ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 1634 1051881 1036051 2026-09-08T12:00:37Z Chenzeyan29 141880 1051881 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး|မြမ္မာ (Mranma)]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လယ်တွင်း (ကျောက်ဆည်) ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး Mon-Burmese စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ (Religious tax-exempt lands) လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] sijbwvdfmqkwud8sbwcitzl46w0gqro 1051882 1051881 2026-09-08T12:01:40Z Chenzeyan29 141880 /* အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ */ 1051882 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး Mon-Burmese စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ (Religious tax-exempt lands) လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] chagr3c81bqplow6k60wbkm1b7w21fp 1051883 1051882 2026-09-08T12:02:12Z Chenzeyan29 141880 /* အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း */ 1051883 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး Mon-Burmese စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] h8qyifrcgyi7vjk8kg7z4vwqblcywde 1051884 1051883 2026-09-08T12:02:44Z Chenzeyan29 141880 /* အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် */ 1051884 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] 0edi5abokpt76h3wf0g9sdum7rskjzi 1051885 1051884 2026-09-08T12:04:10Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1051885 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] 16fzq7wwtovjxlokrilv9kn4xabjilm 1051886 1051885 2026-09-08T12:07:45Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1051886 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် == [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ် နှင့် ဒေသန္တရ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ မင်းဧကရာဇ်သည် တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကြဝတ္တေးမင်း သို့မဟုတ် ဘုရားလောင်း အဖြစ် ရာဇဓမ္မနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 95–120.</ref> === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဗဟိုမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အာဏာစက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် တိုင်းရေးပြည်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် [[မဟာသမန်း|မဟာသမန် (အမတ်အဖွဲ့)]] နှင့် သေနာပတိတို့ ပါဝင်သော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်၏ အမိန့်တော်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်း၊ အခွန်အတုတ် စေခိုင်းခြင်းနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသော အမတ်ချုပ်နှင့် သေနာပတိများ ရှိသည်။တရားစီရင်ရေးတွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေများကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်စာပါ အထောက်အထားများအရ ဒေသန္တရ တရားရုံးများနှင့် မင်းမူပါး တရားရုံးများ သီးခြားရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများသည်လည်း တရားရင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်နှင့် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုပိုင်ခွင့်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၉၅–၁၁၀။</ref> === နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် === ပုဂံအင်ပါယာ၏ ပိုင်နက်ကို ဗဟိုအာဏာစက် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဇုန် (၃) ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။မဇ္ဈိမဒေသ (ဗဟိုအဓိကနယ်မြေ)တွင် ပုဂံမြို့တော် အပါအဝင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လှေတွင်း ၁၁ ခရိုင်နှင့် မင်းဘူး ၆ ခရိုင် စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အဓိကကျသော နယ်မြေများကို ဘုရင်က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် နယ်စားနယ်မြေများမှာ မြို့တော်နှင့် ဝေးကွာသော တိုင်းနယ်များကို မင်းညီမင်းသားများနှင့် သစ္စာခံ မြို့စား/နယ်စားများ (ဥပမာ- သထုံ၊ တနင်္သာရီ၊ ရခိုင် စသည်) အား လွှဲအပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။နယ်စပ်ဒေသရှိ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း စောဘွားနယ်များ]] နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တိုင်းပြည်များသည် ပုဂံထံ သပ္ပာယ်လက်ဆောင်နှင့် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သသော သစ္စာခံအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press, pp. 90–105.</ref> === စစ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ်စနစ် === စစ်ရေးစနစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်မတော် အနည်းငယ်သာ ထားရှိပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စား၊ မြို့စားများက မိမိတို့နယ်မြေအလိုက် ရဲမက်အင်အား စုဆောင်းပေးရသော ဗဟိုပြု ရဲမက်စုဆောင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ စပါး၊ ဆန်၊ သီးနှံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြေယာ၊ ရေနံတွင်းနှင့် ကုန်သွယ်ခွန်များအပေါ် မူတည်၍ ဘဏ္ဍာရေးကို စီမံခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] 7rh72p4bkce7xtirhm28qq7odl6s48u 1051887 1051886 2026-09-08T12:08:49Z Chenzeyan29 141880 /* ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး */ 1051887 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် == [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ် နှင့် ဒေသန္တရ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ မင်းဧကရာဇ်သည် တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကြဝတ္တေးမင်း သို့မဟုတ် ဘုရားလောင်း အဖြစ် ရာဇဓမ္မနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 95–120.</ref> === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဗဟိုမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အာဏာစက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် တိုင်းရေးပြည်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မဟာသမန် (အမတ်အဖွဲ့) နှင့် သေနာပတိတို့ ပါဝင်သော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်၏ အမိန့်တော်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်း၊ အခွန်အတုတ် စေခိုင်းခြင်းနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသော အမတ်ချုပ်နှင့် သေနာပတိများ ရှိသည်။တရားစီရင်ရေးတွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေများကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်စာပါ အထောက်အထားများအရ ဒေသန္တရ တရားရုံးများနှင့် မင်းမူပါး တရားရုံးများ သီးခြားရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများသည်လည်း တရားရင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်နှင့် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုပိုင်ခွင့်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၉၅–၁၁၀။</ref> === နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် === ပုဂံအင်ပါယာ၏ ပိုင်နက်ကို ဗဟိုအာဏာစက် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဇုန် (၃) ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။မဇ္ဈိမဒေသ (ဗဟိုအဓိကနယ်မြေ)တွင် ပုဂံမြို့တော် အပါအဝင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လှေတွင်း ၁၁ ခရိုင်နှင့် မင်းဘူး ၆ ခရိုင် စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အဓိကကျသော နယ်မြေများကို ဘုရင်က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် နယ်စားနယ်မြေများမှာ မြို့တော်နှင့် ဝေးကွာသော တိုင်းနယ်များကို မင်းညီမင်းသားများနှင့် သစ္စာခံ မြို့စား/နယ်စားများ (ဥပမာ- သထုံ၊ တနင်္သာရီ၊ ရခိုင် စသည်) အား လွှဲအပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။နယ်စပ်ဒေသရှိ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း စောဘွားနယ်များ]] နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တိုင်းပြည်များသည် ပုဂံထံ သပ္ပာယ်လက်ဆောင်နှင့် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သသော သစ္စာခံအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press, pp. 90–105.</ref> === စစ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ်စနစ် === စစ်ရေးစနစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်မတော် အနည်းငယ်သာ ထားရှိပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စား၊ မြို့စားများက မိမိတို့နယ်မြေအလိုက် ရဲမက်အင်အား စုဆောင်းပေးရသော ဗဟိုပြု ရဲမက်စုဆောင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ စပါး၊ ဆန်၊ သီးနှံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြေယာ၊ ရေနံတွင်းနှင့် ကုန်သွယ်ခွန်များအပေါ် မူတည်၍ ဘဏ္ဍာရေးကို စီမံခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] ku4czcdl8i333xc3i08dn4ujh2pk2pd 1051944 1051887 2026-09-09T01:19:05Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1051944 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် == [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ် နှင့် ဒေသန္တရ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ မင်းဧကရာဇ်သည် တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကြဝတ္တေးမင်း သို့မဟုတ် ဘုရားလောင်း အဖြစ် ရာဇဓမ္မနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 95–120.</ref> === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဗဟိုမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အာဏာစက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် တိုင်းရေးပြည်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မဟာသမန် (အမတ်အဖွဲ့) နှင့် သေနာပတိတို့ ပါဝင်သော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်၏ အမိန့်တော်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်း၊ အခွန်အတုတ် စေခိုင်းခြင်းနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသော အမတ်ချုပ်နှင့် သေနာပတိများ ရှိသည်။တရားစီရင်ရေးတွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေများကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်စာပါ အထောက်အထားများအရ ဒေသန္တရ တရားရုံးများနှင့် မင်းမူပါး တရားရုံးများ သီးခြားရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများသည်လည်း တရားရင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်နှင့် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုပိုင်ခွင့်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၉၅–၁၁၀။</ref> === နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် === ပုဂံအင်ပါယာ၏ ပိုင်နက်ကို ဗဟိုအာဏာစက် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဇုန် (၃) ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။မဇ္ဈိမဒေသ (ဗဟိုအဓိကနယ်မြေ)တွင် ပုဂံမြို့တော် အပါအဝင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လှေတွင်း ၁၁ ခရိုင်နှင့် မင်းဘူး ၆ ခရိုင် စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အဓိကကျသော နယ်မြေများကို ဘုရင်က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် နယ်စားနယ်မြေများမှာ မြို့တော်နှင့် ဝေးကွာသော တိုင်းနယ်များကို မင်းညီမင်းသားများနှင့် သစ္စာခံ မြို့စား/နယ်စားများ (ဥပမာ- သထုံ၊ တနင်္သာရီ၊ ရခိုင် စသည်) အား လွှဲအပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။နယ်စပ်ဒေသရှိ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း စောဘွားနယ်များ]] နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တိုင်းပြည်များသည် ပုဂံထံ သပ္ပာယ်လက်ဆောင်နှင့် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သသော သစ္စာခံအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press, pp. 90–105.</ref> === စစ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ်စနစ် === စစ်ရေးစနစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်မတော် အနည်းငယ်သာ ထားရှိပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စား၊ မြို့စားများက မိမိတို့နယ်မြေအလိုက် ရဲမက်အင်အား စုဆောင်းပေးရသော ဗဟိုပြု ရဲမက်စုဆောင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ စပါး၊ ဆန်၊ သီးနှံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြေယာ၊ ရေနံတွင်းနှင့် ကုန်သွယ်ခွန်များအပေါ် မူတည်၍ ဘဏ္ဍာရေးကို စီမံခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] 7uyd0n5z2bf47c0vuxo7g6dwxs87mvu 1051945 1051944 2026-09-09T01:23:09Z Chenzeyan29 141880 /* အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် */ 1051945 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် == [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ် နှင့် ဒေသန္တရ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ မင်းဧကရာဇ်သည် တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကြဝတ္တေးမင်း သို့မဟုတ် ဘုရားလောင်း အဖြစ် ရာဇဓမ္မနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 95–120.</ref> === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဗဟိုမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အာဏာစက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် တိုင်းရေးပြည်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မဟာသမန် (အမတ်အဖွဲ့) နှင့် သေနာပတိတို့ ပါဝင်သော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်၏ အမိန့်တော်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်း၊ အခွန်အတုတ် စေခိုင်းခြင်းနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသော အမတ်ချုပ်နှင့် သေနာပတိများ ရှိသည်။တရားစီရင်ရေးတွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေများကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်စာပါ အထောက်အထားများအရ ဒေသန္တရ တရားရုံးများနှင့် မင်းမူပါး တရားရုံးများ သီးခြားရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများသည်လည်း တရားရင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်နှင့် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုပိုင်ခွင့်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၉၅–၁၁၀။</ref> === နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် === ပုဂံအင်ပါယာ၏ ပိုင်နက်ကို ဗဟိုအာဏာစက် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဇုန် (၃) ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။မဇ္ဈိမဒေသ (ဗဟိုအဓိကနယ်မြေ)တွင် ပုဂံမြို့တော် အပါအဝင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လှေတွင်း ၁၁ ခရိုင်နှင့် မင်းဘူး ၆ ခရိုင် စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အဓိကကျသော နယ်မြေများကို ဘုရင်က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် နယ်စားနယ်မြေများမှာ မြို့တော်နှင့် ဝေးကွာသော တိုင်းနယ်များကို မင်းညီမင်းသားများနှင့် သစ္စာခံ မြို့စား/နယ်စားများ (ဥပမာ- သထုံ၊ တနင်္သာရီ၊ ရခိုင် စသည်) အား လွှဲအပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။နယ်စပ်ဒေသရှိ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း စောဘွားနယ်များ]] နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တိုင်းပြည်များသည် ပုဂံထံ သပ္ပာယ်လက်ဆောင်နှင့် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သသော သစ္စာခံအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press, pp. 90–105.</ref> === စစ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ်စနစ် === စစ်ရေးစနစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်မတော် အနည်းငယ်သာ ထားရှိပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စား၊ မြို့စားများက မိမိတို့နယ်မြေအလိုက် ရဲမက်အင်အား စုဆောင်းပေးရသော ဗဟိုပြု ရဲမက်စုဆောင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ စပါး၊ ဆန်၊ သီးနှံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြေယာ၊ ရေနံတွင်းနှင့် ကုန်သွယ်ခွန်များအပေါ် မူတည်၍ ဘဏ္ဍာရေးကို စီမံခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ == ပုဂံအင်ပါယာသည် လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သော်လည်း ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ အဓိက လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားမှာ တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ (ထိုခေတ်အခေါ် မြမ္မာ)]] များ ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားဖြစ်သော မင်းဆွေမင်းမျိုး၊ အမတ်ကြီးများ၊ သေနာပတိများနှင့် နယ်စားပယ်စား အများစုမှာ ဗမာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အင်ပါယာ ဖြန့်ကျက်လာသည်နှင့်အမျှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် နေရာယူလာခဲ့ကြပြီး မူလဒေသခံများဖြစ်သော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ကို လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ တဖြည်းဖြည်း သဟဇာတဖြစ်စွာ ပေါင်းစပ်သွတ်သွင်း နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1''. Cambridge University Press, pp. 112–119.</ref> === ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်း === အုပ်ချုပ်သူ ဗမာလူမျိုးများ၏ လူဦးရေနှင့် ဩဇာအာဏာ ပြန့်နှံ့လာမှုကို ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများက သက်သေပြလျက်ရှိသည်။ ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မွန်နှင့် ပျူဘာသာစကားများကို ရုံးသုံးအဖြစ် အဓိက သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း၊ ၁၂ ရာစု ([[နရပတိစည်သူ (ပုဂံ)|ဒုတိယ နရပတိစည်သူ]]မင်း လက်ထက်) မှစ၍ မြန်မာစာသည် အင်ပါယာ၏ အဓိက ရုံးသုံးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဘာသာစကား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗမာစကားပြော လူဦးရေသည် အင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်မှစ၍ ကျေးလက်ဒေသများအထိ လျင်မြန်စွာ တိုးပွားလာခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများအကြားသို့ လုံးဝ ရောနှော သွားခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၄၅–၆၀။</ref> ထို့ကြောင့် ပုဂံခေတ်သည် ဗမာလူမျိုးများ လူဦးရေအရရော၊ နိုင်ငံရေးအရပါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက အင်အားစုအဖြစ် အခိုင်အမာ အမြစ်တွယ် ပြန့်နှံ့ထွန်းကားလာသော အရေးအကြီးဆုံး ကာလအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 10–25.</ref> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] f2ldw3zg2c7fpnkskg7tuh3kkd3a5mq 1051947 1051945 2026-09-09T01:24:09Z Chenzeyan29 141880 /* လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ */ 1051947 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် == [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ် နှင့် ဒေသန္တရ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ မင်းဧကရာဇ်သည် တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကြဝတ္တေးမင်း သို့မဟုတ် ဘုရားလောင်း အဖြစ် ရာဇဓမ္မနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 95–120.</ref> === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဗဟိုမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အာဏာစက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် တိုင်းရေးပြည်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မဟာသမန် (အမတ်အဖွဲ့) နှင့် သေနာပတိတို့ ပါဝင်သော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်၏ အမိန့်တော်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်း၊ အခွန်အတုတ် စေခိုင်းခြင်းနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသော အမတ်ချုပ်နှင့် သေနာပတိများ ရှိသည်။တရားစီရင်ရေးတွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေများကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်စာပါ အထောက်အထားများအရ ဒေသန္တရ တရားရုံးများနှင့် မင်းမူပါး တရားရုံးများ သီးခြားရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများသည်လည်း တရားရင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်နှင့် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုပိုင်ခွင့်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၉၅–၁၁၀။</ref> === နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် === ပုဂံအင်ပါယာ၏ ပိုင်နက်ကို ဗဟိုအာဏာစက် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဇုန် (၃) ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။မဇ္ဈိမဒေသ (ဗဟိုအဓိကနယ်မြေ)တွင် ပုဂံမြို့တော် အပါအဝင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လှေတွင်း ၁၁ ခရိုင်နှင့် မင်းဘူး ၆ ခရိုင် စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အဓိကကျသော နယ်မြေများကို ဘုရင်က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် နယ်စားနယ်မြေများမှာ မြို့တော်နှင့် ဝေးကွာသော တိုင်းနယ်များကို မင်းညီမင်းသားများနှင့် သစ္စာခံ မြို့စား/နယ်စားများ (ဥပမာ- သထုံ၊ တနင်္သာရီ၊ ရခိုင် စသည်) အား လွှဲအပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။နယ်စပ်ဒေသရှိ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း စောဘွားနယ်များ]] နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တိုင်းပြည်များသည် ပုဂံထံ သပ္ပာယ်လက်ဆောင်နှင့် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သသော သစ္စာခံအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press, pp. 90–105.</ref> === စစ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ်စနစ် === စစ်ရေးစနစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်မတော် အနည်းငယ်သာ ထားရှိပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စား၊ မြို့စားများက မိမိတို့နယ်မြေအလိုက် ရဲမက်အင်အား စုဆောင်းပေးရသော ဗဟိုပြု ရဲမက်စုဆောင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ စပါး၊ ဆန်၊ သီးနှံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြေယာ၊ ရေနံတွင်းနှင့် ကုန်သွယ်ခွန်များအပေါ် မူတည်၍ ဘဏ္ဍာရေးကို စီမံခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ == ပုဂံအင်ပါယာသည် လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သော်လည်း ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ အဓိက လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားမှာ တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ (ထိုခေတ်အခေါ် မြမ္မာ)]] များ ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားဖြစ်သော မင်းဆွေမင်းမျိုး၊ အမတ်ကြီးများ၊ သေနာပတိများနှင့် နယ်စားပယ်စား အများစုမှာ ဗမာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အင်ပါယာ ဖြန့်ကျက်လာသည်နှင့်အမျှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် နေရာယူလာခဲ့ကြပြီး မူလဒေသခံများဖြစ်သော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ကို လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ တဖြည်းဖြည်း သဟဇာတဖြစ်စွာ ပေါင်းစပ်သွတ်သွင်း နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> === ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်း === အုပ်ချုပ်သူ ဗမာလူမျိုးများ၏ လူဦးရေနှင့် ဩဇာအာဏာ ပြန့်နှံ့လာမှုကို ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများက သက်သေပြလျက်ရှိသည်။ ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မွန်နှင့် ပျူဘာသာစကားများကို ရုံးသုံးအဖြစ် အဓိက သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း၊ ၁၂ ရာစု ([[နရပတိစည်သူ (ပုဂံ)|ဒုတိယ နရပတိစည်သူ]]မင်း လက်ထက်) မှစ၍ မြန်မာစာသည် အင်ပါယာ၏ အဓိက ရုံးသုံးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဘာသာစကား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗမာစကားပြော လူဦးရေသည် အင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်မှစ၍ ကျေးလက်ဒေသများအထိ လျင်မြန်စွာ တိုးပွားလာခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများအကြားသို့ လုံးဝ ရောနှော သွားခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၄၅–၆၀။</ref> ထို့ကြောင့် ပုဂံခေတ်သည် ဗမာလူမျိုးများ လူဦးရေအရရော၊ နိုင်ငံရေးအရပါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက အင်အားစုအဖြစ် အခိုင်အမာ အမြစ်တွယ် ပြန့်နှံ့ထွန်းကားလာသော အရေးအကြီးဆုံး ကာလအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 10–25.</ref> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] 481zp5cphcw5j5genys43pud29mjeni 1051948 1051947 2026-09-09T01:29:08Z Chenzeyan29 141880 /* ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး */ 1051948 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် == [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ် နှင့် ဒေသန္တရ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ မင်းဧကရာဇ်သည် တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကြဝတ္တေးမင်း သို့မဟုတ် ဘုရားလောင်း အဖြစ် ရာဇဓမ္မနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 95–120.</ref> === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဗဟိုမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အာဏာစက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် တိုင်းရေးပြည်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မဟာသမန် (အမတ်အဖွဲ့) နှင့် သေနာပတိတို့ ပါဝင်သော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်၏ အမိန့်တော်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်း၊ အခွန်အတုတ် စေခိုင်းခြင်းနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသော အမတ်ချုပ်နှင့် သေနာပတိများ ရှိသည်။တရားစီရင်ရေးတွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေများကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်စာပါ အထောက်အထားများအရ ဒေသန္တရ တရားရုံးများနှင့် မင်းမူပါး တရားရုံးများ သီးခြားရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများသည်လည်း တရားရင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်နှင့် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုပိုင်ခွင့်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> === နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် === ပုဂံအင်ပါယာ၏ ပိုင်နက်ကို ဗဟိုအာဏာစက် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဇုန် (၃) ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။မဇ္ဈိမဒေသ (ဗဟိုအဓိကနယ်မြေ)တွင် ပုဂံမြို့တော် အပါအဝင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လှေတွင်း ၁၁ ခရိုင်နှင့် မင်းဘူး ၆ ခရိုင် စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အဓိကကျသော နယ်မြေများကို ဘုရင်က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် နယ်စားနယ်မြေများမှာ မြို့တော်နှင့် ဝေးကွာသော တိုင်းနယ်များကို မင်းညီမင်းသားများနှင့် သစ္စာခံ မြို့စား/နယ်စားများ (ဥပမာ- သထုံ၊ တနင်္သာရီ၊ ရခိုင် စသည်) အား လွှဲအပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။နယ်စပ်ဒေသရှိ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း စောဘွားနယ်များ]] နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တိုင်းပြည်များသည် ပုဂံထံ သပ္ပာယ်လက်ဆောင်နှင့် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သသော သစ္စာခံအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press, pp. 90–105.</ref> === စစ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ်စနစ် === စစ်ရေးစနစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်မတော် အနည်းငယ်သာ ထားရှိပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စား၊ မြို့စားများက မိမိတို့နယ်မြေအလိုက် ရဲမက်အင်အား စုဆောင်းပေးရသော ဗဟိုပြု ရဲမက်စုဆောင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ စပါး၊ ဆန်၊ သီးနှံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြေယာ၊ ရေနံတွင်းနှင့် ကုန်သွယ်ခွန်များအပေါ် မူတည်၍ ဘဏ္ဍာရေးကို စီမံခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ == ပုဂံအင်ပါယာသည် လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သော်လည်း ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ အဓိက လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားမှာ တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ (ထိုခေတ်အခေါ် မြမ္မာ)]] များ ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားဖြစ်သော မင်းဆွေမင်းမျိုး၊ အမတ်ကြီးများ၊ သေနာပတိများနှင့် နယ်စားပယ်စား အများစုမှာ ဗမာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အင်ပါယာ ဖြန့်ကျက်လာသည်နှင့်အမျှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် နေရာယူလာခဲ့ကြပြီး မူလဒေသခံများဖြစ်သော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ကို လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ တဖြည်းဖြည်း သဟဇာတဖြစ်စွာ ပေါင်းစပ်သွတ်သွင်း နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> === ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်း === အုပ်ချုပ်သူ ဗမာလူမျိုးများ၏ လူဦးရေနှင့် ဩဇာအာဏာ ပြန့်နှံ့လာမှုကို ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများက သက်သေပြလျက်ရှိသည်။ ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မွန်နှင့် ပျူဘာသာစကားများကို ရုံးသုံးအဖြစ် အဓိက သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း၊ ၁၂ ရာစု ([[နရပတိစည်သူ (ပုဂံ)|ဒုတိယ နရပတိစည်သူ]]မင်း လက်ထက်) မှစ၍ မြန်မာစာသည် အင်ပါယာ၏ အဓိက ရုံးသုံးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဘာသာစကား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗမာစကားပြော လူဦးရေသည် အင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်မှစ၍ ကျေးလက်ဒေသများအထိ လျင်မြန်စွာ တိုးပွားလာခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများအကြားသို့ လုံးဝ ရောနှော သွားခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၄၅–၆၀။</ref> ထို့ကြောင့် ပုဂံခေတ်သည် ဗမာလူမျိုးများ လူဦးရေအရရော၊ နိုင်ငံရေးအရပါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက အင်အားစုအဖြစ် အခိုင်အမာ အမြစ်တွယ် ပြန့်နှံ့ထွန်းကားလာသော အရေးအကြီးဆုံး ကာလအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 10–25.</ref> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] fd4nlfg7frfaaw5o8dy3z9fuy6n6dnr 1051949 1051948 2026-09-09T01:29:43Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်း */ 1051949 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် == [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ် နှင့် ဒေသန္တရ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ မင်းဧကရာဇ်သည် တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကြဝတ္တေးမင်း သို့မဟုတ် ဘုရားလောင်း အဖြစ် ရာဇဓမ္မနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 95–120.</ref> === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဗဟိုမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အာဏာစက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် တိုင်းရေးပြည်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မဟာသမန် (အမတ်အဖွဲ့) နှင့် သေနာပတိတို့ ပါဝင်သော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်၏ အမိန့်တော်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်း၊ အခွန်အတုတ် စေခိုင်းခြင်းနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသော အမတ်ချုပ်နှင့် သေနာပတိများ ရှိသည်။တရားစီရင်ရေးတွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေများကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်စာပါ အထောက်အထားများအရ ဒေသန္တရ တရားရုံးများနှင့် မင်းမူပါး တရားရုံးများ သီးခြားရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများသည်လည်း တရားရင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်နှင့် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုပိုင်ခွင့်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> === နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် === ပုဂံအင်ပါယာ၏ ပိုင်နက်ကို ဗဟိုအာဏာစက် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဇုန် (၃) ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။မဇ္ဈိမဒေသ (ဗဟိုအဓိကနယ်မြေ)တွင် ပုဂံမြို့တော် အပါအဝင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လှေတွင်း ၁၁ ခရိုင်နှင့် မင်းဘူး ၆ ခရိုင် စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အဓိကကျသော နယ်မြေများကို ဘုရင်က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် နယ်စားနယ်မြေများမှာ မြို့တော်နှင့် ဝေးကွာသော တိုင်းနယ်များကို မင်းညီမင်းသားများနှင့် သစ္စာခံ မြို့စား/နယ်စားများ (ဥပမာ- သထုံ၊ တနင်္သာရီ၊ ရခိုင် စသည်) အား လွှဲအပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။နယ်စပ်ဒေသရှိ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း စောဘွားနယ်များ]] နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တိုင်းပြည်များသည် ပုဂံထံ သပ္ပာယ်လက်ဆောင်နှင့် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သသော သစ္စာခံအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press, pp. 90–105.</ref> === စစ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ်စနစ် === စစ်ရေးစနစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်မတော် အနည်းငယ်သာ ထားရှိပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စား၊ မြို့စားများက မိမိတို့နယ်မြေအလိုက် ရဲမက်အင်အား စုဆောင်းပေးရသော ဗဟိုပြု ရဲမက်စုဆောင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ စပါး၊ ဆန်၊ သီးနှံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြေယာ၊ ရေနံတွင်းနှင့် ကုန်သွယ်ခွန်များအပေါ် မူတည်၍ ဘဏ္ဍာရေးကို စီမံခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ == ပုဂံအင်ပါယာသည် လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သော်လည်း ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ အဓိက လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားမှာ တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ (ထိုခေတ်အခေါ် မြမ္မာ)]] များ ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားဖြစ်သော မင်းဆွေမင်းမျိုး၊ အမတ်ကြီးများ၊ သေနာပတိများနှင့် နယ်စားပယ်စား အများစုမှာ ဗမာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အင်ပါယာ ဖြန့်ကျက်လာသည်နှင့်အမျှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် နေရာယူလာခဲ့ကြပြီး မူလဒေသခံများဖြစ်သော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ကို လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ တဖြည်းဖြည်း သဟဇာတဖြစ်စွာ ပေါင်းစပ်သွတ်သွင်း နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> === ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်း === အုပ်ချုပ်သူ ဗမာလူမျိုးများ၏ လူဦးရေနှင့် ဩဇာအာဏာ ပြန့်နှံ့လာမှုကို ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများက သက်သေပြလျက်ရှိသည်။ ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မွန်နှင့် ပျူဘာသာစကားများကို ရုံးသုံးအဖြစ် အဓိက သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း၊ ၁၂ ရာစု ([[နရပတိစည်သူ (ပုဂံ)|ဒုတိယ နရပတိစည်သူ]]မင်း လက်ထက်) မှစ၍ မြန်မာစာသည် အင်ပါယာ၏ အဓိက ရုံးသုံးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဘာသာစကား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗမာစကားပြော လူဦးရေသည် အင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်မှစ၍ ကျေးလက်ဒေသများအထိ လျင်မြန်စွာ တိုးပွားလာခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများအကြားသို့ လုံးဝ ရောနှော သွားခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1988" /> ထို့ကြောင့် ပုဂံခေတ်သည် ဗမာလူမျိုးများ လူဦးရေအရရော၊ နိုင်ငံရေးအရပါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက အင်အားစုအဖြစ် အခိုင်အမာ အမြစ်တွယ် ပြန့်နှံ့ထွန်းကားလာသော အရေးအကြီးဆုံး ကာလအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 10–25.</ref> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] hyc3lm107v9ln61zwb515k37j2am1i8 1051950 1051949 2026-09-09T01:30:07Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်း */ 1051950 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် == [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ် နှင့် ဒေသန္တရ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ မင်းဧကရာဇ်သည် တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကြဝတ္တေးမင်း သို့မဟုတ် ဘုရားလောင်း အဖြစ် ရာဇဓမ္မနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 95–120.</ref> === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဗဟိုမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အာဏာစက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် တိုင်းရေးပြည်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မဟာသမန် (အမတ်အဖွဲ့) နှင့် သေနာပတိတို့ ပါဝင်သော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်၏ အမိန့်တော်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်း၊ အခွန်အတုတ် စေခိုင်းခြင်းနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသော အမတ်ချုပ်နှင့် သေနာပတိများ ရှိသည်။တရားစီရင်ရေးတွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေများကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်စာပါ အထောက်အထားများအရ ဒေသန္တရ တရားရုံးများနှင့် မင်းမူပါး တရားရုံးများ သီးခြားရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများသည်လည်း တရားရင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်နှင့် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုပိုင်ခွင့်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> === နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် === ပုဂံအင်ပါယာ၏ ပိုင်နက်ကို ဗဟိုအာဏာစက် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဇုန် (၃) ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။မဇ္ဈိမဒေသ (ဗဟိုအဓိကနယ်မြေ)တွင် ပုဂံမြို့တော် အပါအဝင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လှေတွင်း ၁၁ ခရိုင်နှင့် မင်းဘူး ၆ ခရိုင် စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အဓိကကျသော နယ်မြေများကို ဘုရင်က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် နယ်စားနယ်မြေများမှာ မြို့တော်နှင့် ဝေးကွာသော တိုင်းနယ်များကို မင်းညီမင်းသားများနှင့် သစ္စာခံ မြို့စား/နယ်စားများ (ဥပမာ- သထုံ၊ တနင်္သာရီ၊ ရခိုင် စသည်) အား လွှဲအပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။နယ်စပ်ဒေသရှိ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း စောဘွားနယ်များ]] နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တိုင်းပြည်များသည် ပုဂံထံ သပ္ပာယ်လက်ဆောင်နှင့် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သသော သစ္စာခံအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press, pp. 90–105.</ref> === စစ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ်စနစ် === စစ်ရေးစနစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်မတော် အနည်းငယ်သာ ထားရှိပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စား၊ မြို့စားများက မိမိတို့နယ်မြေအလိုက် ရဲမက်အင်အား စုဆောင်းပေးရသော ဗဟိုပြု ရဲမက်စုဆောင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ စပါး၊ ဆန်၊ သီးနှံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြေယာ၊ ရေနံတွင်းနှင့် ကုန်သွယ်ခွန်များအပေါ် မူတည်၍ ဘဏ္ဍာရေးကို စီမံခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ == ပုဂံအင်ပါယာသည် လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သော်လည်း ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ အဓိက လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားမှာ တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ (ထိုခေတ်အခေါ် မြမ္မာ)]] များ ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားဖြစ်သော မင်းဆွေမင်းမျိုး၊ အမတ်ကြီးများ၊ သေနာပတိများနှင့် နယ်စားပယ်စား အများစုမှာ ဗမာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အင်ပါယာ ဖြန့်ကျက်လာသည်နှင့်အမျှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် နေရာယူလာခဲ့ကြပြီး မူလဒေသခံများဖြစ်သော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ကို လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ တဖြည်းဖြည်း သဟဇာတဖြစ်စွာ ပေါင်းစပ်သွတ်သွင်း နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> === ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်း === အုပ်ချုပ်သူ ဗမာလူမျိုးများ၏ လူဦးရေနှင့် ဩဇာအာဏာ ပြန့်နှံ့လာမှုကို ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများက သက်သေပြလျက်ရှိသည်။ ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မွန်နှင့် ပျူဘာသာစကားများကို ရုံးသုံးအဖြစ် အဓိက သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း၊ ၁၂ ရာစု ([[နရပတိစည်သူ (ပုဂံ)|ဒုတိယ နရပတိစည်သူ]]မင်း လက်ထက်) မှစ၍ မြန်မာစာသည် အင်ပါယာ၏ အဓိက ရုံးသုံးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဘာသာစကား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗမာစကားပြော လူဦးရေသည် အင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်မှစ၍ ကျေးလက်ဒေသများအထိ လျင်မြန်စွာ တိုးပွားလာခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများအကြားသို့ လုံးဝ ရောနှော သွားခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1988" /> ထို့ကြောင့် ပုဂံခေတ်သည် ဗမာလူမျိုးများ လူဦးရေအရရော၊ နိုင်ငံရေးအရပါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက အင်အားစုအဖြစ် အခိုင်အမာ အမြစ်တွယ် ပြန့်နှံ့ထွန်းကားလာသော အရေးအကြီးဆုံး ကာလအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="Luce1969" /> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] bd0s624kw10b1le59ovy9lh8qeisjw9 1051951 1051950 2026-09-09T01:30:38Z Chenzeyan29 141880 /* အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် */ 1051951 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်၏ ပိုင်နက်ပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 21–35.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Vol. 1: Mainland Mirrors''. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]][[ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အရိယမဂ်|အရည်းကြီးနတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]၊ [[ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = ဒင်္ဂါးစနစ်မရှိပါ (ဆန်၊ စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေနှင့် အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် စသည်ဖြင့် ကုန်ဖလှယ်သည်) <ref name="AungThwin1985">Aung-Thwin, Michael A. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၃ ရာစုအစ ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ''' သို့မဟုတ် '''ပုဂံအင်ပါယာ''' သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း ထူထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာသည် အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်ဒေသ အများစုအပြင် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (ထိုင်း) နှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဩဇာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ်များကို စနစ်တကျ ပုံသွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနများအရ ပုဂံခေတ်ကာလကို ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ (အနော်ရထာ နန်းတက်) မှ ၁၂၉၇ (မြင်စိုင်းမြို့တော်သို့ အာဏာစက် ပြောင်းရွှေ့) အထိ သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌မူ ပုဂံမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းကာ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယမြို့]] တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂) အထိ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> မြန်မာ့ ရိုးရာအရ "ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်" ဟူသော [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) သက္ကရာဇ် ၂၁၁-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၂၄၉ သို့မဟုတ် ၁၀၇) ၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဆိုသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ကာဗွန်သက်တမ်းတိုင်းတာချက်များအရ ပုဂံသည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုခန့်မှသာ မြို့ပြအဖြစ် အစပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hudson2001">Hudson, Bob et al. (2001). "The Origins of Bagan: New Dates and Old Inhabitants". ''Asian Perspectives'', 40(1), pp. 48–74.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အစောပိုင်းကာလနှင့် မြို့ပြအစ === အစောပိုင်းတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး]] တို့သည် ၉ ရာစုခန့်တွင် နန်ကျောက် (Nanzhao) နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တိဗက်ကုန်းမြေမြင့်နှင့် နန်ကျောက်နယ်စပ်တို့မှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပုဂံဒေသတွင် ခိုင်မာသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> မြန်မာရာဇဝင်များတွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ မင်းဆက် ၅၅ ဆက် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အနော်ရထာမင်း မနန်းတက်မီကာလ မင်းဆက်များမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရာဇဝင်လာ အချက်အလက်များသာ ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာ အထောက်အထား ခိုင်မာစွာ မတွေ့ရသေးပေ။<ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co., pp. 18–25.</ref> === အင်ပါယာ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ရွှေခေတ် === ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာ]] မင်း နန်းတက်လာခြင်းသည် ပုဂံအင်ပါယာ၏ အစပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများကို စည်းလုံးခဲ့ရုံမက [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို စနစ်တကျ သက်ဝင်ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး သထုံပြည်မှ ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဆောင်ကာ သာသနာပြုခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ [[ကျန်စစ်သား]] (၁၀၈၄–၁၁၁၃) နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] (၁၁၁၃–၁၁၆၇) မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံသည် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် သာသနာရေးတွင် ခေတ်ပြိုင် ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) နှင့်တန်းတူ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အင်အားကြီး အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, pp. 45–90.</ref> [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ် စနစ်များသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောနှောရာမှ ဗမာစကား ပြောဆိုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> === အင်ပါယာ ကျဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း === ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းရခြင်းတွင် အချက်များစွာ ပါဝင်သည်။ စေတီပုထိုးပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြသဖြင့် သံဃာပိုင်အခွန်လွတ် မြေယာများ လွန်စွာ များပြားလာပြီး နိုင်ငံတော်၏ အခွန်ဘဏ္ဍာ ရရှိမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin1985"/> ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]] မင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို-ယွမ်မင်းဆက် ကူဘလိုင်ခန်၏ တပ်မတော်နှင့် [[ငါးရှေ့ပွဲခင်း]] အပါအဝင် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် နန်းတက်သည့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] မင်းလက်ထက်၌ ပုဂံ၏ ဩဇာမှာ မှက္ခရာ၊ မြင်စိုင်းနှင့် ပန်းယ တည်ထောင်သော ရှမ်း-ဗမာကပြား [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] (အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]]) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ရှမ်းညီနောင်တို့က ကျော်စွာမင်းကို နန်းချ၍ မြင်စိုင်းသို့ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်စနစ် သမိုင်းဝင် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၁၄၅–၁၇၀။</ref> == အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် == [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ် နှင့် ဒေသန္တရ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ မင်းဧကရာဇ်သည် တိုင်းပြည်၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကြဝတ္တေးမင်း သို့မဟုတ် ဘုရားလောင်း အဖြစ် ရာဇဓမ္မနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဗဟိုမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အာဏာစက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် တိုင်းရေးပြည်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မဟာသမန် (အမတ်အဖွဲ့) နှင့် သေနာပတိတို့ ပါဝင်သော ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်၏ အမိန့်တော်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်း၊ အခွန်အတုတ် စေခိုင်းခြင်းနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသော အမတ်ချုပ်နှင့် သေနာပတိများ ရှိသည်။တရားစီရင်ရေးတွင် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေများကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်စာပါ အထောက်အထားများအရ ဒေသန္တရ တရားရုံးများနှင့် မင်းမူပါး တရားရုံးများ သီးခြားရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများသည်လည်း တရားရင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်နှင့် သက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုပိုင်ခွင့်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> === နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မဏ္ဍလစနစ် === ပုဂံအင်ပါယာ၏ ပိုင်နက်ကို ဗဟိုအာဏာစက် သက်ရောက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဇုန် (၃) ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။မဇ္ဈိမဒေသ (ဗဟိုအဓိကနယ်မြေ)တွင် ပုဂံမြို့တော် အပါအဝင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လှေတွင်း ၁၁ ခရိုင်နှင့် မင်းဘူး ၆ ခရိုင် စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အဓိကကျသော နယ်မြေများကို ဘုရင်က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် နယ်စားနယ်မြေများမှာ မြို့တော်နှင့် ဝေးကွာသော တိုင်းနယ်များကို မင်းညီမင်းသားများနှင့် သစ္စာခံ မြို့စား/နယ်စားများ (ဥပမာ- သထုံ၊ တနင်္သာရီ၊ ရခိုင် စသည်) အား လွှဲအပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။နယ်စပ်ဒေသရှိ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း စောဘွားနယ်များ]] နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တိုင်းပြည်များသည် ပုဂံထံ သပ္ပာယ်လက်ဆောင်နှင့် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သသော သစ္စာခံအဖြစ် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press, pp. 90–105.</ref> === စစ်ရေးနှင့် အခွန်အတုတ်စနစ် === စစ်ရေးစနစ်တွင် အမြဲတမ်းတပ်မတော် အနည်းငယ်သာ ထားရှိပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စား၊ မြို့စားများက မိမိတို့နယ်မြေအလိုက် ရဲမက်အင်အား စုဆောင်းပေးရသော ဗဟိုပြု ရဲမက်စုဆောင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ စပါး၊ ဆန်၊ သီးနှံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြေယာ၊ ရေနံတွင်းနှင့် ကုန်သွယ်ခွန်များအပေါ် မူတည်၍ ဘဏ္ဍာရေးကို စီမံခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin1985" /> == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ == ပုဂံအင်ပါယာသည် လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောနှောနေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သော်လည်း ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ အဓိက လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားမှာ တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ (ထိုခေတ်အခေါ် မြမ္မာ)]] များ ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားဖြစ်သော မင်းဆွေမင်းမျိုး၊ အမတ်ကြီးများ၊ သေနာပတိများနှင့် နယ်စားပယ်စား အများစုမှာ ဗမာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အင်ပါယာ ဖြန့်ကျက်လာသည်နှင့်အမျှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် နေရာယူလာခဲ့ကြပြီး မူလဒေသခံများဖြစ်သော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ကို လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ တဖြည်းဖြည်း သဟဇာတဖြစ်စွာ ပေါင်းစပ်သွတ်သွင်း နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> === ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်း === အုပ်ချုပ်သူ ဗမာလူမျိုးများ၏ လူဦးရေနှင့် ဩဇာအာဏာ ပြန့်နှံ့လာမှုကို ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများက သက်သေပြလျက်ရှိသည်။ ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မွန်နှင့် ပျူဘာသာစကားများကို ရုံးသုံးအဖြစ် အဓိက သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း၊ ၁၂ ရာစု ([[နရပတိစည်သူ (ပုဂံ)|ဒုတိယ နရပတိစည်သူ]]မင်း လက်ထက်) မှစ၍ မြန်မာစာသည် အင်ပါယာ၏ အဓိက ရုံးသုံးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဘာသာစကား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗမာစကားပြော လူဦးရေသည် အင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်မှစ၍ ကျေးလက်ဒေသများအထိ လျင်မြန်စွာ တိုးပွားလာခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများအကြားသို့ လုံးဝ ရောနှော သွားခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1988" /> ထို့ကြောင့် ပုဂံခေတ်သည် ဗမာလူမျိုးများ လူဦးရေအရရော၊ နိုင်ငံရေးအရပါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက အင်အားစုအဖြစ် အခိုင်အမာ အမြစ်တွယ် ပြန့်နှံ့ထွန်းကားလာသော အရေးအကြီးဆုံး ကာလအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="Luce1969" /> == ပုဂံမင်းဆက်များ == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ကျောက်စာ အထောက်အထားများအရ ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုနိုင်သော ပုဂံမင်းဆက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> {| class="wikitable" |- ! စီးနင်းသူ မင်းများ !! နန်းစံနှစ် (အေဒီ) !! မှတ်ချက် |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] || ၉၆၄–၉၈၆ || ရာဇဝင်လာ မင်းဆက် |- | [[ကျဉ်စိုး]] || ၉၈၆–၉၉၂ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[စုက္ကတေး]] || ၉၉၂–၁၀၄၄ || ကွမ်းဆော်၏ သားတော် |- | [[အနော်ရထာမင်း]] || ၁၀၄၄–၁၀၇၇ || ပုဂံအင်ပါယာကို စတင်ထူထောင်သူ |- | [[စောလူး]] || ၁၀၇၇–၁၀၈၄ || အနော်ရထာ၏ သားတော် |- | [[ကျန်စစ်သား]] || ၁၀၈၄–၁၁၁၃ || အနော်ရထာ၏ စစ်သူကြီး/ဘုရင် |- | [[အလောင်းစည်သူ]] || ၁၁၁၃–၁၁၆၇ || ကျန်စစ်သား၏ မြေးတော် |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] || ၁၁၆၇–၁၁၇၁ || အလောင်းစည်သူ၏ သားတော် |- | [[နရသိင်္ခ]] || ၁၁၇၁–၁၁၇၄ || နရသူ၏ သားတော် |- | [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|ဒုတိယနရပတိစည်သူ]] || ၁၁၇၄–၁၂၁၁ || နရသူ၏ သားတော် (ရွှေခေတ်) |- | [[ထီးလိုမင်းလို]] || ၁၂၁၁–၁၂၃၅ || နရပတိစည်သူ၏ သားတော် |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] || ၁၂၃၅–၁၂၅၁ || ထီးလိုမင်းလို၏ သားတော် |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] || ၁၂၅၁–၁၂၅၄ || ကျစွာ၏ သားတော် |- | [[နရသီဟပတေ့]] || ၁၂၅၄–၁၂၈၇ || တရုတ်ပြေးမင်း (မွန်ဂိုစစ်ပွဲ) |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] || ၁၂၈၇–၁၂၉၇ || ရှမ်းညီနောင်တို့၏ သြဇာခံ |- | [[စောနစ်]] || ၁၂၉၇–၁၃၂၅ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |- | [[စောမွန်နစ်]] || ၁၃၂၅–၁၃၆၈ || ပုဂံနယ်စားအဆင့် မင်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] mbrycnakxjawdrsc2rphdbptq9k0xmi 10 2722 1051899 1051502 2026-09-08T15:07:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1051899 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = Rodri France v Spain 7.24.26-096 (cropped).jpg | width = | caption = ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ စပိန်အသင်းခေါင်းဆောင်နှင့် ရွှေဘောလုံးဆုရှင် ရိုဒရီ | title = ရိုဒရိ | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} * '''[[နန်စီ ဂရေးစ် ရိုမန် အာကာသ တယ်လီစကုပ်|နန်စီဂရေးစ်ရိုမန် အာကာသတယ်လီစကုပ်]]'''ကို [[နာဆာ]]က နေနှင့်ကမ္ဘာကြားရှိ ပတ်လမ်းသို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ * [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု|လျှပ်တပြက် ရေလျှံမှု]]'''ကြောင့် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၃၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။ *<!--ဇူလိုင် ၁၉--> ဗိုလ်လုပွဲတွင် [[စပိန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|စပိန်အသင်း]]က [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]ကို အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့ပြီး [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]]ပြိုင်ပွဲကျင်းပမှုများပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ *<!-- ဇွန် ၂၄ --> [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်|ငလျင်နှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး]]''' လူ ၂,၂၉၀ ကျော် သေဆုံးကာ သောင်းနှင့်ချီသော ပျောက်ဆုံးနေသူများရှိသည်။ *<!-- ဇွန် ၂၂ --> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း '''[[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတားမား]]'''က ကြေညာလိုက်သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၁ --> နိုင်ငံများကိုယ်စားပြု အသင်းပေါင်း ၄၈ သင်းဝင်ပြိုင်မည့် '''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]]'''ကို သုံးနိုင်ငံပေါင်း အိမ်ရှင်အဖြစ် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ [[ဂျက်ဆန်ထွန်း]][[ရဲမြလွင်]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> 8z6h24n688hxr3ifd2ebmo7jb09ol46 1051900 1051899 2026-09-08T15:07:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1051900 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = Rodri France v Spain 7.24.26-096 (cropped).jpg | width = | caption = ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ စပိန်အသင်းခေါင်းဆောင်နှင့် ရွှေဘောလုံးဆုရှင် ရိုဒရီ | title = ရိုဒရိ | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} * '''[[နန်စီ ဂရေးစ် ရိုမန် အာကာသ တယ်လီစကုပ်|နန်စီဂရေးစ်ရိုမန် အာကာသတယ်လီစကုပ်]]'''ကို [[နာဆာ]]က နေနှင့်ကမ္ဘာကြားရှိ ပတ်လမ်းသို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ * [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု|လျှပ်တပြက် ရေလျှံမှု]]'''ကြောင့် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၃၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။ *<!--ဇူလိုင် ၁၉--> ဗိုလ်လုပွဲတွင် [[စပိန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|စပိန်အသင်း]]က [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]ကို အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့ပြီး [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]]ပြိုင်ပွဲကျင်းပမှုများပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ *<!-- ဇွန် ၂၄ --> [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်|ငလျင်နှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး]]''' လူ ၂,၂၉၀ ကျော် သေဆုံးကာ သောင်းနှင့်ချီသော ပျောက်ဆုံးနေသူများရှိသည်။ *<!-- ဇွန် ၂၂ --> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း '''[[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတားမား]]'''က ကြေညာလိုက်သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၁ --> နိုင်ငံများကိုယ်စားပြု အသင်းပေါင်း ၄၈ သင်းဝင်ပြိုင်မည့် '''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]]'''ကို သုံးနိုင်ငံပေါင်း အိမ်ရှင်အဖြစ် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ [[ဂျက်ဆန်ထွန်း]]၊ [[ရဲမြလွင်]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> jlmgf76kk1gz4t9qhgmkeowa5vw6de4 0 2975 1052030 1050613 2026-09-09T08:36:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1052030 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = နေပြည်တော် <br><span style="display:inline-block; margin-top:0.4em; font-size:80%;">Nay Pyi Taw</span> | other_name = | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | nickname = | settlement_type = သမ္မတ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သောမြို့တော် | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{multiple image | total_width = 270px | perrow = 1/2/1 | border = infobox | image1 = NPT Water Fountain.jpg | caption1 = <div align="center">[[နေပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ်]] | image2 = | caption2 = [[ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ အားကစားကွင်း]] | image3 = | caption3 = [[နေပြည်တော် ဘူတာကြီး|နေပြည်တော်ဘူတာကြီး]] | image4 = | caption4 = <div align="center">[[ကျောက်မျက်ရတနာပြတိုက် (နေပြည်တော်)]] }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = နေပြည်တော် တည်နေရာပြ မြေပုံ <!-- Location ------------------>| coordinates_display = | coordinates_region = ဒေသ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[File:Flag of Myanmar.svg|25px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = နယ်မြေ | subdivision_name1 = [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] | subdivision_type2 = မြို့နယ်များ | subdivision_name2 = ၈ မြို့နယ် | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_type = | leader_title = မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ၊ [[နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | leader_name = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | leader_title1 = မြို့တော်ဝန် | leader_name1 = [[ကံမြင့်သန်း|ကံမြင့်သန်း]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 7054.37 | population_as_of = | population_density_km2 = 131.1 | population_density_sq_mi = 339.5 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 924,608<ref name=Urbanization>Department of Population, Myanmar.</ref> | established_date = ၂၀၀၅ | established_date2 = ၂၀၀၈ | established_title = တည်ထောင် | established_title2 = Incorporated | government_footnotes = <ref name=Mayor>{{cite web |title=News Briefs |work=The Myanmar Times |publisher=Myanmar Consolidated Media |url=http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes16-309/news_brief.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627090843/http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes16-309/news_brief.htm |dead-url=yes |archive-date=27 June 2006 |date=20 March 2006 |accessdate=1 April 2006 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226114052/http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes16-309/news_brief.htm }}</ref> | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ဗမာ]] | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | population_density_blank1_km2 = ၁၃၁.၁ | population_density_blank1_sq_mi = ၃၃၉.၆ <!-- General information --------------->| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +၆:၃၀ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|19|45|N|96|6|E|type:city_region:MM-18|display=it}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = 115 | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၆၇ | website = [http://travelnaypyitaw.org/ travelnaypyitaw.org] | footnotes = +1 }} '''နေပြည်တော်''' ({{lang-en|Nay Pyi Taw}})<ref>{{Cite web |date=29 December 2009 |title=The Nay Pyi Taw Development Law 2009 |url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=F98A72959E51CDDDEF043F125DF84272?lawordSn=7827 }}{{Dead link|date=September 2026 }}</ref> သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာမြို့တော်ဖြစ်ပြီး [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] ၌ တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ကို ရန်ကုန်မြို့မှ [[ပျဉ်းမနားမြို့]]၏ အနောက်ဘက် ၂ မိုင် (၃.၂ကီလိုမီတာ) ဝေးသော အစိမ်းရောင်ကွင်းပြင်နေရာသို့ တရားဝင်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]]၊ ပုဒ်မ ၄၄၀ အရ နေပြည်တော်သည် နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ယခင်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်များ စာရင်း|မြို့တော်ဟောင်း]] [[ရန်ကုန်မြို့]]၏မြောက်ဘက် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မိုင် ၂၀၀ မျှကွာဝေးသည်။ <ref name=geomap>{{cite web|url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=9355719&fid=713&c=burma#MAP |title=Naypyidaw: Burma |work=Geographical Names |accessdate=2011-12-06}}</ref> [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်၊]] [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်၊]] [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]တို့သည် နေပြည်တော်၌ တည်ရှိသည်။ နေပြည်တော်သည် ၂၄ နှင့် ၂၅ ကြိမ်မြောက် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]]ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ တတိယကြိမ်မြောက် ဘင်းမ်စတက်ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ နဝမကြိမ်မြောက် အရှေ့အာရှထိပ်သီးအစည်းအဝေးနှင့် ၂၀၁၃ [[အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ]]များ ကျင်းပခဲ့သည်။ == ဝေါဟာရ ရင်းမြစ် == နေပြည်တော်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုရလျှင် “တော်ဝင်မြို့တော်”၊ “ဘုရင်နန်းစိုက်ရာ” သို့မဟုတ် “ဘုရင်နန်းစံရာ” ဖြစ်သည်။<ref name=pcgn>[http://www.pcgn.org.uk/Burma%200907.pdf "An Introduction to the Toponymy of Burma (October 2007) – Annex A"]p. 8, The Permanent Committee on Geographic Names (PCGN), United Kingdom {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081031143028/http://www.pcgn.org.uk/Burma%200907.pdf |date=31 October 2008 }}</ref> ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ မင်းနေပြည်များ၏ နောက်ဆက်စကားလုံးအဖြစ် သုံးစွဲသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မန္တလေးကို ရတနာပုံနေပြည်တော် (Yadanabon Naypyidaw) ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ == သမိုင်း == === မြို့တော်ကို နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွေ့ခြင်း === နေပြည်တော်ဟူ၍ ဖြစ်လာပြီးနောက်ပိုင်း နေပြည်တော်၏သမိုင်းသည် တိုတောင်းလှသော်လည်း နေပြည်တော်မြို့တော်တည်ထားသော ယခု လက်ရှိမြေနေရာများသည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]ခေါင်းဆောင်သည့် [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]](BIA)၏ စစ်ဌာနချုပ်တည်ရှိခဲ့သောနေရာများဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းမြေနေရာများ၏ သမိုင်းမှာ အလွန်ရှည်လျားလှသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ယိုးဒယားမှ ချီတက်လာပြီး ပျဉ်းမနား-လယ်ဝေးတွင် စစ်ဌာနချုပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယခု နေပြည်တော်မြို့တော်သည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အစပြုခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ "အောင်မြေ" တွင် တည်ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်ကို ပျဉ်းမနားမြို့၏အနောက်ဘက် ၂ မိုင် (၃.၂ ကီလိုမီတာ ) အကွာတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ၏မြောက်ဘက် ခန့်မှန်ခြေအားဖြင့် မိုင် ၂၀၀ (၃၂၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အေးရှားဝေါလ် နှင့် ထူးလီမိတက် အပါအဝင် အနည်းဆုံး ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီ ၂၅ ခုကို စစ်အစိုးရမှ ငှားရမ်းခဲ့ပြီး တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်စေခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများအားလုံး ပြီးစီးမှုမရှိသေးသော်လည်း ၂၀၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဖွဲ့များ နေပြည်တော်သို့ အဖွဲ့များခွဲ၍ စတင်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ငါးရက် ကြာပြီးနောက် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက် နံနက် ၁၁ နာရီ တွင် စစ်တပ်ကုန်တင်ယာဉ် ၁၁၀၀ ပါသည့် ဒုတိယယာဉ်တန်းသည် အစိုးရဝန်ကြီးဌာန ၁၁ ခု ကိုတင်ဆောင်ပြီး ရန်ကုန်မြို့မှထွက်ခွါခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးဌာနများအားလုံးကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလကုန်တွင် နေရာချထားပြီးဖြစ်ရန် မျှော်လင့်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကတိုက်ကရိုက် ပြောင်းရွှေ့ခြင်းသည် ကျောင်းများနှင့် အခြားနေရာများ မပြည့်စုံခြင်းကိုဖြစ်စေပြီး၊ အစိုးရဝန်ထမ်းများကို ၎င်းတို့၏မိသားစုများနှင့် အချိန်အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ ခွဲခွာခြင်းကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အစိုးရသည် အစပိုင်းတွင် အစိုးရအလုပ်သမားများ၏ မိသားစုများအား နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းကို တားဆီးခဲ့သည်။<ref name=hla>Ntay, Hla Hla (23 February 2007). [http://www.burmanet.org/news/2007/02/23/agence-france-presse-myanmars-new-capital-offers-small-luxuries-in-total-isolation-hla-hla-htay/ Myanmar's new capital offers little in the way of luxuries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629221704/http://www.burmanet.org/news/2007/02/23/agence-france-presse-myanmars-new-capital-offers-small-luxuries-in-total-isolation-hla-hla-htay/ |date=29 June 2017 }}. Agence France-Presse.</ref> စစ်တပ်ဌာနချုပ်များသည် အစိုးရ ဝန်ကြီးဌာနများမှ ခွဲခြားသည့်နေရာတွင် ထားရှိသည်။ အရပ်သားများကို စစ်တပ်နှင့် အစိုးရ နေရာများသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကို ပိတ်ပင်ထားသည်။ အစိုးရရုံးများ အနီးရှိ စီးပွားရေးဇုန်အတွင်းသို့ ဈေးသည်များ ဝင်ရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ အစိုးရအလုပ်များအတွက် အရာရှိများသည် အတိုကောက်အဖြစ် “နပတ” ဟုသုံးစွဲသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်တွင်၊ စစ်သည် ၁၂,၀၀၀ ကျော်သည် မြို့တော်အသစ်တွင် ပထမဆုံး လူထုဆောင်ရွက်လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ချီတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျပန်သိမ်းပိုက်မှုကို တော်လှန်ခဲ့သော နှစ်ပတ်လည်နေ့ဖြစ်သည့် တပ်မတော်နေ့ကိုဂုဏ်ပြုရန် ကြီးမားသည့် စစ်ရေးပြ ချီတက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကွန်ကရစ် စစ်ရေးပြကွင်း အတွင်းသို့ ရုပ်ရှင်၊ ဗွီဒီယို၊ ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားပြီး၊ ကွင်းထဲတွင် မြန်မာမင်းများဖြစ်ကြသည့် အနော်ရထာ၊ ဘုရင့်နောင်နှင့် အလောင်းဘုရား တို့၏ကြီးမားသည့် ရုပ်တုကြီးသုံးခု ရှိသည်။ ထိုမင်းသုံးပါးကို မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အရေးအကြီးဆုံးသောဘုရင်များအဖြစ် မှတ်ယူထားသည်။ မြို့၏အမည်ကို ထိုစစ်ရေးပြပွဲကျင်းပနေစဉ်အတွင်း တရားဝင်ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref name=bbc4848408>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4848408.stm|title=Burma's new capital stages parade|work=BBC News|publisher=BBC|date=27 March 2006|accessdate=6 April 2006}}</ref> မြို့တော်၏တရားဝင်အမည် ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့တွင်ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၉၂၅,၀၀၀ရှိသည်။ မြို့၏နေရာအများအပြားသည် အစိုးရလူနေအဆောက်အဦးများ ဖြစ်သည်။ === ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ ငလျင်ဒဏ် === ၂၀၂၅ ခုနှစ် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|စစ်ကိုင်းငလျင်]]ကြောင့် သမ္မတအိမ်တော်၊ လွှတ်တော်၊ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်၊ စစ်ရုံးနှင့် ဝန်ကြီးဌာနများမှ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများအထိ နေပြည်တော်၏ အစိတ်အပိုင်းများစွာပျက်စီးခဲ့ပါသည်။ ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော်ရှိ အစိုးရရုံးများသာမက တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များ၏ မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ စစ်ရေးအဆောက်အအုံများပါ ထိခိုက်ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင်၊ နေပြည်တော်အနီးတွင် ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည့် နျူကလီးယားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၊ စစ်ရုံးအတွင်းရှိ လျှို့ဝှက်ကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ်နှင့် နေပြည်တော်ရှိ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ၏ လုံခြုံရေးစီမံကိန်းများကိုပါ ပြန်လည်စဉ်းစားရန် လိုအပ်သည့်အခြေအနေကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ငလျင်ကြီး လှုပ်ချိန် နေပြည်တော်မှာ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့လဲ |url=https://bbc.com/burmese/extra/k0y9vpr9eg/myanmar_earthquake |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ}}</ref> နေပြည်တော်ရှိ တပ်မတော်အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား၏ ၇၀% ခန့် ဖြစ်သော ဌာနဆိုင်ရာအဆောက်အအုံများ၊ ရုံးဌာနများ ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့သည်။ ယင်းတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်နှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်ကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဆောက်အအုံများလည်း ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-04-18 |title=ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော် အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား ၇၀% ထိခိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c7059k7qk2xo |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> မြို့တော်၏ မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံကို လက်ရှိတွင် ပြန်လည်သုံးသပ်ဆောင်ရွက်နေသည်။ လှုပ်ရှားသည့်ငလျင်ဖြစ်ပြီးနောက် မကြာမီကျင်းပခဲ့သည့် စစ်ကောင်စီအစည်းအဝေးအတွင်း၊ စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်မှ နေပြည်တော်၏ မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းရေးဆွဲမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အဆောက်အအုံများ များစွာပျက်စီးခြင်းသည် မြေညွန့်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြပြီး၊ အနာဂတ်အတွက် ဆောက်လုပ်မည့် အဆောက်အအုံများတွင် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စွမ်းရှိစေရန် အထူးအလေးပေးသင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများအပြင် သမ္မတအိမ်တော်၊ လွှတ်တော်၊ စစ်ဌာနချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာနအများအပြား ပါဝင်သည့် အရေးပသည့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများလည်း လူမှုမီဒီယာများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြန့်ဝေသည့် ဓာတ်ပုံများအရ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။အစိုးရမှ ဧပြီ ၃ ရက်နေ့အထိ နေပြည်တော်တွင် အသေဆုံးသူ ၅၁၁ ဦးရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သော်လည်း ထို့နောက် နေပြည်တော်၏ အသေဆုံးမှုအချိုးအစားကို ထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်း မရှိသေးပေ။ သို့သော် ဒေသခံများက နေပြည်တော်ရှိ အစိုးရအဆောက်အအုံနှင့် ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>{{Cite news |last=ဧရာဝတီ |date=2025-04-23 |title=ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော် အထိနာပြီး နေရာရွှေ့ရန် အကြောင်းဖန်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2025/04/23/400175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430211436/https://burma.irrawaddy.com/article/2025/04/23/400175.html |archive-date=2025-04-30 |access-date=2026-02-08 |work=ဧရာဝတီ }}</ref> နေပြည်တော်မြို့သစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး၊ မြို့ကွက်ပြန်လည်ချမှတ်ရေးနှင့် အဟောင်းများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]]အား တာဝန်ပေးအပ်ပြီး၊ လက်ရှိတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသည် နေပြည်တော်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-04-23 |title=နေပြည်တော်မြို့ အသစ်ပြန်တည်ဆောက်ရေးနှင့် အဟောင်းများ ပြန်လည် ပြုပြင်ရေး မင်းအောင်လှိုင်က မောင်မောင်အေးကို တာဝန်ပေး၊ |url=https://yktnews.com/2025/04/212192/ |access-date=2026-02-08 |website=Khit Thit Media |archive-date=23 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423075144/https://yktnews.com/2025/04/212192/ |url-status=dead }}</ref> နေပြည်တော်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ကုမ္ပဏီများအား နေပြည်တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီသို့ ဆက်သွယ်ရန် အကြောင်းကြားထားသည်။ အထူးဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းအရ တည်ဆောက်သည့် ရုံးဌာနများ၊ အထူးအဆောက်အဦများ၊ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာအဆောက်အဦများအပါအဝင် အခြားအဆောက်အဦများတွင် တာဝန်ယူဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်နိုင်ကြောင်း အဆောက်အဦများပြုပြင်အသုံးပြုရေးနှင့် အသစ်တည်ဆောက်ရေးကြီးကြပ်မှုကော်မတီမှ ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော် တည်ဆောက်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည့် ကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် နေပြည်တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီသို့ ဆက်သွယ်ရန် ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/302277 |access-date=2026-02-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းအရင်း == နေပြည်တော်သည် မြန်မာပြည်၏ အလယ်ဗဟိုနားတွင်တည်ရှိပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးကို အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် နေရာကောင်းဖြစ်သည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် ဗဟိုချက်မဖြစ်ပြီး၊ ရှမ်း၊ ကယားနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ အစိုးရအဖွဲ့ အနီးအနားတွင်တည်ရှိနေခြင်းဖြင့် ကာလရှည်ကြာစွာ မငြိမ်သက်ခဲ့သည့်ဒေသများကို တည်ငြိမ်မှုရှိလာစေရန် ထောက်ကူပေးနိုင်သည်။<ref name=McGeown2005>McGeown, Kate (8 November 2005). