Phyo WP|'''ဖြိုးWP''']] [[User talk:Phyo WP|<small>''(ဆွေးနွေးရန်)''</small>]] </font> ၁၅:၁၅၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) ပြန်ညွှန်းမချန်ဘဲ ရွှေ့မရဘူး။ အက်ဒမင်တွေကပဲ ပြန်ညွှန်းစာမျက်နှာတွေကို ဖျက်ပေးမှ ရမှာ။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၅၊ ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == ESEAP Conference == Hello ခင်မောင်မောင်လွင်, Scholarship applications for '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is now open! '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is a regional conference for Wikimedia communities around the ESEAP regions. ESEAP stands for East, Southeast Asia, and Pacific. Taking place in Bali, Indonesia on 5-6 May 2018, this is the first regional conference for the Wikimedia communities around the regions. Full scholarships are subject to quotas, maximum two people per country and your country is eligible to apply, visit [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Attend|this page]]. We also accept [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Submissions|submissions]] of several formats, including: *'''Workshop & Tutorial''': these are presentations with a focus on practical work directed either to acquiring a specific skill or doing a specific task. Sessions are 55 minutes led by the presenters in a classroom space suitable for laptops and work. *'''Posters''': A2-size format to give news, share your community event/program, set out an idea, propose a concept, or explain a problem. The poster itself must be uploaded to Wikimedia Commons with a suitable license. *'''Short Presentation/Sharing talks''': 10-15 minutes presentation on certain topic. Deadline for submissions and scholarship applications is on 15 March 2018. If you have any question, don't hesitate to contact me or send your e-mail to eseap@wikimedia.or.id. Best regards, [[User:Wirjadisastra|Wirjadisastra]] ([[User talk:Wirjadisastra|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၄၂၊ ၁၄ မတ် ၂၀၁၈ (UTC) == စာအုပ်မျက်နှာဖုံးပုံများ == ကိုခင်မောင်မောင်လွင်ရေ .. [[:commons:File:ရတနာသုံးပါး.png|စာအုပ်မျက်နှာဖုံးပုံတစ်ခု]]ကို high resolution နဲ့ Commons မှာတင်ထားတာတွေ့တယ်။ ဖျက်ခံရလိမ့်မယ်နော်။ မြန်မာဝီကီဖက်ကို ပုံအသေးပြောင်းပြီး ပြန်တင်လိုက်ပါ။ commons က ပုံကို deletion request တင်လိုက်ပါ။ ပုံအသေးပြောင်းဖို့ အဆင်မပြေရင်လည်း ဒီအတိုင်းပဲ ပြောင်းတင်လိုက်ပါ။ ပြန်ပြင်ပေးပါ့မယ်။ စာအုပ်ပုံတွေရဲ့ အကျဉ်းချုပ် အတွက် {{Tlx|Non-free use rationale book cover}} တမ်းပလိတ်နဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြည့်ပေးရင် ပိုအဆင်ပြေပါမယ်။ နမူနာကို [[:File:Pyu Reader Front Cover Second Printing.jpeg|ဒီပုံမှာ]] ကြည့်ကြည့်ပါ။ အဆင်ပြေပါစေ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၈၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ (UTC) :မနေ့က Deletion request တင်ထားတယ်။ ဒါပေမယ့် ဖျက်မပေးသေးဘူး။[[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၀၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ (UTC) == မဂ်လာပါ == ဆာယိုနာဒါး[[User:Wonnral|Wonnral]] ([[User talk:Wonnral|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၆၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) :{{ping|Wonnral}} မင်္ဂလာပါ။ こんにちは。　[[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၉၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) == International School Yangon: Burmese name == Hi! Re: [[:en:International School Yangon]] I found a Burmese name here https://www.isyedu.org/uploaded/template/images/logo.svg Should the article be moved to its Burmese title? [[User:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[User talk:WhisperToMe|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၃၅၊ ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) :Yes, bro. Thanks. [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၂၂၊ ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) == File:Kawa Bridge.PNG ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|alt=|link=]] '''[[:File:Kawa Bridge.PNG]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ဖိုင်အကြောင်း ဖော်ပြချက်စာမျက်နှာတွင် မည်သူဖန်တီးခဲ့သည်ဆိုသော အကြောင်းအရာ မပါဝင်သည့်အတွက် [[မူပိုင်ခွင့်]] အခြေအနေသည် မပြတ်မသား ဖြစ်နေပါသည်။ အကယ်၍ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ [[:File:Kawa Bridge.PNG|ဖိုင်အကြောင်း ဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]အား ပြင်ဆင်ပြီး လိုအပ်သော အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ '''[[WP:IUP#Adding images|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပြီး ဝီကီပီးဒီးယားသို့ မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာပါ။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ သိလိုသည့် မေးခွန်းများရှိပါက [[Wikipedia:မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ|မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ]]တွင် ဝင်ရောက်မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါသည်။<!-- Template:Di-no source-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၁၃၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) ==အသုံးမပြုထားသော မူပိုင်ခွင့်ရှိ ပုံ File:ကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာ.jpg== [[File:Ambox warning blue.svg|35px|text-top|left|⚠|link=]] '''[[:File:ကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာ.jpg]]''' ကို တင်ခဲ့သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ပုံအကြောင်း စာမျက်နှာမှာ လက်ရှိဖော်ပြထားချက်အရ ပုံဟာ အခမဲ့မဟုတ်ဘဲ မူပိုင်ခွင့်ရှိနေပြီး ဝီကီပီးဒီးယားပေါ်တွင် [[WP:FU|တရားမျှတစွာ အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း]] ခိုင်လုံမှသာ အသုံးပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဝီကီပီးဒီးယားရှိ မည်သည့်ဆောင်းပါးတွင်မှာမှ ပုံကို အသုံးပြုထားခြင်း မရှိပါ။ အကယ်၍ ဆောင်းပါးတစ်ခုမှာ ယခင်က အသုံးပြုထားခဲ့ပါက ဆောင်းပါးသို့ သွားရောက်၍ ပုံအား အဘယ်ကြောင့် ဖယ်ရှားခဲ့သည်ကို ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ အသုံးဝင်နိုင်သည်ဟု ယူဆပါက ပုံကို ပြန်လည်ထည့်သွင်းနိုင်ပါတယ်။ မည်သည့် '''ဆောင်ပါးများ'''တွင်မှ အသုံးပြုထားခြင်း မရှိတဲ့ အခမဲ့မဟုတ်သည့် မူပိုင်ခွင့်ရှိ ပုံများကို [[WP:CSD#F5|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း F5]] မှာ ဖော်ပြထားတဲ့အတိုင်း ခုနစ်ရက်အကြာတွင် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:Di-orphaned fair use-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၂၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၁၉ (UTC) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၄:၃၃၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၅:၀၉၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၉:၀၁၊ ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 --> == ပဉ္စာနန္တရိယကံ == [[ပဉ္စာနန္တရိယကံ]] ဆောင်းပါးလေးတစ်ချက်လောက် ပြန်ကြည့်ပေးပါဦး bro! အဇာတသတ်က လောဟကုမ္ဘီ ငရဲပဲကျတာဆိုတော့ သူ အဲ့ကံမြောက်မမြောက်လေးတစ်ချက်လောက်၊ ကျွန်တော့်မှာ ကိုးကားစရာ စာအုပ်လောလောဆယ်မရှိလို့၊ :) [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၆၊ ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :sorry! ဒေဝဒတ်နဲ့ရောပြီး ဘုရားကိုပဲ အာရုံရောက်သွားလို့ ဖခင်သတ်တာမေ့နေတာ ဟီး!!! [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :::No Problem!!! Thank bro....[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၂၊ ၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) Buddhism မှာ ဘုရား အကြောင်း မပါတာ ဘာကြောင့် ဘုရားဆိုတာ ထည့်ရေးထားတာလဲ။ Gautam ကို နောက်တာလား။--[[အသုံးပြုသူ:T-Dharma|T-Dharma]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:T-Dharma|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၉၊ ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :{{ping|T-Dharma}} အစ်ကိုလား အစ်မလားတော့ မသိဘူး။ သာကိုပြောချင်တာလဲ မသိဘူး။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၉၊ ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ (UTC) ==မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်အသင်း== အသင်းက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးတဲ့ အသင်းမဟုတ်တဲ့အတွက် ဖယ်လိုက်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ {{unsigned2|10:24, 13 December 2020|မျိုးကြည်သာ}} :ဟုတ်ကဲ့ပါ။ {{ping|မျိုးကြည်သာ}} ဆွေးနွေးချက်တွေမှာ စကားပြောပြီးရင် '''Tide Key''' လေးခုချန်ခဲ့ရင် ကိုယ့်ရဲ့လက်မှတ် ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) == သိလိုပါသည် == မိဘအုပ်ထိမ်းသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား အလိုတူ၍ပေါင်းသင်းသောမိန်းမယား (မိန်းမ ၂၀ အနက်မှ ၁၂ ခုမြောက်မယား) အဖြစ်ဖြင့်ပေါင်းသင်းလိုပါက သူမ၏မိဘတို့အားအသိပေးရန်လိုပါသလား။ [[အသုံးပြုသူ:Jim Maung|Jim Maung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Jim Maung|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၂၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၁ (UTC) == category looping == ..နိုင်ငံရှိ မြစ်များ ကဏ္ဍတွေလုပ်တဲ့အခါ ကဏ္ဍနာမည်ကိုပဲ အောက်မှာ ပြန်ထည့်ရင် looping ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။ ([https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%80%E1%80%8F%E1%80%B9%E1%80%8D:%E1%80%82%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD_%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8&oldid=671018 ဥပမာ]) အဲဒီအစား သူနဲ့သက်ဆိုင်ရာ တဆင့်မြင့် ကဏ္ဍတွေကိုပဲ ထည့်သင့်ပါတယ်။ ဥပမာ [[:ကဏ္ဍ:ပီရူးနိုင်ငံ၏ မြစ်များ]] ကဏ္ဍစာမျက်နှာကို တဆင့်မြင့်ကဏ္ဍတွေ ဖြစ်တဲ့ [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် မြစ်များ]] နဲ့ [[:ကဏ္ဍ:ပီရူးနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] စတဲ့ ကဏ္ဍအောက်တွေမှာ ထည့်သင့်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၉:၃၄၊ ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) :Thanks!!![[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၉၊ ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) == [[WP:NCPI]] == Hi. As I've said before, you're kindly encouraged to refer [[WP:NCPI|the naming convention]] whenever you encountered Pali names. Pls consider using transliteration - representing alphabets for alphabets - for Pali words as per WP:NCPI. Thank you. ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၈:၀၃၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) :Thank bro for your advice.[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၂၊ ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the articles [[:en:National Museum of History of Azerbaijan]], [[:en:National Art Museum of Azerbaijan]] and [[:en:Azerbaijan State Academic Opera and Ballet Theater]] in Burmese Wikipedia? They do not need to be long. Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Multituberculata|Multituberculata]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Multituberculata|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၁၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၂ (UTC) :{{ping|Multituberculata}}Yes, I will try to write that articles when I have time.[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၃၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၂ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi ခင်မောင်မောင်လွင်, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၃၅၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::{{ping|Ninjastrikers}}ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျာ။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၃၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ၀၆:၂၄၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Barnstar for you! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[ဖိုင်:Japan Barnstar.png|103x103px|frameless]] | rowspan="2" | | style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" |'''The Japan Barnstar''' |- | style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |For your significant contributions to topics related to Japan. [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၄၄၊ ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) |} :@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ကျေးဇူးပါ။ おおきに。 [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၇၊ ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article and I need your help in improving it as I do not speak Burmese. Thank you. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၃၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၀၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == Regarding deletion request == ဆောင်းပါးတွေကို ဖျက်ဖို့ တောင်းဆိုတဲ့အခါ လင့်ခ်တွေကို အရင် စစ်ဆေးပေးစေချင်ပါတယ်။ နို့မို့ဆိုရင် ဖျက်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဆီကို လင့်ခ်ချိတ်ထားတဲ့ နေရာတွေမှာ လင့်ခ်နီပြီး အချိတ်အဆက်ပြတ်သွားနိုင်တာမို့ပါ။ ဥပမာ [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%98%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B2/%E1%80%96%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8_%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 ဒီဆောင်းပါး]ကို ဗလာလုပ်လိုက်ပေမယ့် သူ့ဆီကို ချိတ်ထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် incoming link တွေ စစ်ပြီးမှ deletion request လုပ်စေချင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၃၉၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ နောက်အခါတွေကျရင် စစ်ပြီးလုပ်လိုက်ပါမယ်။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၁၊ ၁၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာဗန်းစကားများ == မြန်မာဗန်းစကားတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးသစ်တွေ ဖန်တီးပေးတာ ကျေးဇူးပါ။ ဒါပေမယ့် ဆောင်းပါးတွေက စာတစ်ကြောင်းနှစ်ကြောင်းလောက်ပဲ ရှိတာရယ်၊ နောင်မှာလဲ ထပ်ဖြည့်ရေးဖို့ အလားအလာ နည်းတာရယ်ကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးအစား မြန်မာ ဝစ်ရှင်နရီဖက်မှာ အဘိဓာန်ပုံစံနဲ့ ရေးတာက ပိုသင့်တော်ပါလိမ့်မယ်ဗျ။ ဥပမာ [[ဇယားကိုက်သည်]] အစား [[:my:wikt:ဇယားကိုက်]] ဆိုတာမျိုးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၀၈၊ ၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါးများကို ရွေ့ပြောင်းခြင်း == ဆောင်းပါးများကို move လုပ်တဲ့အခါ မူလစာမျက်နှာနာမည်ကို စာသားမရှိတော့ဘဲ ဗလာအဖြစ် ကျန်နေခဲ့အောင် လုပ်ထားတာ သတိထားမိပါတယ်။ ဗလာလုပ်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးနာမည်ကို ဖျက်ပစ်ဖို့ လိုအပ်ရင် ဖျက်လို့ရအောင် {Delete} တမ်းပလိတ်ကို ထည့်သွင်းစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၆၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ နောက်ကျ လုပ်လိုက်ပါမယ်။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == ဇင်ယော်နီ စာလုံးပေါင်းပြင်ခြင်းကိစ္စ == ဆရာ @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ခင်ဗျာ။[[ဇင်ယော်နီ]] စာမျက်နှာက ဆရာ့ရဲ့ စာလုံးပေါင်းပြင်ဆင်ခြင်းကို နောက်ပြန်လှည့်လိုက်ခြင်းက တစ်ခြားမဟုတ်ပါဘူးခင်ဗျာ။ဆရာ့နောက်က အခြားစာတွေကို ပြန်လှည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ။ဒီဆောင်းပါးဟာ  '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Autobiography|ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]]'''တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာနဲ့ ဆက်နွယ်မှုရှိတဲ့ တစ်စုံတစ်ဦးက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားတာကို သတိပြုမိပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် ဆောင်းပါးကို autobiography၊notability|person လုပ်ထားလိုက်ရပါတယ်။နားလည်ပေးနိုင်ဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၁၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့ပါ။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၃၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 96yxt24xrfukdsg8cdovwxonahdoslg 0 140995 1051300 1048005 2026-09-02T21:40:13Z Zenni2026 146541 အချက်အလက်အချို့ ဖြည့်စွက်ခြင်း 1051300 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ | website = [https://www.zenyawni.org/ zenyawni.org] }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္လာခြံတွင်ဗေဒင်သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ၁၀ နှစ်ခန့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == စာပေအနုပညာခရီး == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး [[အီကြာကွေး၊ စာရေးဆရာ|အီကြာကွေး]] ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။သူသည် မင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> သူသည် ပန်းချီလည်း ရေးဆွဲသည့်အပြင် ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် သီချင်းနှင့် တေးသီချင်းအချို့ကို ရေးသားသီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီ၏ စာအုပ်အချို့ကို ဗီဒီယိုဇာတ်ကား၊ အသံလွှင့်ဇာတ်လမ်း၊ ရုပ်ပြစာအုပ်များအဖြစ်လည်း ရိုက်ကူး ထုတ်လွှင့် ထုတ်တခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် စတင်သော [[မင်းသိင်္ခ]]၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်ကစ၍ မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံ ဗေဒင်သင်တန်းတွင် သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ရသစာအုပ်များ၊ ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၎င်းသည် မင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ကို စုစည်းပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ကူညီမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်ပြီး စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB" />{{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] bc17b9bbzy7hf62qmuyedpno84tbrv8 1051301 1051300 2026-09-02T21:42:33Z Zenni2026 146541 1051301 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ | website = [https://www.zenyawni.org/ zenyawni.org] }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံတွင်ဗေဒင်သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ၁၀ နှစ်ခန့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == စာပေအနုပညာခရီး == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး [[အီကြာကွေး၊ စာရေးဆရာ|အီကြာကွေး]] ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။သူသည် မင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> သူသည် ပန်းချီလည်း ရေးဆွဲသည့်အပြင် ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် သီချင်းနှင့် တေးသီချင်းအချို့ကို ရေးသားသီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီ၏ စာအုပ်အချို့ကို ဗီဒီယိုဇာတ်ကား၊ အသံလွှင့်ဇာတ်လမ်း၊ ရုပ်ပြစာအုပ်များအဖြစ်လည်း ရိုက်ကူး ထုတ်လွှင့် ထုတ်ဝေခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် စတင်သော [[မင်းသိင်္ခ]]၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်ကစ၍ မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံ ဗေဒင်သင်တန်းတွင် သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ရသစာအုပ်များ၊ ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၎င်းသည် မင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ကို စုစည်းပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ကူညီမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်ပြီး စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB" />{{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] 23wavl4uzpil27jx5gespqv0jjxt3qi 1051303 1051301 2026-09-03T01:22:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1051303 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ | website = [https://www.zenyawni.org/ zenyawni.org] }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံတွင်ဗေဒင်သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ၁၀ နှစ်ခန့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == စာပေအနုပညာခရီး == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး [[အီကြာကွေး၊ စာရေးဆရာ|အီကြာကွေး]] ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။သူသည် မင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> သူသည် ပန်းချီလည်း ရေးဆွဲသည့်အပြင် ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် သီချင်းနှင့် တေးသီချင်းအချို့ကို ရေးသားသီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီ၏ စာအုပ်အချို့ကို ဗီဒီယိုဇာတ်ကား၊ အသံလွှင့်ဇာတ်လမ်း၊ ရုပ်ပြစာအုပ်များအဖြစ်လည်း ရိုက်ကူး ထုတ်လွှင့် ထုတ်ဝေခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် စတင်သော [[မင်းသိင်္ခ]]၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်ကစ၍ မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံ ဗေဒင်သင်တန်းတွင် သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ရသစာအုပ်များ၊ ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၎င်းသည် မင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ကို စုစည်းပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ကူညီမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်ပြီး စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB" />{{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] 8anc4u8ebt405yz98g0rjids4zw4kgs 1051322 1051303 2026-09-03T03:28:14Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1051303|1051303]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1051322 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ | website = [https://www.zenyawni.org/ zenyawni.org] }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံတွင်ဗေဒင်သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ၁၀ နှစ်ခန့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == စာပေအနုပညာခရီး == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး [[အီကြာကွေး၊ စာရေးဆရာ|အီကြာကွေး]] ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။သူသည် မင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> သူသည် ပန်းချီလည်း ရေးဆွဲသည့်အပြင် ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် သီချင်းနှင့် တေးသီချင်းအချို့ကို ရေးသားသီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီ၏ စာအုပ်အချို့ကို ဗီဒီယိုဇာတ်ကား၊ အသံလွှင့်ဇာတ်လမ်း၊ ရုပ်ပြစာအုပ်များအဖြစ်လည်း ရိုက်ကူး ထုတ်လွှင့် ထုတ်ဝေခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် စတင်သော [[မင်းသိင်္ခ]]၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်ကစ၍ မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံ ဗေဒင်သင်တန်းတွင် သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ရသစာအုပ်များ၊ ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၎င်းသည် မင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ကို စုစည်းပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ကူညီမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်ပြီး စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB" />{{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] 23wavl4uzpil27jx5gespqv0jjxt3qi 1051323 1051322 2026-09-03T03:28:35Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Zenni2026|Zenni2026]] ([[User talk:Zenni2026|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1051301|1051301]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1051323 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ | website = [https://www.zenyawni.org/ zenyawni.org] }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္လာခြံတွင်ဗေဒင်သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ၁၀ နှစ်ခန့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == စာပေအနုပညာခရီး == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး [[အီကြာကွေး၊ စာရေးဆရာ|အီကြာကွေး]] ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။သူသည် မင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> သူသည် ပန်းချီလည်း ရေးဆွဲသည့်အပြင် ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် သီချင်းနှင့် တေးသီချင်းအချို့ကို ရေးသားသီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီ၏ စာအုပ်အချို့ကို ဗီဒီယိုဇာတ်ကား၊ အသံလွှင့်ဇာတ်လမ်း၊ ရုပ်ပြစာအုပ်များအဖြစ်လည်း ရိုက်ကူး ထုတ်လွှင့် ထုတ်တခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် စတင်သော [[မင်းသိင်္ခ]]၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်ကစ၍ မှော်ဘီမြို့ အယူတော်မင်္ဂလာခြံ ဗေဒင်သင်တန်းတွင် သင်တန်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ရသစာအုပ်များ၊ ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၎င်းသည် မင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ကို စုစည်းပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ကူညီမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်ပြီး စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB" />{{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] bc17b9bbzy7hf62qmuyedpno84tbrv8 1051324 1051323 2026-09-03T03:29:05Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Zenni2026|Zenni2026]] ([[User talk:Zenni2026|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1051300|1051300]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1051324 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ | website = [https://www.zenyawni.org/ zenyawni.org] }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူး၍ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == စာပေအနုပညာခရီး == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး [[အီကြာကွေး၊ စာရေးဆရာ|အီကြာကွေး]] ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။သူသည် မင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> သူသည် ပန်းချီလည်း ရေးဆွဲသည့်အပြင် ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် သီချင်းကိုပါ ရေးသားသီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် စတင်သော [[မင်းသိင်္ခ]]၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။သူသည် ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၎င်းသည် မင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ကို စုစည်းပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ကူညီမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်ပြီး စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB" />{{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] q4zstc6uwhmmmez1iwi1wh56a9a18gk 1051327 1051324 2026-09-03T03:37:18Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်းပြင် စာသားအချို့ ထပ်မံပယ်နုတ် 1051327 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူး၍ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == စာပေအနုပညာခရီး == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး [[အီကြာကွေး၊ စာရေးဆရာ|အီကြာကွေး]] ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။သူသည် မင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> သူသည် ပန်းချီလည်း ရေးဆွဲသည့်အပြင် ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် သီချင်းနှင့် တေးသီချင်းအချို့ကို ရေးသားသီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် စတင်သော [[မင်းသိင်္ခ]]၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။သူသည် ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၎င်းသည် မင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ကို စုစည်းပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ကူညီမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်ပြီး စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB" />{{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] 97vu4ezqd89et49m2uzy5hfq1j0g2fe 1051328 1051327 2026-09-03T03:38:45Z Zawzawaungthwin 100038 {{autobiography}} {{notability|person}} 1051328 wikitext text/x-wiki {{autobiography}} {{notability|person}} {{Infobox person | name = ဇင်ယော်နီ(ကာတွန်းကျော်ပြောင်) | image = Zen Yaw Ni.png | native_name = ကျော်စိုးထွန်း | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|4|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဗေဒင်ပညာရှင် | known_for = ရွှေစကားငွေစကား ဗေဒင်ဟောပြောမှု၊ ကာတွန်းနှင့် စာပေလက်ရာများ ... ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၊ ရိုစီမ၊ ဒေါ်ဝါယောနှင့် ဝိဇ္ဇာပြောင် ဇာတ်ကောင်များ ... | years_active = ၁၉၈၇–လက်ရှိ }} '''ဇင်ယော်နီ''' ('''ကာတွန်းကျော်ပြောင်'''); အမည်ရင်း '''ကျော်စိုးထွန်း'''; (မွေး ၄ မေ ၁၉၇၃) သည် မြန်မာစာရေးဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရေးသားခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ [[မင်းသိင်္ခ]] ထံတွင် စာပေနှင့် ဗေဒင်ပညာများကို လေ့လာဆည်းပူး၍ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ လက်ရှိတွင် မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ <ref name="TAB">{{cite web |title=Zin Yaw Ni |url=https://www.tabbookcenter.com/author/664 |website=TAB Book Center |access-date=2026-08-08}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇင်ယော်နီကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်မောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိုးထွန်း ဖြစ်သည်။ မွေးရပ်ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဖြစ်သည်။မကွေးမြို့ ကန်သာ အမက၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြို့မ အမကနှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> == စာပေအနုပညာခရီး == တောင်တွင်းကြီးမြို့ အထက (၁) ကျောင်းတွင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၊ ကျပန်းစကားပြောပွဲများ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ကာတွန်းနှင့် စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲများမှတစ်ဆင့် စာပေနှင့် အနုပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၉ တန်းကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၌ "မိဘကျေးဇူး" အမည်ရှိ ကဗျာတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ''သင့်ဘဝ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''သောကြာ'' စာစောင်၊ ''စံပယ်ဖြူ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''မြားနတ်မောင်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''လုံမလေး'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ဟန်သစ်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''ရုပ်ရှင်မျက်မှန်'' မဂ္ဂဇင်း၊ ''အာရောဂျံ'' မဂ္ဂဇင်း၊ ... စသည်တို့တွင် စာမူများ၊ ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၄ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_127.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-29 |access-date=2026-08-08}}</ref> ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာသစာရေးဆရာကြီး [[အီကြာကွေး၊ စာရေးဆရာ|အီကြာကွေး]] ခေါ် ကဗျာဆရာကြီး ဓနုဖြူကျော်ထွန်း၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် "ကျော်ပြောင်" ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုကာ ကာတွန်းနှင့် သရော်စာများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတော်၌ ၂ နှစ်ဆက်တိုက် ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။သူသည် မင်းသိင်္ခ ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ''မနောမယဂျာနယ်''၊ ''မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း'' နှင့် ''မဟာမြိုင်မဂ္ဂဇင်း'' တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ''မနောမယဂျာနယ်'' တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ (၉.၉.၂၅) |url=https://www.youtube.com/watch?v=sUW2UONLPqE |website=YouTube |publisher=192 ဗေဒင် |date=2025-09-08 |access-date=2026-08-08}}</ref> သူသည် ပန်းချီလည်း ရေးဆွဲသည့်အပြင် ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် သီချင်းနှင့် တေးသီချင်းအချို့ကို ရေးသားသီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပန်းမာန်ဂုဏ်ရောင် တေးရေးဆို ဇင်ယော်နီ |url=https://www.youtube.com/watch?v=I61FLu-ra8c |access-date=2026-08-08 |website=YouTube}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီသည် ''မိုးမခ'' မီဒီယာတွင် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ "လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ" အမည်ဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ နော်ဝေ၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဇင်ယော်နီ - လမ်းတလျှောက်မှာ ပန်းကောက်ခြင်းဒိုင်ယာရီ - ၃ |url=https://www.moemaka.com/2021/12/blog-post_982.html |website=မိုးမခ |date=2021-12-23 |access-date=2026-08-08}}</ref><ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> == မင်းသိင်္ခထံတွင် ပညာဆည်းပူးခြင်း == ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ဆရာ မင်းသိင်္ခထံသို့ ရောက်ရှိ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်ယော်နီ ကလောင်အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဇင်ယော်နီသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် စတင်သော [[မင်းသိင်္ခ]]၏ အဓိဋ္ဌာန် မဟာဂန္ဓာရီခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။သူသည် ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ၊ ယတြာနှင့် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ၊ ပတ္တမြား FM, MNTV ရုပ်သံနှင့် အွန်လိုင်းမီဒီယာများမှတစ်ဆင့်လည်း ဗေဒင်ဟောစာတမ်းများ တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ဆရာ ဇင်ယော်နီ၏ တစ်ပတ်စာ ကံကြမ္မာဟောစာတမ်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=TbE005IMQcE |website=YouTube |publisher=BayDin TV |date=2024-12-25 |access-date=2026-08-08}}</ref> ၎င်းသည် မင်းသိင်္ခ တည်ထောင်ခဲ့သော ပွဲကျောင်းသား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်၊ မြန်မာပြည်သား မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့ကလပ်တို့တွင် အသင်းတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် မြတ်စောညီနောင် ရိုးရာသိုင်းအဖွဲ့တွင်လည်း အသင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ "အယူတော်မင်္ဂလာ ဇီဝိတဒါနမိသားစု" ကို စုစည်းပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ကူညီမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ == ဇင်ယော်နီ၏ ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' ဖြစ်ပြီး စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="TAB" />{{columns-list| # ''ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရအောင်'' (၂၀၀၃ / ၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ဝေဇယန္တာဘုံနန်း'' (၂၀၀၃ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၄/ ၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် လောကပင်လယ်'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''ယတြာလမ်း'' (၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ယခင်ဘဝမှ အဆက်'' (၂၀၀၅ ခုနှစ်) # ''ရွှေလမ်းငွေလမ်း ညွှန်လိုက်မယ်'' (၂၀၀၆ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၁)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ဒေါ်ဝါယောနှင့် လောကဇာတ်ခုံ ယတြာစုံ အမှတ် (၂)'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''ယနေ့ယခု ဝေဠုနဒီ'' (၂၀၀၇ ခုနှစ်) # ''လက်ယာတောင်ကျွန်းမှာ ထွန်းတဲ့ နိမိတ်များ'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''ရွှေတဲရော့'' (၂၀၀၈ ခုနှစ်) # ''လွယ်လိုက်တဲ့ဖြစ်ခြင်း မရမ်းတလင်းယတြာများ အမှတ် (၃)'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''အဘပြောပြခဲ့တဲ့ လှဖေနဲ့ မြမေ'' (၂၀၀၉ ခုနှစ်) # ''ဒေါက်တာမင်းသိင်္ခနှင့် ဒေါက်တာဒဂုန်'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရသေ့ကြီးဦးရွှေတောင်နှင့် ရတနာရွှေအိုး'' (၂၀၁၀ ခုနှစ်) # ''ရိုစီမနှင့် လိုတရ ယတြာများ အမှတ် (၂)'' (၂၀၁၁ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခ၏ ရတနာသိုက်'' (၂၀၁၄ ခုနှစ်) # ''ရွှေအိမ်တော်အဖွင့်ကျမ်း'' (၂၀၁၆/၂၀၂၆ ခုနှစ်) # ''မင်းသိင်္ခပြောခဲ့သော နိုင်ငံရေးပုံပြင်များ'' (၂၀၁၆ ခုနှစ်) # ''ရသမဏ္ဍလ အမှတ် (၁)'' (၂၀၁၉ ခုနှစ်) # ''ရွှေစကားငွေစကား ဂမ္ဘီရလက်ဆောင်များ'' (၂၀၂၄/၂၀၂၅ ခုနှစ်) }} == စာပေဟောပြောပွဲများ == ဇင်ယော်နီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာပေဟောပြောပွဲများအနက် အောက်ပါပွဲများ ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အမှတ် ! ခုနှစ် ! ရက်စွဲ ! နေရာ |- | ၁ || ၂၀၁၂ || ဇန်နဝါရီ ၇ || ဝါးခယ်မ -ပါးရိုက် |- | ၂ || ၂၀၁၄ || ဒီဇင်ဘာ ၁၇ || အင်းစိန် |- | ၃ || ၂၀၁၅ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || သာပေါင်း |- | ၄ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၆ || တောင်ဥက္ကလာ |- | ၅ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၇ || ဝေါ |- | ၆ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || လှိုင်သာယာ BOC |- | ၇ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ထန်းတစ်ပင် |- | ၈ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || လှိုင်သာယာ FMI |- | ၉ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ || ချောင်းသာ |- | ၁၀ || ၂၀၁၅ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ဇိုင်းတောင် |- | ၁၁ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ကုက္ကိုခွ |- | ၁၂ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - မြို့နယ်ခန်းမ |- | ၁၃ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || တောင်တွင်းကြီး - ဝက္ကသေး |- | ၁၄ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - မိုးထိကျောင်း |- | ၁၅ || ၂၀၁၅ || ဒီဇင်ဘာ ၁၅ || တောင်တွင်းကြီး - အထက (၁) |- | ၁၆ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၁၇ || ၂၀၁၆ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၁၈ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၄ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၁၉ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၉ || ဂွ - မကျီးဇင် |- | ၂၀ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ || ရန်ကင်း - ကံဘဲ့ |- | ၂၁ || ၂၀၁၆ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ || အထက်မင်းလှ - စစ္စနို့ |- | ၂၂ || ၂၀၁၆ || မတ် || မ/ဥက္ကလာ - ၂ ရပ်ကွက် |- | ၂၃ || ၂၀၁၆ || ဧပြီ ၂ || မော်လမြိုင် |- | ၂၄ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၀ || မင်းတပ် |- | ၂၅ || ၂၀၁၆ || မေ ၂၁ || မြိုင် - နှမ်းစားကျင်း |- | ၂၆ || ၂၀၁၆ || — || ထီးချိုင့် |- | ၂၇ || ၂၀၁၆ || အောက်တိုဘာ ၁၅ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၂၈ || ၂၀၁၆ || နိုဝင်ဘာ ၇ || ကော့မှူး -ငှက်အော်စမ်း |- | ၂၉ || ၂၀၁၆ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || အင်းစိန် |- | ၃၀ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး (အောင်မြင်သာ) |- | ၃၁ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၂ || မြို့သစ် - ဖိုကြီး |- | ၃၂ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃ || မြို့သစ် |- | ၃၃ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၃၄ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၇ || လှိုင် - ၄ ရပ်ကွက် |- | ၃၅ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၁၀ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၃၆ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ || ပျဉ်းမနား - စိုက်သိပ္ပံ |- | ၃၇ || ၂၀၁၇ || ဇန်နဝါရီ ၃၀ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၃၈ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ || ပဲခူး - ရွှေသာလျောင်း |- | ၃၉ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မန္တလေး - အမရပူရ နန်းတော်ရာ |- | ၄၀ || ၂၀၁၇ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ || အထက်မင်းလှ - ရေနံမ |- | ၄၁ || ၂၀၁၇ || မတ် ၁၉ || တွံတေး |- | ၄၂ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၈ || သန်လျှင် |- | ၄၃ || ၂၀၁၇ || ဧပြီ ၁၀ || တောင်တွင်းကြီး - မထွဲ |- | ၄၄ || ၂၀၁၇ || — || မြို့ဦးစေတီ - ယဉ်ကျေးလိမ္မာ |- | ၄၅ || ၂၀၁၇ || အောက်တိုဘာ ၄ || ရန်ကုန် - ရွာသာကြီး |- | ၄၆ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၄ || ကျိုက်လတ် |- | ၄၇ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ || ရေကြည် |- | ၄၈ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ဆင်မြူးအောင် |- | ၄၉ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကုန်းဗိုလ် |- | ၅၀ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၁ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - ကျောက်ဆောင်စမ်း |- | ၅၁ || ၂၀၁၇ || နို၀◌င်ဘာ ၁၃ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၅၂ || ၂၀၁၇ || နိုဝင်ဘာ ၁၃ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - စီပင်လှ |- | ၅၃ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၁၄ || ကညွတ်ကွင်း - ဘုရားလဟာ |- | ၅၄ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၂၅ || မျုးညို - စိန်တောင်ကျွန်း |- | ၅၅ || ၂၀၁၇ || ဒီဇင်ဘာ ၃၁ || နေပြည်တော် -ဉာဏသိဒ္ဓိ |- | ၅၆ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁ || သာဝတ္ထိ |- | ၅၇ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၃ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ အထက ၁၉ |- | ၅၈ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၅၉ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၅ || တောင်တွင်းကြီး - ရေတွင်းခေါင်း |- | ၆၀ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - စက်ဆန်း |- | ၆၁ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၁၄ || နတ္တလင်း - ဒမငယ် |- | ၆၂ || ၂၀၁၈ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || ကျောက်ပန်းတောင်း - ဆူးတပ် |- | ၆၃ || ၂၀၁၈ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ || မြန်အောင် |- | ၆၄ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂ || ဆင်ပေါင်ဝဲ - မွန်းစ |- | ၆၅ || ၂၀၁၈ || မတ် ၂၅ || ကျုံပျော် |- | ၆၆ || ၂၀၁၈ || ဇူလိုင် ၁၉ || သာဝတ္ထိ |- | ၆၇ || ၂၀၁၈ || ဩဂုတ် ၈ || ညောင်တုန်း |- | ၆၈ || ၂၀၁၈ || စက်တင်ဘာ ၆ || အင်းစိန် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၆၉ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၅ || သုံးဆယ် - ပရဟိတကျောင်း |- | ၇၀ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၂ || အင်းစိန် - My Jestic ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း |- | ၇၁ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || ကျိုက်လတ် - မြင်းကကုန်း |- | ၇၂ || ၂၀၁၈ || ဒီဇင်ဘာ - || လှိုင်သာယာ ၁ ထိပ် |- | ၇၃ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၄ || လှိုင်သာယာ ၁၁ ရပ်ကွက် |- | ၇၄ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၅ || နတ်မောက် - ကြူအိုင် |- | ၇၅ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၆ || နတ်မောက် - မကျီးချို |- | ၇၆ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၇ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၇၇ || ၂၀၁၉ || ဇန်နဝါရီ ၂၅ || အင်းစိန် - ကွင်းကျောင်း |- | ၇၈ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ || နတ်မောက် - (ပ)ကျားထူး |- | ၇၉ || ၂၀၁၉ || ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ || ရန်ကုန် - ဗန္ဓုလပန်းခြံ |- | ၈၀ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂ || မင်္ဂလာတောင်ညွန့် - သပြေကုန်း |- | ၈၁ || ၂၀၁၉ || မတ် ၂၈ || မအူပင် |- | ၈၂ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၀ || မအူပင် |- | ၈၃ || ၂၀၁၉ || မတ် ၃၁ || ကျောက်ဆည် - စက်ရုံ |- | ၈၄ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၇ || မြစ်ခြေ |- | ၈၅ || ၂၀၁၉ || ဧပြီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - နဝဒေး |- | ၈၆ || ၂၀၁၉ || ဇွန် ၂၁ || နော်ဝေ - ဖရိုလန်း |- | ၈၇ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၁ || သန်လျှင် |- | ၈၈ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ပါသုဘာဟပ် |- | ၈၉ || ၂၀၁၉ || ဒီဇင်ဘာ ၈ || မလေးရှား - ဂျို့ဟိုးဘားရူး |- | ၉၀ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၃ || စမ်းချောင်း - မုန့်လက်ဆောင်းကုန်း |- | ၉၁ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၄ || နတ်မောက် |- | ၉၂ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ပရပ်ကြယ် |- | ၉၃ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၇ || တောင်တွင်းကြီး - ညာတော |- | ၉၄ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၈ || နေပြည်တော် - ဒက္ခိဏသီရိ ထ ၁၉ |- | ၉၅ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၉ || မြောင် - မယ်မသော် |- | ၉၆ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၁၅ || ပဲခူး - ကျောက်ဖူးကုန်း |- | ၉၇ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၀ || အင်းတော် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၈ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၃ || ဗန်းမောက် - ကလေးစာပေပွဲတော် |- | ၉၉ || ၂၀၂၀ || ဇန်နဝါရီ ၂၈ || လှိုင်သာယာ - ၃ ရပ်ကွက် |- | ၁၀၀ || ၂၀၂၀ || ဖေဖော်ဝါရီ ၃ || ရေကြည်/အသုတ် - တစ္ဆေချောင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] pnb5v1yjhrnbe94tx336rsipm8iz93g 0 173219 1051259 1051118 2026-09-02T14:02:04Z ~2026-47530-05 147724 /* */ 1051259 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = နွယ်နီ |official_name = နွယ်နီရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မန္တလေးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ငြိမ်းချမ်းသာဇံ |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.0309104919434|96.1292724609375|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''နွယ်နီရွာ''' ({{Lang-en|Nweni}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၆၆၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၀ ဦး၊ မ ၁၀၃၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၀၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> ကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းမှ ဒေါ်နှင်းယုမွန်ဆိုတဲ့ nurse တစ်ယောက်သည်အလွန်သဘောကောင်းပြီး လူနာများအပါ်ချိုသာစွာဆက်ဆံတတ်သူတစ်ယာက်ဖြစ်ပါသည် == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = နွယ်နီ |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Mandalay-geo-stub}} mqctvrr67gh0oai7aq8a0la5num3azd 1051262 1051259 2026-09-02T14:21:22Z ~2026-47530-05 147724 /* */ 1051262 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = နွယ်နီ |official_name = နွယ်နီရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မန္တလေးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ငြိမ်းချမ်းသာဇံ |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.0309104919434|96.1292724609375|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''နွယ်နီရွာ''' ({{Lang-en|Nweni}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၆၆၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၀ ဦး၊ မ ၁၀၃၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၀၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = နွယ်နီ |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Mandalay-geo-stub}} axi0jnf26csxdzpcgi6uqqvh00ujhhm 1051277 1051262 2026-09-02T15:47:26Z Dr Lotus Black 31011 [[Special:Contributions/~2026-47530-05|~2026-47530-05]] ([[User talk:~2026-47530-05|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုများကို [[User:~2026-47679-29|~2026-47679-29]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1051118 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = နွယ်နီ |official_name = နွယ်နီရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မန္တလေးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ငြိမ်းချမ်းသာဇံ |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.0309104919434|96.1292724609375|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''နွယ်နီရွာ''' ({{Lang-en|Nweni}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၆၆၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၀ ဦး၊ မ ၁၀၃၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၀၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> ကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းမှ ဒေါ်နှင်းယုမွန်ဆိုတဲ့ nurseတစ်ယောက်သည် စစ်တပ်အလိုကျ စစ်တပ်အားပေးသူတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = နွယ်နီ |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Mandalay-geo-stub}} ifhlpvupkomk9l1maagj0tdrbcglucu 1051278 1051277 2026-09-02T15:48:47Z Dr Lotus Black 31011 "[[နွယ်နီရွာ၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]" ကို ကာကွယ်ခဲ့သည် ([ပြင်ဆင်ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] ( ၁၅:၄၈၊ ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၇ (UTC) တွင် သက်တမ်းကုန်မည်) [ရွှေ့ရန်=အလိုအလျောက် အတည်ပြုထားသော အသုံးပြုသူများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်] ( ၁၅:၄၈၊ ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၇ (UTC) တွင် သက်တမ်းကုန်မည်)) 1051118 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = နွယ်နီ |official_name = နွယ်နီရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မန္တလေးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ငြိမ်းချမ်းသာဇံ |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.0309104919434|96.1292724609375|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''နွယ်နီရွာ''' ({{Lang-en|Nweni}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၆၆၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၀ ဦး၊ မ ၁၀၃၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၀၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> ကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းမှ ဒေါ်နှင်းယုမွန်ဆိုတဲ့ nurseတစ်ယောက်သည် စစ်တပ်အလိုကျ စစ်တပ်အားပေးသူတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = နွယ်နီ |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Mandalay-geo-stub}} ifhlpvupkomk9l1maagj0tdrbcglucu 1051284 1051278 2026-09-02T16:01:20Z Zawzawaungthwin 100038 စာအချို့ ပယ်နုတ် 1051284 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = နွယ်နီ |official_name = နွယ်နီရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မန္တလေးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ငြိမ်းချမ်းသာဇံ |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.0309104919434|96.1292724609375|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''နွယ်နီရွာ''' ({{Lang-en|Nweni}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၆၆၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ငြိမ်းချမ်းသာဇံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၀ ဦး၊ မ ၁၀၃၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၀၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = နွယ်နီ |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Mandalay-geo-stub}} axi0jnf26csxdzpcgi6uqqvh00ujhhm 0 208118 1051362 798916 2026-09-03T11:46:08Z Dr Lotus Black 31011 1051362 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=18 Jul 2021}} {{About|ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ|သီအိုရီ|မဟာပေါက်ကွဲမှု}} {{Infobox television | name = The Big Bang Theory | image =TBBT logo.svg | genre = [[Sitcom]] | creator = {{plainlist| * [[Chuck Lorre]] * [[Bill Prady]] }} | director = [[Mark Cendrowski]] | starring = {{plainlist| <!-- As per the infobox instructions and established consensus, the following list is organized by credited order for original cast members, with actors who have been promoted to a starring role added to the end in the order in which they were promoted. Accordingly, do not swap the positions of Galecki and Parsons, as Galecki is credited BEFORE Parsons. If you do not understand this, please ask on the article's talk page. Undiscussed changes will be reverted. --> <!-- Consensus is against adding season information to the infobox. See discussion at [[Talk:The Big Bang Theory/Archive 2#Seasons in infobox]] before starting a new discussion in the talk page. --> * [[Johnny Galecki]] * [[Jim Parsons]] * [[Kaley Cuoco]] * [[Simon Helberg]] * [[Kunal Nayyar]] * <!-- Do not remove Sara Gilbert from this list. MOS:TV requires that she be listed here. Read [[Talk:The Big Bang Theory/FAQ]] and linked discussions for more information. -->[[Sara Gilbert]] * [[Mayim Bialik]] * [[Melissa Rauch]] * [[Kevin Sussman]] * [[Laura Spencer (actress)|Laura Spencer]] }} | theme_music_composer = [[Barenaked Ladies]] | opentheme = "Big Bang Theory Theme"<ref>{{cite web |url=https://itunes.apple.com/ca/album/big-bang-theory-theme-single/id397826548|title=Big Bang Theory Theme – Single |publisher=iTunes Store |access-date=May 9, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/dp/B0046XP7PA/ |title=Big Bang Theory Theme |access-date=September 2, 2011}}</ref> | country = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | language = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]] | num_seasons = 12 | num_episodes = 279 | list_episodes = List of The Big Bang Theory episodes | executive_producer = {{plainlist| * [[Chuck Lorre]] * [[Bill Prady]] (both; entire run) * [[Lee Aronsohn]] (2007–11) * [[Steven Molaro]] (2011–19) * [[Eric Kaplan]] * Maria Ferrari * Dave Goetsch (all; 2016–19) }} | producer = [[Faye Oshima Belyeu]] | editor = Peter Chakos | cinematography = | camera = [[Multiple-camera setup|Multi-camera]] | runtime = 18–22 minutes | company = {{plainlist| * Chuck Lorre Productions * [[Warner Bros. Television]] }} | distributor = [[Warner Bros. Television Distribution]] | network = [[CBS]] | picture_format = [[High-definition television|HDTV]] [[1080i]] | audio_format = [[Dolby Digital|Dolby Digital 5.1]] | first_aired = {{Start date|2007|9|24}} | last_aired = {{End date|2019|5|16}} | related = ''[[Young Sheldon]]'' }} '''မဟာပေါက်ကွဲမှု သီအိုရီ''' ({{lang-en|The Big Bang Theory}}) ဒီတီဗွီဇာတ်ကားဟာ Chuck Lorre နဲ့ Bill Prady တို့တီထွင်ခဲ့တဲ့အမေရိကန်တီဗွီဇာတ်လမ်းဖြစ်ပြီး Steven Molaro နဲ့အတူစီးရီးမှာအလုပ်အမှုဆောင်ထုတ်လုပ်သူများအဖြစ်အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သုံး ဦး စလုံးသည်စာရေးဆရာများအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် CBS တွင်ပြသခဲ့ပြီး၊ ရာသီ ၁၂ ခုကျော်ဖြစ်စဉ် ၂၇၉ ခုကိုထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ မေလ ၁၆ ရက်တွင်နိဂုံးချုပ်ထားသည်။<ref>[https://www.tvguide.com/tvshows/big-bang-theory/cast/288041 "The Big Bang Theory: Cast & Details"]. ''[[TV Guide]]''. Retrieved January 28, 2013.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ အစီစဉ်]] mte7grj2wa2dxhsniqal2aj30djc9oa 0 208304 1051331 665740 2026-09-03T04:13:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051331 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water |name = ဆဘ်ခါမီလာ့ |lake = |caption = |image_bathymetry = |pushpin_map=Algeria |caption_bathymetry = |location = [[Béchar Province]], Algeria |coords = {{Coord|29|11|42|N|1|14|33|W|type:waterbody_region:DZ|display=inline,title}} |type = [[Endorheic]] [[salt lake]] |inflow = [[Oued Saoura]] |outflow = |catchment = |basin_countries = Algeria |length = |width = |area = |depth = |max-depth = |volume = |elevation = |cities = | embedded = {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Sebkhet El Melah | designation1_date = 12 December 2004 | designation1_number = 1429<ref>{{Cite web|title=Sebkhet El Melah|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1429|accessdate=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ဆဘ်ခါမီလာ့''' သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်း၊ Béchar စီရင်စုနယ်တွင် တည်ရှိသည့် endorheic ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=Ramsar/><ref>{{cite web|title=Africa AMS Topographic Maps – Alger|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/africa/txu-pclmaps-oclc-6589746-sheet_2.jpg|website=Perry–Castañeda Map Collection|publisher=University of Texas|accessdate=14 March 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Sebkhel el Melah, Béchar, Algeria|url=http://goo.gl/maps/Nb9o0|website=Google Maps|accessdate=14 March 2013}}</ref> ဤကန်သည် Kerzaz မြို့အနီး၊ Béni Abbès မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၂၀ ကီလိုမီတာခန့် (၇၅ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဤကန်သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ Béchar စီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက်တလက်တောင်တန်းများ၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ကျောက်တောင်များထူထဲသည့် Qugarta တောင်တန်း တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် သဲသောင်လွင်ပြင်များ ဖြစ်သည့် Grand Erg Occidental တည်ရှိသည်။ ဤကန်တွင် နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ၂၀ မီလီမီတာ(၀.၈ လက်မ) ရှိသည်။ ဤအရေအတွက်သည် မြောက်ဘက်ရှိ Saharan Atlas ၏ မိုးရေချိန်ဖြစ်သည့် ၁၅၀ မီလီမီတာ (၆ လက်မ) ထက် နည်းနေသည့် အရေအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name=Ramsar>{{cite web|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1429|title=Sebkhet El Melah|publisher=Ramsar Sites Information Service|website=Ramsar|accessdate=2 August 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://membres.multimania.fr/ibour/pgtext/evap1.pdf|website=Multimania.fr|title=Les Évaporites|author=Bour, Ivan|year=2003|language=French|accessdate=2 August 2019|archive-date=24 February 2011|archive-url=https://archive.wikiwix.com/cache/20110224021304/http://membres.multimania.fr/ibour/pgtext/evap1.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=Atlas>{{cite book|title=Atlas of the World|last=Philip's|year=1994|publisher=Reed International|isbn=0-540-05831-9|pages=98–99}}</ref> ==သက်ရှိများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]] leg05zkzczliuhiqnc659hdpe3cxoar 0 249625 1051338 812014 2026-09-03T07:43:51Z Kaday Han Thaw 122086 [[တာနာရှီလီ]] စာမျက်နှာကို [[ဒါနသီရိ ကာတူန်]] သို့ Kaday Han Thawက ရွှေ့ခဲ့သည်: တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် သင်္သကရိုက်-မွန်ဂို အမည်ဖြစ်သည်။ 812014 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | consort = yes | name = တာနာရှီလီ | image = | image_size = | caption = | succession = [[ယွမ်မင်းဆက်]] ဧကရီမိဖုရား | reign = ၁၃၃၃–၁၃၃၅ | predecessor = | reg-type = | successor = Bayan Khutugh | spouse = Toghon Temür | issue = မဟာမင်းသား | house = Kipchaks | father = အမတ်ချုပ်ကြီး ယောန်ချောလ် | mother = | birth_date = ၁၃၂၀ | birth_place = | death_date = {{death year and age|1335|1320}} | death_place = | place of burial = | posthumous name = | signature = | religion = }} '''တာနာရှီလီ'''(? ~ ၁၃၃၅)သည် [[ဝန်းတိုင်းပြည်]] ဧကရာဇ် ဝန်းချစ်ဆောင်၏ ကြင်ယာတော် ဧကရီ ဖြစ်သည်။ သူမသည် အမတ်ချုပ်ကြီး ယောန်ချောလ်၏ သမီးတော် ဖြစ်သည်။ သူမတွင် ''မဟာ''မည်သော သားတစ်ယောက်ရှိခဲ့သော်လည်း နို့စို့အရွယ်တွင် [[ဝက်သက်ရောဂါ]]ကြောင့် ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်။ [[ကဏ္ဍ:၁၃၃၅ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ် ဧကရီများ]] d47igue4gkelowto5z0aa0jrb899wwp 1051340 1051338 2026-09-03T07:44:41Z Kaday Han Thaw 122086 /* */ 1051340 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | consort = yes | name = တာနာရှီလီ | image = | image_size = | caption = | succession = [[ယွမ်မင်းဆက်]] ဧကရီမိဖုရား | reign = ၁၃၃၃–၁၃၃၅ | predecessor = | reg-type = | successor = Bayan Khutugh | spouse = Toghon Temür | issue = မဟာမင်းသား | house = Kipchaks | father = အမတ်ချုပ်ကြီး ယောန်ချောလ် | mother = | birth_date = ၁၃၂၀ | birth_place = | death_date = {{death year and age|1335|1320}} | death_place = | place of burial = | posthumous name = | signature = | religion = }} '''ဒါနသီရိ'''(? ~ ၁၃၃၅)သည် [[ဝန်းတိုင်းပြည်]] ဧကရာဇ် တိုဂွန် တဲမူရ်၏ ကြင်ယာတော် ဧကရီ ဖြစ်သည်။ သူမသည် အမတ်ချုပ်ကြီး ယောန်ချောလ်၏ သမီးတော် ဖြစ်သည်။ သူမတွင် ''မဟာ''မည်သော သားတစ်ယောက်ရှိခဲ့သော်လည်း နို့စို့အရွယ်တွင် [[ဝက်သက်ရောဂါ]]ကြောင့် ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်။ [[ကဏ္ဍ:၁၃၃၅ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ် ဧကရီများ]] 1u6p3f5qbcu8o8oqdegalvt5341r1xa 0 252381 1051292 1050922 2026-09-02T18:52:36Z ~2026-47234-24 147622 /* */ unimportant 1051292 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Naypyitaw State Academy | native_name = နေပြည်တော်တက္ကသိုလ် | native_name_lang = | image =[[File:Naypyitaw State Academy.jpg|thumb|Naypyitaw State Academy]] | image_upright = | image_alt = | caption = | latin_name = | other_name = NSA | former_name = <!-- or |former_names= --> | motto =ပညာဧဝ အဓိပတိ | motto_lang = | mottoeng = | type = | established = {{Start date|2022|11|09|df=y}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | founder = <!-- or |founders= --> | parent = [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | accreditation = | affiliation = | academic_affiliation = <!-- or |academic_affiliations= --> | endowment = | officer_in_charge = | chancellor = | president = | vice_president = | superintendent = | vice_chancellor = | provost = | rector = | principal = | director = | dean = | academic_staff = | total_staff = | students = <!-- or |enrollment= --> | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other_students = <!-- or |other= --> | address = | city = [[နေပြည်တော်]] | state = [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | campus_type = | campus_size = <!-- use {{Convert}} --> | language = | colors = <!--or |colours= --> | sporting_affiliations = | sports_nickname = <!--or |athletics_nickname= --> | mascot = <!--or |mascots= --> | sports_free_label = <!-- up to |sports_free_label3= --> | sports_free = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_size = | website = {{URL|https://www.nsa.edu.mm/}} | footnotes = | embedded = | pushpin_label_position = }} '''နေပြည်တော်တက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Naypyitaw State Academy}}; အတိုကောက် '''NSA''') သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် [[နေပြည်တော်]] တွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံပိုင်တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသော ထိုတက္ကသိုလ်တွင် [[ဝိဇ္ဇာဘွဲ့|ဝိဇ္ဇာပညာ]]၊ [[သိပ္ပံပညာ]]၊ [[ဥပဒေပညာ]]၊ [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးပညာ]]၊ [[နေပြည်တော်ဆေးသိပ္ပံပညာမဟာဌာန|ဆေးပညာ]]၊ [[လူမှုရေးရာ ပညာ|လူမှုရေးပညာ]] နှင့် [[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားပညာ]] မဟာဌာနများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-12 |title=Naypyitaw State Academy, A Unique Higher Education Institution |url=https://www.gnlm.com.mm/naypyitaw-state-academy-a-unique-higher-education-institution/ |access-date=2023-03-24 |website=Global New Light Of Myanmar |language=en-US |archive-date=2022-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202235723/https://www.gnlm.com.mm/naypyitaw-state-academy-a-unique-higher-education-institution/ |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Myanmar opens new university in capital-Xinhua |url=https://english.news.cn/20221110/5bf1d667ee7d4dd7958fb96177422d1c/c.html |access-date=2023-03-24 |website=english.news.cn |archive-date=2022-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126080324/https://english.news.cn/20221110/5bf1d667ee7d4dd7958fb96177422d1c/c.html |url-status=live }}</ref> သင်ကြားရေးအထောက်အကူပြု စက်ကိရိယာများ၊ ကောင်းမွန်သောသင်ကြားရေးစနစ်များ နှင့် ကျောင်းသားဗဟိုပြုသင်ယူမှုလမ်းစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခုအခါ နေပြည်တော်တွင် [[နေပြည်တော်တက္ကသိုလ်|NSA]] နှင့် အတူ [[နေပြည်တော်ပိုလီတက္ကနစ်တက္ကသိုလ်|Naypyitaw State Polytechnic University (NSPU]]) ပါ အပြိုင် ထွန်းကားလာသည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] တွင်နေထိုင်သည့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ အဝေးသို့သွားရောက်ပညာသင်ယူမှု စရိတ်စက များ သက်သာစေရန် နှင့် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၏ သားသမီးများ အဆင့်မြင့်ပညာသင်ကြားနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ တက္ကသိုလ်ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |date=2022-11-11 |title=NPT State Academy opened and third year courses will be taught in the 2022-2023 academic year |work=Weekly Eleven |url=https://elevenmyanmar.com/news/npt-state-academy-opened-and-third-year-courses-will-be-taught-in-the-2022-2023-academic-year |access-date=2023-03-24 |archive-date=2022-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111225510/https://elevenmyanmar.com/news/npt-state-academy-opened-and-third-year-courses-will-be-taught-in-the-2022-2023-academic-year |url-status=live }}</ref> [[ဖိုင်:NSA_RC.jpg|thumb|နေပြည်တော်တက္ကသိုလ် အပန်းဖြေစင်တာ[[ဖိုင်:NSAuniform.jpg|thumb|နေပြည်တော်တက္ကသိုလ် ၏ တူညီဝတ်စုံ နမူနာပုံစံ]]]] == ပါမောက္ခချုပ်များ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !အမည် ! !တာဝန်စတင်ခြင်း !ရင်းမြစ် |- |၁။ |ဒေါက်တာနုနုလွင် |ပါမောက္ခချုပ် |{{Start date and age|2025|3|21}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/book/3178|title=၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ ရက်ထုတ် အတွဲ (၇၈)၊ အမှတ် (၁၈) ပြန်တမ်းစာစောင်ကို စာပေဗိမာန် စာအုပ်အရောင်းဆိုင်များမှ တစ်ဆင့် စတင်ဖြန့်ချိ e-book|publisher=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း|accessdate=2025-7-13}}</ref> |} === တွဲဖက်ပါ‌မောက္ခချုပ်များ === {| class="wikitable" |+ !စဉ် !အမည် !ရာထူး !တာဝန်စတင်ခြင်း |- |၁။ |ဒေါက်တာအောင်ခင်စိုး |တွဲဖက်ပါ‌မောက္ခချုပ် (သင်တန်းရေးရာ) |လက်ရှိ |- |၂။ |ဒေါက်တာအေးသန္တာစိုး |တွဲဖက်ပါ‌မောက္ခချုပ် (အုပ်ချုပ်မှု) |လက်ရှိ |} == စာပေ ပညာ မဟာဌာန များနှင့် ဌာန များ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !မဟာဌာန !ဌာန !သင်ကြား ပေးသည့် ဘွဲ့များ |- | rowspan="6" |၁။ | rowspan="6" |ဝိဇ္ဇာ ပညာ မဟာဌာန |မြန်မာစာ ဌာန | * BA (Myanmar) * BA (Hons.) (Myanmar) * MA (Myanmar) Future Plan * PhD (Myanmar) Future Plan |- |အင်္ဂလိပ်စာ ဌာန | * BA (English) * BA (Hons) (English) * MA (English) Future Plan |- |ပထဝီဝင် ဌာန | * BA (Geography) * MA (Geography) Future Plan |- |သမိုင်း ဌာန | * BA (History) * MA (History) (Future Plan) |- |နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးပညာ ဌာန | * BA (International Relations) * BA (Hons.) (International Relations) * MA (International Relations) (Future Plan) |- |စိတ်ပညာ ဌာန | * BA (Philosophy) * MA (Philosophy) (Future Plan) |- | rowspan="3" |၂။ | rowspan="3" |သိပ္ပံ ပညာ မဟာဌာန |ဓာတုဗေဒ ဌာန | * BSc (Chemistry) * BSc (Hons.) (Chemistry) * MSc (Chemistry) Future Plan * PhD (Chemistry) Future Plan |- |ရူပ ဗေဒ ဌာန | * BSc (Physics) * BSc (Hons.) (Physics) * MSc (Physics) (Future Plan) * PhD (Physics) (Future Plan) |- |သင်္ချာ ဌာန | * BSc (Maths) * BSc (Hons.) (Maths) * MSc (Maths) Future Plan * PhD (Maths) Future Plan |- | rowspan="4" |၃။ | rowspan="4" |စီးပွားရေးပညာ မဟာဌာန |ဘောဂဗေဒ ဌာန | * BEcon (Economics) * MEcon (Economics) Future Plan * PhD (Economics) Future Plan |- |ဝါဏိဇ္ဇဗေဒ ဌာန | * Bachelor of Commerce - BCom * Bachelor of Commerce (Honours) - BCom (Hons.) * Bachelor of Tourism and Hospitality Management - BTHM * Master of Commerce -MCom * Doctor of Philosophy (Commerce) - PhD (Commerce) - (Future Plan) |- |စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ ဌာန | * Bachelor of Business Administration (BBA) * Bachelor of Art (Economics) - BA (Eco) * Diploma in Management and Administration (DMA) (Future Plan) * Executive Master of Business Administration (EMBA) (Future Plan) |- |စာရင်းအင်းပညာ ဌာန | * BEcon (Stats) * BEcon (Hons.) (Stats) * MEcon (Stats) Future Plan * PhD (Stats)Future Plan |- |၄ |ဥပဒေပညာ မဟာဌာန |ဥပဒေပညာ ဌာန | * LL.B * BA (Law) * DBL (Future Plan) * LL.M |- | rowspan="3" |၅ | rowspan="3" |ဆေးပညာ မဟာ ဌာန |ဇီဝဓာတုဗေဒ ဌာန | rowspan="3" | * M.B.,B.S. Degree (Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery) * M.Med.Sc (Anatomy) (Future Plan) * Ph.D (Anatomy) (Future Plan) |- |ဇီဝကမ္မဗေဒ ဌာန |- |ခန္ဓာဗေဒ ဌာန |- |၆ |အားကစားပညာ မဟာဌာန |အားကစားပညာ ဌာန | * BSc (Sports) * MSc (Sports) |- |၇ |လူမှုဝန်ထမ်း မဟာဌာန |လူမှုဝန်ထမ်း ဌာန | - |} == သတင်းများ == ၂၀၂၃ မတ် ၁၇ တွင် ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညာသင်နှစ် Naypyitaw State Academy မှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၁,၁၁ ဦးအား China Foundation for Rural Development (CFRD) မှ ပေါက်ဖော်ပညာသင်ဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/36706|title=၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညာသင်နှစ် Naypyitaw State Academy မှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၁၁၁ ဦးအား ပေါက်ဖော်ပညာသင်ဆု ချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၇}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} {{authority control}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:နေပြည်တော်]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] jp50qpyq69t41h7msx0ns63s3b7u6km 1051294 1051292 2026-09-02T19:09:37Z ~2026-47234-24 147622 /* */ final update 1051294 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Naypyitaw State Academy | native_name = နေပြည်တော်တက္ကသိုလ် | native_name_lang = | image =[[File:NSA CONVOCATION.jpg|thumb|Naypyitaw State Academy]] | image_upright = | image_alt = | caption = | latin_name = | other_name = NSA | former_name = <!-- or |former_names= --> | motto =ပညာဧဝ အဓိပတိ | motto_lang = | mottoeng = | type = | established = {{Start date|2022|11|09|df=y}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | founder = <!-- or |founders= --> | parent = [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | accreditation = | affiliation = | academic_affiliation = <!-- or |academic_affiliations= --> | endowment = | officer_in_charge = | chancellor = | president = | vice_president = | superintendent = | vice_chancellor = | provost = | rector = | principal = | director = | dean = | academic_staff = | total_staff = | students = <!-- or |enrollment= --> | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other_students = <!-- or |other= --> | address = | city = [[နေပြည်တော်]] | state = [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | campus_type = | campus_size = <!-- use {{Convert}} --> | language = | colors = <!--or |colours= --> | sporting_affiliations = | sports_nickname = <!--or |athletics_nickname= --> | mascot = <!--or |mascots= --> | sports_free_label = <!-- up to |sports_free_label3= --> | sports_free = | logo = | logo_upright = | logo_alt = | logo_size = | website = {{URL|https://www.nsa.edu.mm/}} | footnotes = | embedded = | pushpin_label_position = }} '''နေပြည်တော်တက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Naypyitaw State Academy}}; အတိုကောက် '''NSA''') သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် [[နေပြည်တော်]] တွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံပိုင်တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသော ထိုတက္ကသိုလ်တွင် [[ဝိဇ္ဇာဘွဲ့|ဝိဇ္ဇာပညာ]]၊ [[သိပ္ပံပညာ]]၊ [[ဥပဒေပညာ]]၊ [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးပညာ]]၊ [[နေပြည်တော်ဆေးသိပ္ပံပညာမဟာဌာန|ဆေးပညာ]]၊ [[လူမှုရေးရာ ပညာ|လူမှုရေးပညာ]] နှင့် [[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားပညာ]] မဟာဌာနများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-12 |title=Naypyitaw State Academy, A Unique Higher Education Institution |url=https://www.gnlm.com.mm/naypyitaw-state-academy-a-unique-higher-education-institution/ |access-date=2023-03-24 |website=Global New Light Of Myanmar |language=en-US |archive-date=2022-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202235723/https://www.gnlm.com.mm/naypyitaw-state-academy-a-unique-higher-education-institution/ |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Myanmar opens new university in capital-Xinhua |url=https://english.news.cn/20221110/5bf1d667ee7d4dd7958fb96177422d1c/c.html |access-date=2023-03-24 |website=english.news.cn |archive-date=2022-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126080324/https://english.news.cn/20221110/5bf1d667ee7d4dd7958fb96177422d1c/c.html |url-status=live }}</ref> သင်ကြားရေးအထောက်အကူပြု စက်ကိရိယာများ၊ ကောင်းမွန်သောသင်ကြားရေးစနစ်များ နှင့် ကျောင်းသားဗဟိုပြုသင်ယူမှုလမ်းစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခုအခါ နေပြည်တော်တွင် [[နေပြည်တော်တက္ကသိုလ်|NSA]] နှင့် အတူ [[နေပြည်တော်ပိုလီတက္ကနစ်တက္ကသိုလ်|Naypyitaw State Polytechnic University (NSPU]]) ပါ အပြိုင် ထွန်းကားလာသည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] တွင်နေထိုင်သည့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ အဝေးသို့သွားရောက်ပညာသင်ယူမှု စရိတ်စက များ သက်သာစေရန် နှင့် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၏ သားသမီးများ အဆင့်မြင့်ပညာသင်ကြားနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ တက္ကသိုလ်ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |date=2022-11-11 |title=NPT State Academy opened and third year courses will be taught in the 2022-2023 academic year |work=Weekly Eleven |url=https://elevenmyanmar.com/news/npt-state-academy-opened-and-third-year-courses-will-be-taught-in-the-2022-2023-academic-year |access-date=2023-03-24 |archive-date=2022-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111225510/https://elevenmyanmar.com/news/npt-state-academy-opened-and-third-year-courses-will-be-taught-in-the-2022-2023-academic-year |url-status=live }}</ref> [[ဖိုင်:NSA_RC.jpg|thumb|နေပြည်တော်တက္ကသိုလ် အပန်းဖြေစင်တာ[[ဖိုင်:NSAuniform.jpg|thumb|နေပြည်တော်တက္ကသိုလ် ၏ တူညီဝတ်စုံ နမူနာပုံစံ]]]] == ပါမောက္ခချုပ်များ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !အမည် ! !တာဝန်စတင်ခြင်း !ရင်းမြစ် |- |၁။ |ဒေါက်တာနုနုလွင် |ပါမောက္ခချုပ် |{{Start date and age|2025|3|21}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/book/3178|title=၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ ရက်ထုတ် အတွဲ (၇၈)၊ အမှတ် (၁၈) ပြန်တမ်းစာစောင်ကို စာပေဗိမာန် စာအုပ်အရောင်းဆိုင်များမှ တစ်ဆင့် စတင်ဖြန့်ချိ e-book|publisher=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း|accessdate=2025-7-13}}</ref> |} === တွဲဖက်ပါ‌မောက္ခချုပ်များ === {| class="wikitable" |+ !စဉ် !အမည် !ရာထူး !တာဝန်စတင်ခြင်း |- |၁။ |ဒေါက်တာအောင်ခင်စိုး |တွဲဖက်ပါ‌မောက္ခချုပ် (သင်တန်းရေးရာ) |လက်ရှိ |- |၂။ |ဒေါက်တာအေးသန္တာစိုး |တွဲဖက်ပါ‌မောက္ခချုပ် (အုပ်ချုပ်မှု) |လက်ရှိ |} == စာပေ ပညာ မဟာဌာန များနှင့် ဌာန များ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !မဟာဌာန !ဌာန !သင်ကြား ပေးသည့် ဘွဲ့များ |- | rowspan="6" |၁။ | rowspan="6" |ဝိဇ္ဇာ ပညာ မဟာဌာန |မြန်မာစာ ဌာန | * BA (Myanmar) * BA (Hons.) (Myanmar) * MA (Myanmar) Future Plan * PhD (Myanmar) Future Plan |- |အင်္ဂလိပ်စာ ဌာန | * BA (English) * BA (Hons) (English) * MA (English) Future Plan |- |ပထဝီဝင် ဌာန | * BA (Geography) * MA (Geography) Future Plan |- |သမိုင်း ဌာန | * BA (History) * MA (History) (Future Plan) |- |နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးပညာ ဌာန | * BA (International Relations) * BA (Hons.) (International Relations) * MA (International Relations) (Future Plan) |- |စိတ်ပညာ ဌာန | * BA (Philosophy) * MA (Philosophy) (Future Plan) |- | rowspan="3" |၂။ | rowspan="3" |သိပ္ပံ ပညာ မဟာဌာန |ဓာတုဗေဒ ဌာန | * BSc (Chemistry) * BSc (Hons.) (Chemistry) * MSc (Chemistry) Future Plan * PhD (Chemistry) Future Plan |- |ရူပ ဗေဒ ဌာန | * BSc (Physics) * BSc (Hons.) (Physics) * MSc (Physics) (Future Plan) * PhD (Physics) (Future Plan) |- |သင်္ချာ ဌာန | * BSc (Maths) * BSc (Hons.) (Maths) * MSc (Maths) Future Plan * PhD (Maths) Future Plan |- | rowspan="4" |၃။ | rowspan="4" |စီးပွားရေးပညာ မဟာဌာန |ဘောဂဗေဒ ဌာန | * BEcon (Economics) * MEcon (Economics) Future Plan * PhD (Economics) Future Plan |- |ဝါဏိဇ္ဇဗေဒ ဌာန | * Bachelor of Commerce - BCom * Bachelor of Commerce (Honours) - BCom (Hons.) * Bachelor of Tourism and Hospitality Management - BTHM * Master of Commerce -MCom * Doctor of Philosophy (Commerce) - PhD (Commerce) - (Future Plan) |- |စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ ဌာန | * Bachelor of Business Administration (BBA) * Bachelor of Art (Economics) - BA (Eco) * Diploma in Management and Administration (DMA) (Future Plan) * Executive Master of Business Administration (EMBA) (Future Plan) |- |စာရင်းအင်းပညာ ဌာန | * BEcon (Stats) * BEcon (Hons.) (Stats) * MEcon (Stats) Future Plan * PhD (Stats)Future Plan |- |၄ |ဥပဒေပညာ မဟာဌာန |ဥပဒေပညာ ဌာန | * LL.B * BA (Law) * DBL (Future Plan) * LL.M |- | rowspan="3" |၅ | rowspan="3" |ဆေးပညာ မဟာ ဌာန |ဇီဝဓာတုဗေဒ ဌာန | rowspan="3" | * M.B.,B.S. Degree (Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery) * M.Med.Sc (Anatomy) (Future Plan) * Ph.D (Anatomy) (Future Plan) |- |ဇီဝကမ္မဗေဒ ဌာန |- |ခန္ဓာဗေဒ ဌာန |- |၆ |အားကစားပညာ မဟာဌာန |အားကစားပညာ ဌာန | * BSc (Sports) * MSc (Sports) |- |၇ |လူမှုဝန်ထမ်း မဟာဌာန |လူမှုဝန်ထမ်း ဌာန | - |} == သတင်းများ == ၂၀၂၃ မတ် ၁၇ တွင် ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညာသင်နှစ် Naypyitaw State Academy မှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၁,၁၁ ဦးအား China Foundation for Rural Development (CFRD) မှ ပေါက်ဖော်ပညာသင်ဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/36706|title=၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညာသင်နှစ် Naypyitaw State Academy မှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၁၁၁ ဦးအား ပေါက်ဖော်ပညာသင်ဆု ချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၇}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} {{authority control}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:နေပြည်တော်]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] qldoi963wjp7innv8jk327817ka88iy 0 270334 1051258 1051254 2026-09-02T13:49:58Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ */ PNO/PNA သည် စစ်တပ်နှင့်မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲဖြစ်ပါသည်။ ကိုးကားမှုမရှိဘဲ ကိုယ်ပိုင်အယူအဆကို လိုရာဆွဲတင်ပြထားသည့် အထင်အမြင်စာပိုဒ်များ ဖယ်ရှားသည်။ 1051258 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသအများဆုံးဖြစ်​ပြီး ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="7" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်းပြောင်[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 5vg7245v8eqj3mxudxqaeeumbtfufjr 1051260 1051258 2026-09-02T14:14:37Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) */ အထူးဒေသ ၇ အကြောင်းထည့်သွင်း 1051260 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသအများဆုံးဖြစ်​ပြီး ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="7" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်းပြောင်[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) မှ စစ်အစိုးရစစ်တပ်နှင့် အပစ်အခက်ရပ်ဆဲပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] jbc34pvn2phjbfam769oz7px0jr9hd0 1051261 1051260 2026-09-02T14:15:04Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) */ စာလုံးပေါင်းအမှားပြင် 1051261 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသအများဆုံးဖြစ်​ပြီး ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="7" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်းပြောင်[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) မှ စစ်အစိုးရစစ်တပ်နှင့် အပစ်အခက်ရပ်စဲပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] izabct0ma5h2pcm2j2yi54a9n9bcnpj 1051263 1051261 2026-09-02T14:23:05Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) */ အချက်အလက်ထပ်​ြဖည့်၊ ကိုးကားထပ်ဖြည့် 1051263 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသအများဆုံးဖြစ်​ပြီး ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="7" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်းပြောင်[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) မှ စစ်အစိုးရစစ်တပ်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 95eavmu2xvnnop7wrwn076fwuq0vx9h 1051264 1051263 2026-09-02T14:25:12Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) */ ကိုးကားအချက်အလက်​ထပ်ဖြည့် 1051264 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသအများဆုံးဖြစ်​ပြီး ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="7" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်းပြောင်[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) မှ စစ်အစိုးရစစ်တပ်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] swsoq8n932rwr1983gtqlkhk35stgtk 1051265 1051264 2026-09-02T14:26:44Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) */ စာလုံးပေါင်းအမှားပြင် 1051265 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသအများဆုံးဖြစ်​ပြီး ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="7" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) မှ စစ်အစိုးရစစ်တပ်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 3v4plcjzx1u6uo2b447mw6uvxgnqkxm 1051266 1051265 2026-09-02T14:28:48Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) */ PSLO မှ သတ်မှတ်ပေးတာမဟုတ်ဘဲ စစ်အစိုးရကသတ်မှတ်တာ 1051266 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသအများဆုံးဖြစ်​ပြီး ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="7" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 23n8gs1nt1qg36s3m0x6dalfvnr7p7h 1051268 1051266 2026-09-02T15:03:14Z နေနီဝန်း 89694 /* အထူးဒေသများစာရင်း */ ကော့ယက္ခအထူးဒေသသည် NMSP အပစ်ရပ်စဉ်က ​သတ်မှတ်ခဲ့သည့် အထူးဒေသနှစ်ခုအနက်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ 1051268 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသအများဆုံးဖြစ်​ပြီး ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="7" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="7" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] lexhbalr4n2gm0c2my35njla4rzawgp 1051269 1051268 2026-09-02T15:12:55Z နေနီဝန်း 89694 /* အထူးဒေသများစာရင်း */ မွန်ပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများထည့်သွင်း 1051269 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသအများဆုံးဖြစ်​ပြီး ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 3e5nlzurw27lsux6v4jik1eutb5lxhh 1051270 1051269 2026-09-02T15:16:11Z နေနီဝန်း 89694 /* */ အခြားပြည်နယ်ရှိဒေသများအရေအတွက်ထည့်သွင်း 1051270 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အထူးဒေသ ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊ ကယားပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊ မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] ja2e0bnoodvqvum1g4hv2c3mfqnhn9t 1051271 1051270 2026-09-02T15:17:26Z နေနီဝန်း 89694 /* */ မလိုအပ်သောစကားလုံး 1051271 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊ ကယားပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊ မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] lc2ljtl0jjstbg4bykxr5j0gjpsaibr 1051272 1051271 2026-09-02T15:26:48Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ကိုးကားချက်များထည့်သွင်း 1051272 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=July 2015|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=31 August 2026}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင်အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 5g93q8aywal400v3ww38ht795xmu2bw 1051273 1051272 2026-09-02T15:27:20Z နေနီဝန်း 89694 /* */ space bar 1051273 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=July 2015|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=31 August 2026}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] d2jqoblmgcvhkio8cf4n8t92dtj6gy0 1051274 1051273 2026-09-02T15:30:31Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ရက်စွဲမြန်မာဘာသာပြန် 1051274 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] b3e62h3mrsqnb0zvais1v2xkdb0lr86 1051275 1051274 2026-09-02T15:34:27Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ကိုးကားချက်မှ စာသားကောက်နုတ်ချက်ထည့်သွင်း 1051275 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] m3fjqhz36pbef6n2z39agueb4rymn2n 1051276 1051275 2026-09-02T15:35:02Z နေနီဝန်း 89694 /* မှတ်စု */ မှတ်စုခေါင်းစဉ်ခွဲထည့်သွင်း 1051276 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 4kn7tkz3j5zjvy1be9fy0gbxndhcflb 1051285 1051276 2026-09-02T16:10:18Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ရှင်းလင်းချက်နှင့်ကိုးကားချက်များထည့်သွင်း 1051285 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှ အပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသများအမည်တွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊ ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊ သံတောင်အထူးဒေသ၊ သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] obtixwwvds13as2sjf1z8u4ka3mhz3f 1051286 1051285 2026-09-02T16:12:04Z နေနီဝန်း 89694 /* */ စာသားပြေပြစ်စေ 1051286 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊ ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊ သံတောင်အထူးဒေသ၊ သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] ghbor1lv66r4nnvlvyqc2s41oxtuxo5 1051345 1051286 2026-09-03T10:28:37Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ၃ နဲ့ ၂ မှားရိုက်မိတာထင်ပါတယ်။ ကိုးကားရင်းမြစ်မှာကိုက ၃ ခု ပြထားတာပါ 1051345 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊ ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊ သံတောင်အထူးဒေသ၊ သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 00jlugkktyqoke0qi961eowcqyd2h2e 1051346 1051345 2026-09-03T10:42:52Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ကိုးကားထပ်ဖြည့် 1051346 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<red name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] fihcnsguil771vo07sb67esw9hdyypy 1051347 1051346 2026-09-03T10:49:14Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ပြဿနာအဖြေရှာရန်ခေတ္တဖယ်ရှား 1051347 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခုကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<red name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 7g5uzju1kfy0zgpsiubfpru9rddfiqz 1051348 1051347 2026-09-03T10:51:27Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ပြဿနာဖြေရှင်းအပြီး 1051348 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | | |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 5yc52re17q4wz9jl9adbwetn25cedj6 1051349 1051348 2026-09-03T10:57:06Z နေနီဝန်း 89694 /* အထူးဒေသများစာရင်း */ ကိုးကားချက်များအရ တည်ထောင်သည့်ခုနှစ်၊လ၊ရက် များ ဖြည့်သွင်း 1051349 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | |၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | |၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | |၁၉၉၉ |- | |align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | |၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] t38y9s74a233nt4doxlknb13n6jevog 1051350 1051349 2026-09-03T11:00:34Z နေနီဝန်း 89694 /* အထူးဒေသများစာရင်း */ တည်ထောင်သည့်ခုနှစ်အရ အပေါ်တင် 1051350 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | |၁၉၉၄ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | |၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | |၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | |၁၉၉၉ |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] l4utly25wkwez0fj072nn54h6apep34 1051351 1051350 2026-09-03T11:13:13Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) */ ရက်အတိအကျ 1051351 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | |၁၉၉၄ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | |၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | |၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | |၁၉၉၉ |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] pi2u6jx3pju24lhe29wa0buekt4ztca 1051352 1051351 2026-09-03T11:14:34Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ကောက်နုတ်ချက်ဖြည့်တဲ့နေရာမှားသွားတာဗျာ 1051352 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ... |access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | |၁၉၉၄ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | |၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | |၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | |၁၉၉၉ |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] f0yjf3oimnr92nf1ghg7uz016nlh1to 1051353 1051352 2026-09-03T11:21:11Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) */ အထူးဒေသ ၁၃ အကြောင်း ထည့်သွင်း 1051353 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ... |access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | |၁၉၉၄ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | |၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | |၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | |၁၉၉၉ |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) === ၁၉၉၄ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ရက်နေ့၌ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့(ရလလဖ/SSNPLO) ပအိုဝ်းနီ တို့နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးသောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ(၁၃)အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="WHKLT"/><ref name="MK"/> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] l95jdwd00q3kx5ga253v5q5ejakhz96 1051354 1051353 2026-09-03T11:23:15Z နေနီဝန်း 89694 /* ရှမ်းပြည်နယ်​(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) */ အမည်ကျန် 1051354 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ... |access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) |align="center" colspan="2"|အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | |၁၉၉၄ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | |၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | |၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | |၁၉၉၉ |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ (၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ (၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) === ၁၉၉၄ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ရက်နေ့၌ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့(ရလလဖ/SSNPLO) ပအိုဝ်းနီ တို့နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးသောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ(၁၃)အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="WHKLT"/><ref name="MK"/> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] kt18pbm68fl36b031ftb25ar2mup56j 0 285312 1051283 1045100 2026-09-02T15:59:36Z Zawzawaungthwin 100038 အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းခြင်း 1051283 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} '''မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားလာသည့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|စစ်ကော်မရှင်]] ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ရေးယန္တရားများကို အလုံးစုံဖယ်ရှား၍ မြို့များအား သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-01-06 |title=မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ ဖော်ဆောင်မယ်လို့ မန္တလေး PDF ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c24ne55vg4ro |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဤစာရင်းတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးရှိ မြို့ (Town) နှင့် မြို့နယ်ခွဲ (Sub-township) အဆင့် အခြေချနေထိုင်ရာဒေသများကို မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းက မည်သည့်အချိန်တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်အလက်များကို နှစ်အလိုက် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်းတွင် တပ်မတော် က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] နှင့် နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဘက်မှ မြို့ပေါင်း ၉၀ ကျော်အား သိမ်းပိုက်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အရှေ့မြောက်က အုပ်စိုးသူအပြောင်းအလဲ |url=https://bbc.com/burmese/extra/av0hcunujm/1027operation |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ}}</ref> လက်ရှိတွင် အချို့သောမြို့များကို တပ်မတော်ဘက်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များအပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖိအားကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အခြေအနေများနှင့်အတူ တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများကြောင့် မြို့အုပ်ချုပ်သူ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့မှုများလည်း ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည် ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း တိုက်ပွဲကြီး/ တိုက်ပွဲငယ်၁၀၉ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ဟုဆို |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69ed79cfb4daf4566223b764 |access-date=2026-05-05 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသော နွေဦးတော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တူမီးသေနတ်များဖြင့် တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒေသခံပြည်သူများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့၏ [[ကမ်းပါးနီတိုက်ပွဲ]]သည် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အဦးအစ တိုက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီကပင် အင်အားကြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့နှင့် စစ်တပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲအချို့ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) များသည် စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို အဆုံးသတ်နိုင်ရန် မြို့ပြသိမ်းပိုက်မှု စစ်ဆင်ရေးများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်တပ်စွန့်ခွာသွားသော [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူးမြို့]]ကို စတင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ကလေးမြို့နယ်အတွင်း ကမ်းပါးနီ၊ စည်သာ၊ နတ်ချောင်းပစ်ခတ်မှုများ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-56598231 |access-date=2026-06-19 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> တော်လှန်ရေး၏ အရှိန်အဟုန်သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ခုခံတွန်းလှန်စစ် (D-Day) ကို ကြေညာကာ စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ) သည် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများအတွက် အားအကောင်းဆုံး အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဗျူဟာမြောက်မြို့ပေါင်းများစွာကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစတင်၍ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအထိ စုစုပေါင်း မြို့နှင့် မြို့နယ်ခွဲပေါင်း ၉၈ မြို့ထက်မနည်းကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သိမ်းပိုက်ရရှိမှုများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့ရှိ ဗျူဟာမြောက် မြို့ကြီးများအပြင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့များလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last=အေးချမ်းဆု |date=2025-10-09 |title=သူ့အတွေး သူ့အမြင် {{!}} စကမ ထိုးစစ်အပေါ် ဆိုက်ဝါးမဟုတ်သော သုံးသပ်ချက် |url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/viewpoint/2025/10/09/406618.html |access-date=2026-06-19 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="width: 70%; margin: auto; font-size: 88%; border-collapse: collapse; line-height: 1.6em;" |+ style="font-weight: bold; padding: 10px;" | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များစာရင်းအနှစ်ချုပ် |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! style="width: 8%; border: 1px solid #ccc;" | စဉ် ! style="width: 27%; border: 1px solid #ccc;" | အဖွဲ့အစည်း ! style="width: 65%; border: 1px solid #ccc;" | သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် မြို့များ |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၁။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ''' | style="padding: 5px;" | [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]] {{•}} [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] {{•}} [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] {{•}} [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] {{•}} [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] {{•}} [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] {{•}} [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] {{•}} [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] {{•}} [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] {{•}} [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] {{•}} [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] {{•}} [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] {{•}} [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] {{•}} [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] {{•}} [[ထန်တလန်မြို့|ထန်တလန်]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၂။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' | style="padding: 5px;" | [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] {{•}} [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] {{•}} [[ဂွမြို့|ဂွ]] {{•}} [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] {{•}} [[အမ်းမြို့|အမ်း]] {{•}} [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] {{•}} [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] {{•}} [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] {{•}} [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] {{•}} [[မအီမြို့|မအီ]] {{•}} [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] {{•}} [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] {{•}} [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] {{•}} [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] {{•}} [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] {{•}} [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] {{•}} [[စနဲမြို့|စနဲ]] {{•}} [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] {{•}} [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] {{•}} [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] {{•}} [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြို]] {{•}} [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] {{•}} [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၃။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''PDF / ပကဖ''' | style="padding: 5px;" | [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]] {{•}} [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] {{•}} [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] {{•}} မြို့သစ် {{•}} [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] {{•}} [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] {{•}} [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] {{•}} [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်|ပင်လယ်ဘူး]] {{•}} [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၄။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KIA''' | style="padding: 5px;" | [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] {{•}} [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] {{•}} [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] {{•}} [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] {{•}} [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] {{•}} [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] {{•}} [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] {{•}} [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] {{•}} ဖီမော {{•}} [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] {{•}} [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] {{•}} [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] {{•}} [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] {{•}} [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] {{•}} [[မံစီမြို့|မံစီ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၅။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''MNDAA / [[TNLA]]''' | style="padding: 5px;" | [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] {{•}} [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] {{•}} [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]] {{•}} [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] {{•}} [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] {{•}} [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] {{•}} [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] {{•}} [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] {{•}} [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] {{•}} [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] {{•}} [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] {{•}} [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] {{•}} [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] {{•}} [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] {{•}} [[ကုန်းကြမ်းမြို့|ကုန်ကြမ်း]] {{•}} [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] {{•}} [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] {{•}} [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] {{•}} [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] {{•}} [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] {{•}} [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] {{•}} [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၆။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''UWSA''' | style="padding: 5px;" | [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] {{•}} [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၇။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNU / [[KNLA]]''' | style="padding: 5px;" | [[မုန်းမြို့|မုန်း]] {{•}} [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] {{•}} [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] {{•}} [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၈။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNDF / KA''' | style="padding: 5px;" | [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] {{•}} [[မိုးဗြဲ]] {{•}} [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] {{•}} [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]] {{•}} [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] {{•}} [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] {{•}} [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] |} == နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေအနေများ == [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ မြို့ပေါင်းများစွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း၌ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဒေသတွင်းပထဝီနိုင်ငံရေး ဖိအားများကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၏ နယ်စပ်ဂိတ်များပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ကုန်သွယ်မှုဖြတ်တောက်ခြင်း စသည့် သံတမန်ရေးရာဖိအားများကြောင့် သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့အချို့မှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကြားနေအဖွဲ့အစည်းများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် [[တပ်မတော်]] ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်မှုများ၊ လေကြောင်းမှ အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း အချင်းချင်းကြား နယ်မြေစိုးမိုးမှု အငြင်းပွားမှုများကြောင့်လည်း သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည့် မြို့အချို့၏ အခြေအနေမှာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်လွှတ်ခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-07-21 |title=တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မြို့​ပေါင်း ၇၂ မြို့ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/07/21/93521/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- | ၁ || [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]]|| မင်းတပ် ([[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]]) || ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[မကွီးအိမ်နူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[ထန်တလန်မြို့|ထန်တလန်]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ဟားခါးမြို့သို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် လမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ပြီဖြစ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/83771 |access-date=2026-07-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>|| [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| — || [[ဝေဘူလမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ |- | ၅ || [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ |- | ၆ || [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[လိုင်လင်းပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ရေဇွာမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]]|| [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]|| ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]]|| '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=AA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဆမီးမြို့ ထွေအုပ်ရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီး မီးလောင်ပျက်စီး |url=https://cjplatform.com/14-1-2025-7/ |access-date=2026-05-24 |website=cjplatform.com |language=en}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ဆမီးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၁ || [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]]|| [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၂ || [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၃ မေ ၂၀၂၄ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၂၀ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက CDF ၊ CNA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် တွန်းဇံမြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်၊ တပ်မတော်မှ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးအား အလုံးစုံထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82986 |access-date=2026-05-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| [[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၃ || [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၁၉ မေ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-05-20 |title=မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်မြို့ ကျီခါးကို ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစု သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52523/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁၁ မေ ၂၀၂၅ || [[ကျီခါးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[မတူပီမြို့|မတူပီ]]|| [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၅ || [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]]|| [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[မင်းတပ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၆ || [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]]|| [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ကန်ပက်လက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၇ || [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]]|| [[ချင်းညီနောင်]]|| ၆ မေ ၂၀၂၅ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[ကောလင်း]]|| — || — || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| — || [[ကောလင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁ || [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]|| — || — || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| — || [[ပင်လယ်ဘူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းပြီးနောက် ဘာ့ကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့ကနေ တော်လှန်ရေးတပ်တွေ ဘာကြောင့် ပြန်ဆုတ်ရသလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56607/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၃၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၄ || [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပါတ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-11-07 |title=မြန်မာ - အိန္ဒိယနယ်စပ်က ခမ်းပတ်မြို့ကို NUG ထပ်မံသိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1r2j3vwl4no |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၆ ||[[ခမ်းပါတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃/၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}<ref>{{Cite web |date=2023-02-05 |title=ရွှေပြည်အေးမြို့မှာ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့တာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c10eg387ql8o |access-date=2026-05-27 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| — || [[ရွှေပြည်အေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2023-12-13 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မော်လူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46806/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၅ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KIA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် မော်လူးမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82444 |access-date=2026-05-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| [[မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[မြို့သစ်မြို့၊ တမူးခရိုင်|မြို့သစ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၁ မေ ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-11 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့သစ်မြို့ကို NUG နဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းသိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myothit-nug-occupied-05112024130843.