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4416960.stm Burma's confusing capital move]. BBC News.</ref> နေပြည်တော် မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ရခြင်းမှာ ရန်ကုန်မြို့သည် မြန်မာပြည်၏ အဓိကစီးပွားရေးမြို့တော်ဖြစ်သဖြင့် လူဦးရေထူထပ်များပြားသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အစိုးရရုံးများနှင့် လူနေရပ်ကွက်များ ရောထွေးနေခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့အတွင်း စစ်တပ်ရှိနေခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ စသည်တို့အပြင် ဒီမိုကရေစီအသွင် ကူးပြောင်းရာတွင် လိုအပ်သည့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ရန်ကုန်မြို့တွင် စနစ်တကျမရှိခြင်းတို့ကြောင့် မြို့တော်သစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ အုပ်ချုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ယခုလက်ရှိ နေပြည်တော် တည်ရှိနေသော နေရာသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (BIA) ၏ စစ်ဌာနချုပ်တည်ရှိခဲ့ရာနေရာဖြစ်သည်။ နောင်အနာဂတ်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ဆွေးနွေးပွဲများ၊ အားကစားပြိုင်ပွဲများ စသည်တို့ကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပပြုလုပ်ရန် ရည်ရွယ်သည့်အတွက် နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုအခါ နေပြည်တော်တွင် နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီသည့် အစိုးရဧည့်ဂေဟာများ၊ နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီသည့် ဟိုတယ်များ စသည့် နိုင်ငံတကာနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးနေပြီဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်အတွက် အလွန်ရေးပါသည့် လွှတ်တော်အဆောက်အအုံများလည်း ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပြီဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန်တွင် ယင်းလွှတ်တော် အဆောက်အအုံများအတွင်း လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများ ကျင်းပပြုလုပ်နေပြီဖြစ်သည်။ == ပထဝီအနေအထား == နေပြည်တော်သည် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းနှင့် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်း နှစ်ခုတို့၏အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ တရားဝင်စာရင်းများအရ မြို့တော်သည် ၇၀၅၄.၃၇ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး၊ လူဦးရေ ၉၂၄,၆၀၈ ရှိသည်။ ချောင်းမကြီးဆည်သည် နေပြည်တော်၏မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာအနည်းငယ်အကွာအဝေးတွင်ရှိပြီး၊ ငလိုက်ဆည်သည် မြို့၏တောင်ဘက် ကီလိုမီတာအနည်းငယ် အကွာတွင်ရှိသည်။ ရေဆင်းဆည်သည် မြို့၏ အရှေ့မြောက် ခပ်လှမ်းလှမ်းတွင်ရှိသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉° ၁၈' နှင့် ၂၀° ၂၅' အကြား ၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅° ၄၅' နှင့် ၉၆° ၄၅' အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ နေပြည်တော်သည် ရန်ကုန်နှင့် ၃၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၉၈ မိုင်) ၊ မန္တလေးမြို့နှင့် ၁၃၈ မိုင် ကွာဝေးသည်။ [[File:Naypyitaw Apartment.jpg|right|thumb|နေပြည်တော်ရှိလူနေအဆောက်အဦး]] == မြို့တော်မြင်ကွင်း == === လူနေအိမ်ရာဇုန်များ === လူနေအိမ်ရာအကွက်များသည် သေချာစွာဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ အခန်းများကို ရာထူးအလိုက်နှင့် အိမ်ထောင်ရှိ/မရှိ အပေါ်မူတည်ပြီး ချထားပေးသည်။ မြို့တွင် လက်ရှိအခန်းတွဲ လေးထပ်တိုက် ၁၂၀၀ ရှိသည်။<ref name=nytimes2007>{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/10/05/world/asia/05Naypyitaw.html?fta=y|work=The New York Times|title=Myanmar's Remote Capital Is Still a Work in Progress|first=Grant|last=Peck|date=5 October 2007|accessdate=20 May 2010}}</ref> ကြီးမားသည့် အခန်းတွဲတိုက်များစွာသည် ခေါင်မိုးအနီရောင်၊ အစိမ်းရောင် သို့မဟုတ် အပြာရောင်များဖြင့် ရှိနေကြသည်။ အချို့သောလူနေအခန်းတွဲတိုက်များ၏ ဆေးရောင်အမှတ်အသားကို ဝန်ကြီးဌာနအလိုက် ခွဲခြားထားသည်မှာ ဥပမာကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနဝန်ထမ်းများသည် အပြာရောင်ခေါင်မိုးနှင့် တိုက်များတွင်နေကြပြီး၊ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ထမ်းများမှာမူ အစိမ်းရောင်ခေါင်မိုးများ နှင့်နေကြသည်။ အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးများသည် လုံးချင်းအိမ်ကြီးများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ === ဝန်ကြီးဌာနဇုန် === [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]] နှင့် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]] တို့သည် ဝန်ကြီးဌာနဇုန်၌ တည်ရှိသည်။ မြို့တော်ခန်းမအဆောက်အဦးသည် ဆိုဗီယက်အစိုးရအဆောက်အဦးနှင့် ဆင်တူပြီး၊ ခေါင်မိုးပုံစံမှာမူ မြန်မာ့ဟန်ဖြစ်သည်။ မြို့တော်ခန်းမ၏ အနောက်ဘက်တွင် ကလေးကစားကွင်းနှင့် ရေတံခွန်အတုရှိပြီး၊ ထိုနေရာတွင် တေးဂီတလျှပ်စစ်မီးရောင်စဉ်ပွဲကို နေ့တိုင်းပြသသည်။ ဝန်ကြီးဌာန အဆောက်အအုံ အများစုသည် ပုံစံအားဖြင့် ဆင်တူကြသည်။<ref>''The Australian''. "[http://www.theaustralian.com.au/news/a-monument-to-juntas-fear/story-e6frg6t6-1111114648426 A monument to junta's fear]". 16 October 2007</ref> === တပ်မတော်ဇုန်များ === အဆင့်မြင့် တပ်မတော်အရာရှိကြီးများနှင့် အခြားသောအရေးပါသည့် စစ်အရာရှိကြီးများသည် သာမန်ဝန်ထမ်း များနေထိုင်ရာမှ ၁၁ ကီလိုမီတာကွာဝေးသည့် စုပေါင်းဝင်းကြီးအတွင်းတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ ထိုဝင်းကြီးတွင် ဗုံးခိုကျင်းများ၊ မြေအောက်ဥမင်လှိုဏ်ခေါင်းများ ပါရှိသည်ဟုဆိုပြီး အများပြည်သူအတွက် ကန့်သတ်နယ်မြေဖြစ်သည်။ မြို့တွင် တပ်မတော်ဇုန်ဟုလည်း သီးသန့်ရှိပြီး၊ ခွင့်ပြုမိန့်မရှိပဲ နိုင်ငံသားများ သို့မဟုတ် အခြားသောလူပုဂ္ဂိုလ်များ ဝင်ရောက်ခွင့်မရှိပါ။ === ဟိုတယ်ဇုန် === [[File:Hotel Zone, Myanmar (Burma) - panoramio (1).jpg|right|thumb|နေပြည်တော်ဟိုတယ်ဇုန်]] ဟိုတယ်ဇုန်တွင် နားနေစံအိမ်ပုံစံ ဟော်တယ်များသည် လက်တစ်ဆုပ်စာလောက်သာရှိပြီး၊ မြို့၏ဆင်ခြေဖုံးရှိ တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် ဟိုတစ်ခု ဒီတစ်ခု ရှိနေသည်။ ဤဇုန်သည် မြို့၏မြို့လယ်ခေါင် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်အတွင်းနှင့် အနီးအနားတစ်ဝိုက်တွင် ယခုလက်ရှိ ဟိုတယ် ၁၂ ခုရှိသည်။ ထိုအထဲမှ ရှစ် ခုသည် နေပြည်တော်ဟိုတယ်ဇုန် အတွင်းတွင်ရှိနေပြီး၊ နှစ်ခုသည် ရန်ကုန်-မန္တလေးကားလမ်းမပေါ် လယ်ဝေးတွင် ရှိသည်။<ref name=YP>{{Cite web |title=Myanmar Yellow Pages: Nay Pyi Taw Listings |url=http://www.myanmaryellowpages.biz/useful-hotlines.htm |accessdate=29 March 2016 |archivedate=2 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120302042137/http://www.myanmaryellowpages.biz/useful-hotlines.htm }}</ref>[[File:Diplomatic Housing Estate, Myanmar (Burma) - panoramio.jpg|left|thumb|နိုင်ငံတကာဇုန် (သံတမန်ဇုန်)]] === နိုင်ငံတကာဇုန် === အစိုးရသည် နိုင်ငံခြားသံရုံးများနှင့် ကုလသမဂ္ဂကိုယ်စားလှယ်ရုံးများအတွက် မြေ နှစ်ဟက်တာ ပေးထားသည်။ === ဈေးဝယ်ထွက်ခြင်း === ဗဟိုလမ်းဆုံကုန်တိုက် နေပြည်တော် မြို့မဈေးသည် လတ်တစ်လောတွင် နေပြည်တော်၏ စီးပွားရေးအချက်အချာကျနေသည်။ အခြားသော ဈေးဝယ်ထွက်ရန်နေရာများမှာ သပြေကုန်းဈေးနှင့် ဗဟိုလမ်းဆုံကုန်တိုက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဗဟိုလမ်းဆုံကုန်တိုက်ကို ရွှေတောင်ဖွံ့ဖြိုးရေး ကုမ္ပဏီမှ ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ကာ နေပြည်တော်ရှိ ဈေးစီမံကိန်းအတွက် ပထမဆုံးပုဂ္ဂလိက ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဈေးကုန်တိုက်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မြို့မဈေးတွင် စားသောက်ဆိုင်အနည်းငယ်နှင့် လမ်းဘေးအစားအစာဆိုင်တန်းများရှိပြီး၊ သပြေကုန်း ဈေးအနီးတွင်လည်း စားသောက်ဆိုင်များရှိသည်။ မိုင်အနည်းငယ်သွားလိုက်ရုံဖြင့် စိတ်ကြိုက်ညနေစာစားသုံးနိုင်သည့်ဆိုင်များ လယ်ဝေး နှင့် ပျဉ်းမနားတွင်ရှိသည်။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == [[File:National Herbal Park.jpg|right|thumb|အမျိုးသားဆေးဖက်ဝင်အပင်များပန်းခြံ အဝင်ပေါက်]] *ငလိုက်ကန်ပန်းခြံများသည် အသေးစားရေကစားပန်းခြံဖြစ်ပြီး၊ ငလိုက်ဆည်၏ဘေး ကျွဲရှင်းရွာအနီး တွင်ရှိသည်။ (ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် နေပြည်တော်မှ ခုနှစ်မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်)။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ငလိုက်ကန်ပန်းခြံတွင် ရေလွှာလျှောစီး၊ သဘာဝအတိုင်းအပန်းဖြေစရာများ၊ နားနေဆောင်များနှင့် ကမ်းခြေတို့ပါဝင်သည်။ ပန်းခြံကို သင်္ကြန် ရုံးပိတ်ရက်များတွင် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးသည်။ [[File:Naypyitaw Gems Museum-01.JPG|right|thumb|နေပြည်တော်ကျောက်မျက်ပြတိုက်]] *[[တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)|နေပြည်တော်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်]]ကို တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေ ၄၂၀ နှင့် ရာသီဥတု ထိန်းပေးထားသည့် ပင်ဂွင်း ငှက်အိမ်တို့ဖြင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name=nyt>{{Cite news| url=http://www.nytimes.com/2008/06/24/world/asia/24myanmar-sub.html?_r=1&pagewanted=all&oref=slogin|title=Built to Order: Myanmar’s New Capital Isolates and Insulates Junta|date=24 June 2008|publisher=The New York Times}}</ref> ဤဥယျာဉ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် ပျဉ်းမနားမြို့မှ (၁၈) မိုင်အကွာ ၊ ပျဉ်းမနားနှင့် တပ်ကုန်းမြို့ အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ (၆၁၂) ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၈) တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့ကာ ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့အထိ နေပြည်တော် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်တွင် ** နို့တိုက်သတ္တဝါပေါင်း - (၃၂) မျိုး - (၂၈၀) ကောင် ** တွားသွားသတ္တဝါပေါင်း - (၁၂) မျိုး - (၆၂) ကောင် ** ငှက်မျိုးနွယ်ပေါင်း - (၄၃) မျိုး - (၂၇၄) ကောင် ** ရှားပါးစာရင်းဝင် ကျားဖြူနှင့် ** မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင် ကျက်စားခြင်း မရှိသော [[ပင်ဂွင်း]] များလည်း မွေးမြူပြသထားသည်။ တနင်္လာနေ့မှအပ ကျန်နေ့တိုင်း ဖွင့်လှစ်သည်။ [[File:NPT_Water_Fountain.jpg|right|thumb|နေပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ်]] *အမျိုးသားဆေးဖက်ဝင်အပင်များပန်းခြံကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ဧက ၂၀၀ (ဝ.၈၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ဆေးဖက်ဝင်အပင်များကို ပြသထားသည်။ ပရဆေးဥယျာဉ်တွင် ဆေးဖက်ဝင် ပရဆေးပင် မျိုးစိတ်ပေါင်း (၅၀၀) ကျော် စိုက်ပျိုးထားရှိသည်။ * နေပြည်တော်မြို့တော်ဂေါက်ကွင်းနှင့် ရေပြာဂေါက်ကွင်း * ကျောက်မျက်ပြတိုက် * [[နက္ခတ်တာရာပြခန်း (နေပြည်တော်)]] * [[ဆာဖာရီဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)]] * [[ဥပါတသန္တိ စေတီ]] *[[ မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ]] *[[သတ္တသတ္တာဟ မဟာဗောဓိစေတီတော်]] *[[နေပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ်]] *[[နေပြည်တော်ရင်ပြင်]] *[[အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်)]] * [[သူရဲကောင်းဗိမာန် (နေပြည်တော်)]] * နေပြည်တော် ပြန့်ကပြေးအဝိုင်းအနီးရှိ ရွာလေးတစ်ရွာတွင် ပုဂံခေတ်ကဲ့သို့ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများစွာ တည်ရှိနေပြီး ပုဂံဘုရားများကဲ့သို့ ရှေးခေတ် လက်ရာ များကို ဖူးမြော်နိုင်သည်။ မည့်သည့် မင်းလက်ထက်က တည်ထားကိုးကွယ်သည်ကို အတိအကျ မသိရှိ ရပေ။ ထိုနေရာတွင်ဘုန်းကြီး ကျောင်းလည်းတည်ရှိပြီး ဘုန်းကြီးများနေထိုင်စောင့်ရှောက်ကြရသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်စိန်လက်ထက် ကပြန်လည် ပြုပြင်မွန်းမံခဲ့ဖူးသည်။ စေတီတော် စိန်ဖူးတော်များကိုပြန်လည်ပြုပြင်မွန်းမံ ၍ စနစ်တကျ ရှေးမှုမပျက် ထိန်းသိမ်းးထားသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းထဲ တွင်ရှေးခေတ်က အသုံးပြုခဲ့သော ရတနာရွှေချ သလင်တော် များကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရှေးခေတ် ဘုရားဆင်းတုတော် မတ်တပ်ရပ် ရုပ်တုတော် ရှေးခေတ် သိမ်ကျောင်းများကိုလဲ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ [[ဖိုင်:နေပြည်တော်ပုဂံ.jpg|alt=Nay Pyi Taw Bagan|thumb]] == ယဉ်ကျေးမှု == '''ဖျော်ဖြေရေး''' မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အကောင်းဆုံးစွမ်းဆောင်နိုင်သူများအတွက် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]]ပေးပွဲကို နေပြည်တော်တွင် တစ်ခါတစ်ရံ ကျင်းပသည်။ နေပြည်တော်ရှိ လမ်းဆုံဗဟိုကုန်တိုက်တွင် ရုပ်ရှင်ရုံ တစ်ရုံ၊‌ေနပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ် အနီးရှိအောင်သ‌ေပြ ရုပ်ရှင်ရုံ နှင့် ပျဉ်းမနား နှင့် တပ်ကုန်း တို့တွင် တစ်ရုံစီ ရှိသည်။ == မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေး == မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) ၏ ပုဒ်မ ၅၀ (က) အရ၊ နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည့် နေပြည်တော်ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်၌ တည်ရှိသော [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ကို ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး၊ အတွင်းရေးမှူးတစ်ဦးနှင့် ကောင်စီဝင် ကိုးဦးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ နေပြည်တော်မြို့တော် စီမံခန့်ခွဲခြင်းကိစ္စရပ်များကို နေပြည်တော်ကောင်စီမှ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သည်။ နေပြည်တော်မြို့တော်ဒေသတွင် မြို့စစ်စစ် (မြို့လယ်ခေါင်)နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်မြို့နယ် ရှစ်ခု ပါဝင်သည်။ မြို့လယ်ခေါင်ကို ဆက်၍ ရပ်ကွက်လေးခု ခွဲထားသည်။ [[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်|ပျဉ်းမနား]]၊ [[လယ်ဝေးမြို့နယ်|လယ်ဝေး]] နှင့် [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်|တပ်ကုန်း]] မြို့နယ်များသည် ယခင်က [[ရမည်းသင်းခရိုင်]]၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသများ ဖြစ်ကြသည်။ [[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်|ဥတ္တရသီရိ]]၊ [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်|ဒက္ခိဏသီရိ]]၊ [[ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်|ပုဗ္ဗသီရိ]]၊ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်|ဇမ္ဗူသီရိ]]၊ နှင့် [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်|ဇေယျာသီရိ]] တို့သည် မြို့နယ်အသစ်များ ဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာ၂၀၀၉ တွင် အားလုံးသော ဝန်ကြီးဌာနရုံးများသည် အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေရာချထားပြီးဖြစ်သည်။ {| |- ! မြို့စစ်စစ်(ရပ်ကွက်များ) !! ယခင်ရှိပြီသားမြို့နယ်များ !! ဆင်ခြေဖုံးအသစ်များ |- | ဇေယျသိဒ္ဓိ(ဇေယျသိဒ္ဓိ ပါဌိမှ) || || ဥတ္တရသီရိ ([[ပါဠိ]]စကားလုံး - ဥတ္တရသိရီ, 'မြောက်အရပ် ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) |- | ပညာသိဒ္ဓိ(ပညာသိဒ္ဓိ ပါဌိမှ ) || ပျဉ်းမနား || ဒက္ခိဏသီရိ (ပါဠိစကားလုံး - ဒက္ခိဏသိရီ, 'တောင်အရပ် ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) |- | ဘောဂသိဒ္ဓိ(ဘောဂသိဒ္ဓိ ပါဌိမှ) || လယ်ဝေး || ပုဗ္ဗသီရိ (ပါဠိစကားလုံး - ပုဗ္ဗသိရီ, 'အရှေ့အရပ် ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) |- | မင်္ဂလာသိဒ္ဓိ( မင်္ဂလာသိဒ္ဓိ ပါဌိမှ) || တပ်ကုန်း || ဇမ္ဗူသီရိ (ပါဠိစကားလုံး - ဇမ္ဗူသိရီ, 'သပြေပင် ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) ဇေယျာသီရိ (ပါဠိစကားလုံး - ဇေယသိရီ, 'အောင်မြင်ခြင်း ကျက်သရေမင်္ဂလာ' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ။) |} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === * အမှတ် ၁ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ *အမှတ် ၂ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၃ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၄ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၅ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၆ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၇ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၈ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၉ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၀ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၁ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၂ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၃ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ *အမှတ် ၁၄ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၅ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၆ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၇ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း *အမှတ် ၁၈ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[မွေးမြူရေးဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်(ရေဆင်း)]] * [[ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်]] * [[ရေဆင်းသစ်တောတက္ကသိုလ်]] == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး == ပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်သည့်လုပ်ငန်းများသည် အနီးအနားတစ်ဝိုက်အတွက် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ အရှည်ကီလိုမီတာ ၃၂၃.၂ ရှိသော တစ်ဖက်နှစ်လမ်းသွား ရန်ကုန်နေပြည်တော်အမြန်လမ်းမကြီးသည် နေပြည်တော်ကို ရန်ကုန်နင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ပေးထားပြီး၊ ၅၆၃ ကီလိုမီတာရှည်လျားသည့် ရန်ကုန် -နေပြည်တော် - မန္တလေး လမ်းမကြီး၏အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ရိပ်သာလမ်းမကြီး ၂၀ ရှိပြီး၊ မြို့ထဲမှလမ်းများကဲ့သို့ ကြီးမားပြီးရှင်းလင်းနေသည်။ === ရထားလမ်း === နေပြည်တော်အတွက် ပျဉ်းမနားဘူတာ လယ်ဝေးဘူတာနှင့် နေပြည်တော်ဘူတာကြီးတို့ ရှိသည်။ ပျဉ်းမနားဘူတာသည် ရန်ကုန် - မန္တလေးရထားလမ်းပေါ်တွင် ရှိပြီး လယ်ဝေးဘူတာသည် ပျဉ်းမနားနှင့် ကျောက်ပန်းတောင်း လမ်းပေါ်တွင်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မှ ပျဉ်းမနားသို့ ရထားဖြင့် ၆ နာရီကြာသွားရသည်။ မြို့တော်အသစ်တည်ဆောက်စဉ်က ရထားပို့ဆောင်ရေး ပြည့်စုံလာစေရန် ပျဉ်းမနား၏နောက် တစ်ဘူတာရွာတော်ဘူတာတွင် နေပြည်တော်ဘူတာစီမံကိန်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့၍ ယခုအခါ နေပြည်တော်ဘူတာကြီးအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ === လေကြောင်း === [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နေပြည်တော်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (ယခင်အမည် အေလာလေဆိပ်) သည် နေပြည်တော်မြို့မှ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာအကွာ အေလာနှင့်လယ်ဝေးမြို့ တို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ပြည်တွင်းလေကြောင်း လိုင်းများဖြစ်ကြသည့် မြန်မာ့လေကြောင်း နှင့် ရန်ကုန်လေကြောင်း တို့သည် ရန်ကုန် နှင့် နိုင်ငံအနှံ့ရှိ အခြားသောမြို့များသို့ ပုံမှန်ပြေးဆွဲရန်အတွက် ဤလေဆိပ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလ မှစတင်၍ အဓိကဆောက်လုပ်ရေးများကို တည်ဆောက်ဆဲဖြစ်ပြီး၊ တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၃.၅ သန်း ဝင်ထွက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ === ဘတ်စ်ကား နှင့် ကားများ === အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများသည် နံနက်ပိုင်း နှင့် ညနေပိုင်းတို့တွင် ၎င်းတို့၏သက်ဆိုင်ရာရုံးများသို့ လွန်းပျံဘတ်စ်ကားများ ပြေးဆွဲပေးသည်။ မြို့တွင် ဗဟိုဘတ်စ်ကားရပ်နားကွင်း နှင့် MEC ပိုင်သည့် အငှားယာဉ်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ရှိသည်။ == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * နေပြည်တော် ခုတင်(၁၀၀၀)ဆံ့ အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး *နေပြည်တော် မျက်စိ နား နှာခေါင်း လည်ချောင်း အထူးကု ဆေးရုံကြီး * နေပြည်တော် အမျိုးသမီး ဆေးရုံ * နေပြည်တော် အရိုး ဆေးရုံ * နေပြည်တော် တိုင်းရင်းဆေး ဆေးရုံ * ပျဉ်းမနား အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံ * တပ်ကုန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံ *လယ်ဝေး အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံ == အားကစား == [[File:Naypyitaw Hospital.jpg|right|thumb|နေပြည်တော်အထွေထွေဆေးရုံ]] ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားကွင်း၊ ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိမိုးလုံလေလုံအားကစားကွင်း နှင့် ဇေယျာသီရိအားကစားကွင်း တို့သည် မြန်မာအသင်း၏ နိုင်ငံတကာ ပွဲများအတွက် နေပြည်တော်၌ တည်ရှိသည်။ [[နေပြည်တော် ဘောလုံးအသင်း|နေပြည်တော် ဘောလုံး အသင်း]] သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ကိုယ်စားပြု အသင်း ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်]] (Myanmar National League) ခေါ် ပရိုစနစ်ဖြင့် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတို့တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ == ဆက်သွယ်ရေးများ == ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစတင်ပြီး စီဒီအမ်အေ ကြိုးမဲ့ဖုန်း တစ်မြို့လုံးတွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။ အစိုးရတိုက်ခန်းများတွင် နေထိုင်သည့် ဝန်ထမ်းများအား ကိုယ်ပိုင်ဖုန်းလိုင်း တပ်ဆင်ခွင့် မရှိပါ။ အများသုံးဖုန်းကိုသာ သုံးစွဲရမည်။ နေပြည်တော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်ရက် ၂၄ နာရီပတ်လုံး လျှပ်စစ်မီးရရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော နေရာဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery caption="[https://drive.google.com/file/d/1pvOieigDe5B43rrnzeQQa0t4TPbYg6xw/view?usp=drivesdk သုခတော်ဝင်]"> ဖိုင်:Ministry Zone, Naypyitaw, Myanmar (Burma) - panoramio (1).jpg|[[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]] ဖိုင်:Myanmar-Lower-House-Parliament.jpg|ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် (အတွင်း) ဖိုင်:The Prime Minister, Shri Narendra Modi meeting the President of Myanmar, Mr. U. Htin Kyaw, at Presidential Palace, in Nay Pyi Taw, Myanmar on September 05, 2017 (2).jpg|[[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|နိုင်ငံတော်သမ္မတအိမ်တော်]] ဖိုင်:The Prime Minister, Shri Narendra Modi inspecting the guard of honour, at the Ceremonial Reception, in Nay Pyi Taw, Myanmar on September 05, 2017. The President of Myanmar, Mr. U. Htin Kyaw is also seen (2).jpg|နိုင်ငံတော်အခမ်းအနားတစ်ခု ကျင်းပစဉ် ဖိုင်:Buddha Gaya Naypyitaw 001.jpg|သတ္တသတ္တာဟ မဟာဗောဓိစေတီတော် ဖိုင်:Naypyidaw Zoo Planetarium.JPG|[[နက္ခတ်တာရာပြခန်း (နေပြည်တော်)]] ဖိုင်:Seagame.jpg|[[၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ]] ကျင်းပစဉ် ဖိုင်:Zayyarthiri Stadium.JPG|[[ဇေယျာသီရိ အားကစားကွင်း|ဇေယျာသီရိအားကစားကွင်း]] ဖိုင်:Safari Park Naypyitaw 001.jpg|[[ဆာဖာရီဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)]] ဖိုင်:Naypyidaw -- Zoo.JPG|[[တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)]] ဖိုင်:Naypyidaw -- Myoma Market.JPG|မြို့မဈေး ဖိုင်:Secretary Clinton with Burmese Parliament Members (6464635559).jpg|ပြည်သူ့လွှတ်တော်သို့ [[ဟီလာရီ ကလင်တန်]] လာရောက်လည်ပတ်စဉ် </gallery> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commons category|Napyidaw}} * [http://svaradarajan.blogspot.com/2007/01/naypyitaw-photo-album.html Nay Pyi Daw - A photo album] * [http://willthedutch.blogspot.com/2007/06/inside-naypyidaw.html Inside Napyidaw] {{နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} {{ဒေသအလိုက် အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:နေပြည်တော်]] thdcvz504ye2clbu35kl2akpxt3pqif 0 3600 1051888 1051600 2026-09-08T12:15:16Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများ */ 1051888 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}} {{pp-move-indef}} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}} သို့မဟုတ် ''Burmans''၊ {{IPAc-en|b|ə|ˈ|m|ɑː|r}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည်။ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်နွှယ်မှုများအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီး]]၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] လူမျိုးအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၆၈.၇၈% (အကြမ်းဖျင်း ၃၆ သန်းခန့်မျှ) ရှိကြပြီး၊ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို ပြည်ထောင်စု၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{cite book |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း |year=2008 |chapter=အခန်း (၁၅) အထွေထွေပြဋ္ဌာန်းချက်များ |pages=စာ-၁၇၁ |quote=ပုဒ်မ ၄၅၀။ မြန်မာဘာသာစကားသည် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။}}</ref> <ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Burmese family portrait.JPG | image_caption = အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း ၂၀ ရာစုအလှည့်တွင် ဗမာမိသားစုပုံ | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} သမိုင်းဦးကာလက တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး အေဒီ ၉ ရာစုခန့်တွင် [[ပုဂံ]] မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]၊ [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]] နှင့် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]] စသည့် ထင်ရှားသော အင်ပါယာကြီးများကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဗမာတို့၏ စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာစက်သည် မြန်မာ့ပထဝီဝင် နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ အခြားသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများအပေါ်တွင်သာမက အိမ်နီးချင်း အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများအထိပါ ခေတ်အဆက်ဆက် ကျယ်ပြန့်စွာ ဩဇာညောင်းခဲ့သည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref><ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ဗမာလူမျိုး အများစုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု|နတ်ကိုးကွယ်မှု]] နှင့်လည်း ဒွန်တွဲလျက်ရှိသည်။ ဗမာတို့၏ ဗိသုကာအတတ်၊ စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ အခြားသော လူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုအပေါ်တွင်လည်း သိသာထင်ရှားစွာ ရောယှက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref name="HtinAung1967">Htin Aung, Maung (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ထို့အပြင် သနပ်ခါး လိမ်းခြယ်ခြင်းကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် ကိုယ်ပိုင် လူမှုထုံးတမ်းစဉ်လာများ နှင့် ရိုးရာပွဲတော်များ (ဥပမာ - [[သင်္ကြန်|မဟာသင်္ကြန်ပွဲတော်]]၊ [[သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်]]) သည် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ယနေ့တိုင် အရှိန်အဝါကြီးမားစွာ တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Spiro1982">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref><ref name="CulturalBurma">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၉)၊ "ဗမာလူမျိုးနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"။</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == ဗမာလူမျိုးများ၏ အမည်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဘာသာဗေဒ၊ ပထဝီဝင်နှင့် အိမ်နီးချင်း ယဉ်ကျေးမှုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုတို့အပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခဲ့ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများသည် မိမိတို့ကိုယ်မိမိ မှာ "ဗမာ" သို့မဟုတ် "မြန်မာ" ဟုခေါ်ဝေါ်ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိပြီး၊ ရှေးဟောင်း မွန်ကျောက်စာများတွင် "မရ်မာ" ဟုလည်းကောင်း၊ ပုဂံခေတ် မြန်မာကျောက်စာများတွင် "မြမ္မာ" ဟုလည်းကောင်း ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, p. 78.</ref> သမိုင်းဦးကာလနှင့် မူလအသုံးအနှုန်းအရ "ဗမာ" နှင့် "မြန်မာ" နှစ်ခုစလုံးသည် ယခုခေတ် ဗမာလူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုတည်းကိုသာ ရည်ညွှန်းခဲ့သော စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသော်လည်း အသံထွက်နှင့် အသုံးအနှုန်း ရောထွေးမှုများ သမိုင်းတစ်လျှောက် ရှိခဲ့သည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U (2001). ''The Making of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 85–88.</ref> "မြန်မာ" ဟူသော စကားလုံးကို သမိုင်းတွင် အစောဆုံး ကျောက်စာ အထောက်အထားအဖြစ် ၁၂ ရာစု [[ပုဂံခေတ်]] ကျောက်စာများ (ဥပမာ- ခရစ်နှစ် ၁၁၉၀ ပြည့်နှစ်ထိုး ရှင်ဒိသာပါမောက်ကျောက်စာ) တွင် "မြမ္မာ" ဟု စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma-Early Pagan''. J.J. Augustin, pp. 98–102.</ref> ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ် ရင်းမြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ အဓိက ယူဆချက်များ ရှိကြရာ ရာဇဝင်ဆိုင်ရာ ယူဆချက်အရ ရှေးမြန်မာ ရာဇဝင်ဆရာများနှင့် ပါဠိစာပေပညာရှင်များက ကမ္ဘာဦး "ဗြဟ္မာ" လူသားများဟူသော ပုဒ်မှ ရွေ့လျောကာ "ဗြမ္မာ"၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "မြမ္မာ" နှင့် "မြန်မာ" ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ စာ ၃၅–၄၀။</ref> တစ်ဖက်တွင်လည်း ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာဟူသည် လျင်မြန်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မြန်" နှင့် သန်မာခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မာ" တို့ ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ပိုင် စကားလုံး ဖြစ်သည်ဟု လည်းကောင်း၊ ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာ အုပ်စု၏ ဒေသန္တရ နာမဝေါဟာရများမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု လည်းကောင်း သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ။</ref><ref name="ThanTun">Than Tun (1964). ''Studies in Burmese History, Volume 1''. Maha Dagon Publishing, pp. 52–60.</ref> "ဗမာ" ဆိုသည်မှာ "မြန်မာ" ဟူသော စကားလုံးကို နှုတ်ကပတ်ပြောဆိုရာ၌ အသံလွယ်ကူအောင် ရွေ့လျောခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည့် စကားပြော အသုံးအနှုန်း မျှသာ ဖြစ်သည်။<ref name="Wheatley">Wheatley, Julian K. (1980). "Burmese as a Western Tibeto-Burman Language". ''Linguistics of the Tibeto-Burman Area'', 5, pp. 41–47.</ref> မြန်မာစကားတွင် အက္ခရာ "မြ" (Mr-) သံသည် ကာလကြာသောအခါ အသံပေါ့ပါးသွားပြီး "ဗ" (B-) သံသို့ ပြောင်းလဲသွားလေ့ ရှိသဖြင့် စာပေနှင့် တရားဝင် ရေးသားမှုတွင် "မြန်မာ" /mjəmà/ ဟု သုံး၍ အရပ်သုံးနှင့် ရိုးရာဓလေ့အရ ပြောဆိုမှုတွင် "ဗမာ" /bəmà/ ဟု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). "Nasals and Nasalization in Burmese". ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 9, Pacific Linguistics, pp. 1–12.</ref> ပြင်ပအသိုင်းအဝိုင်းက ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အမည်များ တွင် အိမ်နီးချင်း တရုတ် မှတ်တမ်းများ၌ ပုဂံခေတ် ဗမာတို့ကို "မြန်" (緬) သို့မဟုတ် "မြန်ရှန်း" (緬中) ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြပြီး၊ ယနေ့ထက်ထိ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ သို့မဟုတ် ဗမာလူမျိုးကို "မြန်တျန်" (緬甸 - 缅甸) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="Sun2000">Sun, Laichen (2000). ''Ming-Epitome of the Central Kingdom's Interaction with Mainland Southeast Asia''. Southeast Asia Program, Cornell University.</ref> တိုင် နွယ်ဖွား လူမျိုးများအနက် ရှမ်းလူမျိုးများက ဗမာများကို "မန်း" သို့မဟုတ် "မန်" (Man / Màn) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း၊ထိုင်းတို့ကမူ "ဗမာ" ဟူသော စကားပြော အသံထွက်ကို အခြေခံ၍ "ဖမား" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="Egerod1957">Egerod, Søren (1957). "The Southern Min Dialects". ''T'oung Pao'', 45(1/3), pp. 220–225.</ref> အနောက်နိုင်ငံသားများနှင့် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ မှတ်တမ်းများတွင် "ဗမာ" ဟူသော စကားပြော အသံထွက်ကို အခြေခံ၍ အနီးစပ်ဆုံး အက္ခရာဖလှယ်ကာ "Burma" သို့မဟုတ် "Burmese" ဟု သမိုင်းတစ်လျှောက် ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ် စာရေးသားမှုများတွင် "Burmese" ဟူသော ဝေါဟာရကို နိုင်ငံသား အားလုံး သို့မဟုတ် ဘာသာစကားအတွက် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိပြီး၊ "ဗမာ" တိုင်းရင်းသား လူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုတည်းကိုသာ သီးခြား ခွဲခြားညွှန်းဆိုလိုသည့်အခါ "Burman" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။<ref name="Silverstein">Silverstein, Josef (1977). ''Burma: Military Rule and the Politics of National Development''. Ayer Company Publishers, pp. 12–18.</ref> ထို့ပြင် သမိုင်းဝင် အနောက်တိုင်း မှတ်တမ်းဟောင်းများနှင့် မြောက်ဘက် အင်ဒို-အာရိယန် အသုံးအနှုန်းများတွင် "Brama"၊ "Barma"၊ "Birma" နှင့် "Brammas" စသည့် အသွင်ကွဲ စာလုံးပေါင်းများဖြင့်လည်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Yule1903">Yule, Henry & Burnell, A.C. (1903). ''Hobson-Jobson: A Glossary of Colloquial Anglo-Indian Words and Phrases''. John Murray, p. 131.</ref> ရောမအက္ခရာသုံး လက်တင်အခြေပြု ဘာသာစကားများ (ဥပမာ- စပိန်၊ အီတလီ၊ ပေါ်တူဂီနှင့် ပြင်သစ် စသည့် ရိုမန့်စ်ဘာသာစကားများ) တွင်မူ "ဗမာ" ဟူသော ဝေါဟာရကို Latinization ပြုလုပ်ရာမှ ဆင်းသက်လာသည့် "ဘိရ်မာနီယာ" (Birmania / Birmanie) သို့မဟုတ် လူမျိုးကို ရည်ညွှန်းသည့် "ဘိရ်မာနို" (Birmano / Birman) ဟူသော အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name="Yule1903" /> ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ကာလများတွင် "မြန်မာ" နှင့် "ဗမာ" ကို ဒွန်တွဲသုံးစွဲခဲ့ကြ၍ လူမျိုးစုအမည်နှင့် နိုင်ငံအမည်အကြား ရှုပ်ထွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Silverstein">Silverstein, Josef (1977). ''Burma: Military Rule and the Politics of National Development''. Ayer Company Publishers, pp. 12–18.</ref> ထိုရှုပ်ထွေးမှုကို ရှင်းလင်းရန် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ဥပဒေအမှတ် (၁၅/၈၉) "အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဝေါ်စိုက်ထူခြင်း ဥပဒေ" ကို ပြဋ္ဌာန်း၍ တရားဝင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Dittmer">Dittmer, Lowell (2010). ''Burma Or Myanmar?: The Struggle for National Identity''. World Scientific, pp. 2–5.</ref> ထိုဥပဒေအရ "မြန်မာ" (Myanmar) ဟူသော အမည်အား တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးစလုံးနှင့် နိုင်ငံသား အားလုံးကို ခြုံငုံလွှမ်းခြုံသည့် တရားဝင် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားဆိုင်ရာ အမည်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "Burma" အစား "Myanmar" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ "ဗမာ" (Bamar/Burman) ကိုမူ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများအနက် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုတည်းကိုသာ ရည်ညွှန်းရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒနှင့် နိုင်ငံရေးအရ "ဗမာ" သည် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုကိုသာ ဆိုလိုပြီး "မြန်မာ" သည် နိုင်ငံတော်နှင့် တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံသားအားလုံးကို လွှမ်းခြုံခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားမှတ်သားနိုင်သည်။<ref name="Dittmer" /> == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == ဗမာလူမျိုးများ သည် တရုတ်-တိဗက် [[ဘာသာစကား မိသားစု|ဘာသာစကားမိသားစု]]တွင်ပါဝင်ပြီး ဒုတိယလူဦးရေ အများဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်း က ဗမာတို့သည် မနုဿဗေဒအရ [[မွန်ဂိုလွိုက်]] (Mongoloid) မျိုးနွယ်ကြီးတွင် ပါဝင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964">Than Tun (1964). ''Studies in Burmese History, Volume 1''. Maha Dagon Publishing.</ref> [[File:Yellowrivermap.jpg|thumb|250px|တိဗက်-တရုတ်နွယ်တို့ မူလစတင်ရာ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ် (Yellow River) ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Zhang2019">Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China". ''Nature'', 569, 112–115.</ref> နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးများ ကွဲထွက်သွားခဲ့ရာ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသော အုပ်စုသည် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားသော အုပ်စုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg|thumb|250px|တိဗက်-ဗမာနွယ်တို့ ဖြတ်သန်းခဲ့သော ချင်းဟိုင်ကုန်းပြင်မြင့်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဓိက အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ရှေးဦးအုပ်စု (ပျူလူမျိုးများ)သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ (BC) ကာလများကတည်းက ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြရာ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] ကို ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး နှောင်းပိုင်းအုပ်စု (ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများ)သည် အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန်ဒေသရှိ [[နန်ကျောက်]] နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]] ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဗမာတို့သည် ဒေသခံ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Luce1985" /> မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့ကြပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အဓိက ပြည်ထောင်စု အင်ပါယာကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း သမိုင်းဦးကာလကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊မျိုးရိုးဗီဇနှင့် မြောက်ဘက်မှ စုန်ဆင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာ တို့ ပေါင်းစည်း စိမ့်ဝင်ရာမှ ပေါ်ထွန်းလာသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ ဂျီ အိတ်ခ်ျ လူစ့် (G.H. Luce) နှင့် ဗစ်တာ လီဘာမန်း (Victor B. Lieberman) တို့က မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများကို အခြေခံ၍ တင်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830'', Vol. 1. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press, pp. 1–10.</ref><ref>Than Tun, Dr. (1988). ''Essays on the History and Buddhism of Burma''. Chalermnit, Bangkok, pp. 15–22.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုအစပိုင်း (၈၃၂ AD ခန့်) တွင် ယူနန်ဒေသမှ [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] (အထူးသဖြင့် [[ဟန်လင်း]]) အားနည်းပျက်စီးသွားချိန်၌ ရှေ့ပြေးဗမာနွယ်အုပ်စုများ (Proto-Burmish) သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်းသို့ စတင်စိမ့်ဝင် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Manshu">Fan, C. (c. 863). ''Manshu (Book of the Southern Barbarians)'', translated by Luce, G.H., Cornell University, 1961.</ref><ref name="Coedes1968">Coedès, G. (1968). ''The Indianized States of Southeast Asia''. Australian National University Press.</ref>အဆိုပါ လူမျိုးစု ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သွေးနှောပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ရပ်ကို ဦးတည်စေခဲ့သည်။<ref name="Kutanan2019">Kutanan, W., et al. (2019). "Paternal and maternal lineages reveal the origins and genetic structure of the Bamar and other ethnic groups in Myanmar". ''Scientific Reports'', 9(1), 13180. DOI:10.1038/s41598-019-49522-8</ref> ရှေ့ပြေးဗမာတို့သည် စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဦးဆောင်သူဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ဒေသခံ ပျူတို့ထံမှ ဆည်မြောင်း စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာ၊[[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကိုးကွယ်မှုအခြေခံများ၊ပျူအက္ခရာကို အခြေခံထားသော ရှေးဟောင်း ဗမာစာပေနှင့် ဗိသုကာပညာရပ်များကို ဆက်ခံရယူကာ "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 25–40.</ref> === ပုဂံခေတ် - ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၀၄၄ – ၁၂၈၇) === အေဒီ ၈၄၉ တွင် ပုဂံမြို့ရိုးကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ အေဒီ ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာမင်း]] နန်းတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာစာပေ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် ဗိသုကာအတတ်ပညာများ အထိရောက်ဆုံး ထွန်းကားခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၂၈၇ တွင် [[မွန်ဂို-တရုတ်]] တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် ပဒေသရာဇ် အာဏာပြိုင်ဆိုင်မှုများကြောင့် ပုဂံအင်ပါယာ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. Frank Cass & Co. Ltd., pp. 65–75.</ref> === ပင်းယ၊ စစ်ကိုင်း၊ အင်းဝနှင့် တောင်ငူခေတ် (အေဒီ ၁၂၈၇ – ၁၇၅၂) === ပုဂံပြိုကွဲပြီးနောက် ရှမ်း-ဗမာ သွေးနှောမင်းဆက်များ စိမ့်ဝင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း အင်းဝနှင့် တောင်ငူခေတ် များတွင် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှုအား ပြန်လည် စုစည်းခဲ့သည်။အင်းဝခေတ် (၁၃၆၄ – ၁၅၅၅)သည် ဗမာစာပေ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာများ အလွန်ထွန်းကားခဲ့ပြီး [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ နှစ်လေးဆယ်စစ်]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press, pp. 83–95.</ref>တောင်ငူခေတ် - ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၅၃၁ – ၁၇၅၂)တွင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီးတို့က တောင်ငူမှစတင်ကာ ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာတစ်ခုအဖြစ် နယ်ပယ် ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Shorto, H. L. (1967). "The 37 Nats". ''Bulletin of the SOAS'', Vol. 30, No. 1, pp. 125–129.</ref> === ကုန်းဘောင်ခေတ် - တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၇၅၂ – ၁၈၈၅) === [[အလောင်းမင်းတရား]] (ဦးအောင်ဇေယျ) သည် ရွှေဘိုမှစ၍ တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်တွင် ယိုးဒယား၊ မဏိပူရတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ကာ တရုတ်-ချင်မင်းဆက်၏ ကျူးကျော်မှု စစ်ပွဲ (၄) ကြိမ်ကိုလည်း အောင်မြင်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Myint-U, Thant. (2001). ''The Making of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 15–40.</ref> သို့သော် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ|စစ်ပွဲ (၃) ကြိမ်]] အပြီး ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။<ref>Charney, Michael W. (2009). ''A History of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 7–22.</ref> === ကိုလိုနီခေတ်၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ခေတ်သစ် ကာလ (၁၈၈၅ – ပစ္စုပ္ပန်) === နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ဗမာအမျိုးသားများနှင့် ရဟန်းကျောင်းသားများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြပြီး၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (BIA) နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]] (၁၉၄၇) ကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် စစ်အာဏာသိမ်းမှုများ၊ ပြည်တွင်းစစ်များနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ယနေ့ထက်တိုင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မ လူမျိုးစုအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။<ref>Taylor, Robert H. (2009). ''The State in Myanmar''. NUS Press, pp. 280–320.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများ == ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ နှင့် ပတ်သက်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သုတေသီများနှင့် မြန်မာ သုတေသီများ ပူးပေါင်း၍ မိခင်မှဆင်းသက်သော မိုတိုကွန်ဒရီးယား (mtDNA)၊ ဖခင်မှဆင်းသက်သော Y-chromosomes (Y-DNA) နှင့် မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ အချိုးတူ ဆင်းသက်သော ခရိုမိုဆုန်းစုံ (Autosomal DNA) များကို လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Summerer2014">Summerer, M., et al. (2014-01-29). "Large-scale mitochondrial DNA analysis in Southeast Asia reveals evolutionary effects of cultural isolation in the Dispersal of Sino-Tibetan populations". ''BMC Evolutionary Biology'', 14(1), 17. DOI:10.1186/1471-2148-14-17</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သော မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာချက်များအရ ဗမာလူမျိုး အမျိုးသားများ၏ ဖခင်ဘက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်သော Y-DNA (Y-Chromosomal DNA) အစုအဝေးတွင်<ref name="Kutanan2019" />[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] လူမျိုးများ၌ အဓိကတွေ့ရသည့် Y-DNA Haplogroup O-M122 (O3) မျိုးရိုးဗီဇသည် အများဆုံး (၄၀% မှ ၅၀% ခန့်) ပါဝင်နေပြီး၊ ဤသည်မှာ [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ သမိုင်းဝင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် မူလဘိုးဘေးများ၏ ဖခင်ဘက်ဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇ အရင်းအမြစ်ကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Kutanan2019" /> ဒုတိယ အများဆုံးအဖြစ် Haplogroup O1b1a1a (O-M95) ကို (၂၀% မှ ၃၀% ခန့်) တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အစောပိုင်းကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] (ဥပမာ - [[မွန်လူမျိုး]]) မျိုးနွယ်စုဝင်များနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဖခင်ဘက်ဆိုင်ရာ ဗီဇစိမ့်ဝင် ရောနှောခဲ့သည့် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="Mcardle2019">McArdle, A., et al. (2019-05-15). "Genome-wide insights into the population history of Myanmar". ''European Journal of Human Genetics'', 27(9), 1398-1409. DOI:10.1038/s41431-019-0428-2</ref> အလားတူပင် တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် အာရှအရှေ့မြောက်ပိုင်း ရှေးဟောင်းနွယ်များထံတွင် အတွေ့များသည့် Y-DNA Haplogroup D (အထူးသဖြင့် Haplogroup D1a-M174) ကိုလည်း ဗမာလူမျိုးများ၏ Y-DNA တွင် အရေးပါသော ရာခိုင်နှုန်း (၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်) အဖြစ် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ မစိမ့်ဝင်မီ တိဗက်-ဗမာ မူလဘိုးဘေးကြီးများနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်းပြသသည့် ရှေးဟောင်း ဖခင်ဘက် ဗီဇသင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Summerer2014">Summerer, M., et al. (2014). "Large-scale mitochondrial DNA analysis in Southeast Asia". ''BMC Evolutionary Biology''.</ref><ref name="Kutanan2019" /> ထို့ပြင် [[တိုင်လူမျိုးများ]](Kra-Dai related) နှင့် ဆက်နွှယ်သော Y-DNA Haplogroup O1a (O-M119) ကို ၅% အောက် ပမာဏအနည်းငယ် တွေ့ရှိရသလို၊ မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂို]] ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် လူမျိုးများတွင် အတွေ့များသော Y-DNA Haplogroup C-M217 ကိုလည်း ၁% မှ ၃% ဝန်းကျင် ပမာဏအနည်းငယ် တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /><ref name="Li2015" /> သုတေသီများက ဤ Y-DNA Haplogroup C ပါဝင်မှုကို [[ပုဂံခေတ်]] အနှောင်းပိုင်း [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုတို့၏ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဖြစ်စဉ်များ]]၊ မွန်ဂို-ယွမ် မင်းဆက်တပ်များ၏ အရှေ့တောင်အာရှသို့ စစ်ချီမှုများနှင့် အာလ်တေးယစ်နွယ် စစ်သည်များ ရောနှောစိမ့်ဝင်ခဲ့မှုဆိုင်ရာ ဖခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ အထောက်အထားအဖြစ် သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="Li2015" /> ထို့ပြင် အိန္ဒိယတိုက်ငယ် ပင်မနွယ်ဝင် Y-DNA Haplogroups များဖြစ်ကြသော Haplogroup H (H-M69)၊ Haplogroup R1a (R-M17)၊ Haplogroup J2 နှင့် Haplogroup R2 တို့ကိုလည်း ဗမာလူမျိုး အမျိုးသားများ၏ ၅% မှ ၁၀% ခန့်တွင် ရောနှောတွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /> ဤသည်မှာ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း နယ်စပ် ထိစပ်မှုများ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယခင်မင်းဆက်များလက်ထက် နန်းတွင်း ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည့် ပုဏ္ဏား/ဗြာဟ္မဏများ၊ ကသည်း မြင်းသည်တော် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ သမိုင်းဝင် အနောက်ဘက် ကုန်သည်များနှင့် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း ဗမာလူမျိုးစုအတွင်း စိမ့်ဝင် ပေါင်းစည်းခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရောနှောမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="Li2015">Li, Y. C., et al. (2015-05-19). "Genetic landscape of ethnic populations in Myanmar". ''PLOS ONE'', 10(5), e0127084. DOI:10.1371/journal.pone.0127084</ref><ref name="Kutanan2019" /> ၂၀၁၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်များတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော မိခင်နွယ် မိုတိုကွန်ဒရီးယား DNA (mtDNA) လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် မျိုးရိုးဗီဇ ကွဲပြားစုံလင်မှု သည် ဖခင်နွယ် ထက် ပိုမိုမြင့်မားနေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် DNA တွင် အရှေ့အာရှ တိဗက်-ဗမာနွယ်များနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသော Haplogroup M (M7, M8, M9)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနွယ် မိခင်များထံမှ စိမ့်ဝင်လာသည့် Haplogroup F (F1a, F2)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် ကျွန်းစုနွယ်များတွင် တွေ့ရသည့် Haplogroup B (B4, B5) နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် မိခင်များထံမှ ဆင်းသက်လာသော Haplogroup D (D4, D5) တို့ အဓိက ပါဝင်ကြသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> မိခင်နွယ် DNA ကွဲပြားစုံလင်မှု မြင့်မားနေခြင်းသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘိုးဘေးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် မူလဒေသခံ မွန်-ခမာ အပါအဝင် အခြားသော မိခင်မျိုးရိုးများနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် မြင့်မားစွာ ပေါင်းစည်းခဲ့ကြကြောင်းကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Summerer2014" /> မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ ခရိုမိုဆုန်းများကို အချိုးတူ အမွေဆက်ခံသည့် Genome-wide Autosomal DNA လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ တည်ဆောက်ပုံသည် [[အရှေ့အာရှ]] နွယ်ဝင် (တရုတ်/တိဗက်) မျိုးရိုးဗီဇနှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နွယ်ဝင် (မွန်/ခမာ) မျိုးရိုးဗီဇတို့ အဓိက ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး တောင်အာရှ (အိန္ဒိယ) မျိုးရိုးဗီဇ အနည်းငယ် ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသည်။<ref name="Liu2021">Liu, D., et al. (2021-03-08). "Genomic insight into the population history of Bamar and other ethno-linguistic groups in Myanmar". ''Molecular Biology and Evolution'', 38(7), 2821-2834. DOI:10.1093/molbev/msab068</ref> အထက်မြန်မာပြည် (စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA တွင် တိဗက်-ဗမာ (အရှေ့အာရှ) ပင်မ DNA လွှမ်းမိုးမှု အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး Haplogroup O-M122 (O3)၊ Haplogroup D1 နှင့် D4/D5 တို့သည် ၇၀% မှ ၈၀% အထိ လွှမ်းမိုးပါဝင်နေသည်။<ref name="Li2015" /> အောက်မြန်မာပြည် (ရန်ကုန်၊ ဧရာဝတီ၊ ပဲခူး၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများတွင်မူ တိဗက်-ဗမာနွယ်အပြင် ရှေးဒေသခံ မွန်လူမျိုးများနှင့် ရောနှောခဲ့မှုကို ပြသသော Haplogroup O1b1a1 (O-M95) နှင့် မွန်-ခမာ မိခင်နွယ် Haplogroup F တို့၏ ပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည့်အပြင် တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းစုနွယ် (Austronesian) မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု ပမာဏသည် အညာဒေသထက် စိမ့်ဝင်မှု ပိုမိုစုံလင်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2018">Kutanan, W., et al. (2018). "Genetic affinity between Austroasiatic-speaking Mon and Tibeto-Burman populations in Myanmar". ''Annals of Human Genetics'', 82(4), 223-239.</ref> == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဖြစ်သည်။ ဗမာလူဦးရေ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်လူမှုဘဝ၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့များ၊ စာပေနှင့် အနုပညာတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခွဲခြား၍မရနိုင်လောက်အောင် နက်ရှိုင်းစွာ ဒွန်တွဲဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။<ref name="Census2014">The Republic of the Union of Myanmar Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population. (2016). ''The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Religion''. Census Report Volume 2-C. Nay Pyi Taw. pp. 11–15.</ref>သို့သော်လည်း မန္တရား၊ အင်းအိုင်၊ လက်ဖွဲ့နှင့် ဓာတ်ရိုက်ဓာတ်ဆင်များဖြင့် အနိစ္စတရားကို လွန်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ထွက်ရပ်ပေါက် ဝိဇ္ဇာယုံကြည်မှု သည်လည်း ဗမာတို့၏ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ထူးခြားသည့် ဒေသန္တရ လက္ခဏာတစ်ရပ်အဖြစ် အခိုင်အမာ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။<ref>Ferguson, John P., and E. Michael Mendelson, "A Masters Theory of Theravada Buddhism", ''Monks, Bishops and Deacons'', 1981.</ref> ထို့အပြင်ဗုဒ္ဓဘာသာ မထွန်းကားမီ သမိုင်းမတင်မီ ကာလကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုသည်လည်း ဗမာတို့၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝအတွင်း ယနေ့ထက်တိုင် ဆက်လက်၍ ဒွန်တွဲတည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Spiro, Melford E., ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes'', University of California Press, 1982.</ref> ဗမာလူမျိုးအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ၁၉ ရာစုတွင် အမေရိကန် နှစ်ခြင်း သာသနာပြုဆရာကြီး [[ယုဒသန်|အက်ဒိုနိရမ် ဂျဒ်ဆန်]] (ဆရာယုဒသန် / Adoniram Judson) သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ မတိုင်မီနှင့် အပြီးတွင် ဗမာဘာသာစကားဖြင့် [[သမ္မာကျမ်းစာ]]ကို ပထမဆုံး ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကာ ဗမာလူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>Wayland, Francis, ''A Memoir of the Life and Labors of the Rev. Adoniram Judson'', Phillips, Sampson, and Co., 1853.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် နှစ်ခြင်း (Baptist)၊ [[ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်း|ရောမကက်သလစ်]] (Roman Catholic) နှင့် အန်ဂလီကန် (Anglican) အသင်းတော်များ၌ ပါဝင်သော ဗမာခရစ်ယာန်များသည် အဓိကအားဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးများအတွင်း အစဉ်အဆက် သက်ဝင်ယုံကြည်လျက် ရှိကြသည်။ === မြန်မာပြက္ခဒိန်စနစ် နှင့် နှစ်ကူး ပွဲတော် === ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပွဲတော်များသည် [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]] ၏ ရာသီစက်ဝန်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေနှင့် လ၏ သွားလာပုံကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်သော လနေပူးတွဲ ပြက္ခဒိန် စနစ် ဖြစ်ပြီး ရက်လိုများကို ညှိယူရန် ဝါထပ်နှစ် များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။<ref name="Chatterjee">Irwin, A. M. B. (1909). ''The Burmese and Arakanese Calendars''. Hanthawaddy Printing Works.</ref> မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်စနစ် ကို ထိုင်း ၊ လာအို၊ ဇင်းမယ် (လန်နာ) နှင့် တိုင်းလူး (စစ်ဆောင်ပန္နား) ဒေသများက နှစ်ပေါင်း ရာစုနှစ်များစွာ တရားဝင် ရာဇဝင်ပြက္ခဒိန်အဖြစ် လက်ခံသုံးစွဲခဲ့ကြသည်။<ref name="Eade">Eade, J.C. (1995). ''The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia''. E.J. Brill.</ref> [[သင်္ကြန်|သင်္ကြန်ပွဲတော်]]သည် မြန်မာနှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်ဖြစ်ပြီး တန်ခူးလ (မတ်-ဧပြီ) တွင် ကျင်းပသည်။ [[သိကြားမင်း]] လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို အကြောင်းပြု၍ အကုသိုလ် အညစ်အကြေးများကို ရေဆေးငါးပါး ပြုလုပ်သည့်အနေဖြင့် ရေပက်ကစားကြသည်။ အတက်နေ့နှင့် နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့တို့တွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်း၊ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ဇီဝိတဒါန ငါးလွှတ်/နွားလွှတ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref name="Spiro">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> === အစားအစာ ယဉ်ကျေးမှု === ဗမာလူမျိုးတို့၏ အဓိက အစားအစာမှာ [[ဆန်]] (ထမင်း) ဖြစ်ပြီး ဟင်းလျာများကို ချို၊ ချဉ်၊ ငန်၊ စပ် မျှတစွာ ချက်ပြုတ်စားသုံးကြသည်။[[ငါးပိ]] (ငါးပိရည်ကျိုနှင့် အတို့အမြှုပ်) သည် ဗမာထမင်းဝိုင်း၏ မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ဆီပြန်ဟင်းများအဖြစ် ကြက်သား၊ ဝက်သား၊ ငါး စသည်တို့ကို ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ ငရုတ်သီး၊ မဂ္ဂန်းစသဖြင့် အခြေခံကာ ချက်ပြုတ်ကြသည်။ ထို့အပြင် နံနံပင် ကို ဟင်းလျာအတော်များများတွင် အနံ့မွှေးစေရန်နှင့် အဆင်တန်ဆာအဖြစ် အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ဘဲဥ၊ ငှက်ပျောရိုး၊ ငါးတို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဗမာတို့၏ နိုင်ငံတော်အစားအစာ ဖြစ်သည်။<ref> name="Khayaing">Aye, MiMi. (2019). ''Mandalay: Recipes and Tales from Burma''. Bloomsbury Absolute.</ref> === သနပ်ခါး ဓလေ့ === [[သနပ်ခါး]] သည် ဗမာလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော သဘာဝ အလှကုန်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတဖြစ်သည်။ သနပ်ခါးပင်၏ အခေါက်ကို ကျောက်ပျဉ်တွင် ရေစက်ချကာ သွေး၍ မျက်နှာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် လိမ်းကျံကြသည်။ သနပ်ခါးသည် နေလောင်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ အေးမြစေခြင်း နှင့် အသားအရေ ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း စသည့် ဆေးဖက်ဝင် အစွမ်းများရှိသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးငယ်များသည် သနပ်ခါးကို ပါးနှစ်ဖက်တွင် ကွက်ကျား သို့မဟုတ် ဘိလပ်ကွက်၊ ကလေးများတွင် ပါးကွက်ကြား ပုံစံများ ရေးဆွဲ လိမ်းကျံသည့် ဓလေ့မှာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီ ခိုင်မာခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။<ref name="Thanaka">Muralidharan, S. (2016). "Thanaka: The Traditional Burmese Cosmetic". ''International Journal of Cultural Heritage'', 4(1), pp. 45–52.</ref> === အခြား လူမှုရေးနှင့် လူနေမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ဗမာမိသားစုများအတွက် သားယောက်ျားလေးများကို [[ရှင်ပြုပွဲ|ရှင်ပြုပေးခြင်း]] (သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းခြင်း) သည် ဘဝ၏ အရေးကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှင်လောင်းများကို မင်းညီမင်းသား ဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ပေး၍ မြင်း၊ ဆင် စသည်တို့ဖြင့် လှည့်လည်ကာ ရှင်လောင်းလှည့်ပွဲ ကျင်းပပြီးမှ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ထံ၌ သာမဏေအဖြစ် ခံယူစေသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ မင်္ဂလာပွဲများကို ဝါဆိုမှ သီတင်းကျွတ်အထိ ဝါတွင်းကာလများတွင် ကျင်းပလေ့မရှိဘဲ ဝါပကာလများတွင်သာ ကျင်းပကြသည်။ ကွယ်လွန်သူကို အမျှအတန်း ပေးဝေခြင်း၊ ၇ ရက်ပြည့်လျှင် ရက်လည်ဆွမ်းကျွေးပွဲ ကျင်းပ၍ တရားတော်များ နာယူခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာလူမျိုး တို့၏ ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပူပိုင်းဒေသ ရာသီဥတု၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဝင် နန်းတွင်း အစဉ်အလာများအပေါ် မူတည်၍ တီထွင်ဖန်တီးထားသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Ferrars, Max and Bertha, ''Burma'', Sampson Low, Marston and Company, 1900, pp. 60–65.</ref> ခေတ်သစ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ အမျိုးသား/အမျိုးသမီး ရိုးရာဝတ်စုံ၏ အခြေခံမှာ လုံချည် ဖြစ်သည်။ပုဆိုး သည် ဗမာအမျိုးသားများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်လုံချည် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အကွက်၊ အစင်း သို့မဟုတ် ရိုးရိုးခါးဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အခမ်းအနားများတွင် မန္တလေးချိတ် သို့မဟုတ် သပွတ်အကွက် ပုဆိုးများကို တိုက်ပုံအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်း တို့နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Burmese Textiles'', The White Orchid Press, 1988.</ref>ထဘီသည် ဗမာအမျိုးသမီးများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်ဖြစ်သည်။ အောက်နားတွင် အနားသတ် သို့မဟုတ် အနားစပါး ပါရှိလေ့ရှိပြီး၊ ရိုးရာ အချိတ်အဆင် များကို ပွဲလမ်းသဘောတူ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာအင်္ကျီမှာ ရင်ဖုံး သို့မဟုတ် ရင်စိ ရိုးရာအင်္ကျီ ဖြစ်သည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Handwoven Textiles of South-East Asia'', Oxford University Press, 1988.</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် နန်းတွင်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှု တွင်မူ အလျား ဧက ၁၅ မှ ၂၀ ခန့်ရှည်လျားသော တောင်ရှည်ပုဆိုးကို အမျိုးသားများ ခါးတွင် စည်းနှောင်၍ ပိုလျှံသော အစကို ပခုံးပေါ်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခါးတွင် ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>Scott, J. George, ''The Burman: His Life and Notions'', Macmillan and Co., 1882.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းအမျိုးသမီးများသည် အနောက်သို့ ရှည်လျားစွာ တင်းစွဲသွားသော ပတ်ထဘီနှင့် ရင်ဖုံး အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။လွန်းတစ်ရာ အချိတ်ကဲ့သို့ မန္တလေးနန်းတွင်း၌ ရက်လုပ်သော ရက်ကန်းစင် မျိုးစုံအချိတ် အဆင်များသည် မင်းစိုးရာဇာနှင့် ကုန်းဘောင်နန်းတွင်း အထက်တန်းလွှာတို့၏ သင်္ကေတ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Green, Alexandra, ''Burmese Visual Culture: Charisma and Sacred Fortune'', Hong Kong University Press, 2018.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် ရှေးဟောင်း နန်းတွင်းအဆင် တောင်ရှည်ပုဆိုးနှင့် လွန်းတရာအချိတ် တို့မှသည် ယနေ့ခေတ် လုံချည်၊ တိုက်ပုံနှင့် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ အဖြစ် ရိုးရှင်းသေသပ်စွာ ပြောင်းလဲလာခဲ့သော်လည်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ရက်ကန်းအတတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အနှစ်သာရကို မပျောက်ပျက်ဘဲ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားသည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ပင်ဖြစ်သည်။ == ဘာသာစကားနှင့်စာပေ == ဗမာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]] ကြီး၏ အောက်ရှိ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား]]ခွဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ထိုအထဲမှ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ အုပ်စု]]ဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley">Bradley, David. (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''. No. 14. pp. 1–72.</ref> ဗမာစကားသည် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အသံနိမ့်အမြင့် ဖြင့် ခွဲခြားသည့် နိမ့်မြင့်သံသုံးဘာသာစကား အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း (မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေး) နှင့် အောက်ပိုင်း (ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီ) တို့တွင် ပြောဆိုကြသော ဗမာစကားသည် စံပြဗမာစကား ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း အပြည့်အဝ ရှိသည်။ သို့သော် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကွဲပြားနေသော ဒေသများဖြစ်သည့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ ရခိုင်စကား၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ထားဝယ်စကားနှင့် မြိတ်စကားတို့သည် ဗမာစကား၏ ဒေသန္တရစကားခွဲများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ရှေးဟောင်းဗမာစကား၏ လေယူလေသိမ်းနှင့် အသံထွက်ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုမိုထိန်းသိမ်းထားကြသည်။<ref name="Bradley" /> [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိမှု]] === သမိုင်းကြောင်းနှင့် စာပေပေါ်ပေါက်လာပုံ === {{main|မြန်မာစာပေ}} ဗမာစကားသည် သမိုင်းဦးကာလ မြောက်ဘက်အရပ်မှ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာမှုနှင့်အတူ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ စာရေးသားမှုစနစ်အနေဖြင့် မူလက မိမိကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ မရှိသေးသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ဒေသခံ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]နှင့် [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]တို့ထံမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီအက္ခရာ|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]]နွယ်ဝင် ပလ္လဝ (Pallava) အက္ခရာကို အခြေခံကာ ကိုယ်ပိုင် [[မြန်မာအက္ခရာ|မြန်မာစာပေ]]ကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce" />သမိုင်းအရ အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် ဗမာစာအရေးအသား အထောက်အထားမှာ ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[မြစေတီကျောက်စာ]] (ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ) ဖြစ်သည်။<ref name="ThanTun" /> == ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေး အမှတ်အသား == [[မင်းသုဝဏ်]]၏ "ရွှေဥဒေါင်း" ကဗျာတွင် ဗမာလူမျိုးစု၏ ရိုးရာယုံကြည်မှုနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် သမိုင်းဝင် အမှတ်အသားများကို အောက်ပါအတိုင်း လှပကျစ်လျစ်စွာ ကောက်နုတ်ဖွဲ့ဆိုထားသည်။ <blockquote> "နေမင်းနွယ် ဆွေဘုရားရယ်တို့ ဝေတင့်တယ် အသရေခြားသည်ဟု ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင် နိမိတ်မြင်က မင်္ဂလာရှိ။" </blockquote> <blockquote> "မြန်မာနွယ် ကမ္ဘာဝယ် ထင်အလင်းသာပ ဆင်မြင်းဗိုလ်ပါရံလို့ မြကဒဏ် သီဟာစိုးစဉ်က ဒေါင်းအလံ စိုက်ကာထိုးကြတယ် ဖိုးထိုက်ပါဘိ။" </blockquote> ဤကဗျာအရ ဗမာမင်းများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နေမင်းအနွယ်စု (သူရိယဝံသ) ဟု ခံယူကာ ဒေါင်းရုပ်ကို မင်္ဂလာနိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ထို့ပြင် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် တရားဝင်အသုံးပြုခဲ့သည့် "ဒေါင်းဒင်္ဂါး" (ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင်) နှင့် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် စစ်အင်အားတောင့်တင်းခဲ့စဉ်က လွှင့်ထူခဲ့သည့် "ဒေါင်းအလံ" အကြောင်းတို့ကို ဖော်ပြလျက် ဒေါင်းသည် ဗမာနွယ်တို့၏ အမျိုးသားရေးမာန် ဖြစ်ကြောင်း သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:National flag of Third Burmese Empire (Konbaung Dynasty).svg|thumb|၂၅၀px|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် တရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းလွှင့်ထူခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်အလံ။ အဖြူရောင်နောက်ခံအလယ်တွင် ဗမာမင်းတို့၏ "သူရိယဝံသ" (နေမင်းအနွယ်) ဇာစ်မြစ်နှင့် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာကို ဖော်ညွှန်းသည့် ကန္နားစွင့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရစဉ်။]] ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအောက် ကျရောက်ခဲ့ရသော်လည်း ဒေါင်းရုပ်သည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ နှလုံးသားထဲမှ ပျောက်ပျက်မသွားခဲ့ပေ။ အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့် မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများသည် မိမိတို့၏ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသရန် ဒေါင်းရုပ်ကို ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[File:Flag of Burma (1939–1941, 1945–1948).svg|thumb|၂၅၀px|ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (၁၉၃၉–၁၉၄၁ နှင့် ၁၉၄၅–၁၉၄၈) ကာလအတွင်း တရားဝင်သုံးစွဲခဲ့သော ဗမာနိုင်ငံတော်အလံ။ ဗြိတိသျှအပြာရောင်အလံ (Blue Ensign) ၏ လက်ယာဘက်စွန်းစက်ဝိုင်းအတွင်း၌ ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေးပြယုဂ်ဖြစ်သော အမြီးဖြန့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထည့်သွင်းပုံဖော်ထားသည်။]] နန်းတွင်းသုံး အမြီးဖြန့်နေသည့် ငြိမ်းချမ်းသော "ကူးဒေါင်း" အစား၊ ဗြိတိသျှအစိုးရကို အရှုံးမပေးဘဲ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အတောင်ပံဖြန့်ကာ စစ်ဆိုင်နေသည့် "ခွပ်ဒေါင်း" (ကျောင်းသားသမဂ္ဂအလံ) အဖြစ် သမိုင်းဝင် ပြောင်းလဲ တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Nu">ဦးနု။ (၁၉၆၇)။ ''ငါးနှစ်ရာသီ ဗမာပြည်''။ ရန်ကုန်။</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (BDA) ၏ သွေးရောင်နောက်ခံ အလံတော်အလယ်တွင်လည်း ဒေါင်းရုပ်ကိုပင် ဗမာ့တော်လှန်ရေးတပ်မတော်၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="BaMaw">Ba Maw, Dr. (1968). ''Breakout in Burma: Memoirs of a Revolution, 1939–1946''. Yale University Press.</ref> ယနေ့ထက်တိုင်အောင် "ဒေါင်း" (အထူးသဖြင့် ခွပ်ဒေါင်းနှင့် ကူးဒေါင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မာန်မာန၊ စည်းလုံးမှု၊ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများနှင့် တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်တို့ကို ထင်ဟပ်စေသည့် အရေးအကြီးဆုံးသော ပြည်သူ့အမှတ်အသားအဖြစ် သမိုင်းအဆက်ဆက် ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ [[File:ABFSU Flag.svg|thumb|၂၅၀px|ကိုလိုနီခေတ် အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများမှစ၍ အစဉ်အဆက် သုံးစွဲခဲ့သော [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်]] (ဗကသ) ၏ တရားဝင် "ခွပ်ဒေါင်းအလံတော်"။ ခေါင်းမငုံ့တတ်သော ပြည်သူနှင့်ကျောင်းသားထု၏ တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။]] ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] == ဗမာလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စု ၁၃၅ မျိုးစာရင်းအရ ဗမာလူမျိုးစု အောက်တွင် မျိုးနွယ်စု (၉) စု ပါဝင်သည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည် - # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # [[ဗမာလူမျိုး]] # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဗမာလူမျိုးစု (၉) စုသည် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အကွဲအပြားများအရ ပေါင်းစည်းသတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ မနုဿဗေဒအရမူ မူလဆင်းသက်လာပုံ သီးသန့် ကွဲပြားမှုများ ရှိကြသည်။<ref name="Eal2010">Eberhard, David M., et al. (eds.) (2010). ''Ethnologue: Languages of the World''. SIL International.</ref> === ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဗမာနွယ်အုပ်စု === ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ စိစစ်ချက်များအရ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်အုပ်စု]] (Burmish Group) သည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစု အောက်ရှိ သီးသန့် အုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသူများက ပြောဆိုကြသည်။<ref name="Bradley1997" /><ref name="Thurgood2003">Thurgood, Graham & LaPolla, Randy J. (2003). ''The Sino-Tibetan Languages''. Routledge.