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မြို့သစ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[စိုင်ပြင်မြို့|စိုင်ပြင်]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၁၆ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-05-18 |title=စိုင်ပြင်ရဲစခန်းကို‌ သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း PDF ရွှေဘိုခရိုင်စစ်ဌာန ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/05/18/depayin-pdf-attack-police-station/ |access-date=2026-05-24 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[စိုင်ပြင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-06-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[သိန္နီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=မန်တုံမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6587a24f6985670f203dd99e |access-date=2026-06-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မန်တုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဦး |date=2023-12-28 |title=သိမ်းပိုက်ခံရသည့် နမ္မတူမြို့ကို လေတပ် ဗုံးကြဲ၊ ဒေသခံများ တိမ်းရှောင်နေရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47340/ |access-date=2026-06-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[နမ္မတူမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2023-11-12 |title=ကွမ်းလုံကို အပြီးသတ်သိမ်းလိုက်ပြီလို့ ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/mndaa-kwanlone-attack-11122023111830.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ || [[၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၄]]/[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] |- | ၈ || [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |date=2024-08-01 |title=မိုးမိတ်ကို TNLA သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4ng11xqdngo |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-01-07 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်တွင် တစ်လကျော်အထိ စစ်ကော်မရှင် အုပ်ချုပ်ရေး မလည်ပတ်နိုင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70986/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[မိုးမိတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၁ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2024-08-03 |title=လားရှိုးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းခံရမှု စစ်ကောင်စီကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/larshio-junta-headquarters-mndaa-seized-08032024133609.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-05-02 |title=စစ်ကောင်စီ လားရှိုး ရမခမှာ ပြန်အထိုင်ချမှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn4wkr977r9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[လားရှိုးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၂ || [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/663635 |access-date=2026-05-12 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-10-01 |title=ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68179/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၃ || [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-15 |title=သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsipaw-battle-resident-dead-10152024113654.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-10-17 |title=သီပေါကို စစ်တပ် ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew429lp924o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] || [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Nom |first=Nang Seng |date=2024-01-11 |title=ညီနောင်မဟာမိတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် ဟိုပန် နှင့် ပန်လုံမြို့ကို UWSA ထံပြန်လွှဲပေး |url=https://burmese.shannews.org/archives/39352 |access-date=2026-05-12 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ |- | ၁၅ || [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] || [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်|PNLO/PNLA]]|| ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}} || ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ || [[ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၆ || [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] || [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-21 |title=မဘိမ်းမြို့ကို KIA ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-attacked-seized-mabein-01212024042042.html |access-date=2026-06-05 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| || [[မဘိမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁၇ || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဦး |first=မြတ်ပန်း |date=2023-10-27 |title=တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ချင်းရွှေဟော်မြို့ကို MNDAA သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43988/ |access-date=2026-06-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၈ || [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]]|| [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |last=Mknnj_La |date=2023-10-30 |title=ဖောင်းဆိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ညီနောင် ၃ ဖွဲ့ အသိပေး |url=https://www.myitkyinanewsjournal.com/the-3-brotherhood-alliance-announced-that-they-have-captured-hpawngseng/ |access-date=2026-06-04 |website=Myitkyina News Journal |language=en-US}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ဖောင်းဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၉ || [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မိုင်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၀ || [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ပန်ဆိုင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၁ || [[မုံးကိုးမြို့|မုံးကိုး]]|| [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မုံးကိုးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၂ || [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မိုင်းငေါ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၃ || [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မော်ထိုက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၄ || [[မိုးဗြဲ]]|| '''KNDF / KA'''|| ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}<ref>{{Cite web |title=KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများ ယာယီသိမ်းပိုက်ထားသည့် မိုးဗြဲမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိ၊ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/71924 |access-date=2026-05-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၅ || [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်|ကုန်းကြမ်း]]|| [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ကုန်းကြမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၆ || [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]|| [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-11 |title=‘ဝ’ ဒေသက ဟိုပန်နဲ့ ပန်လုံကို စစ်ကောင်စီ စွန့်လွှတ်လိုက်ရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/wa-hopan-panlong-junta-01112024071704.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- | ၁ || [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-01-20 |title=ပေါက်တောမြို့ကို AA သိမ်းလိုက်ပြီဟု ဒေသခံများဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48338/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ပေါက်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=admin |date=2024-02-07 |title=ကျောက်တော်မြို့ကို AA သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကိုစွန့်ခွာပြေးသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Navy ၂ စီး ကိုပါ ပစ်ခတ်နှစ်မြှုပ် |url=https://ayartimes.com/?p=32318 |access-date=2026-05-30 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref> || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[မြောက်ဦးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[မြေပုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၄ မတ် ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ရမ်းဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ရသေ့တောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၈ မေ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ဘူးသီးတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=သံတွဲအကျဉ်းထောင်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တွင်းကိုပါ AA ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66967b5bb9627d108fab45e9 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[သံတွဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၁ || [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-11 |title=မောင်တောကို AA သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ခေါင်းဆောင်ကို တပ်ထောက်ခံသူတွေ ဝေဖန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporters-criticized-minaunghlaing-12112024053030.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၂ || [[တောင်ကုတ်မြို့|တောင်ကုတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၃ || [[အမ်းမြို့|အမ်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀２၄<ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[ဂွမြို့|ဂွ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' || ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀２၄<ref>{{Cite web |date=2024-12-29 |title=ဂွမြို့ကလက်ကျန်တပ်ကို အေအေက သိမ်းပြီး ဂွမြို့ကို ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex273xrw2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}} || — || [[ဂွမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=နေမင်းနီ |date=2025-12-19 |title=NUG ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းစဉ့်ကူးမြို့ကို စစ်တပ်ပြန်လည်ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70451/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-08-26 |title=သပိတ်ကျင်းသိမ်းပြီး ကျန်ဗျူဟာမြောက်မြို့များကို ဆက်သိမ်းမည်ဟု NUG ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56993/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-07-24 |title=သပိတ်ကျင်းမြို့ကို လက်လွှတ်ရတာက တော်လှန်ရေးတပ်တွေအတွက်ဘာသဘောဆောင်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[သပိတ်ကျင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=Now |first=မြတ်ကြီး, နေမင်းနီ, Myanmar |date=2025-12-01 |title=စစ်တပ်ပြန်ဝင်လာတဲ့ မိုးကုတ်မြို့ စစ်ရေးအခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69644/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၄ || [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ || [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- | ၁ || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[အင်ဂျင်းယန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မြို့လှမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၈ မတ် ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၉ မတ် ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[လွယ်ဂျယ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-04-29 |title=လက်ကျန်စစ်စခန်းကို သိမ်းပြီးနောက် ဆင်ဘိုမြို့ကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/51682/ |access-date=2026-06-05 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ဆင်ဘိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၅ မေ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ဆဒုံးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မိုးမောက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ချီဖွေမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-10-02 |title=ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နှစ်မြို့ကို နှစ်ရက်အတွင်း KIA သိမ်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58098/ |access-date=2026-06-05 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ဆော့လော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၁ || [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ပန်ဝါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၂ || [[ဖီမောရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်|ဖီမော]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ခလရ ၂၉၈ အပါအဝင် ဖီမော်မြို့ကို KIA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/676090 |access-date=2026-06-17 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ဖီမောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] (နယ်စပ်မြို့) |- | ၁၃ || [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကံပိုင်တည်]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ကံပိုင်တည်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[မံစီမြို့|မံစီ]]|| [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မံစီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁ || [[မုန်းမြို့|မုန်း]] || KNU ပူးပေါင်းတပ်<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့အား KNU ပူးပေါင်းတပ် သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/12/04/377138.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>|| ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=မုန်းမြို့တွင် KNLA နှင့် PDF များ ခေတ္တဝင်ရောက်နေရာယူထားသည့် နယ်မြေခံတပ်ရင်းအား တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ မြို့အတွင်း လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/285077 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ခမရ ၅၉၉၊ ခမရ ၅၉ဝ ကျရှုံးခြင်း<ref>{{Cite web |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့က စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း KNU ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/knu-seize-junta-base-12042023084129.html |access-date=2026-05-11 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || [[ဖာပွန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]]|| — || — || — || — || [[မြဝတီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[ကော့ကရိတ်မြို့|ကော့ကရိတ်]]|| — || — || — || — || [[ကော့ကရိတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၄ || [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] || — || — || — || — || [[လေးကေ့ကော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] || — || — || — || — || [[ကျိုက်ဒုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[သင်္ဃန်းညီနောင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|သင်္ဃန်းညီနောင်]]|| — || — || — || — || [[သင်္ဃန်းညီနောင်တိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[စုကလိမြို့|စုကလိ]]|| — || — || — || — || [[စုကလိမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-06-24 |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |url-status=dead }}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မယ်စဲ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] <ref>{{Cite web |last=အောင်အောင် |date=2024-03-28 |title=မယ်စဲ့မြို့ကို တပ်ပေါင်းစု ဘယ်လို သိမ်းခဲ့သလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/7547103.html |access-date=2026-05-12 |language=my}}</ref> |- | ၂ || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့|ဒီးမော့ဆို]]|| ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[ဖားဆောင်းမြို့|ဖားဆောင်း]]|| ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် ဖားဆောင်းမြို့အား ပြန်လည်တိုက်ခိုက် ထိန်းချုပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/80114 |access-date=2026-06-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>|| [[ဖားဆောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-02-14 |title=ရှားတောမြို့ကို ကရင်နီ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/02/14/89418/ |access-date=2026-05-12 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ရှားတောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၅ || [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |date=2023-11-12 |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crgpwzjrgz9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[နန်းမယ်ခုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]]|| [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[ရွာသစ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲ၊ မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်၊ ရွာသစ်မြို့၊ မော်ချီးမြို့နှင့်မယ်စဲ့မြို့နယ်တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက အပြီးသတ်ထိန်းချုပ်ရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/01/142323/ |access-date=2026-05-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=12 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412115823/https://yktnews.com/2024/01/142323/ |url-status=dead }}</ref> |- | ၇ || [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || {{font color|red|ထိန်းချုပ်ထားဆဲ}}|| — || [[မော်ချီးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]<ref>{{Cite web |title=အဖိုးတန်သတ္တုများထွက်ရှိသော မော်ချီးမြို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-103096 |access-date=2026-05-11 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁ || [[မောတောင်မြို့|မောတောင်]] || [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|KNU]] ပူးပေါင်းတပ် || ၁၄ နိုဝင်ဘာ၂၀၂၅ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၁၉ မေ ၂၀၂၆ || [[မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | တရုတ်ဖိအားနှင့် စစ်ရေးအခြေအနေကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မြို့များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆) |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | နောက်ဆုံးရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- | ၁ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-06-18 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ || တရုတ်ဖိအား |- | ၂ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ || တရုတ်ဖိအား |- | ၃ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || {{font color|green|စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်}}|| ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၅ || တရုတ်ဖိအား |} == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ| ]] [[Category:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] pq4nhjmucl7riez26suispi4kcfkvc1 0 289105 1051295 1042610 2026-09-02T19:14:06Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051295 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|title=IBM Granite|logo=IBM granite 2 cubes logo.svg|logo_size=170px|screenshot=Granite chatbot example screenshot.webp|screenshot_alt=A screenshot of an example of IBM Granite answer, describing Wikipedia in a thoughtful way|caption=Screenshot of an example of Granite answer describing [[Wikipedia]]|developer=[[IBM Research]]<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/stevemcdowell/2023/10/03/ibm-enables-industry-specific-ai-with-granite-foundation-models/|title=IBM's New Granite Foundation Models Enable Safe Enterprise AI|first=Steve|last=McDowell|website=Forbes}}</ref>|released={{start date and age|2023|11|7}}|genre={{ indented plainlist | *[[Multimodal learning|Multimodal]] *[[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] *အလိုအလျောက် အကြောင်းအရာဖန်တီးပေးနိုင်သော ကြိုတင်လေ့ကျင့်ထားသည့် AI မော်ဒယ် *ပင်မအခြေခံမော်ဒယ် }}|platform=[[IBM Watsonx]] (initially)<br />[[GitHub]]<br />[[Hugging Face]]<br />[[RHEL]] AI|license=[[Proprietary software|Proprietary]]<br />Code models: [[Open-source software|Open Source]] ([[Apache License|Apache 2.0]])<ref>{{Citation |title=ibm-granite/granite-code-models |date=2024-05-08 |url=https://github.com/ibm-granite/granite-code-models |access-date=2024-05-08 |publisher=IBM Granite}}</ref>|website={{URL|https://www.ibm.com/granite|ibm.com/granite}}}} '''IBM Granite''' သည် IBM ကုမ္ပဏီက တီထွင်ဖန်တီးထားသော decoder-only အမျိုးအစား AI အခြေခံမော်ဒယ် (foundation models) အစဉ်လိုက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=24 June 2024 |title=IBM Granite |url=https://www.ibm.com/granite |website=[[IBM]]}}</ref>IBM သည် ဤမော်ဒယ်အုပ်စုကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး<ref name="auto1">{{Cite web |last=Nirmal |first=Dinesh |date=September 7, 2023 |title=Building AI for business: IBM's Granite foundation models |url=https://www.ibm.com/blog/building-ai-for-business-ibms-granite-foundation-models |website=[[IBM]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 7, 2023 |title=IBM debuts Granite series of hardware-efficient language models |url=https://siliconangle.com/2023/09/07/ibm-debuts-granite-series-hardware-efficient-language-models/}}</ref>၊ နောက်ထပ် ၄ ရက်အကြာတွင် ကနဦးသုတေသနစာတမ်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=September 7, 2023 |title=IBM debuts Granite series of hardware-efficient language models |url=https://siliconangle.com/2023/09/07/ibm-debuts-granite-series-hardware-efficient-language-models/}}</ref> ပညာရှင်များသည် ဤမော်ဒယ်များကို အခြားမော်ဒယ်များနှင့်အတူ IBM ၏ ကလောက်ဒ်အခြေပြု (cloud-based) ဒေတာနှင့် generative AI ပလက်ဖောင်းဖြစ်သော Watsonx တွင် အသုံးပြုရန် ကနဦးက ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း<ref>{{Cite web |last=Fritts |first=Harold |date=2024-04-22 |title=IBM Adds Meta Llama 3 To watsonx, Expands AI Offerings |url=https://www.storagereview.com/news/ibm-adds-meta-llama-3-to-watsonx-expands-ai-offerings |access-date=2024-05-08 |website=StorageReview.com |language=en-US}}</ref>၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကုဒ်ရေးသားသည့်မော်ဒယ်အချို့၏ အရင်းခံကုဒ် (source code) များကို အများပြည်သူအတွက် လွတ်လပ်စွာ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-08 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-08 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref> Granite မော်ဒယ်များကို အင်တာနက်၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ သုတေသနစာတမ်းများ၊ ပရိုဂရမ်မင်းကုဒ် အချက်အလက်စုများ၊ ဥပဒေနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများထံမှ စိစစ်ရွေးချယ်ထားသော ဒေတာအစုများကို အသုံးပြု၍ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-08 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-08 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref> == အခြေခံမော်ဒယ်များ == '''အခြေခံမော်ဒယ် (Foundation model)''' ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းဆောင်တာ အမျိုးမျိုးတွင် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အချက်အလက်အမြောက်အမြားကို အကြီးအကျယ် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသော AI မော်ဒယ်ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=18 August 2021 |title=Introducing the Center for Research on Foundation Models (CRFM) |url=https://hai.stanford.edu/news/introducing-center-research-foundation-models-crfm |website=Stanford HAI}}</ref> Granite ၏ ပထမဆုံး အခြေခံမော်ဒယ်များမှာ Granite.13b.instruct နှင့် Granite.13b.chat တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏အမည်တွင် ပါဝင်သော "13b" ဆိုသည်မှာ ထိုစဉ်က အခြားမော်ဒယ်ကြီးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် နည်းပါးသော ပမာဏဖြစ်သည့် ပါရာမီတာ ၁၃ ဘီလီယံ ရှိခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ နောက်ပိုင်းထွက်ရှိလာသော မော်ဒယ်များတွင်မူ ပါရာမီတာ ပမာဏ ၃ ဘီလီယံမှ ၃၄ ဘီလီယံအထိ ကွဲပြားသွားကြသည်။<ref name="auto1" /><ref>{{Cite web |last=Pawar |first=Sahil |date=2023-09-11 |title=IBM Introduces Granite Series LLM Models for Watsonx Platform |url=https://analyticsdrift.com/ibm-introduces-granite-series-llm-models-for-watsonx-platform/ |access-date=2024-05-09 |website=Analytics Drift |language=en-US }}{{Dead link|date=September 2026 }}</ref> IBM သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် Granite Code မော်ဒယ်ပုံစံခွဲ ၄ မျိုး၏ အရင်းခံကုဒ် (source code) များကို Apache 2 လိုင်စင်အောက်တွင် ဖြန့်ချိပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Nine |first=Adrianna |date=May 7, 2024 |title=IBM Makes Granite AI Models Open-Source Under New InstructLab Platform |url=https://www.extremetech.com/computing/ibm-makes-granite-ai-models-open-source-under-new-instructlab-platform |work=[[ExtremeTech]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=IBM open-sources its Granite AI models - and they mean business |url=https://www.zdnet.com/article/ibm-open-sources-its-granite-ai-models-and-they-mean-business/ |access-date=2024-05-21 |website=ZDNET |language=en}}</ref> ၎င်းလိုင်စင်သည် ဆော့ဖ်ဝဲကို လုံးဝအခမဲ့အသုံးပြုခြင်း၊ ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းနှင့် ပြန်လည်မျှဝေခြင်းတို့ကို ခွင့်ပြုထားသည့် ပွင့်လင်းမြင်သာသော လိုင်စင်အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ၎င်းမော်ဒယ်များကို အများပြည်သူသုံးစွဲနိုင်ရန် Hugging Face ဝက်ဘ်ဆိုက်ပေါ်တွင် တင်ပေးထားသည်။ IBM ၏ ကိုယ်ပိုင်အစီရင်ခံစာအရ ပါရာမီတာပမာဏ အလားတူချင်း ရှိသည့် မော်ဒယ်များအနက် Granite 8b မော်ဒယ်သည် ကုဒ်ရေးသားခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းအများအပြားတွင် Llama 3 မော်ဒယ်ထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-09 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-09 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == * [[GPT-J (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[BLOOM (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[Jais (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[Minerva မီနာဗာ (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)|Minerva (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[DBRX (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[အိုလာမာ]] * [[VLLM]] == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />  == ပြင်ပလင့်များ == * [https://www.amazon.com/dp/9349888564] * * [[github:ibm-granite|GitHub page]] * [https://www.ibm.com/granite/playground/ IBM Granite Playground] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] p0l5f39xhwq70qmbwebh4sz3oy4064j 10 290692 1051282 1049999 2026-09-02T15:57:30Z Mkant00 135890 added negative numebr 1051282 wikitext text/x-wiki {{Sidebar with collapsible lists | name = ကိန်းစနစ်များ | title = [[ကိန်း|ကိန်းစနစ်များ]] | style = width: 18em; | image = | listclass = hlist | expanded = all | list1name = standard | list1title = စံ ကိန်းစနစ်များ | list1 = * [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ]] <math>\mathbb{N}</math> * [[အနုတ်ကိန်း|အနုတ်ကိန်းများ]] * [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] <math>\mathbb{Z}</math> * [[ရာရှင်နယ်ကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] <math>\mathbb{Q}</math> * [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] <math>\mathbb{R}</math> * [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]] <math>\mathbb{C}</math> | list2name = extended | list2title = တိုးချဲ့ ကိန်းစနစ်များ | list2 = * [[ဟိုက်ပါကွန်ပလက်စ်ကိန်းများ]] * [[ကွာတာနီယွန်များ]] <math>\mathbb{H}</math> * [[အော့တိုနီယွန်များ]] <math>\mathbb{O}</math> * [[p-အခြေခံကိန်းများ]] <math>\mathbb{Q}_p</math> | list3name = subsets | list3title = အက္ခရာသင်္ချာ ကိန်းအမျိုးအစားများ | list3 = * [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] <math>\bar{\mathbb{Q}}</math> * [[ကိန်းပြည့်ရင်း|ကိန်းပြည့်ရင်းများ]] * [[ကိန်းလွန်|ကိန်းလွန်များ]] * [[တည်ဆောက်နိုင်သော ကိန်းများ]] * [[တွက်ချက်နိုင်သောကိန်းများ]] | list4name = infinite | list4title = အနန္တ ကိန်းများ | list4 = * [[အော်ဒီနယ်|အော်ဒီနယ်များ]] * [[ကာဒီနယ်ကိန်း|ကာဒီနယ်ကိန်းများ]] * [[အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ]] | below = }}<noinclude> [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] </noinclude> 5wmbevwen1wripbec74cuqpzdnf9fh5 1 291005 1051321 1050545 2026-09-03T03:27:29Z Zawzawaungthwin 100038 စာသားအချို့ပယ်ဖျက် 1051321 wikitext text/x-wiki == အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ ဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်မှု == မင်္ဂလာပါ၊ [[အသုံးပြုသူ:နေမျိုးဇင်39|နေမျိုးဇင်39]] နှင့် [[အသုံးပြုသူ:U Nay Myo Zin|U Nay Myo Zin]] ခင်ဗျာ။ မိမိ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ သို့မဟုတ် မိမိနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေသော ဆောင်းပါးများကို ကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ခြင်းသည် ဝိကီပီးဒီးယား၏ အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ မူဝါဒနှင့် မညီညွတ်ပါ။အကယ်၍ ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်လိုပါက ဆောင်းပါး၏ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာ (Talk page) တွင် ခိုင်မာသော သတင်းရင်းမြစ် (Reliable sources) များနှင့်အတူ ပြင်ဆင်ပေးရန် တောင်းဆိုချက် တင်ပြပေးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အသိပေးအပ်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပါကြောင်း [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၆၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC)[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 8a55nwopxaw5hg3pn47a15hog3oow6t 0 291050 1051302 1050995 2026-09-02T23:47:58Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051302 wikitext text/x-wiki [[File:Nelumbo nucifera1romainguy.jpg|thumb|ကြာချည်ရက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် ပဒုမ္မာကြာ၏ အပွင့်နှင့် ရိုးတံ]] '''ကြာချည်''' သို့မဟုတ် '''ပိုးကြာချည်''' သည် ကြာရိုး၏ အမျှင်များမှ ထုတ်လုပ်ရရှိသည့် ချည်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကြာချည်ထုတ်လုပ်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[သေယမ်ရပ်မြို့]]တွင် များပြားစွာ ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။<ref name="Lotus Silk Farm">{{Cite web|title=Lotus silk farm|url=https://www.lotussilkfarm.com|access-date=2024-11-19}}</ref> [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]ရှိ အချို့သော အိမ်တွင်းလုပ်ငန်းအသေးစားများသည်လည်း ကြာချည်ထည်များကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။<ref name="businessinsider">{{Cite web|last=Floyd|first=Charlie|title=Lotus silk is one of the rarest fabrics in the world, but what makes it so expensive?|url=https://www.businessinsider.com/lotus-silk-most-expensive-fabrics-in-the-world-vietnam-2020-11|access-date=2021-01-05|website=Business Insider |date=November 16, 2020}}</ref><ref name="courthousenews">{{Cite web|date=2020-08-28|title=Fabric of Success: How 'Lotus Silk' Is Weaving Its Way Into Vietnam|url=https://www.courthousenews.com/fabric-of-success-how-lotus-silk-is-weaving-its-way-into-vietnam/|access-date=2021-01-05|website=Agence France-Presse|language=en-US}}</ref> ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ် များပြားခြင်းနှင့် လုပ်သားလိုအပ်မှုတို့ကြောင့် ကြာချည်မျှင်နှင့် ကြာချည်ထည်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဈေးအကြီးဆုံး ချည်ထည်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ကြာချည်ထုတ်လုပ်ရာတွင် [[ပဒုမ္မာကြာ]] အမျိုးအစားမှ ထုတ်လုပ်သည်။ ပဒုမ္မာကြာသည် ကြီးမား၍ ရနံ့သင်းပျံ့သည့် ပန်းရောင်အပွင့်များပွင့်သည့် ကြာအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။<ref name="businessinsider" /><ref>{{Cite web|last=Win|first=Lei Lei|title=Lotus weaving|url=https://encyclocraftsapr.com/lotus-weaving/|access-date=2021-01-06|website=The Encyclopedia of Crafts in WCC-Asia Pacific Region (EC-APR)|language=en-US|archive-date=4 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604105913/https://encyclocraftsapr.com/lotus-weaving/|url-status=dead}}</ref><ref name="theingi">{{Cite book |last1=Theingi Myint |url=https://themimu.info/sites/themimu.info/files/assessment_file_attachments/Final_Report_Lotus_Fiber_Study.pdf |title=Lotus Fiber Value Chain in Myanmar |last2=Khin Nyein San |last3=Aung Phyo |publisher=Regional BioTrade Project |year=2018}}</ref> [[File:DayChoTheHeSau.jpg|thumb|ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကြာချည်ပြုလုပ်ပုံကို သင်ကြားနေပုံ]] [[File:DetLuaSenBangmay.jpg|thumb|ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင်ကြာချည်ဖြင့် ရက်ကန်းရက်နေကြပုံ]] ==ကြာအရင်းအမြစ်== မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြာရိုးများကို နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ကန်များမှ ရရှိသည်။ ၎င်းကန်များတွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]ရှိ [[အင်းလေးကန်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ [[စွန်ရဲအင်း|စွန်ရဲကန်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သဲကုန်းမြို့]]ရှိ အင်းမကန်၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စလင်းမြို့]]ရှိ [[ဝက်သည်းကန် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော|ဝက်သည်းကန်]]နှင့် စလင်းကန်များ၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တန့်ဆည်မြို့]]ရှိ ကန်ထောင့်ကြီးကန်တို့ ပါဝင်သည်။<ref name="theingi" /> ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် ကြာရိုးအများစုကို Siem Reap မြို့ရှိ တွန်လီဆပ်ကန် (Tonle Sap lake)မှ ရယူသည်။<ref>{{Cite web |title=Life of Lotus farmer in Phnom Krom – Mekong Wonders |url=https://mekongwonders.org/life-of-lotus-farmer-in-phnom-krom/ |access-date=2024-09-12 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eco-Farm Crafts a Business out of Lotus Plants |url=https://cambodianess.com/article/eco-farm-crafts-a-business-out-of-lotus-plants |access-date=2024-09-12 |website=cambodianess.com |language=en}}</ref> ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကြာရိုးများသည် [[ဟနွိုင်းမြို့]]ရှိ ကန်ကြီးများမှ ရရှိသည်။{{Citation needed|date=November 2024}} ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:Lotus silk production.jpg|thumb|အင်းလေးကန်တွင် ကြာချည်ငင်နေသည့် အမျိုးသမီးတစ်ဦး]] ကြာချည်ရက်ကန်းလုပ်ငန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ အင်းလေးကန်တွင် အစပြုခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်အစောပိုင်းကာလများတွင် ကျိုင်းခန်ရွာရှိ "ဆာဦး" ဟု အမည်ရှိသည့် အင်းသားလူမျိုးအမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ကြာချည်ရက်ကန်းကို စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။ သူမသည် ပထမဆုံးအနေဖြင့် "ကြာသင်္ကန်း" ဟုခေါ်သည့် ကြာချည်မျှင်များဖြင့် ရက်လုပ်ထားသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ဝတ်ဆင်ရသည့် သင်္ကန်းကို ရက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal|last=Chaw Su Hlaing|date=2016|title=Lotus Robe in Kyaing Khan Village Innlay Lake, Shan State (South): An Anthropological Perspective|url=https://www.dagonuniversity.edu.mm/wp-content/uploads/2017/04/10-Anthropology-1.pdf|journal=Dagon University Research Journal|volume=7|pages=91–102}}</ref><ref name="theingi" /> ထိုသင်္ကန်းကို ဒေသရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်း၏ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်နှင့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သမိုင်းကြောင်းရှည်ကြာကာလကပင် ရိုးရာနည်းအတိုင်း သင်္ကန်းရက်လုပ်သည့်ဓလေ့သည် အမြစ်တွယ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ [[တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်]]ကာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သင်္ကန်းရက်ပြိုင်ပွဲများကို နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ဘုရားစေတီပုထိုးများတွင် ကျင်းပကြသည်။ ဒေါ်ဆာဦး ဆုံးပါးပြီးနောက်တွင် ကြာချည်လုပ်ငန်းသည် ရပ်တန့်ခဲ့သွားခဲ့သော်လည်း သူ၏အမျိုးများဖြစ်သည့် ထွန်းရီနှင့် အုန်းကြည်တို့နှစ်ဦးသည် လုပ်ငန်းကို ပြန်လည်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ဦးသည် ဤလုပ်ငန်းကို ခေတ်မီလာစေရန်နှင့် စနစ်တကျဖြစ်လာစေရန် စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="theingi" /> ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဟနွိုင်းမြို့အနီးရှိ ယက္ကသမား Phan Thi Thuan သည် ကြာချည်ရက်ကန်းလုပ်ငန်းကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် လုပ်ငန်းကို အောင်မြင်စွာလည်ပတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ကြာချည်ကိုလည်း ရက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၂၅ ကီလိုဂရမ်အလေးချိန်ရှိသည့် ကြာချည်ထည်ရရှိရန် ကြာရိုးတန်ချိန် ၁၀၀ ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="courthousenews" /> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်]]မှ Bijiyashanti Tongbram သည် လော့တက်ကန် (Loktak Lake) မှ ရရှိသည့် ကြာရိုးများကို အသုံးပြုကာ ကြာချည်ထည်ကို ရက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=November 6, 2020 |title=Clothes made from lotus Stem Fibers {{!}} Bijiyashanti Tongbram from Manipur; Prakriti |url=https://www.prakati.in/clothes-made-from-lotus-stem-fibers-bijiyashanti-tongbram-from-manipur/}}</ref> ==အသုံးပြုမှု== [[File:2016 Rangun, Pagoda Szwedagon (094).jpg|thumb|ရွှေတိဂုံစေတီတော်တွင် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ၌ ကြာသင်္ကန်းကပ်လှူထားပုံ]] [[File:KhanChoangLuaSen.jpg|thumb|ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသည့် ကြာချည်ဖြင့်ရက်လုပ်ထားသည့် တဘက်]] ကြာချည်ကို ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများနှင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များအတွက် ကပ်လှူရန် သင်္ကန်းအဖြစ် စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင်မူ အမျိုးမျိုးသော အဝတ်အစားများများ ပြလုပ်ကာ အသုံးပြုနေကြပြီ ဖြစ်သည်။.<ref name="theingi" /> ဇိမ်ခံပစ္စည်းထုတ်လုပ်သည့်ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် Loro Piana သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကြာချည်များကို တင်သွားကာ ဂျာကင်အဝတ်အထည်များနှင့် အခြားအဝတ်အမျိုးအစားများကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကတည်းက ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news|last=Binkley|first=Christina|date=2010-11-03|title=New Luxury Frontier: A $5,600 Lotus Jacket|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703506904575592441000440092|access-date=2021-01-06|issn=0099-9660}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု]] 2ml720m9em7n5nq00y8c9mxi41p21ai 0 291140 1051319 1051212 2026-09-03T02:20:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1051319 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山形県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山形県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamagata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = Evening twilight in Ginzan Onsen town January 2022 A.jpg | caption1 = [[Ginzan Onsen]] | image2 = Risshaku-ji Kaisan-do 201706b.jpg | caption2 = [[Yama-dera]] | image3 = Zao snow monsters.jpg | caption3 = Snow monsters of [[Mount Zaō]] | image4 = Five tier pagoda at Mt. Haguro 2006-10-29.jpg | caption4 = [[Mount Haguro]] | image5 = Kamo Aquarium Water tank.jpg | caption5 = [[Kamo Aquarium]] }} | image_flag = Flag of Yamagata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Yamagata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 06 Yamagata_prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Tōhoku region|Tōhoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Yamagata, Yamagata|Yamagata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 8 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 35 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Mieko Yoshimura]] | area_total_km2 = 9325.15 | area_water_percent = 0.02 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|9th]] | population_footnotes = | population_total = 994537 | population_as_of = April 1, 2026 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|35th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 4,340 billion<br />[[US$]] 32.1 billion (2022) | iso_code = JP-06 | website = {{URL|http://www.pref.yamagata.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Mandarin duck]] (''Aix&nbsp;galericulata'') | fish = [[Oncorhynchus masou|Cherry salmon]] (''Oncorhynchus&nbsp;masou'') | flower = [[Safflower]] (''Carthamus&nbsp;tinctorius'') | tree = [[Cherry]] }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = [[Nairiku dialect|Nairiku]]・Shōnai | anthem = [[:ja:最上川 (曲)|Mogami gawa]] }} '''ယမဂတခရိုင်''' (山形県, Yamagata-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုးဟိုခု ဒေသ|တိုးဟိုခုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ လူဦးရေ ၁,၀၀၅,၉၂၆ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ ဧရိယာသည် ၉,၃၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃,၆၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[အခိတခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိယဂိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamagata prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', pp. 1038-1039|page=1038}}; "Tōhoku" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 970|page=970}}</ref> ယမဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဆွတ်ရုအိုခမြို့၊ ဆခတမြိုု့နှင့် ယောနဲဇဝမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်ကမ်းရိုးတန်း၏ ဂျပန်အနောက်ပိုင်းပင်လယ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>Nussbaum, "Yamagata" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 1038|page=1038}}</ref> ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ခရိုင်များသည် တောင်တန်းများစွာ တည်ရှိနေသည့် ဒေသများ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမဂတခရိုင်သည် အခိတခရိုင်နှင့်အတူ ရှေးခေတ်ကာလ ဒဲဝပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်အစိတ်အပိုင်းတစ်ဝက်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ယမဂတခရိုင်တွင် ဒဲဝတောင်သုံးလုံး ရှိသည်။ ၎င်းတောင်သုံးလုံဂတွင် ဟဂုရိုငါးထပ်ဘုရားရှိသည်။ ဤဘုရားကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံ့ရတနာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yamagata-ken géolocalisation relief.svg|thumb|ယမဂတခရိုင်၏ မြေပုံ]] ယမဂတခရိုင်သည် [[တိုးဟိုခု ဒေသ|တိုးဟိုခုဒေသ]]၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ပုံစံဖြင့် တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိယဂိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[အခိတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ထိုထိစပ်နေသည့် နယ်နိမိတ်များသည် တောင်များဖြင့် ကာရံထားသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အလယ်ပိုင်းရှိ လွင်ပြင်သည် ခရိုင်၏ လူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်ရာနေရာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ဧရိယာ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ချောခိုင်း၊ ခုရိခိုမ၊ ဇအိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ဂေါ့ရှောဇန်၊ ခဘုဆန်၊ ခန်းနန်း၊ မိုဂမိဂဝ၊ ရှောနိုင်းခိုင်းဟင်းနှင့် တန်းဒိုးခိုးဂန်းခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |script-title=ja:自然公園都道府県別面積総括 |trans-title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |language=ja |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=31 March 2020 |access-date=22 September 2020}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ယမဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမဂတခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ class="nowrap" | မြို့များစာရင်း ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashine Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Higashine]] |東根市 |207.17 |47,910 |231.26 |[[File:Higashine in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kaminoyama Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kaminoyama]] |上山市 |240.93 |29,974 |124.41 |[[File:Kaminoyama in Yamagata Prefecture Ja.svg|90x90px]] |- |[[File:Flag of Murayama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Murayama, Yamagata|Murayama]] |村山市 |196.98 |23,643 |120.03 |[[File:Murayama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nagai, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagai, Yamagata|Nagai]] |長井市 |214.67 |26,466 |123.29 |[[File:Nagai in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nanyo, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]] |南陽市 |160.52 |31,112 |193.82 |[[File:Nanyo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Obanazawa Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Obanazawa]] |尾花沢市 |373.32 |15,237 |40.81 |[[File:Obanazawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sagae, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sagae]] |寒河江市 |139.03 |40,131 |288.65 |[[File:Sagae in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sakata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sakata, Yamagata|Sakata]] |酒田市 |602.97 |99,341 |164.75 |[[File:Sakata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shinjō, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shinjō, Yamagata|Shinjō]] |新庄市 |223.08 |34,937 |156.61 |[[File:Shinjo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tendo Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tendō, Yamagata|Tendō]] |天童市 |113.01 |61,947 |548.16 |[[File:Tendo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tsuruoka, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuruoka]] |鶴岡市 |1,311.53 |125,389 |95.61 |[[File:Tsuruoka in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yamagata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yamagata, Yamagata|Yamagata]] (capital) |山形市 |381.58 |248,772 |651.95 |[[File:Yamagata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yonezawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]] |米沢市 |548.51 |81,707 |148.96 |[[File:Yonezawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== <!-- template:Yamagata refers to the above header --> ယမဂတခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ class="nowrap" | မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများစာရင်း ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Asahi, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Asahi, Yamagata (Nishimurayama)|Asahi]] |朝日町 |196.73 |7,020 |35.68 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Asahi in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Funagata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Funagata, Yamagata|Funagata]] |舟形町 |119.03 |5,101 |42.85 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Funagata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Iide, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Iide, Yamagata|Iide]] |飯豊町 |329.6 |6,970 |21.14 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Iide in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kahoku, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kahoku, Yamagata|Kahoku]] |河北町 |52.38 |18,301 |349.39 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Kahoku in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kaneyama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kaneyama, Yamagata|Kaneyama]] |金山町 |161.79 |5,205 |32.17 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Kaneyama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kawanishi, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kawanishi, Yamagata|Kawanishi]] |川西町 |166.46 |14,967 |89.91 |[[Higashiokitama District, Yamagata|Higashiokitama District]] |Town |[[File:Kawanishi in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mamurogawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mamurogawa]] |真室川町 |374.29 |7,506 |20.05 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Mamurogawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mikawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mikawa, Yamagata|Mikawa]] |三川町 |33.22 |7,562 |227.63 |[[Higashitagawa District, Yamagata|Higashitagawa District]] |Town |[[File:Mikawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mogami, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mogami, Yamagata|Mogami]] |最上町 |330.27 |8,442 |25.56 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Mogami in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nakayama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nakayama, Yamagata|Nakayama]] |中山町 |31.23 |11,153 |357.12 |[[Higashimurayama District, Yamagata|Higashimurayama District]] |Town |[[File:Nakayama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nishikawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nishikawa, Yamagata|Nishikawa]] |西川町 |393.19 |5,225 |13.29 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Nishikawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oe, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōe, Yamagata|Ōe]] |大江町 |153.92 |7,894 |51.29 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Oe in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oguni, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Oguni, Yamagata|Oguni]] |小国町 |737.56 |7,376 |10.00 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Oguni in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oishida Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōishida]] |大石田町 |79.54 |6,945 |87.31 |[[Kitamurayama District, Yamagata|Kitamurayama District]] |Town |[[File:Oishida in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Okura, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōkura, Yamagata|Ōkura]] |大蔵村 |211.59 |3,044 |14.39 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Okura in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sakegawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sakegawa, Yamagata|Sakegawa]] |鮭川村 |122.14 |4,132 |33.83 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Sakegawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shirataka, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shirataka]] |白鷹町 |157.74 |13,482 |85.47 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Shirataka in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shonai, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shōnai, Yamagata|Shōnai]] |庄内町 |249.17 |20,940 |84.04 |[[Higashitagawa District, Yamagata|Higashitagawa District]] |Town |[[File:Shonai in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Takahata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Takahata, Yamagata|Takahata]] |高畠町 |180.26 |23,367 |129.63 |[[Higashiokitama District, Yamagata|Higashiokitama District]] |Town |[[File:Takahata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tozawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tozawa, Yamagata|Tozawa]] |戸沢村 |261.31 |4,431 |16.96 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Tozawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yamanobe, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanobe, Yamagata|Yamanobe]] |山辺町 |61.36 |14,147 |230.56 |[[Higashimurayama District, Yamagata|Higashimurayama District]] |Town |[[File:Yamanobe in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yuza Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yuza]] |遊佐町 |208.39 |13,615 |65.33 |[[Akumi District, Yamagata|Akumi District]] |Town |[[File:Yuza in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ယမဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] t4ach3p5selex0v8kya97epno3vepr4 1051320 1051319 2026-09-03T02:21:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1051320 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山形県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山形県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamagata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = Evening twilight in Ginzan Onsen town January 2022 A.jpg | caption1 = [[Ginzan Onsen]] | image2 = Risshaku-ji Kaisan-do 201706b.jpg | caption2 = [[Yama-dera]] | image3 = Zao snow monsters.jpg | caption3 = Snow monsters of [[Mount Zaō]] | image4 = Five tier pagoda at Mt. Haguro 2006-10-29.jpg | caption4 = [[Mount Haguro]] | image5 = Kamo Aquarium Water tank.jpg | caption5 = [[Kamo Aquarium]] }} | image_flag = Flag of Yamagata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Yamagata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 06 Yamagata_prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Tōhoku region|Tōhoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Yamagata, Yamagata|Yamagata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 8 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 35 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Mieko Yoshimura]] | area_total_km2 = 9325.15 | area_water_percent = 0.02 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|9th]] | population_footnotes = | population_total = 994537 | population_as_of = April 1, 2026 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|35th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 4,340 billion<br />[[US$]] 32.1 billion (2022) | iso_code = JP-06 | website = {{URL|http://www.pref.yamagata.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Mandarin duck]] (''Aix&nbsp;galericulata'') | fish = [[Oncorhynchus masou|Cherry salmon]] (''Oncorhynchus&nbsp;masou'') | flower = [[Safflower]] (''Carthamus&nbsp;tinctorius'') | tree = [[Cherry]] }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = [[Nairiku dialect|Nairiku]]・Shōnai | anthem = [[:ja:最上川 (曲)|Mogami gawa]] }} '''ယမဂတခရိုင်''' (山形県, Yamagata-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုးဟိုခု ဒေသ|တိုးဟိုခုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ လူဦးရေ ၁,၀၀၅,၉၂၆ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ ဧရိယာသည် ၉,၃၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃,၆၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[အခိတခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိယဂိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamagata prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', pp. 1038-1039|page=1038}}; "Tōhoku" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 970|page=970}}</ref> ယမဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဆွတ်ရုအိုခမြို့၊ ဆခတမြိုု့နှင့် ယောနဲဇဝမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်ကမ်းရိုးတန်း၏ ဂျပန်အနောက်ပိုင်းပင်လယ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>Nussbaum, "Yamagata" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 1038|page=1038}}</ref> ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ခရိုင်များသည် တောင်တန်းများစွာ တည်ရှိနေသည့် ဒေသများ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမဂတခရိုင်သည် အခိတခရိုင်နှင့်အတူ ရှေးခေတ်ကာလ ဒဲဝပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်အစိတ်အပိုင်းတစ်ဝက်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ယမဂတခရိုင်တွင် ဒဲဝတောင်သုံးလုံး ရှိသည်။ ၎င်းတောင်သုံးလုံဂတွင် ဟဂုရိုငါးထပ်ဘုရားရှိသည်။ ဤဘုရားကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံ့ရတနာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yamagata-ken géolocalisation relief.svg|thumb|ယမဂတခရိုင်၏ မြေပုံ]] ယမဂတခရိုင်သည် [[တိုးဟိုခု ဒေသ|တိုးဟိုခုဒေသ]]၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ပုံစံဖြင့် တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိယဂိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[အခိတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ထိုထိစပ်နေသည့် နယ်နိမိတ်များသည် တောင်များဖြင့် ကာရံထားသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အလယ်ပိုင်းရှိ လွင်ပြင်သည် ခရိုင်၏ လူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်ရာနေရာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ဧရိယာ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ချောခိုင်း၊ ခုရိခိုမ၊ ဇအိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ဂေါ့ရှောဇန်၊ ခဘုဆန်၊ ခန်းနန်း၊ မိုဂမိဂဝ၊ ရှောနိုင်းခိုင်းဟင်းနှင့် တန်းဒိုးခိုးဂန်းခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |script-title=ja:自然公園都道府県別面積総括 |trans-title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |language=ja |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=31 March 2020 |access-date=22 September 2020}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ယမဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမဂတခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ class="nowrap" | မြို့များစာရင်း ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashine Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Higashine]] |東根市 |207.17 |47,910 |231.26 |[[File:Higashine in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kaminoyama Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kaminoyama]] |上山市 |240.93 |29,974 |124.41 |[[File:Kaminoyama in Yamagata Prefecture Ja.svg|90x90px]] |- |[[File:Flag of Murayama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Murayama, Yamagata|Murayama]] |村山市 |196.98 |23,643 |120.03 |[[File:Murayama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nagai, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagai, Yamagata|Nagai]] |長井市 |214.67 |26,466 |123.29 |[[File:Nagai in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nanyo, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]] |南陽市 |160.52 |31,112 |193.82 |[[File:Nanyo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Obanazawa Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Obanazawa]] |尾花沢市 |373.32 |15,237 |40.81 |[[File:Obanazawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sagae, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sagae]] |寒河江市 |139.03 |40,131 |288.65 |[[File:Sagae in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sakata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sakata, Yamagata|Sakata]] |酒田市 |602.97 |99,341 |164.75 |[[File:Sakata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shinjō, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shinjō, Yamagata|Shinjō]] |新庄市 |223.08 |34,937 |156.61 |[[File:Shinjo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tendo Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tendō, Yamagata|Tendō]] |天童市 |113.01 |61,947 |548.16 |[[File:Tendo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tsuruoka, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuruoka]] |鶴岡市 |1,311.53 |125,389 |95.61 |[[File:Tsuruoka in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yamagata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yamagata, Yamagata|Yamagata]] (capital) |山形市 |381.58 |248,772 |651.95 |[[File:Yamagata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yonezawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]] |米沢市 |548.51 |81,707 |148.96 |[[File:Yonezawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== <!-- template:Yamagata refers to the above header --> ယမဂတခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ class="nowrap" | မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများစာရင်း ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Asahi, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Asahi, Yamagata (Nishimurayama)|Asahi]] |朝日町 |196.73 |7,020 |35.68 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Asahi in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Funagata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Funagata, Yamagata|Funagata]] |舟形町 |119.03 |5,101 |42.85 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Funagata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Iide, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Iide, Yamagata|Iide]] |飯豊町 |329.6 |6,970 |21.14 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Iide in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kahoku, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kahoku, Yamagata|Kahoku]] |河北町 |52.38 |18,301 |349.39 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Kahoku in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kaneyama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kaneyama, Yamagata|Kaneyama]] |金山町 |161.79 |5,205 |32.17 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Kaneyama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kawanishi, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kawanishi, Yamagata|Kawanishi]] |川西町 |166.46 |14,967 |89.91 |[[Higashiokitama District, Yamagata|Higashiokitama District]] |Town |[[File:Kawanishi in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mamurogawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mamurogawa]] |真室川町 |374.29 |7,506 |20.05 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Mamurogawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mikawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mikawa, Yamagata|Mikawa]] |三川町 |33.22 |7,562 |227.63 |[[Higashitagawa District, Yamagata|Higashitagawa District]] |Town |[[File:Mikawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mogami, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mogami, Yamagata|Mogami]] |最上町 |330.27 |8,442 |25.56 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Mogami in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nakayama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nakayama, Yamagata|Nakayama]] |中山町 |31.23 |11,153 |357.12 |[[Higashimurayama District, Yamagata|Higashimurayama District]] |Town |[[File:Nakayama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nishikawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nishikawa, Yamagata|Nishikawa]] |西川町 |393.19 |5,225 |13.29 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Nishikawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oe, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōe, Yamagata|Ōe]] |大江町 |153.92 |7,894 |51.29 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Oe in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oguni, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Oguni, Yamagata|Oguni]] |小国町 |737.56 |7,376 |10.00 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Oguni in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oishida Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōishida]] |大石田町 |79.54 |6,945 |87.31 |[[Kitamurayama District, Yamagata|Kitamurayama District]] |Town |[[File:Oishida in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Okura, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōkura, Yamagata|Ōkura]] |大蔵村 |211.59 |3,044 |14.39 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Okura in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sakegawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sakegawa, Yamagata|Sakegawa]] |鮭川村 |122.14 |4,132 |33.83 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Sakegawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shirataka, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shirataka]] |白鷹町 |157.74 |13,482 |85.47 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Shirataka in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shonai, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shōnai, Yamagata|Shōnai]] |庄内町 |249.17 |20,940 |84.04 |[[Higashitagawa District, Yamagata|Higashitagawa District]] |Town |[[File:Shonai in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Takahata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Takahata, Yamagata|Takahata]] |高畠町 |180.26 |23,367 |129.63 |[[Higashiokitama District, Yamagata|Higashiokitama District]] |Town |[[File:Takahata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tozawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tozawa, Yamagata|Tozawa]] |戸沢村 |261.31 |4,431 |16.96 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Tozawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yamanobe, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanobe, Yamagata|Yamanobe]] |山辺町 |61.36 |14,147 |230.56 |[[Higashimurayama District, Yamagata|Higashimurayama District]] |Town |[[File:Yamanobe in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yuza Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yuza]] |遊佐町 |208.39 |13,615 |65.33 |[[Akumi District, Yamagata|Akumi District]] |Town |[[File:Yuza in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ယမဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ရာသီဥတု== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] e9q548buk2gzasimfqze8uc3oi3rl82 1051333 1051320 2026-09-03T07:11:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရာသီဥတု */ 1051333 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山形県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山形県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamagata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = Evening twilight in Ginzan Onsen town January 2022 A.jpg | caption1 = [[Ginzan Onsen]] | image2 = Risshaku-ji Kaisan-do 201706b.jpg | caption2 = [[Yama-dera]] | image3 = Zao snow monsters.jpg | caption3 = Snow monsters of [[Mount Zaō]] | image4 = Five tier pagoda at Mt. Haguro 2006-10-29.jpg | caption4 = [[Mount Haguro]] | image5 = Kamo Aquarium Water tank.jpg | caption5 = [[Kamo Aquarium]] }} | image_flag = Flag of Yamagata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Yamagata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 06 Yamagata_prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Tōhoku region|Tōhoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Yamagata, Yamagata|Yamagata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 8 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 35 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Mieko Yoshimura]] | area_total_km2 = 9325.15 | area_water_percent = 0.02 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|9th]] | population_footnotes = | population_total = 994537 | population_as_of = April 1, 2026 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|35th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 4,340 billion<br />[[US$]] 32.1 billion (2022) | iso_code = JP-06 | website = {{URL|http://www.pref.yamagata.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Mandarin duck]] (''Aix&nbsp;galericulata'') | fish = [[Oncorhynchus masou|Cherry salmon]] (''Oncorhynchus&nbsp;masou'') | flower = [[Safflower]] (''Carthamus&nbsp;tinctorius'') | tree = [[Cherry]] }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = [[Nairiku dialect|Nairiku]]・Shōnai | anthem = [[:ja:最上川 (曲)|Mogami gawa]] }} '''ယမဂတခရိုင်''' (山形県, Yamagata-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုးဟိုခု ဒေသ|တိုးဟိုခုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ လူဦးရေ ၁,၀၀၅,၉၂၆ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ ဧရိယာသည် ၉,၃၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃,၆၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[အခိတခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိယဂိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamagata prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', pp. 1038-1039|page=1038}}; "Tōhoku" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 970|page=970}}</ref> ယမဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဆွတ်ရုအိုခမြို့၊ ဆခတမြိုု့နှင့် ယောနဲဇဝမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်ကမ်းရိုးတန်း၏ ဂျပန်အနောက်ပိုင်းပင်လယ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>Nussbaum, "Yamagata" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 1038|page=1038}}</ref> ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ခရိုင်များသည် တောင်တန်းများစွာ တည်ရှိနေသည့် ဒေသများ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမဂတခရိုင်သည် အခိတခရိုင်နှင့်အတူ ရှေးခေတ်ကာလ ဒဲဝပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်အစိတ်အပိုင်းတစ်ဝက်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ယမဂတခရိုင်တွင် ဒဲဝတောင်သုံးလုံး ရှိသည်။ ၎င်းတောင်သုံးလုံဂတွင် ဟဂုရိုငါးထပ်ဘုရားရှိသည်။ ဤဘုရားကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံ့ရတနာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yamagata-ken géolocalisation relief.svg|thumb|ယမဂတခရိုင်၏ မြေပုံ]] ယမဂတခရိုင်သည် [[တိုးဟိုခု ဒေသ|တိုးဟိုခုဒေသ]]၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ပုံစံဖြင့် တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိယဂိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[အခိတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ထိုထိစပ်နေသည့် နယ်နိမိတ်များသည် တောင်များဖြင့် ကာရံထားသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အလယ်ပိုင်းရှိ လွင်ပြင်သည် ခရိုင်၏ လူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်ရာနေရာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ဧရိယာ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ချောခိုင်း၊ ခုရိခိုမ၊ ဇအိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ဂေါ့ရှောဇန်၊ ခဘုဆန်၊ ခန်းနန်း၊ မိုဂမိဂဝ၊ ရှောနိုင်းခိုင်းဟင်းနှင့် တန်းဒိုးခိုးဂန်းခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |script-title=ja:自然公園都道府県別面積総括 |trans-title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |language=ja |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=31 March 2020 |access-date=22 September 2020}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ယမဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမဂတခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ class="nowrap" | မြို့များစာရင်း ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashine Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Higashine]] |東根市 |207.17 |47,910 |231.26 |[[File:Higashine in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kaminoyama Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kaminoyama]] |上山市 |240.93 |29,974 |124.41 |[[File:Kaminoyama in Yamagata Prefecture Ja.svg|90x90px]] |- |[[File:Flag of Murayama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Murayama, Yamagata|Murayama]] |村山市 |196.98 |23,643 |120.03 |[[File:Murayama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nagai, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagai, Yamagata|Nagai]] |長井市 |214.67 |26,466 |123.29 |[[File:Nagai in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nanyo, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]] |南陽市 |160.52 |31,112 |193.82 |[[File:Nanyo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Obanazawa Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Obanazawa]] |尾花沢市 |373.32 |15,237 |40.81 |[[File:Obanazawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sagae, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sagae]] |寒河江市 |139.03 |40,131 |288.65 |[[File:Sagae in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sakata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sakata, Yamagata|Sakata]] |酒田市 |602.97 |99,341 |164.75 |[[File:Sakata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shinjō, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shinjō, Yamagata|Shinjō]] |新庄市 |223.08 |34,937 |156.61 |[[File:Shinjo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tendo Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tendō, Yamagata|Tendō]] |天童市 |113.01 |61,947 |548.16 |[[File:Tendo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tsuruoka, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuruoka]] |鶴岡市 |1,311.53 |125,389 |95.61 |[[File:Tsuruoka in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yamagata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yamagata, Yamagata|Yamagata]] (capital) |山形市 |381.58 |248,772 |651.95 |[[File:Yamagata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yonezawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]] |米沢市 |548.51 |81,707 |148.96 |[[File:Yonezawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== <!-- template:Yamagata refers to the above header --> ယမဂတခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ class="nowrap" | မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများစာရင်း ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Asahi, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Asahi, Yamagata (Nishimurayama)|Asahi]] |朝日町 |196.73 |7,020 |35.68 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Asahi in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Funagata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Funagata, Yamagata|Funagata]] |舟形町 |119.03 |5,101 |42.85 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Funagata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Iide, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Iide, Yamagata|Iide]] |飯豊町 |329.6 |6,970 |21.14 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Iide in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kahoku, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kahoku, Yamagata|Kahoku]] |河北町 |52.38 |18,301 |349.39 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Kahoku in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kaneyama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kaneyama, Yamagata|Kaneyama]] |金山町 |161.79 |5,205 |32.17 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Kaneyama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kawanishi, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kawanishi, Yamagata|Kawanishi]] |川西町 |166.46 |14,967 |89.91 |[[Higashiokitama District, Yamagata|Higashiokitama District]] |Town |[[File:Kawanishi in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mamurogawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mamurogawa]] |真室川町 |374.29 |7,506 |20.05 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Mamurogawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mikawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mikawa, Yamagata|Mikawa]] |三川町 |33.22 |7,562 |227.63 |[[Higashitagawa District, Yamagata|Higashitagawa District]] |Town |[[File:Mikawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mogami, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mogami, Yamagata|Mogami]] |最上町 |330.27 |8,442 |25.56 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Mogami in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nakayama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nakayama, Yamagata|Nakayama]] |中山町 |31.23 |11,153 |357.12 |[[Higashimurayama District, Yamagata|Higashimurayama District]] |Town |[[File:Nakayama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nishikawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nishikawa, Yamagata|Nishikawa]] |西川町 |393.19 |5,225 |13.29 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Nishikawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oe, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōe, Yamagata|Ōe]] |大江町 |153.92 |7,894 |51.29 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Oe in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oguni, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Oguni, Yamagata|Oguni]] |小国町 |737.56 |7,376 |10.00 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Oguni in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oishida Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōishida]] |大石田町 |79.54 |6,945 |87.31 |[[Kitamurayama District, Yamagata|Kitamurayama District]] |Town |[[File:Oishida in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Okura, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōkura, Yamagata|Ōkura]] |大蔵村 |211.59 |3,044 |14.39 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Okura in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sakegawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sakegawa, Yamagata|Sakegawa]] |鮭川村 |122.14 |4,132 |33.83 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Sakegawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shirataka, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shirataka]] |白鷹町 |157.74 |13,482 |85.47 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Shirataka in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shonai, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shōnai, Yamagata|Shōnai]] |庄内町 |249.17 |20,940 |84.04 |[[Higashitagawa District, Yamagata|Higashitagawa District]] |Town |[[File:Shonai in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Takahata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Takahata, Yamagata|Takahata]] |高畠町 |180.26 |23,367 |129.63 |[[Higashiokitama District, Yamagata|Higashiokitama District]] |Town |[[File:Takahata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tozawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tozawa, Yamagata|Tozawa]] |戸沢村 |261.31 |4,431 |16.96 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Tozawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yamanobe, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanobe, Yamagata|Yamanobe]] |山辺町 |61.36 |14,147 |230.56 |[[Higashimurayama District, Yamagata|Higashimurayama District]] |Town |[[File:Yamanobe in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yuza Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yuza]] |遊佐町 |208.39 |13,615 |65.33 |[[Akumi District, Yamagata|Akumi District]] |Town |[[File:Yuza in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ယမဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ရာသီဥတု== ယမဂတခရိုင်သည် ရှည်လျား၊ ပူပြင်း၍ စိုထိုင်းသည့် နွေရာသီဥတုနှင့် နှင်းကျသည့် ရှည်လျားသည့်ဆောင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေဦးရာသီနှင့် ဆောင်းဦးရာသီနှစ်ခုစလုံးသည် တိုတောင်းသည်။ ==စီးပွားရေး== ယမဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ချယ်ရီသီးနှင့် သစ်တော်သီး အများဆုံး ထုတ်လုပ်စိုက်ပျိုးသည့် ခရိုင် ဖြစ်သည်။ စပျစ်သီး၊ ပန်းသီး၊ မက်မွန်သီး၊ ဖရဲသီး၊ သခွားမသီး စသည်တို့လည်း အရေအတွက်များစွာ ထွက်ရှိသည်။ ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Yamagata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|250x250px|ယမဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ၂၀၂၀ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမဂတခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၁,၀၆၈,၀၂၇ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၁၀.၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၁၅ နှစ်အောက်၊ ၅၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၁၅ နှစ်နှင့် ၆၄ နှစ်အကြား၊ ၃၅.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်၊ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၆၅ နှစ်မှ ၇၄ နှစ်၊ ၁၉.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၇၅ နှစ်နှင့်အထက် ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြသည်။<ref>{{Cite web|date=October 1, 2024|title=Current Population Estimates as of October 1, 2024|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/2024np/index.html}}</ref> ယမဂတခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အကြီးမားဆုံးသောပမာဏဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=October 1, 2020|title=Statistics Bureau of Japan|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ယမဂတခရိုင်အစိုးရသည် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၁ သန်းအောက်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤအရေအတွက်သည် ၁၉၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းများအရ ခရိုင်၏ အနိမ့်ဆုံးအဆင့် လူဦးရေနိမ့်ကျသွားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |script-title=ja: 山形県の人口100万人割れ、1920年以来105年ぶり…100万人未満は12県に |trans-title=Yamagata Prefecture's population falls below 1 million for the first time in 105 years since 1920...12 prefectures now have populations below 1 million |url=https://www.yomiuri.co.jp/national/20250530-OYT1T50092/ |website=[[Yomiuri Shimbun]]|date=30 May 2025 |access-date=4 June 2025 |archive-date=2 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602044144/https://www.yomiuri.co.jp/national/20250530-OYT1T50092/ |url-status=live }}</ref> {{Historical populations |align = center|cols=2 |source = [[Statistics Bureau (Japan)|Statistics Bureau]] [http://www.e-stat.go.jp/SG1/estat/GL02100104.do?tocd=00200521 ] | 1890 | 742,600 | 1920 | 968,925 | 1925 | 1,027,297 | 1930 | 1,080,034 | 1935 | 1,116,822 | 1940 | 1,118,153 | 1947 | 1,335,653 | 1950 | 1,357,347 | 1955 | 1,353,649 | 1960 | 1,320,664 | 1965 | 1,263,103 | 1970 | 1,225,618 | 1975 | 1,220,302 | 1980 | 1,251,917 | 1985 | 1,261,662 | 1990 | 1,258,390 | 1995 | 1,256,958 | 2000 | 1,244,147 | 2005 | 1,216,181 | 2010 | 1,168,924 | 2015 | 1,123,891 | 2020 | 1,068,027 | footnote = }} ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ===လေဆိပ်များ=== * [[ရှောနိုင်းလေဆိပ်]] (တိုကျို၊ အိုဆာကာ၊ ဆပ်ပိုရိုသို့ [[All Nippon Airways]] ဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။) * [[ယမဂတလေဆိပ်]] (တိုကျို၊ အိုဆာကာ၊ နဂိုယ၊ ဆပ်ပိုရိုသို့ [[Japan Airlines]]ဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။) ===ရထားလမ်း=== {{Div col}} *[[Aterazawa Line]] *[[Flower Nagai Line]] *[[Ōu Main Line]] *[[Rikuu East Line]] *[[Rikuu West Line]] *[[Senzan Line]] *[[Uetsu Main Line]] *[[Yamagata Shinkansen]] *[[Yonesaka Line]] {{Div col end}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] bgq0nlvfgl6r8j8zm7nilvxtibhna3e 1051334 1051333 2026-09-03T07:19:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1051334 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမဂတခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山形県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山形県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamagata-ken}} | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = Evening twilight in Ginzan Onsen town January 2022 A.jpg | caption1 = [[Ginzan Onsen]] | image2 = Risshaku-ji Kaisan-do 201706b.jpg | caption2 = [[Yama-dera]] | image3 = Zao snow monsters.jpg | caption3 = Snow monsters of [[Mount Zaō]] | image4 = Five tier pagoda at Mt. Haguro 2006-10-29.jpg | caption4 = [[Mount Haguro]] | image5 = Kamo Aquarium Water tank.jpg | caption5 = [[Kamo Aquarium]] }} | image_flag = Flag of Yamagata Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Yamagata Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 06 Yamagata_prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Tōhoku region|Tōhoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Yamagata, Yamagata|Yamagata]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 8 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 35 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Mieko Yoshimura]] | area_total_km2 = 9325.15 | area_water_percent = 0.02 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|9th]] | population_footnotes = | population_total = 994537 | population_as_of = April 1, 2026 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|35th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 4,340 billion<br />[[US$]] 32.1 billion (2022) | iso_code = JP-06 | website = {{URL|http://www.pref.yamagata.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Mandarin duck]] (''Aix&nbsp;galericulata'') | fish = [[Oncorhynchus masou|Cherry salmon]] (''Oncorhynchus&nbsp;masou'') | flower = [[Safflower]] (''Carthamus&nbsp;tinctorius'') | tree = [[Cherry]] }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = [[Nairiku dialect|Nairiku]]・Shōnai | anthem = [[:ja:最上川 (曲)|Mogami gawa]] }} '''ယမဂတခရိုင်''' (山形県, Yamagata-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုးဟိုခု ဒေသ|တိုးဟိုခုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ လူဦးရေ ၁,၀၀၅,၉၂၆ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ ဧရိယာသည် ၉,၃၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃,၆၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[အခိတခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိယဂိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဖုခုရှိမခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamagata prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', pp. 1038-1039|page=1038}}; "Tōhoku" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 970|page=970}}</ref> ယမဂတမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဆွတ်ရုအိုခမြို့၊ ဆခတမြိုု့နှင့် ယောနဲဇဝမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်ကမ်းရိုးတန်း၏ ဂျပန်အနောက်ပိုင်းပင်လယ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>Nussbaum, "Yamagata" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 1038|page=1038}}</ref> ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ခရိုင်များသည် တောင်တန်းများစွာ တည်ရှိနေသည့် ဒေသများ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမဂတခရိုင်သည် အခိတခရိုင်နှင့်အတူ ရှေးခေတ်ကာလ ဒဲဝပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်အစိတ်အပိုင်းတစ်ဝက်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ယမဂတခရိုင်တွင် ဒဲဝတောင်သုံးလုံး ရှိသည်။ ၎င်းတောင်သုံးလုံဂတွင် ဟဂုရိုငါးထပ်ဘုရားရှိသည်။ ဤဘုရားကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံ့ရတနာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yamagata-ken géolocalisation relief.svg|thumb|ယမဂတခရိုင်၏ မြေပုံ]] ယမဂတခရိုင်သည် [[တိုးဟိုခု ဒေသ|တိုးဟိုခုဒေသ]]၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် [[ဂျပန်ပင်လယ်]]ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ပုံစံဖြင့် တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိယဂိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[အခိတခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ထိုထိစပ်နေသည့် နယ်နိမိတ်များသည် တောင်များဖြင့် ကာရံထားသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အလယ်ပိုင်းရှိ လွင်ပြင်သည် ခရိုင်၏ လူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်ရာနေရာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ဧရိယာ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဘန်းဒိုင်း - အဆဟိအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ချောခိုင်း၊ ခုရိခိုမ၊ ဇအိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ဂေါ့ရှောဇန်၊ ခဘုဆန်၊ ခန်းနန်း၊ မိုဂမိဂဝ၊ ရှောနိုင်းခိုင်းဟင်းနှင့် တန်းဒိုးခိုးဂန်းခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |script-title=ja:自然公園都道府県別面積総括 |trans-title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |language=ja |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=31 March 2020 |access-date=22 September 2020}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ယမဂတခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမဂတခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ class="nowrap" | မြို့များစာရင်း ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashine Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Higashine]] |東根市 |207.17 |47,910 |231.26 |[[File:Higashine in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kaminoyama Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kaminoyama]] |上山市 |240.93 |29,974 |124.41 |[[File:Kaminoyama in Yamagata Prefecture Ja.svg|90x90px]] |- |[[File:Flag of Murayama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Murayama, Yamagata|Murayama]] |村山市 |196.98 |23,643 |120.03 |[[File:Murayama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nagai, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nagai, Yamagata|Nagai]] |長井市 |214.67 |26,466 |123.29 |[[File:Nagai in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nanyo, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]] |南陽市 |160.52 |31,112 |193.82 |[[File:Nanyo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Obanazawa Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Obanazawa]] |尾花沢市 |373.32 |15,237 |40.81 |[[File:Obanazawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sagae, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sagae]] |寒河江市 |139.03 |40,131 |288.65 |[[File:Sagae in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sakata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sakata, Yamagata|Sakata]] |酒田市 |602.97 |99,341 |164.75 |[[File:Sakata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shinjō, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shinjō, Yamagata|Shinjō]] |新庄市 |223.08 |34,937 |156.61 |[[File:Shinjo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tendo Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tendō, Yamagata|Tendō]] |天童市 |113.01 |61,947 |548.16 |[[File:Tendo in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tsuruoka, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuruoka]] |鶴岡市 |1,311.53 |125,389 |95.61 |[[File:Tsuruoka in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yamagata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yamagata, Yamagata|Yamagata]] (capital) |山形市 |381.58 |248,772 |651.95 |[[File:Yamagata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yonezawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]] |米沢市 |548.51 |81,707 |148.96 |[[File:Yonezawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |} ===မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ=== <!-- template:Yamagata refers to the above header --> ယမဂတခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+ class="nowrap" | မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများစာရင်း ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Asahi, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Asahi, Yamagata (Nishimurayama)|Asahi]] |朝日町 |196.73 |7,020 |35.68 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Asahi in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Funagata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Funagata, Yamagata|Funagata]] |舟形町 |119.03 |5,101 |42.85 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Funagata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Iide, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Iide, Yamagata|Iide]] |飯豊町 |329.6 |6,970 |21.14 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Iide in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kahoku, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kahoku, Yamagata|Kahoku]] |河北町 |52.38 |18,301 |349.39 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Kahoku in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kaneyama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kaneyama, Yamagata|Kaneyama]] |金山町 |161.79 |5,205 |32.17 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Kaneyama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Kawanishi, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Kawanishi, Yamagata|Kawanishi]] |川西町 |166.46 |14,967 |89.91 |[[Higashiokitama District, Yamagata|Higashiokitama District]] |Town |[[File:Kawanishi in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mamurogawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mamurogawa]] |真室川町 |374.29 |7,506 |20.05 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Mamurogawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mikawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mikawa, Yamagata|Mikawa]] |三川町 |33.22 |7,562 |227.63 |[[Higashitagawa District, Yamagata|Higashitagawa District]] |Town |[[File:Mikawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Mogami, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Mogami, Yamagata|Mogami]] |最上町 |330.27 |8,442 |25.56 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Town |[[File:Mogami in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nakayama, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nakayama, Yamagata|Nakayama]] |中山町 |31.23 |11,153 |357.12 |[[Higashimurayama District, Yamagata|Higashimurayama District]] |Town |[[File:Nakayama in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Nishikawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Nishikawa, Yamagata|Nishikawa]] |西川町 |393.19 |5,225 |13.29 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Nishikawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oe, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōe, Yamagata|Ōe]] |大江町 |153.92 |7,894 |51.29 |[[Nishimurayama District, Yamagata|Nishimurayama District]] |Town |[[File:Oe in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oguni, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Oguni, Yamagata|Oguni]] |小国町 |737.56 |7,376 |10.00 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Oguni in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Oishida Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōishida]] |大石田町 |79.54 |6,945 |87.31 |[[Kitamurayama District, Yamagata|Kitamurayama District]] |Town |[[File:Oishida in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Okura, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Ōkura, Yamagata|Ōkura]] |大蔵村 |211.59 |3,044 |14.39 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Okura in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Sakegawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Sakegawa, Yamagata|Sakegawa]] |鮭川村 |122.14 |4,132 |33.83 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Sakegawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shirataka, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shirataka]] |白鷹町 |157.74 |13,482 |85.47 |[[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama District]] |Town |[[File:Shirataka in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Shonai, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Shōnai, Yamagata|Shōnai]] |庄内町 |249.17 |20,940 |84.04 |[[Higashitagawa District, Yamagata|Higashitagawa District]] |Town |[[File:Shonai in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Takahata, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Takahata, Yamagata|Takahata]] |高畠町 |180.26 |23,367 |129.63 |[[Higashiokitama District, Yamagata|Higashiokitama District]] |Town |[[File:Takahata in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Tozawa, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Tozawa, Yamagata|Tozawa]] |戸沢村 |261.31 |4,431 |16.96 |[[Mogami District, Yamagata|Mogami District]] |Village |[[File:Tozawa in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yamanobe, Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanobe, Yamagata|Yamanobe]] |山辺町 |61.36 |14,147 |230.56 |[[Higashimurayama District, Yamagata|Higashimurayama District]] |Town |[[File:Yamanobe in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |- |[[File:Flag of Yuza Yamagata.svg|frameless|25x25px]] [[Yuza]] |遊佐町 |208.39 |13,615 |65.33 |[[Akumi District, Yamagata|Akumi District]] |Town |[[File:Yuza in Yamagata Prefecture Ja.svg|frameless|90x90px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ယမဂတခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ရာသီဥတု== ယမဂတခရိုင်သည် ရှည်လျား၊ ပူပြင်း၍ စိုထိုင်းသည့် နွေရာသီဥတုနှင့် နှင်းကျသည့် ရှည်လျားသည့်ဆောင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေဦးရာသီနှင့် ဆောင်းဦးရာသီနှစ်ခုစလုံးသည် တိုတောင်းသည်။ ==စီးပွားရေး== ယမဂတခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ချယ်ရီသီးနှင့် သစ်တော်သီး အများဆုံး ထုတ်လုပ်စိုက်ပျိုးသည့် ခရိုင် ဖြစ်သည်။ စပျစ်သီး၊ ပန်းသီး၊ မက်မွန်သီး၊ ဖရဲသီး၊ သခွားမသီး စသည်တို့လည်း အရေအတွက်များစွာ ထွက်ရှိသည်။ ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Yamagata prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|250x250px|ယမဂတခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ၂၀၂၀ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမဂတခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၁,၀၆၈,၀၂၇ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၁၀.၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၁၅ နှစ်အောက်၊ ၅၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၁၅ နှစ်နှင့် ၆၄ နှစ်အကြား၊ ၃၅.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်၊ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၆၅ နှစ်မှ ၇၄ နှစ်၊ ၁၉.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၇၅ နှစ်နှင့်အထက် ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြသည်။<ref>{{Cite web|date=October 1, 2024|title=Current Population Estimates as of October 1, 2024|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/2024np/index.html}}</ref> ယမဂတခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အကြီးမားဆုံးသောပမာဏဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=October 1, 2020|title=Statistics Bureau of Japan|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ယမဂတခရိုင်အစိုးရသည် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၁ သန်းအောက်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤအရေအတွက်သည် ၁၉၂၀ ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းများအရ ခရိုင်၏ အနိမ့်ဆုံးအဆင့် လူဦးရေနိမ့်ကျသွားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |script-title=ja: 山形県の人口100万人割れ、1920年以来105年ぶり…100万人未満は12県に |trans-title=Yamagata Prefecture's population falls below 1 million for the first time in 105 years since 1920...12 prefectures now have populations below 1 million |url=https://www.yomiuri.co.jp/national/20250530-OYT1T50092/ |website=[[Yomiuri Shimbun]]|date=30 May 2025 |access-date=4 June 2025 |archive-date=2 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602044144/https://www.yomiuri.co.jp/national/20250530-OYT1T50092/ |url-status=live }}</ref> {{Historical populations |align = center|cols=2 |source = [[Statistics Bureau (Japan)|Statistics Bureau]] [http://www.e-stat.go.jp/SG1/estat/GL02100104.do?tocd=00200521 ] | 1890 | 742,600 | 1920 | 968,925 | 1925 | 1,027,297 | 1930 | 1,080,034 | 1935 | 1,116,822 | 1940 | 1,118,153 | 1947 | 1,335,653 | 1950 | 1,357,347 | 1955 | 1,353,649 | 1960 | 1,320,664 | 1965 | 1,263,103 | 1970 | 1,225,618 | 1975 | 1,220,302 | 1980 | 1,251,917 | 1985 | 1,261,662 | 1990 | 1,258,390 | 1995 | 1,256,958 | 2000 | 1,244,147 | 2005 | 1,216,181 | 2010 | 1,168,924 | 2015 | 1,123,891 | 2020 | 1,068,027 | footnote = }} ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ===လေဆိပ်များ=== * [[ရှောနိုင်းလေဆိပ်]] (တိုကျို၊ အိုဆာကာ၊ ဆပ်ပိုရိုသို့ [[All Nippon Airways]] ဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။) * [[ယမဂတလေဆိပ်]] (တိုကျို၊ အိုဆာကာ၊ နဂိုယ၊ ဆပ်ပိုရိုသို့ [[Japan Airlines]]ဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။) ===ရထားလမ်း=== {{Div col}} *[[Aterazawa Line]] *[[Flower Nagai Line]] *[[Ōu Main Line]] *[[Rikuu East Line]] *[[Rikuu West Line]] *[[Senzan Line]] *[[Uetsu Main Line]] *[[Yamagata Shinkansen]] *[[Yonesaka Line]] {{Div col end}} ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== "ယမဒဲရ" ကျောင်းတော်သည် ယမဂတမြို့အနီး၊ တောင်စောင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဒဲဝဆန်းဇန်သည် ရှုဂန်းဒိုးနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာများကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသူများအတွက် မြင့်မြတ်သည့် တောင်သုံးလုံး ဖြစ်သည်။ တောင်သုံးလုံးထဲတွင် အနိမ့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည့် ဟဂုရိုတောင်ခြေတွင် ဂေါဂျုဒိုး (ငါးထပ်ဘုရား) ရှိသည်။ ဇအိုးတောင်သည် ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းလျောစီးခြင်းအတွက် ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် သစ်ပင်များအပေါ် နှင်းများတင်နေသည့်အခါ ခဲနေသည့် နှင်းဖုံးနေသည့် သစ်ပင်များသည်လည်း ထင်ရျားသည်။ အိုခမကန်နှင့် ဂေါ့ရှိခိနုမ (ရောင်စဉ်ငါးခုကန်) သည် ရာသီအလိုက် အရောင်ပြောင်းသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဂင်ဇန်အွန်းဆန်း (銀山温泉) သည် ယမဂတခရိုင်၊ အိုဘနဇဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရေပူစမ်း ဖြစ်သည်။ ထိုဧရိယာသည် မူလက ငွေမိုင်းတွင်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <gallery mode="packed"> File:220430 Bunshokan Yamagata Yamagata pref Japan01s3.jpg|ယခင်ယမဂတခရိုင်ရုံး File:Yamadera 2004-11.JPG|ယမဒဲရ နိအိုးမွန် File:Hagurosan Gojunto 2006-A.jpg|ဟရုဂိုတောင်၊ ဂေါ့ဂုတိုဘုရား File:Ginzan Onsen 2019 no.3.png|[[ဂင်ဇန်အွန်းဆန်း]] File:220430 ZaoOnsen Yamagata Yamagata pref Japan02s3.jpg|ဇအိုးအွန်းဆန်းနှင်းလျောစီးအပန်းဖြေစခန်း </gallery> ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Yamagata prefecture}} *[http://www.pref.yamagata.jp/ Yamagata Prefecture Official Website] {{in lang|ja}} {{Coord|38|26|N|140|8|E|scale:500000|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 31dlykgtar4a2c07zxg8oel121fxgi4 0 291155 1051341 1051252 2026-09-03T08:24:31Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051341 wikitext text/x-wiki {{infobox spaceflight | name = Nancy Grace Roman Space Telescope | names_list = {{Plainlist| * Roman * Roman Space Telescope (RST) * Wide-Field Infrared Survey Telescope (WFIRST) * Joint Dark Energy Mission (JDEM) }} | image = ROMANNewModelV8RomanStill00049.png | image_caption = Rendered model of the Nancy Grace Roman Space Telescope | image_size = 300px | mission_type = [[အနီအောက်ရောင်ခြည် တယ်လီစကုပ်|အနီအောက်ရောင်ခြည်]] [[အာကာသ တယ်လီစကုပ်]] | operator = [[NASA]]{{\}}[[:en:Goddard Space Flight Center|GSFC]] | website = {{URL|http://roman.gsfc.nasa.gov/}} | mission_duration = 5 years (planned){{r|WFIRSTobservatory}}<br>{{time interval|30 Aug 2026, 11:26:04|show=dhm|sep=,}} (elapsed) | launch_mass = {{plainlist| * {{cvt|10500|kg}} (planned){{r|Bartusek2022}} * {{cvt|9174|kg}} (actual){{r|McDowell2026}} }} | power = 4.5&nbsp;[[ကီလိုဝပ်|kW]]{{r|Bartusek2022}} | launch_date = 30 August 2026, 11:26:04 UTC{{r|RomanHome}} | launch_rocket = [[:en:Falcon Heavy]] Block 5<ref>{{cite web |title=B1104 of Falcon 9 Block 5 |website=Next Spaceflight |date=2018-05-11 |url=https://nextspaceflight.com/reuse/211/ |access-date=2026-08-29}}</ref> | launch_site = [[:en:Kennedy Space Center]] [[:en:LC-39A]] | launch_contractor = [[SpaceX]] | orbit_reference = [[:en:Lagrange point#L2 point|Sun–Earth L₂ orbit]] | orbit_regime = [[:en:Halo orbit]] | orbit_periapsis = <!-- {{cvt|188420|km}}{{citation needed|date=June 2026}} see Orbit_in_infobox discussion on talk page --> | orbit_apoapsis = <!-- {{cvt|806756|km}}{{citation needed|date=June 2026}} see Orbit_in_infobox discussion on talk page --> | apsis = apsis | trans_band = {{Plainlist| * [[:en:S band|S-band]] ([[:en:TT&C]] support) * [[:en:Ka band|K_a-band]] (data acquisition) }} | trans_bandwidth = {{Plainlist| * Few kbit/s duplex (S-band) * 290&nbsp;Mbit/s (K_a-band) }} | telescope_type = [[:en:Three-mirror anastigmat]] | manufacturer = [[:en:NASA Goddard Space Flight Center]] | telescope_diameter = {{cvt|2.4|m|ft}} | telescope_focal_ratio = {{f/|7.9}} | telescope_wavelength = 0.48–2.30&nbsp;μm ([[:en:Visible spectrum|အပြာ]] မှ [[အနီအောက်ရောင်ခြည်]]){{r|WFIreference}} | instruments_list = {{Infobox spaceflight/Instruments | acronym1 = WFI | name1 = Wide-Field Instrument | acronym2 = CGI | name2 = Coronagraph Instrument }} | insignia = Nancy Grace Roman Space Telescope patch.png{{!}}class=skin-invert | insignia_caption = Nancy Grace Roman Space Telescope mission logo | insignia_upright = 0.8 <!