</ref> ပါဝင်သော ဘာသာစကားပြောဆိုသည့် လူမျိုးများနှင့် ဒေသန္တရအုပ်စုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — # [[ဗမာလူမျိုး]] (မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း နေထိုင်ကြသော ပင်မ ဗမာစကားပြောသူများ) # [[အင်းသားလူမျိုး]] (ရှမ်းပြည်နယ်၊ အင်းလေးကန်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ကြပြီး ရှေးဟောင်း ဗမာအက္ခရာသံများကို ထိန်းသိမ်းထားသူများ) # [[ဖွန်းလူမျိုး]] (ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း အထက်ပိုင်း မြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ကြသော ရှေးဟောင်း ဗမာနွယ်ဝင်များ) # [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] (ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ် အစုအဝေး) # [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] (ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော ဗမာနွယ်အုပ်စုဝင်များ) # [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] (ရှမ်းပြည်နယ် အနောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသူများ) # [[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသရှိ ရခိုင်နွယ်ဝင် အစုအဝေး) # [[ယောလူမျိုး|ယော]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] (မြန်မာစကား၏ ရှေးဟောင်း အသံထွက်များနှင့် သီးသန့် ဒေသန္တရစကားများကို သုံးစွဲကြသည့် ဗမာနွယ်အုပ်စုဝင်များ) == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] or9ipt2adaghotxt7fg3enxnti5l58g 1051889 1051888 2026-09-08T12:16:32Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများ */ 1051889 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}} {{pp-move-indef}} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}} သို့မဟုတ် ''Burmans''၊ {{IPAc-en|b|ə|ˈ|m|ɑː|r}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည်။ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်နွှယ်မှုများအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီး]]၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] လူမျိုးအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၆၈.၇၈% (အကြမ်းဖျင်း ၃၆ သန်းခန့်မျှ) ရှိကြပြီး၊ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို ပြည်ထောင်စု၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{cite book |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း |year=2008 |chapter=အခန်း (၁၅) အထွေထွေပြဋ္ဌာန်းချက်များ |pages=စာ-၁၇၁ |quote=ပုဒ်မ ၄၅၀။ မြန်မာဘာသာစကားသည် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။}}</ref> <ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Burmese family portrait.JPG | image_caption = အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း ၂၀ ရာစုအလှည့်တွင် ဗမာမိသားစုပုံ | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} သမိုင်းဦးကာလက တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး အေဒီ ၉ ရာစုခန့်တွင် [[ပုဂံ]] မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]၊ [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]] နှင့် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]] စသည့် ထင်ရှားသော အင်ပါယာကြီးများကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဗမာတို့၏ စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာစက်သည် မြန်မာ့ပထဝီဝင် နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ အခြားသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများအပေါ်တွင်သာမက အိမ်နီးချင်း အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများအထိပါ ခေတ်အဆက်ဆက် ကျယ်ပြန့်စွာ ဩဇာညောင်းခဲ့သည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref><ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ဗမာလူမျိုး အများစုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု|နတ်ကိုးကွယ်မှု]] နှင့်လည်း ဒွန်တွဲလျက်ရှိသည်။ ဗမာတို့၏ ဗိသုကာအတတ်၊ စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ အခြားသော လူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုအပေါ်တွင်လည်း သိသာထင်ရှားစွာ ရောယှက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref name="HtinAung1967">Htin Aung, Maung (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ထို့အပြင် သနပ်ခါး လိမ်းခြယ်ခြင်းကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် ကိုယ်ပိုင် လူမှုထုံးတမ်းစဉ်လာများ နှင့် ရိုးရာပွဲတော်များ (ဥပမာ - [[သင်္ကြန်|မဟာသင်္ကြန်ပွဲတော်]]၊ [[သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်]]) သည် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ယနေ့တိုင် အရှိန်အဝါကြီးမားစွာ တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Spiro1982">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref><ref name="CulturalBurma">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၉)၊ "ဗမာလူမျိုးနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"။</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == ဗမာလူမျိုးများ၏ အမည်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဘာသာဗေဒ၊ ပထဝီဝင်နှင့် အိမ်နီးချင်း ယဉ်ကျေးမှုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုတို့အပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခဲ့ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများသည် မိမိတို့ကိုယ်မိမိ မှာ "ဗမာ" သို့မဟုတ် "မြန်မာ" ဟုခေါ်ဝေါ်ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိပြီး၊ ရှေးဟောင်း မွန်ကျောက်စာများတွင် "မရ်မာ" ဟုလည်းကောင်း၊ ပုဂံခေတ် မြန်မာကျောက်စာများတွင် "မြမ္မာ" ဟုလည်းကောင်း ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, p. 78.</ref> သမိုင်းဦးကာလနှင့် မူလအသုံးအနှုန်းအရ "ဗမာ" နှင့် "မြန်မာ" နှစ်ခုစလုံးသည် ယခုခေတ် ဗမာလူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုတည်းကိုသာ ရည်ညွှန်းခဲ့သော စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသော်လည်း အသံထွက်နှင့် အသုံးအနှုန်း ရောထွေးမှုများ သမိုင်းတစ်လျှောက် ရှိခဲ့သည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U (2001). ''The Making of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 85–88.</ref> "မြန်မာ" ဟူသော စကားလုံးကို သမိုင်းတွင် အစောဆုံး ကျောက်စာ အထောက်အထားအဖြစ် ၁၂ ရာစု [[ပုဂံခေတ်]] ကျောက်စာများ (ဥပမာ- ခရစ်နှစ် ၁၁၉၀ ပြည့်နှစ်ထိုး ရှင်ဒိသာပါမောက်ကျောက်စာ) တွင် "မြမ္မာ" ဟု စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma-Early Pagan''. J.J. Augustin, pp. 98–102.</ref> ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ် ရင်းမြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ အဓိက ယူဆချက်များ ရှိကြရာ ရာဇဝင်ဆိုင်ရာ ယူဆချက်အရ ရှေးမြန်မာ ရာဇဝင်ဆရာများနှင့် ပါဠိစာပေပညာရှင်များက ကမ္ဘာဦး "ဗြဟ္မာ" လူသားများဟူသော ပုဒ်မှ ရွေ့လျောကာ "ဗြမ္မာ"၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "မြမ္မာ" နှင့် "မြန်မာ" ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ စာ ၃၅–၄၀။</ref> တစ်ဖက်တွင်လည်း ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာဟူသည် လျင်မြန်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မြန်" နှင့် သန်မာခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မာ" တို့ ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ပိုင် စကားလုံး ဖြစ်သည်ဟု လည်းကောင်း၊ ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာ အုပ်စု၏ ဒေသန္တရ နာမဝေါဟာရများမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု လည်းကောင်း သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ။</ref><ref name="ThanTun">Than Tun (1964). ''Studies in Burmese History, Volume 1''. Maha Dagon Publishing, pp. 52–60.</ref> "ဗမာ" ဆိုသည်မှာ "မြန်မာ" ဟူသော စကားလုံးကို နှုတ်ကပတ်ပြောဆိုရာ၌ အသံလွယ်ကူအောင် ရွေ့လျောခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည့် စကားပြော အသုံးအနှုန်း မျှသာ ဖြစ်သည်။<ref name="Wheatley">Wheatley, Julian K. (1980). "Burmese as a Western Tibeto-Burman Language". ''Linguistics of the Tibeto-Burman Area'', 5, pp. 41–47.</ref> မြန်မာစကားတွင် အက္ခရာ "မြ" (Mr-) သံသည် ကာလကြာသောအခါ အသံပေါ့ပါးသွားပြီး "ဗ" (B-) သံသို့ ပြောင်းလဲသွားလေ့ ရှိသဖြင့် စာပေနှင့် တရားဝင် ရေးသားမှုတွင် "မြန်မာ" /mjəmà/ ဟု သုံး၍ အရပ်သုံးနှင့် ရိုးရာဓလေ့အရ ပြောဆိုမှုတွင် "ဗမာ" /bəmà/ ဟု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). "Nasals and Nasalization in Burmese". ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 9, Pacific Linguistics, pp. 1–12.</ref> ပြင်ပအသိုင်းအဝိုင်းက ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အမည်များ တွင် အိမ်နီးချင်း တရုတ် မှတ်တမ်းများ၌ ပုဂံခေတ် ဗမာတို့ကို "မြန်" (緬) သို့မဟုတ် "မြန်ရှန်း" (緬中) ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြပြီး၊ ယနေ့ထက်ထိ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ သို့မဟုတ် ဗမာလူမျိုးကို "မြန်တျန်" (緬甸 - 缅甸) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="Sun2000">Sun, Laichen (2000). ''Ming-Epitome of the Central Kingdom's Interaction with Mainland Southeast Asia''. Southeast Asia Program, Cornell University.</ref> တိုင် နွယ်ဖွား လူမျိုးများအနက် ရှမ်းလူမျိုးများက ဗမာများကို "မန်း" သို့မဟုတ် "မန်" (Man / Màn) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း၊ထိုင်းတို့ကမူ "ဗမာ" ဟူသော စကားပြော အသံထွက်ကို အခြေခံ၍ "ဖမား" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="Egerod1957">Egerod, Søren (1957). "The Southern Min Dialects". ''T'oung Pao'', 45(1/3), pp. 220–225.</ref> အနောက်နိုင်ငံသားများနှင့် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ မှတ်တမ်းများတွင် "ဗမာ" ဟူသော စကားပြော အသံထွက်ကို အခြေခံ၍ အနီးစပ်ဆုံး အက္ခရာဖလှယ်ကာ "Burma" သို့မဟုတ် "Burmese" ဟု သမိုင်းတစ်လျှောက် ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ် စာရေးသားမှုများတွင် "Burmese" ဟူသော ဝေါဟာရကို နိုင်ငံသား အားလုံး သို့မဟုတ် ဘာသာစကားအတွက် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိပြီး၊ "ဗမာ" တိုင်းရင်းသား လူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုတည်းကိုသာ သီးခြား ခွဲခြားညွှန်းဆိုလိုသည့်အခါ "Burman" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။<ref name="Silverstein">Silverstein, Josef (1977). ''Burma: Military Rule and the Politics of National Development''. Ayer Company Publishers, pp. 12–18.</ref> ထို့ပြင် သမိုင်းဝင် အနောက်တိုင်း မှတ်တမ်းဟောင်းများနှင့် မြောက်ဘက် အင်ဒို-အာရိယန် အသုံးအနှုန်းများတွင် "Brama"၊ "Barma"၊ "Birma" နှင့် "Brammas" စသည့် အသွင်ကွဲ စာလုံးပေါင်းများဖြင့်လည်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Yule1903">Yule, Henry & Burnell, A.C. (1903). ''Hobson-Jobson: A Glossary of Colloquial Anglo-Indian Words and Phrases''. John Murray, p. 131.</ref> ရောမအက္ခရာသုံး လက်တင်အခြေပြု ဘာသာစကားများ (ဥပမာ- စပိန်၊ အီတလီ၊ ပေါ်တူဂီနှင့် ပြင်သစ် စသည့် ရိုမန့်စ်ဘာသာစကားများ) တွင်မူ "ဗမာ" ဟူသော ဝေါဟာရကို Latinization ပြုလုပ်ရာမှ ဆင်းသက်လာသည့် "ဘိရ်မာနီယာ" (Birmania / Birmanie) သို့မဟုတ် လူမျိုးကို ရည်ညွှန်းသည့် "ဘိရ်မာနို" (Birmano / Birman) ဟူသော အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name="Yule1903" /> ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ကာလများတွင် "မြန်မာ" နှင့် "ဗမာ" ကို ဒွန်တွဲသုံးစွဲခဲ့ကြ၍ လူမျိုးစုအမည်နှင့် နိုင်ငံအမည်အကြား ရှုပ်ထွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Silverstein">Silverstein, Josef (1977). ''Burma: Military Rule and the Politics of National Development''. Ayer Company Publishers, pp. 12–18.</ref> ထိုရှုပ်ထွေးမှုကို ရှင်းလင်းရန် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ဥပဒေအမှတ် (၁၅/၈၉) "အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဝေါ်စိုက်ထူခြင်း ဥပဒေ" ကို ပြဋ္ဌာန်း၍ တရားဝင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Dittmer">Dittmer, Lowell (2010). ''Burma Or Myanmar?: The Struggle for National Identity''. World Scientific, pp. 2–5.</ref> ထိုဥပဒေအရ "မြန်မာ" (Myanmar) ဟူသော အမည်အား တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးစလုံးနှင့် နိုင်ငံသား အားလုံးကို ခြုံငုံလွှမ်းခြုံသည့် တရားဝင် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားဆိုင်ရာ အမည်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "Burma" အစား "Myanmar" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ "ဗမာ" (Bamar/Burman) ကိုမူ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများအနက် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုတည်းကိုသာ ရည်ညွှန်းရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒနှင့် နိုင်ငံရေးအရ "ဗမာ" သည် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုကိုသာ ဆိုလိုပြီး "မြန်မာ" သည် နိုင်ငံတော်နှင့် တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံသားအားလုံးကို လွှမ်းခြုံခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားမှတ်သားနိုင်သည်။<ref name="Dittmer" /> == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == ဗမာလူမျိုးများ သည် တရုတ်-တိဗက် [[ဘာသာစကား မိသားစု|ဘာသာစကားမိသားစု]]တွင်ပါဝင်ပြီး ဒုတိယလူဦးရေ အများဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်း က ဗမာတို့သည် မနုဿဗေဒအရ [[မွန်ဂိုလွိုက်]] (Mongoloid) မျိုးနွယ်ကြီးတွင် ပါဝင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964">Than Tun (1964). ''Studies in Burmese History, Volume 1''. Maha Dagon Publishing.</ref> [[File:Yellowrivermap.jpg|thumb|250px|တိဗက်-တရုတ်နွယ်တို့ မူလစတင်ရာ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ် (Yellow River) ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Zhang2019">Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China". ''Nature'', 569, 112–115.</ref> နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးများ ကွဲထွက်သွားခဲ့ရာ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသော အုပ်စုသည် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားသော အုပ်စုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg|thumb|250px|တိဗက်-ဗမာနွယ်တို့ ဖြတ်သန်းခဲ့သော ချင်းဟိုင်ကုန်းပြင်မြင့်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဓိက အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ရှေးဦးအုပ်စု (ပျူလူမျိုးများ)သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ (BC) ကာလများကတည်းက ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြရာ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] ကို ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး နှောင်းပိုင်းအုပ်စု (ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများ)သည် အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန်ဒေသရှိ [[နန်ကျောက်]] နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]] ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဗမာတို့သည် ဒေသခံ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Luce1985" /> မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့ကြပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အဓိက ပြည်ထောင်စု အင်ပါယာကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း သမိုင်းဦးကာလကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊မျိုးရိုးဗီဇနှင့် မြောက်ဘက်မှ စုန်ဆင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာ တို့ ပေါင်းစည်း စိမ့်ဝင်ရာမှ ပေါ်ထွန်းလာသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ ဂျီ အိတ်ခ်ျ လူစ့် (G.H. Luce) နှင့် ဗစ်တာ လီဘာမန်း (Victor B. Lieberman) တို့က မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများကို အခြေခံ၍ တင်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830'', Vol. 1. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press, pp. 1–10.</ref><ref>Than Tun, Dr. (1988). ''Essays on the History and Buddhism of Burma''. Chalermnit, Bangkok, pp. 15–22.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုအစပိုင်း (၈၃၂ AD ခန့်) တွင် ယူနန်ဒေသမှ [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] (အထူးသဖြင့် [[ဟန်လင်း]]) အားနည်းပျက်စီးသွားချိန်၌ ရှေ့ပြေးဗမာနွယ်အုပ်စုများ (Proto-Burmish) သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်းသို့ စတင်စိမ့်ဝင် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Manshu">Fan, C. (c. 863). ''Manshu (Book of the Southern Barbarians)'', translated by Luce, G.H., Cornell University, 1961.</ref><ref name="Coedes1968">Coedès, G. (1968). ''The Indianized States of Southeast Asia''. Australian National University Press.</ref>အဆိုပါ လူမျိုးစု ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သွေးနှောပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ရပ်ကို ဦးတည်စေခဲ့သည်။<ref name="Kutanan2019">Kutanan, W., et al. (2019). "Paternal and maternal lineages reveal the origins and genetic structure of the Bamar and other ethnic groups in Myanmar". ''Scientific Reports'', 9(1), 13180. DOI:10.1038/s41598-019-49522-8</ref> ရှေ့ပြေးဗမာတို့သည် စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဦးဆောင်သူဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ဒေသခံ ပျူတို့ထံမှ ဆည်မြောင်း စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာ၊[[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကိုးကွယ်မှုအခြေခံများ၊ပျူအက္ခရာကို အခြေခံထားသော ရှေးဟောင်း ဗမာစာပေနှင့် ဗိသုကာပညာရပ်များကို ဆက်ခံရယူကာ "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 25–40.</ref> === ပုဂံခေတ် - ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၀၄၄ – ၁၂၈၇) === အေဒီ ၈၄၉ တွင် ပုဂံမြို့ရိုးကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ အေဒီ ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာမင်း]] နန်းတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာစာပေ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် ဗိသုကာအတတ်ပညာများ အထိရောက်ဆုံး ထွန်းကားခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၂၈၇ တွင် [[မွန်ဂို-တရုတ်]] တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် ပဒေသရာဇ် အာဏာပြိုင်ဆိုင်မှုများကြောင့် ပုဂံအင်ပါယာ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. Frank Cass & Co. Ltd., pp. 65–75.</ref> === ပင်းယ၊ စစ်ကိုင်း၊ အင်းဝနှင့် တောင်ငူခေတ် (အေဒီ ၁၂၈၇ – ၁၇၅၂) === ပုဂံပြိုကွဲပြီးနောက် ရှမ်း-ဗမာ သွေးနှောမင်းဆက်များ စိမ့်ဝင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း အင်းဝနှင့် တောင်ငူခေတ် များတွင် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှုအား ပြန်လည် စုစည်းခဲ့သည်။အင်းဝခေတ် (၁၃၆၄ – ၁၅၅၅)သည် ဗမာစာပေ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာများ အလွန်ထွန်းကားခဲ့ပြီး [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ နှစ်လေးဆယ်စစ်]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press, pp. 83–95.</ref>တောင်ငူခေတ် - ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၅၃၁ – ၁၇၅၂)တွင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီးတို့က တောင်ငူမှစတင်ကာ ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာတစ်ခုအဖြစ် နယ်ပယ် ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Shorto, H. L. (1967). "The 37 Nats". ''Bulletin of the SOAS'', Vol. 30, No. 1, pp. 125–129.</ref> === ကုန်းဘောင်ခေတ် - တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၇၅၂ – ၁၈၈၅) === [[အလောင်းမင်းတရား]] (ဦးအောင်ဇေယျ) သည် ရွှေဘိုမှစ၍ တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်တွင် ယိုးဒယား၊ မဏိပူရတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ကာ တရုတ်-ချင်မင်းဆက်၏ ကျူးကျော်မှု စစ်ပွဲ (၄) ကြိမ်ကိုလည်း အောင်မြင်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Myint-U, Thant. (2001). ''The Making of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 15–40.</ref> သို့သော် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ|စစ်ပွဲ (၃) ကြိမ်]] အပြီး ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။<ref>Charney, Michael W. (2009). ''A History of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 7–22.</ref> === ကိုလိုနီခေတ်၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ခေတ်သစ် ကာလ (၁၈၈၅ – ပစ္စုပ္ပန်) === နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ဗမာအမျိုးသားများနှင့် ရဟန်းကျောင်းသားများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြပြီး၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (BIA) နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]] (၁၉၄၇) ကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် စစ်အာဏာသိမ်းမှုများ၊ ပြည်တွင်းစစ်များနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ယနေ့ထက်တိုင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မ လူမျိုးစုအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။<ref>Taylor, Robert H. (2009). ''The State in Myanmar''. NUS Press, pp. 280–320.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများ == ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ နှင့် ပတ်သက်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သုတေသီများနှင့် မြန်မာ သုတေသီများ ပူးပေါင်း၍ မိခင်မှဆင်းသက်သော မိုတိုကွန်ဒရီးယား (mtDNA)၊ ဖခင်မှဆင်းသက်သော Y-chromosomes (Y-DNA) နှင့် မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ အချိုးတူ ဆင်းသက်သော ခရိုမိုဆုန်းစုံ (Autosomal DNA) များကို လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Summerer2014">Summerer, M., et al. (2014-01-29). "Large-scale mitochondrial DNA analysis in Southeast Asia reveals evolutionary effects of cultural isolation in the Dispersal of Sino-Tibetan populations". ''BMC Evolutionary Biology'', 14(1), 17. DOI:10.1186/1471-2148-14-17</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သော မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာချက်များအရ ဗမာလူမျိုး အမျိုးသားများ၏ ဖခင်ဘက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်သော Y-DNA (Y-Chromosomal DNA) အစုအဝေးတွင်<ref name="Kutanan2019" />[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] လူမျိုးများ၌ အဓိကတွေ့ရသည့် Y-DNA Haplogroup O-M122 (O3) မျိုးရိုးဗီဇသည် အများဆုံး (၄၀% မှ ၅၀% ခန့်) ပါဝင်နေပြီး၊ ဤသည်မှာ [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ သမိုင်းဝင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် မူလဘိုးဘေးများ၏ ဖခင်ဘက်ဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇ အရင်းအမြစ်ကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Kutanan2019" /> ဒုတိယ အများဆုံးအဖြစ် Haplogroup O1b1a1a (O-M95) ကို (၂၀% မှ ၃၀% ခန့်) တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အစောပိုင်းကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] (ဥပမာ - [[မွန်လူမျိုး]]) မျိုးနွယ်စုဝင်များနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဖခင်ဘက်ဆိုင်ရာ ဗီဇစိမ့်ဝင် ရောနှောခဲ့သည့် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="Mcardle2019">McArdle, A., et al. (2019-05-15). "Genome-wide insights into the population history of Myanmar". ''European Journal of Human Genetics'', 27(9), 1398-1409. DOI:10.1038/s41431-019-0428-2</ref> အလားတူပင် တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် အာရှအရှေ့မြောက်ပိုင်း ရှေးဟောင်းနွယ်များထံတွင် အတွေ့များသည့် Y-DNA Haplogroup D (အထူးသဖြင့် Haplogroup D1a-M174) ကိုလည်း ဗမာလူမျိုးများ၏ Y-DNA တွင် အရေးပါသော ရာခိုင်နှုန်း (၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်) အဖြစ် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ မစိမ့်ဝင်မီ တိဗက်-ဗမာ မူလဘိုးဘေးကြီးများနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်းပြသသည့် ရှေးဟောင်း ဖခင်ဘက် ဗီဇသင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> ထို့ပြင် [[တိုင်လူမျိုးများ]](Kra-Dai related) နှင့် ဆက်နွှယ်သော Y-DNA Haplogroup O1a (O-M119) ကို ၅% အောက် ပမာဏအနည်းငယ် တွေ့ရှိရသလို၊ မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂို]] ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် လူမျိုးများတွင် အတွေ့များသော Y-DNA Haplogroup C-M217 ကိုလည်း ၁% မှ ၃% ဝန်းကျင် ပမာဏအနည်းငယ် တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /><ref name="Li2015" /> သုတေသီများက ဤ Y-DNA Haplogroup C ပါဝင်မှုကို [[ပုဂံခေတ်]] အနှောင်းပိုင်း [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုတို့၏ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဖြစ်စဉ်များ]]၊ မွန်ဂို-ယွမ် မင်းဆက်တပ်များ၏ အရှေ့တောင်အာရှသို့ စစ်ချီမှုများနှင့် အာလ်တေးယစ်နွယ် စစ်သည်များ ရောနှောစိမ့်ဝင်ခဲ့မှုဆိုင်ရာ ဖခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ အထောက်အထားအဖြစ် သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="Li2015" /> ထို့ပြင် အိန္ဒိယတိုက်ငယ် ပင်မနွယ်ဝင် Y-DNA Haplogroups များဖြစ်ကြသော Haplogroup H (H-M69)၊ Haplogroup R1a (R-M17)၊ Haplogroup J2 နှင့် Haplogroup R2 တို့ကိုလည်း ဗမာလူမျိုး အမျိုးသားများ၏ ၅% မှ ၁၀% ခန့်တွင် ရောနှောတွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /> ဤသည်မှာ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း နယ်စပ် ထိစပ်မှုများ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယခင်မင်းဆက်များလက်ထက် နန်းတွင်း ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည့် ပုဏ္ဏား/ဗြာဟ္မဏများ၊ ကသည်း မြင်းသည်တော် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ သမိုင်းဝင် အနောက်ဘက် ကုန်သည်များနှင့် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း ဗမာလူမျိုးစုအတွင်း စိမ့်ဝင် ပေါင်းစည်းခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရောနှောမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="Li2015">Li, Y. C., et al. (2015-05-19). "Genetic landscape of ethnic populations in Myanmar". ''PLOS ONE'', 10(5), e0127084. DOI:10.1371/journal.pone.0127084</ref><ref name="Kutanan2019" /> ၂၀၁၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်များတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော မိခင်နွယ် မိုတိုကွန်ဒရီးယား DNA (mtDNA) လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် မျိုးရိုးဗီဇ ကွဲပြားစုံလင်မှု သည် ဖခင်နွယ် ထက် ပိုမိုမြင့်မားနေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် DNA တွင် အရှေ့အာရှ တိဗက်-ဗမာနွယ်များနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသော Haplogroup M (M7, M8, M9)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနွယ် မိခင်များထံမှ စိမ့်ဝင်လာသည့် Haplogroup F (F1a, F2)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် ကျွန်းစုနွယ်များတွင် တွေ့ရသည့် Haplogroup B (B4, B5) နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် မိခင်များထံမှ ဆင်းသက်လာသော Haplogroup D (D4, D5) တို့ အဓိက ပါဝင်ကြသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> မိခင်နွယ် DNA ကွဲပြားစုံလင်မှု မြင့်မားနေခြင်းသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘိုးဘေးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် မူလဒေသခံ မွန်-ခမာ အပါအဝင် အခြားသော မိခင်မျိုးရိုးများနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် မြင့်မားစွာ ပေါင်းစည်းခဲ့ကြကြောင်းကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Summerer2014" /> မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ ခရိုမိုဆုန်းများကို အချိုးတူ အမွေဆက်ခံသည့် Genome-wide Autosomal DNA လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ တည်ဆောက်ပုံသည် [[အရှေ့အာရှ]] နွယ်ဝင် (တရုတ်/တိဗက်) မျိုးရိုးဗီဇနှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နွယ်ဝင် (မွန်/ခမာ) မျိုးရိုးဗီဇတို့ အဓိက ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး တောင်အာရှ (အိန္ဒိယ) မျိုးရိုးဗီဇ အနည်းငယ် ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသည်။<ref name="Liu2021">Liu, D., et al. (2021-03-08). "Genomic insight into the population history of Bamar and other ethno-linguistic groups in Myanmar". ''Molecular Biology and Evolution'', 38(7), 2821-2834. DOI:10.1093/molbev/msab068</ref> အထက်မြန်မာပြည် (စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA တွင် တိဗက်-ဗမာ (အရှေ့အာရှ) ပင်မ DNA လွှမ်းမိုးမှု အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး Haplogroup O-M122 (O3)၊ Haplogroup D1 နှင့် D4/D5 တို့သည် ၇၀% မှ ၈၀% အထိ လွှမ်းမိုးပါဝင်နေသည်။<ref name="Li2015" /> အောက်မြန်မာပြည် (ရန်ကုန်၊ ဧရာဝတီ၊ ပဲခူး၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများတွင်မူ တိဗက်-ဗမာနွယ်အပြင် ရှေးဒေသခံ မွန်လူမျိုးများနှင့် ရောနှောခဲ့မှုကို ပြသသော Haplogroup O1b1a1 (O-M95) နှင့် မွန်-ခမာ မိခင်နွယ် Haplogroup F တို့၏ ပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည့်အပြင် တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းစုနွယ် (Austronesian) မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု ပမာဏသည် အညာဒေသထက် စိမ့်ဝင်မှု ပိုမိုစုံလင်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2018">Kutanan, W., et al. (2018). "Genetic affinity between Austroasiatic-speaking Mon and Tibeto-Burman populations in Myanmar". ''Annals of Human Genetics'', 82(4), 223-239.</ref> == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဖြစ်သည်။ ဗမာလူဦးရေ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်လူမှုဘဝ၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့များ၊ စာပေနှင့် အနုပညာတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခွဲခြား၍မရနိုင်လောက်အောင် နက်ရှိုင်းစွာ ဒွန်တွဲဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။<ref name="Census2014">The Republic of the Union of Myanmar Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population. (2016). ''The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Religion''. Census Report Volume 2-C. Nay Pyi Taw. pp. 11–15.</ref>သို့သော်လည်း မန္တရား၊ အင်းအိုင်၊ လက်ဖွဲ့နှင့် ဓာတ်ရိုက်ဓာတ်ဆင်များဖြင့် အနိစ္စတရားကို လွန်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ထွက်ရပ်ပေါက် ဝိဇ္ဇာယုံကြည်မှု သည်လည်း ဗမာတို့၏ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ထူးခြားသည့် ဒေသန္တရ လက္ခဏာတစ်ရပ်အဖြစ် အခိုင်အမာ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။<ref>Ferguson, John P., and E. Michael Mendelson, "A Masters Theory of Theravada Buddhism", ''Monks, Bishops and Deacons'', 1981.</ref> ထို့အပြင်ဗုဒ္ဓဘာသာ မထွန်းကားမီ သမိုင်းမတင်မီ ကာလကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုသည်လည်း ဗမာတို့၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝအတွင်း ယနေ့ထက်တိုင် ဆက်လက်၍ ဒွန်တွဲတည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Spiro, Melford E., ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes'', University of California Press, 1982.</ref> ဗမာလူမျိုးအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ၁၉ ရာစုတွင် အမေရိကန် နှစ်ခြင်း သာသနာပြုဆရာကြီး [[ယုဒသန်|အက်ဒိုနိရမ် ဂျဒ်ဆန်]] (ဆရာယုဒသန် / Adoniram Judson) သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ မတိုင်မီနှင့် အပြီးတွင် ဗမာဘာသာစကားဖြင့် [[သမ္မာကျမ်းစာ]]ကို ပထမဆုံး ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကာ ဗမာလူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>Wayland, Francis, ''A Memoir of the Life and Labors of the Rev. Adoniram Judson'', Phillips, Sampson, and Co., 1853.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် နှစ်ခြင်း (Baptist)၊ [[ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်း|ရောမကက်သလစ်]] (Roman Catholic) နှင့် အန်ဂလီကန် (Anglican) အသင်းတော်များ၌ ပါဝင်သော ဗမာခရစ်ယာန်များသည် အဓိကအားဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးများအတွင်း အစဉ်အဆက် သက်ဝင်ယုံကြည်လျက် ရှိကြသည်။ === မြန်မာပြက္ခဒိန်စနစ် နှင့် နှစ်ကူး ပွဲတော် === ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပွဲတော်များသည် [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]] ၏ ရာသီစက်ဝန်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေနှင့် လ၏ သွားလာပုံကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်သော လနေပူးတွဲ ပြက္ခဒိန် စနစ် ဖြစ်ပြီး ရက်လိုများကို ညှိယူရန် ဝါထပ်နှစ် များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။<ref name="Chatterjee">Irwin, A. M. B. (1909). ''The Burmese and Arakanese Calendars''. Hanthawaddy Printing Works.</ref> မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်စနစ် ကို ထိုင်း ၊ လာအို၊ ဇင်းမယ် (လန်နာ) နှင့် တိုင်းလူး (စစ်ဆောင်ပန္နား) ဒေသများက နှစ်ပေါင်း ရာစုနှစ်များစွာ တရားဝင် ရာဇဝင်ပြက္ခဒိန်အဖြစ် လက်ခံသုံးစွဲခဲ့ကြသည်။<ref name="Eade">Eade, J.C. (1995). ''The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia''. E.J. Brill.</ref> [[သင်္ကြန်|သင်္ကြန်ပွဲတော်]]သည် မြန်မာနှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်ဖြစ်ပြီး တန်ခူးလ (မတ်-ဧပြီ) တွင် ကျင်းပသည်။ [[သိကြားမင်း]] လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို အကြောင်းပြု၍ အကုသိုလ် အညစ်အကြေးများကို ရေဆေးငါးပါး ပြုလုပ်သည့်အနေဖြင့် ရေပက်ကစားကြသည်။ အတက်နေ့နှင့် နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့တို့တွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်း၊ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ဇီဝိတဒါန ငါးလွှတ်/နွားလွှတ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref name="Spiro">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> === အစားအစာ ယဉ်ကျေးမှု === ဗမာလူမျိုးတို့၏ အဓိက အစားအစာမှာ [[ဆန်]] (ထမင်း) ဖြစ်ပြီး ဟင်းလျာများကို ချို၊ ချဉ်၊ ငန်၊ စပ် မျှတစွာ ချက်ပြုတ်စားသုံးကြသည်။[[ငါးပိ]] (ငါးပိရည်ကျိုနှင့် အတို့အမြှုပ်) သည် ဗမာထမင်းဝိုင်း၏ မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ဆီပြန်ဟင်းများအဖြစ် ကြက်သား၊ ဝက်သား၊ ငါး စသည်တို့ကို ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ ငရုတ်သီး၊ မဂ္ဂန်းစသဖြင့် အခြေခံကာ ချက်ပြုတ်ကြသည်။ ထို့အပြင် နံနံပင် ကို ဟင်းလျာအတော်များများတွင် အနံ့မွှေးစေရန်နှင့် အဆင်တန်ဆာအဖြစ် အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ဘဲဥ၊ ငှက်ပျောရိုး၊ ငါးတို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဗမာတို့၏ နိုင်ငံတော်အစားအစာ ဖြစ်သည်။<ref> name="Khayaing">Aye, MiMi. (2019). ''Mandalay: Recipes and Tales from Burma''. Bloomsbury Absolute.</ref> === သနပ်ခါး ဓလေ့ === [[သနပ်ခါး]] သည် ဗမာလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော သဘာဝ အလှကုန်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတဖြစ်သည်။ သနပ်ခါးပင်၏ အခေါက်ကို ကျောက်ပျဉ်တွင် ရေစက်ချကာ သွေး၍ မျက်နှာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် လိမ်းကျံကြသည်။ သနပ်ခါးသည် နေလောင်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ အေးမြစေခြင်း နှင့် အသားအရေ ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း စသည့် ဆေးဖက်ဝင် အစွမ်းများရှိသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးငယ်များသည် သနပ်ခါးကို ပါးနှစ်ဖက်တွင် ကွက်ကျား သို့မဟုတ် ဘိလပ်ကွက်၊ ကလေးများတွင် ပါးကွက်ကြား ပုံစံများ ရေးဆွဲ လိမ်းကျံသည့် ဓလေ့မှာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီ ခိုင်မာခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။<ref name="Thanaka">Muralidharan, S. (2016). "Thanaka: The Traditional Burmese Cosmetic". ''International Journal of Cultural Heritage'', 4(1), pp. 45–52.</ref> === အခြား လူမှုရေးနှင့် လူနေမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ဗမာမိသားစုများအတွက် သားယောက်ျားလေးများကို [[ရှင်ပြုပွဲ|ရှင်ပြုပေးခြင်း]] (သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းခြင်း) သည် ဘဝ၏ အရေးကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှင်လောင်းများကို မင်းညီမင်းသား ဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ပေး၍ မြင်း၊ ဆင် စသည်တို့ဖြင့် လှည့်လည်ကာ ရှင်လောင်းလှည့်ပွဲ ကျင်းပပြီးမှ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ထံ၌ သာမဏေအဖြစ် ခံယူစေသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ မင်္ဂလာပွဲများကို ဝါဆိုမှ သီတင်းကျွတ်အထိ ဝါတွင်းကာလများတွင် ကျင်းပလေ့မရှိဘဲ ဝါပကာလများတွင်သာ ကျင်းပကြသည်။ ကွယ်လွန်သူကို အမျှအတန်း ပေးဝေခြင်း၊ ၇ ရက်ပြည့်လျှင် ရက်လည်ဆွမ်းကျွေးပွဲ ကျင်းပ၍ တရားတော်များ နာယူခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာလူမျိုး တို့၏ ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပူပိုင်းဒေသ ရာသီဥတု၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဝင် နန်းတွင်း အစဉ်အလာများအပေါ် မူတည်၍ တီထွင်ဖန်တီးထားသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Ferrars, Max and Bertha, ''Burma'', Sampson Low, Marston and Company, 1900, pp. 60–65.</ref> ခေတ်သစ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ အမျိုးသား/အမျိုးသမီး ရိုးရာဝတ်စုံ၏ အခြေခံမှာ လုံချည် ဖြစ်သည်။ပုဆိုး သည် ဗမာအမျိုးသားများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်လုံချည် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အကွက်၊ အစင်း သို့မဟုတ် ရိုးရိုးခါးဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အခမ်းအနားများတွင် မန္တလေးချိတ် သို့မဟုတ် သပွတ်အကွက် ပုဆိုးများကို တိုက်ပုံအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်း တို့နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Burmese Textiles'', The White Orchid Press, 1988.</ref>ထဘီသည် ဗမာအမျိုးသမီးများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်ဖြစ်သည်။ အောက်နားတွင် အနားသတ် သို့မဟုတ် အနားစပါး ပါရှိလေ့ရှိပြီး၊ ရိုးရာ အချိတ်အဆင် များကို ပွဲလမ်းသဘောတူ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာအင်္ကျီမှာ ရင်ဖုံး သို့မဟုတ် ရင်စိ ရိုးရာအင်္ကျီ ဖြစ်သည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Handwoven Textiles of South-East Asia'', Oxford University Press, 1988.</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် နန်းတွင်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှု တွင်မူ အလျား ဧက ၁၅ မှ ၂၀ ခန့်ရှည်လျားသော တောင်ရှည်ပုဆိုးကို အမျိုးသားများ ခါးတွင် စည်းနှောင်၍ ပိုလျှံသော အစကို ပခုံးပေါ်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခါးတွင် ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>Scott, J. George, ''The Burman: His Life and Notions'', Macmillan and Co., 1882.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းအမျိုးသမီးများသည် အနောက်သို့ ရှည်လျားစွာ တင်းစွဲသွားသော ပတ်ထဘီနှင့် ရင်ဖုံး အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။လွန်းတစ်ရာ အချိတ်ကဲ့သို့ မန္တလေးနန်းတွင်း၌ ရက်လုပ်သော ရက်ကန်းစင် မျိုးစုံအချိတ် အဆင်များသည် မင်းစိုးရာဇာနှင့် ကုန်းဘောင်နန်းတွင်း အထက်တန်းလွှာတို့၏ သင်္ကေတ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Green, Alexandra, ''Burmese Visual Culture: Charisma and Sacred Fortune'', Hong Kong University Press, 2018.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် ရှေးဟောင်း နန်းတွင်းအဆင် တောင်ရှည်ပုဆိုးနှင့် လွန်းတရာအချိတ် တို့မှသည် ယနေ့ခေတ် လုံချည်၊ တိုက်ပုံနှင့် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ အဖြစ် ရိုးရှင်းသေသပ်စွာ ပြောင်းလဲလာခဲ့သော်လည်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ရက်ကန်းအတတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အနှစ်သာရကို မပျောက်ပျက်ဘဲ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားသည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ပင်ဖြစ်သည်။ == ဘာသာစကားနှင့်စာပေ == ဗမာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]] ကြီး၏ အောက်ရှိ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား]]ခွဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ထိုအထဲမှ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ အုပ်စု]]ဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley">Bradley, David. (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''. No. 14. pp. 1–72.</ref> ဗမာစကားသည် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အသံနိမ့်အမြင့် ဖြင့် ခွဲခြားသည့် နိမ့်မြင့်သံသုံးဘာသာစကား အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း (မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေး) နှင့် အောက်ပိုင်း (ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီ) တို့တွင် ပြောဆိုကြသော ဗမာစကားသည် စံပြဗမာစကား ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း အပြည့်အဝ ရှိသည်။ သို့သော် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကွဲပြားနေသော ဒေသများဖြစ်သည့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ ရခိုင်စကား၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ထားဝယ်စကားနှင့် မြိတ်စကားတို့သည် ဗမာစကား၏ ဒေသန္တရစကားခွဲများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ရှေးဟောင်းဗမာစကား၏ လေယူလေသိမ်းနှင့် အသံထွက်ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုမိုထိန်းသိမ်းထားကြသည်။<ref name="Bradley" /> [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိမှု]] === သမိုင်းကြောင်းနှင့် စာပေပေါ်ပေါက်လာပုံ === {{main|မြန်မာစာပေ}} ဗမာစကားသည် သမိုင်းဦးကာလ မြောက်ဘက်အရပ်မှ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာမှုနှင့်အတူ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ စာရေးသားမှုစနစ်အနေဖြင့် မူလက မိမိကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ မရှိသေးသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ဒေသခံ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]နှင့် [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]တို့ထံမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီအက္ခရာ|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]]နွယ်ဝင် ပလ္လဝ (Pallava) အက္ခရာကို အခြေခံကာ ကိုယ်ပိုင် [[မြန်မာအက္ခရာ|မြန်မာစာပေ]]ကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce" />သမိုင်းအရ အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် ဗမာစာအရေးအသား အထောက်အထားမှာ ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[မြစေတီကျောက်စာ]] (ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ) ဖြစ်သည်။<ref name="ThanTun" /> == ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေး အမှတ်အသား == [[မင်းသုဝဏ်]]၏ "ရွှေဥဒေါင်း" ကဗျာတွင် ဗမာလူမျိုးစု၏ ရိုးရာယုံကြည်မှုနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် သမိုင်းဝင် အမှတ်အသားများကို အောက်ပါအတိုင်း လှပကျစ်လျစ်စွာ ကောက်နုတ်ဖွဲ့ဆိုထားသည်။ <blockquote> "နေမင်းနွယ် ဆွေဘုရားရယ်တို့ ဝေတင့်တယ် အသရေခြားသည်ဟု ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင် နိမိတ်မြင်က မင်္ဂလာရှိ။" </blockquote> <blockquote> "မြန်မာနွယ် ကမ္ဘာဝယ် ထင်အလင်းသာပ ဆင်မြင်းဗိုလ်ပါရံလို့ မြကဒဏ် သီဟာစိုးစဉ်က ဒေါင်းအလံ စိုက်ကာထိုးကြတယ် ဖိုးထိုက်ပါဘိ။" </blockquote> ဤကဗျာအရ ဗမာမင်းများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နေမင်းအနွယ်စု (သူရိယဝံသ) ဟု ခံယူကာ ဒေါင်းရုပ်ကို မင်္ဂလာနိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ထို့ပြင် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် တရားဝင်အသုံးပြုခဲ့သည့် "ဒေါင်းဒင်္ဂါး" (ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင်) နှင့် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် စစ်အင်အားတောင့်တင်းခဲ့စဉ်က လွှင့်ထူခဲ့သည့် "ဒေါင်းအလံ" အကြောင်းတို့ကို ဖော်ပြလျက် ဒေါင်းသည် ဗမာနွယ်တို့၏ အမျိုးသားရေးမာန် ဖြစ်ကြောင်း သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:National flag of Third Burmese Empire (Konbaung Dynasty).svg|thumb|၂၅၀px|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် တရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းလွှင့်ထူခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်အလံ။ အဖြူရောင်နောက်ခံအလယ်တွင် ဗမာမင်းတို့၏ "သူရိယဝံသ" (နေမင်းအနွယ်) ဇာစ်မြစ်နှင့် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာကို ဖော်ညွှန်းသည့် ကန္နားစွင့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရစဉ်။]] ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအောက် ကျရောက်ခဲ့ရသော်လည်း ဒေါင်းရုပ်သည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ နှလုံးသားထဲမှ ပျောက်ပျက်မသွားခဲ့ပေ။ အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့် မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများသည် မိမိတို့၏ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသရန် ဒေါင်းရုပ်ကို ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[File:Flag of Burma (1939–1941, 1945–1948).svg|thumb|၂၅၀px|ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (၁၉၃၉–၁၉၄၁ နှင့် ၁၉၄၅–၁၉၄၈) ကာလအတွင်း တရားဝင်သုံးစွဲခဲ့သော ဗမာနိုင်ငံတော်အလံ။ ဗြိတိသျှအပြာရောင်အလံ (Blue Ensign) ၏ လက်ယာဘက်စွန်းစက်ဝိုင်းအတွင်း၌ ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေးပြယုဂ်ဖြစ်သော အမြီးဖြန့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထည့်သွင်းပုံဖော်ထားသည်။]] နန်းတွင်းသုံး အမြီးဖြန့်နေသည့် ငြိမ်းချမ်းသော "ကူးဒေါင်း" အစား၊ ဗြိတိသျှအစိုးရကို အရှုံးမပေးဘဲ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အတောင်ပံဖြန့်ကာ စစ်ဆိုင်နေသည့် "ခွပ်ဒေါင်း" (ကျောင်းသားသမဂ္ဂအလံ) အဖြစ် သမိုင်းဝင် ပြောင်းလဲ တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Nu">ဦးနု။ (၁၉၆၇)။ ''ငါးနှစ်ရာသီ ဗမာပြည်''။ ရန်ကုန်။</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (BDA) ၏ သွေးရောင်နောက်ခံ အလံတော်အလယ်တွင်လည်း ဒေါင်းရုပ်ကိုပင် ဗမာ့တော်လှန်ရေးတပ်မတော်၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="BaMaw">Ba Maw, Dr. (1968). ''Breakout in Burma: Memoirs of a Revolution, 1939–1946''. Yale University Press.</ref> ယနေ့ထက်တိုင်အောင် "ဒေါင်း" (အထူးသဖြင့် ခွပ်ဒေါင်းနှင့် ကူးဒေါင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မာန်မာန၊ စည်းလုံးမှု၊ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများနှင့် တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်တို့ကို ထင်ဟပ်စေသည့် အရေးအကြီးဆုံးသော ပြည်သူ့အမှတ်အသားအဖြစ် သမိုင်းအဆက်ဆက် ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ [[File:ABFSU Flag.svg|thumb|၂၅၀px|ကိုလိုနီခေတ် အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများမှစ၍ အစဉ်အဆက် သုံးစွဲခဲ့သော [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်]] (ဗကသ) ၏ တရားဝင် "ခွပ်ဒေါင်းအလံတော်"။ ခေါင်းမငုံ့တတ်သော ပြည်သူနှင့်ကျောင်းသားထု၏ တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။]] ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] == ဗမာလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စု ၁၃၅ မျိုးစာရင်းအရ ဗမာလူမျိုးစု အောက်တွင် မျိုးနွယ်စု (၉) စု ပါဝင်သည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည် - # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # [[ဗမာလူမျိုး]] # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဗမာလူမျိုးစု (၉) စုသည် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အကွဲအပြားများအရ ပေါင်းစည်းသတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ မနုဿဗေဒအရမူ မူလဆင်းသက်လာပုံ သီးသန့် ကွဲပြားမှုများ ရှိကြသည်။<ref name="Eal2010">Eberhard, David M., et al. (eds.) (2010). ''Ethnologue: Languages of the World''. SIL International.</ref> === ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဗမာနွယ်အုပ်စု === ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ စိစစ်ချက်များအရ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်အုပ်စု]] (Burmish Group) သည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစု အောက်ရှိ သီးသန့် အုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသူများက ပြောဆိုကြသည်။<ref name="Bradley1997" /><ref name="Thurgood2003">Thurgood, Graham & LaPolla, Randy J. (2003). ''The Sino-Tibetan Languages''. Routledge.</ref> ပါဝင်သော ဘာသာစကားပြောဆိုသည့် လူမျိုးများနှင့် ဒေသန္တရအုပ်စုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — # [[ဗမာလူမျိုး]] (မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း နေထိုင်ကြသော ပင်မ ဗမာစကားပြောသူများ) # [[အင်းသားလူမျိုး]] (ရှမ်းပြည်နယ်၊ အင်းလေးကန်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ကြပြီး ရှေးဟောင်း ဗမာအက္ခရာသံများကို ထိန်းသိမ်းထားသူများ) # [[ဖွန်းလူမျိုး]] (ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း အထက်ပိုင်း မြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ကြသော ရှေးဟောင်း ဗမာနွယ်ဝင်များ) # [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] (ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ် အစုအဝေး) # [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] (ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော ဗမာနွယ်အုပ်စုဝင်များ) # [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] (ရှမ်းပြည်နယ် အနောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသူများ) # [[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသရှိ ရခိုင်နွယ်ဝင် အစုအဝေး) # [[ယောလူမျိုး|ယော]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] (မြန်မာစကား၏ ရှေးဟောင်း အသံထွက်များနှင့် သီးသန့် ဒေသန္တရစကားများကို သုံးစွဲကြသည့် ဗမာနွယ်အုပ်စုဝင်များ) == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] 75q7zjyjuicirloyw0ebsm31tsj7e76 1051890 1051889 2026-09-08T12:17:44Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဗမာနွယ်အုပ်စု */ 1051890 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}} {{pp-move-indef}} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}} သို့မဟုတ် ''Burmans''၊ {{IPAc-en|b|ə|ˈ|m|ɑː|r}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည်။ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်နွှယ်မှုများအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီး]]၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] လူမျိုးအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၆၈.၇၈% (အကြမ်းဖျင်း ၃၆ သန်းခန့်မျှ) ရှိကြပြီး၊ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို ပြည်ထောင်စု၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{cite book |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း |year=2008 |chapter=အခန်း (၁၅) အထွေထွေပြဋ္ဌာန်းချက်များ |pages=စာ-၁၇၁ |quote=ပုဒ်မ ၄၅၀။ မြန်မာဘာသာစကားသည် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။}}</ref> <ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Burmese family portrait.JPG | image_caption = အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း ၂၀ ရာစုအလှည့်တွင် ဗမာမိသားစုပုံ | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} သမိုင်းဦးကာလက တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး အေဒီ ၉ ရာစုခန့်တွင် [[ပုဂံ]] မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]၊ [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]] နှင့် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]] စသည့် ထင်ရှားသော အင်ပါယာကြီးများကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဗမာတို့၏ စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာစက်သည် မြန်မာ့ပထဝီဝင် နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ အခြားသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများအပေါ်တွင်သာမက အိမ်နီးချင်း အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများအထိပါ ခေတ်အဆက်ဆက် ကျယ်ပြန့်စွာ ဩဇာညောင်းခဲ့သည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref><ref name="Harvey1925">Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ဗမာလူမျိုး အများစုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု|နတ်ကိုးကွယ်မှု]] နှင့်လည်း ဒွန်တွဲလျက်ရှိသည်။ ဗမာတို့၏ ဗိသုကာအတတ်၊ စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ အခြားသော လူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုအပေါ်တွင်လည်း သိသာထင်ရှားစွာ ရောယှက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref name="HtinAung1967">Htin Aung, Maung (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ထို့အပြင် သနပ်ခါး လိမ်းခြယ်ခြင်းကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် ကိုယ်ပိုင် လူမှုထုံးတမ်းစဉ်လာများ နှင့် ရိုးရာပွဲတော်များ (ဥပမာ - [[သင်္ကြန်|မဟာသင်္ကြန်ပွဲတော်]]၊ [[သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်]]) သည် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ယနေ့တိုင် အရှိန်အဝါကြီးမားစွာ တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Spiro1982">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref><ref name="CulturalBurma">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၉)၊ "ဗမာလူမျိုးနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"။</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == ဗမာလူမျိုးများ၏ အမည်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဘာသာဗေဒ၊ ပထဝီဝင်နှင့် အိမ်နီးချင်း ယဉ်ကျေးမှုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုတို့အပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခဲ့ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများသည် မိမိတို့ကိုယ်မိမိ မှာ "ဗမာ" သို့မဟုတ် "မြန်မာ" ဟုခေါ်ဝေါ်ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိပြီး၊ ရှေးဟောင်း မွန်ကျောက်စာများတွင် "မရ်မာ" ဟုလည်းကောင်း၊ ပုဂံခေတ် မြန်မာကျောက်စာများတွင် "မြမ္မာ" ဟုလည်းကောင်း ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University, p. 78.</ref> သမိုင်းဦးကာလနှင့် မူလအသုံးအနှုန်းအရ "ဗမာ" နှင့် "မြန်မာ" နှစ်ခုစလုံးသည် ယခုခေတ် ဗမာလူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုတည်းကိုသာ ရည်ညွှန်းခဲ့သော စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသော်လည်း အသံထွက်နှင့် အသုံးအနှုန်း ရောထွေးမှုများ သမိုင်းတစ်လျှောက် ရှိခဲ့သည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U (2001). ''The Making of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 85–88.</ref> "မြန်မာ" ဟူသော စကားလုံးကို သမိုင်းတွင် အစောဆုံး ကျောက်စာ အထောက်အထားအဖြစ် ၁၂ ရာစု [[ပုဂံခေတ်]] ကျောက်စာများ (ဥပမာ- ခရစ်နှစ် ၁၁၉၀ ပြည့်နှစ်ထိုး ရှင်ဒိသာပါမောက်ကျောက်စာ) တွင် "မြမ္မာ" ဟု စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma-Early Pagan''. J.J. Augustin, pp. 98–102.</ref> ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ် ရင်းမြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ အဓိက ယူဆချက်များ ရှိကြရာ ရာဇဝင်ဆိုင်ရာ ယူဆချက်အရ ရှေးမြန်မာ ရာဇဝင်ဆရာများနှင့် ပါဠိစာပေပညာရှင်များက ကမ္ဘာဦး "ဗြဟ္မာ" လူသားများဟူသော ပုဒ်မှ ရွေ့လျောကာ "ဗြမ္မာ"၊ ထိုမှတစ်ဆင့် "မြမ္မာ" နှင့် "မြန်မာ" ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Hmannan">တွန်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ စာ ၃၅–၄၀။</ref> တစ်ဖက်တွင်လည်း ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာဟူသည် လျင်မြန်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မြန်" နှင့် သန်မာခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော "မာ" တို့ ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ပိုင် စကားလုံး ဖြစ်သည်ဟု လည်းကောင်း၊ ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာ အုပ်စု၏ ဒေသန္တရ နာမဝေါဟာရများမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု လည်းကောင်း သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ။</ref><ref name="ThanTun">Than Tun (1964). ''Studies in Burmese History, Volume 1''. Maha Dagon Publishing, pp. 52–60.</ref> "ဗမာ" ဆိုသည်မှာ "မြန်မာ" ဟူသော စကားလုံးကို နှုတ်ကပတ်ပြောဆိုရာ၌ အသံလွယ်ကူအောင် ရွေ့လျောခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည့် စကားပြော အသုံးအနှုန်း မျှသာ ဖြစ်သည်။<ref name="Wheatley">Wheatley, Julian K. (1980). "Burmese as a Western Tibeto-Burman Language". ''Linguistics of the Tibeto-Burman Area'', 5, pp. 41–47.</ref> မြန်မာစကားတွင် အက္ခရာ "မြ" (Mr-) သံသည် ကာလကြာသောအခါ အသံပေါ့ပါးသွားပြီး "ဗ" (B-) သံသို့ ပြောင်းလဲသွားလေ့ ရှိသဖြင့် စာပေနှင့် တရားဝင် ရေးသားမှုတွင် "မြန်မာ" /mjəmà/ ဟု သုံး၍ အရပ်သုံးနှင့် ရိုးရာဓလေ့အရ ပြောဆိုမှုတွင် "ဗမာ" /bəmà/ ဟု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Bradley1985">Bradley, David (1985). "Nasals and Nasalization in Burmese". ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 9, Pacific Linguistics, pp. 1–12.</ref> ပြင်ပအသိုင်းအဝိုင်းက ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အမည်များ တွင် အိမ်နီးချင်း တရုတ် မှတ်တမ်းများ၌ ပုဂံခေတ် ဗမာတို့ကို "မြန်" (緬) သို့မဟုတ် "မြန်ရှန်း" (緬中) ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြပြီး၊ ယနေ့ထက်ထိ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ သို့မဟုတ် ဗမာလူမျိုးကို "မြန်တျန်" (緬甸 - 缅甸) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="Sun2000">Sun, Laichen (2000). ''Ming-Epitome of the Central Kingdom's Interaction with Mainland Southeast Asia''. Southeast Asia Program, Cornell University.</ref> တိုင် နွယ်ဖွား လူမျိုးများအနက် ရှမ်းလူမျိုးများက ဗမာများကို "မန်း" သို့မဟုတ် "မန်" (Man / Màn) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း၊ထိုင်းတို့ကမူ "ဗမာ" ဟူသော စကားပြော အသံထွက်ကို အခြေခံ၍ "ဖမား" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="Egerod1957">Egerod, Søren (1957). "The Southern Min Dialects". ''T'oung Pao'', 45(1/3), pp. 220–225.</ref> အနောက်နိုင်ငံသားများနှင့် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ မှတ်တမ်းများတွင် "ဗမာ" ဟူသော စကားပြော အသံထွက်ကို အခြေခံ၍ အနီးစပ်ဆုံး အက္ခရာဖလှယ်ကာ "Burma" သို့မဟုတ် "Burmese" ဟု သမိုင်းတစ်လျှောက် ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ် စာရေးသားမှုများတွင် "Burmese" ဟူသော ဝေါဟာရကို နိုင်ငံသား အားလုံး သို့မဟုတ် ဘာသာစကားအတွက် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိပြီး၊ "ဗမာ" တိုင်းရင်းသား လူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုတည်းကိုသာ သီးခြား ခွဲခြားညွှန်းဆိုလိုသည့်အခါ "Burman" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။<ref name="Silverstein">Silverstein, Josef (1977). ''Burma: Military Rule and the Politics of National Development''. Ayer Company Publishers, pp. 12–18.</ref> ထို့ပြင် သမိုင်းဝင် အနောက်တိုင်း မှတ်တမ်းဟောင်းများနှင့် မြောက်ဘက် အင်ဒို-အာရိယန် အသုံးအနှုန်းများတွင် "Brama"၊ "Barma"၊ "Birma" နှင့် "Brammas" စသည့် အသွင်ကွဲ စာလုံးပေါင်းများဖြင့်လည်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref name="Yule1903">Yule, Henry & Burnell, A.C. (1903). ''Hobson-Jobson: A Glossary of Colloquial Anglo-Indian Words and Phrases''. John Murray, p. 131.</ref> ရောမအက္ခရာသုံး လက်တင်အခြေပြု ဘာသာစကားများ (ဥပမာ- စပိန်၊ အီတလီ၊ ပေါ်တူဂီနှင့် ပြင်သစ် စသည့် ရိုမန့်စ်ဘာသာစကားများ) တွင်မူ "ဗမာ" ဟူသော ဝေါဟာရကို Latinization ပြုလုပ်ရာမှ ဆင်းသက်လာသည့် "ဘိရ်မာနီယာ" (Birmania / Birmanie) သို့မဟုတ် လူမျိုးကို ရည်ညွှန်းသည့် "ဘိရ်မာနို" (Birmano / Birman) ဟူသော အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name="Yule1903" /> ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ကာလများတွင် "မြန်မာ" နှင့် "ဗမာ" ကို ဒွန်တွဲသုံးစွဲခဲ့ကြ၍ လူမျိုးစုအမည်နှင့် နိုင်ငံအမည်အကြား ရှုပ်ထွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Silverstein">Silverstein, Josef (1977). ''Burma: Military Rule and the Politics of National Development''. Ayer Company Publishers, pp. 12–18.</ref> ထိုရှုပ်ထွေးမှုကို ရှင်းလင်းရန် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ဥပဒေအမှတ် (၁၅/၈၉) "အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဝေါ်စိုက်ထူခြင်း ဥပဒေ" ကို ပြဋ္ဌာန်း၍ တရားဝင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Dittmer">Dittmer, Lowell (2010). ''Burma Or Myanmar?: The Struggle for National Identity''. World Scientific, pp. 2–5.</ref> ထိုဥပဒေအရ "မြန်မာ" (Myanmar) ဟူသော အမည်အား တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးစလုံးနှင့် နိုင်ငံသား အားလုံးကို ခြုံငုံလွှမ်းခြုံသည့် တရားဝင် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားဆိုင်ရာ အမည်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "Burma" အစား "Myanmar" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ "ဗမာ" (Bamar/Burman) ကိုမူ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများအနက် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုတည်းကိုသာ ရည်ညွှန်းရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒနှင့် နိုင်ငံရေးအရ "ဗမာ" သည် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးနွယ်စု တစ်ခုကိုသာ ဆိုလိုပြီး "မြန်မာ" သည် နိုင်ငံတော်နှင့် တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံသားအားလုံးကို လွှမ်းခြုံခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားမှတ်သားနိုင်သည်။<ref name="Dittmer" /> == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == ဗမာလူမျိုးများ သည် တရုတ်-တိဗက် [[ဘာသာစကား မိသားစု|ဘာသာစကားမိသားစု]]တွင်ပါဝင်ပြီး ဒုတိယလူဦးရေ အများဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်း က ဗမာတို့သည် မနုဿဗေဒအရ [[မွန်ဂိုလွိုက်]] (Mongoloid) မျိုးနွယ်ကြီးတွင် ပါဝင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964">Than Tun (1964). ''Studies in Burmese History, Volume 1''. Maha Dagon Publishing.</ref> [[File:Yellowrivermap.jpg|thumb|250px|တိဗက်-တရုတ်နွယ်တို့ မူလစတင်ရာ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ် (Yellow River) ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Zhang2019">Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China". ''Nature'', 569, 112–115.</ref> နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးများ ကွဲထွက်သွားခဲ့ရာ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသော အုပ်စုသည် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားသော အုပ်စုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg|thumb|250px|တိဗက်-ဗမာနွယ်တို့ ဖြတ်သန်းခဲ့သော ချင်းဟိုင်ကုန်းပြင်မြင့်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဓိက အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ရှေးဦးအုပ်စု (ပျူလူမျိုးများ)သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ (BC) ကာလများကတည်းက ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြရာ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] ကို ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး နှောင်းပိုင်းအုပ်စု (ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများ)သည် အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန်ဒေသရှိ [[နန်ကျောက်]] နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]] ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဗမာတို့သည် ဒေသခံ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003" /> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Luce1985" /> မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့ကြပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အဓိက ပြည်ထောင်စု အင်ပါယာကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း သမိုင်းဦးကာလကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊မျိုးရိုးဗီဇနှင့် မြောက်ဘက်မှ စုန်ဆင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာ တို့ ပေါင်းစည်း စိမ့်ဝင်ရာမှ ပေါ်ထွန်းလာသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ ဂျီ အိတ်ခ်ျ လူစ့် (G.H. Luce) နှင့် ဗစ်တာ လီဘာမန်း (Victor B. Lieberman) တို့က မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများကို အခြေခံ၍ တင်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830'', Vol. 1. Cambridge University Press, pp. 88–112.</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press, pp. 1–10.</ref><ref>Than Tun, Dr. (1988). ''Essays on the History and Buddhism of Burma''. Chalermnit, Bangkok, pp. 15–22.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုအစပိုင်း (၈၃၂ AD ခန့်) တွင် ယူနန်ဒေသမှ [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] (အထူးသဖြင့် [[ဟန်လင်း]]) အားနည်းပျက်စီးသွားချိန်၌ ရှေ့ပြေးဗမာနွယ်အုပ်စုများ (Proto-Burmish) သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်းသို့ စတင်စိမ့်ဝင် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Manshu">Fan, C. (c. 863). ''Manshu (Book of the Southern Barbarians)'', translated by Luce, G.H., Cornell University, 1961.</ref><ref name="Coedes1968">Coedès, G. (1968). ''The Indianized States of Southeast Asia''. Australian National University Press.</ref>အဆိုပါ လူမျိုးစု ရွှေ့ပြောင်းလာမှုသည် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သွေးနှောပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ရပ်ကို ဦးတည်စေခဲ့သည်။<ref name="Kutanan2019">Kutanan, W., et al. (2019). "Paternal and maternal lineages reveal the origins and genetic structure of the Bamar and other ethnic groups in Myanmar". ''Scientific Reports'', 9(1), 13180. DOI:10.1038/s41598-019-49522-8</ref> ရှေ့ပြေးဗမာတို့သည် စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဦးဆောင်သူဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ဒေသခံ ပျူတို့ထံမှ ဆည်မြောင်း စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာ၊[[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကိုးကွယ်မှုအခြေခံများ၊ပျူအက္ခရာကို အခြေခံထားသော ရှေးဟောင်း ဗမာစာပေနှင့် ဗိသုကာပညာရပ်များကို ဆက်ခံရယူကာ "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press, pp. 25–40.</ref> === ပုဂံခေတ် - ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၀၄၄ – ၁၂၈၇) === အေဒီ ၈၄၉ တွင် ပုဂံမြို့ရိုးကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ အေဒီ ၁၀၄၄ တွင် [[အနော်ရထာမင်း]] နန်းတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်သည် ဗမာစာပေ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် ဗိသုကာအတတ်ပညာများ အထိရောက်ဆုံး ထွန်းကားခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၂၈၇ တွင် [[မွန်ဂို-တရုတ်]] တပ်များ၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် ပဒေသရာဇ် အာဏာပြိုင်ဆိုင်မှုများကြောင့် ပုဂံအင်ပါယာ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. Frank Cass & Co. Ltd., pp. 65–75.</ref> === ပင်းယ၊ စစ်ကိုင်း၊ အင်းဝနှင့် တောင်ငူခေတ် (အေဒီ ၁၂၈၇ – ၁၇၅၂) === ပုဂံပြိုကွဲပြီးနောက် ရှမ်း-ဗမာ သွေးနှောမင်းဆက်များ စိမ့်ဝင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း အင်းဝနှင့် တောင်ငူခေတ် များတွင် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှုအား ပြန်လည် စုစည်းခဲ့သည်။အင်းဝခေတ် (၁၃၆၄ – ၁၅၅၅)သည် ဗမာစာပေ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာများ အလွန်ထွန်းကားခဲ့ပြီး [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ နှစ်လေးဆယ်စစ်]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press, pp. 83–95.</ref>တောင်ငူခေတ် - ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၅၃၁ – ၁၇၅၂)တွင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီးတို့က တောင်ငူမှစတင်ကာ ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာတစ်ခုအဖြစ် နယ်ပယ် ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Shorto, H. L. (1967). "The 37 Nats". ''Bulletin of the SOAS'', Vol. 30, No. 1, pp. 125–129.</ref> === ကုန်းဘောင်ခေတ် - တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော် (အေဒီ ၁၇၅၂ – ၁၈၈၅) === [[အလောင်းမင်းတရား]] (ဦးအောင်ဇေယျ) သည် ရွှေဘိုမှစ၍ တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်တွင် ယိုးဒယား၊ မဏိပူရတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ကာ တရုတ်-ချင်မင်းဆက်၏ ကျူးကျော်မှု စစ်ပွဲ (၄) ကြိမ်ကိုလည်း အောင်မြင်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Myint-U, Thant. (2001). ''The Making of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 15–40.</ref> သို့သော် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ|စစ်ပွဲ (၃) ကြိမ်]] အပြီး ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။<ref>Charney, Michael W. (2009). ''A History of Modern Burma''. Cambridge University Press, pp. 7–22.</ref> === ကိုလိုနီခေတ်၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ခေတ်သစ် ကာလ (၁၈၈၅ – ပစ္စုပ္ပန်) === နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ဗမာအမျိုးသားများနှင့် ရဟန်းကျောင်းသားများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြပြီး၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (BIA) နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]] (၁၉၄၇) ကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် စစ်အာဏာသိမ်းမှုများ၊ ပြည်တွင်းစစ်များနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ယနေ့ထက်တိုင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်မ လူမျိုးစုအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။<ref>Taylor, Robert H. (2009). ''The State in Myanmar''. NUS Press, pp. 280–320.