-- Use this parameter to scale the image, instead of the deprecated "insignia_size"; see WP:IMGSIZE. --> | programme = '''[[:en:Large Strategic Science Missions]]'''{{br}}<small>''Astrophysics Division''</small> | previous_mission = [[ဂျိန်းစ်ဝဘ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်]] | next_mission = }} '''နန်စီ ဂရေးစ် ရိုမန် အာကာသ တယ်လီစကုပ်''' ('''Nancy Grace Roman Space Telescope''') သည် [[နာဆာ]]၏ [[အနီအောက်ရောင်ခြည်]]သုံး [[အာကာသ တယ်လီစကုပ်]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နေနှင့်ကမ္ဘာကြားရှိ ပတ်လမ်းဆီသို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။<ref name="auto2">{{Cite web |title=The Nancy Grace Roman Space Telescope has launched |url=https://www.planetary.org/articles/the-nancy-grace-roman-space-telescope-launch |access-date=2026-08-30 |website=The Planetary Society |language=en |archive-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830153117/https://www.planetary.org/articles/the-nancy-grace-roman-space-telescope-launch |url-status=live }}</ref><ref name="auto1">{{Cite web |last=Cartier |first=Kimberly M. S. |date=2026-08-30 |title=Roman Telescope Begins Quest to Reveal Evolving Universe |url=https://eos.org/research-and-developments/roman-telescope-begins-quest-to-reveal-evolving-universe |access-date=2026-08-30 |website=[[Eos (magazine)|Eos]] |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831131654/https://eos.org/research-and-developments/roman-telescope-begins-quest-to-reveal-evolving-universe |archive-date=31 August 2026 |url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Warren |first=Haygen |date=2026-08-29 |title=NASA, SpaceX successfully launch the Nancy Grace Roman Space Telescope from Florida |url=https://www.nasaspaceflight.com/2026/08/roman-telescope-launch/ |access-date=2026-08-30 |website=[[NASASpaceFlight]] |language=en-US |archive-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830122202/https://www.nasaspaceflight.com/2026/08/roman-telescope-launch/ |url-status=bot: unknown }}</ref> နန်စီ ဂရေးစ် ရိုမန် တယ်လီစကုပ်သည် နာဆာ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် [[နန်စီ ဂရေးစ် ရိုမန်]]အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="RomanSpaceTelescope" /> ရိုမန် တယ်လီစကုပ်ရှိ ပုံရိပ်များကိုဖော်ဆောင်သော ကင်မရာသည် [[ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်]]ထက် အဆ ၁၀၀ ပိုမိုကြီးမားပြီး [[နေအဖွဲ့အစည်းပြင်ပဂြိုဟ်]]များကို ရှာဖွေခြင်း၊ [[အမှောင်စွမ်းအင်]]များ (Dark energy) ၏ သက်ရောက်မှုကို တိုင်းတာခြင်းနှင့်{{r|RomanGSFC}} စကြဝဠာ ကြီးထွားလာမှုတို့ကို လေ့လာမည်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist|colwidth=30em| refs= <ref name="WFIRSTobservatory">{{cite web |url=http://wfirst.gsfc.nasa.gov/observatory/ |title=WFIRST Observatory |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214063216/https://wfirst.gsfc.nasa.gov/observatory/ |publisher=NASA (GSFC) |date=April 25, 2014 |archive-date=February 14, 2015 |url-status=dead |access-date=March 14, 2021}} {{PD-notice}}</ref> <ref name="Bartusek2022">{{cite conference |last1=Bartusek |first1=Lisa M. L. |last2=Davis |first2=Jody L. |last3=Vess |first3=Melissa F. |title=Nancy Grace Roman Space Telescope Observatory Implementation and Challenges |conference=2022 IEEE Aerospace Conference (AERO) |publisher=IEEE |date=5-12 March 2022 |location=Big Sky, MT, USA |doi=10.1109/AERO53065.2022.9843415 |url=https://ntrs.nasa.gov/citations/20210021677 |access-date=20 April 2026 |archive-date=25 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425053749/https://ntrs.nasa.gov/citations/20210021677 |url-status=live }}</ref> <ref name="McDowell2026">{{cite web |last1=McDowell |first1=Jonathan |author-link=Jonathan McDowell |title=I wrote to Lisa Bartusek, Roman team member and the author of the 2022 paper that Wikipedia cites for the 10500 kg design planning value. She tells me the actual launch mass is 9174 kg including 1116 kg of hydrazine. Result! |url=https://bsky.app/profile/did:plc:vqtp5dj2o6rqnge56sz2db5a/post/3muautz2ims2r |website=[[Bluesky]] |access-date=29 August 2026}}</ref> <ref name="RomanGSFC">{{cite web |title=Mission Overview |url=https://roman.gsfc.nasa.gov/about.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904154010/https://wfirst.gsfc.nasa.gov/about.html |archive-date=4 September 2019 |access-date=March 14, 2021 |work=Nancy Grace Roman Space Telescope |publisher=NASA}} {{PD-notice}}</ref> <ref name=RomanHome>{{cite web |editor-last=Brill |editor-first=Jennifer |url=https://science.nasa.gov/mission/roman-space-telescope/ |title=Nancy Grace Roman Space Telescope – NASA Science |publisher=NASA |date=27 July 2026 |access-date=31 July 2026 |archive-date=30 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260730233302/https://science.nasa.gov/mission/roman-space-telescope/ |url-status=live }}</ref> <ref name="RomanSpaceTelescope">{{cite web |url=https://www.nasa.gov/press-release/nasa-telescope-named-for-mother-of-hubble-nancy-grace-roman/ |title=NASA Telescope Named For "Mother of Hubble" Nancy Grace Roman |publisher=NASA |date=May 20, 2020 |access-date=March 14, 2021 |archive-date=20 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520180313/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-telescope-named-for-mother-of-hubble-nancy-grace-roman/ |url-status=live }} {{PD-notice}}</ref> <ref name="WFIreference">{{cite web |date=25 January 2021 |title=Roman Wide-Field Instrument Reference Information |url=https://roman.gsfc.nasa.gov/science/RRI/Roman_WFI_Reference_Information_20210125.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514102750/https://roman.gsfc.nasa.gov/science/RRI/Roman_WFI_Reference_Information_20210125.pdf |archive-date=14 May 2021 |access-date=9 January 2022}}</ref> }} [[ကဏ္ဍ:အနီအောက်ရောင်ခြည် တယ်လီစကုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နာဆာ စီမံကိန်းများ]] l78n879t1oihqcdjwqwe1z97erpp73q 3 291157 1051256 2026-09-02T13:41:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1051256 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-47554-68 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၁၊ ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 8gh7ou3bqcni5ge608t25phboq58qur 3 291158 1051267 2026-09-02T14:41:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1051267 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-47530-05 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၁၊ ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 9k3vpo68kmventetcfdbteamk50hr1z 0 291159 1051279 2026-09-02T15:49:21Z Zawzawaungthwin 100038 မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် ကာလအတွင်း ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယပိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ရေးပဋိပက္ခတစ်ခု 1051279 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]]၊ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | image = Mogok welcome town sign.jpg | caption = စစ်တပ်ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် မြင်တွေ့ရသည့် မိုးကုတ်မြို့အဝင် ဆိုင်းဘုတ် (၂၀၂၆) | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label = '''မိုးကုတ်''' | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ မိုးကုတ်မြို့ တည်နေရာ | coordinates = {{coord|22|55|0|N|96|30|0|E|region:MM|display=inline,title}} | date = ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄ – ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | place = [[မိုးကုတ်မြို့]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | status = * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်တွင် TNLA နှင့် မဟာမိတ် ပူးပေါင်းတပ်များက မြို့ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ * ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်တွင် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ | combatant1 = [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|20px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | combatant2 = [[File:Flag of the Myanmar Army.svg|23px|border]] [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * [[File:Flag of the Myanmar Army.svg|20px]] တပ်မတော် (ကြည်း) | notes = ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်တပ်က မြို့အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားများ ပြန်လည်ပတ်ရန် စတင်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] ကာလအတွင်း [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] ဒုတိယပိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ရေးပဋိပက္ခတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-11-02 |title=TNLA နဲ့ စစ်တပ်အပစ်ရပ်မှု - AA အပါအဝင် မဟာမိတ်တပ်တွေရဲ့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czjppvvgy9mo |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[မိုးကုတ်မြို့]]သည် စတုရန်းမိုင် ၄၅၃.၆ ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန စာရင်းများအရ လူဦးရေ ၁၈၅,၈၉၃ ဦး နေထိုင်သည့် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]] သည် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တပ်များ နှစ်ပေါင်းများစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး မြို့ပေါ်ရှိ လုပ်ငန်းရှင်များကို ကာလရှည် ပုံမှန် ဆက်ကြေးကောက်ခံခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ ရပ်တည်ရေးနှင့် ဩဇာကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=TNLA အဖွဲ့ ဖမ်းဆီးသွားသည့် မိုးကုတ်မြို့ စံပြမုန့်တိုက် (SP Bakery) ပိုင်ရှင် ဦးကျော်ဝင်း တစ်လကျော် အကြာတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာ |url=https://news-eleven.com/article/202376 |access-date=2026-09-02 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မိုးကုတ်မြို့သည် ၇ မိုင်ခန့် ဝေးကွာသည့် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ဒေသနှစ်ခု ခွဲခြားတည်ရှိရာ ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုမှာ အရှေ့ပိုင်း၌ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=မိုးဇော် |date=2020-12-06 |title=မိုးကုတ်မြို့လုပ်ငန်းရှင်တဦး ဖမ်းဆီးမှု TNLA ဝန်ခံ |url=https://burmese.voanews.com/a/mogok-u-kyaw-win-tnla/5689081.html |access-date=2026-09-02 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] (ပထမပိုင်း) စတင်ပြီးနောက် [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]သည် စစ်ရေးအရ ပိုမိုအရေးပါလာသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများသည် မိုးကုတ်မြို့နယ်အား စစ်ရေးအရ ထိန်းချုပ်နိုင်လျှင် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]] နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]တို့အကြား မဟာဗျူဟာမြောက် ပေါင်းကူးပေးသွားနိုင်သည့်အပြင်၊ အနီးအပါးရှိ [[မိုးမိတ်မြို့]]၏ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သွားလာရေး လမ်းကြောင်းများကိုလည်း ပိတ်ဆို့နိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့သိမ်းပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းထဲက တိုက်ပွဲတွေဘယ်ကိုဦးတည်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crg71mg8yy4o |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ယင်းအပြင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ ပထမပိုင်းအတွင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA)]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]]၊ [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]]နှင့် [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] နယ်မြေများမှသည် မိုးကုတ်ကို ဖြတ်သန်း၍ စစ်ကိုင်းတိုင်း နယ်စပ်အထိ တော်လှန်ရေး အင်အားစုများ၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေများသည် တဆက်တည်း ဖြစ်သွားသည်အထိ အရေးပါလာမည်ဖြစ်သည်။ဤလမ်းကြောင်းသည် အနောက်ဘက် [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကို ကူးတို့ဖြတ်သန်းရုံမျှဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားကောင်းရာ [[ရေဦးမြို့|ရေဦး]]၊ [[ခင်ဦးမြို့|ခင်ဦး]]၊ [[တန့်ဆည်မြို့|တန့်ဆည်]]နှင့် [[ရွှေဘိုမြို့|ရွှေဘို]] မြို့နယ်များသို့ စစ်ရေးအရ တိုက်ရိုက် ချိတ်ဆက်နိုင်မည်ဖြစ်ရာ ရှမ်းမြောက်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့အကြား တပ်ရွှေ့ပြောင်းမှုနှင့် စစ်ရေးထောက်ပံ့မှု လမ်းကြောင်းများကိုပါ ပွင့်သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-12-01 |title=မိုးကုတ်၊မိုးမိတ်ကိုလက်မလွှတ်ရရေး တော်လှန်ရေးတပ်တွေအတွက် ဘယ်လောက်အရေးကြီးလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c9qewg3474ro |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယပိုင်းအဖြစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက မိုးကုတ်မြို့ရှိ စစ်တပ် တပ်စခန်းများကို စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။မန္တလေးတိုင်း၊ မိုးကုတ်မြို့အနောက်ပိုင်းရှိ စစ်တပ် တပ်စွဲထားသည့် လက်ကျန်စခန်းတခု ဖြစ်သော  ရွှေမြင်ဝင်းတပ်စခန်းကို ဇွန် ၃၀ ရက်  ညနေ ၄ နာရီတွင် PSLF /TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မိုးကုတ်မြို့ အနောက်ပိုင်းရှိ လက်ကျန် စစ်တပ်စခန်းကို TNLA တပ်သိမ်းပိုက်ရရှိ |url=https://burmese.dvb.no/post/658447 |access-date=2026-09-02 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ထို့နောက် မိုးကုတ်မြို့ အရှေ့ခြမ်းသို့ ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ရေကန်တောင်၊ တာဝါတိုင်နှင့် ပတ္တမြားစေတီ တပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ကျန်ရှိနေသည့် တပ်စခန်း ၄ ခုအပါအဝင် မိုးကုတ်မြို့တစ်မြို့လုံးရှိ တပ်စခန်းအားလုံးကို TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2025-11-05 |title=မိုးကုတ်ကို ဘယ်သူတွေ ထိန်းချုပ်ထားသလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8vj35p5elo |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲနှင့် စစ်တပ်မှ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခြင်း == တိုက်ပွဲများအပြီးတွင် TNLA ထုတ်ပြန်သည့် သတင်းဓာတ်ပုံများအရ မြို့အတွင်း ဝင်ရောက်လာသော ပူးပေါင်းတပ်များကို မြို့ခံပြည်သူများက အောင်ပွဲအထိမ်းအမှတ် သပြေပန်းများ ကိုင်ဆောင်၍ ဝမ်းသာအားရ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA/|title=မိုးကုတ်မြို့ရှိ စစ်တပ်စခန်းအားလုံးကို TNLA သိမ်းပိုက်|work=မော်ကွန်းသတင်းဌာန|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄}}</ref> သို့သော် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကူညီစေ့စပ်ပေးမှု၊ အပစ်ရပ် သဘောတူညီချက်များမှတစ်ဆင့် မိုးကုတ်မြို့နှင့် မိုးမိတ်မြို့များကို စစ်တပ်က ပြန်လည်လွှဲပြောင်း ရယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2025-11-27 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်မြို့ပေါ်မှ တော်လှန်ရေးတပ်များ ယနေ့ နောက်ဆုံးထား ဆုတ်ခွာရမည် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69584/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> {{main|သပိတ်ကျင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} သို့သော်လည်း မိုးကုတ်–မန္တလေး ကားလမ်းတလျှောက်ကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် ဒေသခံ လက်နက်ကိုင်ကာကွယ်ရေးမဟာမိတ်တပ်များက စိုးမိုးထားသည့်အတွက် မြို့အုပ်ချုပ်ရေးကို ချက်ချင်း ပြန်လည်ပတ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက မန္တလေး - သပိတ်ကျင်း - မိုးကုတ် ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ စစ်ဗျူဟာအရေးကြီးနေရာများနှင့် နယ်မြေခံတပ်ရင်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရရှိ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaacckeaangmaak-mnttle-spittkng-miukutt-chksyrelmkeaangperi-ccbuuhaaarekiineraamaanng-0 |access-date=2026-09-02 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>ထို့ကြောင့် စစ်တပ်သည် မိုးကုတ်–မန္တလေး ကားလမ်းပိုင်းကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[သပိတ်ကျင်းမြို့]] ကို မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲဖြင့် ပြန်လည် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title= မိုးကုတ် - သပိတ်ကျင်းလမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ PDF များ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် အုန်ဒန်ကျေးရွာ၊ ကင်းကျေးရွာနှင့် ရန်သူ့စခန်းတစ်ခုတို့အား တပ်မတော်က ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ရရှိ |url=https://news-eleven.com/article/309182 |access-date=2026-09-02 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> {{main|စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} ဆက်လက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် [[စဉ့်ကူးမြို့]] နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မန္တလေး–သပိတ်ကျင်း–မိုးကုတ် ကားလမ်းကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မြို့အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား ပြန်လည်ပတ်နိုင်ရန်အတွက် ဌာနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများကို မိုးကုတ်မြို့သို့ ပြန်လည် ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး မြို့အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-01-21 |title=မိုးကုတ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံး ပြန်လည်ပတ်ဖို့ စစ်ကော်မရှင်ကြိုးပမ်း |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/01/21/myanmar-junta-handover-civilian-administration/ |access-date=2026-09-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ == [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA)]] သည် [[မိုးကုတ်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အကြီးစား ကျောက်မျက်လုပ်ကွက် လုပ်ကိုင်ခွင့်များကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပြီး၊ မြို့နယ်အတွင်း အသေးစား ကျောက်မျက်လုပ်ကွက်များကို စက်တင်ဘာလမှစ၍ လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ဤတွင် မိုးကုတ်မြို့ရှိ ဂေါက်ကွင်းကိုပါ ကျောက်မျက်တူးဖော်ရှာဖွေခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2024-07-26 |title=စစ်တပ်နှင့် အပေါင်းပါများ၏ မိုးကုတ်ပတ္တမြားလုပ်ကွက်များ TNLA လက်အောက်ရောက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/55469/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2024-11-06 |title=မိုးကုတ်တွင် အသေးစားကျောက်မျက်တူးဖော်ခွင့် TNLA စတင် ခွင့်ပြု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58968/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့]]အား တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် အရပ်သား ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ယင်းမှာ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA)]] က မိုးကုတ်မြို့အား ထိန်းချုပ်ပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စစ်တပ်က ဗုံးကြဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဆက်လက်၍ ဗုံးကြဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-11-12 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို စစ်ကောင်စီဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c74l04vx10jo |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ကိုယ်စားလှယ်၏ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးမှုဖြင့် သတ်မှတ်ကာလအတွင်း [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]]နှင့် [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]]မြို့များမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးရန် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA)]] သည် စစ်တပ် တို့ သဘောတူညီခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ယင်းနေ့ ည ၁၂ နာရီမှစ၍ အပြန်အလှန် အပစ်အခတ် ရပ်စဲကြရန် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်းလည်း ထိုနေ့၌ပင် TNLA က သတင်းထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-10-29 |title=တရုတ်ကြားဝင်မှုဖြင့် TNLA နှင့် စစ်ကော်မရှင် အပစ်ရပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68864/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက် ည ၈ နာရီတွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့]] အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့၌ မြို့ခံပြည်သူများက သံပုံးတီးခြင်းနှင့် "သွေးသစ္စာ" သီချင်းကို သီဆိုခြင်းဖြင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ကြားဝင်စွက်ဖက်မှုကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=မိုးကုတ်က သံပုံးတီးသံက ပြည်သူများ၏ တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသနေ |url=https://burmese.dvb.no/post/732135 |access-date=2026-09-02 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> စစ်တပ်က [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုများမှတစ်ဆင့် [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]]နှင့် [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]]မြို့များသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းချိန်တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)]] ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ခံ မန္တလေးတိုင်း စစ်ဒေသခွဲ (MDY-PDF)၊ မိုးကုတ်မြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ)၊ မိုးကုတ်ဗျူဟာအပြင် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ကျောင်းသားတပ်မတော် (ABSDF)]] နှင့် [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA)]] စသည့် မဟာမိတ် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက ထိုမြို့နယ်များကို ဆက်လက်ခုခံကာကွယ်သွားမည်ကြောင်း အသီးသီး ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်များ ထွက်ရှိခဲ့သော်လည်း မြေပြင်တွင် အမှန်တကယ် စစ်ရေးအရ တားဆီးကာကွယ်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2025-10-31 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို အစွမ်းကုန် ကာကွယ်မည်ဟု NUG တပ်များပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68908/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် မိုးကုတ်မြို့နှင့် မိုးမိတ်မြို့များတွင် တပ်စွဲထားသည့် တော်လှန်ရေးတပ်များအနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား၍ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာကြရန် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (TNLA)]] က တောင်းဆိုခဲ့သဖြင့် အဆိုပါ တပ်ဖွဲ့များ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2025-11-27 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်မြို့ပေါ်မှ တော်လှန်ရေးတပ်များ ယနေ့ နောက်ဆုံးထား ဆုတ်ခွာရမည် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69584/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 9uqxyuidurx18wspkkeqs1rqmgi3gwy 0 291160 1051280 2026-09-02T15:52:17Z Mkant00 135890 "[[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာ]]တွင် '''အနုတ်ကိန်း (negative number)''' သည် သုည (zero) ထက်ငယ်သော [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ် (real number)]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ အနုတ်ကိန်းများသည် ဆ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051280 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာ]]တွင် '''အနုတ်ကိန်း (negative number)''' သည် သုည (zero) ထက်ငယ်သော [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ် (real number)]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ အနုတ်ကိန်းများသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်မှုများကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အပေါင်းသည် ညာဘက်သို့ ရွေ့လျားမှုကို ကိုယ်စားပြုပါက အနုတ်သည် ဘယ်ဘက်သို့ ရွေ့လျားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|ခေတ်သစ် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra)]] တွင် အနုတ်ကိန်းကို အစဉ်ကျသော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (ordered rings) နှင့် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ (fields)]] ကဲ့သို့သော အစဉ်ကျသော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (ordered mathematical structures) အတွင်းရှိ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် (additive inverse) သဘောတရားမှတစ်ဆင့် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ထားသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ [[နုတ်ခြင်း|နုတ်ခြင်း (subtraction)]] ကို အဓိက [[ဂဏန်းသင်္ချာ|ဂဏန်းသင်္ချာ တွက်ချက်မှု (arithmetic operation)]] တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသော်လည်း ခေတ်သစ်သင်္ချာကမူ ၎င်းကို အနုတ်ပမာဏတစ်ခုအား [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းခြင်း (addition)]] အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း (History) == အနုတ်ကိန်းများကို သဘောတရားအဖြစ် ဖန်တီးခြင်းနှင့် လက်ခံခြင်းသည် ရှည်လျားပြီး မညီညာသော သမိုင်းဝင်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ၏ အနုတ်ပမာဏများကို သဘောတရားအဖြစ် စိတ်ကူးပုံဖော်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများနှင့် အနုတ်ရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာသော [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်း (equation)]] များသည် အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ယုံကြည်မှုတို့ကြောင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြန့်ကြာခဲ့ရသည်။ ဟယ်လင်နစ်စတစ် ဂရိခေတ်တွင် အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့မှ ဒိုင်အိုဖန်းတပ်စ် (Diophantus) သည် <math>4x + 20 = 4</math> နှင့် ထပ်တူညီသော ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ အဖြေမှာ အနုတ်ဖြစ်နေသောကြောင့် ၎င်းကို အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ကျော်ကြားစွာ ယူဆခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဂရိ[[ဂျီဩမေတြီ]]ပညာရှင်များသည် အပေါင်း ကိန်းရင်းများ (positive roots) မရှိသော နှစ်ထပ်ကိန်း ပုံစံများ (quadratic forms) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မပြုခဲ့ကြပေ <ref>{{Citation |last1=Needham |first1=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |page=90}}</ref><ref>{{Citation |last=Heath |first=Thomas L. |title=The Works of Archimedes |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1897 |page=cxxiii}}</ref>။ အနုတ်ပမာဏများကို စနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းထားသည့် အစောဆုံး ကျန်ရစ်သောမှတ်တမ်းသည် ဟန်ခေတ်မှစတင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းတရုတ်နိုင်ငံ၏ သင်္ချာအနုပညာဆိုင်ရာ အခန်းကိုးခန်း (Nine Chapters on the Mathematical Art) ကျမ်းထဲတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=176–177}}</ref>။ ယင်နှင့် ယန်ကဲ့သို့သော ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ အစုံလိုက်သဘောတရားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တရုတ်သင်္ချာပညာရှင်များသည် အပေါင်းနှင့် အနုတ်ကိန်းများကို တွက်ချက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် ရေတွက်တုတ်ချောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အပေါင်း မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (coefficients) အတွက် အနီရောင်တုတ်ချောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး အနုတ်များအတွက် အနက်ရောင်တုတ်ချောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=Hodgkin |first=Luke |title=A History of Mathematics: From Mesopotamia to Modernity |publication-place=Oxford |publisher=Oxford University Press |date=2005 |isbn=978-0-19-152383-0 |page=88}}</ref><ref>{{Citation |last1=Needham |first1=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |pages=90–91}}</ref> တတိယရာစုတွင် လျှိုဟွေ (Liu Hui) သည် ၎င်းတို့၏ [[ပေါင်းခြင်း]]နှင့် [[နုတ်ခြင်း]]အတွက် ရှင်းလင်းပြတ်သားသော စည်းမျဉ်းများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်လူမျိုးများသည် အနုတ်ပမာဏများကို ညီမျှခြင်းများ၏ သီးခြားအဖြေများအဖြစ် လက်မခံခဲ့ကြသေးပေ <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=180}}</ref>။ ရှေးခေတ်နှင့် အလယ်ခေတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အနုတ်ကိန်းများကို [[အက္ခရာသင်္ချာ]]နှင့် လက်တွေ့အသုံးချမှုများတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ စီအီး အစောပိုင်းရာစုနှစ်များမှ ကိုးရာစုအထိ ခန့်မှန်းသက်တမ်းရှိသော ရှေးဟောင်း ဘာခ်ရှာလီ လက်ရေးစာမူ (Bakhshali Manuscript) သည် အနုတ်ကိန်းများကို ညွှန်ပြရန် အပေါင်း သင်္ကေတ (<math>+</math>) ကို အသုံးပြု၍ အနုတ်တန်ဖိုးများဖြင့် တွက်ချက်မှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Teresi |first=Dick |title=Lost Discoveries: The Ancient Roots of Modern Science—from the Babylonians to the Mayas |publication-place=New York |publisher=Simon & Schuster |date=2002 |isbn=978-0-684-83718-5 |pages=65–66}}</ref><ref>{{Citation |last=Hayashi |first=Takao |editor-last=Selin |editor-first=Helaine |title=Bakhshālī Manuscript |encyclopedia=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |volume=1 |publication-place=Dordrecht |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-4559-2 |page=B2}}</ref>။ စီအီး ၆၂၈ ခုနှစ်တွင် ဗြဟ္မဂုတ္တ (Brahmagupta) သည် သူ၏ Brahmasphutasiddhanta ကျမ်းတွင် အနုတ်ကိန်းများကို ကြွေးမြီများအဖြစ်နှင့် အပေါင်းကိန်းများကို ဓနဥစ္စာများအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကာ အနုတ်ကိန်းများနှင့် သုညတို့၏ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]]ကို ပုံစံတကျဖြစ်စေခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Needham |first=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |page=90}}</ref>။ ဗြဟ္မဂုတ္တသည် လက္ခဏာပါသော ပမာဏများအတွက် ပြည့်စုံသော တွက်ချက်မှုစည်းမျဉ်းများကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အနုတ်ကိန်းနှစ်ခု သို့မဟုတ် အပေါင်းကိန်းနှစ်ခု၏ [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်လဒ်များ (products)]] နှင့် စားလဒ်များ (quotients) သည် အပေါင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် လက္ခဏာမတူသော ကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်များနှင့် စားလဒ်များသည် အနုတ်ဖြစ်ကြောင်း သူက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းစည်းမျဉ်းများကို အသုံးပြု၍ နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများ (quadratic equations) အတွက် ယေဘုယျ အဖြေများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=198, 220}}</ref>။ ဆယ့်နှစ်ရာစုတွင် ဘာစကာရာ-၂ (Bhāskara II) သည် နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများ၏ အနုတ် ကိန်းရင်းများကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့ကမ္ဘာရှိ ဂျီဩမေတြီနှင့် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ အခြေအနေများတွင် ၎င်းတို့ကို မကြာခဏ ဖယ်ထုတ်လေ့ရှိကြောင်း သူက ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူအများသည် အနုတ် ကိန်းရင်းများကို သဘောမတူသောကြောင့် ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=200–201}}</ref>။ အစ္စလာမ့် ရွှေခေတ်အတွင်း သင်္ချာပညာရှင်များသည် အိန္ဒိယ ဂဏန်းသင်္ချာကို လက်ခံရယူခဲ့ကြသော်လည်း အနုတ်ကိန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ အစပိုင်းတွင် သတိထားချဉ်းကပ်ခဲ့ကြသည်။ မိုဟာမက် အစ်ဗင် မူဆာ အယ်လ်-ခိုဝါရစ်ဇ်မီ (Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi) သည် သူ၏ ကိုးရာစုထုတ် အယ်လ်-ဂျာဘာ (Al-Jabr) ကျမ်းတွင် အနုတ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများနှင့် အနုတ်အဖြေများကို ချန်လှပ်ခဲ့သည်။ အပေါင်းပမာဏများကိုသာ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းထားရန်အတွက် ၎င်းသည် နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများကို သီးခြားအခြေအနေများအဖြစ် ခွဲခြားခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |title=The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmetic and Algebra |publication-place=Dordrecht |publisher=Kluwer Academic Publishers |date=1994 |isbn=978-0-7923-2565-9 |pages=36–37}}</ref><ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=208, 210}}</ref>။ သို့သော် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်းမှာပင် အဘူ ကာမစ်လ် (Abu Kamil) သည် <math>(a \pm b)(c \pm d)</math> ပုံစံရှိသော မြှောက်လဒ်များ၏ ဖြန့်ထုတ်ချက်များတွင် လက္ခဏာစည်းမျဉ်းကို သရုပ်ပြခဲ့သည်။ အဘူလ်-ဝါဖာ (Abu'l-Wafa) သည် စီးပွားရေးကြွေးမြီများကို အနုတ်ကိန်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။ အယ်လ်-ကရာဂျီ (Al-Karaji) ကလည်း အနုတ်ပမာဏများကို ပုံစံတကျ အက္ခရာသင်္ချာ ကိန်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်ဟု သူ၏ အယ်လ်-ဖာခရီ (Al-Fakhri) ကျမ်းတွင် အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Bin Ismail |first=Mat Rofa |editor-last=Selin |editor-first=Helaine |title=Algebra in Islamic Mathematics |encyclopedia=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |volume=1 |edition=2nd |publication-place=Dordrecht |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-4559-2 |page=115}}</ref><ref>{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |title=The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmetic and Algebra |publication-place=Dordrecht |publisher=Kluwer Academic Publishers |date=1994 |isbn=978-0-7923-2565-9 |pages=36–37}}</ref>။ ဆယ့်နှစ်ရာစုတွင် အယ်လ်-ဆာမာဝေါလ် (Al-Samawal) သည် လက္ခဏာပါသော ကိန်းများကို ပိုလီနိုမီရယ် ဂဏန်းသင်္ချာ (polynomial arithmetic) အတွင်းသို့ အပြည့်အဝ ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သူသည် ယေဘုယျ နုတ်ခြင်း စည်းမျဉ်းများနှင့် ပိုလီနိုမီရယ် စားခြင်း (polynomial division) ရှိ မြှောက်ခြင်းအတွက် လက္ခဏာစည်းမျဉ်းများကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |title=The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmetic and Algebra |publication-place=Dordrecht |publisher=Kluwer Academic Publishers |date=1994 |isbn=978-0-7923-2565-9 |pages=36–37}}</ref>။ အလယ်ခေတ် ဥရောပတွင် ဖီဘိုနာချီ (Fibonacci) ဟုလည်းသိကြသော ပီဆာမှ လီယိုနာဒို (Leonardo of Pisa) သည် သူ၏ ၁၂၀၂ ခုနှစ်ထွက် လစ်ဘာ အဘာချီ (Liber Abaci) ကျမ်းနှင့် ၁၂၂၅ ခုနှစ်ထွက် ဖလော့စ် (Flos) ကျမ်းတို့တွင် အနုတ်ကိန်းများကို ခွင့်ပြုအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှုများ သို့မဟုတ် ကြွေးမြီများအဖြစ် သူက အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=230–231}}</ref>။ ဉာဏ်တဖန်မွေးခေတ်တွင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမှုများ ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၁၄၈၄ ခုနှစ်တွင် နီကိုလတ်စ် ချူကေး (Nicolas Chuquet) သည် အနုတ်ထပ်ကိန်းများ (negative exponents) ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူသည် ဤရလဒ်များကို အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ယူဆခဲ့သော်လည်း အက္ခရာသင်္ချာ ညီမျှခြင်း (<math>4x = -2</math>) တွင် သီးသန့် အနုတ်ပမာဏတစ်ခုကို ဖော်ပြသည့် ပထမဆုံး ဥရောပတိုက်သား ဖြစ်လာခဲ့သည် <ref>{{Citation |last1=Flegg |first1=Graham |last2=Hay |first2=C. |last3=Moss |first3=B. |title=Nicolas Chuquet, Renaissance Mathematician: A Study with Extensive Translations of Chuquet's Mathematical Manuscript Completed in 1484 |publication-place=Dordrecht |publisher=D. Reidel Publishing Co. |date=1985 |isbn=978-90-277-1872-3 |page=354}}</ref><ref>{{Citation |last=Johnson |first=Art |title=Famous Problems and Their Mathematicians |publication-place=Westport, CT |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-1-56308-446-1 |page=56}}</ref><ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=250}}</ref>။ မီခါအဲလ် ရှတီးဖဲလ် (Michael Stifel) ၏ ၁၅၄၄ ခုနှစ်ထုတ် အရစ်သမက်တီကာ အင်တီဂရာ (Arithmetica Integra) ကျမ်းသည် နှစ်ထပ်ကိန်း ပုံစံများကို ပေါင်းစည်းရန်အတွက် အနုတ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့တိုင်အောင် အနုတ်ကိန်းများကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ကိန်းများဟု ဆက်လက်ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ကိန်းရင်းများအဖြစ် လက်မခံဘဲ ပယ်ချခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=255}}</ref>။ ၁၅၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျီရိုလာမို ကာဒါနို (Gerolamo Cardano) သည် သူ၏ အာစ် မက်ဂ်နာ (Ars Magna) ကျမ်းတွင် အနုတ်ကိန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို နူးမရီ ဖစ်တီ (numeri ficti) ဟု သူက အမည်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် အနုတ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများကို ရှောင်ရှားလိုမှုကြောင့် သူသည် သုံးထပ် ညီမျှခြင်းများ ၏ သီးခြားအခြေအနေ ဆယ့်သုံးခုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် လိုအပ်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Needham |first=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |page=90}}</ref><ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=258–260}}</ref>။ နောက်ပိုင်း ရှေ့ဆောင်ပညာရှင်များဖြစ်သော ဖရန်စွာ ဗီယက် (François Viète) နှင့် သောမတ်စ် ဟယ်ရီယော့ (Thomas Harriot) တို့သည် အနုတ် ကိန်းရင်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် ဝန်လေးမှုကြောင့် အဟန့်အတားဖြစ်ခဲ့ကြဆဲဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=275–276}}</ref>။ ၁၆၂၉ ခုနှစ်တွင် အယ်လ်ဘတ် ဂျီရတ် (Albert Girard) ထံမှ ပိုမိုရှင်းလင်းသော ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အခြေခံတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ဂျီဩမေတြီတွင် အပေါင်းက ရှေ့တိုးခြင်းဖြစ်ပြီး အနုတ်က နောက်ဆုတ်ခြင်းကို ညွှန်ပြသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အနုတ် ကိန်းရင်းများသည် အပေါင်း ကိန်းရင်းများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ဦးတည်နေကြောင်း ရှင်းပြခြင်းဖြင့် ကိန်းမျဉ်း (number line) သဘောတရားကို ကြိုတင်မှန်းဆခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=276}}</ref>။ ဆယ့်ခုနစ်ရာစုနှင့် ဆယ့်ရှစ်ရာစုနှစ်များတွင် [[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်|ကိုဩဒိနိတ်]] ဂျီဩမေတြီ (coordinate geometry) နှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis) တို့အတွင်းသို့ အနုတ်ကိန်းများ တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစပ်ပါဝင်လာသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ရီနေ ဒေကားတ် (René Descartes) သည် သူ၏ ၁၆၃၇ ခုနှစ်ထုတ် လာ ဂျီဩမေတြီ ကျမ်းတွင် အနုတ် ကိန်းရင်းများကို မှားယွင်းသော ကိန်းရင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ခြေရာခံရန် သူ၏ နာမည်ကျော် လက္ခဏာ စည်းမျဉ်း ကို ဖန်တီးခဲ့သော်လည်း အနုတ် အက်ဘ်ဆစ်ဆာ (x-ကိုဩဒိနိတ်) (abscissas) များကိုမူ အသုံးမပြုခဲ့ပေ <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=312, 317, 319}}</ref>။ အနုတ် ကိုဩဒိနိတ်များကို ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုမရှိခြင်းကြောင့် ခေတ်ပြိုင်သင်္ချာပညာရှင်များသည် ဒေကားတ်၏ ဖိုလီယမ် (Folium of Descartes) သို့မဟုတ် ဆလူးစ်၏ ပုလဲမျဉ်းကွေးများ (Pearls of de Sluze) ကဲ့သို့သော မျဉ်းကွေးများ (curves) ၏ သဘောသဘာဝကို မှားယွင်းစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ခရစ္စတီယန် ဟွိုင်ဂန်း (Christiaan Huygens) က ၎င်းတို့ကို ကွဒ်ဒရန့် (quadrant) လေးခုစလုံးဖြတ်၍ ပုံကြမ်းဆွဲပြသည့်အချိန်ရောက်မှသာ ထိုအမှားများ ပြေလည်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၆၇၆ ခုနှစ်တွင် အိုင်းဆက် နယူတန် (Isaac Newton) သည် အနုတ် ကိုဩဒိနိတ်များပါဝင်သော ဝင်ရိုးအပြည့်နှစ်ခုကို စနစ်တကျ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဤအဓိပ္ပာယ် ဝေခွဲမရဖြစ်မှုများကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=324, 342, 368}}</ref>။ ဆယ့်ရှစ်ရာစုအထိတိုင်အောင် အခြေခံဆိုင်ရာ သံသယများ ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး ဖတ်စာအုပ်ရေးသားသူများကို မြှောက်ခြင်းစည်းမျဉ်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံရန် သို့မဟုတ် အနုတ် မြှောက်လဒ်များကို လုံးဝပယ်ချရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=381}}</ref>။ လာဇာ ကာနို (Lazare Carnot) သည် ဖြတ်မျဉ်းများ (secants) နှင့် လေးကြိုးများ (chords) ဆိုင်ရာ ကွဲပြားသော သီအိုရမ်များကို လက္ခဏာပြောင်းလဲခြင်းတစ်ခုအောက်တွင် သီအိုရမ်တစ်ခုတည်းအဖြစ် လျှော့ချပြခြင်းဖြင့် ဂျီဩမေတြီရှိ အနုတ်ပမာဏများ၏ ပေါင်းစည်းနိုင်စွမ်းကို သရုပ်ပြခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=440–441}}</ref>။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာတွင် အနုတ်ကိန်းများ၏ [[လော့ဂရစ်သမ်|လော့ဂရစ်သမ်များ (logarithms)]] နှင့်ပတ်သက်၍ ယန် ဘာနူးလီ (Johann Bernoulli) နှင့် ဂေါ့ဖရိဒ် ဝီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် (Gottfried Wilhelm Leibniz) တို့ကြား ရှည်လျားသော ငြင်းခုံမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယန် ဘာနူးလီက <math>\ln(-x) = \ln(x)</math> ဖြစ်သည်ဟု လက်ခံထားခဲ့သည်။ ဤငြင်းခုံမှုကို ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ (Leonhard Euler) က ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်။ အွိုင်လာသည် <math>e^{i\pi} = -1</math> ကို အသုံးပြု၍ အနုတ်ကိန်းများ၏ လော့ဂရစ်သမ်များသည် [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်သီးသန့် (pure imaginary)]] တန်ဖိုးများဖြစ်ကြောင်း သရုပ်ပြခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=396, 404–405, 413}}</ref>။ အင်္ဂလိပ် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ဆယ့်ကိုးရာစုအတွင်းအထိ အနုတ်ကိန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ရှေးရိုးစွဲ သံသယကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပုံစံတကျ သင်္ကေတ ယုတ္တိဗေဒ (formal symbolic logic) နှင့် [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|ခေတ်သစ် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာများ]] ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အနုတ်ကိန်းများမပါဘဲ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တွက်ချက်သည့် ဘူးလီးယန်း အက္ခရာသင်္ချာ (Boolean algebra) ကဲ့သို့သော ဘာသာရပ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါမှသာ သင်္ချာဘာသာရပ်သည် ပမာဏများကိုသာလေ့လာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပုံစံတကျ သရုပ်မဲ့ စနစ်များကို လေ့လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း အဆုံးသတ်တွင် အခိုင်အမာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=462, 508}}</ref>။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == ခေတ်သစ်သင်္ချာတွင် [[အစုဝင်]]တစ်ခုကို "အနုတ်" အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အစဉ်ကျသော တည်ဆောက်ပုံ (ordered structure) တစ်ခု လိုအပ်သည်။ အစဉ်ကျသော [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း|အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (ordered integral domain) သို့မဟုတ် အစဉ်ကျသော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (ordered field) တစ်ခုတွင် <math>x < 0</math> ဖြစ်ပါက အစုဝင် <math>x</math> ကို အနုတ်အဖြစ် ပုံစံတကျသတ်မှတ်ပြီး <math>x > 0</math> ဖြစ်ပါက အပေါင်းအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ မညီမျှခြင်း (inequality) ၏ နှစ်ဖက်စလုံးသို့ <math>-x</math> ကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် <math>-x < 0</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ <math>x > 0</math> ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=206}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |page=85}}</ref>။ အလိုရှိရာ [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group)]] <math>(G, +)</math> ကဲ့သို့သော ပိုမိုယေဘုယျကျသည့် [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] အခြေအနေတွင် အစုဝင်များသည် ပင်ကို အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု သို့မဟုတ် အနုတ်ကိန်းဖြစ်မှုတို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမရှိပေ။ ထိုအစား အနုတ်လက္ခဏာပြောင်းခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းမှာ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် (additive inverse) ဖြစ်သည်။ မည်သည့်အစုဝင် <math>a</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်ကို <math>-a</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုပြီး အောက်ပါ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆို (group axiom)]] ကို ပြည့်စုံစေသည်။ :<math>a + (-a) = (-a) + a = 0</math> အထက်ပါ ညီမျှခြင်းတွင် <math>0</math> သည် အပေါင်းဆိုင်ရာ [[ထပ်တူရအစုဝင်|ထပ်တူရ (additive identity)]] ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=17}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |page=3}}</ref>။ ထို့အပြင် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာသည် [[နုတ်ခြင်း]]ကို လွတ်လပ်သော [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု|နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation)]] အဖြစ် မဟုတ်ဘဲ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်ကို [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းထည့်ခြင်း]]အတွက် အတိုကောက်အဖြစ်သာ ပြန်လည်အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>a - b = a + (-b)</math> ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=166}}</ref>။ နုတ်ခြင်းသည် တိကျစွာ အပေါင်းဖြစ်သည့် ကိန်းများ၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ (subsets)]] အပေါ်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသော တွက်ချက်မှု မဖြစ်သောကြောင့် ဤတည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအစုပိုင်းများ၏ ဥပမာများမှာ <math>\mathbb{Z}^+</math> သို့မဟုတ် <math>\mathbb{Q}^+</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ <math>a < b</math> ဖြစ်သည့်အချိန်တိုင်း <math>a - b</math> ဖော်ပြချက်သည် အစု၏အပြင်ဘက်တွင်ရှိသော အနုတ်တန်ဖိုးတစ်ခုကို ထုတ်ပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=1, 16}}</ref>။ == အနုတ်ကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of negative numbers) == လက္ခဏာများကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သည့် [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] စည်းမျဉ်းများသည် အလိုရှိရာသတ်မှတ်ချက်များ မဟုတ်ပေ။ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းသီအိုရီ (ring theory)]] တွင် ၎င်းတို့သည် ကွင်းတစ်ခု၏ အခြေခံ [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]]မှ ကောက်ချက်ချထားသော သင်္ချာနည်းကျ တိကျခိုင်မာသည့် သီအိုရမ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမ (distributive law) နှင့် အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်များ တည်ရှိမှုတို့မှ ကောက်ချက်ချထားခြင်းဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=226}}</ref><ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |pages=167–168}}</ref>။ မည်သည့်ကွင်း <math>R</math> နှင့် [[အစုဝင်]] <math>a, b \in R</math> တို့အတွက်မဆို * '''သုညဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်း (Multiplication by Zero)]]:''' <math>0a = (0 + 0)a = 0a + 0a</math> ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် <math>0a = 0</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်စေသည်။ * '''အနုတ်နှင့် အပေါင်း မြှောက်ခြင်း (Negative times a positive):''' <math>(-a)b = a(-b) = -(ab)</math> ဖြစ်သည်။ <math>ab + (-a)b = (a + (-a))b = 0b = 0</math> ဖြစ်ကြောင်း မှတ်သားခြင်းဖြင့် ၎င်းကို သက်သေပြနိုင်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် <math>(-a)b</math> သည် <math>ab</math> ၏ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်ဖြစ်ကြောင်း တည်ဆောက်နိုင်သည် ။ * '''အနုတ်နှင့် အနုတ် မြှောက်ခြင်း (Negative times a negative):''' <math>(-a)(-b) = ab</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သက်သေပြချက်သည် <math>(-a)(-b) = -[(-a)b] = -[-(ab)]</math> ဖြစ်တည်မှုမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်တစ်ခု၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်သည် မူလအစုဝင်ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>-(-x) = x</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရလဒ်မှာ <math>ab</math> ဖြစ်သည်။ * '''<math>-1</math> ၏ သက်ရောက်ချက် (Action of <math>-1</math>):''' မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရ (multiplicative identity) <math>1</math> ပါဝင်သော မည်သည့်ကွင်းတွင်မဆို <math>-1</math> ဖြင့် မြှောက်ခြင်းသည် အနုတ်လက္ခဏာပြောင်းခြင်းကို လုပ်ဆောင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>-a = (-1)a</math> ဖြစ်ပြီး အကျိုးဆက်အားဖြင့် <math>(-1)^2 = 1</math> ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=226, 230}}</ref>။ === နှစ်ထပ်ကိန်းများနှင့် မညီမျှခြင်းများ (Squares and Inequalities) === အစဉ်ကျသော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]]နှင့် ဒိုမိန်းများ၏ အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုမှာ အပေါင်းဖြစ်စေ အနုတ်ဖြစ်စေ သုညမဟုတ်သော [[အစုဝင်]]တစ်ခုခု၏ နှစ်ထပ်ကိန်းသည် အပေါင်းကိန်းသာ တိကျစွာဖြစ်ရမည် (<math>c^2 > 0</math>) ဟူသောအချက်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>c < 0</math> ဖြစ်ပါက ၎င်း၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်သည် အပေါင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>-c > 0</math> ဖြစ်သည်။ ဤအပေါင်းပမာဏများကို [[မြှောက်ခြင်း]]က <math>(-c)(-c) > 0</math> ကို ရရှိစေသည်။ <math>(-c)(-c) = c^2</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>c^2 > 0</math> ဖြစ်ကြောင်း ထွက်ပေါ်လာသည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် မည်သည့် အစဉ်ကျသော ဖီးလ်ဒ်တွင်မဆို နှစ်ထပ်ကိန်းတန်ဖိုး အနုတ်ဖြစ်နေသော အစုဝင် မပါဝင်နိုင်ပေ။ ထိုအချက်သည် သမိုင်းကြောင်းအရ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]]မှ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ (complex numbers)]] သို့ တိုးချဲ့ခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=206}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |page=85}}</ref>။ === စားခြင်းဆိုင်ရာ အယ်လ်ဂိုရီသမ် (The Division Algorithm) === အခြေခံ [[ကိန်းသီအိုရီ|ကိန်းသီအိုရီ (number theory)]] တွင် အနုတ် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]နှင့် တွက်ချက်သည့်အခါ အကြွင်းများ (remainders) သည် အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ရန် စားခြင်းဆိုင်ရာ အယ်လ်ဂိုရီသမ် (Division Algorithm) ကို ကန့်သတ်ထားသည်။ တည်ကိန်း <math>m</math> နှင့် စားကိန်း <math>n > 0</math> တို့အတွက် <math>m = nq + r</math> ဖြစ်စေမည့် စားလဒ် <math>q</math> နှင့် အကြွင်း <math>r</math> ဟူသော တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိန်းပြည့်များ တည်ရှိသည်။ အကြွင်းသည် အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ရန် (<math>0 \le r < n</math>) တိကျစွာ လိုအပ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>-25</math> ကို <math>8</math> ဖြင့် စားခြင်းသည် အနုတ်အကြွင်းကို မထွက်ပေါ်စေပေ။ ထိုအစား စားလဒ်မှာ <math>q = -4</math> ဖြစ်ပြီး အကြွင်းမှာ <math>r = 7</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>-25 = 8(-4) + 7</math> ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=101}}</ref>။ == အဆင့်မြင့် သင်္ချာ (advanced mathematics) == === ပိုလီနိုမီရယ်များနှင့် ကိန်းရင်းများ (Polynomials and Roots) === ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းရင်းများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ (limits)]] တွင် အနုတ်သဘောတရားသည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]]အပေါ်ရှိ သုံးထပ် ပိုလီနိုမီရယ် (cubic polynomial) တစ်ခုအတွက် ခွဲခြားကိန်း (discriminant) <math>D</math> ၏ လက္ခဏာသည် [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ]] အညွှန်းတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ခွဲခြားကိန်း တိကျစွာ အနုတ်ဖြစ်ခြင်း (<math>D < 0</math>) က ထိုပိုလီနိုမီရယ်တွင် ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းတစ်ခုတည်းရှိပြီး ကိန်းစစ်မဟုတ်သော ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် (complex conjugate) ကိန်းရင်းနှစ်ခုရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း အာမခံပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=633}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=180–183}}</ref>။ ထို့အပြင် မကိန်းဒီဂရီ ပိုလီနိုမီရယ်များအတွက် ကိန်းရင်း တည်ရှိမှု၏ အခြေခံသက်သေပြချက်သည် ချဉ်းကပ်မှု စုဆုံမှတ်များ (asymptotic limits) ကို တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်းဖြင့် ကြားခံတန်ဖိုး သီအိုရမ် (intermediate value theorem) အပေါ် မှီခိုသည်။ ကိန်းစစ် မကိန်းဒီဂရီ ပိုလီနိုမီရယ်များသည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော အနုတ် အဝင်ကိန်းများအတွက် အနုတ်တန်ဖိုးများကို ထုတ်ပေးပြီး အပေါင်း အဝင်ကိန်းများအတွက် အပေါင်းတန်ဖိုးများကို ထုတ်ပေးသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းတို့သည် အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ် သုညကို ဖြတ်သန်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အာမခံပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=615}}</ref>။ === တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း သီအိုရီနှင့် အိုင်ဒီးလ်များ (Valuation Theory and Ideals) === သရုပ်မဲ့ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]တွင် ပြောင်းပြန် တည်ဆောက်ပုံများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန် အနုတ် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]ကို အသုံးပြုသည်။ တစ်ပိုင်းတစ်စ တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ကွင်းများ (discrete valuation rings - D.V.R.) တွင် တန်ဖိုးဖြတ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင် (valuation function)]] <math>v: K^\times \to \mathbb{Z}</math> သည် အစုဝင်များကို [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ]] တန်ဖိုးရှာဖွေပေးသည်။ အပေါင်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းက ပုံမှန် သုညမှတ်ကို ညွှန်ပြသော်လည်း အနုတ် တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း (<math>v(f) < 0</math>) သည် ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အနန္တတန်ဖိုးမှတ် (pole) ကို တည်ဆောက်ပုံအရ သတ်မှတ်ပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=755–756}}</ref>။ အလားတူစွာ [[ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ|ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ (commutative algebra)]] တွင် ဒက်ဒီကင်း ဒိုမိန်း (Dedekind domain) ရှိ အပိုင်းကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (fractional ideals) ၏ အုပ်စုသည် သုညမဟုတ်သော [[သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်|သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ]]ကို အနုတ် ကိန်းပြည့် ထပ်ကိန်းများ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ပြုသည်။ ဤနေရာတွင် <math>I = P_1^{a_1} \cdots P_n^{a_n}</math> ဖြစ်ပြီး <math>a_i \in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ အနုတ် ထပ်ကိန်းသည် အပိုင်းကိန်းများ၏ [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ် (field of fractions)]] ထဲရှိ ပြောင်းပြန် အိုင်ဒီးလ်ဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း]]ကို ညွှန်ပြသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=760, 773}}</ref>။ == References == eh6bmne6yc5z7rkcir6m6bcko79edwi 1051281 1051280 2026-09-02T15:57:06Z Mkant00 135890 category/template 1051281 wikitext text/x-wiki {{တမ်းပလိတ်:ကိန်းစနစ်များ}} [[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာ]]တွင် '''အနုတ်ကိန်း (negative number)''' သည် သုည (zero) ထက်ငယ်သော [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ် (real number)]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ အနုတ်ကိန်းများသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်မှုများကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အပေါင်းသည် ညာဘက်သို့ ရွေ့လျားမှုကို