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများ == ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ နှင့် ပတ်သက်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သုတေသီများနှင့် မြန်မာ သုတေသီများ ပူးပေါင်း၍ မိခင်မှဆင်းသက်သော မိုတိုကွန်ဒရီးယား (mtDNA)၊ ဖခင်မှဆင်းသက်သော Y-chromosomes (Y-DNA) နှင့် မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ အချိုးတူ ဆင်းသက်သော ခရိုမိုဆုန်းစုံ (Autosomal DNA) များကို လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Summerer2014">Summerer, M., et al. (2014-01-29). "Large-scale mitochondrial DNA analysis in Southeast Asia reveals evolutionary effects of cultural isolation in the Dispersal of Sino-Tibetan populations". ''BMC Evolutionary Biology'', 14(1), 17. DOI:10.1186/1471-2148-14-17</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သော မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာချက်များအရ ဗမာလူမျိုး အမျိုးသားများ၏ ဖခင်ဘက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်သော Y-DNA (Y-Chromosomal DNA) အစုအဝေးတွင်<ref name="Kutanan2019" />[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] လူမျိုးများ၌ အဓိကတွေ့ရသည့် Y-DNA Haplogroup O-M122 (O3) မျိုးရိုးဗီဇသည် အများဆုံး (၄၀% မှ ၅၀% ခန့်) ပါဝင်နေပြီး၊ ဤသည်မှာ [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ သမိုင်းဝင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် မူလဘိုးဘေးများ၏ ဖခင်ဘက်ဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇ အရင်းအမြစ်ကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Kutanan2019" /> ဒုတိယ အများဆုံးအဖြစ် Haplogroup O1b1a1a (O-M95) ကို (၂၀% မှ ၃၀% ခန့်) တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အစောပိုင်းကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] (ဥပမာ - [[မွန်လူမျိုး]]) မျိုးနွယ်စုဝင်များနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဖခင်ဘက်ဆိုင်ရာ ဗီဇစိမ့်ဝင် ရောနှောခဲ့သည့် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="Mcardle2019">McArdle, A., et al. (2019-05-15). "Genome-wide insights into the population history of Myanmar". ''European Journal of Human Genetics'', 27(9), 1398-1409. DOI:10.1038/s41431-019-0428-2</ref> အလားတူပင် တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် အာရှအရှေ့မြောက်ပိုင်း ရှေးဟောင်းနွယ်များထံတွင် အတွေ့များသည့် Y-DNA Haplogroup D (အထူးသဖြင့် Haplogroup D1a-M174) ကိုလည်း ဗမာလူမျိုးများ၏ Y-DNA တွင် အရေးပါသော ရာခိုင်နှုန်း (၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်) အဖြစ် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ မစိမ့်ဝင်မီ တိဗက်-ဗမာ မူလဘိုးဘေးကြီးများနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်းပြသသည့် ရှေးဟောင်း ဖခင်ဘက် ဗီဇသင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> ထို့ပြင် [[တိုင်လူမျိုးများ]](Kra-Dai related) နှင့် ဆက်နွှယ်သော Y-DNA Haplogroup O1a (O-M119) ကို ၅% အောက် ပမာဏအနည်းငယ် တွေ့ရှိရသလို၊ မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂို]] ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် လူမျိုးများတွင် အတွေ့များသော Y-DNA Haplogroup C-M217 ကိုလည်း ၁% မှ ၃% ဝန်းကျင် ပမာဏအနည်းငယ် တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /><ref name="Li2015" /> သုတေသီများက ဤ Y-DNA Haplogroup C ပါဝင်မှုကို [[ပုဂံခေတ်]] အနှောင်းပိုင်း [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုတို့၏ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် သမိုင်းဖြစ်စဉ်များ]]၊ မွန်ဂို-ယွမ် မင်းဆက်တပ်များ၏ အရှေ့တောင်အာရှသို့ စစ်ချီမှုများနှင့် အာလ်တေးယစ်နွယ် စစ်သည်များ ရောနှောစိမ့်ဝင်ခဲ့မှုဆိုင်ရာ ဖခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ အထောက်အထားအဖြစ် သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="Li2015" /> ထို့ပြင် အိန္ဒိယတိုက်ငယ် ပင်မနွယ်ဝင် Y-DNA Haplogroups များဖြစ်ကြသော Haplogroup H (H-M69)၊ Haplogroup R1a (R-M17)၊ Haplogroup J2 နှင့် Haplogroup R2 တို့ကိုလည်း ဗမာလူမျိုး အမျိုးသားများ၏ ၅% မှ ၁၀% ခန့်တွင် ရောနှောတွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019" /> ဤသည်မှာ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း နယ်စပ် ထိစပ်မှုများ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယခင်မင်းဆက်များလက်ထက် နန်းတွင်း ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည့် ပုဏ္ဏား/ဗြာဟ္မဏများ၊ ကသည်း မြင်းသည်တော် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ သမိုင်းဝင် အနောက်ဘက် ကုန်သည်များနှင့် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း ဗမာလူမျိုးစုအတွင်း စိမ့်ဝင် ပေါင်းစည်းခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ရောနှောမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="Li2015">Li, Y. C., et al. (2015-05-19). "Genetic landscape of ethnic populations in Myanmar". ''PLOS ONE'', 10(5), e0127084. DOI:10.1371/journal.pone.0127084</ref><ref name="Kutanan2019" /> ၂၀၁၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်များတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော မိခင်နွယ် မိုတိုကွန်ဒရီးယား DNA (mtDNA) လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် မျိုးရိုးဗီဇ ကွဲပြားစုံလင်မှု သည် ဖခင်နွယ် ထက် ပိုမိုမြင့်မားနေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> ဗမာလူမျိုးများ၏ မိခင်နွယ် DNA တွင် အရှေ့အာရှ တိဗက်-ဗမာနွယ်များနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသော Haplogroup M (M7, M8, M9)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနွယ် မိခင်များထံမှ စိမ့်ဝင်လာသည့် Haplogroup F (F1a, F2)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် ကျွန်းစုနွယ်များတွင် တွေ့ရသည့် Haplogroup B (B4, B5) နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်နွယ် မိခင်များထံမှ ဆင်းသက်လာသော Haplogroup D (D4, D5) တို့ အဓိက ပါဝင်ကြသည်။<ref name="Summerer2014" /><ref name="Kutanan2019" /> မိခင်နွယ် DNA ကွဲပြားစုံလင်မှု မြင့်မားနေခြင်းသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘိုးဘေးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် မူလဒေသခံ မွန်-ခမာ အပါအဝင် အခြားသော မိခင်မျိုးရိုးများနှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် မြင့်မားစွာ ပေါင်းစည်းခဲ့ကြကြောင်းကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Summerer2014" /> မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ ခရိုမိုဆုန်းများကို အချိုးတူ အမွေဆက်ခံသည့် Genome-wide Autosomal DNA လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များအရ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ တည်ဆောက်ပုံသည် [[အရှေ့အာရှ]] နွယ်ဝင် (တရုတ်/တိဗက်) မျိုးရိုးဗီဇနှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နွယ်ဝင် (မွန်/ခမာ) မျိုးရိုးဗီဇတို့ အဓိက ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး တောင်အာရှ (အိန္ဒိယ) မျိုးရိုးဗီဇ အနည်းငယ် ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသည်။<ref name="Liu2021">Liu, D., et al. (2021-03-08). "Genomic insight into the population history of Bamar and other ethno-linguistic groups in Myanmar". ''Molecular Biology and Evolution'', 38(7), 2821-2834. DOI:10.1093/molbev/msab068</ref> အထက်မြန်မာပြည် (စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA တွင် တိဗက်-ဗမာ (အရှေ့အာရှ) ပင်မ DNA လွှမ်းမိုးမှု အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး Haplogroup O-M122 (O3)၊ Haplogroup D1 နှင့် D4/D5 တို့သည် ၇၀% မှ ၈၀% အထိ လွှမ်းမိုးပါဝင်နေသည်။<ref name="Li2015" /> အောက်မြန်မာပြည် (ရန်ကုန်၊ ဧရာဝတီ၊ ပဲခူး၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးများ) ရှိ ဗမာလူမျိုးများတွင်မူ တိဗက်-ဗမာနွယ်အပြင် ရှေးဒေသခံ မွန်လူမျိုးများနှင့် ရောနှောခဲ့မှုကို ပြသသော Haplogroup O1b1a1 (O-M95) နှင့် မွန်-ခမာ မိခင်နွယ် Haplogroup F တို့၏ ပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည့်အပြင် တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းစုနွယ် (Austronesian) မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု ပမာဏသည် အညာဒေသထက် စိမ့်ဝင်မှု ပိုမိုစုံလင်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2018">Kutanan, W., et al. (2018). "Genetic affinity between Austroasiatic-speaking Mon and Tibeto-Burman populations in Myanmar". ''Annals of Human Genetics'', 82(4), 223-239.</ref> == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဖြစ်သည်။ ဗမာလူဦးရေ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်လူမှုဘဝ၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့များ၊ စာပေနှင့် အနုပညာတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခွဲခြား၍မရနိုင်လောက်အောင် နက်ရှိုင်းစွာ ဒွန်တွဲဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။<ref name="Census2014">The Republic of the Union of Myanmar Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population. (2016). ''The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Religion''. Census Report Volume 2-C. Nay Pyi Taw. pp. 11–15.</ref>သို့သော်လည်း မန္တရား၊ အင်းအိုင်၊ လက်ဖွဲ့နှင့် ဓာတ်ရိုက်ဓာတ်ဆင်များဖြင့် အနိစ္စတရားကို လွန်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ထွက်ရပ်ပေါက် ဝိဇ္ဇာယုံကြည်မှု သည်လည်း ဗမာတို့၏ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ထူးခြားသည့် ဒေသန္တရ လက္ခဏာတစ်ရပ်အဖြစ် အခိုင်အမာ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။<ref>Ferguson, John P., and E. Michael Mendelson, "A Masters Theory of Theravada Buddhism", ''Monks, Bishops and Deacons'', 1981.</ref> ထို့အပြင်ဗုဒ္ဓဘာသာ မထွန်းကားမီ သမိုင်းမတင်မီ ကာလကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုသည်လည်း ဗမာတို့၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝအတွင်း ယနေ့ထက်တိုင် ဆက်လက်၍ ဒွန်တွဲတည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Spiro, Melford E., ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes'', University of California Press, 1982.</ref> ဗမာလူမျိုးအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ၁၉ ရာစုတွင် အမေရိကန် နှစ်ခြင်း သာသနာပြုဆရာကြီး [[ယုဒသန်|အက်ဒိုနိရမ် ဂျဒ်ဆန်]] (ဆရာယုဒသန် / Adoniram Judson) သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ မတိုင်မီနှင့် အပြီးတွင် ဗမာဘာသာစကားဖြင့် [[သမ္မာကျမ်းစာ]]ကို ပထမဆုံး ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကာ ဗမာလူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>Wayland, Francis, ''A Memoir of the Life and Labors of the Rev. Adoniram Judson'', Phillips, Sampson, and Co., 1853.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် နှစ်ခြင်း (Baptist)၊ [[ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်း|ရောမကက်သလစ်]] (Roman Catholic) နှင့် အန်ဂလီကန် (Anglican) အသင်းတော်များ၌ ပါဝင်သော ဗမာခရစ်ယာန်များသည် အဓိကအားဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးများအတွင်း အစဉ်အဆက် သက်ဝင်ယုံကြည်လျက် ရှိကြသည်။ === မြန်မာပြက္ခဒိန်စနစ် နှင့် နှစ်ကူး ပွဲတော် === ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပွဲတော်များသည် [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]] ၏ ရာသီစက်ဝန်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေနှင့် လ၏ သွားလာပုံကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်သော လနေပူးတွဲ ပြက္ခဒိန် စနစ် ဖြစ်ပြီး ရက်လိုများကို ညှိယူရန် ဝါထပ်နှစ် များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။<ref name="Chatterjee">Irwin, A. M. B. (1909). ''The Burmese and Arakanese Calendars''. Hanthawaddy Printing Works.</ref> မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်စနစ် ကို ထိုင်း ၊ လာအို၊ ဇင်းမယ် (လန်နာ) နှင့် တိုင်းလူး (စစ်ဆောင်ပန္နား) ဒေသများက နှစ်ပေါင်း ရာစုနှစ်များစွာ တရားဝင် ရာဇဝင်ပြက္ခဒိန်အဖြစ် လက်ခံသုံးစွဲခဲ့ကြသည်။<ref name="Eade">Eade, J.C. (1995). ''The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia''. E.J. Brill.</ref> [[သင်္ကြန်|သင်္ကြန်ပွဲတော်]]သည် မြန်မာနှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်ဖြစ်ပြီး တန်ခူးလ (မတ်-ဧပြီ) တွင် ကျင်းပသည်။ [[သိကြားမင်း]] လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို အကြောင်းပြု၍ အကုသိုလ် အညစ်အကြေးများကို ရေဆေးငါးပါး ပြုလုပ်သည့်အနေဖြင့် ရေပက်ကစားကြသည်။ အတက်နေ့နှင့် နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့တို့တွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်း၊ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ဇီဝိတဒါန ငါးလွှတ်/နွားလွှတ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref name="Spiro">Spiro, Melford E. (1982). ''Buddhism and Society: A Great Tradition and Its Burmese Vicissitudes''. University of California Press.</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> === အစားအစာ ယဉ်ကျေးမှု === ဗမာလူမျိုးတို့၏ အဓိက အစားအစာမှာ [[ဆန်]] (ထမင်း) ဖြစ်ပြီး ဟင်းလျာများကို ချို၊ ချဉ်၊ ငန်၊ စပ် မျှတစွာ ချက်ပြုတ်စားသုံးကြသည်။[[ငါးပိ]] (ငါးပိရည်ကျိုနှင့် အတို့အမြှုပ်) သည် ဗမာထမင်းဝိုင်း၏ မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ဆီပြန်ဟင်းများအဖြစ် ကြက်သား၊ ဝက်သား၊ ငါး စသည်တို့ကို ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ ငရုတ်သီး၊ မဂ္ဂန်းစသဖြင့် အခြေခံကာ ချက်ပြုတ်ကြသည်။ ထို့အပြင် နံနံပင် ကို ဟင်းလျာအတော်များများတွင် အနံ့မွှေးစေရန်နှင့် အဆင်တန်ဆာအဖြစ် အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ဘဲဥ၊ ငှက်ပျောရိုး၊ ငါးတို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဗမာတို့၏ နိုင်ငံတော်အစားအစာ ဖြစ်သည်။<ref> name="Khayaing">Aye, MiMi. (2019). ''Mandalay: Recipes and Tales from Burma''. Bloomsbury Absolute.</ref> === သနပ်ခါး ဓလေ့ === [[သနပ်ခါး]] သည် ဗမာလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော သဘာဝ အလှကုန်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတဖြစ်သည်။ သနပ်ခါးပင်၏ အခေါက်ကို ကျောက်ပျဉ်တွင် ရေစက်ချကာ သွေး၍ မျက်နှာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် လိမ်းကျံကြသည်။ သနပ်ခါးသည် နေလောင်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ အေးမြစေခြင်း နှင့် အသားအရေ ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း စသည့် ဆေးဖက်ဝင် အစွမ်းများရှိသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးငယ်များသည် သနပ်ခါးကို ပါးနှစ်ဖက်တွင် ကွက်ကျား သို့မဟုတ် ဘိလပ်ကွက်၊ ကလေးများတွင် ပါးကွက်ကြား ပုံစံများ ရေးဆွဲ လိမ်းကျံသည့် ဓလေ့မှာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီ ခိုင်မာခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။<ref name="Thanaka">Muralidharan, S. (2016). "Thanaka: The Traditional Burmese Cosmetic". ''International Journal of Cultural Heritage'', 4(1), pp. 45–52.</ref> === အခြား လူမှုရေးနှင့် လူနေမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ဗမာမိသားစုများအတွက် သားယောက်ျားလေးများကို [[ရှင်ပြုပွဲ|ရှင်ပြုပေးခြင်း]] (သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းခြင်း) သည် ဘဝ၏ အရေးကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှင်လောင်းများကို မင်းညီမင်းသား ဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ပေး၍ မြင်း၊ ဆင် စသည်တို့ဖြင့် လှည့်လည်ကာ ရှင်လောင်းလှည့်ပွဲ ကျင်းပပြီးမှ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ထံ၌ သာမဏေအဖြစ် ခံယူစေသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ မင်္ဂလာပွဲများကို ဝါဆိုမှ သီတင်းကျွတ်အထိ ဝါတွင်းကာလများတွင် ကျင်းပလေ့မရှိဘဲ ဝါပကာလများတွင်သာ ကျင်းပကြသည်။ ကွယ်လွန်သူကို အမျှအတန်း ပေးဝေခြင်း၊ ၇ ရက်ပြည့်လျှင် ရက်လည်ဆွမ်းကျွေးပွဲ ကျင်းပ၍ တရားတော်များ နာယူခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာလူမျိုး တို့၏ ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပူပိုင်းဒေသ ရာသီဥတု၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဝင် နန်းတွင်း အစဉ်အလာများအပေါ် မူတည်၍ တီထွင်ဖန်တီးထားသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Ferrars, Max and Bertha, ''Burma'', Sampson Low, Marston and Company, 1900, pp. 60–65.</ref> ခေတ်သစ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ ပင်မ အမျိုးသား/အမျိုးသမီး ရိုးရာဝတ်စုံ၏ အခြေခံမှာ လုံချည် ဖြစ်သည်။ပုဆိုး သည် ဗမာအမျိုးသားများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်လုံချည် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အကွက်၊ အစင်း သို့မဟုတ် ရိုးရိုးခါးဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အခမ်းအနားများတွင် မန္တလေးချိတ် သို့မဟုတ် သပွတ်အကွက် ပုဆိုးများကို တိုက်ပုံအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်း တို့နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Burmese Textiles'', The White Orchid Press, 1988.</ref>ထဘီသည် ဗမာအမျိုးသမီးများ ဝတ်ဆင်သော ခါးဝတ်ဖြစ်သည်။ အောက်နားတွင် အနားသတ် သို့မဟုတ် အနားစပါး ပါရှိလေ့ရှိပြီး၊ ရိုးရာ အချိတ်အဆင် များကို ပွဲလမ်းသဘောတူ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာအင်္ကျီမှာ ရင်ဖုံး သို့မဟုတ် ရင်စိ ရိုးရာအင်္ကျီ ဖြစ်သည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Handwoven Textiles of South-East Asia'', Oxford University Press, 1988.</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် နန်းတွင်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှု တွင်မူ အလျား ဧက ၁၅ မှ ၂၀ ခန့်ရှည်လျားသော တောင်ရှည်ပုဆိုးကို အမျိုးသားများ ခါးတွင် စည်းနှောင်၍ ပိုလျှံသော အစကို ပခုံးပေါ်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခါးတွင် ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>Scott, J. George, ''The Burman: His Life and Notions'', Macmillan and Co., 1882.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းအမျိုးသမီးများသည် အနောက်သို့ ရှည်လျားစွာ တင်းစွဲသွားသော ပတ်ထဘီနှင့် ရင်ဖုံး အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။လွန်းတစ်ရာ အချိတ်ကဲ့သို့ မန္တလေးနန်းတွင်း၌ ရက်လုပ်သော ရက်ကန်းစင် မျိုးစုံအချိတ် အဆင်များသည် မင်းစိုးရာဇာနှင့် ကုန်းဘောင်နန်းတွင်း အထက်တန်းလွှာတို့၏ သင်္ကေတ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Green, Alexandra, ''Burmese Visual Culture: Charisma and Sacred Fortune'', Hong Kong University Press, 2018.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် ရှေးဟောင်း နန်းတွင်းအဆင် တောင်ရှည်ပုဆိုးနှင့် လွန်းတရာအချိတ် တို့မှသည် ယနေ့ခေတ် လုံချည်၊ တိုက်ပုံနှင့် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ အဖြစ် ရိုးရှင်းသေသပ်စွာ ပြောင်းလဲလာခဲ့သော်လည်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ရက်ကန်းအတတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အနှစ်သာရကို မပျောက်ပျက်ဘဲ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားသည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ပင်ဖြစ်သည်။ == ဘာသာစကားနှင့်စာပေ == ဗမာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]] ကြီး၏ အောက်ရှိ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား]]ခွဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ထိုအထဲမှ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ အုပ်စု]]ဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley">Bradley, David. (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''. No. 14. pp. 1–72.</ref> ဗမာစကားသည် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အသံနိမ့်အမြင့် ဖြင့် ခွဲခြားသည့် နိမ့်မြင့်သံသုံးဘာသာစကား အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း (မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေး) နှင့် အောက်ပိုင်း (ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဧရာဝတီ) တို့တွင် ပြောဆိုကြသော ဗမာစကားသည် စံပြဗမာစကား ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း အပြည့်အဝ ရှိသည်။ သို့သော် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ကွဲပြားနေသော ဒေသများဖြစ်သည့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ ရခိုင်စကား၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ထားဝယ်စကားနှင့် မြိတ်စကားတို့သည် ဗမာစကား၏ ဒေသန္တရစကားခွဲများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ရှေးဟောင်းဗမာစကား၏ လေယူလေသိမ်းနှင့် အသံထွက်ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုမိုထိန်းသိမ်းထားကြသည်။<ref name="Bradley" /> [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိမှု]] === သမိုင်းကြောင်းနှင့် စာပေပေါ်ပေါက်လာပုံ === {{main|မြန်မာစာပေ}} ဗမာစကားသည် သမိုင်းဦးကာလ မြောက်ဘက်အရပ်မှ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာမှုနှင့်အတူ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ စာရေးသားမှုစနစ်အနေဖြင့် မူလက မိမိကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ မရှိသေးသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ဒေသခံ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]နှင့် [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]တို့ထံမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီအက္ခရာ|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]]နွယ်ဝင် ပလ္လဝ (Pallava) အက္ခရာကို အခြေခံကာ ကိုယ်ပိုင် [[မြန်မာအက္ခရာ|မြန်မာစာပေ]]ကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce" />သမိုင်းအရ အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် ဗမာစာအရေးအသား အထောက်အထားမှာ ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[မြစေတီကျောက်စာ]] (ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ) ဖြစ်သည်။<ref name="ThanTun" /> == ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေး အမှတ်အသား == [[မင်းသုဝဏ်]]၏ "ရွှေဥဒေါင်း" ကဗျာတွင် ဗမာလူမျိုးစု၏ ရိုးရာယုံကြည်မှုနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် သမိုင်းဝင် အမှတ်အသားများကို အောက်ပါအတိုင်း လှပကျစ်လျစ်စွာ ကောက်နုတ်ဖွဲ့ဆိုထားသည်။ <blockquote> "နေမင်းနွယ် ဆွေဘုရားရယ်တို့ ဝေတင့်တယ် အသရေခြားသည်ဟု ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင် နိမိတ်မြင်က မင်္ဂလာရှိ။" </blockquote> <blockquote> "မြန်မာနွယ် ကမ္ဘာဝယ် ထင်အလင်းသာပ ဆင်မြင်းဗိုလ်ပါရံလို့ မြကဒဏ် သီဟာစိုးစဉ်က ဒေါင်းအလံ စိုက်ကာထိုးကြတယ် ဖိုးထိုက်ပါဘိ။" </blockquote> ဤကဗျာအရ ဗမာမင်းများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နေမင်းအနွယ်စု (သူရိယဝံသ) ဟု ခံယူကာ ဒေါင်းရုပ်ကို မင်္ဂလာနိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ထို့ပြင် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် တရားဝင်အသုံးပြုခဲ့သည့် "ဒေါင်းဒင်္ဂါး" (ငွေများမှာတဲ့ တံဆိပ်တင်) နှင့် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် စစ်အင်အားတောင့်တင်းခဲ့စဉ်က လွှင့်ထူခဲ့သည့် "ဒေါင်းအလံ" အကြောင်းတို့ကို ဖော်ပြလျက် ဒေါင်းသည် ဗမာနွယ်တို့၏ အမျိုးသားရေးမာန် ဖြစ်ကြောင်း သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:National flag of Third Burmese Empire (Konbaung Dynasty).svg|thumb|၂၅၀px|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် တရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းလွှင့်ထူခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်အလံ။ အဖြူရောင်နောက်ခံအလယ်တွင် ဗမာမင်းတို့၏ "သူရိယဝံသ" (နေမင်းအနွယ်) ဇာစ်မြစ်နှင့် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာကို ဖော်ညွှန်းသည့် ကန္နားစွင့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရစဉ်။]] ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်း၍ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအောက် ကျရောက်ခဲ့ရသော်လည်း ဒေါင်းရုပ်သည် ဗမာလူမျိုးတို့၏ နှလုံးသားထဲမှ ပျောက်ပျက်မသွားခဲ့ပေ။ အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့် မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများသည် မိမိတို့၏ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသရန် ဒေါင်းရုပ်ကို ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[File:Flag of Burma (1939–1941, 1945–1948).svg|thumb|၂၅၀px|ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (၁၉၃၉–၁၉၄၁ နှင့် ၁၉၄၅–၁၉၄၈) ကာလအတွင်း တရားဝင်သုံးစွဲခဲ့သော ဗမာနိုင်ငံတော်အလံ။ ဗြိတိသျှအပြာရောင်အလံ (Blue Ensign) ၏ လက်ယာဘက်စွန်းစက်ဝိုင်းအတွင်း၌ ဗမာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားရေးပြယုဂ်ဖြစ်သော အမြီးဖြန့် ကူးဒေါင်းရုပ်ကို ထည့်သွင်းပုံဖော်ထားသည်။]] နန်းတွင်းသုံး အမြီးဖြန့်နေသည့် ငြိမ်းချမ်းသော "ကူးဒေါင်း" အစား၊ ဗြိတိသျှအစိုးရကို အရှုံးမပေးဘဲ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အတောင်ပံဖြန့်ကာ စစ်ဆိုင်နေသည့် "ခွပ်ဒေါင်း" (ကျောင်းသားသမဂ္ဂအလံ) အဖြစ် သမိုင်းဝင် ပြောင်းလဲ တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Nu">ဦးနု။ (၁၉၆၇)။ ''ငါးနှစ်ရာသီ ဗမာပြည်''။ ရန်ကုန်။</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (BDA) ၏ သွေးရောင်နောက်ခံ အလံတော်အလယ်တွင်လည်း ဒေါင်းရုပ်ကိုပင် ဗမာ့တော်လှန်ရေးတပ်မတော်၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="BaMaw">Ba Maw, Dr. (1968). ''Breakout in Burma: Memoirs of a Revolution, 1939–1946''. Yale University Press.</ref> ယနေ့ထက်တိုင်အောင် "ဒေါင်း" (အထူးသဖြင့် ခွပ်ဒေါင်းနှင့် ကူးဒေါင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မာန်မာန၊ စည်းလုံးမှု၊ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများနှင့် တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်တို့ကို ထင်ဟပ်စေသည့် အရေးအကြီးဆုံးသော ပြည်သူ့အမှတ်အသားအဖြစ် သမိုင်းအဆက်ဆက် ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ [[File:ABFSU Flag.svg|thumb|၂၅၀px|ကိုလိုနီခေတ် အမျိုးသားရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများမှစ၍ အစဉ်အဆက် သုံးစွဲခဲ့သော [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်]] (ဗကသ) ၏ တရားဝင် "ခွပ်ဒေါင်းအလံတော်"။ ခေါင်းမငုံ့တတ်သော ပြည်သူနှင့်ကျောင်းသားထု၏ တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။]] ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] == ဗမာလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စု ၁၃၅ မျိုးစာရင်းအရ ဗမာလူမျိုးစု အောက်တွင် မျိုးနွယ်စု (၉) စု ပါဝင်သည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည် - # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # [[ဗမာလူမျိုး]] # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဗမာလူမျိုးစု (၉) စုသည် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အကွဲအပြားများအရ ပေါင်းစည်းသတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ မနုဿဗေဒအရမူ မူလဆင်းသက်လာပုံ သီးသန့် ကွဲပြားမှုများ ရှိကြသည်။<ref name="Eal2010">Eberhard, David M., et al. (eds.) (2010). ''Ethnologue: Languages of the World''. SIL International.</ref> === ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဗမာနွယ်အုပ်စု === ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ စိစစ်ချက်များအရ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်အုပ်စု]] (Burmish Group) သည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစု အောက်ရှိ သီးသန့် အုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသူများက ပြောဆိုကြသည်။ <ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "The Tibeto-Burman Languages of South-East Asia". In Bradley, David (ed.). ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14: Tibeto-Burman Languages of the Himalayas''. Canberra: Pacific Linguistics, Australian National University, pp. 1–40.</ref> <ref name="Thurgood2003">Thurgood, Graham & LaPolla, Randy J. (2003). ''The Sino-Tibetan Languages''. Routledge.</ref> ပါဝင်သော ဘာသာစကားပြောဆိုသည့် လူမျိုးများနှင့် ဒေသန္တရအုပ်စုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — # [[ဗမာလူမျိုး]] (မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း နေထိုင်ကြသော ပင်မ ဗမာစကားပြောသူများ) # [[အင်းသားလူမျိုး]] (ရှမ်းပြည်နယ်၊ အင်းလေးကန်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ကြပြီး ရှေးဟောင်း ဗမာအက္ခရာသံများကို ထိန်းသိမ်းထားသူများ) # [[ဖွန်းလူမျိုး]] (ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း အထက်ပိုင်း မြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ကြသော ရှေးဟောင်း ဗမာနွယ်ဝင်များ) # [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] (ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ် အစုအဝေး) # [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] (ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော ဗမာနွယ်အုပ်စုဝင်များ) # [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] (ရှမ်းပြည်နယ် အနောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသူများ) # [[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသရှိ ရခိုင်နွယ်ဝင် အစုအဝေး) # [[ယောလူမျိုး|ယော]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] (မြန်မာစကား၏ ရှေးဟောင်း အသံထွက်များနှင့် သီးသန့် ဒေသန္တရစကားများကို သုံးစွဲကြသည့် ဗမာနွယ်အုပ်စုဝင်များ) == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] fhwy7temls36fh27wby5d00vuub7wwy 3 4841 1051918 1051710 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 952845 wikitext text/x-wiki ကိုမေယာကြီးရေ..ရောက်လာတာ ဝမ်းသာတယ်ဗျာ။ ကိုမေယာရဲ့ ပို့စ်တချို့တောင် တင်ထားတာ ဒီမှာ ရှိနေပြီဗျို့။ ကြိုဆိုပါတယ်။ --[[User:Mmthinker|Mmthinker]] ၁၀:၁၆၊ ၁ ဧ​ပြီ​ ၂၀၀၉ (UTC) ==အကို ကျွန်တော် ဝူကျယ်ထျန်း ဧကရီ== အကြောင်း တည်းဖြစ် နေလို့ပါ Infobox Royalty ကို အကိုဖန်တီးပေးလို့ရလားဗျ ကျွန်တော် မသိလို့ပါ== == WeLc0mE !! == ကြိုဆိုပါတယ်ဗျာ... ဆရာ..။ ဒီကစလို့ ဆရာ့လက်ရာတွေ များသထက်များနိုင်သမျှ မြင်တွေ့ရမယ်လို့ ယုံကြည်မျှော်လင့်ပါတယ်..။ ကျွန်တော်ကလည်း ဆရာ့ကို မျှော်နေတာဗျ..။ ရောက်လာတော့ အဖော်ကောင်း ပြန်ရပြီပေါ့...။ မဟုတ်ရင် ပျင်းစရာကြီးဖြစ်နေတာ..။ ဟတ်..ဟတ်..။ --[[User:လဂွန်းအိန်|လဂွန်းအိန်]] ၁၁:၅၃၊ ၁ မေ​ ၂၀၀၉ (UTC) :Sir Myat Thwin,.. Help me.. Plz Share the NHM Writer from Gmail to me or Link here .. --[[User:Lagoonaing|Lagoonaing]] ၀၆:၃၁၊ ၂၉ နို​ဝင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) :: [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] လင့်ခ်ရှိပါတယ်။ [[User:Zawthet|Zawthet]] ၀၆:၃၃၊ ၂၉ နို​ဝင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) :::: ကျေးဇူးပါ...ကိုဇော်သက်ရေ ...--[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၆:၃၆၊ ၂၉ နို​ဝင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) == ဘိုတောက် ရောက်ရှိခြင်း== အကိုရေ .. ကျနော် ပုံတွေ တင်ပေးမလို့ဟာ မရဘူးဗျ .. ။ စာရေးရတာထက် ပုံတင်ရတာ အချိန် သိပ်မကုန်လို့ပါ။ [[User:Botauk|Botauk]] ၀၅:၄၅၊ ၉ မေ​ ၂၀၀၉ (UTC) :: အဆင်သင့်တာပေါ့။ ကျုပ်ကလည်း စာပဲရေးချင်၊ တည်းြဖတ်ပြင်ဆင်တာသာ လုပ်ချင်တယ်၊ ပုံတင်ရင် အဆင်မပြေတာ များလွန်းလို့။ --[[User:Mmthinker|Mmthinker]] ၀၅:၄၂၊ ၁၄ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၀၉ (UTC) အသစ်လေးဘာလေး တင်ပါဦး။ [[User:Lionslayer|Lionslayer]] == ရဟတ်ယာဉ် စာမျက်နှာ ပေါင်းချင်လို့ပါ == ကို MT, စာမျက်နှာအသစ် [[ရဟတ်ယာဥ်]]ကို [[ရဟတ်ယာဉ်]]နဲ့ ပေါင်းချင်ပါတယ်။ အက္ခရာ ဥနဲ့ ညလေး (ဉ) လွဲနေလို့ စာမျက်နှာ လွဲသွားတာပါ။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Zawthet|Zawthet]] ၁၂:၁၆၊ ၁၄ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) ::: ပေါင်းပါ --[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၃:၀၈၊ ၁၅ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) ==Burmese placenames== Hi Mayor mt, I have added some new names where our church has recently been established. Do you know the Burmese translations for [http://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%AC%E2%80%8B%E1%80%9A%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%98%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA these placenames]? Your help would be gratefully appreciated, Thankyou. --[[User:Jose77|Jose77]] ၀၈:၁၇၊ ၁၉ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) == Merged? == Hello. I see you have just blanked a page. I don't understand the language here, but apparently the page was merged. If so, maybe some of them can work as a redirect. If not, I guess you should send it to be deleted instead of blanking. Sorry for I'm speaking in English. Happy editing.” [[user:Teles|'''T'''_eleS]] ([[User talk:Teles|<font color="#EC2300">'''T'''</font>]] _{[[:m:user talk:Teles|M]] [[Special:Emailuser/Teles|@]] [[Special:Contributions/Teles|C]] [[Special:CentralAuth/Teles|G]]}) ၀၅:၀၇၊ ၂၆ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) ::Thankyou Teles, You talk me know. --[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၉:၁၅၊ ၂၉ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) == အကိုရေကူပါဦး == ကျွန်တော် အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်ကိုပြင်နေတာ ဓာတ်ပုံတင်တာ ခွင့်ပြုချက်မရှိူးပဲပြောနေတယ် အဲဒါဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ကူပါဦး--phyolay83--Pp: ၀၆:၄၈၊ ၁၂ ဇန်​န​ဝါ​ရီ​ ၂၀၁၁ (UTC) :::ကျွန်တော်ဆီ gmail (mayormt@gmail.com)ပို့လိုက်ပါ။ ကျွန်တော်တင်ေပးပါ့မယ်...။--[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၇:၁၂၊ ၁၂ ဇန်​န​ဝါ​ရီ​ ၂၀၁၁ (UTC) == asked by Hana San == Hello Ko MT , Do you know who the author of this poem is ? :) Thank you. ဝိုင်းကြီး ဝိုင်းကြီး ဘယ်လောက်ကြီး (ဟော ..ဒီလောက်ကြီး) ဝိုင်းလေး ဝိုင်းလေး ဘယ်လောက်သေး (ဟော..ဒီလောက်သေး) မအေးခြင်းတောင်း ဘယ်လောက်ပေးရတယ် ငါးမူးတကျပ်ပေးရတယ်။ ငါ့ကိုရောင်းပါကွယ် (အမေဆူလိမ့်မယ်) အမေဆူရင် ငါ့ဆီပြေးခဲ့ ဝိုင်းကြီးပတ်ပတ်ဒူဝေဝေ ဝိုင်းကြီးပတ်ပတ်ဒူဝေဝေ... [[User:Hana San|Hana San]] ၀၆:၂၃၊ ၂၀ ဖေ​ဖော်​ဝါ​ရီ​ ၂၀၁၁ (UTC) :: ဒါက မြန်မာ့ရိုးရာကစားနည်းထဲက ဝိုင်းကြီးပတ်ပတ်ဒူဝေဝေ ကစားနည်း ဖြစ်တယ်။ --[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၅:၁၆၊ ၂၂ ဖေ​ဖော်​ဝါ​ရီ​ ၂၀၁၁ (UTC) မင်္ဂလာ နှစ်သစ်ကူးပါ။ သင်္ကြန်မနားဘူးလား အကို။ :P [[User:Battoe19|Battoe]] ၁၆:၂၀၊ ၁၅ ဧ​ပြီ​ ၂၀၁၁ (UTC) == Mingalaba == Hello, please write an article about Burmese letters.--[[Special:Contributions/92.243.181.140|92.243.181.140]] ၁၉:၅၆၊ ၁၆ ဧ​ပြီ​ ၂၀၁၁ (UTC) == Barnstar == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[Image:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Working Wikipedian's Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | You are the person to deserve this Barnstar. [[User:Lionslayer|<span style="text-shadow:grey 0.1em 0.1em 0.1em; class=texhtml"><font size=2><font color=#000000><font face="BankGothic Md BT"><b><i>@==<font color=#330000>{<font color=#660000>Lion<font color=#990000>sla<font color=#FF0000>yer>]][[User_Talk:Lionslayer|<span style="text-shadow:grey 0.1em 0.1em 0.1em; class=texhtml"><font size=2><font color=#427224>^☎</span></span></span>]] ၀၈:၄၂၊ ၈ ဩ​ဂုတ်​ ၂၀၁၁ (UTC) |} ==ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်== [[ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်]] က ရှိပြီးသား အစ်ကိုရေ။ ပေါင်းလိုက်ပြီ။ [[User:Zawthet|Zawthet]] ၀၉:၄၃၊ ၁၁ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) ကျေးဇူးပါ ကိုဇော်သက်ရေ...--[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၁၀:၀၈၊ ၁၁ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) ==ခုနှစ်အလိုက်လစဉ်စာမျက်နှာများပုံစံချခြင်း== အစ်ကို ကိုမေယာ။ နှစ်အလိုက် လစဉ်စာမျက်နှာတွေကို ပုံစံချတဲ့အခါ တစ်နှစ်ပြီးတစ်နှစ်မသွားပဲ။ ၁၉၀၁ မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အထိ မတ်လ ဆို မတ်လချည်းပဲ ပုံစံလိုက်ချပေးရင် လုပ်ရတဲ့ နှုန်း ပိုမြန်မယ်ထင်တယ်နော်အစ်ကို။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကော်ပီကူးထားတဲ့ ပုံစံက နောက်စာမျက်နှာအသစ်ထဲ ထည့်တဲ့အခါမှာ ခုနှစ်ပဲ ပြင်စရာလိုတော့လို့ပဲ။ အထဲက အချက်အလက်တွေတော့ နောက်မှ ထည့်ကြတာပေါ့။ လောလောဆယ် ပုံစံအရင်ချထားမယ်လို့ စိတ်ကူးနဲ့ လုပ်နေတာပါ။ ၁၉၀၁ ကနေ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အထိ လတွေအားလုံး ပုံစံချပြီးရင်တော့ စာမျက်နှာပေါင်း ၁၂၀၀ တိုးလာ လိမ့်မယ်။ တစ်သောင်းပြည့်တော့မယ်ပေါ့။ ဒါတောင် ၁၇ရာစုနဲ့ ၁၈ရာစု မလုပ်ရသေးဘူး။ -- သုတေသီ ၀၆:၅၈၊ ၂၉ နို​ဝင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) :::ဟုတ်ကဲ့ပါ။ ကျေဇူးပါ။ ::::[[template:၂၀ရာစု|၂၀ရာစုရဲ့ခုနှစ်များ template]] စာမျက်နှာကို ဖွင့်ထားပြီးတော့ အဲဒီကနေတဆင့် ခုနှစ် အစဉ်လိုက် သွားရင် ပိုမြန်တယ်။ ကျွန်တော်တော့ ခဏနားလိုက်ဦးမယ်။ ၁၉၀၁-၂၀၀၀ အတွက် ဇန်နဝါရီလ စာမျက်နှာတွေ အကုန်ထည့်ပြီးသွားပြီ။ ဖြည်းဖြည်း လုပ်ကြတာပေါ့။ -- သုတေသီ ၀၇:၃၉၊ ၂၉ နို​ဝင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) :::::ကိုမေယာကြီးရှိလို့ အဖော်ကောင်းတာနဲ့ ဆက်တိုက် လုပ်လိုက်တာ တစ်သောင်းကျော်သွားပြီ။ အထဲက အချက်အလက်တွေ ဖြည့်ဖို့ပဲ လိုတော့တယ်။ လက်ရော၊ မျက်စိရော၊ ခါးရော အတော်ညောင်းသွားတာပဲဗျာ။ -- သုတေသီ ၀၈:၂၈၊ ၃၀ နို​ဝင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) ::ဟုတ်တယ်...တကယ်တော့...တစ်ယောက်ထဲ ရေးနေရင်....တခါတလေ ပျင်းလာတယ် အဖော်လေးနဲ့ဆို.....--[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၈:၃၈၊ ၃၀ နို​ဝင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) == ဓာတ်ပုံလေး စစ်ပေးပါ == အစ်ကို။ ကျေးဇူးပြုပြီး ဒီဆောင်းပါး နှစ်ပုဒ်ကို စစ်ပေးပါ။ User တစ်ယောက်က Report လုပ်လာလို့ပါ။ [[ကျော်ဝင်း]] နဲ့ [[ကျော်ဝင်း၊ မနုဿ (စာရေးဆရာ)]] မှာ အကြောင်းအရာက ကွဲပြီး ဓာတ်ပုံက တူနေတယ်။ ဘယ်ဓာတ်ပုံက အမှန်လဲ ဆိုတာ ကျွန်တော် မသိလို့ပါ။ ကျေးဇူး။ [[User:Zawthet|Zawthet]] ၀၅:၅၁၊ ၁၄ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့...ကျွန်တော် ရှာပြီး ကြည့်လိုက်ပါ့မယ်..။--[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၇:၅၀၊ ၁၅ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) *ကျော်ဝင်း၊ မနုဿ (စာရေးဆရာ) ဓာတ်ပုံနဲ့ ကျော်ဝင်းဓာတ်ပုံ ဖိုင်အမည်ချင်း တူနေတော့ အရင်တင်ထားတဲ့ပုံပေါ်နေတာ...မနုဿကျော်ဝင်းပုံကို တင်လိုက်ပါပြီ.. ။--[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၈:၃၄၊ ၁၅ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၁ (UTC) ==Article Request== Please write about ဆရာတော် [[ဦးဝိစာရ]] [[en:U Wisara|U Wisara]]. Image [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:U_Wisara_Statue_standing_on_top_of_pile_of_bamboo_sticks.JPG here]. Thanks. [[User:Lionslayer|<span style="text-shadow:grey 0.1em 0.1em 0.1em; class=texhtml"><font size=2><font color=#000000><font face="BankGothic Md BT"><b><i>@==<font color=#330000>{<font color=#660000>Lion<font color=#990000>sla<font color=#FF0000>yer>]][[User_Talk:Lionslayer|<span style="text-shadow:grey 0.1em 0.1em 0.1em; class=texhtml"><font size=2><font color=#427224>^☎</span></span></span>]] ၀၂:၁၆၊ ၅ ဇန်​န​ဝါ​ရီ​ ၂၀၁၂ (UTC) ::Ok Ko mg mg san --[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၉:၂၈၊ ၅ ဇန်​န​ဝါ​ရီ​ ၂၀၁၂ (UTC) == အက်ဒမင်တွေဘယ်ရောက် == အက်ဒမင်တွေ ဘယ်ရောက်နေလဲ မသိဘူး ခင်ဗျ။ အစ်ကိုရော သိလား။ ကျွန်တော် Adminship Request ထားတာ ဘယ်သူမှလဲ ဘာမှ ရီပလိုင်း မပြန်ကြလို့။ ဒီရက်ပိုင်း မြန်မာဝီကီမှာ လူတွေ သိပ်ပြီး မတွေ့သလိုပဲနော်။ --[[User:Aungthurahein|Aungthurahein]] ၀၄:၀၄၊ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ (UTC) ::အက်ဒမင်တွေ ရှိပါတယ်...၊ မအားကြလို့ နေမှာပါ...--[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ၀၄:၁၄၊ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ (UTC) ကိုMayor ကြီးကိုလည်း ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ကြိုးစားပါ့မယ်။ [[Chaungoothar]] == Article request == Hello! Could you create articles about [[:en:Selena Gomez|Selena Gomez]], [[:en:Demi Lovato|Demi Lovato]], [[:en:Nicki Minaj|Nicki Minaj]], the social networking site [[:en:Twitter|Twitter]], and the game franchise [[:en:Call of Duty|Call of Duty]]? Thanks. --[[Special:Contributions/112.210.62.199|112.210.62.199]] ၀၇:၂၁၊ ၂ ဧ​ပြီ​ ၂၀၁၂ (UTC) == Novak Djokovic == Hello, can you help me to translate name, there is article [[အန်အိုဗီအေကေ ဒီဂျေအိုကေအိုဗီအိုင်စီ]], is this correct? Thank you.--[[User:Soundwaweserb|Soundwaweserb]] ([[User talk:Soundwaweserb|talk]]) ၁၄:၄၈၊ ၂၄ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၂ (UTC) ==I'd like to see ဖက်ဒရယ်လစ်ဇင်ပြည်ထောင်စုစနစ် on Facebook, then coud you, pls, help me?== အစ်ကိုရေ ကျနော် “ဖက်ဒရယ်လစ်ဇင်ပြည်ထောင်စုစနစ်”စာမျက်နှာကို facebook တို့မှာ link လုပ်ပေးချင်တယ်။ ဥပမာ Maha Bodhi Tahtaung တို့လိုမျိုးပေါ့။ အဲ့ဒါလေး သိရင် ကူညီပါဦး။ [[Chaungoothar]] == Portal:Contents/Portals ပြင်ရန် == အစ်ကိုရေ [[http://my.wikipedia.org/wiki/Portal:Contents/Portals|အဝင်ဝအားလုံး]]အဝင်ဝအားလုံး]မှာ သင်္ချာ နဲ့ ပထဝီက နည်းပညာလို portal မဟုတ်ဘဲ ဆောင်းပါတွေဖြစ်နေ ပါ တယ် ပြန်ပြင်ပေးပါဦး == Write about a new Call of Duty game == Please write an article about [[:en:Call of Duty: Advanced Warfare]]. Thanks. --[[Special:Contributions/112.207.192.10|112.207.192.10]] ၀၃:၀၃၊ ၅ မေ​ ၂၀၁၄ (UTC) == ပုံတင်​တာ အဆင်​မ​ပြေ​လို့ == အစ်ကို​ရေ ပုံတင်​တာ အဆင်​မ​ပြေ​လို့ Facebook က Wikipedia group ထဲ​မှာ တင်​ပေး​ထား​ပါ​တယ်။ အဆင်​ပြေ​ရင် ဒေါင်း​ပြီး တင်​ပေး​ပါ​ဦး။ [[User:Phoenix06|Phoenix06]] ([[User talk:Phoenix06|talk]]) ၂​၃:၂​၄၊ ၂​၅ ဇွန် ၂​၀​၁​၄ (UTC) **တင်​ပေးလိုက်​မည်။ [[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|talk]]) ၀၃:၁၀၊ ၂၆ ဇွန်​ ၂၀၁၄ (UTC) == Article request: St. Louis Public Schools == Hi! I found that [[:en:St. Louis Public Schools]] has Burmese language documents. * http://www.slps.org/cms/lib03/MO01001157/Centricity/Domain/5082/BURMESE%20Media_Release_and_Consent_Form.pdf * http://www.slps.org/cms/lib03/MO01001157/Centricity/Domain/5082/BURMESE%20SCHOOL_BUS_RULES.pdf * http://www.slps.org/cms/lib03/MO01001157/Centricity/Domain/38/ESOL_NEW_SITE/translated_pages/burmese/content_bur.html A "[[:en:school district]] is a government agency that operates public schools (hires teachers, opens schools, etc.) Do you want to start a Burmese version article of [[:en:St. Louis Public Schools]]? Thanks, [[User:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[User talk:WhisperToMe|talk]]) ၂၃:၀၂၊ ၈ စက်​တင်​ဘာ​ ၂၀၁၄ (UTC) == Template:မြန်မာတိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များ‎ == အစ်ကိုရေ .. '''Template:မြန်မာတိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များ''' ကို delete လုပ်လိုက်တာ အဲဒီတန်းပလိတ်ထည့်ထားတဲ့ စာမျက်နှာတွေအကုန်လုံး Category:deleteme ထဲကိုရောက်သွားတယ်ဗျ။ မရောက်ပါဘူး ရှိပါတယ်..။ ( Template:မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ )မှာ ရှာကြည့်။ (Template:မြန်မာတိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များ)ကို delete လုပ်တာပါ။ [[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|talk]]) ၁၁:၂၄၊ ၂၉ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၄ (UTC) [https://my.wikipedia.org/wiki/Template:%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA_%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8] : [https://my.wikipedia.org/wiki/Category:Deleteme Deleteme] မှာ ဝင်ကြည့် ကြည့်ပါ အစ်ကို၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]] [[ချင်းပြည်နယ်]] [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]] စတာတွေရော တခြားမြို့တွေရော အဲဒီ category ထဲကို ရောက်ကုန်တာကို ပြောတာပါ။ (Template:မြန်မာတိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များ) ကို delete မလုပ်ပဲ ( Template:မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ ) ဆီကိုပဲ redirect လုပ်ရင် ကောင်းမယ်နဲ့တူတယ်။ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ([[User talk:Ninjastrikers|talk]]) ၁၆:၀၇၊ ၂၉ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၄ (UTC) --Ok ပြင်လိုက်မယ်[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|talk]]) ၁၆:၃၈၊ ၂၉ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၄ (UTC) == သီဟသူမင်းသား == ကိုမေယာရေ .. အစ်ကို အသစ်လုပ်လိုက်တဲ့ [[သီဟသူမင်းသား]]ဆိုတာက ပုဂံက သီဟသူ ([[သီဟသူ (ပုဂံ)]]) နဲ့ တူသလားမသိဘူး။ ပုဂံခေတ် တမ်းပလိတ်ထဲမှာ ထည့်ထားတာတွေ့လို့ပါ။ :) [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">⛧</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]] »</span>} ၀၆:၁၁၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅ (UTC) :: မတူပါ။ သီဟသူမင်းသားက ရာဇသင်္ကြံ အမတ် သတ်လိုက်တဲ့ မင်းသားပါ။ ဘုရင် မဖြစ်လိုက်ရပါ။ သီဟသူ (ပုဂံ) က ဘုရင်ပါ။ [[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|talk]]) ၀၆:၁၇၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့ .. အကြောင်းအရာ ထည့်ထားတာ မပါတော့ တူမတူ သေချာမသိလို့ မေးကြည့်တာ။ ကျေးဇူး [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">⛧</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]] »</span>} ၀၆:၂၂၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅ (UTC) :::အစ်ကိုရေ ရာဇသင်္ကြံ အမတ် သတ်လိုက်တဲ့ သီဟသူမင်းသားက [[အမေရိကန်ရောက် မင်းသားသီဟသူ]] မဟုတ်ဘူးလို့ ထင်ပါတယ်။ ပြည်စား သီဟသူ ([[သီဟသူ (ပုဂံ)]])အကြောင်းလို့ ထင်ပါတယ်။ [[User:Phyo WP|<span style="color:#a80000; background:#FECB00; text-decoration:inherit">ဖြိုး</span><span style="background:#8B0000"><span style="color:#FECB00">'''WP'''</span></span>]] ([[User talk:Phyo WP|ဆွေးနွေးရန်]]) ၁၁:၁၁၊ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅ (UTC) :::[[အမေရိကန်ရောက် မင်းသားသီဟသူ]]ဟုတ် မဟုတ်ကို ကျွန်တော် သတင်းစာဆရာကြီး ဦးသိမ်းမောင်၏ရာဇသင်္ကြံ ကို ဖတ်နေပါတယ်...ခဏတော့ စောင့်ပါ။[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|talk]]) ၁၃:၂၈၊ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅ (UTC) == အကူအညီတောင်းခံခြင်း == ကိစ္စက ဒီလိုပါ။ကျမ ပျူဖတ်စာကို မြန်မာလိုရော အင်္ဂလိပ်လိုရော ပေ့ချ်လုပ်ထားပါတယ်။ အဲ့ဒါ အင်္ဂလိပ်ပေ့ချ်က အဖျက်ခံရပါတော့မယ်။ကူညီပါနော် Pyu Readerပေ့ချ်ကိုဝင်ကြည့်ပြီး ဖျက်သင့်မဖျက်သင့် မှတ်ချက်လေးရေးပေးပါ။ ဖျက်သင့်တယ်ထင်ရင် ဖျက်သင့်တယ်ပေါ့နော်။မဖျက်သင့်ဘူးထင်ရင်တော့ မဖျက်သင့်ဘူးပေါ့။ အခုလိုအကူအညီတောင်းရတာ တောင်းပန်ပါတယ်။ဒါပေမယ့် တခြားနည်းလမ်း စဉ်းစားလို့မရတာမို့ပါ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Yin May Lwin|Yin May Lwin]] ([[User talk:Yin May Lwin|talk]]) ၀၅:၁၄၊ ၁၅ မေ​ ၂၀၁၅ (UTC) ***ကျိုးစားကြည့်ပါ့မယ်[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|talk]]) ၁၅:၅၆၊ ၁၅ မေ​ ၂၀၁၅ (UTC) == Redirects == I have seen your edits around 2014. You have nominated many redirects for deletion that they might be easier to access each article. e.g. [[ASEAN]] -> [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း]]. Why did you do that? I understand that article titles must follow its local language but this does not apply to redirects. I am going to revert some of them. --[[User:Octahedron80|Octahedron80]] ([[User talk:Octahedron80|talk]]) ၀၃:၅၅၊ ၂ ဇွန်​ ၂၀၁၅ (UTC) ** ကောင်းမည်ထင်ရင် လုပ်ပါ ခင်ဗျာ။[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|talk]]) ၀၉:၄၆၊ ၂ ဇွန်​ ၂၀၁၅ (UTC) == အမုန္းစကား == ဥပမာေပးထားပုံကို ျပန္ျပင္ေစလို [[User:Dragon mod|Dragon mod]] ([[User talk:Dragon mod|talk]]) ၁၄:၃၆၊ ၁၀ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၅ (UTC) ==[[:ပညာအလင်းပြ စာအုပ်တိုက်]] အား [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] အဆိုပြုထားခြင်း== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} [[:ပညာအလင်းပြ စာအုပ်တိုက်]] စာမျက်နှာအား ဝီကီပီးဒီးယားမှ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် တောင်းဆိုထားပါသည်။ ဤသည်မှာ နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော [[Wikipedia:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ]] အရ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ဆောင်းပါးများသည် အချိန်မရွေး ဆွေးနွေးခြင်းမပြုပဲ ဖျက်ပစ်ခံရနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် တင်းတင်းကြပ်ကြပ်ချမှတ်ထားသော မည်သည့် သတ်မှတ်ချက်နှင့်မဆို ကိုက်ညီနေပါက မကြာမီအချိန်အတွင်း အက်ဒမင်တစ်ဦးမှ ဖျက်ပစ်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ပေးထားသော အကြောင်းပြချက်များမှာ – * It seems to be unambiguous advertising which only promotes a company, product, group, service or person and would need to be fundamentally rewritten in order to become encyclopedic. (See [[WP:CSD#G11|section G11 of the criteria for speedy deletion]].) Please read [[Wikipedia:Spam|the guidelines on spam]] and [[Wikipedia:FAQ/Business]] for more information. *ဆောင်းပါးသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၊ တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ချင်း၊ အဖွဲ့အစည်း (တီးဝိုင်းအဖွဲ့၊ ကလပ်၊ ကုမ္ပဏီ စသည်)၊ ဝက်ဘ်အကြောင်းအရာ၊ သို့မဟုတ် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းအရာသည် ထင်ရှားကျော်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် အရေးပါခြင်းကို လက်ခံနိုင်လောက်အောင် ပြသနိုင်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ([[WP:CSD#A7|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း A7]] ကို ကြည့်ပါ။) ဤသို့သော ဆောင်းပါးများသည် အချိန်မရွေး ဖျက်ပစ်ခံရနိုင်သည်။ ကျေးဇူးပြု၍ [[Wikipedia:Notability|ထင်ရှားအရေးပါခြင်းအတွက် လက်ခံသော လမ်းညွှန်ချက်များကို ကြည့်ရှုပါ]]။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် ဤစာမျက်နှာသည် ဤအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖျက်ရန် မသင့်ဟု ယူဆပါက၊ [[:ပညာအလင်းပြ စာအုပ်တိုက်|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၀၇၊ ၂၈ ဇွန် ၂၀၁၆ (UTC) == [[:File:Burmese & Myanmar Name Law.jpeg]] တွင် အချက်အလက်များ လိုအပ်နေခြင်း == <div style="padding:5px; background-color:#E1F1DE;">'''ဖိုင်တင်သူသို့။''' သင် upload တင်လိုက်သော မီဒီယာဖိုင်ဖြစ်သည့် *[[:File:Burmese & Myanmar Name Law.jpeg]] သည် ယင်း၏ ပုံအကြောင်း ဖော်ပြချက် စာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြချက် နှင့်/သို့မဟုတ် အခြားသော အချက်အလက်များ မပါဝင်ပါ။ ဖြစ်နိုင်ပါက ယင်းအချက်အလက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ထည့်သွင်းပေးပါ။ ဤသို့ဖြင့် အခြားသော တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် ပုံ ကို သုံးစွဲရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဖတ်ရှုသူများကိုလည်းကောင်း အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ အခြား မေးမြန်းစရာများရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ [[Help:ဖိုင်စာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ရှုပါ။ ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၃၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ (UTC) </div><!-- Template:Add-desc-l --> == File:ရွှေသိမ်တော်.jpeg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]] '''[[:File:ရွှေသိမ်တော်.jpeg]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ [[:File:ရွှေသိမ်တော်.jpeg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/Mayor_mt}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။<!-- Template:Di-no source no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၄၂၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) :စာအုပ်ကနေ ယူထားတဲပုံဆိုရင် ရယူထားတဲ့ စာအုပ်အမည်၊ စာအုပ်ရဲ့ မူပိုင်ခွင့်အခြေအနေ စတာတွေကို ထည့်သွင်းပေးဖို့ ပြောတာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၁၃၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) :: ဟုတ် ဘယ်နေရာမှာ ထည့်ရမလဲ ခင်ဗျာ ပုံထပ်တင်ပြီး ထည့်ရသလား၊ မသိလို့ပါ။[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၇၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) :::ပုံထပ်တင်စရာ မလိုပါဘူးခင်ဗျာ။ ပုံစာမျက်နှာကို edit လုပ်ပြီး {{tlx|information}} တမ်းပလိတ်နဲ့ ထည့်ပေးရုံပါပဲ။ နမူနာကို [[:File:Daw Aung Kyi.jpg]] စာမျက်နှာကို ကြည့် ကြည့်ပါ။ ကျွန်တော် ပြင်ထားပေးပါတယ်။ လိုင်စင်အနေနဲ့ကတော့ {{tlx|non-free book cover}} ဖြစ်မယ် ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၂၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) ::ခုလိုရှင်းပြပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) == FYI == အစ်ကိုရေ .. ဆောင်းပါးအမည်တွေကို ပြောင်းနေတာတွေ့လို့ပါ။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား အနေနဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်အမည်ပေးစနစ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (ဝေါဟာရ)#မြန်မာအမည် နှင့် လင့်ခ်များ|ဒီနေရာမှာ]] ဆွေးနွေးထားတာရှိပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ ''လူပုဂ္ဂိုလ်အမည် ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်တွေကို နာမည်တူမရှိသရွေ့ မောင်၊ ကို၊ ဦး၊ ဒေါက်တာ အပါအဝင် ဝိသေသများ မထည့်ရန်။'' လို့ ဆွေးနွေးထားတာရှိပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အမည်တူမရှိရင် ဒီအတိုင်းလဲ အဆင်ပြေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၉၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် လေ့လာလိုက်ပါ့မယ်။[[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၉၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) == Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future.<ref group=survey>This survey is primarily meant to get feedback on the Wikimedia Foundation's current work, not long-term strategy.</ref> The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. To say thank you for your time, we are giving away 20 Wikimedia T-shirts to randomly selected people who take the survey.<ref group=survey>Legal stuff: No purchase necessary. Must be the age of majority to participate. Sponsored by the Wikimedia Foundation located at 149 New Montgomery, San Francisco, CA, USA, 94105. Ends January 31, 2017. Void where prohibited. [[m:Community Engagement Insights/2016 contest rules|Click here for contest rules]].</ref> The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. <big>'''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&Aud=VAE&Src=53VAEAI Take the survey now!]'''</big> You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Please visit our [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email to surveys@wikimedia.org. Thank you! --[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]] ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) ၂၂:၀၁၊ ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:EGalvez (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/53-VAEAI&oldid=16205394 --> <references group=survey /> == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == (''Sorry for writing in English'') <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''28 February, 2017 (23:59 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&Aud=VAE&Src=53VAEAI Take the survey now.]''' If you already took the survey - thank you! We won't bother you again. '''About this survey:''' You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project here]] or you can read the [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through EmailUser function to [[:m:Special:EmailUser/EGalvez_(WMF)| User:EGalvez (WMF)]]. '''About the Wikimedia Foundation:''' The [[:wmf:Home|Wikimedia Foundation]] supports you by working on the software and technology to keep the sites fast, secure, and accessible, as well as supports Wikimedia programs and initiatives to expand access and support free knowledge globally. Thank you! --[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]] ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) ၁၉:၃၉၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:EGalvez (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/53-VAEAI&oldid=16205394 --> == File:U thaung han.jpg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]] '''[[:File:U thaung han.jpg]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ [[:File:U thaung han.jpg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/Mayor_mt}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။<!-- Template:Di-no source no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၂၂၊ ၄ မေ ၂၀၁၇ (UTC) == Sign == [[Image:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ [[Special:Contributions/Mayor mt|သင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများ]]အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[နံရံဆေးရေးပန်းချီ]]တွင် သင်ပြုလုပ်ခဲ့သော တည်းဖြတ်မှုကဲ့သို့ [[WP:ARTICLE|ဆောင်းပါးများ]]တွင် သင့် [[WP:SIGNATURE|လက်မှတ်]]ကို ထည့်သွင်းခဲ့တာကို သတိထားလိုက်မိပါတယ်။ ဒါဟာ [[WP:MISTAKES|မှားလေ့ရှိသော အမှား]]တစ်ခုဖြစ်ပြီးတော့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပြီး ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးရဲ့ [[Help:စာမျက်နှာ ရာဇဝင်|တည်းဖြတ်မှု ရာဇဝင်]]ဟာ ဆောင်ရွက်ချက်များ မှတ်တမ်းအနေနဲ့ ဆောင်ရွက်တာဖြစ်တဲ့အတွက် ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာများထဲက သင့်တည်းဖြတ်မှုများမှာ ကျေးဇူးပြု၍ လက်မှတ်မထည့်ပါနဲ့။ ဆောင်းပါးရဲ့ [[WP:TP|ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] သို့ [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]လိုမျိုး ပရောဂျက် စာမျက်နှာတွေမှာ လက်မှတ်ထည့်ခြင်းဖြင့် ဆွေးနွေးချက်တွေကို ဖတ်ရှုရ လွယ်ကူစေမှာပါ။ နောက်ထပ် သိရှိလိုပါက သို့မဟုတ် စာမျက်နှာအမျိုးအစားများ ခွဲခြားသိလိုပါက ကျေးဇူးပြု၍ [[WP:ARTICLE|ဆောင်းပါးတစ်ခုဆိုတာ ဘာလဲ?]]မှာ ဖတ်ရှုပေးပါ။ သင့်ဆောင်ရွက်ချက်တွေအတွက် ထပ်မံကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဝီကီမှာ ပျော်ရွှင်ပါစေ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ <!-- Template:uw-articlesig -->[[User:NayiMuu|<span style="background:#74DF00"><span style="color:#FFFFFF">'''Nayi'''</span></span><span style="color:#86B404">'''Muu^®'''</span>]]^{[[User talk:NayiMuu|<span style="color:#86B404"> talk</span>]]} ၀၉:၅၁၊ ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) ---- ဘာရယ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဆက်ရေးဖို့ မှတ်ထားဖို့ ဆိုင်းထိုးထားလိုက်တာပါ။ ဆောင်းပါးပြီးပြည့်စုံအောင် ဆက်ရေးပါဦးမည်။ [[User:Mayor mt|Mayor mt]] ([[User talk:Mayor mt|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၈၊ ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == ESEAP Conference == Hello Mayor mt, Scholarship applications for '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is now open! '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is a regional conference for Wikimedia communities around the ESEAP regions. ESEAP stands for East, Southeast Asia, and Pacific. Taking place in Bali, Indonesia on 5-6 May 2018, this is the first regional conference for the Wikimedia communities around the regions. Full scholarships are subject to quotas, maximum two people per country and your country is eligible to apply, visit [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Attend|this page]]. We also accept [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Submissions|submissions]] of several formats, including: *'''Workshop & Tutorial''': these are presentations with a focus on practical work directed either to acquiring a specific skill or doing a specific task. Sessions are 55 minutes led by the presenters in a classroom space suitable for laptops and work. *'''Posters''': A2-size format to give news, share your community event/program, set out an idea, propose a concept, or explain a problem. The poster itself must be uploaded to Wikimedia Commons with a suitable license. *'''Short Presentation/Sharing talks''': 10-15 minutes presentation on certain topic. Deadline for submissions and scholarship applications is on 15 March 2018. If you have any question, don't hesitate to contact me or send your e-mail to eseap@wikimedia.or.id. Best regards, [[User:Wirjadisastra|Wirjadisastra]] ([[User talk:Wirjadisastra|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၉၊ ၁၄ မတ် ၂၀၁၈ (UTC) ==[[:တတိယအဖွဲ့အစည်း]] အား [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] အဆိုပြုထားခြင်း== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} [[:တတိယအဖွဲ့အစည်း]] စာမျက်နှာအား ဝီကီပီးဒီးယားမှ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် အဆိုပြုထားပါသည်။ ဤသည်မှာ [[Wikipedia:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ#A7|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း A7]] အရ ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဆောင်းပါးသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၊ တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ချင်း၊ အဖွဲ့အစည်း (တီးဝိုင်းအဖွဲ့၊ ကလပ်၊ ကုမ္ပဏီ စသည်)၊ ဝက်ဘ်အကြောင်းအရာ၊ သို့မဟုတ် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းအရာသည် ထင်ရှားကျော်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် အရေးပါခြင်းကို လက်ခံနိုင်လောက်အောင် ပြသနိုင်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ [[Wikipedia:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ#ဆောင်းပါးများ|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ]]ဖြင့် ဤသို့သော ဆောင်းပါးများသည် အချိန်မရွေး ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။ ကျေးဇူးပြု၍ [[:en:Wikipedia:Notability|မည်သည့်အချက်များအား ထင်ရှားအရေးပါမှုအဖြစ် လက်ခံသည်]]ဆိုခြင်းအား ဖတ်ရှုပါ။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် ဤစာမျက်နှာသည် ဤအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖျက်ရန် မသင့်ဟု ယူဆပါက၊ [[:တတိယအဖွဲ့အစည်း|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ <!-- Template:Db-notability-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၄၈၊ ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၁၈ (UTC) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act4) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၄:၃၀၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act4)&oldid=19352604 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act4) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၅:၀၈၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act4)&oldid=19395158 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act4) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၉:၀၀၊ ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act4)&oldid=19407026 --> == နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ == [[Image:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ [[Special:Contributions/Mayor mt|သင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများ]]အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[ပီလီ]]တွင် သင်ပြုလုပ်ခဲ့သော တည်းဖြတ်မှုကဲ့သို့ [[WP:ARTICLE|ဆောင်းပါးများ]]တွင် သင့် [[WP:SIGNATURE|လက်မှတ်]]ကို ထည့်သွင်းခဲ့တာကို သတိထားလိုက်မိပါတယ်။ ဒါဟာ [[WP:MISTAKES|မှားလေ့ရှိသော အမှား]]တစ်ခုဖြစ်ပြီးတော့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပြီး ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးရဲ့ [[Help:စာမျက်နှာ ရာဇဝင်|တည်းဖြတ်မှု ရာဇဝင်]]ဟာ ဆောင်ရွက်ချက်များ မှတ်တမ်းအနေနဲ့ ဆောင်ရွက်တာဖြစ်တဲ့အတွက် ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာများထဲက သင့်တည်းဖြတ်မှုများမှာ ကျေးဇူးပြု၍ လက်မှတ်မထည့်ပါနဲ့။ ဆောင်းပါးရဲ့ [[WP:TP|ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] သို့ [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]လိုမျိုး ပရောဂျက် စာမျက်နှာတွေမှာ လက်မှတ်ထည့်ခြင်းဖြင့် ဆွေးနွေးချက်တွေကို ဖတ်ရှုရ လွယ်ကူစေမှာပါ။ နောက်ထပ် သိရှိလိုပါက သို့မဟုတ် စာမျက်နှာအမျိုးအစားများ ခွဲခြားသိလိုပါက ကျေးဇူးပြု၍ [[WP:ARTICLE|ဆောင်းပါးတစ်ခုဆိုတာ ဘာလဲ?]]မှာ ဖတ်ရှုပေးပါ။ သင့်ဆောင်ရွက်ချက်တွေအတွက် ထပ်မံကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဝီကီမှာ ပျော်ရွှင်ပါစေ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ <!-- Template:uw-articlesig --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၀၉၊ ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) ::Ok == ျမန္မာေဖာင့္လိုအပ္ျခင္း == အစ္ကိုခင္ဗ်ား က်ြန္ေတာ့္မွာစာတတည္းဖို့ျမန္မာေဖာင့္ေလစအခက္အခဲရွိေနလို့ကူညီပါဦး [[အသုံးပြုသူ:Nhpo Nhpo|Nhpo Nhpo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Nhpo Nhpo|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၈၊ ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၀ (UTC) :မင်္ဂလာပါ၊ မဂၤလာပါ{{Ping|Nhpo Nhpo}} *Zawgyi= Unicode fontသုံးဖို႔အခက္အခဲရွိေနရင္အခုေပးထားတယ္Link https://www.rabbit-converter.org/Rabbit/ ေလမွာCopyခ်ၿပီၾကည့္လို႔ရပါတယ္ ကြၽန္ပ္လည္းဖုန္းမွာUnicode fontသုံးဖို႔အခက္အခဲရွိေနလို႔ယခုလိုသုံးေနတာ၂ႏွစ္ရွိပါၿပီး ဒီLinkေလျမန္မာZawgyi Unicodeအဆင္ေျပပါတယ္ တိုင္းရင္းသားဘာသာေတာ့အဆင္မေျပပါ ဒီlinkေလကကြၽန္ပ္ရဲ႕အာကိုးရတယ္လက္ဆြဲေပါ့ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ျမန္မာနိင္ငံအကၡရာမွန္သမွ်ကြၽန္ပ္ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔စာ႐ိုက္မကြၽမ္းဘူး ကြၽမ္းတာကဂ်ပန္၊ တ႐ုတ္၊ ထိုင္း၊ အဂၤလိပ္၊ ကိုးရီးယား အာေၾကာင့္ကြၽန္ပ္ျမန္မာနိင္ငံအကၡရာေရးသားလိုရင္ ဖုန္းနဲ႔စာ႐ိုက္ၿပီး ကြန္ပ်ဴတာထဲကိုတဆင့္ျပန္ပို႔ၿပီမွ ဝီကီပီးဒီးယားထဲကိုCopyျပခ်လုပ္ေနရပါတယ္ ဒါကြၽန္ပ္႐ိုးသားစြာဝန္ခံပါတယ္ ကြၽန္ပ္ကဂ်ပန္၊ တ႐ုတ္စာ႐ိုက္ရတာသေဘာအက်ဆုံးပဲဗ် ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ကြၽန္ပ္အတြက္အရမ္းလြယ္ကူေနလို႔ပါ ကြန္ပ်ဴတာေပၚကြၽန္ပ္အတြက္ခက္ခဲစြာစာ႐ိုက္ရတာ ျမန္မာနိင္ငံအကၡရာပါပဲ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေတာ့ ကြၽန္ပ္ကိုျမန္မာနိင္ငံအကၡရာစာ႐ိုက္နည္း သင္ေပးမယ္လူမရွိလို႔ပါပဲ ျမန္မာနိင္ငံလာေရာက္ၿပီး သင္ယူဖို႔လည္းအဆင္မေျပပါဘူဗ်ား ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ကြၽန္ပ္ကျမန္မာနိင္ငံဖြားျမန္မာနိင္ငံသားမဟုတ္လို႔ပါ ျမန္မာနိငံေတာ့ေရာက္ဖူးပါတယ္ဗ်ာ နိငံျခားသားဆိုၿပီးကြၽန္ပ္အခြန္းအေကာင့္မ်ားစြာေပးေနရသျဖင့္ ျမန္မာနိင္ငံမွာပညာသင္ယူဖို႔မျဖစ္နိင္ပါဗ်ာ ကြၽန္ပ္ကိုနားလည္မႈမလြဲေစခ်င္ပါ လိုအပ္မယ္ထင္းလို႔ဝင္ေရာက္ေဆြးေႏြးျခင္းျဖစ္ပါတယ္ ေက်းဇူးအမ်ားႀကီးတင္ပါတယ္ Unicode fontသုံးဖို့အခက်အခဲရှိနေရင်အခုပေးထားတယ်Link လေမှာCopyချပြီကြည့်လို့ရပါတယ် ကျွန်ပ်လည်းဖုန်းမှာUnicode fontသုံးဖို့အခက်အခဲရှိနေလို့ယခုလိုသုံးနေတာ၂နှစ်ရှိပါပြီး ဒီLinkလေမြန်မာZawgyi Unicodeအဆင်ပြေပါတယ် တိုင်းရင်းသားဘာသာတော့အဆင်မပြေပါ ဒီlinkလေကကျွန်ပ်ရဲ့အာကိုးရတယ်လက်ဆွဲပေါ့ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ မြန်မာနိင်ငံအက္ခရာမှန်သမျှကျွန်ပ်ကွန်ပျူတာနဲ့စာရိုက်မကျွမ်းဘူး ကျွမ်းတာကဂျပန်၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ အင်္ဂလိပ်၊ ကိုးရီးယား အာကြောင့်ကျွန်ပ်မြန်မာနိင်ငံအက္ခရာရေးသားလိုရင် ဖုန်းနဲ့စာရိုက်ပြီး ကွန်ပျူတာထဲကိုတဆင့်ပြန်ပို့ပြီမှ ဝီကီပီးဒီးယားထဲကိုCopyပြချလုပ်နေရပါတယ် ဒါကျွန်ပ်ရိုးသားစွာဝန်ခံပါတယ် ကျွန်ပ်ကဂျပန်၊ တရုတ်စာရိုက်ရတာသဘောအကျဆုံးပဲဗျ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်ပ်အတွက်အရမ်းလွယ်ကူနေလို့ပါ ကွန်ပျူတာပေါ်ကျွန်ပ်အတွက်ခက်ခဲစွာစာရိုက်ရတာ မြန်မာနိင်ငံအက္ခရာပါပဲ အဘယ်ကြောင့်ဆိုတော့ ကျွန်ပ်ကိုမြန်မာနိင်ငံအက္ခရာစာရိုက်နည်း သင်ပေးမယ်လူမရှိလို့ပါပဲ မြန်မာနိင်ငံလာရောက်ပြီး သင်ယူဖို့လည်းအဆင်မပြေပါဘူဗျား ဘာလို့လဲဆိုတော့ကျွန်ပ်ကမြန်မာနိင်ငံဖွားမြန်မာနိင်ငံသားမဟုတ်လို့ပါ မြန်မာနိငံတော့ရောက်ဖူးပါတယ်ဗျာ နိငံခြားသားဆိုပြီးကျွန်ပ်အခွန်းအကောင့်များစွာပေးနေရသဖြင့် မြန်မာနိင်ငံမှာပညာသင်ယူဖို့မဖြစ်နိင်ပါဗျာ ကျွန်ပ်ကိုနားလည်မှုမလွဲစေချင်ပါ လိုအပ်မယ်ထင်းလို့ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးခြင်းဖြစ်ပါတယ် ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်--[[အသုံးပြုသူ:咽頭べさ|咽頭べさ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:咽頭べさ|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၆၊ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ (UTC) ::ဇော်ဂျီဖောင့် ဖြစ်နေ၍ ယူနီကုဒ်ဖောင့် ပြောင်းသုံးပါ။[[အသုံးပြုသူ:Mayor mt|Mayor mt]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mayor mt|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၃၆၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၀ (UTC) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/20&oldid=25451577 --> == ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်ခင်ဗျာ သင်ကြားရေးအတွက်လိုအပ်ချက်ပြည့်သွားပါသည် == ဆက်လက်ထည်ဘသွင်းပေးပါဗျာ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/65.181.17.63|65.181.17.63]] ၀၈:၂၃၊ ၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) == 2001-2014 Images Upload == Hi can u little bit talk to me to solve the issue. I was looking for [[:ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ|Category:Burmese Muslims]] i check all page just due to enthusiasm and find out that the images available on pages does not have any lisence info i check who is uploader got your's name. I request u plz and details like ''description, date, Author, source.'' [[အသုံးပြုသူ:獅眠洞|獅眠洞]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:獅眠洞|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၃၅၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi, sorry for distributing you Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၄၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) kaaihbmvdq4vw2jo9esbirympjdthpz 0 4884 1051904 1032680 2026-09-08T16:31:24Z ~2026-48860-43 147955 /* ပညာဆည်းပူးခြင်း */ 1051904 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | background = #FFD068 | color = black | name = ဆရာတော် အရှင်ဆေကိန္ဒ | image = Sayardaw Chekinda .png | caption = | alias = ဓမ္မဒူတ ဒေါက်တာ ဆေကိန္ဒ | temple = ဆေကိန္ဒာရာမကျောင်းတိုက် | founder = ဒေါက်တာ ဆေကိန္ဒ | dharma name = ဆေကိန္ဒ (Chekinda) | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|၁၉၅၈|၀၁|၂၈}} | birth_place = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၊ သောတာပန်ရပ်ကွက်။ | nationality = မြန်မာ | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | school = [[ထေရဝါဒ]] | lineage = ရွှေကျင် | location = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်]] နှင့် [[ဓမ္မဒူတဆေကိန္ဒတက္ကသိုလ်]] | title = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်]] ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော် | honors = {{plainlist| *[[အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ]] *[[မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ]] *[[ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ]] *[[အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ]] *[[မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ|မဟာဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ]] *[[စည်သူဘွဲ့]] *[[အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်တော်|အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ]] }} | education = မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာဘွဲ့၊ အစိုးရသာသနဓဇဓမ္မာစရိယ၊ ပါရဂူဘွဲ့ <small>(အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်) | website = {{url|www.dcumyanmar.com/mm/}} }} '''အရှင်ဆေကိန္ဒ''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဓမ္မဒူတ အရှင်ဆေကိန္ဒ ဟူ၍လည်းသိရှိကြ၏ ။လက်ရှိတွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်]] ၏ တတိယမြောက် ပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/apnnypnnychiungraa-therwd-buddhsaasnaaputtkksiul-19-kimmeaaknng-akim-20-meaak-bhainngsbhng|title=အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် (၁၉) ကြိမ်မြောက်နှင့် အကြိမ် (၂၀) မြောက် ဘွဲ့နှင်းသဘင် အခမ်းအနားကျင်းပ|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၂|archive-date=24 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230724035759/https://www.mdn.gov.mm/my/apnnypnnychiungraa-therwd-buddhsaasnaaputtkksiul-19-kimmeaaknng-akim-20-meaak-bhainngsbhng}}</ref> ==ထေရုပ္ပတ္တိ== ===ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး=== အရှင်ဆေကိန္ဒ အလောင်းအလျာကို [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၊ သောတာပန်ရပ်ကွက်၊ ခမည်းတော် ဦးအောင်သန်းနှင့် မယ်တော် ဒေါ်စိန်ကြည်တို့က ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၉-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း(၉)ရက်၊ (28-1-1958) အင်္ဂါနေ့၌ ဖွားမြင်သည်။ ၁၉၇၅ ၌ စစ်ကိုင်းမြို့ အမှတ်(၁) အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ ၌ မန္တလေးမြို့ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ၏ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာဘွဲ့(A.G.T.I. (civil)) ကို ရရှိအောင်မြင်သည်။ ၁၉၈၃၌ [[မွန်ပြည်နယ်]] [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]] တောင်စွန်းဓမ္မဒူတတောရ ဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့သည်။ တောင်စွန်း ဓမ္မဒူတတောရကျောင်းတိုက်တွင် ပရိယတ္တိစာပေများကို လေ့လာ၍ မူလတန်း၊ ပထမငယ်တန်း၊ ပထမလတ်တန်း၊ ပထမကြီးတန်းတို့ကို နှစ်ချင်းပေါက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃တွင် စာချတန်း၌ ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းစလုံးကို တစ်နှစ်တည်းဖြင့်ပင် အောင်မြင်ခဲ့၍ အစိုးရသာသနဓဇဓမ္မာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်ကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ သဒ္ဓမ္မနေပုညဓမ္မာစရိယဘွဲ့နှင့် သာသနဇောတိပါလဓမ္မာစရိယဘွဲ့တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့၏ ။ === ပညာဆည်းပူးခြင်း === ပရိယတ္တိစာပေများကို တောင်စွန်း ဓမ္မဒူတတောရ၊ [[အမရပူရမြို့]] [[မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်း|မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်]]၊ [[မန္တလေးမြို့]] [[မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်သစ်)|မစိုးရိမ်တိုက်]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]] ဇေယျသိန် ပါဠိတက္ကသိုလ်၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]] မဟာသုဗောဓာရုံ စာသင်တိုက် စသော ကျောင်းတိုက်တို့ရှိ ဆရာတော်များထံမှ နည်းနာခံယူ သင်ယူခဲ့သည်။ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်]]တွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူး၍ ထိုတက္ကသိုလ်မှ M.A. (Buddhism) နှင့် Ph.D. ဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့၏ ။ ဆရာတော်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် ၏ ဒုတိယမြောက်ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော် အရှင် [[နန္ဒမာလာဘိဝံသ]] နှင့် ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော် ဒေါက်တာ စန္ဒာဝရာဘိဝံသ တို့ အနားယူပြီးသည့်နောက် တက္ကသိုလ်၏ တိယ‌မြောက်ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်အဖြစ် ယ‌နေ့ထိ သာသနာတာဝန်ထမ်း‌ဆောင်တော်မူလျှက်ရှိပါသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/06/214939.html|title=အရှင်ဆေကိန္ဒကို ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ဒုပါမောက္ခချုပ်ခန့်အပ်မည်|work=ဧရာဝတီသတင်း|access-date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world-51392581|title=ပါမောက္ခချုပ်ရာထူး ဓမ္မဒူတဆရာတော် ဒေါက်တာအရှင်ဆေကိန္ဒကို ခန့်အပ်ဖို့ စီစဉ်|work=BBC Burmese|access-date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref> ==်== [[မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ|ဓဇ]]၊ [[မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ]]၊ [[ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ|ဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ]]၊ [[အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ]]၊ [[အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ]]၊ [[မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ|မဟာဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ]]၊ [[အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်တော်|အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ]] ဘွဲ့များကို ဆရာတော်အား ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၃ရက်တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ဆရာတော်အား [[စည်သူဘွဲ့]] ဆက်ကပ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ==ဆောင်ရွက်မှုများ== ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ အရှင်ဆေကိန္ဒသည် ဓမ္မဒူတ နာယက အဖွဲ့ဝင်၊ [[မှော်ဘီမြို့နယ်]] သံဃနာယက အဖွဲ့ဝင်၊ ဓမ္မဒူတ ဇေတဝန်တောရ ဆေကိန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်ကြီး၏ ပဓာန နာယကဆရာတော်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် ပဋိပတ္တိမဟာဌာန (ဝိပဿနာ) ပါမောက္ခ၊တွဲဖက် ပါမောက္ခ၊ အဆောင်မှူးဆရာတော် စသော တာဝန်တို့ အမျိုးဘာသာသာသနာစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းကြီး(မဘသ)ပေါ်ပေါက်လာရန်ဦးဆောင် မတည်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် တပည့်များ မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းတာကို စစ်တပ်နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးခြင်း ကျမ်းစာရေးသားခြင်း၊ စာပေပို့ချခြင်း၊ တရားဟောပြောခြင်း၊ တရားပြသခြင်း၊ ယဉ်ကျေးလိမ္မာ လူငယ်သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၈| }} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ]] qfepwxvvd2x8226ct0v0jp7sz6di02h 1051905 1051904 2026-09-08T16:32:24Z ~2026-48860-43 147955 /* ပညာဆည်းပူးခြင်း */ 1051905 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | background = #FFD068 | color = black | name = ဆရာတော် အရှင်ဆေကိန္ဒ | image = Sayardaw Chekinda .png | caption = | alias = ဓမ္မဒူတ ဒေါက်တာ ဆေကိန္ဒ | temple = ဆေကိန္ဒာရာမကျောင်းတိုက် | founder = ဒေါက်တာ ဆေကိန္ဒ | dharma name = ဆေကိန္ဒ (Chekinda) | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|၁၉၅၈|၀၁|၂၈}} | birth_place = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၊ သောတာပန်ရပ်ကွက်။ | nationality = မြန်မာ | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | school = [[ထေရဝါဒ]] | lineage = ရွှေကျင် | location = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်]] နှင့် [[ဓမ္မဒူတဆေကိန္ဒတက္ကသိုလ်]] | title = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်]] ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော် | honors = {{plainlist| *[[အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ]] *[[မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ]] *[[ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ]] *[[အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ]] *[[မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ|မဟာဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ]] *[[စည်သူဘွဲ့]] *[[အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်တော်|အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ]] }} | education = မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာဘွဲ့၊ အစိုးရသာသနဓဇဓမ္မာစရိယ၊ ပါရဂူဘွဲ့ <small>(အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်) | website = {{url|www.dcumyanmar.com/mm/}} }} '''အရှင်ဆေကိန္ဒ''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဓမ္မဒူတ အရှင်ဆေကိန္ဒ ဟူ၍လည်းသိရှိကြ၏ ။လက်ရှိတွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်]] ၏ တတိယမြောက် ပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/apnnypnnychiungraa-therwd-buddhsaasnaaputtkksiul-19-kimmeaaknng-akim-20-meaak-bhainngsbhng|title=အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် (၁၉) ကြိမ်မြောက်နှင့် အကြိမ် (၂၀) မြောက် ဘွဲ့နှင်းသဘင် အခမ်းအနားကျင်းပ|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၂|archive-date=24 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230724035759/https://www.mdn.gov.mm/my/apnnypnnychiungraa-therwd-buddhsaasnaaputtkksiul-19-kimmeaaknng-akim-20-meaak-bhainngsbhng}}</ref> ==ထေရုပ္ပတ္တိ== ===ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး=== အရှင်ဆေကိန္ဒ အလောင်းအလျာကို [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၊ သောတာပန်ရပ်ကွက်၊ ခမည်းတော် ဦးအောင်သန်းနှင့် မယ်တော် ဒေါ်စိန်ကြည်တို့က ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၉-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း(၉)ရက်၊ (28-1-1958) အင်္ဂါနေ့၌ ဖွားမြင်သည်။ ၁၉၇၅ ၌ စစ်ကိုင်းမြို့ အမှတ်(၁) အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ ၌ မန္တလေးမြို့ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ၏ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာဘွဲ့(A.G.T.I. (civil)) ကို ရရှိအောင်မြင်သည်။ ၁၉၈၃၌ [[မွန်ပြည်နယ်]] [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]] တောင်စွန်းဓမ္မဒူတတောရ ဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့သည်။ တောင်စွန်း ဓမ္မဒူတတောရကျောင်းတိုက်တွင် ပရိယတ္တိစာပေများကို လေ့လာ၍ မူလတန်း၊ ပထမငယ်တန်း၊ ပထမလတ်တန်း၊ ပထမကြီးတန်းတို့ကို နှစ်ချင်းပေါက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃တွင် စာချတန်း၌ ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းစလုံးကို တစ်နှစ်တည်းဖြင့်ပင် အောင်မြင်ခဲ့၍ အစိုးရသာသနဓဇဓမ္မာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်ကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ သဒ္ဓမ္မနေပုညဓမ္မာစရိယဘွဲ့နှင့် သာသနဇောတိပါလဓမ္မာစရိယဘွဲ့တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့၏ ။ === ပညာဆည်းပူးခြင်း === ပရိယတ္တိစာပေများကို တောင်စွန်း ဓမ္မဒူတတောရ၊ [[အမရပူရမြို့]] [[မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်း|မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်]]၊ [[မန္တလေးမြို့]] [[မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်သစ်)|မစိုးရိမ်တိုက်]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]] ဇေယျသိန် ပါဠိတက္ကသိုလ်၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]] မဟာသုဗောဓာရုံ စာသင်တိုက် စသော ကျောင်းတိုက်တို့ရှိ ဆရာတော်များထံမှ နည်းနာခံယူ သင်ယူခဲ့သည်။ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်]]တွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူး၍ ထိုတက္ကသိုလ်မှ M.A. (Buddhism) နှင့် Ph.D. ဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့၏ ။ ဆရာတော်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် ၏ ဒုတိယမြောက်ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော် အရှင်ဒေါက်တာ[[နန္ဒမာလာဘိဝံသ]] နှင့် ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော် ဒေါက်တာ စန္ဒာဝရာဘိဝံသ တို့ အနားယူပြီးသည့်နောက် တက္ကသိုလ်၏ တတိယ‌မြောက်ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်အဖြစ် ယ‌နေ့ထိ သာသနာတာဝန်ထမ်း‌ဆောင်တော်မူလျှက်ရှိပါသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/06/214939.html|title=အရှင်ဆေကိန္ဒကို ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ဒုပါမောက္ခချုပ်ခန့်အပ်မည်|work=ဧရာဝတီသတင်း|access-date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world-51392581|title=ပါမောက္ခချုပ်ရာထူး ဓမ္မဒူတဆရာတော် ဒေါက်တာအရှင်ဆေကိန္ဒကို ခန့်အပ်ဖို့ စီစဉ်|work=BBC Burmese|access-date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref> ==်== [[မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ|ဓဇ]]၊ [[မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ]]၊ [[ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ|ဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ]]၊ [[အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ]]၊ [[အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ]]၊ [[မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ|မဟာဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ]]၊ [[အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်တော်|အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ]] ဘွဲ့များကို ဆရာတော်အား ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၃ရက်တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ဆရာတော်အား [[စည်သူဘွဲ့]] ဆက်ကပ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ==ဆောင်ရွက်မှုများ== ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ အရှင်ဆေကိန္ဒသည် ဓမ္မဒူတ နာယက အဖွဲ့ဝင်၊ [[မှော်ဘီမြို့နယ်]] သံဃနာယက အဖွဲ့ဝင်၊ ဓမ္မဒူတ ဇေတဝန်တောရ ဆေကိန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်ကြီး၏ ပဓာန နာယကဆရာတော်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် ပဋိပတ္တိမဟာဌာန (ဝိပဿနာ) ပါမောက္ခ၊တွဲဖက် ပါမောက္ခ၊ အဆောင်မှူးဆရာတော် စသော တာဝန်တို့ အမျိုးဘာသာသာသနာစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းကြီး(မဘသ)ပေါ်ပေါက်လာရန်ဦးဆောင် မတည်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် တပည့်များ မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းတာကို စစ်တပ်နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးခြင်း ကျမ်းစာရေးသားခြင်း၊ စာပေပို့ချခြင်း၊ တရားဟောပြောခြင်း၊ တရားပြသခြင်း၊ ယဉ်ကျေးလိမ္မာ လူငယ်သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၈| }} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ]] jb2553j22w8642zf3atabpej6l8qab2 0 5164 1051901 864028 2026-09-08T15:13:56Z ~2026-48708-40 147950 /* */ 1051901 wikitext text/x-wiki '''တမ္မဒီပ''' (ခေါ်) ပုဂံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဧကရာဇ်နိုင်ငံတည်ထောင်ရာ [[မြို့တော်]]ဟူ၍ မြန်မာတို့အတွက် အမျိုးသားရေး လက္ခဏာတစ်ရပ်အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ များပြားလှသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာ စေတီပုထိုးများကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် ကြည်ညိုဖွယ်ရာ နာမည်ကျော်စေတီပုထိုးများကြောင့် သော်လည်းကောင်း ပြည်တွင်းခရီးသွားများနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တို့ကို ဆွဲဆောင်ရာနေရာအဖြစ်လည်းကောင်း ကမ္ဘာကျော်သည့် နေရာတစ်နေရာဖြစ်သည်။ == တည်နေရာ == [[မန္တလေးတိုင်း]]အတွင်းရှိ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသည်။ [[မန္တလေးမြို့]]မှ အနောက်တောင်ဘက် မိုင်၉၀အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ == ပုဂံနိုင်ငံတော် == {{main | ပုဂံခေတ်}} အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို မတွေ့ရပဲ ပါးစပ်ရာဇဝင်များအနေဖြင့်သာ မှတ်သားလာခဲ့ကြပြီး [[အနော်ရထာ]]မင်းလက်ထက်ရောက်မှသာ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို စတင်တွေ့ရှိလာကြရသည်။ [[အနော်ရထာ]]၏ သိမ်းသွင်းမှုကြောင့် ပုဂံနိုင်ငံတော်သည် ပဒေသရာဇ် အဆင့်မှ ဧကရာဇ်(အင်ပါယာ) အဆင့်တို့ တက်လှမ်းလာနိုင်ခဲ့သည်။ သူ့အားဆက်ခံသည့် [[စောလူး|စောလူးမင်း]]လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အခြေအနေဆိုးရွားသွားခဲ့သော်လည်း [[ကျန်စစ်သား]] ၊ [[အလောင်းစည်သူ]] အစရှိသည့် မင်းများလက်ထက်တွင်မူ တိုင်းပြည်အင်အား ပြန်လည်ပြည့်ဝလာပြန်သည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == ပုဂံခေတ်ယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပျူ တို့ပြီးလျှင် တိုးတက်ဖြစ်တည်လာသည့် ယဉ်ကျေးမှုဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ပျူတို့ထံမှ ဘာသာ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ၊ အနုပညာ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ၊ စာပေ[[မြန်မာ အက္ခရာ|အက္ခရာ]] အစရှိသည်တို့ကို သင်ယူခဲ့ကြသည်။ == ပုဂံနိဂုံး == အလောင်းစည်သူနောက် နန်းတက်သည့် မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ဩဇာအာဏာကျဆင်းလာသလို၊ နယ်ခြားမှ ရန်သူများ၏ လုပ်ကြံမှုကြောင့် ထီးဆောင်းမင်းတစ်ပါးကျဆုံးရသည့် အဖြစ်၊ [[နရသီဟပတေ့]]ကဲ့သို့ အစားကျူးပြီး အမျက်ဒေါသကြီးသည့်မင်း အစရှိသဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် နရသီဟပတေ့ ပုဂံကိုစွန့်ခွာထွက်ပြေးရခြင်းဖြင့် ပုဂံ၏ဩဇာမှာ လုံးဝကျဆင်းတော့သည်။ [[ရှင်ဒိသာပါမောက္ခ]]၏ သံတမန်ရေးကျွမ်းကျင်စွာ အရေးဆိုမှုကြောင့် မွန်ဂိုဘုရင် [[ကူဗလိုင်ခန်]]က တပ်များကို ပြန်ဆုတ်စေသည်။ ထိုမှစကာ ပုဂံမင်းဆိုသည်မှာ အဆောင်အယောင်မျှသာ ဖြစ်၍ အမှန်ဩဇာကြီးသူများမှာ [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးခေတ်|ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ဖြစ်သည်။ == ယှဉ်တွဲ ဖတ်ရှုရန် == # [[ပုဂံ]] # [[ပုဂံခေတ်]] # [[ပုဂံမင်း]] # [[ပုဂံမြို့သစ်]] # [[ပုဂံခေတ်ကဗျာ]] # [[ပုဂံမင်းဆက်]] # [[ပုပ္ပါးတောင်]] {{ပုဂံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းမြို့များ]] [[Category:ပုဂံခေတ်]] [[Category:ပုဂံ]] ifzqlm0vro17m8fh4ilphg15a7s738v 0 5304 1052028 1033180 2026-09-09T08:33:52Z Min Agga Maung 147115 /* */ 1052028 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန | nativename =Ministry of Science and Technology | nativename_a = | nativename_r = |seal =Seal of MOST.jpeg |seal_width = |seal_caption = |formed = *၂ ​အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆ *၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁ |preceding1 =[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)]] | dissolved = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ {{small|(ပထမအကြိမ်)}} |agency_type = ဝန်ကြီးဌာန |jurisdiction = မြန်မာနိုင်ငံ |headquarters = ရုံးအမှတ် (၂၁)၊ [[နေပြည်တော်]] |coordinates = |succeeding = |budget = |minister1_name = ဒေါက်တာ[[မျိုးသိန်း​ကျော်]]<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13146|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း}}</ref> | minister1_pfo = | deputyminister1_name = ​ဒေါက်တာ ​‌‌ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း| deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister7_name= --> |child1_agency = |child2_agency = |child3_agency = |child4_agency = |website = {{url|www.most.gov.mm}} }} '''သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Science and Technology) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သိပ္ပံ၊ နည်းပညာနှင့် သုတေသနကဏ္ဍများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် လိုအပ်သော လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ မွေးထုတ်ပေးရန်အတွက် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော ပြည်ထောင်စု[[ဝန်ကြီးဌာန]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးမှာ ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာကဏ္ဍ စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဤကဏ္ဍဆိုင်ရာ လူသားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးတို့သည် နိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အရေးပါသောကဏ္ဍများ ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂) ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၏ အမိန့်အမှတ် (၃၆/၉၆)ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ [[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးထင်ကျော်]]လက်ထက်တွင် ဖျက်သိမ်းပြီး [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)]] အဖြစ် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့ကာ ၂၀၂၁ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၁၇) ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]၏ အမိန့်အမှတ် (၁၃၈/၂၀၂၁)ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=https://www.cincds.gov.mm/node/13145?d=1 |url-status=live |website=CINCDS}}</ref> သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ လုပ်ငန်းခွင်များအတွက် လိုအပ်သော ပညာရှင်များနှင့် နည်းပညာရှင်များ မွေးထုတ်ပေးရန်၊ နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဝန်ကြီးရုံးနှင့် ဦးစီးဌာန (၇) ခုဖြင့် လုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ === အဓိက ဦးစီးဌာနများနှင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ- === * [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန|အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဦးစီးဌာန]]၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (၃၃) ခုနှင့် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (၂၇) ခုတို့မှ အင်ဂျင်နီယာပညာရှင်၊ ဗိသုကာပညာရှင်၊ ကွန်ပျူတာပညာရှင်နှင့် သုတေသီများကို မွေးထုတ်ပေးသည်။ * [[နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဦးစီးဌာန|နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန]]၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် သက်မွေးသင်တန်းကျောင်း (၇) ခု၊ နည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း (၃၅) ခု၊ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (၂၅) ခုနှင့် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (၃) ခုတို့မှ ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများနှင့် နည်းပညာရှင်များကို မွေးထုတ်ပေးသည်။ * [[သုတေသနနှင့်တီထွင်ဆန်းသစ်မှုဦးစီးဌာန]]သည် အမျိုးသားအရည်အသွေးအခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ စံချိန်စံညွှန်းလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ သုတေသနဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ လွှဲပြောင်းထောက်ပံ့ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။ * [[နည်းပညာမြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန]]သည် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ဒြပ်ပစ္စည်းသိပ္ပံကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် မော်တော်ယာဉ်နည်းပညာဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သည်။ * [[ဇီဝနည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန|ဇီဝနည်းပညာသုတေသနဦးစီးဌာန]]သည် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာကဏ္ဍများတွင် ဇီဝနည်းပညာဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များကို ဆောင်ရွက်သည်။ * [[အဏုမြူစွမ်းအင်ဦးစီးဌာန]]သည် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများနှင့် ကုသရေးစင်တာများတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရေး၊ နျူကလီးယားနှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ဆိုင်ရာ သုတေသနများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ * [[လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေးဦးစီးဌာန]]သည် ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုလုံး၏ စီမံကိန်းနှင့် လုပ်ငန်းများအတွက် အရည်အသွေးအာမခံမှုနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေးအတွက် ခေတ်ကာလလိုအပ်ချက်များကို လေ့လာဆန်းစစ် အကဲဖြတ်သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ # ဦးစီးရုံး #[[နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဦးစီးဌာန]] #[[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန|အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဦးစီးဌာန]] #[[နည်းပညာမြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဦးစီးဌာန]] #သုတေသနနှင့် တီထွင်ဆန်းသစ်မှု ဦးစီးဌာန #အဏုမြူစွမ်းအင် ဦးစီးဌာန #ဇီဝနည်းပညာသုတေသန ဦးစီးဌာန #လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေး ဦးစီးဌာန ဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (၃၃)ခု၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (၂၇)ခု၊ အစိုးရနည်းပညာ​ကောလိပ် (၇)ခု၊ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (၂၂)ခု၊ အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်း​ကျောင်း (၃၅)ခု၊ သက်​မွေးပညာသင်တန်း​ကျောင်း (၉)ခုတို့ တည်ရှိသည်။ ===ယခင်ဖွဲ့စည်းပုံ=== *[[မြန်မာ့သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန]] *[[နည်းပညာ၊_သက်မွေးပညာနှင့်_လေ့ကျင့်ရေး_ဦးစီးဌာန]] *[[စက်မှုနှင့် သက်မွေးပညာ ဦးစီးဌာန]] *[[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]] *အဏုမြူစွမ်းအင် ဦးစီးဌာန *စက်မှုနည်းပညာ မြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန *ဒြပ်ပစ္စည်းသိပ္ပံနှင့် ဒြပ်ပစ္စည်းအင်ဂျင်နီယာ သုတေသနဦးစီးဌာန *နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန *[[ဇီဝနည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန]] *အမျိုးသားဓာတ်ခွဲခန်း တို့ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/home.do;jsessionid=34676444F450BDF72A46EF10CF98E63C| title=သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> * == လုပ်ငန်းစဉ်များ == သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းစဉ်များအား အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ကဏ္ဍအလိုက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ *အဆင့်မြင့်ပညာရေးကဏ္ဍ *စက်မှုနှင့် သက်မွေးပညာရေးကဏ္ဍ *ဥပဒေများ ရေးဆွဲအတည်ပြုရေးကဏ္ဍ *သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကဏ္ဍ == ဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှု == {| class="wikitable" ! !အမည် !ကာလ |- |၁ |သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန |၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |- |၂ |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ - ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |- |၃ |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |၁ ဖေဖော်ဝါရီ - ၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁ |- |၄ |သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန |၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁ - လက်ရှိ |} ==အကြီးအကဲများ== ===ဝန်ကြီးများစာရင်း (၁၉၉၆ - ၂၀၁၁)=== {| class="wikitable" style="border:0;" |- ! စဉ် ! အမည် ! တာဝန်စတင် ! တာဝန်ပြီးဆုံး ! ရက်ပေါင်း ! နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ |- |၁။ |'''ဦး​သောင်း''' | ၁၉၉၆ |၂၀၁၀ | |rowspan=2| ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] |- |၂။ |'''သူရ [[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|ဦးအေးမြင့်]]''' |၂၀၁၀ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | |} ===ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၁၁ - လက်ရှိ)=== {| class="wikitable" ! colspan="7" |ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) |- !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင်ခြင်း !တာဝန်ပြီးဆုံးခြင်း !ရက်ပေါင်း !ဒုတိယဝန်ကြီးများ !အစိုးရ |- |၁။ |'''သူရ [[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|ဦးအေးမြင့်]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{Age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} | | rowspan="4" |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]] |- |၂။ |'''ဒေါက်တာ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|ကိုကိုဦး]]''' |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ |{{Age in years and days|2012|9|7|2015|12|9}} | |- | rowspan="2" |၃။ | rowspan="2" |'''ဒေါက်တာ [[ခင်စန်းရီ]]''' |၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{Age in years and days|2015|12|18|2016|3|30}} | |- | colspan="4" |''ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်သည်။'' |- | rowspan="3" |၄။ | rowspan="3" |'''ဒေါက်တာ [[မျိုးသိန်းကျော်|မျိုးသိန်း​ကျော်]]''' |၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|6|17|2025|7|31}} | |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} | |[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] |- |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' | |ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" style="border:0;" |- ! စဉ် ! အမည် ! တာဝန်စတင် ! တာဝန်ပြီးဆုံး ! ရက်​ပေါင်း ! ခန့်အပ်သူ !အစိုးရ |- | |'''ဒေါက်တာ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|ကိုကိုဦး]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | | | |- | |ဦးဘ​ရွှေ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | | | |- | |ဒေါက်တာ​ ​အောင်​ကျော်မြတ် |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | | | |- | | | | | | | |- | | | | | | | |- | |ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81613|access-date=2026-04-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဦးမင်းအောင်လှိုင် |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |} ==ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်== *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပအဆက်အသွယ် == *[http://www.most.gov.mm ဝန်ကြီးဌာန၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210314035918/http://www.most.gov.mm/ |date=14 March 2021 }} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}{{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] fa9z1ndroksg6fikhyv84vhpcdolsyh 1052029 1052028 2026-09-09T08:34:12Z Min Agga Maung 147115 /* */ 1052029 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန | nativename =Ministry of Science and Technology | nativename_a = | nativename_r = |seal =Seal of MOST.jpeg |seal_width = |seal_caption = |formed = *၂ ​အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆ *၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁ |preceding1 =[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)]] | dissolved = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ {{small|(ပထမအကြိမ်)}} |agency_type = ဝန်ကြီးဌာန |jurisdiction = မြန်မာနိုင်ငံ |headquarters = ရုံးအမှတ် (၂၁)၊ [[နေပြည်တော်]] |coordinates = |succeeding = |budget = |minister1_name = ဒေါက်တာ [[မျိုးသိန်း​ကျော်]]<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13146|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း}}</ref> | minister1_pfo = | deputyminister1_name = ​ဒေါက်တာ ​‌‌ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း| deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister7_name= --> |child1_agency = |child2_agency = |child3_agency = |child4_agency = |website = {{url|www.most.gov.mm}} }} '''သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန''' (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Science and Technology) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သိပ္ပံ၊ နည်းပညာနှင့် သုတေသနကဏ္ဍများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် လိုအပ်သော လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ မွေးထုတ်ပေးရန်အတွက် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော ပြည်ထောင်စု[[ဝန်ကြီးဌာန]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးမှာ ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာကဏ္ဍ စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဤကဏ္ဍဆိုင်ရာ လူသားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးတို့သည် နိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အရေးပါသောကဏ္ဍများ ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂) ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၏ အမိန့်အမှတ် (၃၆/၉၆)ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ [[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးထင်ကျော်]]လက်ထက်တွင် ဖျက်သိမ်းပြီး [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)]] အဖြစ် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့ကာ ၂၀၂၁ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၁၇) ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]၏ အမိန့်အမှတ် (၁၃၈/၂၀၂၁)ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=https://www.cincds.gov.mm/node/13145?d=1 |url-status=live |website=CINCDS}}</ref> သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ လုပ်ငန်းခွင်များအတွက် လိုအပ်သော ပညာရှင်များနှင့် နည်းပညာရှင်များ မွေးထုတ်ပေးရန်၊ နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဝန်ကြီးရုံးနှင့် ဦးစီးဌာန (၇) ခုဖြင့် လုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ === အဓိက ဦးစီးဌာနများနှင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ- === * [[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန|အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဦးစီးဌာန]]၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (၃၃) ခုနှင့် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (၂၇) ခုတို့မှ အင်ဂျင်နီယာပညာရှင်၊ ဗိသုကာပညာရှင်၊ ကွန်ပျူတာပညာရှင်နှင့် သုတေသီများကို မွေးထုတ်ပေးသည်။ * [[နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဦးစီးဌာန|နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန]]၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် သက်မွေးသင်တန်းကျောင်း (၇) ခု၊ နည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း (၃၅) ခု၊ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (၂၅) ခုနှင့် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (၃) ခုတို့မှ ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများနှင့် နည်းပညာရှင်များကို မွေးထုတ်ပေးသည်။ * [[သုတေသနနှင့်တီထွင်ဆန်းသစ်မှုဦးစီးဌာန]]သည် အမျိုးသားအရည်အသွေးအခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ စံချိန်စံညွှန်းလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ သုတေသနဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ လွှဲပြောင်းထောက်ပံ့ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။ * [[နည်းပညာမြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန]]သည် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ဒြပ်ပစ္စည်းသိပ္ပံကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် မော်တော်ယာဉ်နည်းပညာဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သည်။ * [[ဇီဝနည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန|ဇီဝနည်းပညာသုတေသနဦးစီးဌာန]]သည် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာကဏ္ဍများတွင် ဇီဝနည်းပညာဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များကို ဆောင်ရွက်သည်။ * [[အဏုမြူစွမ်းအင်ဦးစီးဌာန]]သည် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများနှင့် ကုသရေးစင်တာများတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရေး၊ နျူကလီးယားနှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ဆိုင်ရာ သုတေသနများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ * [[လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေးဦးစီးဌာန]]သည် ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုလုံး၏ စီမံကိန်းနှင့် လုပ်ငန်းများအတွက် အရည်အသွေးအာမခံမှုနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေးအတွက် ခေတ်ကာလလိုအပ်ချက်များကို လေ့လာဆန်းစစ် အကဲဖြတ်သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ # ဦးစီးရုံး #[[နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဦးစီးဌာန]] #[[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန|အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဦးစီးဌာန]] #[[နည်းပညာမြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဦးစီးဌာန]] #သုတေသနနှင့် တီထွင်ဆန်းသစ်မှု ဦးစီးဌာန #အဏုမြူစွမ်းအင် ဦးစီးဌာန #ဇီဝနည်းပညာသုတေသန ဦးစီးဌာန #လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေး ဦးစီးဌာန ဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (၃၃)ခု၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (၂၇)ခု၊ အစိုးရနည်းပညာ​ကောလိပ် (၇)ခု၊ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (၂၂)ခု၊ အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်း​ကျောင်း (၃၅)ခု၊ သက်​မွေးပညာသင်တန်း​ကျောင်း (၉)ခုတို့ တည်ရှိသည်။ ===ယခင်ဖွဲ့စည်းပုံ=== *[[မြန်မာ့သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန]] *[[နည်းပညာ၊_သက်မွေးပညာနှင့်_လေ့ကျင့်ရေး_ဦးစီးဌာန]] *[[စက်မှုနှင့် သက်မွေးပညာ ဦးစီးဌာန]] *[[အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန]] *အဏုမြူစွမ်းအင် ဦးစီးဌာန *စက်မှုနည်းပညာ မြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန *ဒြပ်ပစ္စည်းသိပ္ပံနှင့် ဒြပ်ပစ္စည်းအင်ဂျင်နီယာ သုတေသနဦးစီးဌာန *နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန *[[ဇီဝနည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန]] *အမျိုးသားဓာတ်ခွဲခန်း တို့ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/home.do;jsessionid=34676444F450BDF72A46EF10CF98E63C| title=သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> * == လုပ်ငန်းစဉ်များ == သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းစဉ်များအား အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ကဏ္ဍအလိုက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ *အဆင့်မြင့်ပညာရေးကဏ္ဍ *စက်မှုနှင့် သက်မွေးပညာရေးကဏ္ဍ *ဥပဒေများ ရေးဆွဲအတည်ပြုရေးကဏ္ဍ *သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကဏ္ဍ == ဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှု == {| class="wikitable" ! !အမည် !ကာလ |- |၁ |သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန |၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |- |၂ |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ - ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |- |၃ |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |၁ ဖေဖော်ဝါရီ - ၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁ |- |၄ |သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန |၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁ - လက်ရှိ |} ==အကြီးအကဲများ== ===ဝန်ကြီးများစာရင်း (၁၉၉၆ - ၂၀၁၁)=== {| class="wikitable" style="border:0;" |- ! စဉ် ! အမည် ! တာဝန်စတင် ! တာဝန်ပြီးဆုံး ! ရက်ပေါင်း ! နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ |- |၁။ |'''ဦး​သောင်း''' | ၁၉၉၆ |၂၀၁၀ | |rowspan=2| ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] |- |၂။ |'''သူရ [[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|ဦးအေးမြင့်]]''' |၂၀၁၀ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | |} ===ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၁၁ - လက်ရှိ)=== {| class="wikitable" ! colspan="7" |ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) |- !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင်ခြင်း !တာဝန်ပြီးဆုံးခြင်း !ရက်ပေါင်း !ဒုတိယဝန်ကြီးများ !အစိုးရ |- |၁။ |'''သူရ [[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|ဦးအေးမြင့်]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{Age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} | | rowspan="4" |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]] |- |၂။ |'''ဒေါက်တာ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|ကိုကိုဦး]]''' |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ |{{Age in years and days|2012|9|7|2015|12|9}} | |- | rowspan="2" |၃။ | rowspan="2" |'''ဒေါက်တာ [[ခင်စန်းရီ]]''' |၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{Age in years and days|2015|12|18|2016|3|30}} | |- | colspan="4" |''ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်သည်။'' |- | rowspan="3" |၄။ | rowspan="3" |'''ဒေါက်တာ [[မျိုးသိန်းကျော်|မျိုးသိန်း​ကျော်]]''' |၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|6|17|2025|7|31}} | |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} | |[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] |- |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' | |ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" style="border:0;" |- ! စဉ် ! အမည် ! တာဝန်စတင် ! တာဝန်ပြီးဆုံး ! ရက်​ပေါင်း ! ခန့်အပ်သူ !အစိုးရ |- | |'''ဒေါက်တာ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|ကိုကိုဦး]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | | | |- | |ဦးဘ​ရွှေ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | | | |- | |ဒေါက်တာ​ ​အောင်​ကျော်မြတ် |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | | | |- | | | | | | | |- | | | | | | | |- | |ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81613|access-date=2026-04-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဦးမင်းအောင်လှိုင် |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |} ==ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်== *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပအဆက်အသွယ် == *[http://www.most.gov.mm ဝန်ကြီးဌာန၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210314035918/http://www.most.gov.mm/ |date=14 March 2021 }} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}{{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] qkqu2axyk53qwxcpfp0w596pxevyt5l 0 6877 1051946 1049887 2026-09-09T01:23:53Z Wiki-winux 31667 နာမည်ပြင်ခဲ့သည် 1051946 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox military unit | unit_name = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) <br> ဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | native_name = ကကဆေး | image = Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Medical Corps.svg | image_size = 216px | caption = ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့လက်ရုံးတံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | specialization = | nickname = | motto = | dates = | colors = | identification_symbol = <center>{{Photomontage | photo1a = Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Medical Corps.svg | photo1b = Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg | size = 140 | spacing = 5 | color = transparent | border = 0 | text = <small>စစ်ဝတ်စုံ၏ လက်ယာဘက် ဆေးတပ်ဖွဲ့တံဆိပ်၊ လက်ဝဲဘက် ကက(ကြည်း)တံဆိပ်</small> }}</center> | identification_symbol_label = လက်မောင်းတံဆိပ် | anniversaries = | commander1 = ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မျိုးဟန် | commander1_label = ဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူး | commander2 = ဗိုလ်မှူးချုပ် မိုးဇော်မြင့် | commander2_label = ဒုတိယဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူး }} '''ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး''' (Directorate of Medical Services) သည် [[တပ်မတော် ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့]]၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည်။ အခြားသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကယ်ဒမီများကိုလည်း ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သည်။ လက်ရှိ ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးမှာ ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မျိုးဟန်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇေယျ ဖြစ်သည်။ ==ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးများ== # ဗိုလ်မှူးကြီး စည်သူ မောင်မောင်ကြီး (၁၉၄၈-၁၉၅၅) # ဗိုလ်မှူးကြီး စည်သူ လှဟန် (၁၉၅၅-၁၉၇၂) # ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိန်ထွန်း (၁၉၇၂-၁၉၈၀) # ဗိုလ်မှူးကြီး လှဘူး (၁၉၈၀-၁၉၈၅) # ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ညွန့် (၁၉၈၅-၁၉၈၈) # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဝင်း (၁၉၈၈-၁၉၉၄) # ဗိုလ်မှူးချုပ် မြသိန်းဟန် (၁၉၉၄-၂၀၀၂)<ref name="Whoiswho">{{cite book |title= Who's Who in Health and Medicine in Myanmar: a biographical dictionary of men and women who have contributed to the development of health and medicine in Myanmar since independence (1948) |location= ရန်ကုန် |publisher= Department of Health Planning, Ministry of Health, Myanmar |page = စာမျက်နှာ ၁၀ |date= ၂၀၀၃ |isbn= }}</ref> # ဗိုလ်ချုပ် သန်းအောင် # ဗိုလ်ချုပ် မျိုးမြင့်သိန်း (၂၀၁၁-၂၀၁၄) # ဗိုလ်ချုပ် [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|စိုးဝင်း]](၂၀၁၅-၂၀၂၀)<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/1095?d=1|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးဒိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဗိုလ်လုပွဲနှင့် ဆုပေးပွဲပြုလုပ်|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf|title=ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၂၄/၂၀၁၆|work=မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြန်တမ်း|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁ မတ် ၂၀၁၆}}</ref> # ဗိုလ်ချုပ် ကိုကိုလွင်(၂၀၂၁-၂၀၂၅ ) # ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မျိုးဟန် (၂၀၂၅-လက်ရှိ) == ဌာနများ == ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးလက်အောက်ရှိ ဌာနများမှာ စစ်အင်္ဂါစဉ်အတိုင်း #တပ်မတော် ဆေးသုတေသနတပ်၊ နေပြည်တော် #တပ်မတော် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာသင်ကျောင်း၊ မှော်ဘီ #အမှတ်(၁)တပ်မတော်စစ်ဆေးရုံကြီး(ကုတင် ၁၀၀၀) မင်္ဂလာဒုံ #အမှတ်(၂)တပ်မတော်စစ်ဆေးရုံကြီး(ကုတင် ၁၀၀၀) နေပြည်တော်] # အမှတ်(၁) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင်-၇၀၀)၊ ပြင်ဦးလွင် # အမှတ်(၂) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင်-၇၀၀)၊ အောင်ပန်း #အမှတ်(၁) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင်-၅၀၀)၊ မိတ္ထီလာ #အမှတ်(၂) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင်-၅၀၀)၊ ရန်ကုန် #တပ်မတော် အရိုးရောဂါအထူးကု ဆေးရုံကြီး (ကုတင် ၅၀၀)၊ မင်္ဂလာဒုံ #အမှတ်(၁) တပ်တော်သားဖွားမီးယပ်နှင့်ကလေးဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မင်္ဂလာဒုံ #အမှတ်(၂) တပ်တော်သားဖွားမီးယပ်နှင့်ကလေးဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ နေပြည်တော် #တပ်မတော် အသည်းရောဂါ အထူကုဆေးရုံကြီး၊ မင်္ဂလာဒုံ #တပ်မတော် ကိုယ်လက်အင်္ဂါပြန်လည်သန်စွမ်းရေးဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မင်္ဂလာဒုံ #အမှတ်(၁) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မြစ်ကြီးနား #အမှတ်(၂) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ အမ်း #အမှတ်(၃) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ ကျိုင်းတုံ #အမှတ်(၄) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မုံရွာ #အမှတ်(၅) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မော်လမြိုင် #ကျန်းမာရေးနှင့်ရောဂါနှိမ်နင်းရေးတပ်၊ နေပြည်တော် #အမှတ် (၁) အခြေချဆေးသိုလှောင်ရေးတပ်၊ နေပြည်တော် #အမှတ်(၁) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မန္တလေး #အမှတ်(၂) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ တောင်ကြီး #အမှတ်(၃) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ တောင်ငူ #အမှတ်(၄) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ ပုသိမ် #အမှတ်(၅ )စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မော်လမြိုင် #အမှတ်(၆) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မှော်ဘီ #အမှတ်(၇) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မုံရွာ #အမှတ်(၈) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ စစ်တွေ #အမှတ်(၉) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ ခိုလန် #အမှတ်(၁၀) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ လားရှိုး #အမှတ်(၁၁) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ ဗန်းမော် #အမှတ်(၁၂) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း ၊ကျိုင်းတုံ #အမှတ်(၁၃) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မြိတ် #အမှတ်(၁၄) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ တိုက်ကြီး #အမှတ်(၁)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) မိုင်းဖြတ် #အမှတ်(၂)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဘားအံ #အမှတ်(၃)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) အင်းတိုင် #အမှတ်(၄)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဗထူး #အမှတ်(၅)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဘိတ် #အမှတ်(၆)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ပြည် #အမှတ်(၇)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) လွိုင်ကော် #အမှတ်(၈)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) နမ်ဆန် #အမှတ်(၉)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) လားရှိုး #အမှတ်(၁၀)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ကလေး #အမှတ်(၁၁)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) မိုင်းဆတ် #အမှတ်(၁၂)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ထားဝယ် #အမှတ်(၁၃)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ကော့သောင်း #အမှတ်(၁၄)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) လောက်ကိုင် #အမှတ်(၁၅)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) သံတောင်ကြီး #အမှတ်(၁၆)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) မကွေး #အမှတ်(၁၇)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) စစ်တွေ #အမှတ်(၁၈)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဘုတ်ပြင်း #အမှတ်(၁၉)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဟုမ္မလင်း #အမှတ်(၂၀)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) သပိတ်ကျင်း #အမှတ်(၂၁)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဖာပွန် #အမှတ်(၂၂)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) သန်လျင် #အမှတ် (၁)ရှေ့တန်းဆေးသိုလှောင်ရေးတပ်၊ မန္တလေး #အမှတ် (၁) နယ်လှည့်ဓာတ်မှန်ရိုက်ကူးရေးတပ်၊ နေပြည်တော် #အလုပ်ရုံဆေးတပ်၊ ရန်ကုန် ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့]] [[ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ]] {{တပ်မတော်-stub}} j4fsqxhtoouykng4galj5rqyrdef4ha 0 7601 1051925 1047553 2026-09-08T18:54:07Z Mkant00 135890 expansion 1051925 wikitext text/x-wiki {{Calculus}} '''ကဲကုလပ် (calculus)''' သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပြောင်းလဲခြင်း (continuous change) ကို လေ့လာသည့် [[သင်္ချာ]] (mathematics) ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (mathematical analysis) ၏ အဓိက ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မူလက အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (infinitesimal calculus) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် အဓိက ဘာသာရပ်ခွဲ နှစ်ခုရှိသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ် (differential calculus) ဖြစ်ကာ ခဏတာပြောင်းလဲနှုန်း (instantaneous rates of change) များနှင့် မျဉ်းကွေးများ (curves) ၏ စောင်းကိန်း (slopes) များကို လေ့လာသည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရယ်]] ကဲကုလပ် (integral calculus) ဖြစ်ပြီး ပမာဏများ စုဆောင်းခြင်းနှင့် မျဉ်းကွေးများအောက် သို့မဟုတ် မျဉ်းကွေးများကြားရှိ ဧရိယာ (areas) များကို လေ့လာသည်။ ဤဘာသာရပ်ခွဲများသည် [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] (fundamental theorem of calculus) ဖြင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ၎င်းတို့သည် သေချာစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာဆိုင်ရာ [[စုဆုံမှတ်]] (mathematical limit) တစ်ခုဆီသို့ [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်များ]] (infinite sequences) နှင့် အနန္တ [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (infinite series) များ၏ စုဆုံခြင်း (convergence) ကို အသုံးပြုသည်။<ref>DeBaggis & Miller (1966)</ref> ကဲကုလပ်သည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲနေသော ကိန်းရှင် ပမာဏများ (variable quantities) ပါဝင်သည့် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် သင်္ချာဆိုင်ရာ ကျောရိုးဖြစ်သည်။<ref>Fox & Bolton (2002), pp. 99–158</ref> ၁၇ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် အိုင်းဆက် နယူတန် နှင့် ဂေါ့တ်ဖရီးဒ် ဗီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် တို့သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ်ကို သီးခြားစီ ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>Boyer (1959), pp. 47, 187–188</ref> စုဆုံမှတ်များ (limits) ကို ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခြင်း (formalization) အပါအဝင် နောက်ပိုင်း လုပ်ဆောင်ချက်များသည် သိပ္ပံ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် အခြား သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးချမှုများအတွက် တိကျသေချာသော အခြေခံအုတ်မြစ် (rigorous foundation) ကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။<ref>Hoffmann & Bradley (2004)</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် (Etymology) == လက်တင်ဘာသာစကားတွင် ''calculus'' သည် ရောမ ဂဏန်းတွက်ခုံများတွင် ရေတွက်သည့်အရာများအဖြစ် အသုံးပြုသော ကျောက်စရစ်ခဲကို အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref>Menninger (1969), p. 316</ref> ထိုဝေါဟာရကို တွက်ချက်ခြင်းဆိုင်ရာ နည်းစနစ်များကို ရည်ညွှန်းရန် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် ခံယူအသုံးပြုခဲ့သည်။ [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း|ဒစ်ဖရန်ရှယ်]] နှင့် အင်တီဂရယ် ကဲကုလပ်တို့အပြင် ဤဝေါဟာရကို အဆိုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (propositional calculus)၊ ပြောင်းလဲမှုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (calculus of variations) နှင့် လမ်ဒါ ကဲကုလပ် (lambda calculus) အပါအဝင် အခြားသော သီးခြား တွက်ချက်မှုစနစ်များကို အမည်ပေးရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ == အဓိက သဘောတရားများနှင့် အခြေခံ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Primary concepts and basic notation) == ကဲကုလပ်သည် အခြေခံ [[ဂျီဩမေတြီ]] (elementary geometry) နှင့် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (algebra) တို့မှ သဘောတရားများကို ယေဘုယျပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မျဉ်းဖြောင့်များ၏ စောင်းကိန်းများ သို့မဟုတ် စံ ဗဟုဂံများ (standard polygons) ၏ ဧရိယာများကို တွက်ချက်မည့်အစား ကဲကုလပ်သည် ရှုပ်ထွေးသော မျဉ်းကွေးများ၏ ပြောင်းလဲနေသော စောင်းကိန်းများနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ပုံသဏ္ဌာန်များ၏ ဧရိယာများကို တွက်ချက်ပေးသည်။<ref>Salas & Hille (1971), pp. 1–2</ref><ref>Herman & Strang (2017a), pp. 124–131</ref> === စုဆုံမှတ်များနှင့် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ (Limits and infinitesimals) === သမိုင်းကြောင်းအရ ကဲကုလပ်သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ (infinitesimals) မှတစ်ဆင့် တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤပမာဏများကို [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) အဖြစ် သတ်မှတ်သော်လည်း [[အနန္တ]]တိုင်အောင် သေးငယ်သည်ဟု ယူဆသည်။ ယင်းတို့သည် သုညထက် ကြီးသော်လည်း မည်သည့် အပေါင်းကိန်းစစ်ထက်မဆို ငယ်သည်။<ref>Bell (2013)</ref> ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများကို အက်ပဆီလွန်-ဒယ်လ်တာ (epsilon-delta) ချဉ်းကပ်မှုဖြင့် အများစု အစားထိုးခဲ့ကြသည်။ [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များသည်]] တဖြည်းဖြည်း သေးငယ်လာသော ကိန်းများ၏ [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်များကို]] အသုံးပြု၍ အနီးအနားရှိ အဝင်ကိန်းများအပေါ် အခြေခံကာ သီးခြားအဝင်ကိန်းတစ်ခုတွင်ရှိသော [[ဖန်ရှင်]] (function) ၏ သဘာဝကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏ သဘောတရားကို ၂၀ ရာစုတွင် စံမဟုတ်သော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (non-standard analysis) နှင့် ချောမွေ့သော အလွန်သေးငယ်လွန်းသည့် ပမာဏဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (smooth infinitesimal analysis) တို့မှတစ်ဆင့် တိကျသေချာစွာ ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Bell (2013)</ref> === ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ် (Differential calculus) === [[File:Tangent line to a curve.svg|thumb|upright=1.35 |အမှတ်တစ်မှတ်ရှိ မျဉ်းကွေးတစ်ခု၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) <math>f'(x)</math> သည် ထိုမျဉ်းကွေးကို ထိနေသော ထိမျဉ်း (tangent line) ၏ စောင်းကိန်းဖြစ်သည်။]] ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်သည် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်၏]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition), ဂုဏ်သတ္တိများ (properties) နှင့် အသုံးချမှုများကို လေ့လာသည်။ [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခု၏ ဆင်းသက်ချက်သည် ၎င်း၏ အသေးစား သဘာဝကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး မျဉ်းကွေး မတ်စောက်မှုကို ပမာဏအားဖြင့် ဖော်ပြရန် မျဉ်းတစ်ကြောင်း၏ စောင်းကိန်းကို ယေဘုယျပြုထားသည်။<ref>Salas & Hille (1971), pp. 78–79</ref> လာဂေါင့် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုပါက <math>f</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်မှာ <math>f'</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>f(x) = x^2</math> ဖြစ်လျှင် <math>f'(x) = 2x</math> ဖြစ်သည်။<ref>Salas & Hille (1971), p. 63</ref> ဒေါင်လိုက်မဟုတ်သော မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် (linear function) တစ်ခုအတွက် စောင်းကိန်းသည် တိကျစွာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>\Delta x \neq 0</math> ဖြစ်သည်။ :<math>m= \frac{\text{change in } y}{\text{change in } x} = \frac{\Delta y}{\Delta x}.</math> မျဉ်းဖြောင့်မဟုတ်သော ဂရပ်များအတွက် အမှတ် <math>(a, f(a))</math> နှင့် အနီးအနားရှိ အမှတ် <math>(a + h, f(a + h))</math> တို့ကြားရှိ ဖြတ်မျဉ်း (secant line) ၏ စောင်းကိန်းသည် ခြားနားခြင်းဆိုင်ရာ စားလဒ် (difference quotient) ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>h \neq 0</math> ဖြစ်သည်။ :<math>m = \frac{f(a+h) - f(a)}{h}</math> ဆင်းသက်ချက်ကို <math>h</math> သည် သုညသို့ ချဉ်းကပ်သွားချိန်တွင် [[စုဆုံမှတ်]]ကို ယူခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သေးငယ်သော <math>h</math> တန်ဖိုးများအားလုံးအတွက် <math>f</math> ၏ သဘာဝကို စဉ်းစားပြီး အကယ်၍ ဤစုဆုံမှတ်သာ တည်ရှိပါက <math>h</math> သုညနှင့် ညီမျှသည့် အခြေအနေအတွက် ရှေ့နောက်ညီညွတ်သော တန်ဖိုးတစ်ခုကို ထုတ်ယူခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_{h \to 0}{f(a+h) - f(a)\over{h}}</math> === လိုက်ဘ်နစ်ဇ် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Leibniz notation) === [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]]အတွက် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်သည့် <math>dx</math> အပေါ် <math>dy</math> ၏ စားလဒ်ကို သဘောတရားအရ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည်။<ref>Salas & Hille (1971), p. 74</ref> :<math> \begin{align} y&=x^2 \\ \frac{dy}{dx}&=2x. \end{align} </math> <math>\frac{d}{dx}</math> သင်္ကေတသည် ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း အော်ပရေတာ (differentiation operator) အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် :<math>\begin{align} g(t) &= t^2 + 3t + 1 \\ {d \over dt}g(t) &= 2t + 3 \end{align} </math> === အင်တီဂရယ် ကဲကုလပ် (Integral calculus) === [[File:Integral as region under curve.svg|thumb|မျဉ်းကွေးတစ်ခုအောက်ရှိ ဧရိယာကို တွက်ချက်ပေးသော [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း]] (integration)။]] [[File:Riemann integral regular.gif|thumb|အင်တီဂရယ်ဆီသို့ စုဆုံနေသော ရီးမန်း ပေါင်းလဒ်များ (Riemann sums) ၏ ကိန်းစဉ်တစ်ခု။]] အင်တီဂရယ် ကဲကုလပ် သည် ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် (indefinite integral) နှင့် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် (definite integral) တို့ကို လေ့လာသည်။ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် (antiderivative) သည် ပေါင်းကိန်း ကိန်းသေ (additive constant) တစ်ခုအထိ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်၏]] ပြောင်းပြန်တွက်ချက်မှု (inverse operation) ဖြစ်သည်။<ref>Salas & Hille (1971), pp. 163–165</ref> [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]]ကဲ့သို့သော ကောင်းစွာသဘာဝကျသည့် ဖန်ရှင်များ (well-behaved functions) အတွက် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်သည် [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုကို အဝင်ကိန်းအဖြစ် လက်ခံပြီး ၎င်း၏ ဂရပ်နှင့် <math>x</math>-ဝင်ရိုးကြားရှိ ဧရိယာများ၏ [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] ပေါင်းလဒ် (algebraic sum) ကို အထွက်ရလဒ်အဖြစ် ပေးသည်။ ၎င်းကို ရီးမန်း ပေါင်းလဒ်၏ [[စုဆုံမှတ်]]မှတစ်ဆင့် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>Hughes-Hallett et al. (2013), p. 282</ref> ဥပမာအားဖြင့် ပြောင်းလဲနေသော အလျင် <math>f(x)</math> ဖြင့် သွားခဲ့သော အကွာအဝေးကို ရှာဖွေရာတွင် အချိန်ကို အပိုင်းအခြားများ (intervals) <math>\Delta x</math> အဖြစ် ပိုင်းခြားခြင်း၊ ခန့်မှန်း ဧရိယာများကို ရှာရန် အလျင်ဖြင့် မြှောက်ခြင်းနှင့် <math>\Delta x</math> သည် သုညသို့ ချဉ်းကပ်သွားချိန်တွင် စုဆုံမှတ်ကို ယူခြင်းတို့ဖြင့် တွက်ချက်သည်။<ref>Herman & Strang (2017a), pp. 512–522</ref> အပိုင်းခွဲတစ်ခုစီနှင့် ဆက်စပ်နေသည်မှာ ၎င်းအတွင်းရှိ ဖန်ရှင်၏ နမူနာယူထားသော တန်ဖိုး <math>f(x) = h</math> ဖြစ်သည်။ အင်တီဂရယ် သင်္ကေတ <math>\int </math> ကို အသုံးပြု၍ သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ ၎င်းသင်္ကေတမှာ ဆွဲဆန့်ထားသော ''S'' ပုံစံ ဖြစ်သည်။ :<math>\int_a^b f(x)\, dx</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>dx</math> သည် မျဉ်းကွေးအောက်ရှိ ထောင့်မှန်စတုဂံများ (rectangles) ၏ အလွန်သေးငယ်လွန်းသော အကျယ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။<ref>Frautschi et al. (2007), p. 44</ref> ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်ကို အစနှင့် အဆုံးမှတ်များမပါဘဲ ရေးသားသည်။ :<math>\int f(x)\, dx.</math> ကိန်းသေတစ်ခုသာ ကွာခြားသော ဖန်ရှင်များသည် တူညီသော ဆင်းသက်ချက်ကို ပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် ဆက်စပ်နေသော အပိုင်းအခြား (connected interval) တစ်ခုပေါ်ရှိ ပေးထားသော ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်သည် ကိန်းသေ <math>C</math> တစ်ခုသာ ကွာခြားသည့် ဖန်ရှင်များ မိသားစု (family of functions) ဖြစ်သည်။<ref>Hughes-Hallett et al. (2013), p. 326</ref> :<math>\int 2x\, dx = x^2 + C.</math> === အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental theorem) === [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်]]သည် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း]] (differentiation) နှင့် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းတို့မှာ]] ပြောင်းပြန်တွက်ချက်မှုများ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြသည်။<ref>Hughes-Hallett et al. (2013), p. 290</ref> ၎င်းသည် [[စုဆုံမှတ်]] လုပ်ငန်းစဉ်များကို အသုံးပြုမည့်အစား ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်များကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်များကို တွက်ချက်ရန် [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာနည်းလမ်းတစ်ခုကို]] ပံ့ပိုးပေးသည်။ အကယ်၍ [[ဖန်ရှင်]] <math>f</math> သည် အပိုင်းအခြား <math>[a, b]</math> ပေါ်တွင် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပါက]] ၎င်းအပြင် အပိုင်းအခြား <math>(a, b)</math> ပေါ်ရှိ <math>F</math> ၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]]သည် <math>f</math> ဖြစ်သည့် အပိုင်းအခြား <math>[a, b]</math> ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ :<math>\int_{a}^{b} f(x)\,dx = F(b) - F(a).</math> ထို့အပြင် <math>(a, b)</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> တိုင်းအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ :<math>\frac{d}{dx}\int_a^x f(t)\, dt = f(x).</math> နယူတန် နှင့် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် တို့၏ ဤသိရှိနားလည်မှုသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ရလဒ်များကို အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာစေခဲ့ပြီး [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း|ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ]] (differential equations) ကို ဖော်ထုတ်နိုင်စေခဲ့သည်။<ref>Herman & Strang (2017b), pp. 351–352</ref> == အဆင့်မြင့် ခေါင်းစဉ်များ (Advanced topics) == === ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်နှင့် ဗက်တာ ကဲကုလပ် (Multivariable and vector calculus) === ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် (multivariable calculus) သည် ကဲကုလပ်ကို ကိန်းရှင်များစွာပါဝင်သော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များဆီသို့]] တိုးချဲ့ထားသည်။<ref>Courant & John (1999)</ref> ဗက်တာ ကဲကုလပ် (vector calculus) သည် အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (three-dimensional Euclidean space) <math>\mathbb{R}^3</math> အတွင်းရှိ [[ဗက်တာ]]စက်ကွင်းများ (vector fields) ကို [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းနှင့်]] [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းတို့အပေါ်]] အာရုံစိုက်သည်။ ၎င်းသည် ရူပဗေဒနှင့် အင်ဂျင်နီယာပညာတို့တွင် အဓိကကျပြီး အထူးသဖြင့် လျှပ်စစ်သံလိုက် စက်ကွင်းများနှင့် အရည်စီးဆင်းမှုတို့ကို ဖော်ပြရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ === ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ (Differential equations) === [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း]]တစ်ခုသည် မသိ[[ဖန်ရှင်]] (unknown function) တစ်ခုကို ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်များနှင့်]] ဆက်စပ်ပေးပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပမာဏများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပြောင်းလဲနှုန်းများကို ပုံမှန်အားဖြင့် မော်ဒယ်ဖွဲ့ပေးသည်။<ref>Zill (2012)</ref> ဥပမာအားဖြင့် ထပ်ကိန်းတင် လျော့ကျခြင်း (exponential decay) အတွက် ညီမျှခြင်းမှာ <math display="block">\frac{df}{dt} = -a f(t)</math> ၎င်းကို ၎င်း၏ ဆင်းသက်ချက်နှင့် အချိုးကျသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်သည်။ <math display="block">f(t) = C e^{-at}.</math> === ကိန်းစစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Real analysis) === ကိန်းစစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (real analysis) သည် ကဲကုလပ်အတွက် တိကျသေချာသော အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးပြီး [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]]နှင့် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ၏]] [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ]], စုဆုံခြင်း, အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (integrability) တို့ကို လေ့လာသည်။<ref>Tao (2003)</ref> === ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Complex analysis) === ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (complex analysis) သည် [[ကိန်းထွေး]] ကိန်းရှင် (complex variable) <math>z</math> တစ်ခု၏ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များကို]] စုံစမ်းလေ့လာသည်။<ref>Gbur (2011), p. 253</ref> ကိန်းထွေး ကိန်းရှင် <math>z</math> တစ်ခု၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်မှာ]] အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\frac{df}{dz} = \lim_{\Delta z \to 0} \frac{f(z + \Delta z) - f(z)}{\Delta z}.</math> [[စုဆုံမှတ်]]သည် [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (complex plane) အတွင်းရှိ မည်သည့်ဦးတည်ချက်မှမဆို မှန်ကန်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ကိန်းထွေးများဆိုင်ရာ ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှုမှာ အလွန် ကန့်သတ်ချက်များသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ (holomorphic functions) သည် [[အနန္တ]]အကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ တေလာ [[ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) များနှင့် ညီမျှသည်။ === ပြောင်းလဲမှုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (Calculus of variations) === ပြောင်းလဲမှုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ်သည် ဖန်ရှင်နယ်များ (functionals) ကို လေ့လာသည်။ ဖန်ရှင်နယ်များဆိုသည်မှာ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များအစုတစ်ခုမှ]] [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များဆီသို့]] ပုံဖော်မှုများဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အဝင် ဖန်ရှင်များကို အလွန်အမင်း သေးငယ်စွာ နှောင့်ယှက်လိုက်သောအခါ ၎င်းတို့ မည်သို့ပြောင်းလဲသွားကြောင်းကိုလည်း လေ့လာသည်။ ၎င်းကို အွိုင်လာ-လာဂေါင့် ညီမျှခြင်း (Euler–Lagrange equation) အသုံးပြု၍ ဖန်ရှင်နယ်များကို အကြီးဆုံး သို့မဟုတ် အငယ်ဆုံးဖြစ်စေရန် အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အမှတ်များကြား အတိုဆုံးလမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် ဂျီအိုဒက်စစ်မျဉ်းများကို ရှာဖွေခြင်းကဲ့သို့သော ပြဿနာများအတွက် ဖြစ်သည်။<ref>Boas (2006), pp. 476–477</ref> == သမိုင်းကြောင်း (History) == ခေတ်သစ် ကဲကုလပ်ကို ၁၇ ရာစု ဥရောပတွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း အခြေခံအကျဆုံး အစိတ်အပိုင်းများသည် ရှေးခေတ် အီဂျစ်၊ ဂရိ၊ တရုတ်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယတို့တွင် စောစီးစွာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ === ရှေးခေတ် အစပျိုးမှုများ (Ancient precursors) === ထုထည်နှင့် ဧရိယာ တွက်ချက်မှုများသည် အီဂျစ်တို့၏ မော်စကို ပါပိုင်းရပ်စ် (Moscow papyrus) တွင် ဘီစီ ၁၈၂၀ ခန့်က တည်ရှိခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံတွင် ယူဒေါက်စပ်စ် (ဘီစီ ၄၀၈-၃၅၅ ခန့်) သည် ကတော့ပုံနှင့် ပိရမစ် ထုထည်များကို ရှာဖွေရန် ကုန်စင်အောင်လုပ်ခြင်း နည်းလမ်း (method of exhaustion) ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>Kline (1972), pp. 48–50</ref> အာခီမီးဒီးစ် (ဘီစီ ၂၈၇-၂၁၂ ခန့်) သည် ၎င်းကို ထပ်မံခွဲခြား၍မရသောအရာများဖြင့် ချဲ့ထွင်ခဲ့ပြီး ယင်းမှာ အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများအတွက် ရှေးကျသော အစပျိုးမှုဖြစ်ကာ အင်တီဂရယ် ကဲကုလပ်နှင့် ဆင်တူသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်လည်း သီးခြားစီအားဖြင့် လျှိုဟွေ (အေဒီ ၃ ရာစု) သည် စက်ဝိုင်း ဧရိယာများအတွက် ကုန်စင်အောင်လုပ်ခြင်း နည်းလမ်းကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး ဇူးဂန်ကျိ (အေဒီ ၅ ရာစု) သည် စက်လုံး ထုထည်များအတွက် ကာဗာလီယာရီ ၏ မူဝါဒနှင့် ပြိုင်တူဖြစ်သော နည်းလမ်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>Katz (2008), p. 203</ref> === အလယ်ခေတ် (Medieval) === [[File:Ibn al-Haytham crop.jpg|thumb|အစ်ဘင် အယ်လ်-ဟိုင်သမ်]] [[File:भास्कराचार्य.jpg|thumb|ဘာစကာရာ-၂]] အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အစ်ဘင် အယ်လ်-ဟိုင်သမ် (အေဒီ ၉၆၅-၁၀၄၀ ခန့်) သည် လေးထပ်ကိန်းများ၏ ပေါင်းလဒ်ကို တွက်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပါရာဘိုလွိုက် ထုထည်များကို ရှာဖွေရန် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းကို]] အဓိကအားဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>Katz (1995), pp. 163–174</ref> အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဘာစကာရာ-၂ (၁၁၁၄-၁၁၈၅ ခန့်) သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများကို [[တြီဂိုနိုမေတြီ]] (trigonometry) တွင် အသုံးချခဲ့သည်။ ကီရာလာ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် သင်္ချာကျောင်း (၁၄ ရာစု) သည် တြီဂိုနိုမေတြီ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များအတွက်]] [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း]] ဖြန့်ထုတ်ချက်များကို ဥရောပတိုက်တွင် မတွေ့ရှိမီကပင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း ခေတ်သစ် ကဲကုလပ်၏ ပေါင်းစည်းထားသော [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]]/အင်တီဂရယ် မူဘောင်များမူ ကင်းမဲ့နေခဲ့သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် အောက်စ်ဖို့ဒ် တွက်ချက်သူများ (Oxford Calculators) နှင့် နီကိုးလ် အိုရက်စ်မေး တို့သည် ၁၄ ရာစုတွင် ပျမ်းမျှအလျင် သီအိုရမ် (mean speed theorem) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ဆဲကီ တာကာကာဇု နှင့် တာကဲဘဲ ကာတာဟီရို တို့သည် အနန္တ ကိန်းစဉ်တန်းများနှင့် [[ဂျီဩမေတြီ]] ပြဿနာများအတွက် ''အန်ရီ (enri)'' ဟူသော သင်္ချာစနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ === ခေတ်သစ် (Modern) === ယိုဟန်း ကက်ပလာ နှင့် ဘိုနာဗန်တူရာ ကာဗာလီယာရီ တို့သည် အလွန်အမင်းပါးလွှာသော ကန့်လန့်ဖြတ်ပိုင်းများကို အသုံးပြု၍ [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ]] [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းကို]] တိုးတက်စေခဲ့သည်။<ref>Encyclopædia Britannica (1911), p. 537</ref> ပီယား ဒေ ဖဲမ သည် အဒစ်ကွာလတီ (adequality) ဟုခေါ်သော သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းနှင့် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဂျွန် ဝေါလ်လစ်, အိုင်းဆက် ဘာရိုး နှင့် ဂျိမ်းစ် ဂရီဂေါ်ရီ တို့သည် ၁၆၇၀ ပြည့်နှစ်အရောက်တွင် [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] အစိတ်အပိုင်းများကို သက်သေပြခဲ့ကြသည်။ [[File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|အိုင်းဆက် နယူတန် သည် ကဲကုလပ်ကို ရူပဗေဒတွင် အသုံးချခဲ့သည်။]] [[File:Gottfried Wilhelm Leibniz, Bernhard Christoph Francke.jpg|thumb|ဂေါ့တ်ဖရီးဒ် ဗီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် သည် ၎င်း၏ တိကျသေချာသော စည်းမျဉ်းများနှင့် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။]] ပြည့်စုံသော ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းမှုကို အိုင်းဆက် နယူတန် နှင့် ဂေါ့တ်ဖရီးဒ် ဗီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် တို့က သီးခြားစီ အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ နယူတန် သည် ကဲကုလပ်ကို ဂြိုဟ်များ၏ ရွေ့လျားမှုနှင့် [[သင်္ချာ|သင်္ချာဆိုင်ရာ]] ရူပဗေဒတို့တွင် အသုံးချခဲ့ပြီး မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်း (product rule), ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) နှင့် တေလာ [[ကိန်းစဉ်တန်း]] ကဲ့သို့သော သဘောတရားများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ လိုက်ဘ်နစ်ဇ် သည် ဤစိတ်ကူးများကို အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများဆိုင်ရာ စစ်မှန်သော ကဲကုလပ်တစ်ခုအဖြစ် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော တင်းကျပ်သည့် စည်းမျဉ်းများနှင့် တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref>Frautschi et al. (2007), pp. 51–52</ref> ၎င်းတို့နှစ်ဦးကြားတွင် တီထွင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ပြင်းထန်သော အငြင်းပွားမှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလိပ်နှင့် ဥရောပတိုက်သား သင်္ချာပညာရှင်များကို နှစ်ခြမ်းကွဲသွားစေခဲ့သည်။ နယူတန် က သူ၏စနစ်ကို "စီးဆင်းခြင်းဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာ (the science of fluxions)" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သော်လည်း လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ကမူ ဤဘာသာရပ်ကို ကဲကုလပ်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ များပြားလှသော သင်္ချာပညာရှင်များသည် ဤနယ်ပယ်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် ၁၇၄၈ ခုနှစ်တွင် ဤဘာသာရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ အစောဆုံး ပြည့်စုံသော ကျမ်းတစ်စောင်ကို ရေးသားခဲ့သူ မာရီယာ ဂါအေတာနာ အာညေးဇီ လည်း ပါဝင်သည်။ === အခြေခံအုတ်မြစ်များ (Foundations) === အစောပိုင်း ကဲကုလပ်သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ၏ တိကျခိုင်မာမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဝေဖန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဘစ်ရှော့ ဘာကလေ သည် ယင်းတို့ကို ပျောက်ကွယ်သွားသော ပမာဏများ၏ တစ္ဆေများဟု သရော်လှောင်ပြောင်ခဲ့သည်။<ref>Bell (2013)</ref> နောက်ဆုံးတွင် ၁၉ ရာစု၌ ကော်ချီ နှင့် ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှတစ်ဆင့် ခိုင်မာသော အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများအစား [[စုဆုံမှတ်]]၏ <math>(\varepsilon, \delta)</math>-အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြု၍ [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များနှင့်]] [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို]] ပုံစံတကျ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဘန်းဟတ် ရီးမန်း သည် အင်တီဂရယ်၏ တိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို ပေးခဲ့သည်။ ဤနယ်ပယ်သည် ခေတ်သစ် [[ကိန်းစစ်]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာအဖြစ်သို့ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အွန်ရီ လီဘက်ဂ် သည် အတိုင်းအတာ သီအိုရီ (measure theory) ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး လောရင့် ရှဗာ့ဇ် က ဖြန့်ဝေမှုများ (distributions) ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အေဗရာဟမ် ရော်ဘင်ဆန် သည် စံမဟုတ်သော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး ဟိုက်ပါကိန်းစစ်များ (hyperreal numbers) မှတစ်ဆင့် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများကို တိကျခိုင်မာစွာဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Daubin (2008), pp. 822–823</ref> ဘက်စုံပညာရှင် ဂျွန် ဖွန်နွိုင်းမန်း က ကဲကုလပ်ကို "[[သင်္ချာ|ခေတ်သစ်သင်္ချာ၏]] ပထမဆုံး အောင်မြင်မှု" ဟူ၍လည်းကောင်း, တိကျသော စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုတွင် မကြုံစဖူးသော နည်းပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုဟူ၍လည်းကောင်း ချီးကျူးခဲ့သည်။ == ကိုးကား (References) == * {{Citation |last=Bell |first=John L. |title=Continuity and Infinitesimals |date=2013 |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |url=https://plato.stanford.edu/entries/continuity/ }} * {{Citation |last=Boas |first=Mary L. |title=Mathematical Methods in the Physical Sciences |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley and Sons |date=2006 |isbn=978-0-471-19826-0 }} * {{Citation |last=Boyer |first=Carl B. |title=The History of the Calculus and its Conceptual Development |publication-place=New York |publisher=Dover |date=1959 |isbn=978-0-486-60509-8 }} * {{Citation |last1=Courant |first1=Richard |last2=John |first2=Fritz |title=Introduction to Calculus and Analysis Volume II/2 |publication-place=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer-Verlag |date=1999 |isbn=978-3-540-66570-0 }} * {{Citation |last=Daubin |first=Joseph W. |chapter=Abraham Robinson |editor1-first=Timothy |editor1-last=Gowers |editor2-first=June |editor2-last=Barrow-Green |editor3-first=Imre |editor3-last=Leader |title=The Princeton Companion to Mathematics |publication-place=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |date=2008 |isbn=978-0-691-11880-2 }} * {{Citation |last1=DeBaggis |first1=Henry F. |last2=Miller |first2=Kenneth S. |title=Foundations of the Calculus |publication-place=Philadelphia |publisher=W. B. Saunders |date=1966 |isbn=978-0-7216-3009-0 }} * {{Citation |title=Encyclopædia Britannica |volume=14 |chapter=Infinitesimal Calculus |date=1911 }} * {{Citation |last1=Fox |first1=Huw |last2=Bolton |first2=William |title=Mathematics for Engineers and Technologists |publication-place=Oxford |publisher=Butterworth-Heinemann |date=2002 |isbn=978-0-7506-5544-6 |doi=10.1016/b978-075065544-6/50005-9 }} * {{Citation |last1=Frautschi |first1=Steven C. |last2=Olenick |first2=Richard P. |last3=Apostol |first3=Tom M. |last4=Goodstein |first4=David L. |title=The Mechanical Universe: Mechanics and Heat |edition=Advanced |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2007 |isbn=978-0-521-71590-4 }} * {{Citation |last=Gbur |first=Greg |title=Mathematical Methods for Optical Physics and Engineering |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2011 |isbn=978-0-511-91510-9 }} * {{Citation |last=Hall |first=Graham |title=Maxwell's Electromagnetic Theory and Special Relativity |journal=Philosophical Transactions: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |volume=366 |issue=1871 |pages=1849–1860 |date=2008 |doi=10.1098/rsta.2007.2192 }} * {{Citation |last1=Herman |first1=Edwin |last2=Strang |first2=Gilbert |title=Calculus |volume=1 |publication-place=Houston, TX |publisher=OpenStax |date=2017 |isbn=978-1-938168-02-4 }} * {{Citation |last1=Herman |first1=Edwin |last2=Strang |first2=Gilbert |title=Calculus |volume=2 |publication-place=Houston, TX |publisher=OpenStax |date=2017 |isbn=978-1-5066-9807-6 }} * {{Citation |last1=Hoffmann |first1=Laurence D. |last2=Bradley |first2=Gerald L. |title=Calculus for Business, Economics, and the Social and Life Sciences |edition=8th |publication-place=Boston |publisher=McGraw Hill |date=2004 |isbn=978-0-07-242432-4 }} * {{Citation |last1=Hughes-Hallett |first1=Deborah |last2=McCallum |first2=William G. |last3=Gleason |first3=Andrew M. |title=Calculus: Single and Multivariable |edition=6th |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=Wiley |date=2013 |isbn=978-0-470-88861-2 }} * {{Citation |last=Katz |first=Victor J. |title=Ideas of Calculus in Islam and India |journal=Mathematics Magazine |volume=68 |issue=3 |pages=163–174 |date=1995 |doi=10.1080/0025570X.1995.11996307 }} * {{Citation |last=Katz |first=Victor J. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Boston |publisher=Addison-Wesley |date=2008 |isbn=978-0-321-38700-4 }} * {{Citation |last=Kline |first=Morris |title=Mathematical Thought from Ancient to Modern Times |volume=1 |publication-place=New York |publisher=Oxford University Press |date=1972 |isbn=978-0-19-506135-2 }} * {{Citation |last=Menninger |first=Karl |title=Number Words and Number Symbols |publication-place=Cambridge, MA |publisher=M.I.T. Press |date=1969 |isbn=978-0-262-13040-0 }} * {{Citation |publisher=The Nobel Prize |title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1997 |date=1997 }} * {{Citation |last1=Salas |first1=Saturnino L. |last2=Hille |first2=Einar |title=Calculus; one and several variables |publication-place=Lexington, MA |publisher=Xerox College Publishing |date=1971 |isbn=978-0-536-00701-8 }} * {{Citation |last=Tao |first=Terence |title=Lecture notes for MATH 131AH |publisher=Department of Mathematics, UCLA |date=2003 }} * {{Citation |last=Zill |first=Dennis G. |title=A First Course in Differential Equations with Modeling Applications |publication-place=Boston |publisher=Cengage Learning |date=2012 |isbn=978-1-285-40110-2 }} [[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]] 57hcarxztvks62h7ucv00rf1sr7g1ta 1051928 1051925 2026-09-08T19:28:01Z Mkant00 135890 added a few examples 1051928 wikitext text/x-wiki {{Calculus}} '''ကဲကုလပ် (calculus)''' သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပြောင်းလဲခြင်း (continuous change) ကို လေ့လာသည့် [[သင်္ချာ]] (mathematics) ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (mathematical analysis) ၏ အဓိက ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မူလက အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (infinitesimal calculus) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် အဓိက ဘာသာရပ်ခွဲ နှစ်ခုရှိသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ် (differential calculus) ဖြစ်ကာ ခဏတာပြောင်းလဲနှုန်း (instantaneous rates of change) များနှင့် မျဉ်းကွေးများ (curves) ၏ စောင်းကိန်း (slopes) များကို လေ့လာသည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရယ်]] ကဲကုလပ် (integral calculus) ဖြစ်ပြီး ပမာဏများ စုဆောင်းခြင်းနှင့် မျဉ်းကွေးများအောက် သို့မဟုတ် မျဉ်းကွေးများကြားရှိ ဧရိယာ (areas) များကို လေ့လာသည်။ ဤဘာသာရပ်ခွဲများသည် [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] (fundamental theorem of calculus) ဖြင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ၎င်းတို့သည် သေချာစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာဆိုင်ရာ [[စုဆုံမှတ်]] (mathematical limit) တစ်ခုဆီသို့ [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်များ]] (infinite sequences) နှင့် အနန္တ [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (infinite series) များ၏ စုဆုံခြင်း (convergence) ကို အသုံးပြုသည်။<ref>DeBaggis & Miller (1966)</ref> ကဲကုလပ်သည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲနေသော ကိန်းရှင် ပမာဏများ (variable quantities) ပါဝင်သည့် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် သင်္ချာဆိုင်ရာ ကျောရိုးဖြစ်သည်။<ref>Fox & Bolton (2002), pp. 99–158</ref> ၁၇ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် အိုင်းဆက် နယူတန် နှင့် ဂေါ့တ်ဖရီးဒ် ဗီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် တို့သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ်ကို သီးခြားစီ ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>Boyer (1959), pp. 47, 187–188</ref> စုဆုံမှတ်များ (limits) ကို ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခြင်း (formalization) အပါအဝင် နောက်ပိုင်း လုပ်ဆောင်ချက်များသည် သိပ္ပံ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် အခြား သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးချမှုများအတွက် တိကျသေချာသော အခြေခံအုတ်မြစ် (rigorous foundation) ကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။<ref>Hoffmann & Bradley (2004)</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် (Etymology) == လက်တင်ဘာသာစကားတွင် ''calculus'' သည် ရောမ ဂဏန်းတွက်ခုံများတွင် ရေတွက်သည့်အရာများအဖြစ် အသုံးပြုသော ကျောက်စရစ်ခဲကို အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref>Menninger (1969), p. 316</ref> ထိုဝေါဟာရကို တွက်ချက်ခြင်းဆိုင်ရာ နည်းစနစ်များကို ရည်ညွှန်းရန် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် ခံယူအသုံးပြုခဲ့သည်။ [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း|ဒစ်ဖရန်ရှယ်]] နှင့် အင်တီဂရယ် ကဲကုလပ်တို့အပြင် ဤဝေါဟာရကို အဆိုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (propositional calculus)၊ ပြောင်းလဲမှုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (calculus of variations) နှင့် လမ်ဒါ ကဲကုလပ် (lambda calculus) အပါအဝင် အခြားသော သီးခြား တွက်ချက်မှုစနစ်များကို အမည်ပေးရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ == အဓိက သဘောတရားများနှင့် အခြေခံ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Primary concepts and basic notation) == ကဲကုလပ်သည် အခြေခံ [[ဂျီဩမေတြီ]] (elementary geometry) နှင့် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (algebra) တို့မှ သဘောတရားများကို ယေဘုယျပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မျဉ်းဖြောင့်များ၏ စောင်းကိန်းများ သို့မဟုတ် စံ ဗဟုဂံများ (standard polygons) ၏ ဧရိယာများကို တွက်ချက်မည့်အစား ကဲကုလပ်သည် ရှုပ်ထွေးသော မျဉ်းကွေးများ၏ ပြောင်းလဲနေသော စောင်းကိန်းများနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ပုံသဏ္ဌာန်များ၏ ဧရိယာများကို တွက်ချက်ပေးသည်။<ref>Salas & Hille (1971), pp. 1–2</ref><ref>Herman & Strang (2017a), pp. 124–131</ref> === စုဆုံမှတ်များနှင့် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ (Limits and infinitesimals) === သမိုင်းကြောင်းအရ ကဲကုလပ်သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ (infinitesimals) မှတစ်ဆင့် တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤပမာဏများကို [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) အဖြစ် သတ်မှတ်သော်လည်း [[အနန္တ]]တိုင်အောင် သေးငယ်သည်ဟု ယူဆသည်။ ယင်းတို့သည် သုညထက် ကြီးသော်လည်း မည်သည့် အပေါင်းကိန်းစစ်ထက်မဆို ငယ်သည်။<ref>Bell (2013)</ref> ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများကို အက်ပဆီလွန်-ဒယ်လ်တာ (epsilon-delta) ချဉ်းကပ်မှုဖြင့် အများစု အစားထိုးခဲ့ကြသည်။ ကိန်းစစ် <math>c</math> တစ်ခုအနီးတွင် သတ်မှတ်ထားသော ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် (real-valued function) <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ပုံစံတကျ စုဆုံမှတ် (formal limit) <math>\lim_{x \to c} f(x) = L</math> ကို သင်္ချာနည်းအရ တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်မျှပင် သေးငယ်သော <math>\varepsilon > 0</math> (အက်ပဆီလွန်) ကို ပေးထားစေကာမူ ၎င်းနှင့် သက်ဆိုင်သော <math>\delta > 0</math> (ဒယ်လ်တာ) တစ်ခု အမြဲတည်ရှိနေရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အကယ်၍ အဝင်ကိန်း <math>x</math> သည် <math>c</math> နှင့် လုံလောက်စွာ နီးကပ်နေပါက <math>0 < |x - c| < \delta</math> ဖြစ်ပြီး ရလဒ် <math>f(x)</math> နှင့် စုဆုံမှတ် <math>L</math> ကြားရှိ ကွာခြားချက်သည် အမြဲတမ်း <math>\varepsilon</math> ထက် ငယ်သွားမည် <math>|f(x) - L| < \varepsilon</math> ဖြစ်သည်။ [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များသည်]] တဖြည်းဖြည်း သေးငယ်လာသော ကိန်းများ၏ [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်များကို]] အသုံးပြု၍ အနီးအနားရှိ အဝင်ကိန်းများအပေါ် အခြေခံကာ သီးခြားအဝင်ကိန်းတစ်ခုတွင်ရှိသော [[ဖန်ရှင်]] (function) ၏ သဘာဝကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏ သဘောတရားကို ၂၀ ရာစုတွင် စံမဟုတ်သော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (non-standard analysis) နှင့် ချောမွေ့သော အလွန်သေးငယ်လွန်းသည့် ပမာဏဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (smooth infinitesimal analysis) တို့မှတစ်ဆင့် တိကျသေချာစွာ ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Bell (2013)</ref> ဟိုက်ပါကိန်းစစ် စနစ် (hyperreal number system) တွင် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ (infinitesimals) ကို အနန္တတိုင်အောင် သေးငယ်သော်လည်း သုညမဟုတ်ကြောင်း တိကျသေချာသော ကိန်းများအဖြစ် တိကျသေချာစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အကယ်၍ <math>\omega</math> သည် အပေါင်း အနန္တ ဟိုက်ပါကိန်းစစ် ကိန်းပြည့်တစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်း၏ အချိုးပြောင်းပြန် (reciprocal) <math>\varepsilon = 1/\omega</math> သည် အပေါင်းလက္ခဏာဆောင်သော အလွန်သေးငယ်လွန်းသည့် ပမာဏတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မည်သည့် စံ အပေါင်း ကိန်းစစ် (standard positive real number) <math>n</math> အတွက်မဆို <math>0 < \varepsilon < n</math> ဖြစ်သည်။ ဤမူဘောင်အတွင်း၌ စုဆုံမှတ်များကို တန်ဖိုးရှာဖွေရန် စံအစိတ်အပိုင်း ဖန်ရှင် (standard part function) ကို အသုံးပြုပြီး ၎င်းကို <math>\text{st}</math> ဟု ရေးသားဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် အဆုံးရှိ ဟိုက်ပါကိန်းစစ်တစ်ခုမှ အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏ အစိတ်အပိုင်းများကို ဖယ်ရှားပစ်ခြင်းဖြင့် စံ ကိန်းစစ်မျဉ်း (standard real number line) ပေါ်သို့ ပြန်လည် ပုံဖော်ပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\text{st}(2 + \varepsilon) = 2</math> နှင့် <math>\text{st}(5 + 3\varepsilon + \varepsilon^2) = 5</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ် (Differential calculus) === [[File:Tangent line to a curve.svg|thumb|upright=1.35 |အမှတ်တစ်မှတ်ရှိ မျဉ်းကွေးတစ်ခု၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) <math>f'(x)</math> သည် ထိုမျဉ်းကွေးကို ထိနေသော ထိမျဉ်း (tangent line) ၏ စောင်းကိန်းဖြစ်သည်။]] ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်သည် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်၏]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition), ဂုဏ်သတ္တိများ (properties) နှင့် အသုံးချမှုများကို လေ့လာသည်။ [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခု၏ ဆင်းသက်ချက်သည် ၎င်း၏ အသေးစား သဘာဝကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး မျဉ်းကွေး မတ်စောက်မှုကို ပမာဏအားဖြင့် ဖော်ပြရန် မျဉ်းတစ်ကြောင်း၏ စောင်းကိန်းကို ယေဘုယျပြုထားသည်။<ref>Salas & Hille (1971), pp. 78–79</ref> လာဂေါင့် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုပါက <math>f</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်မှာ <math>f'</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>f(x) = x^2</math> ဖြစ်လျှင် <math>f'(x) = 2x</math> ဖြစ်သည်။<ref>Salas & Hille (1971), p. 63</ref> ဒေါင်လိုက်မဟုတ်သော မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် (linear function) တစ်ခုအတွက် စောင်းကိန်းသည် တိကျစွာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>\Delta x \neq 0</math> ဖြစ်သည်။ :<math>m= \frac{\text{change in } y}{\text{change in } x} = \frac{\Delta y}{\Delta x}.</math> မျဉ်းဖြောင့်မဟုတ်သော ဂရပ်များအတွက် အမှတ် <math>(a, f(a))</math> နှင့် အနီးအနားရှိ အမှတ် <math>(a + h, f(a + h))</math> တို့ကြားရှိ ဖြတ်မျဉ်း (secant line) ၏ စောင်းကိန်းသည် ခြားနားခြင်းဆိုင်ရာ စားလဒ် (difference quotient) ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>h \neq 0</math> ဖြစ်သည်။ :<math>m = \frac{f(a+h) - f(a)}{h}</math> ဆင်းသက်ချက်ကို <math>h</math> သည် သုညသို့ ချဉ်းကပ်သွားချိန်တွင် [[စုဆုံမှတ်]]ကို ယူခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သေးငယ်သော <math>h</math> တန်ဖိုးများအားလုံးအတွက် <math>f</math> ၏ သဘာဝကို စဉ်းစားပြီး အကယ်၍ ဤစုဆုံမှတ်သာ တည်ရှိပါက <math>h</math> သုညနှင့် ညီမျှသည့် အခြေအနေအတွက် ရှေ့နောက်ညီညွတ်သော တန်ဖိုးတစ်ခုကို ထုတ်ယူခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_{h \to 0}{f(a+h) - f(a)\over{h}}</math> သရုပ်ပြရလျှင် <math>f(x) = x^2</math> ဟု ထားပါ။ တိုးလာသောပမာဏ <math>h</math> ကို ချက်ချင်း သုညအဖြစ် မသတ်မှတ်ဘဲ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းရှင် (algebraic variable) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းအားဖြင့် ပိုင်းခြေ (denominator) ရှိ <math>h</math> သည် ကျေသွားမည်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် သုညဖြင့် စားခြင်း (division by zero) ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်မထားသည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ အမှားကို ရှောင်လွှဲနိုင်သည်။ :<math>\begin{align} m &= \frac{f(x+h) - f(x)}{h} \\ &= \frac{(x+h)^2 - x^2}{h} \\ &= \frac{x^2 + 2xh + h^2 - x^2}{h} \\ &= \frac{2xh + h^2}{h} \\ &= 2x + h \end{align}</math> (ဤနေရာတွင် <math>h \neq 0</math> ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။) <math>h</math> သည် သုညသို့ ချဉ်းကပ်သွားချိန်တွင် စုဆုံမှတ် ယူလိုက်ပါက တိကျသော ဆင်းသက်ချက်ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ <math>\lim_{h \to 0} (2x + h) = 2x</math> ဖြစ်သည်။ === လိုက်ဘ်နစ်ဇ် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Leibniz notation) === [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]]အတွက် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်သည့် <math>dx</math> အပေါ် <math>dy</math> ၏ စားလဒ်ကို သဘောတရားအရ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည်။<ref>Salas & Hille (1971), p. 74</ref> :<math> \begin{align} y&=x^2 \\ \frac{dy}{dx}&=2x. \end{align} </math> <math>\frac{d}{dx}</math> သင်္ကေတသည် ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း အော်ပရေတာ (differentiation operator) အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် :<math>\begin{align} g(t) &= t^2 + 3t + 1 \\ {d \over dt}g(t) &= 2t + 3 \end{align} </math> === အင်တီဂရယ် ကဲကုလပ် (Integral calculus) === [[File:Integral as region under curve.svg|thumb|မျဉ်းကွေးတစ်ခုအောက်ရှိ ဧရိယာကို တွက်ချက်ပေးသော [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း]] (integration)။]] [[File:Riemann integral regular.gif|thumb|အင်တီဂရယ်ဆီသို့ စုဆုံနေသော ရီးမန်း ပေါင်းလဒ်များ (Riemann sums) ၏ ကိန်းစဉ်တစ်ခု။]] အင်တီဂရယ် ကဲကုလပ် သည် ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် (indefinite integral) နှင့် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် (definite integral) တို့ကို လေ့လာသည်။ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် (antiderivative) သည် ပေါင်းကိန်း ကိန်းသေ (additive constant) တစ်ခုအထိ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်၏]] ပြောင်းပြန်တွက်ချက်မှု (inverse operation) ဖြစ်သည်။<ref>Salas & Hille (1971), pp. 163–165</ref> [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]]ကဲ့သို့သော ကောင်းစွာသဘာဝကျသည့် ဖန်ရှင်များ (well-behaved functions) အတွက် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်သည် [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုကို အဝင်ကိန်းအဖြစ် လက်ခံပြီး ၎င်း၏ ဂရပ်နှင့် <math>x</math>-ဝင်ရိုးကြားရှိ ဧရိယာများ၏ [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] ပေါင်းလဒ် (algebraic sum) ကို အထွက်ရလဒ်အဖြစ် ပေးသည်။ ၎င်းကို ရီးမန်း ပေါင်းလဒ်၏ [[စုဆုံမှတ်]]မှတစ်ဆင့် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>Hughes-Hallett et al. (2013), p. 282</ref> အပိတ် အပိုင်းအခြား (closed interval) <math>[a, b]</math> ပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော အကန့်အသတ်ရှိသည့် ရီးမန်း အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (Riemann-integrable function) တစ်ခုအတွက် အဆိုပါ အပိုင်းအခြားကို တူညီသော အကျယ် <math>\Delta x = (b - a)/n</math> ရှိသည့် အပိုင်းအခြားငယ် (subintervals) <math>n</math> ခုအဖြစ် ပိုင်းခြားနိုင်သည်။ အင်တီဂရယ်သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ ထောင့်မှန်စတုဂံ ဧရိယာများ၏ အဆုံးရှိ ပေါင်းလဒ် (finite summation) တစ်ခုမှ တိကျသော အဆက်မပြတ် ဧရိယာ (continuous area) တစ်ခုအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းပေးသည်။ အမြင်အားဖြင့်နှင့် သင်္ချာသဘောတရားအရ အပိုင်းအခြားငယ်များ၏ အရေအတွက်သည် အနန္တ (infinity) သို့ ချဉ်းကပ်သွားပြီး (<math>n \to \infty</math>) ၎င်းတို့၏ အကျယ်သည် သုညအထိ သေးငယ်သွားချိန်တွင် (<math>\Delta x \to 0</math>) ဂရိ ပေါင်းခြင်းသင်္ကေတ (Σ) သည် အဆက်မပြတ် အင်တီဂရယ် သင်္ကေတ (∫) အဖြစ်သို့ ရှည်ထွက်သွားသည်။ ထို့နောက် အဆုံးရှိသော အကျယ် <math>\Delta x</math> သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏ <math>dx</math> အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ :<math>\lim_{n \to \infty} \sum_{i=1}^{n} f(x_i) \Delta x = \int_{a}^{b} f(x) \, dx</math> ဤနေရာတွင် <math>x_i</math> သည် အပိုင်းအခြားငယ် တစ်ခုစီအတွင်းရှိ နမူနာ အမှတ် (sample point) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပြောင်းလဲနေသော အလျင် <math>f(x)</math> ဖြင့် သွားခဲ့သော အကွာအဝေးကို ရှာဖွေရာတွင် အချိန်ကို အပိုင်းအခြားများ (intervals) <math>\Delta x</math> အဖြစ် ပိုင်းခြားခြင်း၊ ခန့်မှန်း ဧရိယာများကို ရှာရန် အလျင်ဖြင့် မြှောက်ခြင်းနှင့် <math>\Delta x</math> သည် သုညသို့ ချဉ်းကပ်သွားချိန်တွင် စုဆုံမှတ်ကို ယူခြင်းတို့ဖြင့် တွက်ချက်သည်။<ref>Herman & Strang (2017a), pp. 512–522</ref> အပိုင်းခွဲတစ်ခုစီနှင့် ဆက်စပ်နေသည်မှာ ၎င်းအတွင်းရှိ ဖန်ရှင်၏ နမူနာယူထားသော တန်ဖိုး <math>f(x) = h</math> ဖြစ်သည်။ အင်တီဂရယ် သင်္ကေတ <math>\int </math> ကို အသုံးပြု၍ သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ ၎င်းသင်္ကေတမှာ ဆွဲဆန့်ထားသော ''S'' ပုံစံ ဖြစ်သည်။ :<math>\int_a^b f(x)\, dx</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>dx</math> သည် မျဉ်းကွေးအောက်ရှိ ထောင့်မှန်စတုဂံများ (rectangles) ၏ အလွန်သေးငယ်လွန်းသော အကျယ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။<ref>Frautschi et al. (2007), p. 44</ref> ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်ကို အစနှင့် အဆုံးမှတ်များမပါဘဲ ရေးသားသည်။ :<math>\int f(x)\, dx.</math> ကိန်းသေတစ်ခုသာ ကွာခြားသော ဖန်ရှင်များသည် တူညီသော ဆင်းသက်ချက်ကို ပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် ဆက်စပ်နေသော အပိုင်းအခြား (connected interval) တစ်ခုပေါ်ရှိ ပေးထားသော ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်သည် ကိန်းသေ <math>C</math> တစ်ခုသာ ကွာခြားသည့် ဖန်ရှင်များ မိသားစု (family of functions) ဖြစ်သည်။<ref>Hughes-Hallett et al. (2013), p. 326</ref> :<math>\int 2x\, dx = x^2 + C.</math> === အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental theorem) === [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်]]သည် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း]] (differentiation) နှင့် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းတို့မှာ]] ပြောင်းပြန်တွက်ချက်မှုများ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြသည်။<ref>Hughes-Hallett et al. (2013), p. 290</ref> ၎င်းသည် [[စုဆုံမှတ်]] လုပ်ငန်းစဉ်များကို အသုံးပြုမည့်အစား ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်များကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်များကို တွက်ချက်ရန် [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာနည်းလမ်းတစ်ခုကို]] ပံ့ပိုးပေးသည်။ အကယ်၍ [[ဖန်ရှင်]] <math>f</math> သည် အပိုင်းအခြား <math>[a, b]</math> ပေါ်တွင် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပါက]] ၎င်းအပြင် အပိုင်းအခြား <math>(a, b)</math> ပေါ်ရှိ <math>F</math> ၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]]သည် <math>f</math> ဖြစ်သည့် အပိုင်းအခြား <math>[a, b]</math> ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ :<math>\int_{a}^{b} f(x)\,dx = F(b) - F(a).</math> ထို့အပြင် <math>(a, b)</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> တိုင်းအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ :<math>\frac{d}{dx}\int_a^x f(t)\, dt = f(x).</math> နယူတန် နှင့် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် တို့၏ ဤသိရှိနားလည်မှုသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ရလဒ်များကို အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာစေခဲ့ပြီး [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း|ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ]] (differential equations) ကို ဖော်ထုတ်နိုင်စေခဲ့သည်။<ref>Herman & Strang (2017b), pp. 351–352</ref> == အဆင့်မြင့် ခေါင်းစဉ်များ (Advanced topics) == === ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်နှင့် ဗက်တာ ကဲကုလပ် (Multivariable and vector calculus) === ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် (multivariable calculus) သည် ကဲကုလပ်ကို ကိန်းရှင်များစွာပါဝင်သော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များဆီသို့]] တိုးချဲ့ထားသည်။<ref>Courant & John (1999)</ref> ဗက်တာ ကဲကုလပ် (vector calculus) သည် အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (three-dimensional Euclidean space) <math>\mathbb{R}^3</math> အတွင်းရှိ [[ဗက်တာ]]စက်ကွင်းများ (vector fields) ကို [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းနှင့်]] [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းတို့အပေါ်]] အာရုံစိုက်သည်။ ၎င်းသည် ရူပဗေဒနှင့် အင်ဂျင်နီယာပညာတို့တွင် အဓိကကျပြီး အထူးသဖြင့် လျှပ်စစ်သံလိုက် စက်ကွင်းများနှင့် အရည်စီးဆင်းမှုတို့ကို ဖော်ပြရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ ကိန်းရှင်နှစ်ခုပါဝင်သော စကေလာတန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် (scalar-valued function) <math>f(x, y)</math> တစ်ခုအတွက် ဆင်းသက်ချက်၏ ကိန်းရှင်များစွာပါဝင်သော ပုံစံတူမှာ ဂရေးဒီးယင့် (gradient) ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို နာဘလာ (nabla) သင်္ကေတ ∇ ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဖန်ရှင်၏ ပထမအဆင့် ကိန်းရှင်ခွဲ ဆင်းသက်ချက်များ (first-order partial derivatives) တည်ရှိပြီး အဆက်မပြတ်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါက ဂရေးဒီးယင့်သည် <math>x</math>-ဝင်ရိုးနှင့် <math>y</math>-ဝင်ရိုးများ တစ်လျှောက်ရှိ ကိန်းရှင်ခွဲ စောင်းကိန်းများကို တွက်ချက်ပေးသော [[ဗက်တာ]] (vector) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သင်္ချာအရ အမတ်စောက်ဆုံး အထက်သို့တက်သည့် ဦးတည်ချက်ဆီသို့ ပင်ကိုအားဖြင့် ညွှန်ပြနေသည်။ :<math>\nabla f(x,y) = \left\langle \frac{\partial f}{\partial x}, \frac{\partial f}{\partial y} \right\rangle</math> ဥပမာအားဖြင့် အမှတ်တစ်မှတ်ရှိ ဂရေးဒီးယင့်ကို တန်ဖိုးရှာလိုက်သောအခါ ဗက်တာ <math>\langle 3, 4 \rangle</math> ရရှိသည်ဆိုပါစို့။ ၎င်းမှာ <math>x</math>-ဦးတည်ချက်သို့ တစ်ယူနစ် ရွေ့လျားမှုသည် ဒေါင်လိုက် ၃-ယူနစ် မြင့်တက်စေပြီး <math>y</math>-ဦးတည်ချက်သို့ တစ်ယူနစ် ရွေ့လျားမှုသည် ၄-ယူနစ် မြင့်တက်စေမည်ကို ဆိုလိုသည်။ === ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ (Differential equations) === [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း]]တစ်ခုသည် မသိ[[ဖန်ရှင်]] (unknown function) တစ်ခုကို ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်များနှင့်]] ဆက်စပ်ပေးပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပမာဏများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပြောင်းလဲနှုန်းများကို ပုံမှန်အားဖြင့် မော်ဒယ်ဖွဲ့ပေးသည်။<ref>Zill (2012)</ref> ဥပမာအားဖြင့် ထပ်ကိန်းတင် လျော့ကျခြင်း (exponential decay) အတွက် ညီမျှခြင်းမှာ <math display="block">\frac{df}{dt} = -a f(t)</math> ၎င်းကို ၎င်း၏ ဆင်းသက်ချက်နှင့် အချိုးကျသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်သည်။ <math display="block">f(t) = C e^{-at}.</math> === ကိန်းစစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Real analysis) === ကိန်းစစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (real analysis) သည် ကဲကုလပ်အတွက် တိကျသေချာသော အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးပြီး [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]]နှင့် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ၏]] [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ]], စုဆုံခြင်း, အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (integrability) တို့ကို လေ့လာသည်။<ref>Tao (2003)</ref> === ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Complex analysis) === ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (complex analysis) သည် [[ကိန်းထွေး]] ကိန်းရှင် (complex variable) <math>z</math> တစ်ခု၏ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များကို]] စုံစမ်းလေ့လာသည်။<ref>Gbur (2011), p. 253</ref> ကိန်းထွေး ကိန်းရှင် <math>z</math> တစ်ခု၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်မှာ]] အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\frac{df}{dz} = \lim_{\Delta z \to 0} \frac{f(z + \Delta z) - f(z)}{\Delta z}.</math> [[စုဆုံမှတ်]]သည် [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (complex plane) အတွင်းရှိ မည်သည့်ဦးတည်ချက်မှမဆို မှန်ကန်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ကိန်းထွေးများဆိုင်ရာ ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှုမှာ အလွန် ကန့်သတ်ချက်များသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ (holomorphic functions) သည် [[အနန္တ]]အကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ တေလာ [[ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) များနှင့် ညီမျှသည်။ [[ကိန်းထွေး]]တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် (complex-valued function) <math>f(z) = u(x,y) + iv(x,y)</math> တစ်ခုသည် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော (ဟိုလိုမော်ဖစ် (holomorphic)) ဖြစ်ရန် ၎င်း၏ [[ကိန်းစစ်]] (real) <math>u</math> နှင့် [[ကိန်းယောင်]] (imaginary) <math>v</math> အစိတ်အပိုင်းများသည် ချောမွေ့နေရုံဖြင့် မလုံလောက်ပါ။ ဖြတ်မှတ်ထောင့်များကို ပုံမပျက်စေဘဲ ရပ်ဝန်းကို အရွယ်ပြောင်းခြင်းနှင့် လှည့်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရန် သေချာစေသော တိကျသည့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အချိုးညီမှုတစ်ခုဖြင့် ထိုအစိတ်အပိုင်းများကို ခိုင်မာစွာ ချိတ်ဆက်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကို ကွန်ဖော်မယ် ပုံဖော်မှု (conformal mapping) ဟု ခေါ်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ဆိုရလျှင် ယင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ရန်အတွက် ပထမအဆင့် ကိန်းရှင်ခွဲ ဆင်းသက်ချက်များသည် ကော်ချီ-ရီးမန်း ညီမျှခြင်းများ (Cauchy-Riemann equations) ကို ပြေလည်စေရန် လိုအပ်သည်။ :<math>\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{\partial v}{\partial y}</math> နှင့် <math>\frac{\partial u}{\partial y} = -\frac{\partial v}{\partial x}</math> ဖြစ်သည်။ === ပြောင်းလဲမှုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ် (Calculus of variations) === ပြောင်းလဲမှုများဆိုင်ရာ ကဲကုလပ်သည် ဖန်ရှင်နယ်များ (functionals) ကို လေ့လာသည်။ ဖန်ရှင်နယ်များဆိုသည်မှာ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များအစုတစ်ခုမှ]] [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များဆီသို့]] ပုံဖော်မှုများဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အဝင် ဖန်ရှင်များကို အလွန်အမင်း သေးငယ်စွာ နှောင့်ယှက်လိုက်သောအခါ ၎င်းတို့ မည်သို့ပြောင်းလဲသွားကြောင်းကိုလည်း လေ့လာသည်။ ၎င်းကို အွိုင်လာ-လာဂေါင့် ညီမျှခြင်း (Euler–Lagrange equation) အသုံးပြု၍ ဖန်ရှင်နယ်များကို အကြီးဆုံး သို့မဟုတ် အငယ်ဆုံးဖြစ်စေရန် အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အမှတ်များကြား အတိုဆုံးလမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် ဂျီအိုဒက်စစ်မျဉ်းများကို ရှာဖွေခြင်းကဲ့သို့သော ပြဿနာများအတွက် ဖြစ်သည်။<ref>Boas (2006), pp. 476–477</ref> == သမိုင်းကြောင်း (History) == ခေတ်သစ် ကဲကုလပ်ကို ၁၇ ရာစု ဥရောပတွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း အခြေခံအကျဆုံး အစိတ်အပိုင်းများသည် ရှေးခေတ် အီဂျစ်၊ ဂရိ၊ တရုတ်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယတို့တွင် စောစီးစွာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ === ရှေးခေတ် အစပျိုးမှုများ (Ancient precursors) === ထုထည်နှင့် ဧရိယာ တွက်ချက်မှုများသည် အီဂျစ်တို့၏ မော်စကို ပါပိုင်းရပ်စ် (Moscow papyrus) တွင် ဘီစီ ၁၈၂၀ ခန့်က တည်ရှိခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံတွင် ယူဒေါက်စပ်စ် (ဘီစီ ၄၀၈-၃၅၅ ခန့်) သည် ကတော့ပုံနှင့် ပိရမစ် ထုထည်များကို ရှာဖွေရန် ကုန်စင်အောင်လုပ်ခြင်း နည်းလမ်း (method of exhaustion) ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>Kline (1972), pp. 48–50</ref> အာခီမီးဒီးစ် (ဘီစီ ၂၈၇-၂၁၂ ခန့်) သည် ၎င်းကို ထပ်မံခွဲခြား၍မရသောအရာများဖြင့် ချဲ့ထွင်ခဲ့ပြီး ယင်းမှာ အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများအတွက် ရှေးကျသော အစပျိုးမှုဖြစ်ကာ အင်တီဂရယ် ကဲကုလပ်နှင့် ဆင်တူသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်လည်း သီးခြားစီအားဖြင့် လျှိုဟွေ (အေဒီ ၃ ရာစု) သည် စက်ဝိုင်း ဧရိယာများအတွက် ကုန်စင်အောင်လုပ်ခြင်း နည်းလမ်းကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး ဇူးဂန်ကျိ (အေဒီ ၅ ရာစု) သည် စက်လုံး ထုထည်များအတွက် ကာဗာလီယာရီ ၏ မူဝါဒနှင့် ပြိုင်တူဖြစ်သော နည်းလမ်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>Katz (2008), p. 203</ref> === အလယ်ခေတ် (Medieval) === [[File:Ibn al-Haytham crop.jpg|thumb|အစ်ဘင် အယ်လ်-ဟိုင်သမ်]] [[File:भास्कराचार्य.jpg|thumb|ဘာစကာရာ-၂]] အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အစ်ဘင် အယ်လ်-ဟိုင်သမ် (အေဒီ ၉၆၅-၁၀၄၀ ခန့်) သည် လေးထပ်ကိန်းများ၏ ပေါင်းလဒ်ကို တွက်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပါရာဘိုလွိုက် ထုထည်များကို ရှာဖွေရန် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းကို]] အဓိကအားဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>Katz (1995), pp. 163–174</ref> အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဘာစကာရာ-၂ (၁၁၁၄-၁၁၈၅ ခန့်) သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများကို [[တြီဂိုနိုမေတြီ]] (trigonometry) တွင် အသုံးချခဲ့သည်။ ကီရာလာ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် သင်္ချာကျောင်း (၁၄ ရာစု) သည် တြီဂိုနိုမေတြီ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များအတွက်]] [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း]] ဖြန့်ထုတ်ချက်များကို ဥရောပတိုက်တွင် မတွေ့ရှိမီကပင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း ခေတ်သစ် ကဲကုလပ်၏ ပေါင်းစည်းထားသော [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]]/အင်တီဂရယ် မူဘောင်များမူ ကင်းမဲ့နေခဲ့သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် အောက်စ်ဖို့ဒ် တွက်ချက်သူများ (Oxford Calculators) နှင့် နီကိုးလ် အိုရက်စ်မေး တို့သည် ၁၄ ရာစုတွင် ပျမ်းမျှအလျင် သီအိုရမ် (mean speed theorem) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ဆဲကီ တာကာကာဇု နှင့် တာကဲဘဲ ကာတာဟီရို တို့သည် အနန္တ ကိန်းစဉ်တန်းများနှင့် [[ဂျီဩမေတြီ]] ပြဿနာများအတွက် ''အန်ရီ (enri)'' ဟူသော သင်္ချာစနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ === ခေတ်သစ် (Modern) === ယိုဟန်း ကက်ပလာ နှင့် ဘိုနာဗန်တူရာ ကာဗာလီယာရီ တို့သည် အလွန်အမင်းပါးလွှာသော ကန့်လန့်ဖြတ်ပိုင်းများကို အသုံးပြု၍ [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ]] [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းကို]] တိုးတက်စေခဲ့သည်။<ref>Encyclopædia Britannica (1911), p. 537</ref> ပီယား ဒေ ဖဲမ သည် အဒစ်ကွာလတီ (adequality) ဟုခေါ်သော သဘောတရားကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းနှင့် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဂျွန် ဝေါလ်လစ်, အိုင်းဆက် ဘာရိုး နှင့် ဂျိမ်းစ် ဂရီဂေါ်ရီ တို့သည် ၁၆၇၀ ပြည့်နှစ်အရောက်တွင် [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] အစိတ်အပိုင်းများကို သက်သေပြခဲ့ကြသည်။ [[File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|အိုင်းဆက် နယူတန် သည် ကဲကုလပ်ကို ရူပဗေဒတွင် အသုံးချခဲ့သည်။]] [[File:Gottfried Wilhelm Leibniz, Bernhard Christoph Francke.jpg|thumb|ဂေါ့တ်ဖရီးဒ် ဗီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် သည် ၎င်း၏ တိကျသေချာသော စည်းမျဉ်းများနှင့် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။]] ပြည့်စုံသော ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းမှုကို အိုင်းဆက် နယူတန် နှင့် ဂေါ့တ်ဖရီးဒ် ဗီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် တို့က သီးခြားစီ အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ နယူတန် သည် ကဲကုလပ်ကို ဂြိုဟ်များ၏ ရွေ့လျားမှုနှင့် [[သင်္ချာ|သင်္ချာဆိုင်ရာ]] ရူပဗေဒတို့တွင် အသုံးချခဲ့ပြီး မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်း (product rule), ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) နှင့် တေလာ [[ကိန်းစဉ်တန်း]] ကဲ့သို့သော သဘောတရားများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ လိုက်ဘ်နစ်ဇ် သည် ဤစိတ်ကူးများကို အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများဆိုင်ရာ စစ်မှန်သော ကဲကုလပ်တစ်ခုအဖြစ် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော တင်းကျပ်သည့် စည်းမျဉ်းများနှင့် တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref>Frautschi et al. (2007), pp. 51–52</ref> ၎င်းတို့နှစ်ဦးကြားတွင် တီထွင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ပြင်းထန်သော အငြင်းပွားမှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလိပ်နှင့် ဥရောပတိုက်သား သင်္ချာပညာရှင်များကို နှစ်ခြမ်းကွဲသွားစေခဲ့သည်။ နယူတန် က သူ၏စနစ်ကို "စီးဆင်းခြင်းဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာ (the science of fluxions)" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သော်လည်း လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ကမူ ဤဘာသာရပ်ကို ကဲကုလပ်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ များပြားလှသော သင်္ချာပညာရှင်များသည် ဤနယ်ပယ်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် ၁၇၄၈ ခုနှစ်တွင် ဤဘာသာရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ အစောဆုံး ပြည့်စုံသော ကျမ်းတစ်စောင်ကို ရေးသားခဲ့သူ မာရီယာ ဂါအေတာနာ အာညေးဇီ လည်း ပါဝင်သည်။ === အခြေခံအုတ်မြစ်များ (Foundations) === အစောပိုင်း ကဲကုလပ်သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ၏ တိကျခိုင်မာမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဝေဖန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဘစ်ရှော့ ဘာကလေ သည် ယင်းတို့ကို ပျောက်ကွယ်သွားသော ပမာဏများ၏ တစ္ဆေများဟု သရော်လှောင်ပြောင်ခဲ့သည်။<ref>Bell (2013)</ref> နောက်ဆုံးတွင် ၁၉ ရာစု၌ ကော်ချီ နှင့် ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှတစ်ဆင့် ခိုင်မာသော အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများအစား [[စုဆုံမှတ်]]၏ <math>(\varepsilon, \delta)</math>-အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြု၍ [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များနှင့်]] [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို]] ပုံစံတကျ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဘန်းဟတ် ရီးမန်း သည် အင်တီဂရယ်၏ တိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို ပေးခဲ့သည်။ ဤနယ်ပယ်သည် ခေတ်သစ် [[ကိန်းစစ်]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာအဖြစ်သို့ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အွန်ရီ လီဘက်ဂ် သည် အတိုင်းအတာ သီအိုရီ (measure theory) ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး လောရင့် ရှဗာ့ဇ် က ဖြန့်ဝေမှုများ (distributions) ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အေဗရာဟမ် ရော်ဘင်ဆန် သည် စံမဟုတ်သော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး ဟိုက်ပါကိန်းစစ်များ (hyperreal numbers) မှတစ်ဆင့် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများကို တိကျခိုင်မာစွာဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။<ref>Daubin (2008), pp. 822–823</ref> ဘက်စုံပညာရှင် ဂျွန် ဖွန်နွိုင်းမန်း က ကဲကုလပ်ကို "[[သင်္ချာ|ခေတ်သစ်သင်္ချာ၏]] ပထမဆုံး အောင်မြင်မှု" ဟူ၍လည်းကောင်း, တိကျသော စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုတွင် မကြုံစဖူးသော နည်းပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုဟူ၍လည်းကောင်း ချီးကျူးခဲ့သည်။ == ကိုးကား (References) == * {{Citation |last=Bell |first=John L. |title=Continuity and Infinitesimals |date=2013 |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |url=https://plato.stanford.edu/entries/continuity/ }} * {{Citation |last=Boas |first=Mary L. |title=Mathematical Methods in the Physical Sciences |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley and Sons |date=2006 |isbn=978-0-471-19826-0 }} * {{Citation |last=Boyer |first=Carl B. |title=The History of the Calculus and its Conceptual Development |publication-place=New York |publisher=Dover |date=1959 |isbn=978-0-486-60509-8 }} * {{Citation |last1=Courant |first1=Richard |last2=John |first2=Fritz |title=Introduction to Calculus and Analysis Volume II/2 |publication-place=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer-Verlag |date=1999 |isbn=978-3-540-66570-0 }} * {{Citation |last=Daubin |first=Joseph W. |chapter=Abraham Robinson |editor1-first=Timothy |editor1-last=Gowers |editor2-first=June |editor2-last=Barrow-Green |editor3-first=Imre |editor3-last=Leader |title=The Princeton Companion to Mathematics |publication-place=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |date=2008 |isbn=978-0-691-11880-2 }} * {{Citation |last1=DeBaggis |first1=Henry F. |last2=Miller |first2=Kenneth S. |title=Foundations of the Calculus |publication-place=Philadelphia |publisher=W. B. Saunders |date=1966 |isbn=978-0-7216-3009-0 }} * {{Citation |title=Encyclopædia Britannica |volume=14 |chapter=Infinitesimal Calculus |date=1911 }} * {{Citation |last1=Fox |first1=Huw |last2=Bolton |first2=William |title=Mathematics for Engineers and Technologists |publication-place=Oxford |publisher=Butterworth-Heinemann |date=2002 |isbn=978-0-7506-5544-6 |doi=10.1016/b978-075065544-6/50005-9 }} * {{Citation |last1=Frautschi |first1=Steven C. |last2=Olenick |first2=Richard P. |last3=Apostol |first3=Tom M. |last4=Goodstein |first4=David L. |title=The Mechanical Universe: Mechanics and Heat |edition=Advanced |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2007 |isbn=978-0-521-71590-4 }} * {{Citation |last=Gbur |first=Greg |title=Mathematical Methods for Optical Physics and Engineering |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2011 |isbn=978-0-511-91510-9 }} * {{Citation |last=Hall |first=Graham |title=Maxwell's Electromagnetic Theory and Special Relativity |journal=Philosophical Transactions: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |volume=366 |issue=1871 |pages=1849–1860 |date=2008 |doi=10.1098/rsta.2007.2192 }} * {{Citation |last1=Herman |first1=Edwin |last2=Strang |first2=Gilbert |title=Calculus |volume=1 |publication-place=Houston, TX |publisher=OpenStax |date=2017 |isbn=978-1-938168-02-4 }} * {{Citation |last1=Herman |first1=Edwin |last2=Strang |first2=Gilbert |title=Calculus |volume=2 |publication-place=Houston, TX |publisher=OpenStax |date=2017 |isbn=978-1-5066-9807-6 }} * {{Citation |last1=Hoffmann |first1=Laurence D. |last2=Bradley |first2=Gerald L. |title=Calculus for Business, Economics, and the Social and Life Sciences |edition=8th |publication-place=Boston |publisher=McGraw Hill |date=2004 |isbn=978-0-07-242432-4 }} * {{Citation |last1=Hughes-Hallett |first1=Deborah |last2=McCallum |first2=William G. |last3=Gleason |first3=Andrew M. |title=Calculus: Single and Multivariable |edition=6th |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=Wiley |date=2013 |isbn=978-0-470-88861-2 }} * {{Citation |last=Katz |first=Victor J. |title=Ideas of Calculus in Islam and India |journal=Mathematics Magazine |volume=68 |issue=3 |pages=163–174 |date=1995 |doi=10.1080/0025570X.1995.11996307 }} * {{Citation |last=Katz |first=Victor J. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Boston |publisher=Addison-Wesley |date=2008 |isbn=978-0-321-38700-4 }} * {{Citation |last=Kline |first=Morris |title=Mathematical Thought from Ancient to Modern Times |volume=1 |publication-place=New York |publisher=Oxford University Press |date=1972 |isbn=978-0-19-506135-2 }} * {{Citation |last=Menninger |first=Karl |title=Number Words and Number Symbols |publication-place=Cambridge, MA |publisher=M.I.T. Press |date=1969 |isbn=978-0-262-13040-0 }} * {{Citation |publisher=The Nobel Prize |title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1997 |date=1997 }} * {{Citation |last1=Salas |first1=Saturnino L. |last2=Hille |first2=Einar |title=Calculus; one and several variables |publication-place=Lexington, MA |publisher=Xerox College Publishing |date=1971 |isbn=978-0-536-00701-8 }} * {{Citation |last=Tao |first=Terence |title=Lecture notes for MATH 131AH |publisher=Department of Mathematics, UCLA |date=2003 }} * {{Citation |last=Zill |first=Dennis G. |title=A First Course in Differential Equations with Modeling Applications |publication-place=Boston |publisher=Cengage Learning |date=2012 |isbn=978-1-285-40110-2 }} [[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]] 09g8plh7one9bjw90crmdoayucp2lbh 0 8373 1051952 1040346 2026-09-09T01:37:04Z Chenzeyan29 141880 1051952 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပျူလူမျိုး | native_name = Pyu | native_name_lang = my | image = | image_size = | image_caption = | population = မျိုးသုဉ်းပြီး (ဗမာလူမျိုးများနှင့် ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်) | regions = [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | region1 = [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[သရေခေတ္တရာ]] | pop1 = | languages = [[ပျူဘာသာစကား]] (Pyu language) (မျိုးသုဉ်းပြီး) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (ထေရဝါဒနှင့် မဟာယာန)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related_groups = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai)၊ [[ယီလူမျိုး]] (Yi)၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ]] | footnotes = ပျူလူမျိုးများသည် အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးများနှင့် တဖြည်းဖြည်း ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ }} '''ပျူလူမျိုး''' (Pyu) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လွင်ပြင်တစ်လျှောက်တွင် [[ကျောက်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း၊ [[ကြေးခေတ်]] နှင့် [[သံခေတ်]] စသည့် လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်တည်မှု ခေတ်အဆက်ဆက်ကို ဖြတ်သန်း၍ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဟောင်း ဌာနီလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press, pp. 1–45.</ref> ပျူတို့သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]] မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ လူမျိုးခွဲခြားမှုဗေဒအရ အရှေ့အာရှ အနွယ်ဝင် မွန်ဂိုလွိုက် (Mongoloid) မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="HumGen2011">Summerer, M., et al. (2011). "The genetic distinctness of the Burmese people". ''Human Genetics'', 130(2), pp. 215–226.</ref> == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခြင်း == ပျူလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ပျူတို့၏ မူလဇစ်မြစ်မှာ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်း ချင်းဟိုင် (Qinghai; 青海) နှင့် တိဗက် ကုန်းပြင်မြင့် (Tibet Plateau) ဒေသများဖြစ်သည်ဟု မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများက ဆိုသည်။<ref name="Posth2022">Posth, C., et al. (2022). "The genomic history of Southeast Asia". ''Nature Communications'', 13(1), p. 1201.</ref> ၎င်းတို့သည် ခန့်မှန်းခြေ ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် လူဦးရေတိုးပွားလာခြင်းနှင့် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985" /> [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西زاد 青藏铁路 - panoramio (4).jpg|thumb|right|250px|ပျူတို့၏ ဘိုးဘေးများ စတင်ကျက်စားခဲ့ရာ တိဗက်-ချင်းဟိုင် ကုန်းပြင်မြင့်]] ပျူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ လမ်းကြောင်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ဝင်ရောက်လာနိုင်ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်- # တရုတ်ပြည် [[ယူနန်]] (Yunnan) ဒေသမှတစ်ဆင့် [[တာပိန်မြစ်]] နှင့် [[ရွှေလီမြစ်]] ဝှမ်းများအတိုင်း ဆင်းသက်လာကာ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Moore2007">Moore, E.H. (2007). ''Early Landscapes of Myanmar''. River Books, pp. 80–115.</ref> # ဧရာဝတီမြစ်ဖျားခံရာ ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းလာသည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော ပျူတို့သည် အေဒီ ၁ ရာစုမတိုင်မီကပင် မြောက်ဘက်တွင် [[တကောင်း]]၊ အလယ်ပိုင်းတွင် [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[သရေခေတ္တရာ]] စသည့် မြို့ပြနိုင်ငံများ (Pyu City-States) ကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> ထိုစဉ်က နေထိုင်ပြီးဖြစ်သော ဌာနေ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုအေးရှားတစ်]] (Austroasiatic) နွယ်ဖွား မွန်-ခမာ တို့နှင့်လည်း ယဉ်ကျေးမှုချင်း ထိတွေ့ရောနှောခဲ့ကြသည်။ == ပျူမျိုးရိုးဗီဇ (aDNA သုတေသန) == မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူမြို့ဟောင်းများမှ တူးဖော်ရရှိသော အရိုးစုများအား ခေတ်သစ် ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ (aDNA - Ancient DNA) စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ပျူတို့သည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Posth2022" /> အဆိုပါ စစ်ဆေးမှုများအရ ပျူတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai) များ၊ [[ယီလူမျိုး]] (Yi) များ၏ DNA နှင့် အလွန်နီးစပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော်က တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ ဆင်းသက်လာသော ဘိုးဘွားတစ်ဦးတည်းမှ ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Wang2021">Wang, C.C. et al. (2021). "Genomic Insights into the Ancestry of Tibeto-Burman Populations". ''Science Advances'', 7(10), eabf2711.</ref> ပျူလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဇာစ်မြစ်ကို DNA သုတေသနပြုချက်များအရ လေ့လာရာတွင် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော Y-Chromosome Haplogroup အုပ်စုများမှာ အဓိက အထောက်အထားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2020">Kutanan, W. et al. (2020). "Genetic structure of the Tibeto-Burman populations in Northern Thailand and Myanmar". ''Human Genetics'', 139(10), pp. 1285–1300.</ref> ပျူမြို့ဟောင်းများမှ ရရှိသော ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ နမူနာများတွင် Haplogroup O-M122 (ယခုအခေါ် O2, ယခင် O3) သည် အဓိကလွှမ်းမိုးသော မျိုးရိုးဗီဇအမှတ်အသားအဖြစ် တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤအမှတ်အသားသည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ၏ ဝိသေသလက္ခဏာဖြစ်သော အရှေ့အာရှမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုလမ်းကြောင်းကို ညွှန်ပြနေသည်။<ref name="Zhang2015">Zhang, X. et al. (2015). "The genetic history of the Tibeto-Burman speaking populations". ''BMC Evolutionary Biology'', 15(1), p. 112.</ref> ထို့ပြင် ပျူတို့တွင် Haplogroup O-M119 နှင့် Haplogroup O-M95 အမှတ်အသားအချို့ကိုလည်း တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ပျူတို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဒေသခံ မွန်-ခမာ (Austroasiatic) အနွယ်ဝင်များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု (Genetic Admixture) ရှိခဲ့ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Nature2021">Mao, X. et al. (2021). "The genomic formation of human populations in East Asia". ''Nature'', 591(7850), pp. 413–419.</ref> ယူနန်ဒေသရှိ ပိုင်လူမျိုးတို့၏ DNA တွင် တွေ့ရှိရသော Haplogroup O-M122 နှင့် O-F444 အမှတ်အသားများသည် ပျူအရိုးစုများမှ ရရှိသော aDNA နမူနာများနှင့် တိုက်ရိုက်တူညီနေခြင်းက ၎င်းတို့သည် "ညီအစ်ကိုအရင်း" (Sister groups) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Liu2023">Liu, D. et al. (2023). "Ancient Genomes from Myanmar and the Origin of Tibeto-Burman Speakers". ''Current Biology'', 33(12), pp. 2450–2462.</ref> [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့သည် အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် ပျူတို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ လေ့လာချက်များအရ ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် ပျူတို့၏ aDNA အမှတ်အသားများ သိသိသာသာ ပါဝင်နေပြီး၊ ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးများတွင် ပျူတို့၏ ဗီဇအကြွင်းအကျန်များကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Gronau2021">Gronau, I. et al. (2021). "The genetic history of Admixture in Myanmar Populations". ''PLOS Genetics'', 17(6), e1009581.</ref> == ပျူလူမျိုးတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်လက္ခဏာ == ပျူလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်မှာ အရှေ့အာရှသား ပုံစံရှိသည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများနှင့် ခေတ်သစ်မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ပျူတို့၏ ထူးခြားသော မျက်နှာကျ လက္ခဏာများမှာ ပါးရိုး မြင့်မားခြင်း (High Cheekbones) နှင့် မေးရိုး တည်ဆောက်ပုံ ပြတ်သားကျစ်လျစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin2005" /> အသားအရေမှာ အဝါဝင်း သို့မဟုတ် အနီဘက်သို့ သန်းလေ့ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အမွေးအမှင် ထွက်ရှိမှု နည်းပါးပြီး အရှေ့အာရှသားတို့တွင် အတွေ့များသော အေးမြသောရာသီဥတုဆိုင်ရာ ဗီဇအခံ (V370A Allele) ပါဝင်သည်။ ဆံပင်မှာ ဖြောင့်စင်းခြင်း သို့မဟုတ် လှိုင်းတွန့် ဆံပင်များ ရှိကြသည်။ အေဒီ ၉ ရာစုတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ နိုင်ငံရေးအရ မှေးမှိန်သွားသော်လည်း ပျူလူမျိုးတို့သည် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းမရှိဘဲ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် အညာဒေသ ကျေးလက်များတွင် ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ အညာဒေသရှိ ကျေးရွာများတွင် ပြင်ပဗီဇ စိမ့်ဝင်မှု နည်းပါးစွာဖြင့် ဗမာလူမျိုးများအဖြစ် ပြောင်းလဲရောနှော တည်ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="Hudson2004">Hudson, Bob (2004). ''The Origins of Bagan: The Archaeological Landscape of Central Burma''. PhD Thesis, University of Sydney, pp. 50–75.</ref> == အမည်အခေါ်အဝေါ် == အေဒီ ၄ ရာစုခန့်တွင် ရေးသားခဲ့သော တရုတ်မှတ်တမ်းဖြစ်သည့် ''ဟွာယန်ကောကျိ'' (Huayang Guo Zhi; 華陽國志 - The History of the State of Hua-Yang) တွင် ဖျောက် (P'iao; 驃) ဟု ခေါ်ဆိုသော ပျူလူမျိုးများအကြောင်းကို စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ပျူတို့အား တရုတ်တို့က "ဖျောက်" (P'iao) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်က "ထုလော်ကျူ" (T'u-lo-chu) သို့မဟုတ် "တုလီချူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြကြောင်း သမိုင်းပညာရှင် [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၆၁–၆၅။</ref> မြန်မာ့သမိုင်းကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သူ [[ချန်ရည်စိန်|ဦးရည်စိန်]] ၏ သုတေသနပြုချက်အရ တရုတ်မှတ်တမ်းဖြစ်သော ''ဝေ့လု'' (Wei Lueh; 魏略 - An Outline History of the Wei State, AD 220–265) ၌ ပါရှိသည့် "ဖန်းယွယ့်" (P'an-Yueh) နိုင်ငံ သို့မဟုတ် "ဖျောင်းယွယ့်" (P'iao-Yueh) သည် ရှေးဟောင်း ပျူပြည်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်း၌ အိန္ဒိယ၏ အရှေ့တောင်ဘက်နှင့် ယူနန်နယ်တို့နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသော ပျူနိုင်ငံအကြောင်းနှင့် ယင်းမှလူတို့သည် အရပ်ပု၍ တရုတ်တို့နှင့် ရုပ်သွင်ပြင် ဆင်တူကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="YiSein1984">ရည်စိန်, ဦး (၁၉၈၄)။ "ပျူနိုင်ငံ"။ ''ဉာဏ်လင်းဓမ္မစာပဒေသာ''၊ ဒီဇင်ဘာလထုတ်၊ စာ ၁၆၇–၁၇၈။</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင် ဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချလာသူများမှာ တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985" /> ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များနှင့် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများကို တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ပျူလူမျိုးများသည် တကောင်း၊ ဟန်လင်း၊ မုံရွာ၊ ဖိုလ်ဝင်တောင်၊ မြင်းခြံ၊ ပုဂံ၊ ပုပ္ပါး၊ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ကျပင်း၊ တောင်တွင်းကြီး၊ ရမည်းသင်း၊ သရေခေတ္တရာ နှင့် ထားဝယ် ဒေသများအထိ မြို့ပြအဆောက်အအုံများ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005" /> ဤသို့ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မြို့ပြများ တည်ထောင်နိုင်ခြင်းမှာ ပျူတို့၏ အဆင့်မြင့်မားသော ဆည်မြောင်းတာတမံ နည်းပညာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးစနစ် ထွန်းကားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာ မြို့ဟောင်းကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပြု တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမ (Vikrama) နှင့် ဝါရမ (Varman) မင်းဆက်များ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအရိုးအိုးများပေါ်ရှိ ကမ္ဗည်းစာတမ်းများအရ ၎င်းမင်းဆက်များသည် အေဒီ ၇ ရာစုခန့်တွင် သရေခေတ္တရာ၌ စိုးစံခဲ့ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေထူလျက်ရှိသည်။<ref name="Luce1985" /> တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ပျူလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသမှ အင်ဒို-အာရိယန် (Indo-Aryan) များနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုခဲ့ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုများ ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဘုရားပုထိုးများနှင့် ရုပ်တုဆင်းထုများအရ ပျူတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတွင် ဗြဟ္မဏ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတို့ ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာပညာမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂုတ္တခေတ် (Gupta Empire) လက်ရာများနှင့် ဆက်နွှယ်နေပြီး [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] နှင့် [[ပါဠိ]] စာပေများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]] အနွယ်ဝင် [[ကဒမ္ဘအက္ခရာ]] (Kadamba script) နှင့် ဆင်တူသည်။ တရုတ် ထန်မင်းဆက် မှတ်တမ်းဟောင်းများ (Old Book of Tang; 舊唐書) တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူလူမျိုးများကို အေဒီ ၄ ရာစုကတည်းက ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားနေသည့် လူမျိုးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Backus1981">Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ien-p'i's Early Relationships with China''. Cambridge University Press, pp. 45–60.</ref> အေဒီ ၈၀၂ ခန့်တွင် [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) ဘုရင်သည် တရုတ်ဧကရာဇ်ထံ သံအဖွဲ့စေလွှတ်သည့်အခါ ပျူမင်းသား ဦးဆောင်သော ကချေသည်နှင့် ဂီတအဖွဲ့လည်း လိုက်ပါသွားခဲ့ရာ ပျူတို့၏ ဂီတနှင့် အနုပညာ အဆင့်အတန်း မြင့်မားမှုကို တရုတ်နန်းတွင်းက ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> == ပျူနိုင်ငံများ ကျဆင်းခြင်း == အေဒီ ၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ယူနန်ဒေသမှ နန်ကျောက် စစ်တပ်များသည် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အကြိမ်ကြိမ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၈၃၂ တွင် နန်ကျောက်တို့သည် ဟန်လင်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျူတို့၏ နိုင်ငံရေးအာဏာနှင့် မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုမှာ လျင်မြန်စွာ ဆုတ်ယုတ်သွားခဲ့သည်။<ref name="Luce1985" /> ပျူတို့ အင်အားနည်းသွားချိန်တွင် မြောက်ဘက်မှ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ရှေးပြေးဗမာများ နှင့် ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည်။ ပျူတို့သည် စာပေ၊ ဗိသုကာနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု အစဉ်အလာများကို ဗမာတို့ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးစုအတွင်းသို့ ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ကြသည်။<ref name="Moore2007" /> ပျူစာပေနှင့် ဘာသာစကားသည် အေဒီ ၁၂ ရာစုအထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရသည်။ အေဒီ ၁၁၁၃ တွင် [[ရာဇကုမာရ်]] ရေးထိုးခဲ့သည့် [[မြစေတီကျောက်စာ]] (Myazedi Inscription) သည် ပျူဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော နောက်ဆုံးသော သမိုင်းဝင် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin2005" /> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ပျူစာပေ အသုံးပြုမှု ကွယ်ပျောက်သွားပြီး မြန်မာစာပေက အစားထိုး နေရာယူလာခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ပျူလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် မြင့်မားခဲ့ပြီး လက်မှုပညာ၊ စာရေးသားမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတို့၌ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ပျူလက်မှုပညာရှင်များသည် ပန်းထိမ်၊ ပန်းပု၊ ကျောက်ဆစ် ပညာရပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်ကြသည်။ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များ၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ ရာဇဘိသေက အသုံးအဆောင်များ၊ ကျောက်မျက်ရတနာ စိတ္တဇ ပုတီးစေ့များနှင့် ငွေဒင်္ဂါး (Pyu coins) များသည် ပျူတို့၏ မြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြနေသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာပညာကို သရေခေတ္တရာရှိ ဘုရားကြီး၊ ဘုရားမ နှင့် [[ဘောဘောကြီး စေတီတော်]] တို့တွင် လေ့လာနိုင်ပြီး ယင်းတို့သည် ပုဂံခေတ် စေတီပုထိုးများ၏ ရှေ့ပြေး လက္ခဏာများ ဖြစ်ကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် ဂီတ === အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ် တရုတ်နိုင်ငံ [[ချန်အန်]] (Chang'an) မြို့တော်သို့ သွားရောက်ခဲ့သော ပျူသံအဖွဲ့တွင် တူရိယာ ၁၂ မျိုး ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပျူတို့သည် တန့်တျာ၊ စောင်း၊ ခပ်၊ ခရုသင်း စသည့် တူရိယာများကို ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် တီးမှုတ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> တရုတ် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပျူအမျိုးသားများသည် ခန္ဓာကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် အဝတ်အစား ဗလာကျင်းထားလေ့ရှိပြီး အောက်ပိုင်း၌ ခါးဝတ်စကို စနစ်တကျ ပတ်နှောင် ဝတ်ဆင်ကြသည် သို့မဟုတ် ပန်းရောင်ဖျဉ်စများကို ခေါင်းတွင် ပေါင်းထားလေ့ရှိကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ပန်းရောင်ပုဝါရှည်များကို ကိုင်ဆောင်လေ့ရှိပြီး ဆံပင်ကို သျှောင်ထုံး ထုံးဖွဲ့ထားကြသည်။ ပျူလူမျိုးများသည် ကျောက်မျက်ရတနာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လက်ကောက်များနှင့် ပုတီးစေ့များကို အလှဆင် ဝတ်ဆင်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> == သရေခေတ္တရာနှင့် ပြည်ပြိုကွဲခြင်း == [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းသည် [[ပြည်မြို့]] အရှေ့တောင်ဘက် ၅ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး အုတ်မြို့ရိုးနှင့် ကျုံး ပတ်လည်ဝိုင်းထားသော စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် မြို့ပြကြီး ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်လာ အဆိုအရ သရေခေတ္တရာ မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလတွင် နန်းလုပွဲများနှင့် ပြည်တွင်းစစ်များကြောင့် အင်အားချည့်နဲ့လာခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် (၅) ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော သုပညာနဂရဆိန္ဒမင်း လက်ထက်တွင် ပြည်သူများနှင့် မင်းညီမင်းသားများ အချင်းချင်း စိတ်ဝမ်းကွဲကာ ပြည်ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ရကြောင်း ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Hmannan">မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်၌ ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုနှင့် နန်ကျောက်တို့၏ ကျူးကျော်မှုများကြောင့် သရေခေတ္တရာ အပါအဝင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ၏ ဩဇာအာဏာ နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Moore2007" /> == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} {{Stub}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:ပျူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မျိုးသုဉ်းသွားသော လူမျိုးများ]] 49kivcu5dpl6gqbuad4mtgugclxfhcf 1051953 1051952 2026-09-09T01:39:06Z Chenzeyan29 141880 1051953 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပျူလူမျိုး | native_name = Pyu | native_name_lang = my | image = | image_size = | image_caption = | population = မျိုးသုဉ်းပြီး (ဗမာလူမျိုးများနှင့် ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်) | regions = [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | region1 = [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[သရေခေတ္တရာ]] | pop1 = | languages = [[ပျူဘာသာစကား]] (Pyu language) (မျိုးသုဉ်းပြီး) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (ထေရဝါဒနှင့် မဟာယာန)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related_groups = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai)၊ [[ယီလူမျိုး]] (Yi)၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ]] | footnotes = ပျူလူမျိုးများသည် အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးများနှင့် တဖြည်းဖြည်း ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ }} '''ပျူလူမျိုး''' (Pyu) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လွင်ပြင်တစ်လျှောက်တွင် [[ကျောက်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း၊ [[ကြေးခေတ်]] နှင့် [[သံခေတ်]] စသည့် လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်တည်မှု ခေတ်အဆက်ဆက်ကို ဖြတ်သန်း၍ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဟောင်း ဌာနီလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press, pp. 1–45.</ref> ပျူတို့သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]] မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ လူမျိုးခွဲခြားမှုဗေဒအရ အရှေ့အာရှ အနွယ်ဝင် မွန်ဂိုလွိုက် (Mongoloid) မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="HumGen2011">Summerer, M., et al. (2011). "The genetic distinctness of the Burmese people". ''Human Genetics'', 130(2), pp. 215–226.</ref> == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခြင်း == ပျူလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ပျူတို့၏ မူလဇစ်မြစ်မှာ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်း ချင်းဟိုင် (Qinghai; 青海) နှင့် တိဗက် ကုန်းပြင်မြင့် (Tibet Plateau) ဒေသများဖြစ်သည်ဟု မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများက ဆိုသည်။<ref name="Posth2022">Posth, C., et al. (2022). "The genomic history of Southeast Asia". ''Nature Communications'', 13(1), p. 1201.</ref> ၎င်းတို့သည် ခန့်မှန်းခြေ ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် လူဦးရေတိုးပွားလာခြင်းနှင့် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985" /> [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西زاد 青藏铁路 - panoramio (4).jpg|thumb|right|250px|ပျူတို့၏ ဘိုးဘေးများ စတင်ကျက်စားခဲ့ရာ တိဗက်-ချင်းဟိုင် ကုန်းပြင်မြင့်]] ပျူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ လမ်းကြောင်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ဝင်ရောက်လာနိုင်ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်- # တရုတ်ပြည် [[ယူနန်]] (Yunnan) ဒေသမှတစ်ဆင့် [[တာပိန်မြစ်]] နှင့် [[ရွှေလီမြစ်]] ဝှမ်းများအတိုင်း ဆင်းသက်လာကာ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Moore2007">Moore, E.H. (2007). ''Early Landscapes of Myanmar''. River Books, pp. 80–115.</ref> # ဧရာဝတီမြစ်ဖျားခံရာ ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းလာသည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော ပျူတို့သည် အေဒီ ၁ ရာစုမတိုင်မီကပင် မြောက်ဘက်တွင် [[တကောင်း]]၊ အလယ်ပိုင်းတွင် [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[သရေခေတ္တရာ]] စသည့် မြို့ပြနိုင်ငံများ (Pyu City-States) ကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> ထိုစဉ်က နေထိုင်ပြီးဖြစ်သော ဌာနေ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုအေးရှားတစ်]] (Austroasiatic) နွယ်ဖွား မွန်-ခမာ တို့နှင့်လည်း ယဉ်ကျေးမှုချင်း ထိတွေ့ရောနှောခဲ့ကြသည်။ == ပျူမျိုးရိုးဗီဇ (aDNA သုတေသန) == မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူမြို့ဟောင်းများမှ တူးဖော်ရရှိသော အရိုးစုများအား ခေတ်သစ် ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ (aDNA - Ancient DNA) စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ပျူတို့သည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Posth2022" /> အဆိုပါ စစ်ဆေးမှုများအရ ပျူတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai) များ၊ [[ယီလူမျိုး]] (Yi) များ၏ DNA နှင့် အလွန်နီးစပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော်က တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ ဆင်းသက်လာသော ဘိုးဘွားတစ်ဦးတည်းမှ ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Wang2021">Wang, C.C. et al. (2021). "Genomic Insights into the Ancestry of Tibeto-Burman Populations". ''Science Advances'', 7(10), eabf2711.</ref> ပျူလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဇာစ်မြစ်ကို DNA သုတေသနပြုချက်များအရ လေ့လာရာတွင် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော Y-Chromosome Haplogroup အုပ်စုများမှာ အဓိက အထောက်အထားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2020">Kutanan, W. et al. (2020). "Genetic structure of the Tibeto-Burman populations in Northern Thailand and Myanmar". ''Human Genetics'', 139(10), pp. 1285–1300.</ref> ပျူမြို့ဟောင်းများမှ ရရှိသော ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ နမူနာများတွင် Haplogroup O-M122 (ယခုအခေါ် O2, ယခင် O3) သည် အဓိကလွှမ်းမိုးသော မျိုးရိုးဗီဇအမှတ်အသားအဖြစ် တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤအမှတ်အသားသည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ၏ ဝိသေသလက္ခဏာဖြစ်သော အရှေ့အာရှမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုလမ်းကြောင်းကို ညွှန်ပြနေသည်။<ref name="Zhang2015">Zhang, X. et al. (2015). "The genetic history of the Tibeto-Burman speaking populations". ''BMC Evolutionary Biology'', 15(1), p. 112.</ref> ထို့ပြင် ပျူတို့တွင် Haplogroup O-M119 နှင့် Haplogroup O-M95 အမှတ်အသားအချို့ကိုလည်း တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ပျူတို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဒေသခံ မွန်-ခမာ (Austroasiatic) အနွယ်ဝင်များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု (Genetic Admixture) ရှိခဲ့ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Nature2021">Mao, X. et al. (2021). "The genomic formation of human populations in East Asia". ''Nature'', 591(7850), pp. 413–419.</ref> ယူနန်ဒေသရှိ ပိုင်လူမျိုးတို့၏ DNA တွင် တွေ့ရှိရသော Haplogroup O-M122 နှင့် O-F444 အမှတ်အသားများသည် ပျူအရိုးစုများမှ ရရှိသော aDNA နမူနာများနှင့် တိုက်ရိုက်တူညီနေခြင်းက ၎င်းတို့သည် "ညီအစ်ကိုအရင်း" (Sister groups) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Liu2023">Liu, D. et al. (2023). "Ancient Genomes from Myanmar and the Origin of Tibeto-Burman Speakers". ''Current Biology'', 33(12), pp. 2450–2462.