ကိုယ်စားပြုပါက အနုတ်သည် ဘယ်ဘက်သို့ ရွေ့လျားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|ခေတ်သစ် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra)]] တွင် အနုတ်ကိန်းကို အစဉ်ကျသော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (ordered rings) နှင့် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ (fields)]] ကဲ့သို့သော အစဉ်ကျသော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (ordered mathematical structures) အတွင်းရှိ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် (additive inverse) သဘောတရားမှတစ်ဆင့် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ထားသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ [[နုတ်ခြင်း|နုတ်ခြင်း (subtraction)]] ကို အဓိက [[ဂဏန်းသင်္ချာ|ဂဏန်းသင်္ချာ တွက်ချက်မှု (arithmetic operation)]] တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသော်လည်း ခေတ်သစ်သင်္ချာကမူ ၎င်းကို အနုတ်ပမာဏတစ်ခုအား [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းခြင်း (addition)]] အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း (History) == အနုတ်ကိန်းများကို သဘောတရားအဖြစ် ဖန်တီးခြင်းနှင့် လက်ခံခြင်းသည် ရှည်လျားပြီး မညီညာသော သမိုင်းဝင်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ၏ အနုတ်ပမာဏများကို သဘောတရားအဖြစ် စိတ်ကူးပုံဖော်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများနှင့် အနုတ်ရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာသော [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်း (equation)]] များသည် အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ယုံကြည်မှုတို့ကြောင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြန့်ကြာခဲ့ရသည်။ ဟယ်လင်နစ်စတစ် ဂရိခေတ်တွင် အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့မှ ဒိုင်အိုဖန်းတပ်စ် (Diophantus) သည် <math>4x + 20 = 4</math> နှင့် ထပ်တူညီသော ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ အဖြေမှာ အနုတ်ဖြစ်နေသောကြောင့် ၎င်းကို အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ကျော်ကြားစွာ ယူဆခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဂရိ[[ဂျီဩမေတြီ]]ပညာရှင်များသည် အပေါင်း ကိန်းရင်းများ (positive roots) မရှိသော နှစ်ထပ်ကိန်း ပုံစံများ (quadratic forms) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မပြုခဲ့ကြပေ <ref>{{Citation |last1=Needham |first1=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |page=90}}</ref><ref>{{Citation |last=Heath |first=Thomas L. |title=The Works of Archimedes |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1897 |page=cxxiii}}</ref>။ အနုတ်ပမာဏများကို စနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းထားသည့် အစောဆုံး ကျန်ရစ်သောမှတ်တမ်းသည် ဟန်ခေတ်မှစတင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းတရုတ်နိုင်ငံ၏ သင်္ချာအနုပညာဆိုင်ရာ အခန်းကိုးခန်း (Nine Chapters on the Mathematical Art) ကျမ်းထဲတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=176–177}}</ref>။ ယင်နှင့် ယန်ကဲ့သို့သော ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ အစုံလိုက်သဘောတရားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တရုတ်သင်္ချာပညာရှင်များသည် အပေါင်းနှင့် အနုတ်ကိန်းများကို တွက်ချက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် ရေတွက်တုတ်ချောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အပေါင်း မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (coefficients) အတွက် အနီရောင်တုတ်ချောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး အနုတ်များအတွက် အနက်ရောင်တုတ်ချောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=Hodgkin |first=Luke |title=A History of Mathematics: From Mesopotamia to Modernity |publication-place=Oxford |publisher=Oxford University Press |date=2005 |isbn=978-0-19-152383-0 |page=88}}</ref><ref>{{Citation |last1=Needham |first1=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |pages=90–91}}</ref> တတိယရာစုတွင် လျှိုဟွေ (Liu Hui) သည် ၎င်းတို့၏ [[ပေါင်းခြင်း]]နှင့် [[နုတ်ခြင်း]]အတွက် ရှင်းလင်းပြတ်သားသော စည်းမျဉ်းများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်လူမျိုးများသည် အနုတ်ပမာဏများကို ညီမျှခြင်းများ၏ သီးခြားအဖြေများအဖြစ် လက်မခံခဲ့ကြသေးပေ <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=180}}</ref>။ ရှေးခေတ်နှင့် အလယ်ခေတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အနုတ်ကိန်းများကို [[အက္ခရာသင်္ချာ]]နှင့် လက်တွေ့အသုံးချမှုများတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ စီအီး အစောပိုင်းရာစုနှစ်များမှ ကိုးရာစုအထိ ခန့်မှန်းသက်တမ်းရှိသော ရှေးဟောင်း ဘာခ်ရှာလီ လက်ရေးစာမူ (Bakhshali Manuscript) သည် အနုတ်ကိန်းများကို ညွှန်ပြရန် အပေါင်း သင်္ကေတ (<math>+</math>) ကို အသုံးပြု၍ အနုတ်တန်ဖိုးများဖြင့် တွက်ချက်မှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Teresi |first=Dick |title=Lost Discoveries: The Ancient Roots of Modern Science—from the Babylonians to the Mayas |publication-place=New York |publisher=Simon & Schuster |date=2002 |isbn=978-0-684-83718-5 |pages=65–66}}</ref><ref>{{Citation |last=Hayashi |first=Takao |editor-last=Selin |editor-first=Helaine |title=Bakhshālī Manuscript |encyclopedia=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |volume=1 |publication-place=Dordrecht |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-4559-2 |page=B2}}</ref>။ စီအီး ၆၂၈ ခုနှစ်တွင် ဗြဟ္မဂုတ္တ (Brahmagupta) သည် သူ၏ Brahmasphutasiddhanta ကျမ်းတွင် အနုတ်ကိန်းများကို ကြွေးမြီများအဖြစ်နှင့် အပေါင်းကိန်းများကို ဓနဥစ္စာများအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကာ အနုတ်ကိန်းများနှင့် သုညတို့၏ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]]ကို ပုံစံတကျဖြစ်စေခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Needham |first=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |page=90}}</ref>။ ဗြဟ္မဂုတ္တသည် လက္ခဏာပါသော ပမာဏများအတွက် ပြည့်စုံသော တွက်ချက်မှုစည်းမျဉ်းများကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အနုတ်ကိန်းနှစ်ခု သို့မဟုတ် အပေါင်းကိန်းနှစ်ခု၏ [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်လဒ်များ (products)]] နှင့် စားလဒ်များ (quotients) သည် အပေါင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် လက္ခဏာမတူသော ကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်များနှင့် စားလဒ်များသည် အနုတ်ဖြစ်ကြောင်း သူက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းစည်းမျဉ်းများကို အသုံးပြု၍ နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများ (quadratic equations) အတွက် ယေဘုယျ အဖြေများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=198, 220}}</ref>။ ဆယ့်နှစ်ရာစုတွင် ဘာစကာရာ-၂ (Bhāskara II) သည် နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများ၏ အနုတ် ကိန်းရင်းများကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့ကမ္ဘာရှိ ဂျီဩမေတြီနှင့် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ အခြေအနေများတွင် ၎င်းတို့ကို မကြာခဏ ဖယ်ထုတ်လေ့ရှိကြောင်း သူက ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူအများသည် အနုတ် ကိန်းရင်းများကို သဘောမတူသောကြောင့် ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=200–201}}</ref>။ အစ္စလာမ့် ရွှေခေတ်အတွင်း သင်္ချာပညာရှင်များသည် အိန္ဒိယ ဂဏန်းသင်္ချာကို လက်ခံရယူခဲ့ကြသော်လည်း အနုတ်ကိန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ အစပိုင်းတွင် သတိထားချဉ်းကပ်ခဲ့ကြသည်။ မိုဟာမက် အစ်ဗင် မူဆာ အယ်လ်-ခိုဝါရစ်ဇ်မီ (Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi) သည် သူ၏ ကိုးရာစုထုတ် အယ်လ်-ဂျာဘာ (Al-Jabr) ကျမ်းတွင် အနုတ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများနှင့် အနုတ်အဖြေများကို ချန်လှပ်ခဲ့သည်။ အပေါင်းပမာဏများကိုသာ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းထားရန်အတွက် ၎င်းသည် နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများကို သီးခြားအခြေအနေများအဖြစ် ခွဲခြားခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |title=The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmetic and Algebra |publication-place=Dordrecht |publisher=Kluwer Academic Publishers |date=1994 |isbn=978-0-7923-2565-9 |pages=36–37}}</ref><ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=208, 210}}</ref>။ သို့သော် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်းမှာပင် အဘူ ကာမစ်လ် (Abu Kamil) သည် <math>(a \pm b)(c \pm d)</math> ပုံစံရှိသော မြှောက်လဒ်များ၏ ဖြန့်ထုတ်ချက်များတွင် လက္ခဏာစည်းမျဉ်းကို သရုပ်ပြခဲ့သည်။ အဘူလ်-ဝါဖာ (Abu'l-Wafa) သည် စီးပွားရေးကြွေးမြီများကို အနုတ်ကိန်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။ အယ်လ်-ကရာဂျီ (Al-Karaji) ကလည်း အနုတ်ပမာဏများကို ပုံစံတကျ အက္ခရာသင်္ချာ ကိန်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်ဟု သူ၏ အယ်လ်-ဖာခရီ (Al-Fakhri) ကျမ်းတွင် အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Bin Ismail |first=Mat Rofa |editor-last=Selin |editor-first=Helaine |title=Algebra in Islamic Mathematics |encyclopedia=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |volume=1 |edition=2nd |publication-place=Dordrecht |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-4559-2 |page=115}}</ref><ref>{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |title=The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmetic and Algebra |publication-place=Dordrecht |publisher=Kluwer Academic Publishers |date=1994 |isbn=978-0-7923-2565-9 |pages=36–37}}</ref>။ ဆယ့်နှစ်ရာစုတွင် အယ်လ်-ဆာမာဝေါလ် (Al-Samawal) သည် လက္ခဏာပါသော ကိန်းများကို ပိုလီနိုမီရယ် ဂဏန်းသင်္ချာ (polynomial arithmetic) အတွင်းသို့ အပြည့်အဝ ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သူသည် ယေဘုယျ နုတ်ခြင်း စည်းမျဉ်းများနှင့် ပိုလီနိုမီရယ် စားခြင်း (polynomial division) ရှိ မြှောက်ခြင်းအတွက် လက္ခဏာစည်းမျဉ်းများကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |title=The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmetic and Algebra |publication-place=Dordrecht |publisher=Kluwer Academic Publishers |date=1994 |isbn=978-0-7923-2565-9 |pages=36–37}}</ref>။ အလယ်ခေတ် ဥရောပတွင် ဖီဘိုနာချီ (Fibonacci) ဟုလည်းသိကြသော ပီဆာမှ လီယိုနာဒို (Leonardo of Pisa) သည် သူ၏ ၁၂၀၂ ခုနှစ်ထွက် လစ်ဘာ အဘာချီ (Liber Abaci) ကျမ်းနှင့် ၁၂၂၅ ခုနှစ်ထွက် ဖလော့စ် (Flos) ကျမ်းတို့တွင် အနုတ်ကိန်းများကို ခွင့်ပြုအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှုများ သို့မဟုတ် ကြွေးမြီများအဖြစ် သူက အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=230–231}}</ref>။ ဉာဏ်တဖန်မွေးခေတ်တွင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမှုများ ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၁၄၈၄ ခုနှစ်တွင် နီကိုလတ်စ် ချူကေး (Nicolas Chuquet) သည် အနုတ်ထပ်ကိန်းများ (negative exponents) ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူသည် ဤရလဒ်များကို အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ယူဆခဲ့သော်လည်း အက္ခရာသင်္ချာ ညီမျှခြင်း (<math>4x = -2</math>) တွင် သီးသန့် အနုတ်ပမာဏတစ်ခုကို ဖော်ပြသည့် ပထမဆုံး ဥရောပတိုက်သား ဖြစ်လာခဲ့သည် <ref>{{Citation |last1=Flegg |first1=Graham |last2=Hay |first2=C. |last3=Moss |first3=B. |title=Nicolas Chuquet, Renaissance Mathematician: A Study with Extensive Translations of Chuquet's Mathematical Manuscript Completed in 1484 |publication-place=Dordrecht |publisher=D. Reidel Publishing Co. |date=1985 |isbn=978-90-277-1872-3 |page=354}}</ref><ref>{{Citation |last=Johnson |first=Art |title=Famous Problems and Their Mathematicians |publication-place=Westport, CT |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-1-56308-446-1 |page=56}}</ref><ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=250}}</ref>။ မီခါအဲလ် ရှတီးဖဲလ် (Michael Stifel) ၏ ၁၅၄၄ ခုနှစ်ထုတ် အရစ်သမက်တီကာ အင်တီဂရာ (Arithmetica Integra) ကျမ်းသည် နှစ်ထပ်ကိန်း ပုံစံများကို ပေါင်းစည်းရန်အတွက် အနုတ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့တိုင်အောင် အနုတ်ကိန်းများကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ကိန်းများဟု ဆက်လက်ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ကိန်းရင်းများအဖြစ် လက်မခံဘဲ ပယ်ချခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=255}}</ref>။ ၁၅၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျီရိုလာမို ကာဒါနို (Gerolamo Cardano) သည် သူ၏ အာစ် မက်ဂ်နာ (Ars Magna) ကျမ်းတွင် အနုတ်ကိန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို နူးမရီ ဖစ်တီ (numeri ficti) ဟု သူက အမည်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် အနုတ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများကို ရှောင်ရှားလိုမှုကြောင့် သူသည် သုံးထပ် ညီမျှခြင်းများ ၏ သီးခြားအခြေအနေ ဆယ့်သုံးခုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် လိုအပ်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Needham |first=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |page=90}}</ref><ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=258–260}}</ref>။ နောက်ပိုင်း ရှေ့ဆောင်ပညာရှင်များဖြစ်သော ဖရန်စွာ ဗီယက် (François Viète) နှင့် သောမတ်စ် ဟယ်ရီယော့ (Thomas Harriot) တို့သည် အနုတ် ကိန်းရင်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် ဝန်လေးမှုကြောင့် အဟန့်အတားဖြစ်ခဲ့ကြဆဲဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=275–276}}</ref>။ ၁၆၂၉ ခုနှစ်တွင် အယ်လ်ဘတ် ဂျီရတ် (Albert Girard) ထံမှ ပိုမိုရှင်းလင်းသော ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အခြေခံတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ဂျီဩမေတြီတွင် အပေါင်းက ရှေ့တိုးခြင်းဖြစ်ပြီး အနုတ်က နောက်ဆုတ်ခြင်းကို ညွှန်ပြသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အနုတ် ကိန်းရင်းများသည် အပေါင်း ကိန်းရင်းများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ဦးတည်နေကြောင်း ရှင်းပြခြင်းဖြင့် ကိန်းမျဉ်း (number line) သဘောတရားကို ကြိုတင်မှန်းဆခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=276}}</ref>။ ဆယ့်ခုနစ်ရာစုနှင့် ဆယ့်ရှစ်ရာစုနှစ်များတွင် [[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်|ကိုဩဒိနိတ်]] ဂျီဩမေတြီ (coordinate geometry) နှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis) တို့အတွင်းသို့ အနုတ်ကိန်းများ တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစပ်ပါဝင်လာသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ရီနေ ဒေကားတ် (René Descartes) သည် သူ၏ ၁၆၃၇ ခုနှစ်ထုတ် လာ ဂျီဩမေတြီ ကျမ်းတွင် အနုတ် ကိန်းရင်းများကို မှားယွင်းသော ကိန်းရင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ခြေရာခံရန် သူ၏ နာမည်ကျော် လက္ခဏာ စည်းမျဉ်း ကို ဖန်တီးခဲ့သော်လည်း အနုတ် အက်ဘ်ဆစ်ဆာ (x-ကိုဩဒိနိတ်) (abscissas) များကိုမူ အသုံးမပြုခဲ့ပေ <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=312, 317, 319}}</ref>။ အနုတ် ကိုဩဒိနိတ်များကို ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုမရှိခြင်းကြောင့် ခေတ်ပြိုင်သင်္ချာပညာရှင်များသည် ဒေကားတ်၏ ဖိုလီယမ် (Folium of Descartes) သို့မဟုတ် ဆလူးစ်၏ ပုလဲမျဉ်းကွေးများ (Pearls of de Sluze) ကဲ့သို့သော မျဉ်းကွေးများ (curves) ၏ သဘောသဘာဝကို မှားယွင်းစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ခရစ္စတီယန် ဟွိုင်ဂန်း (Christiaan Huygens) က ၎င်းတို့ကို ကွဒ်ဒရန့် (quadrant) လေးခုစလုံးဖြတ်၍ ပုံကြမ်းဆွဲပြသည့်အချိန်ရောက်မှသာ ထိုအမှားများ ပြေလည်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၆၇၆ ခုနှစ်တွင် အိုင်းဆက် နယူတန် (Isaac Newton) သည် အနုတ် ကိုဩဒိနိတ်များပါဝင်သော ဝင်ရိုးအပြည့်နှစ်ခုကို စနစ်တကျ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဤအဓိပ္ပာယ် ဝေခွဲမရဖြစ်မှုများကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=324, 342, 368}}</ref>။ ဆယ့်ရှစ်ရာစုအထိတိုင်အောင် အခြေခံဆိုင်ရာ သံသယများ ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး ဖတ်စာအုပ်ရေးသားသူများကို မြှောက်ခြင်းစည်းမျဉ်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံရန် သို့မဟုတ် အနုတ် မြှောက်လဒ်များကို လုံးဝပယ်ချရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=381}}</ref>။ လာဇာ ကာနို (Lazare Carnot) သည် ဖြတ်မျဉ်းများ (secants) နှင့် လေးကြိုးများ (chords) ဆိုင်ရာ ကွဲပြားသော သီအိုရမ်များကို လက္ခဏာပြောင်းလဲခြင်းတစ်ခုအောက်တွင် သီအိုရမ်တစ်ခုတည်းအဖြစ် လျှော့ချပြခြင်းဖြင့် ဂျီဩမေတြီရှိ အနုတ်ပမာဏများ၏ ပေါင်းစည်းနိုင်စွမ်းကို သရုပ်ပြခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=440–441}}</ref>။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာတွင် အနုတ်ကိန်းများ၏ [[လော့ဂရစ်သမ်|လော့ဂရစ်သမ်များ (logarithms)]] နှင့်ပတ်သက်၍ ယန် ဘာနူးလီ (Johann Bernoulli) နှင့် ဂေါ့ဖရိဒ် ဝီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် (Gottfried Wilhelm Leibniz) တို့ကြား ရှည်လျားသော ငြင်းခုံမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယန် ဘာနူးလီက <math>\ln(-x) = \ln(x)</math> ဖြစ်သည်ဟု လက်ခံထားခဲ့သည်။ ဤငြင်းခုံမှုကို ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ (Leonhard Euler) က ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်။ အွိုင်လာသည် <math>e^{i\pi} = -1</math> ကို အသုံးပြု၍ အနုတ်ကိန်းများ၏ လော့ဂရစ်သမ်များသည် [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်သီးသန့် (pure imaginary)]] တန်ဖိုးများဖြစ်ကြောင်း သရုပ်ပြခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=396, 404–405, 413}}</ref>။ အင်္ဂလိပ် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ဆယ့်ကိုးရာစုအတွင်းအထိ အနုတ်ကိန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ရှေးရိုးစွဲ သံသယကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပုံစံတကျ သင်္ကေတ ယုတ္တိဗေဒ (formal symbolic logic) နှင့် [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|ခေတ်သစ် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာများ]] ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အနုတ်ကိန်းများမပါဘဲ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တွက်ချက်သည့် ဘူးလီးယန်း အက္ခရာသင်္ချာ (Boolean algebra) ကဲ့သို့သော ဘာသာရပ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါမှသာ သင်္ချာဘာသာရပ်သည် ပမာဏများကိုသာလေ့လာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပုံစံတကျ သရုပ်မဲ့ စနစ်များကို လေ့လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း အဆုံးသတ်တွင် အခိုင်အမာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=462, 508}}</ref>။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == ခေတ်သစ်သင်္ချာတွင် [[အစုဝင်]]တစ်ခုကို "အနုတ်" အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အစဉ်ကျသော တည်ဆောက်ပုံ (ordered structure) တစ်ခု လိုအပ်သည်။ အစဉ်ကျသော [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း|အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (ordered integral domain) သို့မဟုတ် အစဉ်ကျသော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (ordered field) တစ်ခုတွင် <math>x < 0</math> ဖြစ်ပါက အစုဝင် <math>x</math> ကို အနုတ်အဖြစ် ပုံစံတကျသတ်မှတ်ပြီး <math>x > 0</math> ဖြစ်ပါက အပေါင်းအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ မညီမျှခြင်း (inequality) ၏ နှစ်ဖက်စလုံးသို့ <math>-x</math> ကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် <math>-x < 0</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ <math>x > 0</math> ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=206}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |page=85}}</ref>။ အလိုရှိရာ [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group)]] <math>(G, +)</math> ကဲ့သို့သော ပိုမိုယေဘုယျကျသည့် [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] အခြေအနေတွင် အစုဝင်များသည် ပင်ကို အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု သို့မဟုတ် အနုတ်ကိန်းဖြစ်မှုတို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမရှိပေ။ ထိုအစား အနုတ်လက္ခဏာပြောင်းခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းမှာ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် (additive inverse) ဖြစ်သည်။ မည်သည့်အစုဝင် <math>a</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်ကို <math>-a</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုပြီး အောက်ပါ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆို (group axiom)]] ကို ပြည့်စုံစေသည်။ :<math>a + (-a) = (-a) + a = 0</math> အထက်ပါ ညီမျှခြင်းတွင် <math>0</math> သည် အပေါင်းဆိုင်ရာ [[ထပ်တူရအစုဝင်|ထပ်တူရ (additive identity)]] ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=17}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |page=3}}</ref>။ ထို့အပြင် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာသည် [[နုတ်ခြင်း]]ကို လွတ်လပ်သော [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု|နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation)]] အဖြစ် မဟုတ်ဘဲ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်ကို [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းထည့်ခြင်း]]အတွက် အတိုကောက်အဖြစ်သာ ပြန်လည်အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>a - b = a + (-b)</math> ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=166}}</ref>။ နုတ်ခြင်းသည် တိကျစွာ အပေါင်းဖြစ်သည့် ကိန်းများ၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ (subsets)]] အပေါ်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသော တွက်ချက်မှု မဖြစ်သောကြောင့် ဤတည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအစုပိုင်းများ၏ ဥပမာများမှာ <math>\mathbb{Z}^+</math> သို့မဟုတ် <math>\mathbb{Q}^+</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ <math>a < b</math> ဖြစ်သည့်အချိန်တိုင်း <math>a - b</math> ဖော်ပြချက်သည် အစု၏အပြင်ဘက်တွင်ရှိသော အနုတ်တန်ဖိုးတစ်ခုကို ထုတ်ပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=1, 16}}</ref>။ == အနုတ်ကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of negative numbers) == လက္ခဏာများကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သည့် [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] စည်းမျဉ်းများသည် အလိုရှိရာသတ်မှတ်ချက်များ မဟုတ်ပေ။ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းသီအိုရီ (ring theory)]] တွင် ၎င်းတို့သည် ကွင်းတစ်ခု၏ အခြေခံ [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]]မှ ကောက်ချက်ချထားသော သင်္ချာနည်းကျ တိကျခိုင်မာသည့် သီအိုရမ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမ (distributive law) နှင့် အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်များ တည်ရှိမှုတို့မှ ကောက်ချက်ချထားခြင်းဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=226}}</ref><ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |pages=167–168}}</ref>။ မည်သည့်ကွင်း <math>R</math> နှင့် [[အစုဝင်]] <math>a, b \in R</math> တို့အတွက်မဆို * '''သုညဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်း (Multiplication by Zero)]]:''' <math>0a = (0 + 0)a = 0a + 0a</math> ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် <math>0a = 0</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်စေသည်။ * '''အနုတ်နှင့် အပေါင်း မြှောက်ခြင်း (Negative times a positive):''' <math>(-a)b = a(-b) = -(ab)</math> ဖြစ်သည်။ <math>ab + (-a)b = (a + (-a))b = 0b = 0</math> ဖြစ်ကြောင်း မှတ်သားခြင်းဖြင့် ၎င်းကို သက်သေပြနိုင်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် <math>(-a)b</math> သည် <math>ab</math> ၏ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်ဖြစ်ကြောင်း တည်ဆောက်နိုင်သည် ။ * '''အနုတ်နှင့် အနုတ် မြှောက်ခြင်း (Negative times a negative):''' <math>(-a)(-b) = ab</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သက်သေပြချက်သည် <math>(-a)(-b) = -[(-a)b] = -[-(ab)]</math> ဖြစ်တည်မှုမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်တစ်ခု၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်သည် မူလအစုဝင်ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>-(-x) = x</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရလဒ်မှာ <math>ab</math> ဖြစ်သည်။ * '''<math>-1</math> ၏ သက်ရောက်ချက် (Action of <math>-1</math>):''' မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရ (multiplicative identity) <math>1</math> ပါဝင်သော မည်သည့်ကွင်းတွင်မဆို <math>-1</math> ဖြင့် မြှောက်ခြင်းသည် အနုတ်လက္ခဏာပြောင်းခြင်းကို လုပ်ဆောင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>-a = (-1)a</math> ဖြစ်ပြီး အကျိုးဆက်အားဖြင့် <math>(-1)^2 = 1</math> ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=226, 230}}</ref>။ === နှစ်ထပ်ကိန်းများနှင့် မညီမျှခြင်းများ (Squares and Inequalities) === အစဉ်ကျသော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]]နှင့် ဒိုမိန်းများ၏ အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုမှာ အပေါင်းဖြစ်စေ အနုတ်ဖြစ်စေ သုညမဟုတ်သော [[အစုဝင်]]တစ်ခုခု၏ နှစ်ထပ်ကိန်းသည် အပေါင်းကိန်းသာ တိကျစွာဖြစ်ရမည် (<math>c^2 > 0</math>) ဟူသောအချက်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>c < 0</math> ဖြစ်ပါက ၎င်း၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်သည် အပေါင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>-c > 0</math> ဖြစ်သည်။ ဤအပေါင်းပမာဏများကို [[မြှောက်ခြင်း]]က <math>(-c)(-c) > 0</math> ကို ရရှိစေသည်။ <math>(-c)(-c) = c^2</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>c^2 > 0</math> ဖြစ်ကြောင်း ထွက်ပေါ်လာသည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် မည်သည့် အစဉ်ကျသော ဖီးလ်ဒ်တွင်မဆို နှစ်ထပ်ကိန်းတန်ဖိုး အနုတ်ဖြစ်နေသော အစုဝင် မပါဝင်နိုင်ပေ။ ထိုအချက်သည် သမိုင်းကြောင်းအရ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]]မှ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ (complex numbers)]] သို့ တိုးချဲ့ခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=206}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |page=85}}</ref>။ === စားခြင်းဆိုင်ရာ အယ်လ်ဂိုရီသမ် (The Division Algorithm) === အခြေခံ [[ကိန်းသီအိုရီ|ကိန်းသီအိုရီ (number theory)]] တွင် အနုတ် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]နှင့် တွက်ချက်သည့်အခါ အကြွင်းများ (remainders) သည် အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ရန် စားခြင်းဆိုင်ရာ အယ်လ်ဂိုရီသမ် (Division Algorithm) ကို ကန့်သတ်ထားသည်။ တည်ကိန်း <math>m</math> နှင့် စားကိန်း <math>n > 0</math> တို့အတွက် <math>m = nq + r</math> ဖြစ်စေမည့် စားလဒ် <math>q</math> နှင့် အကြွင်း <math>r</math> ဟူသော တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိန်းပြည့်များ တည်ရှိသည်။ အကြွင်းသည် အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ရန် (<math>0 \le r < n</math>) တိကျစွာ လိုအပ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>-25</math> ကို <math>8</math> ဖြင့် စားခြင်းသည် အနုတ်အကြွင်းကို မထွက်ပေါ်စေပေ။ ထိုအစား စားလဒ်မှာ <math>q = -4</math> ဖြစ်ပြီး အကြွင်းမှာ <math>r = 7</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>-25 = 8(-4) + 7</math> ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=101}}</ref>။ == အဆင့်မြင့် သင်္ချာ (advanced mathematics) == === ပိုလီနိုမီရယ်များနှင့် ကိန်းရင်းများ (Polynomials and Roots) === ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းရင်းများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ (limits)]] တွင် အနုတ်သဘောတရားသည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]]အပေါ်ရှိ သုံးထပ် ပိုလီနိုမီရယ် (cubic polynomial) တစ်ခုအတွက် ခွဲခြားကိန်း (discriminant) <math>D</math> ၏ လက္ခဏာသည် [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ]] အညွှန်းတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ခွဲခြားကိန်း တိကျစွာ အနုတ်ဖြစ်ခြင်း (<math>D < 0</math>) က ထိုပိုလီနိုမီရယ်တွင် ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းတစ်ခုတည်းရှိပြီး ကိန်းစစ်မဟုတ်သော ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် (complex conjugate) ကိန်းရင်းနှစ်ခုရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း အာမခံပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=633}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=180–183}}</ref>။ ထို့အပြင် မကိန်းဒီဂရီ ပိုလီနိုမီရယ်များအတွက် ကိန်းရင်း တည်ရှိမှု၏ အခြေခံသက်သေပြချက်သည် ချဉ်းကပ်မှု စုဆုံမှတ်များ (asymptotic limits) ကို တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်းဖြင့် ကြားခံတန်ဖိုး သီအိုရမ် (intermediate value theorem) အပေါ် မှီခိုသည်။ ကိန်းစစ် မကိန်းဒီဂရီ ပိုလီနိုမီရယ်များသည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော အနုတ် အဝင်ကိန်းများအတွက် အနုတ်တန်ဖိုးများကို ထုတ်ပေးပြီး အပေါင်း အဝင်ကိန်းများအတွက် အပေါင်းတန်ဖိုးများကို ထုတ်ပေးသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းတို့သည် အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ် သုညကို ဖြတ်သန်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အာမခံပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=615}}</ref>။ === တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း သီအိုရီနှင့် အိုင်ဒီးလ်များ (Valuation Theory and Ideals) === သရုပ်မဲ့ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]တွင် ပြောင်းပြန် တည်ဆောက်ပုံများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန် အနုတ် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]ကို အသုံးပြုသည်။ တစ်ပိုင်းတစ်စ တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ကွင်းများ (discrete valuation rings - D.V.R.) တွင် တန်ဖိုးဖြတ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင် (valuation function)]] <math>v: K^\times \to \mathbb{Z}</math> သည် အစုဝင်များကို [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ]] တန်ဖိုးရှာဖွေပေးသည်။ အပေါင်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းက ပုံမှန် သုညမှတ်ကို ညွှန်ပြသော်လည်း အနုတ် တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း (<math>v(f) < 0</math>) သည် ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အနန္တတန်ဖိုးမှတ် (pole) ကို တည်ဆောက်ပုံအရ သတ်မှတ်ပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=755–756}}</ref>။ အလားတူစွာ [[ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ|ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ (commutative algebra)]] တွင် ဒက်ဒီကင်း ဒိုမိန်း (Dedekind domain) ရှိ အပိုင်းကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (fractional ideals) ၏ အုပ်စုသည် သုညမဟုတ်သော [[သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်|သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ]]ကို အနုတ် ကိန်းပြည့် ထပ်ကိန်းများ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ပြုသည်။ ဤနေရာတွင် <math>I = P_1^{a_1} \cdots P_n^{a_n}</math> ဖြစ်ပြီး <math>a_i \in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ အနုတ် ထပ်ကိန်းသည် အပိုင်းကိန်းများ၏ [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ် (field of fractions)]] ထဲရှိ ပြောင်းပြန် အိုင်ဒီးလ်ဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း]]ကို ညွှန်ပြသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=760, 773}}</ref>။ == References == [[ကဏ္ဍ: ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ: ကိန်းစစ်များ]] afc7wyxkmf16djfss62pd2oqwzdtn1f 1051287 1051281 2026-09-02T16:20:38Z Mkant00 135890 fixed some mathematical inaccuracies 1051287 wikitext text/x-wiki {{တမ်းပလိတ်:ကိန်းစနစ်များ}} [[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာ]]တွင် '''အနုတ်ကိန်း (negative number)''' သည် သုည (zero) ထက်ငယ်သော [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ် (real number)]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ အနုတ်ကိန်းများသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်မှုများကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အပေါင်းသည် ညာဘက်သို့ ရွေ့လျားမှုကို ကိုယ်စားပြုပါက အနုတ်သည် ဘယ်ဘက်သို့ ရွေ့လျားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|ခေတ်သစ် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra)]] တွင် အနုတ်ကိန်းကို အစဉ်ကျသော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (ordered rings) နှင့် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ (fields)]] ကဲ့သို့သော အစဉ်ကျသော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (ordered mathematical structures) အတွင်းရှိ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် (additive inverse) သဘောတရားမှတစ်ဆင့် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ထားသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ [[နုတ်ခြင်း|နုတ်ခြင်း (subtraction)]] ကို အဓိက [[ဂဏန်းသင်္ချာ|ဂဏန်းသင်္ချာ တွက်ချက်မှု (arithmetic operation)]] တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသော်လည်း ခေတ်သစ်သင်္ချာကမူ ၎င်းကို အနုတ်ပမာဏတစ်ခုအား [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းခြင်း (addition)]] အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း (History) == အနုတ်ကိန်းများကို သဘောတရားအဖြစ် ဖန်တီးခြင်းနှင့် လက်ခံခြင်းသည် ရှည်လျားပြီး မညီညာသော သမိုင်းဝင်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ၏ အနုတ်ပမာဏများကို သဘောတရားအဖြစ် စိတ်ကူးပုံဖော်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများနှင့် အနုတ်ရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာသော [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်း (equation)]] များသည် အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ယုံကြည်မှုတို့ကြောင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြန့်ကြာခဲ့ရသည်။ ဟယ်လင်နစ်စတစ် ဂရိခေတ်တွင် အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့မှ ဒိုင်အိုဖန်းတပ်စ် (Diophantus) သည် <math>4x + 20 = 4</math> နှင့် ထပ်တူညီသော ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ အဖြေမှာ အနုတ်ဖြစ်နေသောကြောင့် ၎င်းကို အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ကျော်ကြားစွာ ယူဆခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဂရိ[[ဂျီဩမေတြီ]]ပညာရှင်များသည် အပေါင်း ကိန်းရင်းများ (positive roots) မရှိသော နှစ်ထပ်ကိန်း ပုံစံများ (quadratic forms) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မပြုခဲ့ကြပေ <ref>{{Citation |last1=Needham |first1=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |page=90}}</ref><ref>{{Citation |last=Heath |first=Thomas L. |title=The Works of Archimedes |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1897 |page=cxxiii}}</ref>။ အနုတ်ပမာဏများကို စနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းထားသည့် အစောဆုံး ကျန်ရစ်သောမှတ်တမ်းသည် ဟန်ခေတ်မှစတင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းတရုတ်နိုင်ငံ၏ သင်္ချာအနုပညာဆိုင်ရာ အခန်းကိုးခန်း (Nine Chapters on the Mathematical Art) ကျမ်းထဲတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=176–177}}</ref>။ ယင်နှင့် ယန်ကဲ့သို့သော ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ အစုံလိုက်သဘောတရားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တရုတ်သင်္ချာပညာရှင်များသည် အပေါင်းနှင့် အနုတ်ကိန်းများကို တွက်ချက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် ရေတွက်တုတ်ချောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အပေါင်း မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (coefficients) အတွက် အနီရောင်တုတ်ချောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး အနုတ်များအတွက် အနက်ရောင်တုတ်ချောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=Hodgkin |first=Luke |title=A History of Mathematics: From Mesopotamia to Modernity |publication-place=Oxford |publisher=Oxford University Press |date=2005 |isbn=978-0-19-152383-0 |page=88}}</ref><ref>{{Citation |last1=Needham |first1=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |pages=90–91}}</ref> တတိယရာစုတွင် လျှိုဟွေ (Liu Hui) သည် ၎င်းတို့၏ [[ပေါင်းခြင်း]]နှင့် [[နုတ်ခြင်း]]အတွက် ရှင်းလင်းပြတ်သားသော စည်းမျဉ်းများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်လူမျိုးများသည် အနုတ်ပမာဏများကို ညီမျှခြင်းများ၏ သီးခြားအဖြေများအဖြစ် လက်မခံခဲ့ကြသေးပေ <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=180}}</ref>။ ရှေးခေတ်နှင့် အလယ်ခေတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အနုတ်ကိန်းများကို [[အက္ခရာသင်္ချာ]]နှင့် လက်တွေ့အသုံးချမှုများတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ စီအီး အစောပိုင်းရာစုနှစ်များမှ ကိုးရာစုအထိ ခန့်မှန်းသက်တမ်းရှိသော ရှေးဟောင်း ဘာခ်ရှာလီ လက်ရေးစာမူ (Bakhshali Manuscript) သည် အနုတ်ကိန်းများကို ညွှန်ပြရန် အပေါင်း သင်္ကေတ (<math>+</math>) ကို အသုံးပြု၍ အနုတ်တန်ဖိုးများဖြင့် တွက်ချက်မှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Teresi |first=Dick |title=Lost Discoveries: The Ancient Roots of Modern Science—from the Babylonians to the Mayas |publication-place=New York |publisher=Simon & Schuster |date=2002 |isbn=978-0-684-83718-5 |pages=65–66}}</ref><ref>{{Citation |last=Hayashi |first=Takao |editor-last=Selin |editor-first=Helaine |title=Bakhshālī Manuscript |encyclopedia=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |volume=1 |publication-place=Dordrecht |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-4559-2 |page=B2}}</ref>။ စီအီး ၆၂၈ ခုနှစ်တွင် ဗြဟ္မဂုတ္တ (Brahmagupta) သည် သူ၏ Brahmasphutasiddhanta ကျမ်းတွင် အနုတ်ကိန်းများကို ကြွေးမြီများအဖြစ်နှင့် အပေါင်းကိန်းများကို ဓနဥစ္စာများအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကာ အနုတ်ကိန်းများနှင့် သုညတို့၏ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]]ကို ပုံစံတကျဖြစ်စေခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Needham |first=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |page=90}}</ref>။ ဗြဟ္မဂုတ္တသည် လက္ခဏာပါသော ပမာဏများအတွက် ပြည့်စုံသော တွက်ချက်မှုစည်းမျဉ်းများကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အနုတ်ကိန်းနှစ်ခု သို့မဟုတ် အပေါင်းကိန်းနှစ်ခု၏ [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်လဒ်များ (products)]] နှင့် စားလဒ်များ (quotients) သည် အပေါင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် လက္ခဏာမတူသော ကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်များနှင့် စားလဒ်များသည် အနုတ်ဖြစ်ကြောင်း သူက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းစည်းမျဉ်းများကို အသုံးပြု၍ နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများ (quadratic equations) အတွက် ယေဘုယျ အဖြေများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=198, 220}}</ref>။ ဆယ့်နှစ်ရာစုတွင် ဘာစကာရာ-၂ (Bhāskara II) သည် နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများ၏ အနုတ် ကိန်းရင်းများကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့ကမ္ဘာရှိ ဂျီဩမေတြီနှင့် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ အခြေအနေများတွင် ၎င်းတို့ကို မကြာခဏ ဖယ်ထုတ်လေ့ရှိကြောင်း သူက ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူအများသည် အနုတ် ကိန်းရင်းများကို သဘောမတူသောကြောင့် ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=200–201}}</ref>။ အစ္စလာမ့် ရွှေခေတ်အတွင်း သင်္ချာပညာရှင်များသည် အိန္ဒိယ ဂဏန်းသင်္ချာကို လက်ခံရယူခဲ့ကြသော်လည်း အနုတ်ကိန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ အစပိုင်းတွင် သတိထားချဉ်းကပ်ခဲ့ကြသည်။ မိုဟာမက် အစ်ဗင် မူဆာ အယ်လ်-ခိုဝါရစ်ဇ်မီ (Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi) သည် သူ၏ ကိုးရာစုထုတ် အယ်လ်-ဂျာဘာ (Al-Jabr) ကျမ်းတွင် အနုတ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများနှင့် အနုတ်အဖြေများကို ချန်လှပ်ခဲ့သည်။ အပေါင်းပမာဏများကိုသာ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းထားရန်အတွက် ၎င်းသည် နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများကို သီးခြားအခြေအနေများအဖြစ် ခွဲခြားခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |title=The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmetic and Algebra |publication-place=Dordrecht |publisher=Kluwer Academic Publishers |date=1994 |isbn=978-0-7923-2565-9 |pages=36–37}}</ref><ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=208, 210}}</ref>။ သို့သော် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်းမှာပင် အဘူ ကာမစ်လ် (Abu Kamil) သည် <math>(a \pm b)(c \pm d)</math> ပုံစံရှိသော မြှောက်လဒ်များ၏ ဖြန့်ထုတ်ချက်များတွင် လက္ခဏာစည်းမျဉ်းကို သရုပ်ပြခဲ့သည်။ အဘူလ်-ဝါဖာ (Abu'l-Wafa) သည် စီးပွားရေးကြွေးမြီများကို အနုတ်ကိန်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။ အယ်လ်-ကရာဂျီ (Al-Karaji) ကလည်း အနုတ်ပမာဏများကို ပုံစံတကျ အက္ခရာသင်္ချာ ကိန်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်ဟု သူ၏ အယ်လ်-ဖာခရီ (Al-Fakhri) ကျမ်းတွင် အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Bin Ismail |first=Mat Rofa |editor-last=Selin |editor-first=Helaine |title=Algebra in Islamic Mathematics |encyclopedia=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |volume=1 |edition=2nd |publication-place=Dordrecht |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-4559-2 |page=115}}</ref><ref>{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |title=The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmetic and Algebra |publication-place=Dordrecht |publisher=Kluwer Academic Publishers |date=1994 |isbn=978-0-7923-2565-9 |pages=36–37}}</ref>။ ဆယ့်နှစ်ရာစုတွင် အယ်လ်-ဆာမာဝေါလ် (Al-Samawal) သည် လက္ခဏာပါသော ကိန်းများကို ပိုလီနိုမီရယ် ဂဏန်းသင်္ချာ (polynomial arithmetic) အတွင်းသို့ အပြည့်အဝ ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သူသည် ယေဘုယျ နုတ်ခြင်း စည်းမျဉ်းများနှင့် ပိုလီနိုမီရယ် စားခြင်း (polynomial division) ရှိ မြှောက်ခြင်းအတွက် လက္ခဏာစည်းမျဉ်းများကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |title=The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmetic and Algebra |publication-place=Dordrecht |publisher=Kluwer Academic Publishers |date=1994 |isbn=978-0-7923-2565-9 |pages=36–37}}</ref>။ အလယ်ခေတ် ဥရောပတွင် ဖီဘိုနာချီ (Fibonacci) ဟုလည်းသိကြသော ပီဆာမှ လီယိုနာဒို (Leonardo of Pisa) သည် သူ၏ ၁၂၀၂ ခုနှစ်ထွက် လစ်ဘာ အဘာချီ (Liber Abaci) ကျမ်းနှင့် ၁၂၂၅ ခုနှစ်ထွက် ဖလော့စ် (Flos) ကျမ်းတို့တွင် အနုတ်ကိန်းများကို ခွင့်ပြုအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှုများ သို့မဟုတ် ကြွေးမြီများအဖြစ် သူက အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=230–231}}</ref>။ ဉာဏ်တဖန်မွေးခေတ်တွင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမှုများ ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၁၄၈၄ ခုနှစ်တွင် နီကိုလတ်စ် ချူကေး (Nicolas Chuquet) သည် အနုတ်ထပ်ကိန်းများ (negative exponents) ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူသည် ဤရလဒ်များကို အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ယူဆခဲ့သော်လည်း အက္ခရာသင်္ချာ ညီမျှခြင်း (<math>4x = -2</math>) တွင် သီးသန့် အနုတ်ပမာဏတစ်ခုကို ဖော်ပြသည့် ပထမဆုံး ဥရောပတိုက်သား ဖြစ်လာခဲ့သည် <ref>{{Citation |last1=Flegg |first1=Graham |last2=Hay |first2=C. |last3=Moss |first3=B. |title=Nicolas Chuquet, Renaissance Mathematician: A Study with Extensive Translations of Chuquet's Mathematical Manuscript Completed in 1484 |publication-place=Dordrecht |publisher=D. Reidel Publishing Co. |date=1985 |isbn=978-90-277-1872-3 |page=354}}</ref><ref>{{Citation |last=Johnson |first=Art |title=Famous Problems and Their Mathematicians |publication-place=Westport, CT |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-1-56308-446-1 |page=56}}</ref><ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=250}}</ref>။ မီခါအဲလ် ရှတီးဖဲလ် (Michael Stifel) ၏ ၁၅၄၄ ခုနှစ်ထုတ် အရစ်သမက်တီကာ အင်တီဂရာ (Arithmetica Integra) ကျမ်းသည် နှစ်ထပ်ကိန်း ပုံစံများကို ပေါင်းစည်းရန်အတွက် အနုတ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့တိုင်အောင် အနုတ်ကိန်းများကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ကိန်းများဟု ဆက်လက်ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ကိန်းရင်းများအဖြစ် လက်မခံဘဲ ပယ်ချခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=255}}</ref>။ ၁၅၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျီရိုလာမို ကာဒါနို (Gerolamo Cardano) သည် သူ၏ အာစ် မက်ဂ်နာ (Ars Magna) ကျမ်းတွင် အနုတ်ကိန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို နူးမရီ ဖစ်တီ (numeri ficti) ဟု သူက အမည်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် အနုတ် မြှောက်ဖော်ကိန်းများကို ရှောင်ရှားလိုမှုကြောင့် သူသည် သုံးထပ် ညီမျှခြင်းများ ၏ သီးခြားအခြေအနေ ဆယ့်သုံးခုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် လိုအပ်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Needham |first=Joseph |last2=Wang |first2=Ling |title=Science and Civilisation in China: Volume 3; Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |edition=reprint |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |orig-date=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |page=90}}</ref><ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=258–260}}</ref>။ နောက်ပိုင်း ရှေ့ဆောင်ပညာရှင်များဖြစ်သော ဖရန်စွာ ဗီယက် (François Viète) နှင့် သောမတ်စ် ဟယ်ရီယော့ (Thomas Harriot) တို့သည် အနုတ် ကိန်းရင်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် ဝန်လေးမှုကြောင့် အဟန့်အတားဖြစ်ခဲ့ကြဆဲဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=275–276}}</ref>။ ၁၆၂၉ ခုနှစ်တွင် အယ်လ်ဘတ် ဂျီရတ် (Albert Girard) ထံမှ ပိုမိုရှင်းလင်းသော ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အခြေခံတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ဂျီဩမေတြီတွင် အပေါင်းက ရှေ့တိုးခြင်းဖြစ်ပြီး အနုတ်က နောက်ဆုတ်ခြင်းကို ညွှန်ပြသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အနုတ် ကိန်းရင်းများသည် အပေါင်း ကိန်းရင်းများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ဦးတည်နေကြောင်း ရှင်းပြခြင်းဖြင့် ကိန်းမျဉ်း (number line) သဘောတရားကို ကြိုတင်မှန်းဆခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=276}}</ref>။ ဆယ့်ခုနစ်ရာစုနှင့် ဆယ့်ရှစ်ရာစုနှစ်များတွင် [[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်|ကိုဩဒိနိတ်]] ဂျီဩမေတြီ (coordinate geometry) နှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis) တို့အတွင်းသို့ အနုတ်ကိန်းများ တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစပ်ပါဝင်လာသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ရီနေ ဒေကားတ် (René Descartes) သည် သူ၏ ၁၆၃၇ ခုနှစ်ထုတ် လာ ဂျီဩမေတြီ ကျမ်းတွင် အနုတ် ကိန်းရင်းများကို မှားယွင်းသော ကိန်းရင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ခြေရာခံရန် သူ၏ နာမည်ကျော် လက္ခဏာ စည်းမျဉ်း ကို ဖန်တီးခဲ့သော်လည်း အနုတ် အက်ဘ်ဆစ်ဆာ (x-ကိုဩဒိနိတ်) (abscissas) များကိုမူ အသုံးမပြုခဲ့ပေ <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=312, 317, 319}}</ref>။ အနုတ် ကိုဩဒိနိတ်များကို ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုမရှိခြင်းကြောင့် ခေတ်ပြိုင်သင်္ချာပညာရှင်များသည် ဒေကားတ်၏ ဖိုလီယမ် (Folium of Descartes) သို့မဟုတ် ဆလူးစ်၏ ပုလဲမျဉ်းကွေးများ (Pearls of de Sluze) ကဲ့သို့သော မျဉ်းကွေးများ (curves) ၏ သဘောသဘာဝကို မှားယွင်းစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ခရစ္စတီယန် ဟွိုင်ဂန်း (Christiaan Huygens) က ၎င်းတို့ကို ကွဒ်ဒရန့် (quadrant) လေးခုစလုံးဖြတ်၍ ပုံကြမ်းဆွဲပြသည့်အချိန်ရောက်မှသာ ထိုအမှားများ ပြေလည်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၆၇၆ ခုနှစ်တွင် အိုင်းဆက် နယူတန် (Isaac Newton) သည် အနုတ် ကိုဩဒိနိတ်များပါဝင်သော ဝင်ရိုးအပြည့်နှစ်ခုကို စနစ်တကျ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဤအဓိပ္ပာယ် ဝေခွဲမရဖြစ်မှုများကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=324, 342, 368}}</ref>။ ဆယ့်ရှစ်ရာစုအထိတိုင်အောင် အခြေခံဆိုင်ရာ သံသယများ ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး ဖတ်စာအုပ်ရေးသားသူများကို မြှောက်ခြင်းစည်းမျဉ်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံရန် သို့မဟုတ် အနုတ် မြှောက်လဒ်များကို လုံးဝပယ်ချရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |page=381}}</ref>။ လာဇာ ကာနို (Lazare Carnot) သည် ဖြတ်မျဉ်းများ (secants) နှင့် လေးကြိုးများ (chords) ဆိုင်ရာ ကွဲပြားသော သီအိုရမ်များကို လက္ခဏာပြောင်းလဲခြင်းတစ်ခုအောက်တွင် သီအိုရမ်တစ်ခုတည်းအဖြစ် လျှော့ချပြခြင်းဖြင့် ဂျီဩမေတြီရှိ အနုတ်ပမာဏများ၏ ပေါင်းစည်းနိုင်စွမ်းကို သရုပ်ပြခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=440–441}}</ref>။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာတွင် အနုတ်ကိန်းများ၏ [[လော့ဂရစ်သမ်|လော့ဂရစ်သမ်များ (logarithms)]] နှင့်ပတ်သက်၍ ယန် ဘာနူးလီ (Johann Bernoulli) နှင့် ဂေါ့ဖရိဒ် ဝီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် (Gottfried Wilhelm Leibniz) တို့ကြား ရှည်လျားသော ငြင်းခုံမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယန် ဘာနူးလီက <math>\ln(-x) = \ln(x)</math> ဖြစ်သည်ဟု လက်ခံထားခဲ့သည်။ ဤငြင်းခုံမှုကို ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ (Leonhard Euler) က ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်။ အွိုင်လာသည် <math>e^{i\pi} = -1</math> ကို အသုံးပြု၍ အနုတ်ကိန်းများ၏ လော့ဂရစ်သမ်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကိန်းထွေးတန်ဖိုးများဖြစ်ကြောင်းနှင့် <math>x>0</math> နှင့် <math>k \in \mathbb{Z}</math> အတွက် <math>\log(-x) = \log(x) + i(2k+1)\pi</math> ဟူသော ဆက်နွယ်မှုကို သရုပ်ပြခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=396, 404–405, 413}}</ref>။ အင်္ဂလိပ် သင်္ချာပညာရှင်များသည် ဆယ့်ကိုးရာစုအတွင်းအထိ အနုတ်ကိန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ရှေးရိုးစွဲ သံသယကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပုံစံတကျ သင်္ကေတ ယုတ္တိဗေဒ (formal symbolic logic) နှင့် [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|ခေတ်သစ် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာများ]] ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အနုတ်ကိန်းများမပါဘဲ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တွက်ချက်သည့် ဘူးလီးယန်း အက္ခရာသင်္ချာ (Boolean algebra) ကဲ့သို့သော ဘာသာရပ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါမှသာ သင်္ချာဘာသာရပ်သည် ပမာဏများကိုသာလေ့လာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပုံစံတကျ သရုပ်မဲ့ စနစ်များကို လေ့လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း အဆုံးသတ်တွင် အခိုင်အမာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Merzbach |first=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |pages=462, 508}}</ref>။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == ခေတ်သစ်သင်္ချာတွင် [[အစုဝင်]]တစ်ခုကို "အနုတ်" အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အစဉ်ကျသော တည်ဆောက်ပုံ (ordered structure) တစ်ခု လိုအပ်သည်။ အစဉ်ကျသော [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း|အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (ordered integral domain) သို့မဟုတ် အစဉ်ကျသော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (ordered field) တစ်ခုတွင် <math>x < 0</math> ဖြစ်ပါက အစုဝင် <math>x</math> ကို အနုတ်အဖြစ် ပုံစံတကျသတ်မှတ်ပြီး <math>x > 0</math> ဖြစ်ပါက အပေါင်းအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ မညီမျှခြင်း (inequality) ၏ နှစ်ဖက်စလုံးသို့ <math>-x</math> ကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် <math>-x < 0</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ <math>x > 0</math> ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=206}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |page=85}}</ref>။ အလိုရှိရာ [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group)]] <math>(G, +)</math> ကဲ့သို့သော ပိုမိုယေဘုယျကျသည့် [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] အခြေအနေတွင် အစုဝင်များသည် ပင်ကို အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု သို့မဟုတ် အနုတ်ကိန်းဖြစ်မှုတို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမရှိပေ။ ထိုအစား အနုတ်လက္ခဏာပြောင်းခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းမှာ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် (additive inverse) ဖြစ်သည်။ မည်သည့်အစုဝင် <math>a</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်ကို <math>-a</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုပြီး အောက်ပါ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆို (group axiom)]] ကို ပြည့်စုံစေသည်။ :<math>a + (-a) = (-a) + a = 0</math> အထက်ပါ ညီမျှခြင်းတွင် <math>0</math> သည် အပေါင်းဆိုင်ရာ [[ထပ်တူရအစုဝင်|ထပ်တူရ (additive identity)]] ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=17}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |page=3}}</ref>။ ထို့အပြင် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာသည် [[နုတ်ခြင်း]]ကို လွတ်လပ်သော [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု|နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation)]] အဖြစ် မဟုတ်ဘဲ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်ကို [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းထည့်ခြင်း]]အတွက် အတိုကောက်အဖြစ်သာ ပြန်လည်အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>a - b = a + (-b)</math> ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=166}}</ref>။ နုတ်ခြင်းသည် တိကျစွာ အပေါင်းဖြစ်သည့် ကိန်းများ၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ (subsets)]] အပေါ်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသော တွက်ချက်မှု မဖြစ်သောကြောင့် ဤတည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအစုပိုင်းများ၏ ဥပမာများမှာ <math>\mathbb{Z}^+</math> သို့မဟုတ် <math>\mathbb{Q}^+</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ <math>a < b</math> ဖြစ်သည့်အချိန်တိုင်း <math>a - b</math> ဖော်ပြချက်သည် အစု၏အပြင်ဘက်တွင်ရှိသော အနုတ်တန်ဖိုးတစ်ခုကို ထုတ်ပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=1, 16}}</ref>။ == အနုတ်ကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of negative numbers) == လက္ခဏာများကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သည့် [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] စည်းမျဉ်းများသည် အလိုရှိရာသတ်မှတ်ချက်များ မဟုတ်ပေ။ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းသီအိုရီ (ring theory)]] တွင် ၎င်းတို့သည် ကွင်းတစ်ခု၏ အခြေခံ [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]]မှ ကောက်ချက်ချထားသော သင်္ချာနည်းကျ တိကျခိုင်မာသည့် သီအိုရမ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမ (distributive law) နှင့် အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်များ တည်ရှိမှုတို့မှ ကောက်ချက်ချထားခြင်းဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=226}}</ref><ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |pages=167–168}}</ref>။ မည်သည့်ကွင်း <math>R</math> နှင့် [[အစုဝင်]] <math>a, b \in R</math> တို့အတွက်မဆို * '''သုညဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်း (Multiplication by Zero)]]:''' <math>0a = (0 + 0)a = 0a + 0a</math> ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် <math>0a = 0</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်စေသည်။ * '''အနုတ်နှင့် အပေါင်း မြှောက်ခြင်း (Negative times a positive):''' <math>(-a)b = a(-b) = -(ab)</math> ဖြစ်သည်။ <math>ab + (-a)b = (a + (-a))b = 0b = 0</math> ဖြစ်ကြောင်း မှတ်သားခြင်းဖြင့် ၎င်းကို သက်သေပြနိုင်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် <math>(-a)b</math> သည် <math>ab</math> ၏ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်ဖြစ်ကြောင်း တည်ဆောက်နိုင်သည် ။ * '''အနုတ်နှင့် အနုတ် မြှောက်ခြင်း (Negative times a negative):''' <math>(-a)(-b) = ab</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သက်သေပြချက်သည် <math>(-a)(-b) = -[(-a)b] = -[-(ab)]</math> ဖြစ်တည်မှုမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်တစ်ခု၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်သည် မူလအစုဝင်ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>-(-x) = x</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရလဒ်မှာ <math>ab</math> ဖြစ်သည်။ * '''<math>-1</math> ၏ သက်ရောက်ချက် (Action of <math>-1</math>):''' မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရ (multiplicative identity) <math>1</math> ပါဝင်သော မည်သည့်ကွင်းတွင်မဆို <math>-1</math> ဖြင့် မြှောက်ခြင်းသည် အနုတ်လက္ခဏာပြောင်းခြင်းကို လုပ်ဆောင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>-a = (-1)a</math> ဖြစ်ပြီး အကျိုးဆက်အားဖြင့် <math>(-1)^2 = 1</math> ဖြစ်သည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=226, 230}}</ref>။ === နှစ်ထပ်ကိန်းများနှင့် မညီမျှခြင်းများ (Squares and Inequalities) === အစဉ်ကျသော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]]နှင့် ဒိုမိန်းများ၏ အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုမှာ အပေါင်းဖြစ်စေ အနုတ်ဖြစ်စေ သုညမဟုတ်သော [[အစုဝင်]]တစ်ခုခု၏ နှစ်ထပ်ကိန်းသည် အပေါင်းကိန်းသာ တိကျစွာဖြစ်ရမည် (<math>c^2 > 0</math>) ဟူသောအချက်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>c < 0</math> ဖြစ်ပါက ၎င်း၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်သည် အပေါင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>-c > 0</math> ဖြစ်သည်။ ဤအပေါင်းပမာဏများကို [[မြှောက်ခြင်း]]က <math>(-c)(-c) > 0</math> ကို ရရှိစေသည်။ <math>(-c)(-c) = c^2</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>c^2 > 0</math> ဖြစ်ကြောင်း ထွက်ပေါ်လာသည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် မည်သည့် အစဉ်ကျသော ဖီးလ်ဒ်တွင်မဆို နှစ်ထပ်ကိန်းတန်ဖိုး အနုတ်ဖြစ်နေသော အစုဝင် မပါဝင်နိုင်ပေ။ ထိုအချက်သည် သမိုင်းကြောင်းအရ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]]မှ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ (complex numbers)]] သို့ တိုးချဲ့ခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=206}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |page=85}}</ref>။ === စားခြင်းဆိုင်ရာ အယ်လ်ဂိုရီသမ် (The Division Algorithm) === အခြေခံ [[ကိန်းသီအိုရီ|ကိန်းသီအိုရီ (number theory)]] တွင် အနုတ် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]နှင့် တွက်ချက်သည့်အခါ အကြွင်းများ (remainders) သည် အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ရန် စားခြင်းဆိုင်ရာ အယ်လ်ဂိုရီသမ် (Division Algorithm) ကို ကန့်သတ်ထားသည်။ တည်ကိန်း <math>m</math> နှင့် စားကိန်း <math>n > 0</math> တို့အတွက် <math>m = nq + r</math> ဖြစ်စေမည့် စားလဒ် <math>q</math> နှင့် အကြွင်း <math>r</math> ဟူသော တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိန်းပြည့်များ တည်ရှိသည်။ အကြွင်းသည် အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ရန် (<math>0 \le r < n</math>) တိကျစွာ လိုအပ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>-25</math> ကို <math>8</math> ဖြင့် စားခြင်းသည် အနုတ်အကြွင်းကို မထွက်ပေါ်စေပေ။ ထိုအစား စားလဒ်မှာ <math>q = -4</math> ဖြစ်ပြီး အကြွင်းမှာ <math>r = 7</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>-25 = 8(-4) + 7</math> ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည် <ref>{{Citation |last=Pinter |first=Charles C. |title=A Book of Abstract Algebra |edition=1st |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1982 |isbn=978-0-07-050130-0 |page=101}}</ref>။ == အဆင့်မြင့် သင်္ချာ (advanced mathematics) == === ပိုလီနိုမီရယ်များနှင့် ကိန်းရင်းများ (Polynomials and Roots) === ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းရင်းများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းနှင့် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ (limits)]] တွင် အနုတ်သဘောတရားသည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]]အပေါ်ရှိ သုံးထပ် ပိုလီနိုမီရယ် (cubic polynomial) တစ်ခုအတွက် ခွဲခြားကိန်း (discriminant) <math>D</math> ၏ လက္ခဏာသည် [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ]] အညွှန်းတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ခွဲခြားကိန်း တိကျစွာ အနုတ်ဖြစ်ခြင်း (<math>D < 0</math>) က ထိုပိုလီနိုမီရယ်တွင် ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းတစ်ခုတည်းရှိပြီး ကိန်းစစ်မဟုတ်သော ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် (complex conjugate) ကိန်းရင်းနှစ်ခုရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း အာမခံပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=633}}</ref><ref>{{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=180–183}}</ref>။ ထို့အပြင် မကိန်းဒီဂရီ ပိုလီနိုမီရယ်များအတွက် ကိန်းရင်း တည်ရှိမှု၏ အခြေခံသက်သေပြချက်သည် အစွန်းဖျား အပြုအမူ (end behavior) ကို တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်းဖြင့် ကြားခံတန်ဖိုး သီအိုရမ် (intermediate value theorem) အပေါ် မှီခိုသည်။ ကိန်းစစ် မကိန်းဒီဂရီ ပိုလီနိုမီရယ်များသည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော အနုတ် အဝင်ကိန်းများအတွက် အနုတ်တန်ဖိုးများကို ထုတ်ပေးပြီး အပေါင်း အဝင်ကိန်းများအတွက် အပေါင်းတန်ဖိုးများကို ထုတ်ပေးသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းတို့သည် အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ် သုညကို ဖြတ်သန်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အာမခံပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |page=615}}</ref>။ === တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း သီအိုရီနှင့် အိုင်ဒီးလ်များ (Valuation Theory and Ideals) === သရုပ်မဲ့ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]တွင် ပြောင်းပြန် တည်ဆောက်ပုံများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန် အနုတ် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]ကို အသုံးပြုသည်။ တစ်ပိုင်းတစ်စ တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ကွင်းများ (discrete valuation rings - D.V.R.) တွင် တန်ဖိုးဖြတ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင် (valuation function)]] <math>v: K^\times \to \mathbb{Z}</math> သည် အစုဝင်များကို [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ]] တန်ဖိုးရှာဖွေပေးသည်။ အပေါင်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းက ပုံမှန် သုညမှတ်ကို ညွှန်ပြသော်လည်း အနုတ် တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း (<math>v(f) < 0</math>) သည် ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အနန္တတန်ဖိုးမှတ် (pole) ကို တည်ဆောက်ပုံအရ သတ်မှတ်ပေးသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=755–756}}</ref>။ အလားတူစွာ [[ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ|ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ (commutative algebra)]] တွင် ဒက်ဒီကင်း ဒိုမိန်း (Dedekind domain) ရှိ အပိုင်းကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (fractional ideals) ၏ အုပ်စုသည် သုညမဟုတ်သော [[သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်|သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ]]ကို အနုတ် ကိန်းပြည့် ထပ်ကိန်းများ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ပြုသည်။ ဤနေရာတွင် <math>I = P_1^{a_1} \cdots P_n^{a_n}</math> ဖြစ်ပြီး <math>a_i \in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ အနုတ် ထပ်ကိန်းသည် အပိုင်းကိန်းများ၏ [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ် (field of fractions)]] ထဲရှိ ပြောင်းပြန် အိုင်ဒီးလ်ဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း]]ကို ညွှန်ပြသည် <ref>{{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7 |pages=760, 773}}</ref>။ == References == [[ကဏ္ဍ: ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ: ကိန်းစစ်များ]] hyp2fzi65mhpx4hdbofjd6gmnm91njy 3 291162 1051299 2026-09-02T20:42:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1051299 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-47801-59 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၂၊ ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) e0vl3ayxkuu2jcu9voghjifskkhg8jk 0 291163 1051304 2026-09-03T01:33:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၂) ဒိုက်ဦး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့]]၊ ကုန်သည်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051304 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၂) ဒိုက်ဦး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့]]၊ ကုန်သည်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၁၂၃၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 1nmr060a8aeuwu521pchglys50m3nuf 0 291164 1051305 2026-09-03T01:34:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ဖောင်တော်သီ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဖောင်တော်သီရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဖောင်တော်သီရွာ]]ရှိ အခြေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051305 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဖောင်တော်သီ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဖောင်တော်သီရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဖောင်တော်သီရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၁၀၆၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.734546162856258| 96.6305328356262|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} pvq6j9g6y4r4dlwd7lvbcawog52mz65 0 291165 1051306 2026-09-03T01:36:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကတုတ်ဘုရားကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ ကတုတ်ဘုရားကြီးရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ကတုတ်ဘုရားကြီးရွာ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051306 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကတုတ်ဘုရားကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ကတုတ်ဘုရားကြီးရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ကတုတ်ဘုရားကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၁၁၇၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.67154518111653| 96.59085573231779|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 79d55fgz07q1qqior14dqlxtgck64no 0 291166 1051307 2026-09-03T01:39:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ဘုရားကြီးကွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ ဘုရားကြီးကွင်းရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဘုရားကြီးကွင်းရွာ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051307 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဘုရားကြီးကွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဘုရားကြီးကွင်းရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဘုရားကြီးကွင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၂၄၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.608480710663805| 96.56200417853012|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 64p8nhae7x9dcs8lnv5raoa9m4vm8u6 0 291167 1051308 2026-09-03T01:43:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - သုံးခွ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[သုံးခွရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|သုံးခွရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051308 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - သုံးခွ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[သုံးခွရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|သုံးခွရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၈၉၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.68183438523958| 96.79334966816083|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} b1h23wjbc9r3h432g84ge5m9hqklu2u 0 291168 1051309 2026-09-03T01:45:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ဗျက်ကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဗျက်ကြီးရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဗျက်ကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051309 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဗျက်ကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဗျက်ကြီးရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဗျက်ကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၁၁၇၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.904334601996453| 96.54170991565496|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} dnww7hsi37n18xmeisphzrde8z2vwn6 0 291169 1051310 2026-09-03T01:47:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - အိမ်ခြေလေးဆယ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[အိမ်ခြေလေးဆယ်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|အိမ်ခြေလေးဆယ်ရွာ]]ရှ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051310 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - အိမ်ခြေလေးဆယ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[အိမ်ခြေလေးဆယ်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|အိမ်ခြေလေးဆယ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၆၈၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.77513435712012| 96.64752923881859|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6va3en9r0pqj6jam1rr8s3ohzojevb7 0 291170 1051311 2026-09-03T01:49:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - လက်ပံသုံးခွ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံသုံးခွရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|လက်ပံသုံးခွရွာ]]ရှိ အခြေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051311 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - လက်ပံသုံးခွ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံသုံးခွရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|လက်ပံသုံးခွရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၆၃၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.839875760415357| 96.62226349027978|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} pj6b93mcmmlw2i7bpri7czejhwi2o6s 0 291171 1051312 2026-09-03T01:52:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - တောင်သလဲမြောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ တောင်သလဲမြောင်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|တောင်သလဲမြောင်ရွာ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051312 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - တောင်သလဲမြောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[တောင်သလဲမြောင်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|တောင်သလဲမြောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၄၈၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.905462839944327| 96.57958517924887|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} oebs7kl51lz3yrhrzdj4nelyu4xr9vl 0 291172 1051313 2026-09-03T01:54:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - မင်္ဂလွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[မင်္ဂလွန်းရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|မင်္ဂလွန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051313 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - မင်္ဂလွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[မင်္ဂလွန်းရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|မင်္ဂလွန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၆၆၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.66586138245827| 96.75436592084527|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} aqasfmqimz0u2gauulpud5yrty9wqbb 0 291173 1051314 2026-09-03T01:56:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) အေးသုခ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[အေးသုခရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|အေးသုခရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051314 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) အေးသုခ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[အေးသုခရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|အေးသုခရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၄၂၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.66574348205589| 96.52711679983784|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} bcqarrm5y4tetk9d11wfx0f7iqwws06 0 291174 1051315 2026-09-03T01:58:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ပုကိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ပုကိုင်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ပုကိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051315 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ပုကိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ပုကိုင်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ပုကိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၆၄၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.661249537146144| 96.69654959091|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6cgrw9rzfefk9qywtd7t4ce9haye7pt 0 291175 1051316 2026-09-03T02:00:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) သရက်တော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[သရက်တောရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|သရက်တောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051316 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) သရက်တော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[သရက်တောရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|သရက်တောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၂၅၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.78775295933448| 96.61516851373186|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} kj1dxmg2ry1xr3ofrd0x3si5uq2i10x 0 291176 1051317 2026-09-03T02:06:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ကျိုက်စကော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ ကျိုက်စကော (အရှေ့)ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ကျိုက်စကော (အရှေ့..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051317 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ကျိုက်စကော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ကျိုက်စကော (အရှေ့)ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ကျိုက်စကော (အရှေ့)ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၁၃၅၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.623279344485596| 96.57440630685278|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 4zofxlly3r5zkh29bwm86cdlwp0e1qf 0 291177 1051318 2026-09-03T02:08:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ဝါးဂါမဏိ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဝါးဂါမဏိရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဝါးဂါမဏိရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051318 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ဝါးဂါမဏိ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဝါးဂါမဏိရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဝါးဂါမဏိရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၂၃၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.85191735062195| 96.57444409221591|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rzf7hrucj1qvv6vbfbmc3t1i1yelret 1 291178 1051325 2026-09-03T03:33:03Z Zawzawaungthwin 100038 /* အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ ဆိုင်ရာ ရေးသားမှုများ */ အပိုင်းသစ် 1051325 wikitext text/x-wiki == အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ ဆိုင်ရာ ရေးသားမှုများ == မင်္ဂလာပါ၊ [[အသုံးပြုသူ:ဇင်ယော်နီ|ဇင်ယော်နီ]] နှင့် [[အသုံးပြုသူ:Zenni2026|<bdi>Zenni2026</bdi>]] ခင်ဗျာ။ မိမိ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ သို့မဟုတ် မိမိနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေသော ဆောင်းပါးများကို ကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ခြင်းသည် ဝိကီပီးဒီးယား၏ အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ မူဝါဒနှင့် မညီညွတ်ပါ။အကယ်၍ ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်လိုပါက ဆောင်းပါး၏ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာ (Talk page) တွင် ခိုင်မာသော သတင်းရင်းမြစ် (Reliable sources) များနှင့်အတူ ပြင်ဆင်ပေးရန် တောင်းဆိုချက် တင်ပြပေးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အသိပေးအပ်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပါကြောင်း [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၃၃၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) fk6fl7yry978ed1uqg1l7irk20h0iuz 1051326 1051325 2026-09-03T03:33:26Z Zawzawaungthwin 100038 1051326 wikitext text/x-wiki == အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ ဆိုင်ရာ ရေးသားမှုများ == မင်္ဂလာပါ၊ [[အသုံးပြုသူ:ဇင်ယော်နီ|ဇင်ယော်နီ]] နှင့် [[အသုံးပြုသူ:Zenni2026|<bdi>Zenni2026</bdi>]] ခင်ဗျာ။ မိမိ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ သို့မဟုတ် မိမိနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေသော ဆောင်းပါးများကို ကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ခြင်းသည် ဝိကီပီးဒီးယား၏ အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ မူဝါဒနှင့် မညီညွတ်ပါ။အကယ်၍ ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်လိုပါက ဆောင်းပါး၏ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာ (Talk page) တွင် ခိုင်မာသော သတင်းရင်းမြစ် (Reliable sources) များနှင့်အတူ ပြင်ဆင်ပေးရန် တောင်းဆိုချက် တင်ပြပေးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အသိပေးအပ်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပါကြောင်း [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၃၃၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 25682xph1cxytf57jf2gsv60zgxix1l 100 291179 1051329 2026-09-03T03:46:13Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=09|day=03|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051329 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=09|day=03|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} fbiqqb5ukv8c22ui9uai9c6sjarhv2b 0 291180 1051335 2026-09-03T07:34:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ဟီရိုရှီးမားခရိုင်''' (広島県, အသံထွက် - ''ဟိရိုရှိမခန်း'') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051335 wikitext text/x-wiki '''ဟီရိုရှီးမားခရိုင်''' (広島県, အသံထွက် - ''ဟိရိုရှိမခန်း'') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၂,၈၁၁,၄၁၀ ဦး (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့အရ) ရှိပြီး ဧရိယာ ၈၄၇၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၂၇၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် [[အိုခယမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တော့တိုရိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[ရှိမနဲခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ယမဂုချိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်သည် [[ဟယောတန်းဂျိမ|ဟယောတန်းဂျိမကျွန်း]]တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]နှင့် ၇၄ မီတာ (၂၄၃ ပေ) နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမားမြို့]]သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ ခရိုင်နှင့် ချူးဂိုခုဒေသတစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဖုခုယမမြို့၊ ခုရဲမြို့၊ ဟိဂရှိဟီရိုရှီးမားမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်းမှစတင်ကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တလျောက်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ချူးဂိုခုတောင်တန်းများက ကာရံထားသည်။ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်များရှိသည့် ခရိုင်သုံးခုထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် နျူကလီးယားဗုံးကြဲချခံခဲ့ရသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ထိုအချိန်ကတည်းက ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကာ ခရိုင်သည် ဒေသ၏ အဓိကကျသည့် စက်မှု၊ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} ra2ekruw7jobg0drcxwu9k08kjc2soy 1051336 1051335 2026-09-03T07:35:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1051336 wikitext text/x-wiki '''ဟီရိုရှီးမားခရိုင်''' (広島県, အသံထွက် - ''ဟိရိုရှိမခန်း'') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၂,၈၁၁,၄၁၀ ဦး (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့အရ) ရှိပြီး ဧရိယာ ၈၄၇၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၂၇၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် [[အိုခယမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တော့တိုရိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[ရှိမနဲခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ယမဂုချိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်သည် [[ဟယောတန်းဂျိမ|ဟယောတန်းဂျိမကျွန်း]]တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]နှင့် ၇၄ မီတာ (၂၄၃ ပေ) နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမားမြို့]]သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ ခရိုင်နှင့် ချူးဂိုခုဒေသတစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဖုခုယမမြို့၊ ခုရဲမြို့၊ ဟိဂရှိဟီရိုရှီးမားမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်းမှစတင်ကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တလျောက်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ချူးဂိုခုတောင်တန်းများက ကာရံထားသည်။ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်များရှိသည့် ခရိုင်သုံးခုထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် နျူကလီးယားဗုံးကြဲချခံခဲ့ရသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ထိုအချိန်ကတည်းက ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကာ ခရိုင်သည် ဒေသ၏ အဓိကကျသည့် စက်မှု၊ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] g17wp9vcme5ewoncfqw22rxtdc0q9ic 1051337 1051336 2026-09-03T07:35:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1051337 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဟီရိုရှီးမားခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|広島県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|広島県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Hiroshima-ken}} | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 270 | image_style = border:1 | perrow = 1/2/2/2/1 | image1 = Peace Memorial Park and Cenotaph, Hiroshima, South view 20190417 1.jpg | caption1 = [[Hiroshima Peace Memorial Park]] | image2 = Tomonoura viewed from Taishiden.jpg | caption2 = [[Tomonoura]] | image3 = 2017安芸津町の牡蠣（収穫）02 442b1b10-0eb4-4dee-9eb3-56a69b0af0c5.jpg | caption3 = Hiroshima Oyster | image4 = アイ・エイチ・アイ マリンユナイテッド呉工場.jpg | caption4 = Shipyard base in [[Kure]] | image5 = Views from Senkoji Park 20190323-1.jpg | caption5 = Panoramic view of Senkoji and [[Onomichi]] | image6 = Hiroshima-jo Castle Keep tower hdsr S5 06.jpg | caption6 = [[Hiroshima Castle]] | image7 = 三段滝.jpg | caption7 = [[Sandan-kyō]] | image8 = 20190318 Itsukushima Shrine.jpg | caption8 = [[Torii Gate]] in [[Itsukushima Shrine]] }} | image_flag = Flag of Hiroshima Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Hiroshima Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Emblem | image_map = Map of Japan with highlight on 34 Hiroshima prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūgoku region|Chūgoku]] ([[San'yō region|San'yō]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Hiroshima]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 23 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Mika Yokota]] (since November 2025) | area_total_km2 = 8479.63 | area_water_percent = 0.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|11th]] | population_footnotes = | population_total = 2811410 | population_as_of = June 1, 2019 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|12th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]12,476 billion<br />[[US$]]92.1 billion (2022) | iso_code = JP-34 | website = [http://www.pref.hiroshima.lg.jp pref.hiroshima.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Red-throated Diver|Red-throated&nbsp;diver]] (''Gavia stellata'') | fish = | flower = | tree = [[Japanese maple]] (''Acer&nbsp;palmatum'') }} | population_blank1 = Aki・[[Bingo dialect|Bingo]] | population_blank1_title = Dialects }} '''ဟီရိုရှီးမားခရိုင်''' (広島県, အသံထွက် - ''ဟိရိုရှိမခန်း'') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၂,၈၁၁,၄၁၀ ဦး (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့အရ) ရှိပြီး ဧရိယာ ၈၄၇၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၂၇၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် [[အိုခယမခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တော့တိုရိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[ရှိမနဲခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ယမဂုချိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်သည် [[ဟယောတန်းဂျိမ|ဟယောတန်းဂျိမကျွန်း]]တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]နှင့် ၇၄ မီတာ (၂၄၃ ပေ) နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသေးသည်။ [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟိရိုရှီးမားမြို့]]သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ ခရိုင်နှင့် ချူးဂိုခုဒေသတစ်ခုလုံးတွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဖုခုယမမြို့၊ ခုရဲမြို့၊ ဟိဂရှိဟီရိုရှီးမားမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်းမှစတင်ကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တလျောက်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ချူးဂိုခုတောင်တန်းများက ကာရံထားသည်။ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်များရှိသည့် ခရိုင်သုံးခုထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် နျူကလီးယားဗုံးကြဲချခံခဲ့ရသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ထိုအချိန်ကတည်းက ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကာ ခရိုင်သည် ဒေသ၏ အဓိကကျသည့် စက်မှု၊ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] gpcffp6wmzzl1qu6r47u5ba1kw787gv 0 291181 1051339 2026-09-03T07:43:51Z Kaday Han Thaw 122086 [[တာနာရှီလီ]] စာမျက်နှာကို [[ဒါနသီရိ ကာတူန်]] သို့ Kaday Han Thawက ရွှေ့ခဲ့သည်: တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် သင်္သကရိုက်-မွန်ဂို အမည်ဖြစ်သည်။ 1051339 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဒါနသီရိ ကာတူန်]] eylk5wb1qu2t8yhw8wxhqesfc69giik 0 291182 1051342 2026-09-03T09:12:46Z Mkant00 135890 "'''0.999...''' သည် [[ကိန်းစစ်]] (real number) 1 ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသော အဆုံးမသတ်သည့် ပြန်ထပ်ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက် (non-terminating repeating decimal expansion) တစ်ခု ဖြစ်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051342 wikitext text/x-wiki '''0.999...''' သည် [[ကိန်းစစ်]] (real number) 1 ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသော အဆုံးမသတ်သည့် ပြန်ထပ်ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက် (non-terminating repeating decimal expansion) တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref> {{Citation |last=Stillwell |first=John |author-link=John Stillwell |title=Elements of Algebra: Geometry, Numbers, Equations |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1994 |isbn=978-3-540-94290-0 |mr=1311026 |zbl=0832.00001 |doi=10.1007/978-1-4757-3976-3 |url=https://books.google.com/books?id=jWgPAQAAMAAJ}} </ref><ref> {{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |edition=2nd |publication-place=Reading, MA |publisher=Addison-Wesley |year=1974 |isbn=978-0-201-00288-1 |mr=0344384 |zbl=0309.26002 |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm}} </ref> အစက်များ (ellipsis) သည် 9 များ၏ [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်]] (infinite sequence) ကို ညွှန်ပြသည်။ ၎င်းကို <math>0.(9)</math>၊ <math>0.\overline{9}</math> သို့မဟုတ် <math>0.\dot{9}</math> ဟူ၍လည်း ရေးသားကြသည်။ ကိန်းစစ်များ၏ စံအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ 0.999... သည် 0.9, 0.99, 0.999 စသည့် ကိန်းစဉ်၏ အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် (least upper bound) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် 0.999... နှင့် 1 တို့သည် တိကျစွာတူညီသော သင်္ချာဆိုင်ရာ တန်ဖိုး (mathematical value) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြကြသည်။ <math display="block">0.999\ldots = 1.</math> 0.999... သည် 1 နှင့် အတိအကျနီးပါး တူညီသည်ဟု ဆိုခြင်းထက် 0.999... နှင့် 1 တို့သည် ထပ်တူညီသော ကိန်းတစ်ခုတည်း၏ ကွဲပြားသော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤ[[ညီမျှခြင်း]] (equality) ကို အခြေခံ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] (elementary arithmetic) အပြင် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ]] (limits)၊ [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (infinite series) နှင့် ကိန်းစစ်များ၏ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ]] တည်ဆောက်ပုံ (topological construction) တို့ကို အသုံးပြုထားသော တိကျသေချာသည့် သက်သေပြချက်များဖြင့် စစ်ဆေးအတည်ပြုနိုင်သည်။ ဤညီမျှခြင်းသည် ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုကို ရှင်းလင်းပြသသည်။ သုညမဟုတ်သော အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း (terminating decimal) တိုင်းတွင် 9 များ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ်ဖြင့် အဆုံးသတ်သော အခြားရွေးချယ်စရာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်တစ်ခု ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် 8.32 နှင့် 8.31999... ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဤအသွင်နှစ်မျိုး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် [[ကိန်းပြည့်]] အခြေများ (integer bases) အားလုံးတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အခြေ-2 (binary) စနစ်တွင် <math>0.111\ldots = 1</math> ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အခြားသော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (mathematical structures) ၌ အနန္တ ဂဏန်း စကားလုံးတန်းများ (infinite digit strings) သည် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မရှိခြင်း သို့မဟုတ် ကွဲပြားသော တန်ဖိုးများကို ယူခြင်းများ ရှိနိုင်သည်။ == အခြေခံ သက်သေပြချက်များ (Elementary proofs) == [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်မျဉ်း]] (real number line) ပေါ်တွင် 0.9, 0.99, 0.999 စသည့် [[ကိန်းစဉ်]]သည် 1 ကို မကျော်လွန်ဘဲ ချဉ်းကပ်သွားသည်။ <math>x < 1</math> ဖြစ်သော မည်သည့် ကိန်းစစ်အတွက်မဆို အဆိုပါ ကိန်းစဉ်တွင် <math>x</math> ထက် ကြီးသော ကိန်းတစ်ခု အနှေးနှင့်အမြန် ပါဝင်လာမည်ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် 1 သည် ကိန်းစဉ်ရှိ ကိန်းအားလုံးထက်ကြီးသော အငယ်ဆုံးအမှတ် ဖြစ်လာသည့်အတွက် <math>0.999\ldots = 1</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။<ref> {{Citation |last=Cheng |first=Eugenia |author-link=Eugenia Cheng |title=Is Math Real? How Simple Questions Lead Us To Mathematics' Deepest Truths |publication-place=New York |publisher=Basic Books |year=2023 |isbn=978-1-541-60182-6 |page=141}} </ref><ref> {{Citation |last=Diamond |first=Louis E. |title=Irrational Numbers |journal=Mathematics Magazine |volume=29 |issue=2 |publisher=Mathematical Association of America |year=1955 |pages=89–99 |doi=10.2307/3029588 |jstor=3029588}} </ref> တိကျသေချာစွာ ဆိုရလျှင် <math>0.(9)_n</math> သည် 9 အရေအတွက် <math>n</math> လုံးပါရှိသော ဒသမကိန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ ထို့ကြောင့် [[သဘာဝကိန်း]] (natural number) <math>n</math> တိုင်းအတွက် <math>1 - 0.(9)_n = \frac{1}{10^n}</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>0.(9)_n < x \le 1</math> ဖြစ်ပါက <math>0 \le 1 - x < \frac{1}{10^n}</math> ဖြစ်လာမည်။ [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) အရ <math>y > 0</math> ဖြစ်သော မည်သည့် အပေါင်း ကိန်းစစ် (positive real number) အတွက်မဆို <math>\frac{1}{10^n} < y</math> ဖြစ်စေမည့် သဘာဝကိန်း <math>n</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။<ref> {{Citation |last1=Baldwin |first1=Michael |last2=Norton |first2=Anderson |title=Does 0.999... Really Equal 1? |journal=The Mathematics Educator |volume=21 |issue=2 |year=2012 |pages=58–67 |url=https://eric.ed.gov/?id=EJ961516}} </ref><ref> {{Citation |last1=Meier |first1=John |last2=Smith |first2=Derek |title=Exploring Mathematics: An Engaging Introduction to Proof |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |year=2017 |isbn=978-1-107-12898-9 |doi=10.1017/9781316402863 |at=§8.2}} </ref> ထို့ကြောင့် <math>y</math> ကို <math>1-x</math> ဖြင့် အစားထိုးခြင်း ပြုလုပ်သောအခါ <math>1 - x = 0</math> ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး <math>x = 1 = 0.999\ldots</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{Citation |last1=Stewart |first1=Ian |author-link1=Ian Stewart (mathematician) |last2=Tall |first2=David |author-link2=David Tall |title=The Foundations of Mathematics |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0-19-870644-1 |pages=38–39 |url=https://books.google.com/books?id=xSN-BwAAQBAJ&pg=PA38}} </ref> ၎င်းသည် ကိန်းစစ်များ၏ ပြည့်စုံမှု [[နဂိုမှန်အဆို]] (completeness axiom) နှင့်အညီ ကိန်းစဉ်၏ အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်မှာ 1 ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသည်။<ref> {{Citation |last=Stillwell |first=John |author-link=John Stillwell |title=Elements of Algebra: Geometry, Numbers, Equations |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1994 |isbn=978-3-540-94290-0 |mr=1311026 |zbl=0832.00001 |doi=10.1007/978-1-4757-3976-3 |page=42 |url=https://books.google.com/books?id=jWgPAQAAMAAJ}} </ref><ref> {{Citation |last1=Bauldry |first1=William C. |title=Introduction to Real Analysis: An Educational Approach |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |year=2009 |isbn=978-0-470-37136-7 |page=47 |url=https://books.google.com/books?id=ab-2vpx0FyYC&pg=PA47}} </ref> == အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ (Algebraic arguments) == [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] သက်သေပြချက် နှစ်ခုသည် အခြေခံ တွက်ချက်မှုများ (basic arithmetic operations) အပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်။ ပထမနည်းလမ်းမှာ <math>\frac{1}{3} = 0.333\ldots</math> ကို 3 ဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း]]အားဖြင့် <math>1 = 0.999\ldots</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဒုတိယနည်းလမ်းမှာ <math>x</math> ကို သီးခြားခွဲထုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block"> \begin{align} x &= 0.999\ldots \\ 10x &= 9.999\ldots \\ 10x &= 9 + x \\ 9x &= 9 \\ x &= 1 \end{align} </math> ဤနည်းလမ်းများသည် ပင်ကိုသိစိတ် (intuition) အရ နားလည်သဘောပေါက်လွယ်သော်လည်း ဒသမအမှတ်များကို ရွှေ့ပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် [[အနန္တ]] စကားလုံးတန်းများကို [[နုတ်ခြင်း]]တို့ မှန်ကန်ကြောင်း ပြသရန်လိုအပ်သည့် ပုံစံတကျ တိကျခိုင်မာမှု (formal rigor) မရှိပေ။ 0.999... ကို ၎င်း၏ စံ [[ကိန်းစစ်]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ပေးပြီးနောက် ဤတွက်ချက်မှုများ၏ မှန်ကန်မှုကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ကဲကုလပ် (calculus) နှင့် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ၏]] ပုံစံတကျ မူဘောင် (formal framework) ကို လိုအပ်သည်။<ref> {{Citation |last=Byers |first=William |title=How Mathematicians Think: Using Ambiguity, Contradiction, and Paradox to Create Mathematics |publication-place=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |year=2007 |isbn=978-0-691-12738-5 |page=39 |url=https://archive.org/details/howmathematician00byer}} </ref><ref> {{Citation |last=Richman |first=Fred |title=Is 0.999... = 1? |journal=Mathematics Magazine |volume=72 |issue=5 |date=December 1999 |pages=396–400 |doi=10.2307/2690798 |jstor=2690798 |url=https://archive.org/details/sim_mathematics-magazine_1999-12_72_5/page/396}} </ref><ref> {{Citation |last=Cheng |first=Eugenia |author-link=Eugenia Cheng |title=Is Math Real? How Simple Questions Lead Us To Mathematics' Deepest Truths |publication-place=New York |publisher=Basic Books |year=2023 |isbn=978-1-541-60182-6 |page=136}} </ref> == ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ (Analytic proofs) == === အနန္တ ကိန်းစဉ်တန်းများနှင့် ကိန်းစဉ်များ (Infinite series and sequences) === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပြန်ထပ်ဒသမကိန်းများသည် [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] ဖြစ်ကြသည်။ ကနဦးကိန်း (initial term) <math>a = \frac{9}{10}</math> နှင့် ဘုံအချိုး (common ratio) <math>r = \frac{1}{10}</math> ရှိသော [[ဂျီဩမေတြီ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း]] (geometric series) တစ်ခုအနေဖြင့် 0.999... သည် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်အဖြစ်]] ရောက်ရှိမည့် ပုံသေနည်း (convergence formula) ကို အသုံးပြု၍ 1 သို့ အတိအကျ ရောက်ရှိကြောင်း တွက်ချက်ရရှိသည်။<ref> {{Citation |last=Rudin |first=Walter |author-link=Walter Rudin |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |orig-year=1953 |year=1976 |isbn=978-0-07-054235-8 |page=61 |at=Theorem 3.26 |url=https://archive.org/details/principlesofmath00rudi}} </ref><ref> {{Citation |last=Stewart |first=James |author-link=James Stewart (mathematician) |title=Calculus: Early transcendentals |edition=4th |publication-place=Pacific Grove, CA |publisher=Brooks/Cole |year=1999 |isbn=978-0-534-36298-0 |page=706 |url=https://archive.org/details/calculusearlytra00stew}} </ref> <math display="block"> 0.999\ldots = 0 + 9\left(\tfrac{1}{10}\right) + 9\left({\tfrac{1}{10}}\right)^2 + \cdots = \frac{9\left({\tfrac{1}{10}}\right)}{1-{\tfrac{1}{10}}} = 1.</math> အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် ပေါင်းလဒ်ကို ၎င်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပေါင်းလဒ်များ (partial sums) ၏ စုဆုံမှတ်အဖြစ် တွက်ချက်ခြင်းကလည်း တူညီသော ရလဒ်ကို ရရှိစေသည်။ <math display="block"> 0.999\ldots = \lim_{n\to\infty}\left(1-\frac{1}{10^n}\right) = 1-\lim_{n\to\infty}\frac{1}{10^n} = 1. </math> === အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများနှင့် အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်များ (Nested intervals and least upper bounds) === [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များကို]] အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများ (nested intervals) ဖြင့် ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။ အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများ သီအိုရမ် (nested intervals theorem) အရ 0.999... သည် <math>[0, 1]</math>၊ <math>[0.9, 1]</math>၊ <math>[0.99, 1]</math> စသည့် အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများ၏ ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) တွင် ပါဝင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် ကိန်းစစ်နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ဤထပ်တူပိုင်းအစုကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်ရရှိသည်။ <math display="block"> \bigcap_{n=1}^{\infty}[1-10^{-n}, 1] = \{1\}. </math> 1 သည် ဤအပိုင်းအခြားများအားလုံးတွင် ပါဝင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိန်းဖြစ်သောကြောင့် <math>0.999\ldots = 1</math> ဖြစ်သည်။<ref> {{Citation |last1=Bartle |first1=R. G. |author-link1=Robert G. Bartle |last2=Sherbert |first2=D. R. |title=Introduction to Real Analysis |publication-place=New York |publisher=John Wiley & Sons |year=1982 |isbn=978-0-471-05944-8 |pages=60–62 |url=https://archive.org/details/introductiontore0000bart}} </ref><ref> {{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |edition=2nd |publication-place=Reading, MA |publisher=Addison-Wesley |year=1974 |isbn=978-0-201-00288-1 |mr=0344384 |zbl=0309.26002 |page=12 |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm}} </ref> == ကိန်းစစ်များ တည်ဆောက်ပုံမှ သက်သေပြချက်များ (Proofs from the construction of the real numbers) == === ဒက်ဒီကင်း ဖြတ်ပိုင်းများနှင့် ကော်ချီ ကိန်းစဉ်များ (Dedekind cuts and Cauchy sequences) === ဒက်ဒီကင်း ဖြတ်ပိုင်း (Dedekind cut) သည် [[ကိန်းစစ်]]တစ်ခုကို ၎င်းထက် တိကျစွာ ပိုငယ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers) အားလုံး၏ [[အနန္တ]] [[အစု|အစုတစ်ခုအဖြစ်]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ 0.999... ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက်နှင့် ဆက်စပ်နေသော ဖြတ်ပိုင်းတွင် အချို့သော <math>n</math> အတွက် <math>r < 0.(9)_n</math> ဖြစ်စေမည့် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>r</math> များ ပါဝင်သည်။ ဤဖြတ်ပိုင်းရှိ [[အစုဝင်]]တိုင်းသည် 1 ထက် ငယ်သောကြောင့် ၎င်းသည် 1 အတွက်ဖြစ်သော ဖြတ်ပိုင်း၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် မည်သည့် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>a/b < 1</math> မဆိုသည် <math>a/b \le 1 - 1/b < 1 - 1/10^b = 0.(9)_b</math> ကို ပြေလည်စေသည်။ ဤနေရာတွင် <math>b > 0</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို 0.999... အတွက်ဖြစ်သော ဖြတ်ပိုင်းထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ အစု နှစ်ခုလုံးတွင် ထပ်တူညီသော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ ပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အတိအကျတူညီသော ကိန်းစစ်တစ်ခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြပြီး <math>0.999\ldots = 1</math> ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။<ref> {{Citation |last=Richman |first=Fred |title=Is 0.999... = 1? |journal=Mathematics Magazine |volume=72 |issue=5 |date=December 1999 |page=399 |doi=10.2307/2690798 |jstor=2690798 |url=https://archive.org/details/sim_mathematics-magazine_1999-12_72_5/page/396}} </ref> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ကိန်းစစ်များကို [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်|ကော်ချီ ကိန်းစဉ်များ]] (Cauchy sequences) ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်းကလည်း တူညီသောရလဒ်ကို ရရှိစေသည်။ 0.999... ဖြန့်ထုတ်ချက်သည် <math>(0, 0.9, 0.99, \ldots)</math> [[ကိန်းစဉ်]]ကို ထုတ်လုပ်ပေးပြီး 1 သည် <math>(1, 1, 1, \ldots)</math> ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ၎င်းတို့၏ ခြားနားခြင်း ကိန်းစဉ် (sequence of differences) ဖြစ်သော <math>(1, 0.1, 0.01, \ldots)</math> သည် 0 သို့ စုဆုံသော (converges) ကြောင့် ၎င်းတို့သည် တူညီသော ကိန်းစစ်တစ်ခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြကြသည်။<ref> {{Citation |last1=Griffiths |first1=H. B. |last2=Hilton |first2=P. J. |author-link2=Peter Hilton |title=A Comprehensive Textbook of Classical Mathematics: A Contemporary Interpretation |publication-place=London |publisher=Van Nostrand Reinhold |year=1970 |isbn=978-0-442-02863-3 |page=395 |url=https://archive.org/details/comprehensivetex0000grif}} </ref> ထို့ပြင် ကွဲပြားသော ကိန်းစစ်နှစ်ခုကြားတွင် အခြားကိန်းစစ်တစ်ခု အမြဲတမ်း တိကျစွာ ရှိနေတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤတန်ဖိုးနှစ်ခုကြားတွင် မည်သည့်ကိန်းစစ်မျှ မရှိခြင်းက ၎င်းတို့သည် ထပ်တူညီရမည်ဟု သက်ရောက်စေသည်။<ref> {{Citation |last=Artigue |first=Michèle |editor1-last=Holton |editor1-first=Derek |editor2-last=Artigue |editor2-first=Michèle |editor3-last=Kirchgräber |editor3-first=Urs |editor4-last=Hillel |editor4-first=Joel |editor5-last=Niss |editor5-first=Mogens |editor6-last=Schoenfeld |editor6-first=Alan |title=The Teaching and Learning of Mathematics at University Level |series=New ICMI Study Series |volume=7 |publication-place=Dordrecht |publisher=Springer |year=2002 |isbn=978-0-306-47231-2 |doi=10.1007/0-306-47231-7 |page=212}} </ref> == ယေဘုယျပြုခြင်းများ (Generalizations) == သုညမဟုတ်သော အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်းတိုင်းတွင် ပြန်ထပ်နေသော 9 များဖြင့် အဆုံးသတ်သည့် အခြားရွေးချယ်စရာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်တစ်ခု ပိုင်ဆိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>0.24999\ldots = 0.25</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဤအသွင်နှစ်မျိုး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် အခြေများ (radix bases) အားလုံးတွင် လွှမ်းခြုံမှုရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အခြေ-2 (binary) စနစ်တွင် <math>0.111\ldots = 1</math> ဖြစ်ပြီး အခြေ-3 စနစ် (ternary) တွင် <math>0.222\ldots = 1</math> ဖြစ်သည်။<ref> {{Citation |last1=Protter |first1=Murray H. |author-link1=Murray H. Protter |last2=Morrey |first2=Charles B. Jr. |author-link2=Charles B. Morrey |title=A First Course in Real Analysis |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1991 |isbn=978-0-387-97437-8 |page=503 |url=https://archive.org/details/firstcourseinrea0000prot}} </ref> ဤဖြစ်စဉ်သည် ရွှေအချိုး (golden ratio) အခြေကဲ့သို့သော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်မဟုတ်သည့်]] အခြေများအပြင် မျှခြေရှိသော အခြေ-3 စနစ် (balanced ternary) ကဲ့သို့သော စံမဟုတ်သည့် စနစ်များအထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်းစနစ်များတွင် <math>\frac{1}{2} = 0.111\ldots = 1.\overline{1}\overline{1}\overline{1}\ldots</math> ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>\overline{1}</math> သည် ဂဏန်း -1 ကို ညွှန်ပြသည်။<ref> {{Citation |last=Petkovšek |first=Marko |author-link=Marko Petkovšek |title=Ambiguous Numbers are Dense |journal=American Mathematical Monthly |volume=97 |issue=5 |date=May 1990 |page=409 |doi=10.2307/2324393 |jstor=2324393 |url=https://archive.org/details/sim_american-mathematical-monthly_1990-05_97_5/page/408}} </ref> == အသုံးချမှုများ (Applications) == <math>0.999\ldots = 1</math> [[ညီမျှခြင်း]]သည် အခြေခံ [[ကိန်းသီအိုရီ]] (elementary number theory) တွင် မရှိမဖြစ် အရေးပါသည်။ အထူးသဖြင့် ပြန်ထပ်ဒသမ အပိုင်းကိန်းများ (repeating decimal fractions) နှင့် သက်ဆိုင်သော မီဒီ၏ သီအိုရမ် (Midy's theorem) သက်သေပြချက်များတွင် အသုံးပြုသည်။<ref> {{Citation |last=Leavitt |first=William G. |title=Repeating Decimals |journal=The College Mathematics Journal |volume=15 |issue=4 |date=September 1984 |page=301 |doi=10.2307/2686394 |jstor=2686394 |url=https://archive.org/details/sim_college-mathematics-journal_1984-09_15_4/page/299}} </ref> [[ကိန်းစစ်]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (real analysis) တွင် အခြေ-3 စနစ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် <math>0.222\ldots = 1</math> တူညီချက်သည် ကန်တာ အစု (Cantor set) ၏ သဘာဝကို သတ်မှတ်ဖော်ပြရန် ကူညီပေးသည်။ ယူနစ် အပိုင်းအခြား (unit interval) ရှိ အမှတ်တစ်မှတ်သည် ကန်တာ [[အစု|အစုထဲတွင်]] ပါဝင်ရန်အတွက် ဂဏန်း 0 နှင့် 2 တို့ကိုသာ အသုံးပြုထားသည့် အခြေ-3 ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက် (base-3 representation) တစ်ခုရှိခြင်းသည် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\frac{1}{3}</math> ကို <math>0.0222\ldots</math> အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် အဆိုပါအစုထဲတွင် ပါဝင်သည်။<ref> {{Citation |last=Pugh |first=Charles Chapman |author-link=Charles C. Pugh |title=Real Mathematical Analysis |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=2002 |isbn=978-0-387-95297-0 |page=97 |url=https://archive.org/details/realmathematical00char}} </ref> ဤအသွင်နှစ်မျိုး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် ကိန်းစစ်များ၏ ရေတွက်၍မရနိုင်စွမ်း (uncountability) ကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ကန်တာ၏ ထောင့်ဖြတ်နည်းဖြင့် သက်သေပြချက် (Cantor's diagonal argument) ကို အသုံးပြုရာတွင် ဂရုတစိုက် ရှောင်ရမည့် တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ စာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီးသားဖြစ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခု၏ ထပ်နေသော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်ကို မတော်တဆ ထုတ်လုပ်မိခြင်းမှ ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အတွက် စံသက်သေပြချက်များသည် အသစ်တည်ဆောက်ထားသော ဒသမ ကိန်းစဉ် (decimal sequence) ကို 1 နှင့် 2 ကဲ့သို့သော ဂဏန်းများအတွက်သာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ကန့်သတ်ထားကြသည်။<ref> {{Citation |last=Rudin |first=Walter |author-link=Walter Rudin |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |orig-year=1953 |year=1976 |isbn=978-0-07-054235-8 |page=50 |url=https://archive.org/details/principlesofmath00rudi}} </ref> == p-အခြေခံကိန်းများ (p-adic numbers) == 10-အခြေခံကိန်းများ (10-adic numbers) တွင် ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက်များသည် ညာဘက်သို့မဟုတ်ဘဲ ဘယ်ဘက်သို့ ဖြန့်ကျက်သွားသည်။ ဤစနစ်တွင် 0.999... သည် ဖြာထွက်သည် (diverges)။ သို့ရာတွင် ဘယ်ဘက်သို့ ဦးတည်သော စကားလုံးတန်း ...999 သည် စုဆုံသည်။ ခုဂဏန်းနေရာသို့ 1 ပေါင်းထည့်လိုက်သောအခါ အဆုံးမရှိ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေသော တင်ကိန်းများ (carries) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး 0 များချည်းသာ ထွက်ပေါ်လာစေသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် <math>\ldots 999 + 1 = 0</math> ဖြစ်လာပြီး <math>\ldots 999 = -1</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{Citation |last=Fjelstad |first=Paul |title=The Repeating Integer Paradox |journal=The College Mathematics Journal |volume=26 |issue=1 |date=January 1995 |page=11 |doi=10.2307/2687285 |jstor=2687285 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07468342.1995.11973659}} </ref> ဤရလဒ်ကို 10-အခြေခံကိန်းများတွင် -1 သို့ စုဆုံသော [[ဂျီဩမေတြီ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း]] <math>\ldots 999 = 9 + 9(10) + 9(10)^2 + \ldots</math> အား တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ပုံစံတကျ ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။<ref> {{Citation |last=Fjelstad |first=Paul |title=The Repeating Integer Paradox |journal=The College Mathematics Journal |volume=26 |issue=1 |date=January 1995 |pages=14–15 |doi=10.2307/2687285 |jstor=2687285 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07468342.1995.11973659}} </ref> == References == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းစစ်များ]] d84ni28mwo5dit0x4fb10zmwjad1ldk 1051343 1051342 2026-09-03T09:30:40Z Dr Lotus Black 31011 /* References */ 1051343 wikitext text/x-wiki '''0.999...''' သည် [[ကိန်းစစ်]] (real number) 1 ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသော အဆုံးမသတ်သည့် ပြန်ထပ်ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက် (non-terminating repeating decimal expansion) တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref> {{Citation |last=Stillwell |first=John |author-link=John Stillwell |title=Elements of Algebra: Geometry, Numbers, Equations |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1994 |isbn=978-3-540-94290-0 |mr=1311026 |zbl=0832.00001 |doi=10.1007/978-1-4757-3976-3 |url=https://books.google.com/books?id=jWgPAQAAMAAJ}} </ref><ref> {{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |edition=2nd |publication-place=Reading, MA |publisher=Addison-Wesley |year=1974 |isbn=978-0-201-00288-1 |mr=0344384 |zbl=0309.26002 |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm}} </ref> အစက်များ (ellipsis) သည် 9 များ၏ [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်]] (infinite sequence) ကို ညွှန်ပြသည်။ ၎င်းကို <math>0.