</ref> [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့သည် အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် ပျူတို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ လေ့လာချက်များအရ ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် ပျူတို့၏ aDNA အမှတ်အသားများ သိသိသာသာ ပါဝင်နေပြီး၊ ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးများတွင် ပျူတို့၏ ဗီဇအကြွင်းအကျန်များကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Gronau2021">Gronau, I. et al. (2021). "The genetic history of Admixture in Myanmar Populations". ''PLOS Genetics'', 17(6), e1009581.</ref> == ပျူလူမျိုးတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်လက္ခဏာ == ပျူလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်မှာ အရှေ့အာရှသား ပုံစံရှိသည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများနှင့် ခေတ်သစ်မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ပျူတို့၏ ထူးခြားသော မျက်နှာကျ လက္ခဏာများမှာ ပါးရိုး မြင့်မားခြင်း (High Cheekbones) နှင့် မေးရိုး တည်ဆောက်ပုံ ပြတ်သားကျစ်လျစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin2005" /> အသားအရေမှာ အဝါဝင်း သို့မဟုတ် အနီဘက်သို့ သန်းလေ့ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အမွေးအမှင် ထွက်ရှိမှု နည်းပါးပြီး အရှေ့အာရှသားတို့တွင် အတွေ့များသော အေးမြသောရာသီဥတုဆိုင်ရာ ဗီဇအခံ (V370A Allele) ပါဝင်သည်။ ဆံပင်မှာ ဖြောင့်စင်းခြင်း သို့မဟုတ် လှိုင်းတွန့် ဆံပင်များ ရှိကြသည်။ အေဒီ ၉ ရာစုတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ နိုင်ငံရေးအရ မှေးမှိန်သွားသော်လည်း ပျူလူမျိုးတို့သည် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းမရှိဘဲ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် အညာဒေသ ကျေးလက်များတွင် ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ အညာဒေသရှိ ကျေးရွာများတွင် ပြင်ပဗီဇ စိမ့်ဝင်မှု နည်းပါးစွာဖြင့် ဗမာလူမျိုးများအဖြစ် ပြောင်းလဲရောနှော တည်ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="Hudson2004">Hudson, Bob (2004). ''The Origins of Bagan: The Archaeological Landscape of Central Burma''. PhD Thesis, University of Sydney, pp. 50–75.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင် ဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချလာသူများမှာ တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985" /> ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များနှင့် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများကို တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ပျူလူမျိုးများသည် တကောင်း၊ ဟန်လင်း၊ မုံရွာ၊ ဖိုလ်ဝင်တောင်၊ မြင်းခြံ၊ ပုဂံ၊ ပုပ္ပါး၊ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ကျပင်း၊ တောင်တွင်းကြီး၊ ရမည်းသင်း၊ သရေခေတ္တရာ နှင့် ထားဝယ် ဒေသများအထိ မြို့ပြအဆောက်အအုံများ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005" /> ဤသို့ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မြို့ပြများ တည်ထောင်နိုင်ခြင်းမှာ ပျူတို့၏ အဆင့်မြင့်မားသော ဆည်မြောင်းတာတမံ နည်းပညာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးစနစ် ထွန်းကားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာ မြို့ဟောင်းကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပြု တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမ (Vikrama) နှင့် ဝါရမ (Varman) မင်းဆက်များ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအရိုးအိုးများပေါ်ရှိ ကမ္ဗည်းစာတမ်းများအရ ၎င်းမင်းဆက်များသည် အေဒီ ၇ ရာစုခန့်တွင် သရေခေတ္တရာ၌ စိုးစံခဲ့ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေထူလျက်ရှိသည်။<ref name="Luce1985" /> တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ပျူလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသမှ အင်ဒို-အာရိယန် (Indo-Aryan) များနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုခဲ့ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုများ ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဘုရားပုထိုးများနှင့် ရုပ်တုဆင်းထုများအရ ပျူတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတွင် ဗြဟ္မဏ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတို့ ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာပညာမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂုတ္တခေတ် (Gupta Empire) လက်ရာများနှင့် ဆက်နွှယ်နေပြီး [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] နှင့် [[ပါဠိ]] စာပေများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]] အနွယ်ဝင် [[ကဒမ္ဘအက္ခရာ]] (Kadamba script) နှင့် ဆင်တူသည်။ တရုတ် ထန်မင်းဆက် မှတ်တမ်းဟောင်းများ (Old Book of Tang; 舊唐書) တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူလူမျိုးများကို အေဒီ ၄ ရာစုကတည်းက ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားနေသည့် လူမျိုးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Backus1981">Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ien-p'i's Early Relationships with China''. Cambridge University Press, pp. 45–60.</ref> အေဒီ ၈၀၂ ခန့်တွင် [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) ဘုရင်သည် တရုတ်ဧကရာဇ်ထံ သံအဖွဲ့စေလွှတ်သည့်အခါ ပျူမင်းသား ဦးဆောင်သော ကချေသည်နှင့် ဂီတအဖွဲ့လည်း လိုက်ပါသွားခဲ့ရာ ပျူတို့၏ ဂီတနှင့် အနုပညာ အဆင့်အတန်း မြင့်မားမှုကို တရုတ်နန်းတွင်းက ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> == ပျူနိုင်ငံများ ကျဆင်းခြင်း == အေဒီ ၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ယူနန်ဒေသမှ နန်ကျောက် စစ်တပ်များသည် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အကြိမ်ကြိမ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၈၃၂ တွင် နန်ကျောက်တို့သည် ဟန်လင်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျူတို့၏ နိုင်ငံရေးအာဏာနှင့် မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုမှာ လျင်မြန်စွာ ဆုတ်ယုတ်သွားခဲ့သည်။<ref name="Luce1985" /> ပျူတို့ အင်အားနည်းသွားချိန်တွင် မြောက်ဘက်မှ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ရှေးပြေးဗမာများ နှင့် ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည်။ ပျူတို့သည် စာပေ၊ ဗိသုကာနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု အစဉ်အလာများကို ဗမာတို့ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးစုအတွင်းသို့ ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ကြသည်။<ref name="Moore2007" /> ပျူစာပေနှင့် ဘာသာစကားသည် အေဒီ ၁၂ ရာစုအထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရသည်။ အေဒီ ၁၁၁၃ တွင် [[ရာဇကုမာရ်]] ရေးထိုးခဲ့သည့် [[မြစေတီကျောက်စာ]] (Myazedi Inscription) သည် ပျူဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော နောက်ဆုံးသော သမိုင်းဝင် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin2005" /> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ပျူစာပေ အသုံးပြုမှု ကွယ်ပျောက်သွားပြီး မြန်မာစာပေက အစားထိုး နေရာယူလာခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ပျူလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် မြင့်မားခဲ့ပြီး လက်မှုပညာ၊ စာရေးသားမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတို့၌ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ပျူလက်မှုပညာရှင်များသည် ပန်းထိမ်၊ ပန်းပု၊ ကျောက်ဆစ် ပညာရပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်ကြသည်။ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များ၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ ရာဇဘိသေက အသုံးအဆောင်များ၊ ကျောက်မျက်ရတနာ စိတ္တဇ ပုတီးစေ့များနှင့် ငွေဒင်္ဂါး (Pyu coins) များသည် ပျူတို့၏ မြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြနေသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာပညာကို သရေခေတ္တရာရှိ ဘုရားကြီး၊ ဘုရားမ နှင့် [[ဘောဘောကြီး စေတီတော်]] တို့တွင် လေ့လာနိုင်ပြီး ယင်းတို့သည် ပုဂံခေတ် စေတီပုထိုးများ၏ ရှေ့ပြေး လက္ခဏာများ ဖြစ်ကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် ဂီတ === အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ် တရုတ်နိုင်ငံ [[ချန်အန်]] (Chang'an) မြို့တော်သို့ သွားရောက်ခဲ့သော ပျူသံအဖွဲ့တွင် တူရိယာ ၁၂ မျိုး ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပျူတို့သည် တန့်တျာ၊ စောင်း၊ ခပ်၊ ခရုသင်း စသည့် တူရိယာများကို ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် တီးမှုတ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> တရုတ် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပျူအမျိုးသားများသည် ခန္ဓာကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် အဝတ်အစား ဗလာကျင်းထားလေ့ရှိပြီး အောက်ပိုင်း၌ ခါးဝတ်စကို စနစ်တကျ ပတ်နှောင် ဝတ်ဆင်ကြသည် သို့မဟုတ် ပန်းရောင်ဖျဉ်စများကို ခေါင်းတွင် ပေါင်းထားလေ့ရှိကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ပန်းရောင်ပုဝါရှည်များကို ကိုင်ဆောင်လေ့ရှိပြီး ဆံပင်ကို သျှောင်ထုံး ထုံးဖွဲ့ထားကြသည်။ ပျူလူမျိုးများသည် ကျောက်မျက်ရတနာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လက်ကောက်များနှင့် ပုတီးစေ့များကို အလှဆင် ဝတ်ဆင်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> == သရေခေတ္တရာနှင့် ပြည်ပြိုကွဲခြင်း == [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းသည် [[ပြည်မြို့]] အရှေ့တောင်ဘက် ၅ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး အုတ်မြို့ရိုးနှင့် ကျုံး ပတ်လည်ဝိုင်းထားသော စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် မြို့ပြကြီး ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်လာ အဆိုအရ သရေခေတ္တရာ မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလတွင် နန်းလုပွဲများနှင့် ပြည်တွင်းစစ်များကြောင့် အင်အားချည့်နဲ့လာခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် (၅) ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော သုပညာနဂရဆိန္ဒမင်း လက်ထက်တွင် ပြည်သူများနှင့် မင်းညီမင်းသားများ အချင်းချင်း စိတ်ဝမ်းကွဲကာ ပြည်ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ရကြောင်း ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Hmannan">မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်၌ ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုနှင့် နန်ကျောက်တို့၏ ကျူးကျော်မှုများကြောင့် သရေခေတ္တရာ အပါအဝင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ၏ ဩဇာအာဏာ နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Moore2007" /> == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} {{Stub}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:ပျူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မျိုးသုဉ်းသွားသော လူမျိုးများ]] 3vp80rjco1801uotgeytlbhkduvo1ox 1051954 1051953 2026-09-09T01:39:23Z Chenzeyan29 141880 /* အမည်အခေါ်အဝေါ် */ 1051954 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပျူလူမျိုး | native_name = Pyu | native_name_lang = my | image = | image_size = | image_caption = | population = မျိုးသုဉ်းပြီး (ဗမာလူမျိုးများနှင့် ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်) | regions = [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | region1 = [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[သရေခေတ္တရာ]] | pop1 = | languages = [[ပျူဘာသာစကား]] (Pyu language) (မျိုးသုဉ်းပြီး) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (ထေရဝါဒနှင့် မဟာယာန)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related_groups = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai)၊ [[ယီလူမျိုး]] (Yi)၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ]] | footnotes = ပျူလူမျိုးများသည် အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးများနှင့် တဖြည်းဖြည်း ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ }} '''ပျူလူမျိုး''' (Pyu) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လွင်ပြင်တစ်လျှောက်တွင် [[ကျောက်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း၊ [[ကြေးခေတ်]] နှင့် [[သံခေတ်]] စသည့် လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်တည်မှု ခေတ်အဆက်ဆက်ကို ဖြတ်သန်း၍ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဟောင်း ဌာနီလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press, pp. 1–45.</ref> ပျူတို့သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]] မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ လူမျိုးခွဲခြားမှုဗေဒအရ အရှေ့အာရှ အနွယ်ဝင် မွန်ဂိုလွိုက် (Mongoloid) မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="HumGen2011">Summerer, M., et al. (2011). "The genetic distinctness of the Burmese people". ''Human Genetics'', 130(2), pp. 215–226.</ref> == အမည်အခေါ်အဝေါ် == အေဒီ ၄ ရာစုခန့်တွင် ရေးသားခဲ့သော တရုတ်မှတ်တမ်းဖြစ်သည့် ''ဟွာယန်ကောကျိ'' (Huayang Guo Zhi; 華陽國志 - The History of the State of Hua-Yang) တွင် ဖျောက် (P'iao; 驃) ဟု ခေါ်ဆိုသော ပျူလူမျိုးများအကြောင်းကို စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ပျူတို့အား တရုတ်တို့က "ဖျောက်" (P'iao) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်က "ထုလော်ကျူ" (T'u-lo-chu) သို့မဟုတ် "တုလီချူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြကြောင်း သမိုင်းပညာရှင် [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၆၁–၆၅။</ref> မြန်မာ့သမိုင်းကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သူ [[ချန်ရည်စိန်|ဦးရည်စိန်]] ၏ သုတေသနပြုချက်အရ တရုတ်မှတ်တမ်းဖြစ်သော ''ဝေ့လု'' (Wei Lueh; 魏略 - An Outline History of the Wei State, AD 220–265) ၌ ပါရှိသည့် "ဖန်းယွယ့်" (P'an-Yueh) နိုင်ငံ သို့မဟုတ် "ဖျောင်းယွယ့်" (P'iao-Yueh) သည် ရှေးဟောင်း ပျူပြည်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်း၌ အိန္ဒိယ၏ အရှေ့တောင်ဘက်နှင့် ယူနန်နယ်တို့နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသော ပျူနိုင်ငံအကြောင်းနှင့် ယင်းမှလူတို့သည် အရပ်ပု၍ တရုတ်တို့နှင့် ရုပ်သွင်ပြင် ဆင်တူကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="YiSein1984">ရည်စိန်, ဦး (၁၉၈၄)။ "ပျူနိုင်ငံ"။ ''ဉာဏ်လင်းဓမ္မစာပဒေသာ''၊ ဒီဇင်ဘာလထုတ်၊ စာ ၁၆၇–၁၇၈။</ref> == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခြင်း == ပျူလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ပျူတို့၏ မူလဇစ်မြစ်မှာ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်း ချင်းဟိုင် (Qinghai; 青海) နှင့် တိဗက် ကုန်းပြင်မြင့် (Tibet Plateau) ဒေသများဖြစ်သည်ဟု မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများက ဆိုသည်။<ref name="Posth2022">Posth, C., et al. (2022). "The genomic history of Southeast Asia". ''Nature Communications'', 13(1), p. 1201.</ref> ၎င်းတို့သည် ခန့်မှန်းခြေ ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် လူဦးရေတိုးပွားလာခြင်းနှင့် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985" /> [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西زاد 青藏铁路 - panoramio (4).jpg|thumb|right|250px|ပျူတို့၏ ဘိုးဘေးများ စတင်ကျက်စားခဲ့ရာ တိဗက်-ချင်းဟိုင် ကုန်းပြင်မြင့်]] ပျူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ လမ်းကြောင်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ဝင်ရောက်လာနိုင်ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်- # တရုတ်ပြည် [[ယူနန်]] (Yunnan) ဒေသမှတစ်ဆင့် [[တာပိန်မြစ်]] နှင့် [[ရွှေလီမြစ်]] ဝှမ်းများအတိုင်း ဆင်းသက်လာကာ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Moore2007">Moore, E.H. (2007). ''Early Landscapes of Myanmar''. River Books, pp. 80–115.</ref> # ဧရာဝတီမြစ်ဖျားခံရာ ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းလာသည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော ပျူတို့သည် အေဒီ ၁ ရာစုမတိုင်မီကပင် မြောက်ဘက်တွင် [[တကောင်း]]၊ အလယ်ပိုင်းတွင် [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[သရေခေတ္တရာ]] စသည့် မြို့ပြနိုင်ငံများ (Pyu City-States) ကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> ထိုစဉ်က နေထိုင်ပြီးဖြစ်သော ဌာနေ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုအေးရှားတစ်]] (Austroasiatic) နွယ်ဖွား မွန်-ခမာ တို့နှင့်လည်း ယဉ်ကျေးမှုချင်း ထိတွေ့ရောနှောခဲ့ကြသည်။ == ပျူမျိုးရိုးဗီဇ (aDNA သုတေသန) == မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူမြို့ဟောင်းများမှ တူးဖော်ရရှိသော အရိုးစုများအား ခေတ်သစ် ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ (aDNA - Ancient DNA) စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ပျူတို့သည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Posth2022" /> အဆိုပါ စစ်ဆေးမှုများအရ ပျူတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai) များ၊ [[ယီလူမျိုး]] (Yi) များ၏ DNA နှင့် အလွန်နီးစပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော်က တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ ဆင်းသက်လာသော ဘိုးဘွားတစ်ဦးတည်းမှ ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Wang2021">Wang, C.C. et al. (2021). "Genomic Insights into the Ancestry of Tibeto-Burman Populations". ''Science Advances'', 7(10), eabf2711.</ref> ပျူလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဇာစ်မြစ်ကို DNA သုတေသနပြုချက်များအရ လေ့လာရာတွင် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော Y-Chromosome Haplogroup အုပ်စုများမှာ အဓိက အထောက်အထားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2020">Kutanan, W. et al. (2020). "Genetic structure of the Tibeto-Burman populations in Northern Thailand and Myanmar". ''Human Genetics'', 139(10), pp. 1285–1300.</ref> ပျူမြို့ဟောင်းများမှ ရရှိသော ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ နမူနာများတွင် Haplogroup O-M122 (ယခုအခေါ် O2, ယခင် O3) သည် အဓိကလွှမ်းမိုးသော မျိုးရိုးဗီဇအမှတ်အသားအဖြစ် တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤအမှတ်အသားသည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ၏ ဝိသေသလက္ခဏာဖြစ်သော အရှေ့အာရှမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုလမ်းကြောင်းကို ညွှန်ပြနေသည်။<ref name="Zhang2015">Zhang, X. et al. (2015). "The genetic history of the Tibeto-Burman speaking populations". ''BMC Evolutionary Biology'', 15(1), p. 112.</ref> ထို့ပြင် ပျူတို့တွင် Haplogroup O-M119 နှင့် Haplogroup O-M95 အမှတ်အသားအချို့ကိုလည်း တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ပျူတို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဒေသခံ မွန်-ခမာ (Austroasiatic) အနွယ်ဝင်များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု (Genetic Admixture) ရှိခဲ့ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Nature2021">Mao, X. et al. (2021). "The genomic formation of human populations in East Asia". ''Nature'', 591(7850), pp. 413–419.</ref> ယူနန်ဒေသရှိ ပိုင်လူမျိုးတို့၏ DNA တွင် တွေ့ရှိရသော Haplogroup O-M122 နှင့် O-F444 အမှတ်အသားများသည် ပျူအရိုးစုများမှ ရရှိသော aDNA နမူနာများနှင့် တိုက်ရိုက်တူညီနေခြင်းက ၎င်းတို့သည် "ညီအစ်ကိုအရင်း" (Sister groups) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Liu2023">Liu, D. et al. (2023). "Ancient Genomes from Myanmar and the Origin of Tibeto-Burman Speakers". ''Current Biology'', 33(12), pp. 2450–2462.</ref> [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့သည် အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် ပျူတို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ လေ့လာချက်များအရ ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် ပျူတို့၏ aDNA အမှတ်အသားများ သိသိသာသာ ပါဝင်နေပြီး၊ ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးများတွင် ပျူတို့၏ ဗီဇအကြွင်းအကျန်များကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Gronau2021">Gronau, I. et al. (2021). "The genetic history of Admixture in Myanmar Populations". ''PLOS Genetics'', 17(6), e1009581.</ref> == ပျူလူမျိုးတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်လက္ခဏာ == ပျူလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်မှာ အရှေ့အာရှသား ပုံစံရှိသည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများနှင့် ခေတ်သစ်မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ပျူတို့၏ ထူးခြားသော မျက်နှာကျ လက္ခဏာများမှာ ပါးရိုး မြင့်မားခြင်း (High Cheekbones) နှင့် မေးရိုး တည်ဆောက်ပုံ ပြတ်သားကျစ်လျစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin2005" /> အသားအရေမှာ အဝါဝင်း သို့မဟုတ် အနီဘက်သို့ သန်းလေ့ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အမွေးအမှင် ထွက်ရှိမှု နည်းပါးပြီး အရှေ့အာရှသားတို့တွင် အတွေ့များသော အေးမြသောရာသီဥတုဆိုင်ရာ ဗီဇအခံ (V370A Allele) ပါဝင်သည်။ ဆံပင်မှာ ဖြောင့်စင်းခြင်း သို့မဟုတ် လှိုင်းတွန့် ဆံပင်များ ရှိကြသည်။ အေဒီ ၉ ရာစုတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ နိုင်ငံရေးအရ မှေးမှိန်သွားသော်လည်း ပျူလူမျိုးတို့သည် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းမရှိဘဲ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် အညာဒေသ ကျေးလက်များတွင် ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ အညာဒေသရှိ ကျေးရွာများတွင် ပြင်ပဗီဇ စိမ့်ဝင်မှု နည်းပါးစွာဖြင့် ဗမာလူမျိုးများအဖြစ် ပြောင်းလဲရောနှော တည်ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="Hudson2004">Hudson, Bob (2004). ''The Origins of Bagan: The Archaeological Landscape of Central Burma''. PhD Thesis, University of Sydney, pp. 50–75.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင် ဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချလာသူများမှာ တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985" /> ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များနှင့် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများကို တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ပျူလူမျိုးများသည် တကောင်း၊ ဟန်လင်း၊ မုံရွာ၊ ဖိုလ်ဝင်တောင်၊ မြင်းခြံ၊ ပုဂံ၊ ပုပ္ပါး၊ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ကျပင်း၊ တောင်တွင်းကြီး၊ ရမည်းသင်း၊ သရေခေတ္တရာ နှင့် ထားဝယ် ဒေသများအထိ မြို့ပြအဆောက်အအုံများ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005" /> ဤသို့ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မြို့ပြများ တည်ထောင်နိုင်ခြင်းမှာ ပျူတို့၏ အဆင့်မြင့်မားသော ဆည်မြောင်းတာတမံ နည်းပညာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးစနစ် ထွန်းကားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာ မြို့ဟောင်းကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပြု တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမ (Vikrama) နှင့် ဝါရမ (Varman) မင်းဆက်များ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအရိုးအိုးများပေါ်ရှိ ကမ္ဗည်းစာတမ်းများအရ ၎င်းမင်းဆက်များသည် အေဒီ ၇ ရာစုခန့်တွင် သရေခေတ္တရာ၌ စိုးစံခဲ့ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေထူလျက်ရှိသည်။<ref name="Luce1985" /> တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ပျူလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသမှ အင်ဒို-အာရိယန် (Indo-Aryan) များနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုခဲ့ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုများ ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဘုရားပုထိုးများနှင့် ရုပ်တုဆင်းထုများအရ ပျူတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတွင် ဗြဟ္မဏ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတို့ ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာပညာမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂုတ္တခေတ် (Gupta Empire) လက်ရာများနှင့် ဆက်နွှယ်နေပြီး [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] နှင့် [[ပါဠိ]] စာပေများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]] အနွယ်ဝင် [[ကဒမ္ဘအက္ခရာ]] (Kadamba script) နှင့် ဆင်တူသည်။ တရုတ် ထန်မင်းဆက် မှတ်တမ်းဟောင်းများ (Old Book of Tang; 舊唐書) တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူလူမျိုးများကို အေဒီ ၄ ရာစုကတည်းက ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားနေသည့် လူမျိုးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Backus1981">Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ien-p'i's Early Relationships with China''. Cambridge University Press, pp. 45–60.</ref> အေဒီ ၈၀၂ ခန့်တွင် [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) ဘုရင်သည် တရုတ်ဧကရာဇ်ထံ သံအဖွဲ့စေလွှတ်သည့်အခါ ပျူမင်းသား ဦးဆောင်သော ကချေသည်နှင့် ဂီတအဖွဲ့လည်း လိုက်ပါသွားခဲ့ရာ ပျူတို့၏ ဂီတနှင့် အနုပညာ အဆင့်အတန်း မြင့်မားမှုကို တရုတ်နန်းတွင်းက ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> == ပျူနိုင်ငံများ ကျဆင်းခြင်း == အေဒီ ၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ယူနန်ဒေသမှ နန်ကျောက် စစ်တပ်များသည် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အကြိမ်ကြိမ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၈၃၂ တွင် နန်ကျောက်တို့သည် ဟန်လင်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျူတို့၏ နိုင်ငံရေးအာဏာနှင့် မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုမှာ လျင်မြန်စွာ ဆုတ်ယုတ်သွားခဲ့သည်။<ref name="Luce1985" /> ပျူတို့ အင်အားနည်းသွားချိန်တွင် မြောက်ဘက်မှ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ရှေးပြေးဗမာများ နှင့် ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည်။ ပျူတို့သည် စာပေ၊ ဗိသုကာနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု အစဉ်အလာများကို ဗမာတို့ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးစုအတွင်းသို့ ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ကြသည်။<ref name="Moore2007" /> ပျူစာပေနှင့် ဘာသာစကားသည် အေဒီ ၁၂ ရာစုအထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရသည်။ အေဒီ ၁၁၁၃ တွင် [[ရာဇကုမာရ်]] ရေးထိုးခဲ့သည့် [[မြစေတီကျောက်စာ]] (Myazedi Inscription) သည် ပျူဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော နောက်ဆုံးသော သမိုင်းဝင် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin2005" /> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ပျူစာပေ အသုံးပြုမှု ကွယ်ပျောက်သွားပြီး မြန်မာစာပေက အစားထိုး နေရာယူလာခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ပျူလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် မြင့်မားခဲ့ပြီး လက်မှုပညာ၊ စာရေးသားမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတို့၌ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ပျူလက်မှုပညာရှင်များသည် ပန်းထိမ်၊ ပန်းပု၊ ကျောက်ဆစ် ပညာရပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်ကြသည်။ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များ၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ ရာဇဘိသေက အသုံးအဆောင်များ၊ ကျောက်မျက်ရတနာ စိတ္တဇ ပုတီးစေ့များနှင့် ငွေဒင်္ဂါး (Pyu coins) များသည် ပျူတို့၏ မြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြနေသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာပညာကို သရေခေတ္တရာရှိ ဘုရားကြီး၊ ဘုရားမ နှင့် [[ဘောဘောကြီး စေတီတော်]] တို့တွင် လေ့လာနိုင်ပြီး ယင်းတို့သည် ပုဂံခေတ် စေတီပုထိုးများ၏ ရှေ့ပြေး လက္ခဏာများ ဖြစ်ကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် ဂီတ === အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ် တရုတ်နိုင်ငံ [[ချန်အန်]] (Chang'an) မြို့တော်သို့ သွားရောက်ခဲ့သော ပျူသံအဖွဲ့တွင် တူရိယာ ၁၂ မျိုး ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပျူတို့သည် တန့်တျာ၊ စောင်း၊ ခပ်၊ ခရုသင်း စသည့် တူရိယာများကို ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် တီးမှုတ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> တရုတ် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပျူအမျိုးသားများသည် ခန္ဓာကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် အဝတ်အစား ဗလာကျင်းထားလေ့ရှိပြီး အောက်ပိုင်း၌ ခါးဝတ်စကို စနစ်တကျ ပတ်နှောင် ဝတ်ဆင်ကြသည် သို့မဟုတ် ပန်းရောင်ဖျဉ်စများကို ခေါင်းတွင် ပေါင်းထားလေ့ရှိကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ပန်းရောင်ပုဝါရှည်များကို ကိုင်ဆောင်လေ့ရှိပြီး ဆံပင်ကို သျှောင်ထုံး ထုံးဖွဲ့ထားကြသည်။ ပျူလူမျိုးများသည် ကျောက်မျက်ရတနာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လက်ကောက်များနှင့် ပုတီးစေ့များကို အလှဆင် ဝတ်ဆင်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> == သရေခေတ္တရာနှင့် ပြည်ပြိုကွဲခြင်း == [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းသည် [[ပြည်မြို့]] အရှေ့တောင်ဘက် ၅ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး အုတ်မြို့ရိုးနှင့် ကျုံး ပတ်လည်ဝိုင်းထားသော စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် မြို့ပြကြီး ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်လာ အဆိုအရ သရေခေတ္တရာ မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလတွင် နန်းလုပွဲများနှင့် ပြည်တွင်းစစ်များကြောင့် အင်အားချည့်နဲ့လာခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် (၅) ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော သုပညာနဂရဆိန္ဒမင်း လက်ထက်တွင် ပြည်သူများနှင့် မင်းညီမင်းသားများ အချင်းချင်း စိတ်ဝမ်းကွဲကာ ပြည်ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ရကြောင်း ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Hmannan">မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်၌ ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုနှင့် နန်ကျောက်တို့၏ ကျူးကျော်မှုများကြောင့် သရေခေတ္တရာ အပါအဝင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ၏ ဩဇာအာဏာ နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Moore2007" /> == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} {{Stub}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:ပျူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မျိုးသုဉ်းသွားသော လူမျိုးများ]] nqousag6z1adeh6cpb482tvifq39azn 1051955 1051954 2026-09-09T01:39:43Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခြင်း */ 1051955 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပျူလူမျိုး | native_name = Pyu | native_name_lang = my | image = | image_size = | image_caption = | population = မျိုးသုဉ်းပြီး (ဗမာလူမျိုးများနှင့် ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်) | regions = [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | region1 = [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[သရေခေတ္တရာ]] | pop1 = | languages = [[ပျူဘာသာစကား]] (Pyu language) (မျိုးသုဉ်းပြီး) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (ထေရဝါဒနှင့် မဟာယာန)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related_groups = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai)၊ [[ယီလူမျိုး]] (Yi)၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ]] | footnotes = ပျူလူမျိုးများသည် အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးများနှင့် တဖြည်းဖြည်း ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ }} '''ပျူလူမျိုး''' (Pyu) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း လွင်ပြင်တစ်လျှောက်တွင် [[ကျောက်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း၊ [[ကြေးခေတ်]] နှင့် [[သံခေတ်]] စသည့် လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်တည်မှု ခေတ်အဆက်ဆက်ကို ဖြတ်သန်း၍ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဟောင်း ဌာနီလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press, pp. 1–45.</ref> ပျူတို့သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]] မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ လူမျိုးခွဲခြားမှုဗေဒအရ အရှေ့အာရှ အနွယ်ဝင် မွန်ဂိုလွိုက် (Mongoloid) မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="HumGen2011">Summerer, M., et al. (2011). "The genetic distinctness of the Burmese people". ''Human Genetics'', 130(2), pp. 215–226.</ref> == အမည်အခေါ်အဝေါ် == အေဒီ ၄ ရာစုခန့်တွင် ရေးသားခဲ့သော တရုတ်မှတ်တမ်းဖြစ်သည့် ''ဟွာယန်ကောကျိ'' (Huayang Guo Zhi; 華陽國志 - The History of the State of Hua-Yang) တွင် ဖျောက် (P'iao; 驃) ဟု ခေါ်ဆိုသော ပျူလူမျိုးများအကြောင်းကို စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ပျူတို့အား တရုတ်တို့က "ဖျောက်" (P'iao) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်က "ထုလော်ကျူ" (T'u-lo-chu) သို့မဟုတ် "တုလီချူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြကြောင်း သမိုင်းပညာရှင် [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1988">သန်းထွန်း, ဒေါက်တာ (၁၉၈၈)။ ''ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုံ စာပေ၊ စာ ၆၁–၆၅။</ref> မြန်မာ့သမိုင်းကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သူ [[ချန်ရည်စိန်|ဦးရည်စိန်]] ၏ သုတေသနပြုချက်အရ တရုတ်မှတ်တမ်းဖြစ်သော ''ဝေ့လု'' (Wei Lueh; 魏略 - An Outline History of the Wei State, AD 220–265) ၌ ပါရှိသည့် "ဖန်းယွယ့်" (P'an-Yueh) နိုင်ငံ သို့မဟုတ် "ဖျောင်းယွယ့်" (P'iao-Yueh) သည် ရှေးဟောင်း ပျူပြည်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်း၌ အိန္ဒိယ၏ အရှေ့တောင်ဘက်နှင့် ယူနန်နယ်တို့နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသော ပျူနိုင်ငံအကြောင်းနှင့် ယင်းမှလူတို့သည် အရပ်ပု၍ တရုတ်တို့နှင့် ရုပ်သွင်ပြင် ဆင်တူကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="YiSein1984">ရည်စိန်, ဦး (၁၉၈၄)။ "ပျူနိုင်ငံ"။ ''ဉာဏ်လင်းဓမ္မစာပဒေသာ''၊ ဒီဇင်ဘာလထုတ်၊ စာ ၁၆၇–၁၇၈။</ref> == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခြင်း == ပျူလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ပျူတို့၏ မူလဇစ်မြစ်မှာ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်း ချင်းဟိုင် (Qinghai; 青海) နှင့် တိဗက် ကုန်းပြင်မြင့် (Tibet Plateau) ဒေသများဖြစ်သည်ဟု မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများက ဆိုသည်။<ref name="Posth2022">Posth, C., et al. (2022). "The genomic history of Southeast Asia". ''Nature Communications'', 13(1), p. 1201.</ref> ၎င်းတို့သည် ခန့်မှန်းခြေ ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် လူဦးရေတိုးပွားလာခြင်းနှင့် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985" /> ပျူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ လမ်းကြောင်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ဝင်ရောက်လာနိုင်ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်- # တရုတ်ပြည် [[ယူနန်]] (Yunnan) ဒေသမှတစ်ဆင့် [[တာပိန်မြစ်]] နှင့် [[ရွှေလီမြစ်]] ဝှမ်းများအတိုင်း ဆင်းသက်လာကာ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Moore2007">Moore, E.H. (2007). ''Early Landscapes of Myanmar''. River Books, pp. 80–115.</ref> # ဧရာဝတီမြစ်ဖျားခံရာ ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းလာသည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော ပျူတို့သည် အေဒီ ၁ ရာစုမတိုင်မီကပင် မြောက်ဘက်တွင် [[တကောင်း]]၊ အလယ်ပိုင်းတွင် [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[သရေခေတ္တရာ]] စသည့် မြို့ပြနိုင်ငံများ (Pyu City-States) ကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005">Aung-Thwin, Michael A. (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend That Was Lower Burma''. University of Hawai'i Press, pp. 15–35.</ref> ထိုစဉ်က နေထိုင်ပြီးဖြစ်သော ဌာနေ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုအေးရှားတစ်]] (Austroasiatic) နွယ်ဖွား မွန်-ခမာ တို့နှင့်လည်း ယဉ်ကျေးမှုချင်း ထိတွေ့ရောနှောခဲ့ကြသည်။ == ပျူမျိုးရိုးဗီဇ (aDNA သုတေသန) == မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူမြို့ဟောင်းများမှ တူးဖော်ရရှိသော အရိုးစုများအား ခေတ်သစ် ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ (aDNA - Ancient DNA) စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ပျူတို့သည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Posth2022" /> အဆိုပါ စစ်ဆေးမှုများအရ ပျူတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai) များ၊ [[ယီလူမျိုး]] (Yi) များ၏ DNA နှင့် အလွန်နီးစပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော်က တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ ဆင်းသက်လာသော ဘိုးဘွားတစ်ဦးတည်းမှ ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Wang2021">Wang, C.C. et al. (2021). "Genomic Insights into the Ancestry of Tibeto-Burman Populations". ''Science Advances'', 7(10), eabf2711.</ref> ပျူလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဇာစ်မြစ်ကို DNA သုတေသနပြုချက်များအရ လေ့လာရာတွင် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော Y-Chromosome Haplogroup အုပ်စုများမှာ အဓိက အထောက်အထားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2020">Kutanan, W. et al. (2020). "Genetic structure of the Tibeto-Burman populations in Northern Thailand and Myanmar". ''Human Genetics'', 139(10), pp. 1285–1300.</ref> ပျူမြို့ဟောင်းများမှ ရရှိသော ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ နမူနာများတွင် Haplogroup O-M122 (ယခုအခေါ် O2, ယခင် O3) သည် အဓိကလွှမ်းမိုးသော မျိုးရိုးဗီဇအမှတ်အသားအဖြစ် တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤအမှတ်အသားသည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ၏ ဝိသေသလက္ခဏာဖြစ်သော အရှေ့အာရှမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုလမ်းကြောင်းကို ညွှန်ပြနေသည်။<ref name="Zhang2015">Zhang, X. et al. (2015). "The genetic history of the Tibeto-Burman speaking populations". ''BMC Evolutionary Biology'', 15(1), p. 112.</ref> ထို့ပြင် ပျူတို့တွင် Haplogroup O-M119 နှင့် Haplogroup O-M95 အမှတ်အသားအချို့ကိုလည်း တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ပျူတို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဒေသခံ မွန်-ခမာ (Austroasiatic) အနွယ်ဝင်များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု (Genetic Admixture) ရှိခဲ့ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Nature2021">Mao, X. et al. (2021). "The genomic formation of human populations in East Asia". ''Nature'', 591(7850), pp. 413–419.</ref> ယူနန်ဒေသရှိ ပိုင်လူမျိုးတို့၏ DNA တွင် တွေ့ရှိရသော Haplogroup O-M122 နှင့် O-F444 အမှတ်အသားများသည် ပျူအရိုးစုများမှ ရရှိသော aDNA နမူနာများနှင့် တိုက်ရိုက်တူညီနေခြင်းက ၎င်းတို့သည် "ညီအစ်ကိုအရင်း" (Sister groups) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Liu2023">Liu, D. et al. (2023). "Ancient Genomes from Myanmar and the Origin of Tibeto-Burman Speakers". ''Current Biology'', 33(12), pp. 2450–2462.</ref> [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့သည် အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် ပျူတို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ လေ့လာချက်များအရ ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် ပျူတို့၏ aDNA အမှတ်အသားများ သိသိသာသာ ပါဝင်နေပြီး၊ ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးများတွင် ပျူတို့၏ ဗီဇအကြွင်းအကျန်များကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Gronau2021">Gronau, I. et al. (2021). "The genetic history of Admixture in Myanmar Populations". ''PLOS Genetics'', 17(6), e1009581.</ref> == ပျူလူမျိုးတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်လက္ခဏာ == ပျူလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်မှာ အရှေ့အာရှသား ပုံစံရှိသည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများနှင့် ခေတ်သစ်မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ပျူတို့၏ ထူးခြားသော မျက်နှာကျ လက္ခဏာများမှာ ပါးရိုး မြင့်မားခြင်း (High Cheekbones) နှင့် မေးရိုး တည်ဆောက်ပုံ ပြတ်သားကျစ်လျစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin2005" /> အသားအရေမှာ အဝါဝင်း သို့မဟုတ် အနီဘက်သို့ သန်းလေ့ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အမွေးအမှင် ထွက်ရှိမှု နည်းပါးပြီး အရှေ့အာရှသားတို့တွင် အတွေ့များသော အေးမြသောရာသီဥတုဆိုင်ရာ ဗီဇအခံ (V370A Allele) ပါဝင်သည်။ ဆံပင်မှာ ဖြောင့်စင်းခြင်း သို့မဟုတ် လှိုင်းတွန့် ဆံပင်များ ရှိကြသည်။ အေဒီ ၉ ရာစုတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ နိုင်ငံရေးအရ မှေးမှိန်သွားသော်လည်း ပျူလူမျိုးတို့သည် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းမရှိဘဲ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် အညာဒေသ ကျေးလက်များတွင် ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ အညာဒေသရှိ ကျေးရွာများတွင် ပြင်ပဗီဇ စိမ့်ဝင်မှု နည်းပါးစွာဖြင့် ဗမာလူမျိုးများအဖြစ် ပြောင်းလဲရောနှော တည်ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="Hudson2004">Hudson, Bob (2004). ''The Origins of Bagan: The Archaeological Landscape of Central Burma''. PhD Thesis, University of Sydney, pp. 50–75.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင် ဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချလာသူများမှာ တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985" /> ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များနှင့် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများကို တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ပျူလူမျိုးများသည် တကောင်း၊ ဟန်လင်း၊ မုံရွာ၊ ဖိုလ်ဝင်တောင်၊ မြင်းခြံ၊ ပုဂံ၊ ပုပ္ပါး၊ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ကျပင်း၊ တောင်တွင်းကြီး၊ ရမည်းသင်း၊ သရေခေတ္တရာ နှင့် ထားဝယ် ဒေသများအထိ မြို့ပြအဆောက်အအုံများ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="AungThwin2005" /> ဤသို့ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မြို့ပြများ တည်ထောင်နိုင်ခြင်းမှာ ပျူတို့၏ အဆင့်မြင့်မားသော ဆည်မြောင်းတာတမံ နည်းပညာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးစနစ် ထွန်းကားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာ မြို့ဟောင်းကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပြု တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမ (Vikrama) နှင့် ဝါရမ (Varman) မင်းဆက်များ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအရိုးအိုးများပေါ်ရှိ ကမ္ဗည်းစာတမ်းများအရ ၎င်းမင်းဆက်များသည် အေဒီ ၇ ရာစုခန့်တွင် သရေခေတ္တရာ၌ စိုးစံခဲ့ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေထူလျက်ရှိသည်။<ref name="Luce1985" /> တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ပျူလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသမှ အင်ဒို-အာရိယန် (Indo-Aryan) များနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုခဲ့ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုများ ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဘုရားပုထိုးများနှင့် ရုပ်တုဆင်းထုများအရ ပျူတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတွင် ဗြဟ္မဏ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတို့ ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာပညာမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂုတ္တခေတ် (Gupta Empire) လက်ရာများနှင့် ဆက်နွှယ်နေပြီး [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] နှင့် [[ပါဠိ]] စာပေများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]] အနွယ်ဝင် [[ကဒမ္ဘအက္ခရာ]] (Kadamba script) နှင့် ဆင်တူသည်။ တရုတ် ထန်မင်းဆက် မှတ်တမ်းဟောင်းများ (Old Book of Tang; 舊唐書) တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူလူမျိုးများကို အေဒီ ၄ ရာစုကတည်းက ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားနေသည့် လူမျိုးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Backus1981">Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ien-p'i's Early Relationships with China''. Cambridge University Press, pp. 45–60.</ref> အေဒီ ၈၀၂ ခန့်တွင် [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) ဘုရင်သည် တရုတ်ဧကရာဇ်ထံ သံအဖွဲ့စေလွှတ်သည့်အခါ ပျူမင်းသား ဦးဆောင်သော ကချေသည်နှင့် ဂီတအဖွဲ့လည်း လိုက်ပါသွားခဲ့ရာ ပျူတို့၏ ဂီတနှင့် အနုပညာ အဆင့်အတန်း မြင့်မားမှုကို တရုတ်နန်းတွင်းက ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> == ပျူနိုင်ငံများ ကျဆင်းခြင်း == အေဒီ ၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ယူနန်ဒေသမှ နန်ကျောက် စစ်တပ်များသည် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အကြိမ်ကြိမ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၈၃၂ တွင် နန်ကျောက်တို့သည် ဟန်လင်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျူတို့၏ နိုင်ငံရေးအာဏာနှင့် မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုမှာ လျင်မြန်စွာ ဆုတ်ယုတ်သွားခဲ့သည်။<ref name="Luce1985" /> ပျူတို့ အင်အားနည်းသွားချိန်တွင် မြောက်ဘက်မှ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ရှေးပြေးဗမာများ နှင့် ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည်။ ပျူတို့သည် စာပေ၊ ဗိသုကာနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု အစဉ်အလာများကို ဗမာတို့ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးစုအတွင်းသို့ ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ကြသည်။<ref name="Moore2007" /> ပျူစာပေနှင့် ဘာသာစကားသည် အေဒီ ၁၂ ရာစုအထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရသည်။ အေဒီ ၁၁၁၃ တွင် [[ရာဇကုမာရ်]] ရေးထိုးခဲ့သည့် [[မြစေတီကျောက်စာ]] (Myazedi Inscription) သည် ပျူဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော နောက်ဆုံးသော သမိုင်းဝင် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin2005" /> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ပျူစာပေ အသုံးပြုမှု ကွယ်ပျောက်သွားပြီး မြန်မာစာပေက အစားထိုး နေရာယူလာခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ပျူလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် မြင့်မားခဲ့ပြီး လက်မှုပညာ၊ စာရေးသားမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတို့၌ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ပျူလက်မှုပညာရှင်များသည် ပန်းထိမ်၊ ပန်းပု၊ ကျောက်ဆစ် ပညာရပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်ကြသည်။ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များ၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ ရာဇဘိသေက အသုံးအဆောင်များ၊ ကျောက်မျက်ရတနာ စိတ္တဇ ပုတီးစေ့များနှင့် ငွေဒင်္ဂါး (Pyu coins) များသည် ပျူတို့၏ မြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြနေသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာပညာကို သရေခေတ္တရာရှိ ဘုရားကြီး၊ ဘုရားမ နှင့် [[ဘောဘောကြီး စေတီတော်]] တို့တွင် လေ့လာနိုင်ပြီး ယင်းတို့သည် ပုဂံခေတ် စေတီပုထိုးများ၏ ရှေ့ပြေး လက္ခဏာများ ဖြစ်ကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် ဂီတ === အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ် တရုတ်နိုင်ငံ [[ချန်အန်]] (Chang'an) မြို့တော်သို့ သွားရောက်ခဲ့သော ပျူသံအဖွဲ့တွင် တူရိယာ ၁၂ မျိုး ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပျူတို့သည် တန့်တျာ၊ စောင်း၊ ခပ်၊ ခရုသင်း စသည့် တူရိယာများကို ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် တီးမှုတ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> တရုတ် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပျူအမျိုးသားများသည် ခန္ဓာကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် အဝတ်အစား ဗလာကျင်းထားလေ့ရှိပြီး အောက်ပိုင်း၌ ခါးဝတ်စကို စနစ်တကျ ပတ်နှောင် ဝတ်ဆင်ကြသည် သို့မဟုတ် ပန်းရောင်ဖျဉ်စများကို ခေါင်းတွင် ပေါင်းထားလေ့ရှိကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ပန်းရောင်ပုဝါရှည်များကို ကိုင်ဆောင်လေ့ရှိပြီး ဆံပင်ကို သျှောင်ထုံး ထုံးဖွဲ့ထားကြသည်။ ပျူလူမျိုးများသည် ကျောက်မျက်ရတနာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လက်ကောက်များနှင့် ပုတီးစေ့များကို အလှဆင် ဝတ်ဆင်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1988" /> == သရေခေတ္တရာနှင့် ပြည်ပြိုကွဲခြင်း == [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းသည် [[ပြည်မြို့]] အရှေ့တောင်ဘက် ၅ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး အုတ်မြို့ရိုးနှင့် ကျုံး ပတ်လည်ဝိုင်းထားသော စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် မြို့ပြကြီး ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်လာ အဆိုအရ သရေခေတ္တရာ မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလတွင် နန်းလုပွဲများနှင့် ပြည်တွင်းစစ်များကြောင့် အင်အားချည့်နဲ့လာခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် (၅) ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော သုပညာနဂရဆိန္ဒမင်း လက်ထက်တွင် ပြည်သူများနှင့် မင်းညီမင်းသားများ အချင်းချင်း စိတ်ဝမ်းကွဲကာ ပြည်ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ရကြောင်း ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Hmannan">မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို (၂၀၀၃)။ ''မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်၌ ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုနှင့် နန်ကျောက်တို့၏ ကျူးကျော်မှုများကြောင့် သရေခေတ္တရာ အပါအဝင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ၏ ဩဇာအာဏာ နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Moore2007" /> == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} {{Stub}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:ပျူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မျိုးသုဉ်းသွားသော လူမျိုးများ]] 4mjqc9pbz81whnxh34xazq1ph20a3xk 0 8780 1051906 1025726 2026-09-08T16:57:30Z ~2026-48860-43 147955 /* */အမည်ပြောင်းလဲ တံဆိပ်ထည့် 1051906 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = West Yangon University (WYU) |ဒေသအခေါ်အမည် = အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ် |တံဆိပ် =West Yangon University logo.jpg |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပညာဖွံ့ဖြိုး ပြည့်အကျိုး |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = To develop the knowledge for benefit of the country |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၂၇၊ ဇွန်၊ ၂၀၀၂ |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာသုနန္ဒာ |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာထိပ်တင်ဟန်၊ <br />ဒေါက်တာခင်နွဲ့အေး |ဝန်ထမ်း = |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား =၂၂၄၄၈ဦး (၂၀၀၂-၂၀၁၉) |ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား =၇၂၈ဦး (၂၀၀၂-၂၀၁၉) |တည်နေရာ = [[ထန်းတပင် မြို့နယ်|ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |အကျယ်အဝန်း = ၂၄၁.၇၄ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =အစိုးရပိုင် |အဖွဲ့အစည်း = [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |ကွန်ယက် = }} [[File:WYU.jpg|thumb|ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်း တက္ကသိုလ် အဝင်ဂိတ်]] '''ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|West Yangon University}}) သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်ဘက်၊ လှိုင်မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်း [[ထန်းတပင် မြို့နယ်|ထန်းတပင်မြို့နယ်]] တွင် တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်ကို [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|၈၈၈၈ လူထုဆန္ဒပြပွဲ]] ပေါ်ပေါက်ပြီးနောက် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]အား ပိတ်လိုက်ပြီးနောက် ၁၄ နှစ်အကြာ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == ပိုင်ဆိုင်မှု == ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်သည် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ အစိုးရပိုင်တက္ကသိုလ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး အခွန်ငွေဖြင့် ရပ်တည်သည်။ == ပါမောက္ခချုပ်များ == ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်၏ ခေတ္တပါမောက္ခချုပ်မှာ ဒေါက်တာသုနန္ဒာ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်များမှာ ဒေါက်တာထိပ်တင်ဟန် (သင်ကြား) နှင့် ဒေါက်တာခင်နွဲ့အေး (စီမံ) တို့ဖြစ်ကြသည်။ == ဌာနများ == အဓိကအားဖြင့် သင်ကြားရေး ဌာန နှင့်စီမံရေး ဌာန ဟူ၍ (၂)ပိုင်း ရှိသည်။ ==== သင်ကြားရေး ဌာနများ ==== သင်ကြားရေးဌာန (၁၄) ခုရှိပြီး ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ # မြန်မာစာ ဌာန # အင်္ဂလိပ်စာ ဌာန # ပထဝီ ဌာန # သမိုင်း ဌာန # သင်္ချာ ဌာန # သတ္တဗေဒ ဌာန # ရုက္ခဗေဒ ဌာန # ကုန်ထုတ်ဓာတုဗေဒ ဌာန # ဘူမိဗေဒ ဌာန # ဒဿနိက ဌာန # အရှေ့တိုင်းပညာ ဌာန # ဓာတုဗေဒ ဌာန # ရူပဗေဒ ဌာန # ဥပဒေ ဌာန ==== စီမံရေး ဌာနများ ==== စီမံရေးဌာန(၁၂)ခု ရှိသည်။ စီမံရေးဌာနများမှာ- * စီမံရေးရာဌာန * ကျောင်းသားရေးရာဌာန၊ * အဝေးသင်ဌာနခွဲ၊ * ဘဏ္ဍရေးဌာန၊ * စာမေးပွဲနှင့်ဘွဲ့နှင်း * စာကြည့်တိုက် * တက္ကသိုလ်စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီ * ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း * အနုပညာအသင်း * ICT ကြီးကြပ်ရေး ကော်မတီ၊ * ကြက်ခြေနီ အသင်း * နယ်မြေဌာန တို့ဖြစ်သည်။ == သင်ကြားနိုင်သောဘာသာရပ်များ နှင့် ပေးအပ်သောဘွဲ့များ == ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်တွင်အဓိအားဖြင့် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ အထူးပြုဘာသာရပ်များ သင်ယူနိုင်သည်။ {| class="wikitable" |- !width="25"|'''စဉ်''' !width="300"|'''ဘာသာရပ်''' !width="50"|'''အပ်နှင်းသောဘွဲ့''' !width="50"|'''မှတ်ချက်'" !width="50"|'''ဌာနမှူး''' |- |၁ | [[မြန်မာစာ]] (Burmese) | BA,BA(Hons:),MA | | |- |၂ | [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ|အင်္ဂလိပ်စာ]] (English) | BA,BA(Hons:),MA | | |- |၃ | [[ပထဝီဝင်]] (Geography) | BA,BA(Hons:),MA | | |- |၄ | [[သမိုင်း]] (History) | BA,BA(Hons:),MA | | |- | ၅ |[[ဒဿနိကဗေဒ]] (Philosophy) | BA,BA(Hons:),MA | | |- | ၆ | [[ရသပညာ]] (Creative Writing) | BA | | |- |၇ |[[အရှေ့တိုင်းပညာ]] (ပါဠိ) (Oriental Studies) |BA,BA(Hons:),MA | | |- |၈ | [[ဘူမိဗေဒ]] (Geology) | BSc- BSc (Hons;) - MSc | | |- |၉ |[[ရုက္ခဗေဒ]] (Botany) | BSc- BSc (Hons;) - MSc | | |- |၁၀ |[[ဓာတုဗေဒ]] (Chemistry) | BSc- BSc (Hons;) - MSc | ပညာချွန်ဆုလျှောက်နိုင် | |- |၁၁ | [[သင်္ချာ]] (Mathematics) | BSc- BSc (Hons;) - MSc | ပညာချွန်ဆုလျှောက်နိုင် | |- |၁၂ | [[ရူပဗေဒ]] (Physics) | BSc- BSc (Hons;) - MSc | ပညာချွန်ဆုလျှောက်နိုင် | |- |၁၃ | [[သတ္တဗေဒ]] (Zoology) | BSc,- BSc (Hons;) - MSc | | |- |၁၄ | ကုန်ထုတ်ဓာတုဗေဒ (Industrial Chemistry) | - BSc, - BSc (Hons;) - MSc | ပညာချွန်ဆုလျှောက်နိုင်။ | လက်တွေ့ကွင်းဆင်းခြင်း (Field trip)များ ရှိသည်။ | |} == အဝေးသင်ဌာနခွဲ == ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်တွင် အဝေးသင်ဌာနခွဲကိုလည်းဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ==ကိုးကား== <references/> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Official website|http://www.wyu.edu.mm/}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] e2ckux344jdh264w94yr41miutgspyi 0 9577 1051989 846049 2026-09-09T05:07:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051989 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[File:Abbot of Watkungtaphao in Phu Soidao Waterfall.jpg|thumb|တရားရှုမှတ်နေသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတစ်ပါး]] '''တရားရှုမှတ်ခြင်း'''သည် အရာအားလုံးကို ထိန်းချုပ်လေ့ကျင့်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့် လေ့ကျင့်သူသည် “သိစိတ်ပျံ့လွင့်စိတ်”ကို ကျော်လွန်ပြီး စိတ်အနားပေးခြင်း သို့မဟုတ် သိမှတ်နေခြင်း၏ အနက်ရှိုင်းဆုံးသော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ တရားရှုမှတ်ခြင်းသည် ဘာသာအများစု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်ကတည်းမှပင် ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့ကြသည်။ မဟာသက္ကရာဇ် ၆၈ ခုနှစ်၊ ဘီစီ ၆၂၃ တွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား မွေးဖွားတော်မူခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင်ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ဘီစီ(၅၈၈) ) လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ ကျော် မဟာသက္ကရာဇ်(၁၀၃)ခု ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် စတင် ပွင့်ထွန်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃)ခု ဝါဆိုလပြည့် စနေနေ့ ဘီစီ(၅၈၈)မှာ ဓမ္မရတနာ စတင်ခဲ့သည်။ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃)ခု ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် တနင်္လာနေ့ ဘီစီ (၅၈၈) တွင် သံဃာရတနာ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် [[ဝိပဿနာ]] နှင့် [[ဝိပဿနာကျင့်စဉ်]] ကိုဘီစီ (၅၈၈) လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ-ကျော်တွင်ပထမဆုံးသော စတင်တွေ့ရှိကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့ သူဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားအဖြစ်နှင့် (၄၅)နှစ်နေပြီး မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခု ကဆုန်လပြည့် အင်္ဂါနေ့ ဘီစီ ၅၄၃ မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူသည်။<ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=21915&penname=Doctrine+of+Lord+Buddha |accessdate=23 June 2012 |archivedate=17 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121017185012/http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=21915&penname=Doctrine+of+Lord+Buddha }}</ref><ref>http://www.unz.org/Pub/SingletonEsther-1908v01-00124</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://dhammamedicine.net/2010/12/01/supreme-buddh/ |accessdate=2 March 2013 |archivedate=20 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111120031846/http://dhammamedicine.net/2010/12/01/supreme-buddh/ }}</ref>ဗုဒ္ဓအဖြစ် (ဘီစီ ၅၈၈ - ဘီစီ ၅၄၃ ) ၄၅ နှစ်အတွင်း တာဝန်ကြီး ၂ ရပ်ကို တစ်နေ့လျှင် ၂၂ နာရီ မိနစ် ၂၀ ခန့်မျှ နေမအား ညမနား လူသား, သတ္တဝါတို့၏ ကောင်းကျိုးကို မျှော်ကိုး၍ ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့သည်။ (၁) ဓမ္မကို ဟောပြောခြင်း၊ ဖြေဆိုခြင်း (၂) သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းကို ထူထောင်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောပြသည့်ဓမ္မအတိုင်း လက်တွေ့လိုက်နာ ကျင့်သုံးသူများကို ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်လို့ခေါ်ဆိုသည်။ '''ဗုဒ္ဓဘာသာ'''သည် လူဦးရေ သန်းပေါင်း ၁၉၀၀ ခန့်အထိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သော[[ဘာသာတရား]]နှင့်အယူဝါဒဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည် သည် [[မဟာယာန]] နှင့် [[ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဗုဒ္ဓဘာသာလူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံလည်းဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်တွင် လူဦးရေ သန်းပေါင်း ၁၂ ၀၀ ခန့်အထိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည်။<ref>[http://www.foreignercn.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2929:buddhism-in-china&catid=1:history-and-culture&Itemid=114 Buddhism in China<!-- Bot generated title -->]</ref> ထို့ကြောင့်ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ လူဦးရေအားဖြင့် ဒုတိယအများဆုံး ကမ္ဘာ့ဘာသာနှင့် အကြီးထွား အမြန်ဆုံးသော ဘာသာတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာခဲ့ သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် [[မဟာယာန]] နှင့် [[ထေရဝါဒ]]ဟူ၍ အဓိကဂိုဏ်းကြီးနှစ်ဂိုဏ်းရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တစ်ဦး ဖြစ်ရန်အတွက် ကျယ်ပြန့်သော ဥပဒေများ မရှိပါ။ ဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း, တရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း, သံဃာကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း ဟူသော သရဏဂုံ သုံးပါးကို လက်ခံလိုက်လျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အဖြစ်ရောက်ရှိသည်။ ဘာသာရေးဓလေ့ထုံးတမ်းတို့၏အပြင်ဘက်တွင် ကျင့်ကြံခဲ့ကြသည်။ ကွဲပြားခြားနားသည့် တရားရှုမှတ်ခြင်း၏ နည်းလမ်းစည်းကမ်းများသည် စိတ်အောင်မြင်ရေးပန်းတိုင် များ၏ ကျယ်ပြန့်မှုကို ဝန်းရံထားလျက်ရှိသည်။ သိစိတ်၊ သနားစာနာစိတ်နှင့် မေတ္တာတို့၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့် ရရှိအောင်မြင်ခြင်းမှသည် အဝေးကိုသိမြင်ခြင်း၊ ဖန်တီးနိုင်မှု သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်သိရှိခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်၏ ရိုးရှင်းစွာ ပိုမိုတည်ငြိမ်မှုနှင့် အေးချမ်းမှုနယ်ပယ်အထိသို့ ဖြစ်သည်။ == ဗုဒ္ဓဘာသာတရားရှုမှတ်ခြင်း == [[File:With sangar.jpg|thumb|400px|alt=Monks' Meditation|တရားရှုမှတ်နကြေသော ရဟန်းသံဃာတော်များ]] ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားရှုမှတ်ခြင်းသည် အကြောင်းနှစ်ရပ်နှင့် အခြေခံကျစွာဆက်စပ်ပတ်သက်သည်။ ၎င်းတို့မှာ စိတ်ကိုပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ရှိလာသည့်စိတ်ကိုအသုံးချပြီး မိမိကိုယ်ကိုနှင့် အခြားသောထူးခြားဖြစ်ရပ်ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုခြင်းဖြစ်သည်။ သမိုင်းရှိပြီးဖြစ်သော ဗုဒ္ဓကိုယ်တော် သိဒ္ဓတ္ထဂေါတမ ပင်လျှင် ဗောဓိပင်အောက်တွင် ဘီစီ (၅၈၈) တွင်တရားရှုမှတ်နေစဉ် ဉာဏ်အလင်းရရှိသွားခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းပုံပြင်တွင်ဗုဒ္ဓဘုရား နှစ်ဆယ့်ရှစ်ဆူ ရှိပြီးအားလုံးသော ဗုဒ္ဓဘုရားများသည်တရားရှုမှတ်ခြင်းကို ကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းဖြင့် စိတ်အစဉ် တိုးတက်မှုများရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ၏ပုံစံများ အများစုသည် [[ကမ္မဋ္ဌာန်း]] တရားထိုင်ခြင်း သမထအလုပ်သည် စိတ်နှင့် ဆိုင်သဖြင့် မိမိစိတ်ဓာတ်၏ ဖြူစင်မှု တိုးပွားလာအောင် အားထုတ်ရသော အလုပ်မျိုးဟု ဆိုလိုသည်။ သမထ ဟူသည် အာရုံခြောက်ပါး၌ လွင့်ပါးချောက်ချား၍ နေသောစိတ်ကို တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌ သမ္မာသတိ(Right mindfulness) စွဲမြဲစွာ သက်ဝင် စေ၍ စူးစူးစိုက်စိုက် သမ္မာသမာဓိ(Right Concentration) တည်တည်တံ့တံ့ ရှုခြင်းသဘောဖြစ်သည်။ တရားရှုမှတ်ကျင့် ကြံအားထုတ်ခြင်း နှစ်မျိုးဖြစ်ကြသော [[သမထ]] နှင့် [[ဝိပဿနာ]] တို့အကြားတွင် ထင်ရှားသည်။ နှစ်မျိုးစလုံးသည်ဉာဏ်အလင်းရရှိရန်အတွက်လိုအပ်သည်။ သမထတွင်အမှတ်တစ်ခုတည်းအာရုံစိုက်ကြည့်ခြင်း စိတ်တည်ငြိမ်မှုစွမ်းရည်ကိုတိုးတက်ဖြစ်ထွန်းအောင်လေ့ကျင့်အားထုတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဝိပဿနာသည်ပကတိသဘာဝအမှန်များကိုရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းနှင့် ပညာတို့ တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုး လာစေရန်ဖြစ်သည်။ တရားရှုမှတ်ကျင့်ကြံခြင်းနှစ်မျိုးအကြား ကွာခြားမှုနှိုင်းယှဉ်ချက်သည် အမြဲတမ်းပြတ်သား ပေါ်လွင်မှုမရှိပါ။ ကွာခြားမှုသည် အာနာပါနသတိ ကဲ့သို့သော ကျင့်ကြံမှုများ လေ့လာလိုက်စား သည့်အခါတွင်ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်ရသည်။ [[အာနာပါန]] သည် သမထကျင့်စဉ်၏အစ တာထွက်ဟု ပြောနိုင်သော်လည်း အဆင့်အမျိုး မျိုးကိုဖြတ်သန်းသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဝိပဿနာကျင့်စဉ်သို့ ရောက်ရှိအဆုံးသတ်သွားသည်။ == ထေရဝါဒဗုဒ္ဓအယူဝါဒ == [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓအယူဝါဒသည်တရားရှုမှတ်ခြင်းဖြင့်တွေးတောဆင်ခြင်မှုကိုတိုးတက်အောင်အာရုံစိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ [[အာနာပါန]]ကျင့်စဉ်သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]ရှိ အလွန်ရှေးကျသော တရားကျင့်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အချိန်ကြာမြင့်စွာက လူပေါင်းများစွာတို့ထံမှ ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် [[ဝိပဿနာ]] ကျင့်စဉ်ကိုဘီစီ (၅၈၈) လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ-ကျော်တွင်ပထမဆုံးသော စတင်တွေ့ရှိကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့ သူဖြစ်သည်။ [[ဝိပဿနာ]]ဆိုသည်မှာ အရှိကိုအရှိအတိုင်း မှန်ကန်စွာသိမြင်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။ မိမိ၏ခန္ဓာကိုယ်ကို မိမိကိုယ်တိုင်ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့် မိမိ၏ မတင့်တယ်သော စိတ်တို့ကို ဖြူစင်စေသော ကျင့်စဉ်ဖြစ်သည်။ ပြန့်လွင့်နေသောစိတ်ကို စုစည်းနိုင်ရန်အတွက် ပုံမှန်အတိုင်း အသက်ရှုမှုကို အာရုံစူးစိုက်ပြီး စတင်ရှုမှတ်လေ့ကျင့်မှု ပြုလုပ်ကြရသည်။ စိတ်သည် တည်ကြည်စူးရှမှုရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို အာရုံစူးစိုက်၍ ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့် ရုပ်သည်လည်းကောင်း၊ စိတ်သည်လည်းကောင်း၊ ခဏမစဲ မရပ်မနား ပြောင်းလဲနေကြသောတရား၊ စကြာဝဋ္ဌာတစ်ခုလုံး၏ သဘာဝဓမ္မ အမှန်တရားကို တွေ့ရှိလာသောအခါ မမြဲခြင်းသဘာဝ ([[အနိစ္စ]])၊ ဆင်းရဲခြင်း([[ဒုက္ခ]])နှင့် အစိုးမရသော([[အနတ္တ]]) သဘောသဘာဝ အမှန်တို့ကို သိရှိကြသည်။ ဤကဲ့သို့ အမှန်တရား ဓမ္မလက္ခဏာကို ကိုယ်တိုင်ကိုကြ တိုက်ရိုက်သိလာသောအခါ စိတ်အတွင်း၌ မတင့်တယ် မစင်ကြယ်မှုများမှ လွတ်မြောက်၍ စိတ်ကို ဖြူစင်မှု ဖြစ်စေသော တရားကျင့်စဉ်ဖြစ်သည်။ ဝိပဿနာကျင့်စဉ်၏ ရည်မှန်းချက်သည် စိတ်၏ အထွဋ်အထိပ်သို့ရောက်ပြီး၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခအပေါင်းမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၊ ပညာ-ဉာဏ်စဉ်အဆုံးတိုင် ပေါက်ရောက်စေရန် ဖြစ်ပေသည်။ ကြိုးစားပြီး ဆက်လက်ကျင့်ကြံအားထုတ်ပါလျှင် အားထုတ်သူ၏ နေ့စဉ်ဆင်းရဲ ပင်ပန်းမှုများမှ သက်သာစေပြီး ယခင်အကျင့်ဟောင်းပုံစံများ၏ တည်ငြိမ်မှုမရှိသော တုံ့ပြန်မှုများတို့ဖြင့် နှစ်သက်သာယာဖွယ်၊ မနှစ်သက်သာယာဖွယ် ကိစ္စများ ကြုံရသောအခါ စိတ်ထဲတွင် ထုံးဖွဲ့ချည်နှောင်မှု၊ ဆင်းရဲမှု အစိုင်အခဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့မှ ဖြေလျော့ပြီးလျှင် ချမ်းသာမှုများ ဖြစ်လာပါလိမ့်မည်။ ဝိပဿနာကျင့်စဉ်သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက သင်ကြားပေးခဲ့သည် မှန်သော်လည်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ အတွက်သာ မဟုတ်ပဲ လူအားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သောကျင့်စဉ် ဖြစ်သည်။ စကြာဝဋ္ဌာရှိ အားလုံးသောလူတို့အတွက် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်စေသော နည်းလမ်းသာဖြစ်သည်။ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓအယူဝါဒသည်နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်းမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည့်သတိတရား(ဥပမာသတိပဌာနသုတ်တွင်ကြည့်ပါ)နှင့်အာရုံစူးစိုက်မှု(သမာဓိကမ္မဌာနသုတ်တွင်ကြည့်ပါ)တို့၏ရှုမှတ်ခြင်းဖွံ့ဖြိုးလာမှုကိုဦးစားပေးဆောင်ရွက်သည်။ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓအယူဝါဒသည်မူရင်းကျင့်စဉ်ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးစီသည်မတူကွဲဟြးနေသည့် အတွက်ကြောင့်နိဗ္ဗာန်သို့သွားရာတွင် ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်သုံးထားသည်။ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ထင်ပေါ်နေသည့် တရားရှုမှတ်ခြင်းအကြောင်းအရာများတွင် ရှုရှိုက်ခြင်း (အာနာပါန)နှင့်ချစ်ခင်ကြင်နာခြင်း(မေတ္တာ)တို့ပါဝင်သည်။ ဝိပဿနာပုံစံတရားရှုမှတ်ခြင်းတွင်သတိသည်အစတွင် ဝင်လေနှင့်ထွက်လေအပေါ်ထားရှိပြီးထို့နောက်(အသက်ရှုခြင်းကိုခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားချိန်၊စိတ်နှင့်နှလုံးရှိနေသေး)ရိုးရိုးအမှတ်သင်္ကေတ(ဖယောင်းတိုင်မီးတောက်)အပေါ်ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းအပေါ်(လက်မသို့မဟုတ်နှာသီးဖျား)သို့မဟုတ်စိတ်အယူအဆအပေါ် (မည်သည့်ခံစားမှုအနှောင့်အယှက် သို့မဟုတ်ဉာဏ်ပါသည့်အနှောင့်အယှက်များအပေါ် အမှတ်မထားခြင်းကို ပံ့ပိုးပေးသည်) ထားရှိသည်။ ၂၀ ရာစုနှစ်တွင် အထူးဩဇာညောင်းသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားရှုမှတ်ခြင်းကျောင်း တစ်ခုမှာ ထိုင်းသစ် တော ဓလေ့ထုံးတမ်း ကျောင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းတွင် အဂျန်ထတေး၊ အဂျန်မဟာဘူ နှင့်အဂျန်ချာတို့ကဲ့သို့အထင်ကရတရားရှုမှတ်သူများပါဝင်သည်။ ဂျပန်တွင်မဟာယာနကျောင်းများဖြစ်သည့်တီအင်တိုင်းတွင်အာရုံစူးစိုက်မှုကိုမြှင့်တင် ဖွဲ့စည်းထားသည့်စည်းကမ်းမှတဆင့်ပြုစုပျိုးထောင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် တရုတ် ချန်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်း တွင် (၎င်းမှဂျပန် လူမျိုးတို့၏ ဇန် နှင့် ကိုးရီးယား လူမျိုးတို့၏ဆီအွန်ကျောင်းများအဖြစ်ခွဲထွက်သွားကြသည်)။ ဆိုချိန်နှင့်ကိုအန်တရားရှုမှတ်ကျင့်စဉ်များသည် တရားအားထုတ်သူကို ပကတိသဘာဝအမှန်များနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ကြုံ ရန်ခွင့်ပြုထားသည်။ (ထိုကျောင်းများ၏အမည်များတစ်ခုစီသည် သင်္ကရိုက် - ဓယာန မှလာပြီး “တရားရှုမှတ်ခြင်း” ဟု ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားအသီးသီးသို့ပြန်ဆိုထားကြသည်)။ လေးနက်သည့် ရှင်ကုန်း ဂိုဏ်းသည် တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်များစွာသောအကြောင်းအရာများကို မျှဝေယူထားကြသည်။ ဂျပန် ဟိုက်ကူ ကဗျာဆရာဘရှိုးသည် ကဗျာကိုတရားရှုမှတ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ်မြင်ပြီးကမ္ဘာကြီး၏ဖြစ်ပျက်နေမှုများတွင် ထာဝရမညှိုးနွမ်းသောမပြီးဆုံးနိုင်သောအမြင်များကို အနုပညာဖြင့်အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခြင်းနှင့် သက်ဆိုင် သည်ဟု မြင်ထားသည်။ ကျွနု်ပ်တို့သည် ဤ ကျင့်ဝတ်ရည်ရွယ်ချက်၏ ခံစားမှုကို သူရေးသားခဲ့သည့် သူ၏ ဂန္ဓဝင်မြောက်လက်ရာ မြောက်စူးစူးသို့ လမ်းကျဉ်းလေးများ ၏ အစပိုင်းတွင် ရရှိခဲ့သည်။ ကင်တာဘာရိပုံပြင်များ တွင် ချောဆာ ရေးသားတင်ပြထားသည်ထက် ပို၍ တစ်ကိုယ်တည်းနှင့်အမှန်တကယ်ပို၍လေးလေးနက်နက် ရှုမြင်သော ခံစားမှုခရီးတွင်ဂျပန်ကဗျာဆရာဘရှိုးသည် သေခြင်းတရားအပေါ်ထင်ဟပ်ပြမှုကိုသူမြောက်အရပ်သို့ နတ်ကွန်းတစ်ခုမှတစ်ခုခရီးသွားခြင်းအကြောင်း ဖွဲ့ဆိုထားသည့်ကဗျာနှင့်စာနုရောနေသည့်အထဲ တွင် တွေ့ရသည်။ == တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ == {{main|တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ}}(ဝိဇ္ဇာယာန)သည်တန်တြာကိုသူ၏အထက်မှကျင့်ကြံအားထုတ်သူများအတွက်အလေးအနက်ထားရှိသည်။ဤအကြောင်းကြောင့်အမည်ကိုတန်တြာယာနဗုဒ္ဓဘာသာဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးအများစုသည်သတ်မှတ်ပုံစံအတိုင်း “တရားရှုမှတ်ခြင်း”မရှိဘဲ၎င်းတို့၏တစ်နေ့တာပြီးဆုံးသွားသည်။ သူတို့သည်ဂါထာမန္တာန်များရွတ်ခြင်းသို့မဟုတ်အုပ်စုလိုက်တွင်ပါဝင်ဝတ်ပြုဆုတောင်းခြင်းတို့ကိုပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။ဤဓလေ့ထုံးတမ်းတွင်တရားရှုမှတ်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်သည်စိတ်၏ကောင်းကင်နှင့်တူသည့်သဘာဝကိုနိုးထစေပြီးတရားအားထုတ်သူများကိုစိတ်၏သဘာဝအမှန်သို့တွေ့ဆုံပေးလိုက်သည်။ စိတ်၏သဘာဝအမှန်သည်မပြောင်းလဲသောဖြူစင်သည့်သတိဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်ဘဝတစ်ခုလုံးနှင့် သေခြင်းတရားအောက်တွင်ရှိသည်။) ကေဗန်း (၁၉၇၅ စာမျက်နှာ ၁၆၄)၊ ၎င်း၏တိုးချဲ့ထားသည့်သဟဇာ ဆွေးနွေးချက်တွင် ဆွေးနွေးထားသည့်အတွင်းသဏ္ဌာန် ဆတ်ဒန နှင့်ပြင်ပတို့ဆက်စပ်နေမှု၏ မန္ဓလ နှင့်ပတ်သက်နေမှုကို ဆွေးနွေးထားသည်မှာ “ပြင်ပဘာသာရေးကိုးကွယ်မှုပုံစံနှင့် အတွင်းသဏ္ဌာန်တို့သည် မခွဲခြားနိုင်သော တစ်လုံးတစ်ခဲတည်းပုံကိုဖြစ်စေပြီး ဤပေါင်းစည်းမှုသည် မန္ဓလ၏ ထင်ရှားမှုဖော်ပြချက်အများဆုံး ပုံစံအသွင်အဖြစ် တွေ့ရှိသည်။ မန္ဓလသည် မြင့်မြတ်သော ဝန်းရံထားမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် ဗဟိုချက်တူညီကြသော လေးထောင့်များနှင့် အဝိုင်းများကို မြေပြင်တွင် ချရေးထားသည့်ပုံများပါရှိသည်။ ထိုဗဟိုချက်တူလေးထောင့်များနှင့် အဝိုင်းများသည် ဖောက်ထွင်း၍မရသော မျက်နှာပြင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းအပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ ရည်ရွယ်ချက်ကြီးမားသူသည် (သူတို့) ကိုယ်တိုင်ဆောက်တည်ရန် ဆန္ဒရှိသည်။ တန်တြာ၏ဘာသာရေးပုံစံကိုထုတ်ဖော်ခြင်းသည် မန္ဓလအပေါ်တွင်မူတည်ပြီးမန္ဓလရုပ်ပစ္စည်းကိုသုံး၍မရသည့်နေရာတွင်တတ်ကျွမ်းသူတစ်ဦးသည်ဆက်လက်၍စိတ်အားဖြင့်(သူတို့၏) တရားရှုမှတ်ခြင်းလမ်းကြောင်း တွင် တည်ဆောက်သွားသည်။” (မှတ်ချက်၊ လိင်ခွဲခြားမှုစကားကို ကွင်းကြီးခတ်ထားသည့်နေရာတွင် ပြင်ဆင်ထားသည်။ ပထမ ဥပမာ “သူ့”ကိုသုံးပြီး ဒုတိယဥပမာ “သူ၏” ဟု သုံးသည်။) [[File:Buddha.jpg|thumb|150px|ပကတိတည်ငြိမ်အေးချမ်းခြင်း - ဉာဏ်ဝင်စားနေသည့်ဗုဒ္ဓ။]] == တရားရှုမှတ်သင်ကြားခြင်း == တရားရှုမှတ်သင်ကြားခြင်း၏ ဆုလာဒ်သည် ဤဘဝတွင် သင့်ကိုယ်သင်ပေးနိုင်သည့် အကြီးမားဆုံးသော ဆုလာဒ်ဖြစ်သည်။ တရားရှုမှတ်ခြင်းသည် သင်၏သဘာဝအမှန်တရားများကို ရှာဖွေရန်ခရီးကို တာဝန်ယူ အာမခံထား နိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော အကြောင်းတရားဖြစ်သည်။ ထိုသို့လုပ်ခြင်းအားဖြင့် ကောင်းသော ရှင်သန်ခြင်းနှင့် ကောင်း သောသေဆုံးခြင်းကို လိုလားသောသင်၏တည်ငြိမ်မှုနှင့် ယုံကြည်မှုတို့ကိုတွေ့မြင်လာမည်။ တရားရှုမှတ်ခြင်းသည် ဉာဏ်အလင်းရရှိစေသည့် လမ်းဖြစ်သည်။ ဆိုဂျယ်ရင်ပို့ချ် (Sogyal Rinpoche) တိဗက်လူမျိုးတို့၏ သေခြင်းနှင့် ရှင်ခြင်း စာအုပ်ဗုဒ္ဓဘာသာဓလေ့ထုံးတမ်းများ အားလုံးနီးပါးသိမှတ်ထားသည်မှာ ဉာဏ်အလင်းရရှိရေးလမ်းတွင် လေ့ကျင့်မှုသုံး မျိုးသည် လိုအပ်ချက်အရ ပါရှိနေသည်။ == ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီ ပထမအစ၊ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားက== ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား ၏ တရားတော်များသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၆၀၀ ကပင် လွတ်လပ်စွာ ပြောဆို ဝေဖန်ဆန်းစစ်ခွင့် ရှိသောကြောင့် ''ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီ ပထမအစ၊ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား က''' ဟု ဆိုအပ်လှပေသည်။ ဒီမိုကရေစီ၏အစ၊ ပထမ ဟု ထိုစဉ်ကအများက သက်မှတ်ထားသော ဂရိ နိုင်ငံ တွင် ဒီမိုကရေစီ မပေါ်ထွန်းသေးပါ၊ ကမ္ဘာ့ အတွေးအခေါ်ပညာရှင် [[ဆိုကရေးတီး]] (ဘီစီ ၄၆၉-၃၉၉)၊ [[ပလေတို]] (ဘီစီ ၄၂၈-၃၄၈)၊ [[အရစ္စတိုတယ်]] (ဘီစီ ၃၈၄-၃၂၂)၊နှင့် [[ မဟာအလက်ဇန္ဒား]] (ဘီစီ ၃၅၆-ဘီစီ၃၂၃)၊ တို့ မမွေးသေးပါ။ ဗုဒ္ဓ သည် ကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့သဖြင့် ဘီစီ 588 တွင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်ချိန်တွင် တရုတ်အတွေးအခေါ်ပညာရှင် ဒဿန ဆရာကြီး[[ကွန်ဖြူးရှပ်]] (ဘီစီ ၅⁠၅၁-၄၇၉) မမွေးသေးပါ။ ကမ္ဘာ့ရူပဗေဒပညာရှင် သင်္ချာပညာရှင် [[နယူတန်]](၁၆၄၃ ဇန္နဝါရီလ ၄ - ၁၇၂၇ မတ်လ ၃၁)၊ [[အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း]]( ၁၈၇၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်-၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက် ) တို့ မမွေးသေးပါ။ ခရစ်ယာန်ဘာသာမှ ထာဝရဘုရားသခင် ၏ သားတော် [[ခရစ်တော်၊ ယေရှု]](Jesus Christ BC 5-AD 30) နှင့် အစ္စလမ်ဘာသာ တမန်တော် [[မိုဟာမက်]] (Muhammad AD 570- AD 632) တို့ မပေါ်သေးပါ။ ဗုဒ္ဓတရားတော်များသည် naturally or universally သဘာဝနည်းကျအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ logically ကြောင်းကျိုးဆက်စပ်ဗေဒအရလည်းကောင်း၊ scientifically သိပ္ပံနည်းကျအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ medically ဆေးပညာဗေဒအရလည်းကောင်း မှန်ကန်လှပေသည်။ မိခင်ဝမ်းတွင်း သားသန္ဓေတည်ပုံကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၂၆၀ဝ) ကျော်ကတည်းက ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား က မိုက်ခရိုစကုပ်မပါ၊ အာထရာဆောင်းမပါ၊ ဓာတ်မှန်မပါ ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူ၍ ရှင်းပြတော်မူနိုင်ခဲ့ပေသည်။ ထို့ပြင် ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံဗေဒ ကျန်းမာရေးသုတေသနများအရ သိရှိလာကြရသော စိတ်သည် ဦးနှောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ နှလုံးသား၏အချိုင့်လေးတွင် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကို ဗုဒ္ဓက ဟောပြတော်မူသဖြင့် ဝါရင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာများ သိရှိခဲ့ကြသည်မှာလည်း ကြာပြီဖြစ်သည်။ ခန္ဓာဗေဒ၏ဖြစ်စဉ်ပျက်စဉ်အကြောင်းကိုလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာတို့ ယနေ့ခေတ် ဆဲလ်များအစားထိုးဖြစ်တည်မှုအကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ မသိရသေးခင်ကပင် သိရှိခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။ Anatomy အနတ်တိုမီ (ခေါ် ) ခန္ဓာဗေဒကိုလည်း ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားက တရားတော်များ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား က ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရှင်တို့ အဏုမြူ အက်တမ် (Atom) အကြောင်း မလေ့လာမီကပင် ပရမာအဏုမြူ စသည်ဖြင့် ဟောပြတော်မူခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဗုဒ္ဓ၏တရားတော်များသည် သိပ္ပံနည်းကျ၊ ကြောင်းကျိုးဆက်စပ်ဗေဒ၊ ခန္ဓာဗေဒ၊ ဆေးပညာဗေဒ စသည်တို့ဖြင့် ကိုက်ညီမှန်ကန်နေလျက်ရှိပြီး၊ '''ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သမျှ တရားတော်များကို သိပ္ပံပညာက လိုက်မမီနိုင်သေးသော အနေအထားများ ယနေ့ထက်တိုင် ရှိနေသေးသည်မှာလည်း အမှန်ပင်ဖြစ်သည်'''။ ထောက်ပြပြောဆိုကြသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားရှုမှတ်ခြင်း အလေ့အကျင့်များသည် ခရစ်ယာန် ဉာဏ်ဝင်စားခြင်း ယုံကြည်မှု၏ အချို့သော အသွင်အပြင်များကိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် များစွာလွှမ်းမိုးထားရှိခဲ့သည်။(ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒ နှင့် ခရစ်ယာန်အယူဝါဒ)။ BC 588 တွင် '''ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင် ထွန်းကားပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀ ကျော်''' တွင် [[ခရစ်တော်၊ ယေရှု]](Jesus Christ BC 5-AD 30) သည် ('''Meditation''') တရားရှုမှတ် ကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့သည်။ BC 588 တွင် '''ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင် ထွန်းကားပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၁၂၀၀ ကျော်''' တွင် တမန်တော် [[မိုဟာမက်]] (Muhammad AD 570- AD 632) သည် ('''Meditation''') တရားရှုမှတ် ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=thisismyanmar.com -&nbsp Resources and Information<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.thisismyanmar.com/nibbana/lhistory.htm |access-date=25 May 2015 |archive-date=7 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107062605/http://www.thisismyanmar.com/nibbana/lhistory.htm }}</ref> ၎င်းတို့မှာ '''သီလ''' (SILA)၊ '''သမာဓိ''' (SAMADHI) နှင့် '''ပညာ''' (PANNA) တို့ဖြစ် သည်။ ဤနည်းဖြင့် တရားရှုမှတ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုတည်းသည် လုံလောက်မှုမရှိပါ။ သို့သော် ဉာဏ်အလင်းရမည့် လမ်း၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာဖြစ်သည်။ တစ်နည်းတစ်ဖုံ ပြောရလျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် တစ်ခုနောက်တစ်ခုလိုက်ပါနေသည့် စိတ်ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း၊ ကျင့်ဝတ်များကိုတိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် စောင့်ထိန်းခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာကြီးမားခြင်းတို့ သည် အမြင့်ဆုံးပန်းတိုင်ရောက်ရှိရန်အတွက် အလိုအပ်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။ ထောက်ပြပြောဆိုကြသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ (ခရစ်တော်မဖွားမြင်ခင် နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ စောပြီး၊ အာရှအနောက် ဘက် အစွန်းအဖျား နှင့် အလက်ဇန္ဒီးယား တွင် ခရစ်တော်သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ်ကာလကတည်းမှပင် ရှိနေကြသည်။) BC 543 တွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီး နှစ်ပေါင်း ၁၁၀၀ ကျော် တွင် တမန်တော် [[မိုဟာမက်]] (Muhammad AD 570- AD 632) သည် (Meditation) တရားရှုမှတ် ခဲ့သည်။ (Samatha meditation is not Vipassana Meditation. Vipassana is not only "nose awareness" or "abdomen awareness" but also these are merely points of focus to achieve one pointedness of mind. Vipassana is the direct seeing of impermanence, unsatisfactoriness and non self in all mental and physical phenomenon or the five aggregates.) <ref>both Lama Gursam, a yogi raised in a Tibetan monastery, and Khenpo Nyima Gyaltsen, a teacher at the Drikung Kagyu college, have told me this</ref> <ref>Abelson, Peter (April 1993) Schopenhauer and Buddhism. Philosophy East and West Volume 43, Number 2, pp. 255-278. University of Hawaii Press. Retrieved on: 12 April 2008.