(9)</math>၊ <math>0.\overline{9}</math> သို့မဟုတ် <math>0.\dot{9}</math> ဟူ၍လည်း ရေးသားကြသည်။ ကိန်းစစ်များ၏ စံအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ 0.999... သည် 0.9, 0.99, 0.999 စသည့် ကိန်းစဉ်၏ အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် (least upper bound) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် 0.999... နှင့် 1 တို့သည် တိကျစွာတူညီသော သင်္ချာဆိုင်ရာ တန်ဖိုး (mathematical value) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြကြသည်။ <math display="block">0.999\ldots = 1.</math> 0.999... သည် 1 နှင့် အတိအကျနီးပါး တူညီသည်ဟု ဆိုခြင်းထက် 0.999... နှင့် 1 တို့သည် ထပ်တူညီသော ကိန်းတစ်ခုတည်း၏ ကွဲပြားသော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤ[[ညီမျှခြင်း]] (equality) ကို အခြေခံ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] (elementary arithmetic) အပြင် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ]] (limits)၊ [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (infinite series) နှင့် ကိန်းစစ်များ၏ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ]] တည်ဆောက်ပုံ (topological construction) တို့ကို အသုံးပြုထားသော တိကျသေချာသည့် သက်သေပြချက်များဖြင့် စစ်ဆေးအတည်ပြုနိုင်သည်။ ဤညီမျှခြင်းသည် ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုကို ရှင်းလင်းပြသသည်။ သုညမဟုတ်သော အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း (terminating decimal) တိုင်းတွင် 9 များ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ်ဖြင့် အဆုံးသတ်သော အခြားရွေးချယ်စရာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်တစ်ခု ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် 8.32 နှင့် 8.31999... ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဤအသွင်နှစ်မျိုး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် [[ကိန်းပြည့်]] အခြေများ (integer bases) အားလုံးတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အခြေ-2 (binary) စနစ်တွင် <math>0.111\ldots = 1</math> ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အခြားသော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (mathematical structures) ၌ အနန္တ ဂဏန်း စကားလုံးတန်းများ (infinite digit strings) သည် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မရှိခြင်း သို့မဟုတ် ကွဲပြားသော တန်ဖိုးများကို ယူခြင်းများ ရှိနိုင်သည်။ == အခြေခံ သက်သေပြချက်များ (Elementary proofs) == [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်မျဉ်း]] (real number line) ပေါ်တွင် 0.9, 0.99, 0.999 စသည့် [[ကိန်းစဉ်]]သည် 1 ကို မကျော်လွန်ဘဲ ချဉ်းကပ်သွားသည်။ <math>x < 1</math> ဖြစ်သော မည်သည့် ကိန်းစစ်အတွက်မဆို အဆိုပါ ကိန်းစဉ်တွင် <math>x</math> ထက် ကြီးသော ကိန်းတစ်ခု အနှေးနှင့်အမြန် ပါဝင်လာမည်ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် 1 သည် ကိန်းစဉ်ရှိ ကိန်းအားလုံးထက်ကြီးသော အငယ်ဆုံးအမှတ် ဖြစ်လာသည့်အတွက် <math>0.999\ldots = 1</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။<ref> {{Citation |last=Cheng |first=Eugenia |author-link=Eugenia Cheng |title=Is Math Real? How Simple Questions Lead Us To Mathematics' Deepest Truths |publication-place=New York |publisher=Basic Books |year=2023 |isbn=978-1-541-60182-6 |page=141}} </ref><ref> {{Citation |last=Diamond |first=Louis E. |title=Irrational Numbers |journal=Mathematics Magazine |volume=29 |issue=2 |publisher=Mathematical Association of America |year=1955 |pages=89–99 |doi=10.2307/3029588 |jstor=3029588}} </ref> တိကျသေချာစွာ ဆိုရလျှင် <math>0.(9)_n</math> သည် 9 အရေအတွက် <math>n</math> လုံးပါရှိသော ဒသမကိန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ ထို့ကြောင့် [[သဘာဝကိန်း]] (natural number) <math>n</math> တိုင်းအတွက် <math>1 - 0.(9)_n = \frac{1}{10^n}</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>0.(9)_n < x \le 1</math> ဖြစ်ပါက <math>0 \le 1 - x < \frac{1}{10^n}</math> ဖြစ်လာမည်။ [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) အရ <math>y > 0</math> ဖြစ်သော မည်သည့် အပေါင်း ကိန်းစစ် (positive real number) အတွက်မဆို <math>\frac{1}{10^n} < y</math> ဖြစ်စေမည့် သဘာဝကိန်း <math>n</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။<ref> {{Citation |last1=Baldwin |first1=Michael |last2=Norton |first2=Anderson |title=Does 0.999... Really Equal 1? |journal=The Mathematics Educator |volume=21 |issue=2 |year=2012 |pages=58–67 |url=https://eric.ed.gov/?id=EJ961516}} </ref><ref> {{Citation |last1=Meier |first1=John |last2=Smith |first2=Derek |title=Exploring Mathematics: An Engaging Introduction to Proof |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |year=2017 |isbn=978-1-107-12898-9 |doi=10.1017/9781316402863 |at=§8.2}} </ref> ထို့ကြောင့် <math>y</math> ကို <math>1-x</math> ဖြင့် အစားထိုးခြင်း ပြုလုပ်သောအခါ <math>1 - x = 0</math> ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး <math>x = 1 = 0.999\ldots</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{Citation |last1=Stewart |first1=Ian |author-link1=Ian Stewart (mathematician) |last2=Tall |first2=David |author-link2=David Tall |title=The Foundations of Mathematics |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0-19-870644-1 |pages=38–39 |url=https://books.google.com/books?id=xSN-BwAAQBAJ&pg=PA38}} </ref> ၎င်းသည် ကိန်းစစ်များ၏ ပြည့်စုံမှု [[နဂိုမှန်အဆို]] (completeness axiom) နှင့်အညီ ကိန်းစဉ်၏ အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်မှာ 1 ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသည်။<ref> {{Citation |last=Stillwell |first=John |author-link=John Stillwell |title=Elements of Algebra: Geometry, Numbers, Equations |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1994 |isbn=978-3-540-94290-0 |mr=1311026 |zbl=0832.00001 |doi=10.1007/978-1-4757-3976-3 |page=42 |url=https://books.google.com/books?id=jWgPAQAAMAAJ}} </ref><ref> {{Citation |last1=Bauldry |first1=William C. |title=Introduction to Real Analysis: An Educational Approach |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |year=2009 |isbn=978-0-470-37136-7 |page=47 |url=https://books.google.com/books?id=ab-2vpx0FyYC&pg=PA47}} </ref> == အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ (Algebraic arguments) == [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] သက်သေပြချက် နှစ်ခုသည် အခြေခံ တွက်ချက်မှုများ (basic arithmetic operations) အပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်။ ပထမနည်းလမ်းမှာ <math>\frac{1}{3} = 0.333\ldots</math> ကို 3 ဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း]]အားဖြင့် <math>1 = 0.999\ldots</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဒုတိယနည်းလမ်းမှာ <math>x</math> ကို သီးခြားခွဲထုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block"> \begin{align} x &= 0.999\ldots \\ 10x &= 9.999\ldots \\ 10x &= 9 + x \\ 9x &= 9 \\ x &= 1 \end{align} </math> ဤနည်းလမ်းများသည် ပင်ကိုသိစိတ် (intuition) အရ နားလည်သဘောပေါက်လွယ်သော်လည်း ဒသမအမှတ်များကို ရွှေ့ပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် [[အနန္တ]] စကားလုံးတန်းများကို [[နုတ်ခြင်း]]တို့ မှန်ကန်ကြောင်း ပြသရန်လိုအပ်သည့် ပုံစံတကျ တိကျခိုင်မာမှု (formal rigor) မရှိပေ။ 0.999... ကို ၎င်း၏ စံ [[ကိန်းစစ်]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ပေးပြီးနောက် ဤတွက်ချက်မှုများ၏ မှန်ကန်မှုကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ကဲကုလပ် (calculus) နှင့် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ၏]] ပုံစံတကျ မူဘောင် (formal framework) ကို လိုအပ်သည်။<ref> {{Citation |last=Byers |first=William |title=How Mathematicians Think: Using Ambiguity, Contradiction, and Paradox to Create Mathematics |publication-place=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |year=2007 |isbn=978-0-691-12738-5 |page=39 |url=https://archive.org/details/howmathematician00byer}} </ref><ref> {{Citation |last=Richman |first=Fred |title=Is 0.999... = 1? |journal=Mathematics Magazine |volume=72 |issue=5 |date=December 1999 |pages=396–400 |doi=10.2307/2690798 |jstor=2690798 |url=https://archive.org/details/sim_mathematics-magazine_1999-12_72_5/page/396}} </ref><ref> {{Citation |last=Cheng |first=Eugenia |author-link=Eugenia Cheng |title=Is Math Real? How Simple Questions Lead Us To Mathematics' Deepest Truths |publication-place=New York |publisher=Basic Books |year=2023 |isbn=978-1-541-60182-6 |page=136}} </ref> == ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ (Analytic proofs) == === အနန္တ ကိန်းစဉ်တန်းများနှင့် ကိန်းစဉ်များ (Infinite series and sequences) === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပြန်ထပ်ဒသမကိန်းများသည် [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] ဖြစ်ကြသည်။ ကနဦးကိန်း (initial term) <math>a = \frac{9}{10}</math> နှင့် ဘုံအချိုး (common ratio) <math>r = \frac{1}{10}</math> ရှိသော [[ဂျီဩမေတြီ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း]] (geometric series) တစ်ခုအနေဖြင့် 0.999... သည် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်အဖြစ်]] ရောက်ရှိမည့် ပုံသေနည်း (convergence formula) ကို အသုံးပြု၍ 1 သို့ အတိအကျ ရောက်ရှိကြောင်း တွက်ချက်ရရှိသည်။<ref> {{Citation |last=Rudin |first=Walter |author-link=Walter Rudin |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |orig-year=1953 |year=1976 |isbn=978-0-07-054235-8 |page=61 |at=Theorem 3.26 |url=https://archive.org/details/principlesofmath00rudi}} </ref><ref> {{Citation |last=Stewart |first=James |author-link=James Stewart (mathematician) |title=Calculus: Early transcendentals |edition=4th |publication-place=Pacific Grove, CA |publisher=Brooks/Cole |year=1999 |isbn=978-0-534-36298-0 |page=706 |url=https://archive.org/details/calculusearlytra00stew}} </ref> <math display="block"> 0.999\ldots = 0 + 9\left(\tfrac{1}{10}\right) + 9\left({\tfrac{1}{10}}\right)^2 + \cdots = \frac{9\left({\tfrac{1}{10}}\right)}{1-{\tfrac{1}{10}}} = 1.</math> အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် ပေါင်းလဒ်ကို ၎င်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပေါင်းလဒ်များ (partial sums) ၏ စုဆုံမှတ်အဖြစ် တွက်ချက်ခြင်းကလည်း တူညီသော ရလဒ်ကို ရရှိစေသည်။ <math display="block"> 0.999\ldots = \lim_{n\to\infty}\left(1-\frac{1}{10^n}\right) = 1-\lim_{n\to\infty}\frac{1}{10^n} = 1. </math> === အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများနှင့် အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်များ (Nested intervals and least upper bounds) === [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များကို]] အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများ (nested intervals) ဖြင့် ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။ အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများ သီအိုရမ် (nested intervals theorem) အရ 0.999... သည် <math>[0, 1]</math>၊ <math>[0.9, 1]</math>၊ <math>[0.99, 1]</math> စသည့် အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများ၏ ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) တွင် ပါဝင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် ကိန်းစစ်နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ဤထပ်တူပိုင်းအစုကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်ရရှိသည်။ <math display="block"> \bigcap_{n=1}^{\infty}[1-10^{-n}, 1] = \{1\}. </math> 1 သည် ဤအပိုင်းအခြားများအားလုံးတွင် ပါဝင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိန်းဖြစ်သောကြောင့် <math>0.999\ldots = 1</math> ဖြစ်သည်။<ref> {{Citation |last1=Bartle |first1=R. G. |author-link1=Robert G. Bartle |last2=Sherbert |first2=D. R. |title=Introduction to Real Analysis |publication-place=New York |publisher=John Wiley & Sons |year=1982 |isbn=978-0-471-05944-8 |pages=60–62 |url=https://archive.org/details/introductiontore0000bart}} </ref><ref> {{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |edition=2nd |publication-place=Reading, MA |publisher=Addison-Wesley |year=1974 |isbn=978-0-201-00288-1 |mr=0344384 |zbl=0309.26002 |page=12 |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm}} </ref> == ကိန်းစစ်များ တည်ဆောက်ပုံမှ သက်သေပြချက်များ (Proofs from the construction of the real numbers) == === ဒက်ဒီကင်း ဖြတ်ပိုင်းများနှင့် ကော်ချီ ကိန်းစဉ်များ (Dedekind cuts and Cauchy sequences) === ဒက်ဒီကင်း ဖြတ်ပိုင်း (Dedekind cut) သည် [[ကိန်းစစ်]]တစ်ခုကို ၎င်းထက် တိကျစွာ ပိုငယ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers) အားလုံး၏ [[အနန္တ]] [[အစု|အစုတစ်ခုအဖြစ်]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ 0.999... ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက်နှင့် ဆက်စပ်နေသော ဖြတ်ပိုင်းတွင် အချို့သော <math>n</math> အတွက် <math>r < 0.(9)_n</math> ဖြစ်စေမည့် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>r</math> များ ပါဝင်သည်။ ဤဖြတ်ပိုင်းရှိ [[အစုဝင်]]တိုင်းသည် 1 ထက် ငယ်သောကြောင့် ၎င်းသည် 1 အတွက်ဖြစ်သော ဖြတ်ပိုင်း၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် မည်သည့် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>a/b < 1</math> မဆိုသည် <math>a/b \le 1 - 1/b < 1 - 1/10^b = 0.(9)_b</math> ကို ပြေလည်စေသည်။ ဤနေရာတွင် <math>b > 0</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို 0.999... အတွက်ဖြစ်သော ဖြတ်ပိုင်းထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ အစု နှစ်ခုလုံးတွင် ထပ်တူညီသော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ ပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အတိအကျတူညီသော ကိန်းစစ်တစ်ခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြပြီး <math>0.999\ldots = 1</math> ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။<ref> {{Citation |last=Richman |first=Fred |title=Is 0.999... = 1? |journal=Mathematics Magazine |volume=72 |issue=5 |date=December 1999 |page=399 |doi=10.2307/2690798 |jstor=2690798 |url=https://archive.org/details/sim_mathematics-magazine_1999-12_72_5/page/396}} </ref> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ကိန်းစစ်များကို [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်|ကော်ချီ ကိန်းစဉ်များ]] (Cauchy sequences) ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်းကလည်း တူညီသောရလဒ်ကို ရရှိစေသည်။ 0.999... ဖြန့်ထုတ်ချက်သည် <math>(0, 0.9, 0.99, \ldots)</math> [[ကိန်းစဉ်]]ကို ထုတ်လုပ်ပေးပြီး 1 သည် <math>(1, 1, 1, \ldots)</math> ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ၎င်းတို့၏ ခြားနားခြင်း ကိန်းစဉ် (sequence of differences) ဖြစ်သော <math>(1, 0.1, 0.01, \ldots)</math> သည် 0 သို့ စုဆုံသော (converges) ကြောင့် ၎င်းတို့သည် တူညီသော ကိန်းစစ်တစ်ခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြကြသည်။<ref> {{Citation |last1=Griffiths |first1=H. B. |last2=Hilton |first2=P. J. |author-link2=Peter Hilton |title=A Comprehensive Textbook of Classical Mathematics: A Contemporary Interpretation |publication-place=London |publisher=Van Nostrand Reinhold |year=1970 |isbn=978-0-442-02863-3 |page=395 |url=https://archive.org/details/comprehensivetex0000grif}} </ref> ထို့ပြင် ကွဲပြားသော ကိန်းစစ်နှစ်ခုကြားတွင် အခြားကိန်းစစ်တစ်ခု အမြဲတမ်း တိကျစွာ ရှိနေတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤတန်ဖိုးနှစ်ခုကြားတွင် မည်သည့်ကိန်းစစ်မျှ မရှိခြင်းက ၎င်းတို့သည် ထပ်တူညီရမည်ဟု သက်ရောက်စေသည်။<ref> {{Citation |last=Artigue |first=Michèle |editor1-last=Holton |editor1-first=Derek |editor2-last=Artigue |editor2-first=Michèle |editor3-last=Kirchgräber |editor3-first=Urs |editor4-last=Hillel |editor4-first=Joel |editor5-last=Niss |editor5-first=Mogens |editor6-last=Schoenfeld |editor6-first=Alan |title=The Teaching and Learning of Mathematics at University Level |series=New ICMI Study Series |volume=7 |publication-place=Dordrecht |publisher=Springer |year=2002 |isbn=978-0-306-47231-2 |doi=10.1007/0-306-47231-7 |page=212}} </ref> == ယေဘုယျပြုခြင်းများ (Generalizations) == သုညမဟုတ်သော အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်းတိုင်းတွင် ပြန်ထပ်နေသော 9 များဖြင့် အဆုံးသတ်သည့် အခြားရွေးချယ်စရာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်တစ်ခု ပိုင်ဆိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>0.24999\ldots = 0.25</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဤအသွင်နှစ်မျိုး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် အခြေများ (radix bases) အားလုံးတွင် လွှမ်းခြုံမှုရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အခြေ-2 (binary) စနစ်တွင် <math>0.111\ldots = 1</math> ဖြစ်ပြီး အခြေ-3 စနစ် (ternary) တွင် <math>0.222\ldots = 1</math> ဖြစ်သည်။<ref> {{Citation |last1=Protter |first1=Murray H. |author-link1=Murray H. Protter |last2=Morrey |first2=Charles B. Jr. |author-link2=Charles B. Morrey |title=A First Course in Real Analysis |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1991 |isbn=978-0-387-97437-8 |page=503 |url=https://archive.org/details/firstcourseinrea0000prot}} </ref> ဤဖြစ်စဉ်သည် ရွှေအချိုး (golden ratio) အခြေကဲ့သို့သော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်မဟုတ်သည့်]] အခြေများအပြင် မျှခြေရှိသော အခြေ-3 စနစ် (balanced ternary) ကဲ့သို့သော စံမဟုတ်သည့် စနစ်များအထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်းစနစ်များတွင် <math>\frac{1}{2} = 0.111\ldots = 1.\overline{1}\overline{1}\overline{1}\ldots</math> ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>\overline{1}</math> သည် ဂဏန်း -1 ကို ညွှန်ပြသည်။<ref> {{Citation |last=Petkovšek |first=Marko |author-link=Marko Petkovšek |title=Ambiguous Numbers are Dense |journal=American Mathematical Monthly |volume=97 |issue=5 |date=May 1990 |page=409 |doi=10.2307/2324393 |jstor=2324393 |url=https://archive.org/details/sim_american-mathematical-monthly_1990-05_97_5/page/408}} </ref> == အသုံးချမှုများ (Applications) == <math>0.999\ldots = 1</math> [[ညီမျှခြင်း]]သည် အခြေခံ [[ကိန်းသီအိုရီ]] (elementary number theory) တွင် မရှိမဖြစ် အရေးပါသည်။ အထူးသဖြင့် ပြန်ထပ်ဒသမ အပိုင်းကိန်းများ (repeating decimal fractions) နှင့် သက်ဆိုင်သော မီဒီ၏ သီအိုရမ် (Midy's theorem) သက်သေပြချက်များတွင် အသုံးပြုသည်။<ref> {{Citation |last=Leavitt |first=William G. |title=Repeating Decimals |journal=The College Mathematics Journal |volume=15 |issue=4 |date=September 1984 |page=301 |doi=10.2307/2686394 |jstor=2686394 |url=https://archive.org/details/sim_college-mathematics-journal_1984-09_15_4/page/299}} </ref> [[ကိန်းစစ်]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (real analysis) တွင် အခြေ-3 စနစ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် <math>0.222\ldots = 1</math> တူညီချက်သည် ကန်တာ အစု (Cantor set) ၏ သဘာဝကို သတ်မှတ်ဖော်ပြရန် ကူညီပေးသည်။ ယူနစ် အပိုင်းအခြား (unit interval) ရှိ အမှတ်တစ်မှတ်သည် ကန်တာ [[အစု|အစုထဲတွင်]] ပါဝင်ရန်အတွက် ဂဏန်း 0 နှင့် 2 တို့ကိုသာ အသုံးပြုထားသည့် အခြေ-3 ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက် (base-3 representation) တစ်ခုရှိခြင်းသည် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\frac{1}{3}</math> ကို <math>0.0222\ldots</math> အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် အဆိုပါအစုထဲတွင် ပါဝင်သည်။<ref> {{Citation |last=Pugh |first=Charles Chapman |author-link=Charles C. Pugh |title=Real Mathematical Analysis |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=2002 |isbn=978-0-387-95297-0 |page=97 |url=https://archive.org/details/realmathematical00char}} </ref> ဤအသွင်နှစ်မျိုး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် ကိန်းစစ်များ၏ ရေတွက်၍မရနိုင်စွမ်း (uncountability) ကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ကန်တာ၏ ထောင့်ဖြတ်နည်းဖြင့် သက်သေပြချက် (Cantor's diagonal argument) ကို အသုံးပြုရာတွင် ဂရုတစိုက် ရှောင်ရမည့် တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ စာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီးသားဖြစ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခု၏ ထပ်နေသော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်ကို မတော်တဆ ထုတ်လုပ်မိခြင်းမှ ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အတွက် စံသက်သေပြချက်များသည် အသစ်တည်ဆောက်ထားသော ဒသမ ကိန်းစဉ် (decimal sequence) ကို 1 နှင့် 2 ကဲ့သို့သော ဂဏန်းများအတွက်သာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ကန့်သတ်ထားကြသည်။<ref> {{Citation |last=Rudin |first=Walter |author-link=Walter Rudin |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |orig-year=1953 |year=1976 |isbn=978-0-07-054235-8 |page=50 |url=https://archive.org/details/principlesofmath00rudi}} </ref> == p-အခြေခံကိန်းများ (p-adic numbers) == 10-အခြေခံကိန်းများ (10-adic numbers) တွင် ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက်များသည် ညာဘက်သို့မဟုတ်ဘဲ ဘယ်ဘက်သို့ ဖြန့်ကျက်သွားသည်။ ဤစနစ်တွင် 0.999... သည် ဖြာထွက်သည် (diverges)။ သို့ရာတွင် ဘယ်ဘက်သို့ ဦးတည်သော စကားလုံးတန်း ...999 သည် စုဆုံသည်။ ခုဂဏန်းနေရာသို့ 1 ပေါင်းထည့်လိုက်သောအခါ အဆုံးမရှိ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေသော တင်ကိန်းများ (carries) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး 0 များချည်းသာ ထွက်ပေါ်လာစေသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် <math>\ldots 999 + 1 = 0</math> ဖြစ်လာပြီး <math>\ldots 999 = -1</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{Citation |last=Fjelstad |first=Paul |title=The Repeating Integer Paradox |journal=The College Mathematics Journal |volume=26 |issue=1 |date=January 1995 |page=11 |doi=10.2307/2687285 |jstor=2687285 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07468342.1995.11973659}} </ref> ဤရလဒ်ကို 10-အခြေခံကိန်းများတွင် -1 သို့ စုဆုံသော [[ဂျီဩမေတြီ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း]] <math>\ldots 999 = 9 + 9(10) + 9(10)^2 + \ldots</math> အား တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ပုံစံတကျ ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။<ref> {{Citation |last=Fjelstad |first=Paul |title=The Repeating Integer Paradox |journal=The College Mathematics Journal |volume=26 |issue=1 |date=January 1995 |pages=14–15 |doi=10.2307/2687285 |jstor=2687285 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07468342.1995.11973659}} </ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းစစ်များ]] cf59dnyo8ql171vwndkuyembcoy9yvu 1051344 1051343 2026-09-03T09:32:34Z Dr Lotus Black 31011 image 1051344 wikitext text/x-wiki [[File:999 Perspective.svg|upright=1.35|class=skin-invert-image|thumb|alt=Stylistic impression of the repeating decimal 0.9999..., representing the digit 9 repeating infinitely]] '''0.999...''' သည် [[ကိန်းစစ်]] (real number) 1 ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသော အဆုံးမသတ်သည့် ပြန်ထပ်ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက် (non-terminating repeating decimal expansion) တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref> {{Citation |last=Stillwell |first=John |author-link=John Stillwell |title=Elements of Algebra: Geometry, Numbers, Equations |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1994 |isbn=978-3-540-94290-0 |mr=1311026 |zbl=0832.00001 |doi=10.1007/978-1-4757-3976-3 |url=https://books.google.com/books?id=jWgPAQAAMAAJ}} </ref><ref> {{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |edition=2nd |publication-place=Reading, MA |publisher=Addison-Wesley |year=1974 |isbn=978-0-201-00288-1 |mr=0344384 |zbl=0309.26002 |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm}} </ref> အစက်များ (ellipsis) သည် 9 များ၏ [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်]] (infinite sequence) ကို ညွှန်ပြသည်။ ၎င်းကို <math>0.(9)</math>၊ <math>0.\overline{9}</math> သို့မဟုတ် <math>0.\dot{9}</math> ဟူ၍လည်း ရေးသားကြသည်။ ကိန်းစစ်များ၏ စံအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ 0.999... သည် 0.9, 0.99, 0.999 စသည့် ကိန်းစဉ်၏ အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် (least upper bound) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် 0.999... နှင့် 1 တို့သည် တိကျစွာတူညီသော သင်္ချာဆိုင်ရာ တန်ဖိုး (mathematical value) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြကြသည်။ <math display="block">0.999\ldots = 1.</math> 0.999... သည် 1 နှင့် အတိအကျနီးပါး တူညီသည်ဟု ဆိုခြင်းထက် 0.999... နှင့် 1 တို့သည် ထပ်တူညီသော ကိန်းတစ်ခုတည်း၏ ကွဲပြားသော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤ[[ညီမျှခြင်း]] (equality) ကို အခြေခံ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] (elementary arithmetic) အပြင် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ]] (limits)၊ [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (infinite series) နှင့် ကိန်းစစ်များ၏ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ]] တည်ဆောက်ပုံ (topological construction) တို့ကို အသုံးပြုထားသော တိကျသေချာသည့် သက်သေပြချက်များဖြင့် စစ်ဆေးအတည်ပြုနိုင်သည်။ ဤညီမျှခြင်းသည် ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုကို ရှင်းလင်းပြသသည်။ သုညမဟုတ်သော အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း (terminating decimal) တိုင်းတွင် 9 များ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ်ဖြင့် အဆုံးသတ်သော အခြားရွေးချယ်စရာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်တစ်ခု ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် 8.32 နှင့် 8.31999... ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဤအသွင်နှစ်မျိုး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် [[ကိန်းပြည့်]] အခြေများ (integer bases) အားလုံးတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အခြေ-2 (binary) စနစ်တွင် <math>0.111\ldots = 1</math> ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အခြားသော သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (mathematical structures) ၌ အနန္တ ဂဏန်း စကားလုံးတန်းများ (infinite digit strings) သည် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မရှိခြင်း သို့မဟုတ် ကွဲပြားသော တန်ဖိုးများကို ယူခြင်းများ ရှိနိုင်သည်။ == အခြေခံ သက်သေပြချက်များ (Elementary proofs) == [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်မျဉ်း]] (real number line) ပေါ်တွင် 0.9, 0.99, 0.999 စသည့် [[ကိန်းစဉ်]]သည် 1 ကို မကျော်လွန်ဘဲ ချဉ်းကပ်သွားသည်။ <math>x < 1</math> ဖြစ်သော မည်သည့် ကိန်းစစ်အတွက်မဆို အဆိုပါ ကိန်းစဉ်တွင် <math>x</math> ထက် ကြီးသော ကိန်းတစ်ခု အနှေးနှင့်အမြန် ပါဝင်လာမည်ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် 1 သည် ကိန်းစဉ်ရှိ ကိန်းအားလုံးထက်ကြီးသော အငယ်ဆုံးအမှတ် ဖြစ်လာသည့်အတွက် <math>0.999\ldots = 1</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။<ref> {{Citation |last=Cheng |first=Eugenia |author-link=Eugenia Cheng |title=Is Math Real? How Simple Questions Lead Us To Mathematics' Deepest Truths |publication-place=New York |publisher=Basic Books |year=2023 |isbn=978-1-541-60182-6 |page=141}} </ref><ref> {{Citation |last=Diamond |first=Louis E. |title=Irrational Numbers |journal=Mathematics Magazine |volume=29 |issue=2 |publisher=Mathematical Association of America |year=1955 |pages=89–99 |doi=10.2307/3029588 |jstor=3029588}} </ref> တိကျသေချာစွာ ဆိုရလျှင် <math>0.(9)_n</math> သည် 9 အရေအတွက် <math>n</math> လုံးပါရှိသော ဒသမကိန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ ထို့ကြောင့် [[သဘာဝကိန်း]] (natural number) <math>n</math> တိုင်းအတွက် <math>1 - 0.(9)_n = \frac{1}{10^n}</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>0.(9)_n < x \le 1</math> ဖြစ်ပါက <math>0 \le 1 - x < \frac{1}{10^n}</math> ဖြစ်လာမည်။ [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) အရ <math>y > 0</math> ဖြစ်သော မည်သည့် အပေါင်း ကိန်းစစ် (positive real number) အတွက်မဆို <math>\frac{1}{10^n} < y</math> ဖြစ်စေမည့် သဘာဝကိန်း <math>n</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။<ref> {{Citation |last1=Baldwin |first1=Michael |last2=Norton |first2=Anderson |title=Does 0.999... Really Equal 1? |journal=The Mathematics Educator |volume=21 |issue=2 |year=2012 |pages=58–67 |url=https://eric.ed.gov/?id=EJ961516}} </ref><ref> {{Citation |last1=Meier |first1=John |last2=Smith |first2=Derek |title=Exploring Mathematics: An Engaging Introduction to Proof |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |year=2017 |isbn=978-1-107-12898-9 |doi=10.1017/9781316402863 |at=§8.2}} </ref> ထို့ကြောင့် <math>y</math> ကို <math>1-x</math> ဖြင့် အစားထိုးခြင်း ပြုလုပ်သောအခါ <math>1 - x = 0</math> ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး <math>x = 1 = 0.999\ldots</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{Citation |last1=Stewart |first1=Ian |author-link1=Ian Stewart (mathematician) |last2=Tall |first2=David |author-link2=David Tall |title=The Foundations of Mathematics |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0-19-870644-1 |pages=38–39 |url=https://books.google.com/books?id=xSN-BwAAQBAJ&pg=PA38}} </ref> ၎င်းသည် ကိန်းစစ်များ၏ ပြည့်စုံမှု [[နဂိုမှန်အဆို]] (completeness axiom) နှင့်အညီ ကိန်းစဉ်၏ အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်မှာ 1 ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသည်။<ref> {{Citation |last=Stillwell |first=John |author-link=John Stillwell |title=Elements of Algebra: Geometry, Numbers, Equations |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1994 |isbn=978-3-540-94290-0 |mr=1311026 |zbl=0832.00001 |doi=10.1007/978-1-4757-3976-3 |page=42 |url=https://books.google.com/books?id=jWgPAQAAMAAJ}} </ref><ref> {{Citation |last1=Bauldry |first1=William C. |title=Introduction to Real Analysis: An Educational Approach |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |year=2009 |isbn=978-0-470-37136-7 |page=47 |url=https://books.google.com/books?id=ab-2vpx0FyYC&pg=PA47}} </ref> == အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ (Algebraic arguments) == [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] သက်သေပြချက် နှစ်ခုသည် အခြေခံ တွက်ချက်မှုများ (basic arithmetic operations) အပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်။ ပထမနည်းလမ်းမှာ <math>\frac{1}{3} = 0.333\ldots</math> ကို 3 ဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း]]အားဖြင့် <math>1 = 0.999\ldots</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဒုတိယနည်းလမ်းမှာ <math>x</math> ကို သီးခြားခွဲထုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block"> \begin{align} x &= 0.999\ldots \\ 10x &= 9.999\ldots \\ 10x &= 9 + x \\ 9x &= 9 \\ x &= 1 \end{align} </math> ဤနည်းလမ်းများသည် ပင်ကိုသိစိတ် (intuition) အရ နားလည်သဘောပေါက်လွယ်သော်လည်း ဒသမအမှတ်များကို ရွှေ့ပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် [[အနန္တ]] စကားလုံးတန်းများကို [[နုတ်ခြင်း]]တို့ မှန်ကန်ကြောင်း ပြသရန်လိုအပ်သည့် ပုံစံတကျ တိကျခိုင်မာမှု (formal rigor) မရှိပေ။ 0.999... ကို ၎င်း၏ စံ [[ကိန်းစစ်]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ပေးပြီးနောက် ဤတွက်ချက်မှုများ၏ မှန်ကန်မှုကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ကဲကုလပ် (calculus) နှင့် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ၏]] ပုံစံတကျ မူဘောင် (formal framework) ကို လိုအပ်သည်။<ref> {{Citation |last=Byers |first=William |title=How Mathematicians Think: Using Ambiguity, Contradiction, and Paradox to Create Mathematics |publication-place=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |year=2007 |isbn=978-0-691-12738-5 |page=39 |url=https://archive.org/details/howmathematician00byer}} </ref><ref> {{Citation |last=Richman |first=Fred |title=Is 0.999... = 1? |journal=Mathematics Magazine |volume=72 |issue=5 |date=December 1999 |pages=396–400 |doi=10.2307/2690798 |jstor=2690798 |url=https://archive.org/details/sim_mathematics-magazine_1999-12_72_5/page/396}} </ref><ref> {{Citation |last=Cheng |first=Eugenia |author-link=Eugenia Cheng |title=Is Math Real? How Simple Questions Lead Us To Mathematics' Deepest Truths |publication-place=New York |publisher=Basic Books |year=2023 |isbn=978-1-541-60182-6 |page=136}} </ref> == ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ (Analytic proofs) == === အနန္တ ကိန်းစဉ်တန်းများနှင့် ကိန်းစဉ်များ (Infinite series and sequences) === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပြန်ထပ်ဒသမကိန်းများသည် [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] ဖြစ်ကြသည်။ ကနဦးကိန်း (initial term) <math>a = \frac{9}{10}</math> နှင့် ဘုံအချိုး (common ratio) <math>r = \frac{1}{10}</math> ရှိသော [[ဂျီဩမေတြီ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း]] (geometric series) တစ်ခုအနေဖြင့် 0.999... သည် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်အဖြစ်]] ရောက်ရှိမည့် ပုံသေနည်း (convergence formula) ကို အသုံးပြု၍ 1 သို့ အတိအကျ ရောက်ရှိကြောင်း တွက်ချက်ရရှိသည်။<ref> {{Citation |last=Rudin |first=Walter |author-link=Walter Rudin |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |orig-year=1953 |year=1976 |isbn=978-0-07-054235-8 |page=61 |at=Theorem 3.26 |url=https://archive.org/details/principlesofmath00rudi}} </ref><ref> {{Citation |last=Stewart |first=James |author-link=James Stewart (mathematician) |title=Calculus: Early transcendentals |edition=4th |publication-place=Pacific Grove, CA |publisher=Brooks/Cole |year=1999 |isbn=978-0-534-36298-0 |page=706 |url=https://archive.org/details/calculusearlytra00stew}} </ref> <math display="block"> 0.999\ldots = 0 + 9\left(\tfrac{1}{10}\right) + 9\left({\tfrac{1}{10}}\right)^2 + \cdots = \frac{9\left({\tfrac{1}{10}}\right)}{1-{\tfrac{1}{10}}} = 1.</math> အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် ပေါင်းလဒ်ကို ၎င်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပေါင်းလဒ်များ (partial sums) ၏ စုဆုံမှတ်အဖြစ် တွက်ချက်ခြင်းကလည်း တူညီသော ရလဒ်ကို ရရှိစေသည်။ <math display="block"> 0.999\ldots = \lim_{n\to\infty}\left(1-\frac{1}{10^n}\right) = 1-\lim_{n\to\infty}\frac{1}{10^n} = 1. </math> === အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများနှင့် အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင်များ (Nested intervals and least upper bounds) === [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များကို]] အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများ (nested intervals) ဖြင့် ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။ အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများ သီအိုရမ် (nested intervals theorem) အရ 0.999... သည် <math>[0, 1]</math>၊ <math>[0.9, 1]</math>၊ <math>[0.99, 1]</math> စသည့် အချင်းချင်းငုံထားသော အပိုင်းအခြားများ၏ ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) တွင် ပါဝင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် ကိန်းစစ်နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ဤထပ်တူပိုင်းအစုကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်ရရှိသည်။ <math display="block"> \bigcap_{n=1}^{\infty}[1-10^{-n}, 1] = \{1\}. </math> 1 သည် ဤအပိုင်းအခြားများအားလုံးတွင် ပါဝင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိန်းဖြစ်သောကြောင့် <math>0.999\ldots = 1</math> ဖြစ်သည်။<ref> {{Citation |last1=Bartle |first1=R. G. |author-link1=Robert G. Bartle |last2=Sherbert |first2=D. R. |title=Introduction to Real Analysis |publication-place=New York |publisher=John Wiley & Sons |year=1982 |isbn=978-0-471-05944-8 |pages=60–62 |url=https://archive.org/details/introductiontore0000bart}} </ref><ref> {{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |edition=2nd |publication-place=Reading, MA |publisher=Addison-Wesley |year=1974 |isbn=978-0-201-00288-1 |mr=0344384 |zbl=0309.26002 |page=12 |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm}} </ref> == ကိန်းစစ်များ တည်ဆောက်ပုံမှ သက်သေပြချက်များ (Proofs from the construction of the real numbers) == === ဒက်ဒီကင်း ဖြတ်ပိုင်းများနှင့် ကော်ချီ ကိန်းစဉ်များ (Dedekind cuts and Cauchy sequences) === ဒက်ဒီကင်း ဖြတ်ပိုင်း (Dedekind cut) သည် [[ကိန်းစစ်]]တစ်ခုကို ၎င်းထက် တိကျစွာ ပိုငယ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers) အားလုံး၏ [[အနန္တ]] [[အစု|အစုတစ်ခုအဖြစ်]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ 0.999... ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက်နှင့် ဆက်စပ်နေသော ဖြတ်ပိုင်းတွင် အချို့သော <math>n</math> အတွက် <math>r < 0.(9)_n</math> ဖြစ်စေမည့် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>r</math> များ ပါဝင်သည်။ ဤဖြတ်ပိုင်းရှိ [[အစုဝင်]]တိုင်းသည် 1 ထက် ငယ်သောကြောင့် ၎င်းသည် 1 အတွက်ဖြစ်သော ဖြတ်ပိုင်း၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် မည်သည့် ရာရှင်နယ်ကိန်း <math>a/b < 1</math> မဆိုသည် <math>a/b \le 1 - 1/b < 1 - 1/10^b = 0.(9)_b</math> ကို ပြေလည်စေသည်။ ဤနေရာတွင် <math>b > 0</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို 0.999... အတွက်ဖြစ်သော ဖြတ်ပိုင်းထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ အစု နှစ်ခုလုံးတွင် ထပ်တူညီသော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ ပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အတိအကျတူညီသော ကိန်းစစ်တစ်ခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြပြီး <math>0.999\ldots = 1</math> ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။<ref> {{Citation |last=Richman |first=Fred |title=Is 0.999... = 1? |journal=Mathematics Magazine |volume=72 |issue=5 |date=December 1999 |page=399 |doi=10.2307/2690798 |jstor=2690798 |url=https://archive.org/details/sim_mathematics-magazine_1999-12_72_5/page/396}} </ref> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ကိန်းစစ်များကို [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်|ကော်ချီ ကိန်းစဉ်များ]] (Cauchy sequences) ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်းကလည်း တူညီသောရလဒ်ကို ရရှိစေသည်။ 0.999... ဖြန့်ထုတ်ချက်သည် <math>(0, 0.9, 0.99, \ldots)</math> [[ကိန်းစဉ်]]ကို ထုတ်လုပ်ပေးပြီး 1 သည် <math>(1, 1, 1, \ldots)</math> ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ၎င်းတို့၏ ခြားနားခြင်း ကိန်းစဉ် (sequence of differences) ဖြစ်သော <math>(1, 0.1, 0.01, \ldots)</math> သည် 0 သို့ စုဆုံသော (converges) ကြောင့် ၎င်းတို့သည် တူညီသော ကိန်းစစ်တစ်ခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြကြသည်။<ref> {{Citation |last1=Griffiths |first1=H. B. |last2=Hilton |first2=P. J. |author-link2=Peter Hilton |title=A Comprehensive Textbook of Classical Mathematics: A Contemporary Interpretation |publication-place=London |publisher=Van Nostrand Reinhold |year=1970 |isbn=978-0-442-02863-3 |page=395 |url=https://archive.org/details/comprehensivetex0000grif}} </ref> ထို့ပြင် ကွဲပြားသော ကိန်းစစ်နှစ်ခုကြားတွင် အခြားကိန်းစစ်တစ်ခု အမြဲတမ်း တိကျစွာ ရှိနေတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤတန်ဖိုးနှစ်ခုကြားတွင် မည်သည့်ကိန်းစစ်မျှ မရှိခြင်းက ၎င်းတို့သည် ထပ်တူညီရမည်ဟု သက်ရောက်စေသည်။<ref> {{Citation |last=Artigue |first=Michèle |editor1-last=Holton |editor1-first=Derek |editor2-last=Artigue |editor2-first=Michèle |editor3-last=Kirchgräber |editor3-first=Urs |editor4-last=Hillel |editor4-first=Joel |editor5-last=Niss |editor5-first=Mogens |editor6-last=Schoenfeld |editor6-first=Alan |title=The Teaching and Learning of Mathematics at University Level |series=New ICMI Study Series |volume=7 |publication-place=Dordrecht |publisher=Springer |year=2002 |isbn=978-0-306-47231-2 |doi=10.1007/0-306-47231-7 |page=212}} </ref> == ယေဘုယျပြုခြင်းများ (Generalizations) == သုညမဟုတ်သော အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်းတိုင်းတွင် ပြန်ထပ်နေသော 9 များဖြင့် အဆုံးသတ်သည့် အခြားရွေးချယ်စရာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်တစ်ခု ပိုင်ဆိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>0.24999\ldots = 0.25</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဤအသွင်နှစ်မျိုး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် အခြေများ (radix bases) အားလုံးတွင် လွှမ်းခြုံမှုရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အခြေ-2 (binary) စနစ်တွင် <math>0.111\ldots = 1</math> ဖြစ်ပြီး အခြေ-3 စနစ် (ternary) တွင် <math>0.222\ldots = 1</math> ဖြစ်သည်။<ref> {{Citation |last1=Protter |first1=Murray H. |author-link1=Murray H. Protter |last2=Morrey |first2=Charles B. Jr. |author-link2=Charles B. Morrey |title=A First Course in Real Analysis |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1991 |isbn=978-0-387-97437-8 |page=503 |url=https://archive.org/details/firstcourseinrea0000prot}} </ref> ဤဖြစ်စဉ်သည် ရွှေအချိုး (golden ratio) အခြေကဲ့သို့သော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်မဟုတ်သည့်]] အခြေများအပြင် မျှခြေရှိသော အခြေ-3 စနစ် (balanced ternary) ကဲ့သို့သော စံမဟုတ်သည့် စနစ်များအထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်းစနစ်များတွင် <math>\frac{1}{2} = 0.111\ldots = 1.\overline{1}\overline{1}\overline{1}\ldots</math> ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>\overline{1}</math> သည် ဂဏန်း -1 ကို ညွှန်ပြသည်။<ref> {{Citation |last=Petkovšek |first=Marko |author-link=Marko Petkovšek |title=Ambiguous Numbers are Dense |journal=American Mathematical Monthly |volume=97 |issue=5 |date=May 1990 |page=409 |doi=10.2307/2324393 |jstor=2324393 |url=https://archive.org/details/sim_american-mathematical-monthly_1990-05_97_5/page/408}} </ref> == အသုံးချမှုများ (Applications) == <math>0.999\ldots = 1</math> [[ညီမျှခြင်း]]သည် အခြေခံ [[ကိန်းသီအိုရီ]] (elementary number theory) တွင် မရှိမဖြစ် အရေးပါသည်။ အထူးသဖြင့် ပြန်ထပ်ဒသမ အပိုင်းကိန်းများ (repeating decimal fractions) နှင့် သက်ဆိုင်သော မီဒီ၏ သီအိုရမ် (Midy's theorem) သက်သေပြချက်များတွင် အသုံးပြုသည်။<ref> {{Citation |last=Leavitt |first=William G. |title=Repeating Decimals |journal=The College Mathematics Journal |volume=15 |issue=4 |date=September 1984 |page=301 |doi=10.2307/2686394 |jstor=2686394 |url=https://archive.org/details/sim_college-mathematics-journal_1984-09_15_4/page/299}} </ref> [[ကိန်းစစ်]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (real analysis) တွင် အခြေ-3 စနစ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် <math>0.222\ldots = 1</math> တူညီချက်သည် ကန်တာ အစု (Cantor set) ၏ သဘာဝကို သတ်မှတ်ဖော်ပြရန် ကူညီပေးသည်။ ယူနစ် အပိုင်းအခြား (unit interval) ရှိ အမှတ်တစ်မှတ်သည် ကန်တာ [[အစု|အစုထဲတွင်]] ပါဝင်ရန်အတွက် ဂဏန်း 0 နှင့် 2 တို့ကိုသာ အသုံးပြုထားသည့် အခြေ-3 ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက် (base-3 representation) တစ်ခုရှိခြင်းသည် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\frac{1}{3}</math> ကို <math>0.0222\ldots</math> အဖြစ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် အဆိုပါအစုထဲတွင် ပါဝင်သည်။<ref> {{Citation |last=Pugh |first=Charles Chapman |author-link=Charles C. Pugh |title=Real Mathematical Analysis |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=2002 |isbn=978-0-387-95297-0 |page=97 |url=https://archive.org/details/realmathematical00char}} </ref> ဤအသွင်နှစ်မျိုး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် ကိန်းစစ်များ၏ ရေတွက်၍မရနိုင်စွမ်း (uncountability) ကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ကန်တာ၏ ထောင့်ဖြတ်နည်းဖြင့် သက်သေပြချက် (Cantor's diagonal argument) ကို အသုံးပြုရာတွင် ဂရုတစိုက် ရှောင်ရမည့် တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ စာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီးသားဖြစ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခု၏ ထပ်နေသော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်ကို မတော်တဆ ထုတ်လုပ်မိခြင်းမှ ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အတွက် စံသက်သေပြချက်များသည် အသစ်တည်ဆောက်ထားသော ဒသမ ကိန်းစဉ် (decimal sequence) ကို 1 နှင့် 2 ကဲ့သို့သော ဂဏန်းများအတွက်သာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ကန့်သတ်ထားကြသည်။<ref> {{Citation |last=Rudin |first=Walter |author-link=Walter Rudin |title=Principles of Mathematical Analysis |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |orig-year=1953 |year=1976 |isbn=978-0-07-054235-8 |page=50 |url=https://archive.org/details/principlesofmath00rudi}} </ref> == p-အခြေခံကိန်းများ (p-adic numbers) == 10-အခြေခံကိန်းများ (10-adic numbers) တွင် ဒသမကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက်များသည် ညာဘက်သို့မဟုတ်ဘဲ ဘယ်ဘက်သို့ ဖြန့်ကျက်သွားသည်။ ဤစနစ်တွင် 0.999... သည် ဖြာထွက်သည် (diverges)။ သို့ရာတွင် ဘယ်ဘက်သို့ ဦးတည်သော စကားလုံးတန်း ...999 သည် စုဆုံသည်။ ခုဂဏန်းနေရာသို့ 1 ပေါင်းထည့်လိုက်သောအခါ အဆုံးမရှိ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေသော တင်ကိန်းများ (carries) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး 0 များချည်းသာ ထွက်ပေါ်လာစေသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် <math>\ldots 999 + 1 = 0</math> ဖြစ်လာပြီး <math>\ldots 999 = -1</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{Citation |last=Fjelstad |first=Paul |title=The Repeating Integer Paradox |journal=The College Mathematics Journal |volume=26 |issue=1 |date=January 1995 |page=11 |doi=10.2307/2687285 |jstor=2687285 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07468342.1995.11973659}} </ref> ဤရလဒ်ကို 10-အခြေခံကိန်းများတွင် -1 သို့ စုဆုံသော [[ဂျီဩမေတြီ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း]] <math>\ldots 999 = 9 + 9(10) + 9(10)^2 + \ldots</math> အား တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ပုံစံတကျ ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။<ref> {{Citation |last=Fjelstad |first=Paul |title=The Repeating Integer Paradox |journal=The College Mathematics Journal |volume=26 |issue=1 |date=January 1995 |pages=14–15 |doi=10.2307/2687285 |jstor=2687285 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07468342.1995.11973659}} </ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းစစ်များ]] gcv0dgpnuu2ngdrl8okx7rcoiwy2neu 3 291183 1051361 2026-09-03T11:43:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1051361 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-48009-38 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၃၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) prkinpyz39dzjkubzbtvddcuary8m04 0 291184 1051363 2026-09-03T11:47:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - သနပ်ကွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ သနပ်ကွင်းရွာရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051363 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - သနပ်ကွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ သနပ်ကွင်းရွာရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၃၄၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 71zd6321gjo85f4ev1kc2ot71ohyv68 0 291185 1051364 2026-09-03T11:48:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ဖအောင်းစု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဖအောင်းစုရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဖအောင်းစုရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051364 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ဖအောင်းစု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ဖအောင်းစုရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဖအောင်းစုရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၃၁၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.811228775067992| 96.70765223273996|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rysiu3goo0dppl6ma6lokmn831kgdwt 0 291186 1051365 2026-09-03T11:50:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ပျဉ်ပုံလေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ပျဉ်ပုံလေးရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ပျဉ်ပုံလေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051365 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ပျဉ်ပုံလေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ပျဉ်ပုံလေးရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ပျဉ်ပုံလေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၁၄၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.805882498997885| 96.58173084722648|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 287pwdoqgg81k9bbz2cshstpi5o9bir 0 291187 1051366 2026-09-03T11:53:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - သပြေတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[သပြေတန်းရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|သပြေတန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051366 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - သပြေတန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[သပြေတန်းရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|သပြေတန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၁၈၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.81338211435996| 96.56462577362146|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} cwupihian0pylda86l9zmsylcfniaxz 0 291188 1051367 2026-09-03T11:55:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ပနွတ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ပနွတ်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ပနွတ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051367 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ပနွတ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[ပနွတ်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ပနွတ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၅၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.72778898920923| 96.76062316275349|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} nley2zdlt2vy9kaeshdtac8voa9vent 0 291189 1051368 2026-09-03T11:56:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) လက်ပန်တန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပန်တန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051368 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) လက်ပန်တန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပန်တန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျောင်းသား ၄၄၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/daik-u-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 2p1yiqgqowr7gj7wslurhbu4y82uv7p