</ref> <ref>Kabat-Zinn gives the body scan and food meditations in "Mindfulness for Beginners" the 2CD set, and Matthieu Ricard gives the letting thoughts arise and pass away in his 2CD set "Happiness: A Guide to Cultivating Life's Most Important Skill"</ref> <ref name="autogenerated1" /> <ref>[http://whc.unesco.org/en/list/666 Lumbini, the Birthplace of the Lord Buddha - UNESCO World Heritage Centre<!-- Bot generated title -->]</ref> <ref>http://news.xinhuanet.com/english/culture/2012-02/22/c_131425079.htm</ref> == ကိုးကား == <references/> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.aboutbuddhism.org ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023052934/http://www.aboutbuddhism.org/ |date=23 October 2020 }} * [http://www.accesstoinsight.org Access to Insight] * [http://www.crystalinks.com/buddha.html Buddha] * [http://www.youtube.com/watch?v=TWttCv0p6WQ တရားရှုမှတ်ခြင်း] * [http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=40228&penname=DOCTRINE+OF+SUPREME+BUDDHA အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130807103135/http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=40228&penname=DOCTRINE+OF+SUPREME+BUDDHA |date=7 August 2013 }} * [http://www.dhammaweb.net/notes/view.php?id=200 ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602025525/http://www.dhammaweb.net/notes/view.php?id=200 |date=2 June 2013 }} * [http://pariyatti-sasana-sevaka-sangha.webs.com/populationofbuddhists.htm Buddhist Arround the World!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506225551/https://pariyatti-sasana-sevaka-sangha.webs.com/populationofbuddhists.htm |date=6 May 2021 }} {{Stub}} [[Category:ဘာသာရေး]] [[Category:ကိုးကွယ်မှု]] 23khu1peox6m57ofrex1cdr1me6t8iz 0 12061 1051995 958067 2026-09-09T05:28:52Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1051995 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ် == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} lcvlobvoibq4ojq3aycb65bi4sevcnt 1051997 1051995 2026-09-09T05:29:55Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1051997 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ် == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} 2cumjaohsvoitybahzpe7ez636mi2lg 1051998 1051997 2026-09-09T05:30:48Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1051998 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} 465qe33ui5h3i81p5ldbkyzj1aqvn6i 1051999 1051998 2026-09-09T05:33:23Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1051999 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} d2ditqgp35ed2ajrg1ijkqfhz1aojlg 1052000 1051999 2026-09-09T05:39:16Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1052000 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # အချစ်ကအရာရာ - မိုးဇံ နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ သြဂုတ် ၂၆) တေးရေး ညီမင်းခိုင်၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ တည်းဖြတ် မင်းတော်ဝင် နှင့် သုဟန်သာ၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} cgwogtqil8nsf6c0ozqng3r7jr0xidk 1052001 1052000 2026-09-09T05:45:50Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1052001 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # ဘဝရဲ့သီချင်း တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၂) တေးရေး စံပီး၊ အိပ်မက်ချစ်သူ နေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # အချစ်ကအရာရာ - မိုးဇံ နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ သြဂုတ် ၂၆) တေးရေး ညီမင်းခိုင်၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ တည်းဖြတ် မင်းတော်ဝင် နှင့် သုဟန်သာ၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} 0g8znxs6yzjej5t2y002xyl9xu6dczl 1052002 1052001 2026-09-09T05:51:13Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1052002 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # အတောင်ပံပါရင်မင်းဆီကို (၁၉၉၈) အင်ပါယာတေးဂီတ၊ အသံဖမ်း လင်းစတူဒီယို၊ ဖြန့်ချီရေး လှိုင်း၊ အခွေကာဗာဒီဇိုင်း ဝင်းနိုင် နှင့် ဓာတ်ပုံခွာနီး # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # ဘဝရဲ့သီချင်း တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၂) တေးရေး စံပီး၊ အိပ်မက်ချစ်သူ နေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # အချစ်ကအရာရာ - မိုးဇံ နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ သြဂုတ် ၂၆) တေးရေး ညီမင်းခိုင်၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ တည်းဖြတ် မင်းတော်ဝင် နှင့် သုဟန်သာ၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} 0pn63tlf4ff5qzczgmm4hf7zo2zl1k5 1052003 1052002 2026-09-09T05:52:11Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1052003 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # အတောင်ပံပါရင်မင်းဆီကို (၁၉၉၈) (သီချင်း ၁၃ ပုဒ်) အင်ပါယာတေးဂီတ၊ အသံဖမ်း လင်းစတူဒီယို၊ ဖြန့်ချီရေး လှိုင်း၊ အခွေကာဗာဒီဇိုင်း ဝင်းနိုင် နှင့် ဓာတ်ပုံခွာနီး # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # ဘဝရဲ့သီချင်း တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၂) တေးရေး စံပီး၊ အိပ်မက်ချစ်သူ နေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # အချစ်ကအရာရာ - မိုးဇံ နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ သြဂုတ် ၂၆) တေးရေး ညီမင်းခိုင်၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ တည်းဖြတ် မင်းတော်ဝင် နှင့် သုဟန်သာ၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} fpx38ek7b9ejzv15b14dgqw70iwv76l 1052004 1052003 2026-09-09T05:57:55Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1052004 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # အတောင်ပံပါရင်မင်းဆီကို (၁၉၉၈) (သီချင်း ၁၃ ပုဒ်) အင်ပါယာတေးဂီတ၊ အသံဖမ်း လင်းစတူဒီယို၊ ဖြန့်ချီရေး လှိုင်း၊ အခွေကာဗာဒီဇိုင်း ဝင်းနိုင် နှင့် ဓာတ်ပုံခွာနီး # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # ရေစက် - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၈) တေးရေး ငြိမ်းချမ်းကို၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ တေးဂီတ နှင့် မာစတာရင်း ချစ်စမ်းမောင်၊ သရုပ်ဆောင် နေတိုး နှင့် မေဘရဏီ၊ ဒါရိုက်တာ မေဘရဏီ # ဘဝရဲ့သီချင်း - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၂) တေးရေး စံပီး၊ အိပ်မက်ချစ်သူ နေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # အချစ်ကအရာရာ - မိုးဇံ နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ သြဂုတ် ၂၆) တေးရေး ညီမင်းခိုင်၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ တည်းဖြတ် မင်းတော်ဝင် နှင့် သုဟန်သာ၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} 2wpta1jvl4ofgy0teg4i6ms004waele 1052005 1052004 2026-09-09T06:07:01Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1052005 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # အတောင်ပံပါရင်မင်းဆီကို (၁၉၉၈) (သီချင်း ၁၃ ပုဒ်) အင်ပါယာတေးဂီတ၊ အသံဖမ်း လင်းစတူဒီယို၊ ဖြန့်ချီရေး လှိုင်း၊ အခွေကာဗာဒီဇိုင်း ဝင်းနိုင် နှင့် ဓာတ်ပုံခွာနီး # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # ပုံပြင် - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀) တေးရေး ဗွီနိုထွန်း၊ The Trees တေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ဒါရိုက်တာ မေဘရဏီ၊ သရုပ်​​​ဆောင် ထွန်းကိုကို အကယ်ဒမီပိုင်ဖြိုးသု အိန်ဂျလာကေ ကိုထွန်းနှင့်အဖွဲ့၊ ဓာတ်ပုံဒါရိုက်တာ အောင်လေး၊ လက်ထောက်ဒါရိုက်တာ ရူပါ၊ ရှုတင်မန်နေဂျာ အောင်ကို # ရေစက် - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၈) တေးရေး ငြိမ်းချမ်းကို၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ တေးဂီတ နှင့် မာစတာရင်း ချစ်စမ်းမောင်၊ သရုပ်ဆောင် နေတိုး နှင့် မေဘရဏီ၊ ဒါရိုက်တာ မေဘရဏီ # ဘဝရဲ့သီချင်း - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၂) တေးရေး စံပီး၊ အိပ်မက်ချစ်သူ နေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # အချစ်ကအရာရာ - မိုးဇံ နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ သြဂုတ် ၂၆) တေးရေး ညီမင်းခိုင်၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ တည်းဖြတ် မင်းတော်ဝင် နှင့် သုဟန်သာ၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} 3lj1w5n1qj7g07ux2pzhkl4b9v4me3u 1052006 1052005 2026-09-09T06:08:45Z ~2026-39963-61 145736 /* အဆိုတော်ဘဝ */ 1052006 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်း အယ်လ်ဘမ် သစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # အတောင်ပံပါရင်မင်းဆီကို (၁၉၉၈) (သီချင်း ၁၃ ပုဒ်) အင်ပါယာတေးဂီတ၊ အသံဖမ်း လင်းစတူဒီယို၊ ဖြန့်ချီရေး လှိုင်း၊ အခွေကာဗာဒီဇိုင်း ဝင်းနိုင် နှင့် ဓာတ်ပုံခွာနီး # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # ပုံပြင် - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀) တေးရေး ဗွီနိုထွန်း၊ The Trees တေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ဒါရိုက်တာ မေဘရဏီ၊ သရုပ်​​​ဆောင် ထွန်းကိုကို အကယ်ဒမီပိုင်ဖြိုးသု အိန်ဂျလာကေ ကိုထွန်းနှင့်အဖွဲ့၊ ဓာတ်ပုံဒါရိုက်တာ အောင်လေး၊ လက်ထောက်ဒါရိုက်တာ ရူပါ၊ ရှုတင်မန်နေဂျာ အောင်ကို # ရေစက် - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၈) တေးရေး ငြိမ်းချမ်းကို၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ တေးဂီတ နှင့် မာစတာရင်း ချစ်စမ်းမောင်၊ သရုပ်ဆောင် နေတိုး နှင့် မေဘရဏီ၊ ဒါရိုက်တာ မေဘရဏီ # ဘဝရဲ့သီချင်း - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၂) တေးရေး စံပီး၊ အိပ်မက်ချစ်သူ နေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # အချစ်ကအရာရာ - မိုးဇံ နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ သြဂုတ် ၂၆) တေးရေး ညီမင်းခိုင်၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ တည်းဖြတ် မင်းတော်ဝင် နှင့် သုဟန်သာ၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} 1a93pd0fulfxnhnvnmiwjnrc92zikvs 1052007 1052006 2026-09-09T06:13:06Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1052007 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်း အယ်လ်ဘမ် သစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # အတောင်ပံပါရင်မင်းဆီကို (၁၉၉၈) (သီချင်း ၁၃ ပုဒ်) အင်ပါယာတေးဂီတ၊ အသံဖမ်း လင်းစတူဒီယို၊ ဖြန့်ချီရေး လှိုင်း၊ အခွေကာဗာဒီဇိုင်း ဝင်းနိုင် နှင့် ဓာတ်ပုံခွာနီး # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # ပုံပြင် - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀) တေးရေး ဗွီနိုထွန်း၊ The Trees တေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ဒါရိုက်တာ မေဘရဏီ၊ သရုပ်​​​ဆောင် ထွန်းကိုကို အကယ်ဒမီပိုင်ဖြိုးသု အိန်ဂျလာကေ ကိုထွန်းနှင့်အဖွဲ့၊ ဓာတ်ပုံဒါရိုက်တာ အောင်လေး၊ လက်ထောက်ဒါရိုက်တာ ရူပါ၊ ရှုတင်မန်နေဂျာ အောင်ကို # ရေစက် - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၈) တေးရေး ငြိမ်းချမ်းကို၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ တေးဂီတ နှင့် မာစတာရင်း ချစ်စမ်းမောင်၊ သရုပ်ဆောင် နေတိုး နှင့် မေဘရဏီ၊ ဒါရိုက်တာ မေဘရဏီ # ဘဝရဲ့သီချင်း - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၂) တေးရေး စံပီး၊ အိပ်မက်ချစ်သူ နေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # အချစ်ကအရာရာ - မိုးဇံ နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ သြဂုတ် ၂၆) တေးရေး ညီမင်းခိုင်၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ တည်းဖြတ် မင်းတော်ဝင် နှင့် သုဟန်သာ၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == တင်ဆက်ခဲ့သော ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများ == == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} 6ymgi2dtms5asumbl98w5h2qd4mpior 1052022 1052007 2026-09-09T07:03:49Z ~2026-39963-61 145736 /* ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ */ 1052022 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ကော်နီ<br /> Connie | image = | caption = | image_size = | background = solo_singer | birth_name = ရတနာထွန်း<ref name=ppm>{{cite journal | title=A Sound of Heavy Metal Music | work=People Magazine Myanmar | language=Burmese | author=Moe Moe Aung | date=December 2007 | url=http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | archive-date=3 March 2016 | access-date=5 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184223/http://www.people.com.mm/article.cfm?id=7258&parent=7258&sec=10 | url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = | genre = pop, [[Heavy metal music|heavy metal]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၈၆–၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ် | label = | associated_acts = New Wave band | website = | notable_instruments = }} '''ကော်နီ''' သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော ''တာဇံ'' ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ''နင်ဂျာ'' အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=ls>{{cite journal | title=Musician Profile: Connie | work=Life Style Magazine | language=Burmese | date=January 2000 | volume=3 | number=1 | page=30}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar </ref> ==မိသားစုဘဝ== အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်း အယ်လ်ဘမ် သစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။ ==ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ== # တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် # ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ # ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် # လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် # အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ # ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) # ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် # တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း # အတောင်ပံပါရင်မင်းဆီကို (၁၉၉၈) (သီချင်း ၁၃ ပုဒ်) အင်ပါယာတေးဂီတ၊ အသံဖမ်း လင်းစတူဒီယို၊ ဖြန့်ချီရေး လှိုင်း၊ အခွေကာဗာဒီဇိုင်း ဝင်းနိုင် နှင့် ဓာတ်ပုံခွာနီး # ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် # တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို # မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် # နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် # အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် # ဆေးရောင်စုံ ကော်နီ (၂၀၀၆) # ပုံပြင် - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀) တေးရေး ဗွီနိုထွန်း၊ The Trees တေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ဒါရိုက်တာ မေဘရဏီ၊ သရုပ်​​​ဆောင် ထွန်းကိုကို အကယ်ဒမီပိုင်ဖြိုးသု အိန်ဂျလာကေ ကိုထွန်းနှင့်အဖွဲ့၊ ဓာတ်ပုံဒါရိုက်တာ အောင်လေး၊ လက်ထောက်ဒါရိုက်တာ ရူပါ၊ ရှုတင်မန်နေဂျာ အောင်ကို # ရေစက် - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၈) တေးရေး ငြိမ်းချမ်းကို၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ တေးဂီတ နှင့် မာစတာရင်း ချစ်စမ်းမောင်၊ သရုပ်ဆောင် နေတိုး နှင့် မေဘရဏီ၊ ဒါရိုက်တာ မေဘရဏီ # ဘဝရဲ့သီချင်း - တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၂) တေးရေး စံပီး၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံဖမ်း ပီတီအယ်လ် စတူဒီယို၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # အချစ်ကအရာရာ - မိုးဇံ နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ သြဂုတ် ၂၆) တေးရေး ညီမင်းခိုင်၊ အိပ်မက်ချစ်သူ တေးဂီတ၊ အသံပေါင်းစပ် ချစ်စမ်းမောင်၊ တည်းဖြတ် မင်းတော်ဝင် နှင့် သုဟန်သာ၊ ထုတ်လုပ်သူ ကော်နီ # မင်းနဲ့ငါ - အံ့ဦးအိမ် နှင့် စုံတွဲ တစ်ပုဒ် အယ်လ်ဘမ် (၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၉) တေးရေး အံဦးအိမ်၊ မာကျူရီ နိုင်း တေးဂီတ၊ == တင်ဆက်ခဲ့သော ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများ == == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} 8e3ddzkdaiyrjjlgv3rqnpwfxvcbwnv 0 12161 1051942 1040036 2026-09-08T22:54:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051942 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | taxon = Allium cepa | image = Mixed onions.jpg | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] |synonyms= {{collapsible list|bullets = true |title=<small>Species synonymy</small> |''Allium angolense'' <small>Baker</small> |''Allium aobanum'' <small>Araki</small> |''Allium ascalonicum'' <small>auct.</small> |''Allium ascalonicum'' var. ''condensum'' <small>Millán</small> |''Allium ascalonicum'' var. ''fertile'' <small>Millán</small> |''Allium ascalonicum'' f. ''rotterianum'' <small>Voss ex J.Becker</small> |''Allium ascalonicum'' var. ''sterile'' <small>Millán</small> |''Allium cepa'' var. ''aggregatum'' <small>G.Don</small> |''Allium cepa'' var. ''anglicum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''argenteum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''bifolium'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''crinides'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''flandricum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''globosum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''hispanicum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''jamesii'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''lisboanum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''luteum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''multiplicans'' <small>L.H.Bailey</small> |''Allium cepa'' var. ''portanum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''praecox'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''rosum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''sanguineum'' <small>Alef</small>. |''Allium cepa'' var. ''solaninum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''tripolitanum'' <small>Alef.</small> |''Allium cepa'' var. ''viviparum'' <small>(Metzg.) Alef.</small> |''Allium cepaeum'' <small>St.-Lag.</small> |''Allium commune'' <small>Noronha</small> |''Allium cumaria'' <small>Buch.-Ham. ex Wall.</small> |''Allium esculentum'' <small>Salisb.</small> |''Allium napus'' <small>Pall. ex Kunth</small> |''Allium nigritanum'' <small>A.Chev.</small> |''Allium pauciflorum'' <small>Willd. ex Ledeb.</small> |''Allium salota'' <small>Dostál</small> |''Ascalonicum sativum'' <small>P.Renault</small> |''Cepa alba'' <small>P.Renault</small> |''Cepa esculenta'' <small>Gray</small> |''Cepa pallens'' <small>P.Renault</small> |''Cepa rubra'' <small>P.Renault</small> |''Cepa vulgaris'' <small>Garsault</small> |''Kepa esculenta'' <small>Raf.</small> |''Porrum cepa'' <small>(L.) Rchb.</small> }} |synonyms_ref=<ref>{{ThePlantList |id=kew-295261 |taxon=Allium cepa |authority=L.}}</ref> }} [[File:Allium cepa viviparum 003.JPG|thumb|right|''Allium cepa'' var. ''proliferum'', Top Onion]] '''ကြက်သွန်နီ'''သည် အော်လီယံ (Allium) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော အော်လီယံဆက်ဖာ (Allium cepa) မျိုးစိတ် ဖြစ်သည်။ မြေပေါ်တွင် ထောင်မတ်နေသော အညှောက်(vertical shoot) ပါရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.uri.edu/ce/factsheets/sheets/onions.html |accessdate=1 December 2010 |archivedate=29 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100529172224/http://www.uri.edu/ce/factsheets/sheets/onions.html }}</ref> ၎င်းသည် ကြက်သွန်ဖြူနှင့် မျိုးစိတ်ချင်းနီးစပ်သည်။ အလယ်ပိုင်း အာရှဒေသတွင် ကြက်သွန်နီအရိုင်းများ ပေါက်ရောက်သည်။ <ref>{{cite web | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200027457 | title = Allium cepa Linnaeus | work = Flora of North America }}</ref> [[ကြက်သွန်နီကလေး]] ကို သီးသန့်မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ == ပုံသဏ္ဌာန် == အပင် ပင်ပျော့ ပင်ငယ်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁ ပေခန့်ထိရှိသည်။ ပင်စည်မှာ ဥ၏ အောက်ခြေတွင် ရှိပြီး အနည်းငယ် မာကျော၍ အဝိုင်းငယ်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ၎င်းမှ အမြစ်များ ဖြာထွက်သည်။ အရွက် အရွက်စုပြုံထွက်သည်။ ပြွန်ပုံရှိပြီး ပြောင်ချော၍ ပျော့ပျောင်းသည်။ အခေါင်းပါသည်။ အပေါ်ဘက်သို့ သေးသွယ်၍ ကျဉ်းမြောင်းသွားသည်။ ရွက်ထိပ်ချွန်သည်။ အစိမ်းရင့်ရောင် ရှိသည်။ ရွက်ရင်းဖြူသည်။ အပွင့် လုံးဝိုင်းသော ထီးပုံသဏ္ဌာန် ပန်းခိုင်တွင် ကြယ်ပုံပန်းပွင့်အဖြူလေးများ ပွင့်၏။ ပွင့်ဖတ်အုံ ရှည်မျောမျော ပုံရှိပြီး ထိပ်ချွန်သည်။ ဝတ်ဆံဖိုတိုင်မှာ ပွင့်ချပ်ထက် ရှည်သည်။ ပြာသို၊ တပို့တွဲတွင် ပွင့်သည်။ ဥ နီညိုရောင်ရှိပြီး လုံးဝိုင်းသည်။ ဥအပေါ်ယံကို ပါးလွှာသော အဖတ်များဖြင့် အထပ်ထပ် ဖုံးအုပ်နေသည်။ အတွင်း၌ အရည်ရွှမ်းသော အသားဖတ်များ ရှိ၏။ == အသုံးဝင်ပုံများ == ကြက်သွန်နီကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် ကမ္ဘာ့လူမျိုးပေါင်းစုံတို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။ ကြက်သွန်နီဥ (bulb) အပြင် ကြက်သွန်မြိတ်ကိုလည်း စားသုံးနိုင်သည်။ ယခုအခါ ကြာရှည်ခံအောင် အအေးခံ၍လည်းကောင်း၊ အခြောက်ခံရေထုတ်၍လည်းကောင်း၊ အမှုန့်ပြုလုပ်၍လည်းကောင်း သိုလှောင်ကြသည်။ အရှေ့တိုင်းသားများက ကြက်သွန်နီကို ဟင်းထဲထည့်ချက်စားသည့်အပြင် ပါးပါးလှီး၍ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် အစိမ်းစားကြသော်လည်း ဥရောပတိုင်းသားများကမူ ဟင်းထဲတွင်သာ ထည့်ချက်ပြီး စားလေ့ရှိကြသည်။ ကြက်သွန်နီမျိုးပေါ်မူတည်၍ အချို၊ အစပ်၊ အမွှေး အရသာစုံရှိသည်။ ကြက်သွန်နီကို [[ရှာလကာရည်]]နှင့် နှပ်၍ [[သနပ်]]ပြုလုပ်၍လည်း စားသုံးကြသည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် အရန်ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် ငါးဟင်းတွင် ထည့်သုံးသည်။ ဗြိတိန်တွင် ဒိန်ခဲ (cheese) နှင့် ရောနယ်၍ သနပ်ပြုလုပ်စားလေ့ရှိသည်။ အီရန်၊ အိန္ဒိယ နှင့် ပါကစ္စတန်တို့တွင် နေ့စဉ်စားသုံးရသော အခြေခံအစားအစာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ === ကြက်သွန်နီအမှုန့် === ကြာရှည်ခံအောင် စီမံပြုပြင်ထားသော ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အမှုန့်ဖြစ်သည်။ ရေထုတ်ထားသော ကြက်သွန်နီများကို ညက်နေအောင်ကြိတ်ပြီး အမှုန့် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် အနံ့ပြင်းသော ကြက်သွန်နီမျိုးကို ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ကြက်သွန်နီမှုန့်ပြုလုပ်လေ့ရှိသောအမျိုးများမှာ * ကြက်သွန်နီအဖြူမှုန့် * ကြက်သွန်နီအနီမှုန့် * ကြက်သွန်နီအဝါမှုန့် * ကြက်သွန်နီအမှုန့်လှော် ကြက်သွန်နီအမှုန့်သည် ခွေးများအတွက် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသည်။<ref>{{cite journal|journal=Dogs Monthly|month=April|year=2009|publisher=ABM|title=Canine Queries|author=Susan McKay|page=p.97}}</ref> == ကြက်သွန်နီစားသုံးမှုသမိုင်း == လွန်ခဲ့သောနှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကတည်းကပင် ကြက်သွန်နီကို လူသားတို့ စားသုံးခဲ့ကြသည်။ ကြေးခေတ် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများနှင့် ဘီစီ(၅၀၀၀) ခေတ်က ကျောက်လက်နက်များတွင် ကြက်သွန်နီကို စားသုံးခဲ့ကြောင်း သဲလွန်စများတွေ့ရသည်။ <ref name="selfsufficientish">{{cite web |url=http://www.selfsufficientish.com/onion.htm |title=Onions Allium cepa |work=selfsufficientish.com |accessdate=2006-04-02 |archive-date=9 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060509170526/http://www.selfsufficientish.com/onion.htm |url-status=dead }}</ref> သို့ရာတွင် ကြက်သွန်နီကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကြောင်း အထောက်အထားများကိုကား မတွေ့ရပေ။ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဆိုင်ရာ ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၂၀၀၀)ကျော်က အီဂျစ်ပြည်တွင် ကြက်သွန်နီ စိုက်ပျိုးခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများကို တွေ့ရသည်။<ref name="selfsufficientish"/> ကြက်သွန်နီသည် ပျံ့နှံ့ပေါက်ရန် လွယ်ကူသည်။ ရှေးခေတ် အီဂျစ်လူမျိုးများသည် ကြက်သွန်နီ၏ လုံးဝန်းကျစ်လျစ်သောပုံပန်းနှင့် အလွှာအထပ်ထပ် ရှိနေခြင်းကြောင့် အသက်ရှည်စေသည်ဟုယုံကြည်ကာ ကြက်သွန်နီကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="onions-usa">{{cite web | title=About Onions: History | url=http://www.onions-usa.org/about/history.php | accessdate=2008-01-30 | archivedate=20 April 2010 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20100420021732/http://www.onions-usa.org/about/history.php }}</ref> ရှေးအီဂျစ်အားကစားသမားတို့သည် ကြက်သွန်နီကသွေးလှည့်ပတ်မှုကို ညီမျှအားကောင်းစေသည်ဟု ယုံကြည်ကာ ကြက်သွန်နီအများအပြားစားသုံးကြသည်။ ရောမ [[ဂလေဒီယေတာ]] တို့သည် ကြွက်သားများ သန်မာစေရန် ကြက်သွန်နီနှင့်ပွတ်တိုက်ပေးကြသည်။ ကြေးစားအငှားခ ပေးချေရာတွင် ကြက်သွန်နီပမာဏဖြင့် ပေးလေ့ရှိသည်။ အောင်ပွဲရ၍ ဆုချလျှင်လည်း ကြက်သွန်နီကို ဆုအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။<ref name="onions-usa"/> ဆရာဝန်များကလည်း ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်းများမှ သက်သာစေရန်၊ မြွေဆိပ်ပြေစေရန်နှင့် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းမှ ကင်းဝေးစေရန်အတွက် ကြက်သွန်နီကို ဆေးအဖြစ်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ ကြက်သွန်နီသည် အမေရိကတိုက်သို့ ၁၄၉၂ခုနှစ်တွင် [[ကိုလံဘတ်စ်]] နှင့်အတူ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အမေရိကတွင် ကြက်သွန်နီအရိုင်းများ ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သည်။ ဒေသခံ [[အင်ဒီးယန်း]]တို့သည် ကြက်သွန်နီအရိုင်းကို စားသုံးကြသည်။ <ref name="onions-usa"/> အမျိုးသမီးများ သားမြုံခြင်းကို ကုသရန်အတွက်လည်း ကြက်သွန်နီကို ဆေးအဖြစ် ဆရာဝန်များက ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် ခွေး၊ ကြောင်၊ နွားများကိုပါ ကြက်သွန်နီ တိုက်ကျွေးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုခေတ် လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ကြက်သွန်နီသည် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၏ အစာချေဖျက်ခြင်းကို အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ == ကြက်သွန်နီနှင့်ဆေးဖက်ဝင်မှု == {{nutritionalvalue | name =မချက်ရသေးသော ကြက်သွန်နီ | kJ=166 | carbs = 9.34 g | protein=1.1 g | fat= 0.1 g | satfat=0.042 g | monofat = 0.013 g | polyfat = 0.017 g | sugars=4.24 g | fiber = 1.7 g | thiamin_mg=0.046 | riboflavin_mg=0.027 | niacin_mg=0.116 | folate_ug=19 | vitA_ug = 0 | vitB6_mg=0.12 | vitB12_ug=0 | vitC_mg=7.4 | vitE_mg=0.02 | vitK_ug=0.4 | calcium_mg=23 | iron_mg=0.21 | magnesium_mg=0.129 | phosphorus_mg=29 | potassium_mg=146 | sodium_mg=4 | zinc_mg=0.17 | water=89.11 g | source_usda=1 | right=1}} သာမန်အအေးမိရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ လေးဘက်နာရောဂါ၊ အရိုးကြွပ်ဆတ်သောရောဂါ (osteoporosis)နှင့် အခြားရောဂါများကို ကုသရာတွင် ထိရောက်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=45 |title=World's Healthiest Foods |publisher=Whfoods.com |date=2006-06-06 |accessdate=2009-09-04 |archivedate=21 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221191011/http://whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=45 }}</ref> ထိခိုက်ဒဏ်ရာကြောင့် ညိုမည်းရောင်ရမ်းနာကျင်သောရောဂါကို သက်သာစေနိုင်ကြောင်း အချို့က ယူဆကြသည်။ ကြက်သွန်နီများများစားလျှင် ဦးခေါင်းပိုင်းနှင့် လည်ပင်းကင်ဆာရောဂါများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.ajcn.org/cgi/content/abstract/84/5/1027 |title=Onion and garlic use and human cancer. (The American Journal of Clinical Nutrition) |publisher=Ajcn.org |date=2006-11-01 |accessdate=2009-09-04}}</ref> အိန္ဒိယအချို့လူမျိုးစုများကမူ ကြက်သွန်နီသည် လိင်စိတ်ကိုတိုးပွားစေသည်ဟုယူဆကာ မစားသုံးကြပေ။ <ref>{{cite book |title= Plants of life, plants of death|last= Simoons|first=Frederick |year=1998 |publisher= Univ of Wisconsin Press|isbn= 0299159043|pages= 153|page= 568|url=http://books.google.com/?id=KEUAbrBoeBAC&pg=PR11&lpg=PR11&dq=Plants+of+life,+plants+of+death+++bibliography |accessdate=2009-07-13}}</ref> ကမ္ဘာ့ဒေသအတော်များများတွင် ကြက်သွန်နီကို အပူလောင်ခြင်းအတွက် ကုသရာတွင်အသုံးပြုသည်။ မော်လ်တာလူမျိုးတို့သည် မီးဖုတ်ထားသော ကြက်သွန်နီခြမ်းကို အပူလောင်ဒဏ်ရာပေါ်တွင် တစ်ညတာ အုံပေးခြင်းဖြင့် ကုသကြသည်။ ကြက်သွန်နီသည် အမျိုးသမီးများသွေးဆုံးချိန်တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော အရိုးကြွပ်ခြင်းအတွက် အထူးသင့်လျော်သည်။<ref>{{cite web | accessdate=2008-01-30 | title=Onion Compound May Help Fight Osteoporosis | date=2005-04-11 | url=http://www.sciencedaily.com/releases/2005/04/050411112150.htm }}</ref> အမေရိကန်ဓာတုပညာရှင်တစ်ဦးက ကြက်သွန်နီသည် လည်ချောင်းနာခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိထားသည်။<ref>Chemical & Engineering News Vol. 85 No. 35, 1 Sept. 2008, "Letters", p. 7</ref> အိန္ဒိယတွင် ကြက်သွန်နီကို [[ထန်းလျက်]] နှင့် ရောစားခြင်းဖြင့် လည်ချောင်းနာရောဂါကို ကုသကြသည်။ ကြက်သွန်နီတွင်ပါဝင်သော 3-mercapto-2-methylpentan-1-ol ဟုခေါ်သည့်ဓာတ်တစ်မျိုးက ဆဲလ်များပျက်စီးခြင်းဖြင့် ရောဂါများဖြစ်ပွားစေခြင်းကို ကာကွယ်ပေးသည်။ <ref name=ipct>{{cite journal | last = Rose | first = Peter ''et al.'' | authorlink = | coauthors = | title = Inhibition of peroxynitrite-mediated cellular toxicity, tyrosine nitration, and α1-antiproteinase inactivation by 3-mercapto-2-methylpentan-1-ol, a novel compound isolated from ''Allium cepa'' | journal = Biochemical and Biophysical Research Communications | volume = 302 | issue = 2 | pages = 397–402 | publisher = | location = | year = 2003 | url =https://archive.org/details/biochemical-and-biophysical-research-comms_2003-03-07_302_2/page/397 | issn = | doi = 10.1016/S0006-291X(03)00193-1 | id = | accessdate = 28 June 2009 | pmid = 12604361 | last2 = Widder | first2 = S | last3 = Looft | first3 = J | last4 = Pickenhagen | first4 = W | last5 = Ong | first5 = CN | last6 = Whiteman | first6 = M}}</ref> == ကြက်သွန်နီနှင့် မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေး == === အာနိသင် === မြန်မာဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ကြက်သွန်နီသည် ချို၏၊ စပ်၏၊ အနည်းငယ်ပူ၏၊ လေသလိပ်၊ အဖျား၊ ချောင်းဆိုးနာတို့ကို နိုင်၏။ ဆီးရွှင်စေ၏။ နှုတ်မမြိန်၊ အော့အန်ရောဂါ တို့ကို ပျောက်စေ၏။ ခွန်အားကို ဖြစ်စေ၍ သုတ်အားကို ပွားများစေတတ်၏။ အော့အန်ခြင်း စသော ရောဂါများကို ပျောက်ကင်းစေတတ်၏။ === အသုံးပြုပုံ === *ကြက်သွန်နီဥကို အစိမ်းစားခြင်းဖြင့် ဆီးချုပ်ရောဂါ ပျောက်ကင်း၍ ဆီးရွှင်စေ၏။ * ကြက်သွန်နီစေ့ကို ထောင်းစားက အားတိုးစေ၏။ *မီးဖုတ်ထားသော ကြက်သွန်နီကို ခွဲ၍ ဆီးအိမ်ပေါ်၌ ပူပူနွေးနွေးကပ်ပေးသော် ကလေးဆီးချုပ်ရောဂါ ပျောက်၏။ *ကြက်သွန်နီရည် အနည်းငယ်ကို တိုက်ကျွေးလျှင် ကလေးများ ဝမ်းဗိုက်နာရောဂါ ပျောက်၏။ *သကြားနှင့် ကြက်သွန်နီ အရည်ညှစ်၍ ရှာလပတ်ရည်လုပ်သောက်သော် ဆီးပူရောဂါ၊ ဝမ်းရောဂါ ပျောက်၏။ *ကြက်သွန်နီ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ညှစ်၍ ကြွေဇွန်း ထက်ဝက် သကြားအနည်ငယ် ထည့်ပြီး တစ်နေ့တစ်ကြိမ် သောက်သော် သွေးပါက လိပ်ခေါင်းရောဂါသက်သာ၏။ *ညအခါ မျက်စိမမြင်ရသည့် ကြက်မျက်သင့်သောရောဂါ အတွက် ကြက်သွန်နီအရည်တွင် ဆားအနည်းငယ်ထည့် ၍ မျက်စဉ်း ခတ်ပေးသော် ပျောက်၏။ *ကြက်သွန်နီမီးဖုတ်အရည် နွေးနွေးကို နားထဲထည့်သော် နားကိုက်ရောဂါ ပျောက်၏။ *ကြက်သွန်နီအရည်ညှစ်၍ နားထဲ တစ်နေ့ သုံးကြိမ်ထည့်သော် နားပြည်ယိုရောဂါ ပျောက်၏။ *ကြက်သွန်နီကို ဓားနှင့် လှီး၍ အစေးထွက်လာလျှင် ထိပ်ဝကို ကွမ်းစားထုံးသုတ်၍ ကင်းမြီးကောက် စသော အဆိပ်ရှိသတ္တဝါ ကိုက်သည့်နေရာ၌ ၎င်းထိပ်ဝဖြင့် ပွတ်ခြင်း၊ အရည်ညှစ်၍ သုတ်လိမ်း ခြင်း ဖြင့် အဆိပ်မတက်နိုင်တော့ချေ။ *ကြက်သွန်နီကို ဒူလာပါဒရက်၊ မီးယပ်ပိန်ခြောက်၊ ရင်နာ လေနာ ရောဂါများအတွက် ဖော်စပ်သောဆေးများတွင်လည်း ထည့်သွင်း အသုံးပြုနိုင်၏။<ref>http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=99{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == စိုက်ပျိုးသောကြက်သွန်နီ == စပိန်ကြက်သွန်နီတွင် အဖြူ၊ အနီ၊ အဝါ သုံးမျိုးရှိသည်။ အဝါသည် အနံ့အရသာ ပြည့်စုံသည်။ ချက်ပြုတ်သောအခါ အညိုရောင် ပြောင်းသွားသည်။ အနီရောင်က အရောင်လှပသည်။ အဖြူရောင်ကမူ [[မက္ကဆီကန်]] လူမျိုးများအကြိုက်ဖြစ်သည်။ ကြက်သွန်နီသည် လွယ်ကူစွာပေါက်ရောက်လွယ်ပြီး ပူနွေးစွတ်စိုသော ရာသီဥတုကို နှစ်ခြိုက်သည်။ စိုက်ပျိုးရာတွင် မြေအောက် တစ်လက်မမြှုပ်၊ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် (၁၀)လက်မခြား စိုက်ပျိုးရမည်ဖြစ်သည်။ အပွင့်ပွင့်ခဲသည်။ မျိုးပွားခြင်းသည် အပင်ကို ပွားခွဲခြင်းသာဖြစ်သည်။ == စိုက်ပျိုးပုံ == === ပျိုးထောင်ခြင်း === အကျယ် ၃ ပေ၊ အမြင့် ၈ လက်မ အရှည် သင့်တော်သလို ဘောင်များပြုလုပ်ပြီးနောက် မျိုးစေ့ကို လက်ဖြင့် ညီညာစွာချ၍ ထွန်ခြစ်ဖြင့် မြေဆွဲ ကာဖုံးအုပ်ရမည်။ ထို့နောက် ရေပန်းကရားဖြင့် ရေလောင်းပြီးနောက် ကောက်ရိုးအုပ်ထားရမည်။ ၅ ရက်ကျော်မှ ကောက်ရိုးဖယ်ပေးရသည်။ ရေကို လိုသလို လောင်းပေးခြင်းနှင့် လက်ပေါင်းလိုက်ခြင်း ပြုလုပ်သွားပြီး ပျိုးသက် ၄၅ ရက်ရှိက ပြောင်းရွှေ့စိုက်နိုင်သည်။ === ပြောင်းရွှေ့စိုက်ပျိုးခြင်း === အကျယ် ၄ ပေ၊ အလျား ၆ပေရှိ စိုက်ကွင်းများတွင် တစ်လက်မခန့် နက်သော မြောင်းကလေးများ ၆ လက်မအကွာ ဖော်သွားပြီး ယင်းမြောင်းများ၌ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် ၄ လက်မခြား၍ စိုက်ရမည်။ === ပြုစုခြင်း === စိုက်ပြီး ရေလောင်းပြီးနောက် တစ်လအကြာတွင် တစ်ကြိမ်ရေသွင်းပေးရန်လိုသည်။ ၎င်းနောက် ၆-၈ ရက်အကြာတစ်ကြိမ်၊ ၈ ကြိမ်အထိ လိုအပ်သလို ရေပေးရမည်။ === ရိတ်သိမ်းခြင်း === တပေါင်းလ အရွက်များ နွမ်းရိစပြုချိန် တွင် ကြက်သွန်ဥများ ဖော်နိုင်သည်။ ကြက်သွန်ဥများ ဖော်ပြီးနောက် အရိပ်ထဲ၌ ကောင်းစွာ ခြောက်သွေ့ စေရမည်။ == မျက်စိမွှန်စပ်စေခြင်း == [[File:Cortando cebolla.jpg|thumb|ကြက်သွန်နီကိုလှီးလိုက်သောအခါ မျက်လုံးအိမ်အတွင်းရှိ လက်ခရီမယ်လ် ဂလင်းများ (lacrimal glands) ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။]] ကြက်သွန်နီကို ခွဲစိပ်လိုက်သောအခါ ၎င်းတွင်ပါရှိသည့် အော်လီနေ့စ် (alliinase) ဟုခေါ်သော အင်ဇိုင်း ဇီဝဆဲလ်များသည် ဓာတ်ပြိုကွဲကြကာ အမိုင်နိုအက်ဆစ်(mino acid) ဆာလ်ဖောက်ဆိုက် (sulphoxide) နှင့် ဆာလဖြူရစ်အက်ဆစ်(sulphenic acid) တို့အဖြစ် ပြိုကွဲထွက်လာသည်။ ၎င်း ဆာလ်ဖြူရစ်အက်ဆစ်မှ တဖန် ထပ်ဆင့်ဓာတ်ပြိုကွဲရာ lachrymatory factor synthase or LFS ဟုခေါ်သော ဒုတိယအင်ဇိုင်းတစ်မျိုး ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၎င်းသည် အငွေ့ပျံလွယ်သော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်ပြီး မျက်ရည်များကို ထွက်စေသည်။ <ref name="Eric Block 2010">Eric Block, "Garlic and Other Alliums: The Lore and the Science" (Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2010)</ref> <ref name="Sciam">{{cite web | last = Scott | first = Thomas | authorlink = | coauthors= | title = What is the chemical process that causes my eyes to tear when I peel an onion? | work = Ask the Experts: Chemistry | publisher = Scientific American | date = | url = http://www.sciam.com/article.cfm?id=what-is-the-chemical-proc | doi= | accessdate = 2007-04-28}} </ref> lachrymatory agents ဟူသည် မျက်စိကိုစပ်မွှန်စေသော ဓာတုပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အနီးအနားတွင် ရေရှိလျှင် ၎င်းဓာတ်ငွေ့နှင့်ရေတို့ဓာတ်ပြုမှုကြောင့် ဓာတ်ပြယ်စေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ကြက်သွန်နီလှီးသောအခါ အနီးတွင် ရေဇလုံထား၍ဖြစ်စေ၊ ကြက်သွန်နီကို ရေနှစ်၍ဖြစ်စေ မျက်စိစပ်ခြင်းကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ <ref name="Sciam"/> အခြားတစ်နည်းမှာ ၎င်းဓာတ်ငွေ့များပိုမိုများပြားသော အခွံကို နောက်ဆုံးမှ ခွာရန်ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.onions-usa.org/about/faq.php#cooking |title=FAQ |publisher=Onions-usa.org |date= |accessdate=2009-09-04 |archivedate=18 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110318030002/http://www.onions-usa.org/about/faq.php#cooking }}</ref> ထက်မြိနေသောဓားကို အသုံးပြုခြင်းသည်လည်း ကြက်သွန်နီအင်ဇိုင်းဆဲလ်များ ပျက်စီးခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သဖြင့် မျက်စိစပ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ နောက်တစ်နည်းမှာ မျက်မှန်တပ်ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အော်လီယံမျိုးကွဲများပေါ်မူတည်၍ အင်ဇိုင်းထွက်သော ပမာဏ ကွာခြားသည်။ == မျိုးပွားပျံ့နှံ့ခြင်း == [[File:2005onion and shallot.PNG|thumb|right|Onion and [[shallot]] output in 2005]] [[File:Onion whitebackground.jpg|thumb|Onion growing shoots]] ကြက်သွန်နီသည် အစေ့မှလည်းကောင်း အပင်ပေါက်ငယ်များဖြင့်လည်းကောင်း မျိုးပွား စိုက်ပျိုးကြသည်။ == ကြက်သွန်နီမျိုးကွဲများ == <div class="center"><gallery> File:Two colors of onions.jpg|ကြက်သွန်နီအညိုနှင့်အဖြူ File:YellowOnions.jpg| ကြက်သွန်နီအဝါ File:Onion Flower Head.jpg| ကြက်သွန်နီအဝါ အပွင့် File:ARS red onion.jpg| ကြက်သွန်နီ </gallery></div> * Bulb onion – အညှောက်တစ်ခုတည်းသာထွက်သော ကြက်သွန်နီမျိုး * Multiplier onions – အညှောက်များစွာ အတက်များစွာထွက်သော ကြက်သွန်နီမျိုး * [[Tree onion]] or Egyptian onion - Produce bulblets in the flower head; a [[hybrid (biology)|hybrid]] of ''Allium cepa''s. * [[Welsh onion]] – Sometimes referred to as green onion or spring onion, although these onions may refer to any green onion stalk. * [[Leek]] * [[Yellow onion]] - generally tapered ends, brown skin over the onion. * [[Sweet onion]] - flatter ends and sold individually. Spanish and Vidalia === ဥရောပကြက်သွန်နီ === * [[Red onion#Red onion of Tropea|Cipolla Rossa di Tropea]], a red onion from [[Calabria]], [[Italy]] (''PGI'') * [[Cipollotto Nocerino]], a spring/salad onion sized ''Allium Cepa'' from [[Campania]], Italy (''PDO'') * [[Oignon doux des Cévennes]], a sweet onion from the south east of [[France]] (''PDO'') == ကြက်သွန်နီသိုလှောင်ခြင်း == ကြက်သွန်စိမ်းနှင့် ကြက်သွန်မိတ်တို့အား ရေခဲသေတ္တာတွင် သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။<ref name=cpma>[http://www.cpma.ca/en_hea_storage.asp Canadian Produce Marketing Association >Home Storage Guide for Fresh Fruits & Vegetables] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100225202814/http://www.cpma.ca/en_hea_storage.asp |date=25 February 2010 }} Retrieved August 2010</ref> ဟင်းစား ကြက်သွန်နီနှင့် ကြက်သွန်နီအချိုများအား အခန်းအပူချိန်၊ ရိုးရိုးအလွာတွင် သင်တင့်စွာ ထားရှိခြင်း၊ ခြောက်သွေ၊ အေးမြပြီး မှောင်သော လေဝင်ပေါက်နေရာတွင်ထားရှိခြင်းနှင့် အပေါက်ကျဲကျဲ ရက်ထားသော ဂုန်နီအိတ်အတွင်းဖြင့် ထုတ်ပိုးထားခြင်းဖြင့် သိမ်းဆည်းနိုင်သည်။ <ref name=cpma/>ဤပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေတွင် ချက်ပြုတ်ရာတွင်သုံးသည့် ကြက်သွန်နီ၏ ကြာရှည်စွာသိမ်းဆည်းထားနိုင်မှု သက်တမ်းသည် ၂ ပတ်မှ သုံးပတ်၊ ကြက်သွန်နီအချိုတွင် ၁ ပတ်မှ ၂ ပတ်အထိ ဖြစ်သည်။<ref name=cpma/> ချက်ပြုတ်ရာတွင်သုံးသော ကြက်သွန်နီများသည် သစ်တော်သီးနှင့် ပန်းသီးတို့မှ အနံအသက်များအား စုပ်ယူသည်။<ref name=cpma/> ထို့ပြင် သီးနှံများ၏သိမ်းဆည်းထားသည့် ခြောက်သွေ့မှုကို ဆွဲယူသဖြင့် ဆွေးမြေ့ပျက်စီးစေသည်။<ref name=cpma/>ကြက်သွန်နီအချို၏ သကြားနှင့် ရေပါဝင်မှုနှုန်းသည် ချက်ပြုတ်ရာတွင်သုံးသော ကြက်သွန်နီထက် ပိုသည်။ ထို့ကြောင့် ပိုမိုချို၍ သိမ်မွေ့သော အရသာရှိသော်လည်း ကြာရှည်စွာ သိမ်းထားနိုင်သည့် သက်တမ်းအား လျော့ချပစ်သည်။<ref name=cpma/> ကြက်သွန်နီအချိုအား ရေခဲသေတ္တာတွင် သိမ်းဆည်းထားနိုင်ပြီး ကောင်းမွန်စွာ မကာကွယ်ထားပါက ကြာရှည်စွာသိမ်းထားနိုင်သည့် သက်တမ်းမှာ ၁ လနီးပါးဖြစ်သည်။ <ref name=cpma/>လှီးဖြတ်ထားသည့် ကြက်သွန်နီများအား လုံခြုံတင်းကြပ်စွာ ထုတ်ပိုးပြီး အခြားပစ္စည်းများ၏ အဝေးတွင် ထားသည့် မည်သည့်ကြက်သွန်နီမဆို ၂ ရက်မှ ၃ ရက်အတွင်းအသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name=cpma/> == ကြက်သွန်နီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုမှတ်တမ်း == {| class="wikitable" style="float:center; clear:left;" |- ! colspan=2|Top Ten Onion Producers — 2008<br /> |- | {{အလံ|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ}} || style="text-align:right;"| 20,817,295 |- | {{အလံ|အိန္ဒိယနိုင်ငံ}} || style="text-align:right;"| 8,178,300 |- | {{အလံ|ဩစတြေးလျနိုင်ငံ}} || style="text-align:right;"| 4,003,491 |- | {{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} || style="text-align:right;"| 3,349,170 |- | {{အလံ|ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ}} || style="text-align:right;"| 2,015,200 |- | {{အလံ|တူရကီနိုင်ငံ}} || style="text-align:right;"| 2,007,120 |- | {{အလံ|အီရန်နိုင်ငံ}} || style="text-align:right;"| 1,849,275 |- | {{အလံ|အီဂျစ်နိုင်ငံ}} || style="text-align:right;"| 1,728,417 |- | {{အလံ|ရုရှနိုင်ငံ}}|| style="text-align:right;"| 1,712,500 |- | {{အလံ|ဘရာဇီးနိုင်ငံ}} || style="text-align:right;"| 1,299,815 |- |'''World Total''' || style="text-align:right;"| '''46,960,583''' |- |colspan=2|''Source: <br />[[ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ]] [[စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့]] (FAO)''<ref>{{Cite web |title=Faostat<!-- Bot generated title --> |url=http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567#ancor |access-date=1 December 2010 |archive-date=19 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120619130038/http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567#ancor }}</ref> |} == ရုပ်ပုံများ == <gallery> File:Onion on lettuce by Swatjester.jpg|ကြက်သွန်နီအနီ File:Muck onions 8640.jpg| အယ်လ်ဘာ၊ နယူးယောက်မှ ကြက်သွန်ခင်း File:Cooked onions in frying pan.JPG| ချက်ထားသော ကြက်သွန်နီဟင်း File:Pro-Pak onion weigher CW10.jpg| နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ကြက်သွန်နီများကို အိတ်သွင်း၊ အလေးချိန်ချိန်နေပုံ File:Onion.jpg| လှီးထသားသော ကြက်သွန်နီများ File:Spring Onion.jpg| ကြက်သွန်မြိတ် File:OnionsOnField.jpg|အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ အော်ရီဂွန်ပြည်နယ်၊ ဗေးလ် မှ ကြက်သွန်ခင်းတစ်ခင်း </gallery> == ဆက်စပ်ရန် == * [[ကြက်သွန်ဖြူ]] * [[အာလူး]] * [[ငရုတ်]] * [[ကုလားပဲ]] * [[ဂျင်း]] * [[နနွင်း]] == ကျမ်းကိုး == {{Reflist}} * {{cite book | author=Block, E. | title=Garlic and Other Alliums: The Lore and the Science | url=https://archive.org/details/garlicotheralliu0000bloc | publisher=Royal Society of Chemistry (UK) | year=2010 | isbn=978-0-85404-190-9}} * Sen, Colleen T. (2004). ''Food culture in India''. Greenwood Publishing. ISBN 0-313-32487-5. * {{cite web|last=Barbagallo|first=Tricia|url=http://www.archives.nysed.gov/apt/magazine/MagSummer05FeatureArticle_000.pdf|format=PDF|title=Black Beach: The Mucklands of Canastota, New York|date=June 1, 2005|accessdate=2008-06-04|archivedate=13 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110413141655/http://www.archives.nysed.gov/apt/magazine/MagSummer05FeatureArticle_000.pdf}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://database.prota.org/dbtw-wpd/exec/dbtwpub.dll?AC=QBE_QUERY&BU=http%3A%2F%2Fdatabase.prota.org%2Fsearch.htm&TN=PROTAB~1&QB0=AND&QF0=Species+Code&QI0=Allium+cepa&RF=Webdisplay PROTAbase on ''Allium cepa''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140301113518/http://database.prota.org/dbtw-wpd/exec/dbtwpub.dll?AC=QBE_QUERY&BU=http%3A%2F%2Fdatabase.prota.org%2Fsearch.htm&TN=PROTAB~1&QB0=AND&QF0=Species+Code&QI0=Allium+cepa&RF=Webdisplay |date=1 March 2014 }} * [http://video.about.com/southernfood/No-Cry-Onion-Chopping.htm Watch the Video: No Cry Onion Chopping (with Jonathon Stewart)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525041454/http://video.about.com/southernfood/No-Cry-Onion-Chopping.htm |date=25 May 2013 }} [[ကဏ္ဍ:အမြစ် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:သီးနှံများ]] akpj3os0ua4zmdi838nm2j071esrgvl 0 12285 1051932 1051714 2026-09-08T20:34:35Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051932 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ကင်အီဆွန်း | image = Kim Il-sung 1984.jpg | caption = ၁၉၈၄ ခုနှစ်က တွေ့ရသော ကင်အီဆွန်း | office = ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး | term_start = ၁၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၆ | term_end = ၈ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ | predecessor = ''မိမိကိုယ်တိုင်'' (ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်) | successor = [[ကင်ဂျုံအီ]] | office1 = [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] | term_start1 = ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၂ | term_end1 = ၈ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ | predecessor1 = ''ရာထူး စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်'' | successor1 = ''ရာထူး ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်'' | birth_name = ကင်ဆောင်းကျူ | birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}} | birth_place = [[ပြုံယမ်းမြို့]]၊ ကိုရီးယားအင်ပါယာ|ကိုရီးယား (ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်) | death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}} | death_place = မြောက်ကိုရီးယား | resting_place = ကုမ်ဆူဆန် နေအိမ်တော် သုဿန် | spouse = ကင်ဂျုံစွတ် <br />(<small>၁၉၄၁ - ၁၉၄၉၊ ကွယ်လွန်</small>)<br />ကင်ဆောင်းအဲ (<small>၁၉၅၂ - ၁၉၉၄</small>) | children = [[ကင်ဂျုံအီ]] အပါအဝင် (၁၀ ဦး) | parents = {{ubl|ကင်ဟျောင်းဂျစ်|ကန်ပန်ဆော့}} | party = ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ | signature = Kim Il Sung Signature.svg }} '''ကင်အီဆွန်း''' (၁၅ ဧပြီ ၁၉၁၂ – ၈ ဇူလိုင် ၁၉၉၄) သည် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] စတင်တည်ထောင်သူ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကွန်မြူနစ်နှင့် အလုပ်သမား လူတန်းစားလှုပ်ရှားမှုများ၏ ထင်ရှားသောခေါင်းဆောင် တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=80th Anniversary Of The Birth Of Kim Chol Ju Minisheet 1996 |url=https://www.propagandaworld.org/product-page/80th-anniversary-of-the-birth-of-kim-chol-ju-minisheet-1996 |access-date=19 September 2023 |website=Propagandaworld |language=en |archive-date=4 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004060010/https://www.propagandaworld.org/product-page/80th-anniversary-of-the-birth-of-kim-chol-ju-minisheet-1996 |url-status=dead }}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဆွန်းသည် ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပျန်ယန်မြို့ မန်ယုန်ဒယ် ကျေးရွာ၌ လူဆင်းရဲ မိဘနှစ်ပါးမှ ဖွားမြင်ခဲ့၍ အဘ၏ အမည်မှာ မစ္စတာကင်ဟျုံဂျစ် ဖြစ်သည်။ အမိမှာ မစ်ကန်ဗန်ဆွတ် ဖြစ်သည်။ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်ကပင် နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး၊ ပြည်သူတို့၏ လွတ်လပ်ရေးအတွက် နိုင်ငံခြား ကျူးကျော်ရေးသမားများကို ဆန့်ကျင်လျက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဆွန်းသည် [[ဂျပန်]]ဆန့်ကျင်ရေး ပုန်ကန်ထကြွမှုကြောင့် ဖခင်အား ဂျပန်နယ်ချဲ့ပုလိပ်တို့က ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်စွာ ဖမ်းဆီးမှုကို မြင်တွေ့ရ၍ ဖခင်ဖြစ်သူ၏ နိုင်ငံရေးဩဇာခံရသူပီပီ ဆန့်ဂျစ် အတွေးအခေါ်များနှင့် တော်လှန်ရေး လူတန်းစား အသိစိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းခဲ့လေသည်။<ref>{{Cite book |last=Hoare |first=James |date=13 July 2012 |title=Historical Dictionary of Democratic People's Republic of Korea |url=https://books.google.com/books?id=ZI-6NARaLusC&dq=Kim+Yong-ju+1920&pg=PA226 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6151-0 |language=en}}</ref> ကင်အီဆွန်းသည် သွားလေရာသို့ စာအုပ်များကို သယ်ဆောင်လျက် ကိုရီးယားမျိုးချစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများအကြောင်း၊ ကမ္ဘာ့ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ အကြောင်းတို့ကို လိုလိုချင်ချင် ဖတ်ရှုတတ်သည်။ ကင်အီဆွန်းသည် ကျောင်းသားဘဝကပင် သတင်းစာများကို မှန်မှန်ဖတ်သည်။ ဆွန်းသည် ၁၄ နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင် တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲရာ [[တရုတ်ပြည်]]အရှေ့မြောက်ပိုင်းသို့ သွား၍ ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး မိန့်ခွန်းများ ပေးလျက် လူကြီးလူငယ် မရွေးကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်။ ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖခင် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ဆွန်းသည် စိတ်ဓာတ် အကြီးအကျယ် လှုပ်ရှားကာ တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ၌ မိမိကိုယ်ကို စွန့်လှူရန် သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်ပြီး လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်အတွက် ကေဒါများ လေ့ကျင့် မွေးထုတ်ရန် အမျိုးသားဝါဒီများက တည်ထောင်ထားခဲ့သော ဝှာဆွန်ယူဆွတ် ကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Byrnes |first=Sholto |date=7 May 2010 |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 May 2010 |work=The Independent |location=London}}</ref> == နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ကင်အီဆွန်းသည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒဆိုင်ရာ စာအုပ်များကို လျှို့ဝှက်စွာ ဖတ်ရှု၍ မတ်ဝါဒ၊ လီနင်ဝါဒ၏ လမ်းစဉ်သာလျှင် မိမိနိုင်ငံနှင့် ပြည်သူများကို အစစ်အမှန် ကယ်တင်နိုင်မည့် လမ်းစဉ် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်လာသည်။ သို့ဖြင့် ထိုနှစ် မိုးရာသီ၌ နယ်ချဲ့ဝါဒ တိုက်ဖျက်ရေး သမဂ္ဂ အမည်ရှိ တရားမဝင်သော တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်ကို တည်ထောင်လိုက်သည်။ ထို့နောက် တော်လှန်သော လူငယ် ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှု၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ထင်ပေါ်လာသည်။ ဝှာဆွန်ယူဆွတ်ကျောင်းမှ ထွက်၍ ကလေးသူငယ်များအား ပညာပေးရန် စယ်နာလ် (နေ့သစ်) သတင်းစာကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။ ထိုမှ တော်လှန်ရေး အောင်ပွဲသို့ ရှေးရှုမည့် လုပ်ငန်း များကို ဆက်တိုက်လုပ်နေရင်း ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အဖမ်းခံရသည်။ သို့သော် ထောင်တွင်း၌လည်း မိမိ လမ်းညွှန်ဖွယ်ရာများကို ဆက်လက် လုပ်မြဲလုပ်ကာ ထောင်မှ ထွက်လာချိန်၌ မတ်လီနင်ဝါဒီနှင့် ကိုရီးယား တော်လှန်ရေး၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာတော့သည်။ ရဲဘော်များနှင့် လူထု၏ အတိုင်းမသိသော ယုံကြည်လေးစားမှုကို ခံယူရရှိခဲ့သည့် ကင်အီဆွန်းကို ယခင်ကရဲဘော် ကင်ဆွန်ဂျူဟု ခေါ်ရာမှ လွတ်မြောက်သော အရုဏ်ဦးဆီသို့ ဦးဆောင်သော မိုးသောက်ကြယ် ဖြစ်စေဟန်၊ ရဲဘော်ဟန်ဗြိုလ်ဟု ခေါ်ကြကာ ရဲဘော်အီဆွန်း ရရှိခြင်းဟု ပြောင်းလဲခေါ်ပြီး ရဲဘော်အီဆွန်းဟု တွင်လာသည်။ ကင်အီဆွန်းသည် ကိုရီးယားတော်လှန်ရေးကို ကိုရီးယား ကွန်မြူနစ်များနှင့် ပြည်သူများ၏ ကိုယ်ပိုင် အားထုတ်မှုဖြင့်ဆောင်ရွက်ရမည်ဟူသော ''ဂျူချေ'' အတွေးအခေါ်ကို လည်းကောင်း မိမိကိုယ်ကိုမိမိအားကိုးသော တော်လှန်ရေးစိတ် အမြဲ တင်းကြပ်စွာ တည်ရေးကို၎င်း အားပေးအားမြှောက်လုပ်ရင်း သဘောတရားနှင့် အတွေ့အကြုံများကို ပေါင်းစပ်၍ ပညာပေး စည်းရုံးမှု ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပါဝင်မှု စသည်တို့ဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နယ်ချဲ့စိုးမိုးမှုမှ အောင်ပွဲဆင်ခဲ့သည်။ ဤသို့ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုကြောင့် မေလ ၁ ရက်နေ့ တွင် ကိုရီးယားပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ (မြောက်ကိုရီးယား)ကို ထူထောင်သည်။ တောင်မြောက် ကိုရီးယားစစ်ပွဲသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာပြန်ရာ ကင်အီဆွန်း၏ ဦးဆောင်မှုများကို တွေ့ကြရပြန်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကိုရီးယားစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ကင်အီဆွန်းမှာလည်း နိုင်ငံ၏ မာရှယ်ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့်၎င်း၊ သူရဲကောင်း ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့်၎င်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ ဆွန်းသည် စာအုပ်နှင့် လမ်းညွှန်စာတမ်း အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံကို တည်ထောင်သူနှင့် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ကင်အီဆွန်း သည် အသက် ၈၂ နှစ်အရွယ် ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့ နံနက်စောစောပိုင်းတွင် နှလုံးဖောက်ပြန်ကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မြောက်ကိုရီးယား အစိုးရအနေဖြင့် ၎င်းကွယ်လွန်ပြီးနောက် နာရီပေါင်း ၃၄ နာရီကျော်ကြာသည်အထိ သေဆုံးမှုကို သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့မှ ၁၇ ရက်နေ့အထိ တရားဝင် ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ်ကာလအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့ပြီး ယင်းကာလအတွင်း နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးရှိ နိုင်ငံတော်အလံများကို တိုင်ဝက်လွှင့်ထူခဲ့ကာ ဖျော်ဖြေရေးနှင့် ကခုန်မှုပုံစံအားလုံးကို တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |date=1994-01-01 |title=North Korea Quarterly |url=https://books.google.com/books?id=LaK6AAAAIAAJ |publisher=Institute of Asian Affairs |pages=56 |language=en}}</ref> ပြုံယမ်း ရေဒီယိုက ကင်အာလ်ဆောင်းသည် နှလုံးဖောက်ပြန်၍ ကွယ်လွန်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှာပင် သူ၏သားဖြစ်သူ [[ကင်ဂျုံအီ]]ကို "ကြီးမြတ်သော ဆက်ခံသူ" (ကိုရီးယား: 위대한 계승자) ဟူသော ဘွဲ့အမည်ဖြင့် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ နောက်ထပ်ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး နိုင်ငံအတွင်း မိသားစုမျိုးဆက် ခေါင်းဆောင်ပိုင်း စတင်ခြင်းကို အစပြုခဲ့သည်။ကင်ဂျုံအီ သည် ဆယ့်ခုနစ်နှစ်အကြာတွင် သူသည် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် ရောဂါဝေဒနာအတိုင်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ကင်ဂျုံအီ၏ ကွယ်လွန်မှုကိုလည်း နာရီပေါင်း ၅၁ နာရီအကြာမှသာ မြောက်ကိုရီးယားအစိုးရက ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |last2= |date=1994-07-09 |title=Kim Il Sung, N. Korea's Longtime Leader, Dies : Asia: Death of Communist dictator at 82 comes weeks before North-South meeting. Experts expect instability. |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-07-09-mn-13445-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428230846/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-07-09-mn-13445-story.html |archive-date=28 April 2020 |access-date=2021-11-07 |website=[[Los Angeles Times]] |language=en-US |last3= |first3= |last4= |last5= |last6= |last7= |last8= |first8= |last9=}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၁၂|၁၉၉၄|}} [[Category:မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[Category:မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ]] lri1gbo1fhu2fixu25sskr3mfmwuqxy 0 12871 1051934 848110 2026-09-08T21:04:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051934 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ''ကမ္မဋ္ဌာန်း''ဟူသည် ''ကမ္မဌာန''ဟူသော ပါဠိစကားကို မြန်မာလို ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။ ကမ္မဌာနဟူသော ပါဠိစကား သည် '''ကမ္မ'''ပုဒ်နှင့် '''ဌာန'''ပုဒ်တွဲစပ်၍ ဖြစ်သော စကားတည်း။ ထိုနှစ်ပုဒ်တွင် ကမ္မပုဒ်မှာ အလုပ်ဟူသော အနက်ကိုဟော၏။ ဌာနပုဒ်မှာ တည်ရာဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ ထို့ကြောင့် ဘာဝနာအလုပ်၏ တည်ရာဖြစ်သော အာရုံများကို ကမ္မဋ္ဌာန်း ဆိုသည်ဟု မှတ်ရမည်။ ==ကမ္မဋ္ဌာန်းဟူသည်== '''ကမ္မဋ္ဌာန''' <ref>ကမ္မဿ ယောဂ- သင်္ခါတဿ ဌာနံ အာရမ္မဏဘာဝေန ပဝတ္တိဋ္ဌာနန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနံ။ တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထ ဖလံ တဒါ ယတ္တဝုတ္တိတာယာတိ ဌာနံ၊ ကာရဏံ။ ကမ္မဿ ဝိပဿနာယ ဌာနံ ကာရဏံ ကမ္မဋ္ဌာနံ။ ဝိ၊နိစ္ဆယ၊ဋီ၊၂၊၃၇၇။</ref> (၁) (စီးဖြန်းပွားများခြင်း) အမှု၏ တည်ရာ, ဖြစ်ရာအာရုံ၊ စီးဖြန်းပွားများမှု၏ နီးစွာသော အကြောင်း ဖြစ်သော၊ စီးဖြန်းပွားများမှုကို ပြီးစေတတ်သော အကြောင်းဖြစ်သော အာရုံ၊ သမထ, ဝိပဿနာ အလုပ်၏ အာရုံနိမိတ်။ (ထိုကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရှင်၊ လူ၊ ရဟန်းတို့အဖို့ အရေးအကြီးဆုံးသော အချက်ဖြစ်၏။ တရားစကားမှန်သမျှ ကမ္မဋ္ဌာန်းမှ လွတ်သည်မရှိ။ <ref>(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၈။)</ref> ==ဓမ္မကထိကဟူသည်== ကမ္မဋ္ဌာန်းမပါသော စကားကို မဟောမိစေရန် တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်တို့ သတိမူဖို့ ဖြစ်၏။ "တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်" ဟု ဆိုရာ၌ ခန္ဓာ ၅-ပါးကို ငြီးငွေ့စက်ဆုပ် ချုပ်ငြိမ်းရန် ဟောကြားသူကိုသာ "ဓမ္မကထိက" ဟု ဆိုသင့်ကြောင်းကို ခန္ဓသံယုတ် [[ဓမ္မကထိကသုတ်]]၌ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူ၏။ <ref>(သံ၊၂၊၁၃၃။)</ref> သဠာယတနသံယုတ် [[ဓမ္မကထိကပုစ္ဆသုတ်|ဓမ္မကထိကပုစ္ဆာသုတ်]]၌မူ မျက်စိ, နား, နှာ, လျှာ, ကိုယ်, စိတ်တို့ကို ငြီးငွေ့စက်ဆုပ်ရန်၊ ချုပ်ငြိမ်းရန် ဟောကြားသူကို "ဓမ္မကထိက" ဆိုသင့်ကြောင်း ဟောတော်မူ၏။ <ref>(သံ၊၂၊၃၅၃။)</ref> ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသော နိဒါနသံယုတ် [[ဓမ္မကထိကသုတ်]] <ref>(သံ၊၁၊၂၅၀)</ref> ၌လည်းကောင်း၊ [[သာရိပုတ္တရာထေရ်|အရှင်သာရိပုတ္တရာ]], [[မဟာကောဋ္ဌိက|အရှင်မဟာကောဋ္ဌိက]]တို့၏ [[ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်]]နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် အမေးအဖြေဖြစ်သော [[နဠကလာပီသုတ်]] <ref>(သံ၊၁၊၃၃၆)</ref>၌လည်း‌ကောင်း ဇရာမရဏ, ဇာတိ စသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါတို့ကို ငြီးငွေ့စက်ဆုပ်ရန် ချုပ်ငြိမ်းရန် ဟောကြားသူကို ဓမ္မကထိက ဆိုသင့်ကြောင်းလာ၏။ ==ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နပုဂ္ဂိုလ်== အထက်ပါသုတ်အားလုံး၌ပင် ခန္ဓာ ၅-ပါးစသည်ကို ငြီးငွေ့စက်ဆုပ်ရန် ချုပ်ငြိမ်းရန် ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်သူကို "'''ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နပုဂ္ဂိုလ်'''" (လောကုတ္တရာတရား ၉-ပါး အားလျော်သောအကျင့်ကို ကျင့်သူ) ဟု ခေါ်ဆို သင့်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ခန္ဓာစသည်တို့ကို ငြီးငွေ့ စက်ဆုပ်ခြင်း, ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် စွဲလမ်းမှု ၄-မျိုးဖြင့် တစ်စုံတခုသောအာရုံကိုမျှ မယူမူ၍ လွှတ်ပြီးသောသူကို "'''ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပတ္တပုဂ္ဂိုလ်'''" (မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်သောသူ) ဟု ခေါ်ဆိုသင့်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း ဟောတော်မူ၏။ ==သမဏ, ဗြဟ္မဏ== ဇရာ မရဏ ဇာတိ စသည် တို့၏ ဖြစ်ပေါ်မှု, ယင်းတို့၏ ဖြစ်ကြောင်း, ယင်းတို့၏ ချုပ်ရာ, ထိုချုပ်ရာသို့ ရောက်ရန် အကျင့် ဟူသော (အမှန် ၄-ချက်) သစ္စာ ၄-ပါးကို မသိသူသည် သမဏ, [[ဗြာဟ္မဏ]] မဟုတ်၊ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိသူသာ [[သမဏ]]မည်၏, ဗြာဟ္မဏမည်၏။ (သံ၊၁၊၂၅၅-၇။ နိဒါနသံယုတ်၊ ဒသဗလဝဂ်၊ [[ဘိက္ခုသုတ်]], [[သမဏဗြာဟ္မဏသုတ်]] <ref>(သံ၊၁၊၂၇၈-၈၀)</ref>တို့ကို လည်းကြည့်။ ပထဝီစသော ဓာတ်ကြီး ၄-ပါးကို အထက်ပါ နည်းအတိုင်း သစ္စာ ၄-ပါးဖြင့် မသိသူသည် သမဏမဟုတ်, [[ဗြာဟ္မဏ]]မဟုတ်၊ သိသူသာ [[သမဏ]] ဗြာဟ္မဏမည်၏ <ref>(သံ၊၁၊၃၈၅။)</ref> ==လက္ခဏာရေးသုံးပါး ရှုပုံ== [[သတိပဋ္ဌာန်သုတ်]]<ref>(ဒီ၊၂၊၂၃၁-၂၅၂၂)</ref>ကို ကြည့်ရှု ဆင်ခြင်သုံးသပ်က ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်ပေးသုတ်, ကမ္မဋ္ဌာန်းနည်းပြသုတ်, ကမ္မဋ္ဌာန်း အကျိုးပြသုတ် ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစွာ သိမြင်နိုင်၏။ [[ဝိပဿနာ]]ကမ္မဋ္ဌာန်း အရာ၌ အနိစ္စတလုံးကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိမြင်က ကိစ္စ ပြီး၏၊ အနိစ္စကို ပိုင်နိုင်က ဒုက္ခ, အနတ္တ လက္ခဏာတို့ကိုလည်း သိမြင်ပြီးဖြစ်တော့၏။ အနိစ္စအချက်, ဒုက္ခအချက်, အနတ္တအချက်တို့ကို သိမြင်နိုင်ရန် သုတ်ပေါင်းများစွာတို့ကို ဟောတော်မူခဲ့သည်၊ ရုပ်နာမ်တို့ကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ လက္ခဏာ ၃-ပါးသိမြင်ရန် ဟောတော်မူသောသုတ်အချို့ကို ပြဆိုပါဦးအံ့— သဠာယတနသံသုတ်၊ နန္ဒိက္ခယဝဂ်၊ [[အဇ္ဈတ္တနန္ဒိက္ခယသုတ်]]၌ ရဟန်းတို့, ရဟန်းသည် မမြဲ သော မျက်စိအကြည်ရုပ် (စက္ခုပသာဒ)ကို မမြဲဟု ရှု၏၊ ထိုသို့ ရှုခြင်းသည် အမှန်အတိုင်း မြင်ခြင်း(သမ္မာဒိဋ္ဌိ)ဖြစ်၏၊ မှန်ကန်စွာမြင်သူသည် ငြီးငွေ့၏၊ နှစ်သက်မှု ကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် စွဲမက်မှု ကုန်ခန်း၏၊ စွဲမက်မှုကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် နှစ်သက်မှု ကုန်ခန်း၏၊ နှစ်သက် စွဲမက်မှုတို့ ကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် (ထိုရဟန်း၏)စိတ်သည် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်ပြီဟု ဆိုအပ်ဆိုပိုင်၏၊ ကျန် နား, နှာ, လျှာ, ကိုယ်, စိတ်တို့၌လည်း နည်းတူမှတ်လေ။ <ref>(သံ၊၂၊၃၅၄။)</ref> (ပါဠိတော်၌ ကာယမပါ၊ သို့သော် တတိယ အဇ္ဈတ္တ အနိစ္စနန္ဒိက္ခယသုတ်၌ ပါဝင်သည်ကို ထောက်က ပါသင့်သည်ပင်။) ဒုတိယဖြစ်သော [[ဗာဟိရနန္ဒိက္ခယသုတ်]]၌ အဆင်း, အသံ, အနံ့, အရသာ, အတွေ့ သဘောတရားဟူသော အပြင်အာယတန ၆-ပါး၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ တတိယသုတ်၌ ရဟန်းတို့ မျက်စိအကြည်ရုပ်ကို အသင့်အားဖြင့် နှလုံးသွင်းကြကုန်၊ မျက်စိအကြည်ရုပ်၏ မမြဲခြင်းကိုလည်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အဖန်ဖန်ရှုကြကုန်၊ ထိုသို့ နှလုံးသွင်း ရှုဆင်ခြင်လတ်သော် မျက်စိအကြည် ရုပ်၌ ငြီးငွေ့၏၊ နှစ်သက်မှု ကုန်ခန်းသောကြောင့် စွဲမက်မှုကုန်ခန်း၏၊ စွဲမက်မှု ကုန်ခန်း ခြင်းကြောင့် နှစ်သက်မှု ကုန်ခန်း၏၊ နှစ်သက် စွဲမက်မှုတို့ ကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် (ရှုဆင်ခြင်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏) စိတ်သည် ကိလေသာမှ လွှတ်ပြီဟု ဆိုအပ်, ဆိုပိုင်၏။ ကျန် နား, နှာ စသည်တို့၌လည်း နည်းတူ။ [[ဗာဟိရအနိစ္စနန္ဒိက္ခယသုတ်|စတုတ္ထသုတ်]]၌ အဆင်း, အသံ စသော အပြင် အာယတန ၆-ပါးတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ <ref>(သံ၊၂၊၃၅၅။)</ref> [[ဇီဝကမ္ဗဝနသမာဓိသုတ်|ပဉ္စမသုတ်]], [[ဇီဝကမ္ဗဝနပဋိသလ္လာနသုတ်|ဆဋ္ဌသုတ်]], [[ကောဋ္ဌိကအနိစ္စသုတ်|သတ္တမသုတ်]]တို့၌လည်း အနိစ္စ လက္ခဏာ ၁-ပါးအားဖြင့်သာ မျက်စိအကြည်, ၎င်း၌ဖြစ်သော အသိစိတ် (စက္ခုဝိညာဏ်)၎င်း၌ဖြစ်သော တွေ့ထိမှု (စက္ခုသမ္ဖဿ တွေ့ထိမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ခံစားမှု (ဝေဒနာ) စသည်တို့ကို ဟောတော်မူ၏။ <ref>သံ၊၂၊၃၅၆-၇။</ref> မျက်စိအကြည်ရုပ် မမြဲသောအားဖြင့် (အနိစ္စလက္ခဏာ) သိမြင် သူအား မှားသောအယူ ကင်းပျောက်၏ စသည်ဖြင့် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပဟာန (အနိစ္စမြင်က မိစ္ဆာစင်)သုတ်ကိုဟောတော်မူ၏။ <ref>(သံ၊၂၊၃၅၈။)</ref> ထိုမျှမကသေး သဠာယတနသံယုတ် သဋ္ဌိပေယျာလဝဂ် <ref>(သံ၊၂၊၃၆၀-၆)</ref>၌ အတွင်း အပသန္တာန်, အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန် ကာလ ၃-ပါးတို့ဖြင့် ပွားများ ရောယှက်၍ အနိစ္စလက္ခဏာသက်သက်ကို ဖော်ပြသော သုတ်များစွာကို၎င်း, ဒုက္ခ အနတ္တတို့နှင့်တွဲဖက်၍သုတ်များစွာကို၎င်း ဟောတော်မူ၏။ ဒုက္ခ, အနတ္တတို့ကိုလည်း အနိစ္စနည်းတူ ဟောတော်မူရာသုတ်ပေါင်း ၆၀-ရှိ၍ သဋ္ဌိပေယျာလဝဂ် မည်၏။ ခန္ဓသံယုတ် အနိစ္စဝဂ်လာသုတ်တို့ကိုလည်း ရှု။ <ref>(သံ၊၂၊၁၈-၂၁)</ref> ==တေပရိဝဋ္ဋဓမ္မဒေသနာ== ၎င်းပြင် ရုပ်သည် မြဲသလော မမြဲသလော? မမြဲပါဘုရား။ မမြဲသောရုပ်သည် ဆင်းရဲလော ချမ်းသာ လော? ဆင်းရဲပါဘုရား။ မမြဲဆင်းရဲ၍ ဖောက်ပြန်သော သဘောရှိသောရုပ်ကို ဤရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာဖြစ်၏, ငါဖြစ်၏, ငါ၏အတ္တဖြစ်၏ဟု ရှူခြင်းငှါ သင့်ပါမည်လော? မသင့်ပါဘုရား စသည်ဖြင့် အမေးအဖြေ ပြုလုပ်ကာ ဟောကြားတော်မူသော [[အနတ္တလက္ခဏသုတ်]] <ref>(ဝိ၊၃၊၁၈-၂၀။ သံ၊၂၊၅၅-၆)</ref>ကဲ့သို့သုတ်တို့ကိုလည်း ပိဋက၌ မြောက်မြားစွာ တွေ့ရှိနိုင်၏၊ အမြွက်မျှ ဖော်ပြရလျှင် * [[အလဂဒ္ဒူပမသုတ်]] <ref>(မ၊၁၊၁၉၁-၂)</ref> * [[စူဠသစ္စကသုတ်]] <ref>(မ၊၁၊၂၉၅။)</ref> * [[သုသိမသုတ်]] <ref>(သံ၊၁၊၃၄၄-၅။)</ref> * [[သောဏသုတ်]] <ref>(သံ၊၂၊၄၀-၄၁။)</ref> * [[အာနန္ဒသုတ်]] <ref>(သံ၊၂၊၈၆။)</ref> * [[ခဇ္ဇနီယသုတ်]] <ref>(သံ၊၂၊၇၃။)</ref> * [[ဂိလာနသုတ်]] <ref>(သံ၊၂၊၂၇၃-၄။)</ref>စသည်တို့ဖြစ်၏။ * [[ရာဟုလောဝါဒသုတ်]] <ref>(သံ၊၂၊၃၂၄-၅။)</ref> * [[စူဠရာဟုလောဝါဒသုတ်]] <ref>(မ၊၃၊၃၂၅-၇။)</ref> * [[နန္ဒကောဝါဒသုတ်]] <ref>(မ၊၃၊၃၁၅-၂၄။)</ref>သုတ်ပေါင်း ၂၀-ပါဝင်သော ရာဟုလသံယုတ် <ref>(သံ၊၁၊၄၃၉-၄၅)</ref>တို့၌ကား စက္ခု သောတ စသည်, ဝေဒနာ တဏှာ စသည်ဖြင့် ရုပ် နာမ်တို့ကို အနုစိတ်၍ အမေးအဖြေ ပြုလုပ် အကျယ်တဝင့် ဟောကြားတော်မူ၏။ ==စုဏ္ဏိယအားဖြင့်ဟောသော သုတ္တန်များ== အမေးအဖြေမပါပဲ ရုပ်သည် မမြဲ၊ မမြဲသော ရုပ်သည် ဆင်းရဲ၏၊ ဆင်းရဲသော ရုပ်သည် အတ္တမဟုတ် အနတ္တသာ၊ အနတ္တ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထိုရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်, ငါမဟုတ်, ငါ၏အတ္တမဟုတ်ဟု ဟုတ်တိုင်း မှန်စွာ ဝိပဿနာပညာဖြင့် သိမှတ်အပ်၏၊ ထိုသို့ သိမြင်က တပ်ခြင်းကင်း၍ အာသဝ တရားကင်းစင်၏ စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူသော * [[အနိစ္စသုတ်]] <ref>(သံ၊၂၊၃၇။)</ref> * [[အရဟန္တသုတ်]] <ref>(သံ၊၂၊၆၈-၉။)</ref> * [[အဇ္ဈတ္တာတီတယဒနိစ္စသုတ်]] <ref>(သံ၊၂၊၃၆၃။)</ref> စသည်တို့ကိုလည်း ဟောကြားတော်မူ၏။ လွန်ပြီးသောရုပ် စသည်ကိုငဲ့ကွက် တ, သ မနေစေရန် လာလတ္တံ့ ရုပ်စသည်ကိုသာယာ နှစ်သက်စိတ်ကူးယဉ်မနေစေရန် ဖြစ်ဆဲရုပ် စသည်ကို ငြီးငွေ့စက်ဆုပ်စေရန် အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တသဘောတို့ကိုဖော်ပြ၍ “ရူပံ ဘိက္ခဝေ အနိစ္စံ အတီတာနာဂတံ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နဿ” စသည်ဖြင့် [[ကာလတ္တယအနိစ္စသုတ်]], [[ကာလတ္တယဒုက္ခသုတ်]], [[ကာလတ္တယအနတ္တသုတ်]]တို့ကိုလည်းဟောတော်မူ၏။ <ref>(သံ၊၂၊၁၇-၈။)</ref> အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ သိမြင်က အယူမှား (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) ကင်းစင်ကြောင်းကိုလည်း ဒိဋ္ဌိသံယုတ် <ref>(သံ၊၂၊၁၆၆-၁၈၅)</ref>လာသုတ်တို့၌ ဟောတော်မူ၏။ အထက်ပါသုတ်တို့ကဲ့သို့ စုဏ္ဏိယအားဖြင့်သာ ဟောတော်မူသည် မဟုတ်၊ ဂါထာဗန္ဓအားဖြင့်လည်းသုတ်များစွာတို့၌ ဟောတော်မူ၏။ ==ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ ပဓာနအလုပ်== ပြဆိုခဲ့သော စုဏ္ဏိယဒေသနာ ဂါထာဒေသနာသုတ်များစွာတို့ကို ထောက်ရှူက '''အနိစ္စလက္ခဏာစသည်ကို ဝိပဿနာပညာဖြင့် ထိုးထွင်းသိနိုင်ရန် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိုင်း ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ် အားထုတ်ရမည်'''ကို ထင်ရှားသိနိုင်၏။ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဌမ ပဏ္ဏာသက၊ ဥရုဝေလဝဂ်၊ [[အရိယဝံသသုတ်]] <ref>(အံ၊၁၊၃၃၆-၇)</ref> လာ [[အရိယာဝံသတရား|အရိယဝံသတရား]] ၄-ပါးတို့တွင် ဘာဝနာမှု (ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်)၌ မွေ့လျော်ရမည်ဟူသော စတုတ္ထအရိယဝံသ တရားကို သတိပြုရာ၏။ [[သင်္ကန်း]]၌ ရောင့်ရဲခြင်း, [[ဆွမ်း]]၌ ရောင့်ရဲခြင်း, (ဆွမ်းဆိုရာ၌ ဆေးပစ္စည်းလည်း အပါအဝင်ဖြစ်၏။) <ref>အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၄။</ref> [[ဘုန်းကြီးကျောင်း|ကျောင်း]]၌ ရောင့်ရဲခြင်းဟူသော အရိယဝံသတရား၃-ပါးတို့မှာ စတုတ္ထ[[အရိယာဝံသတရား|အရိယဝံသတရား]]၏ အကူအညီအကြောင်းအင်္ဂါများ ဖြစ်၍ ဘာဝနာ၌ မွေ့လျော်ခြင်း, ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်ခြင်းသည်သာ လိုရင်းပဓာနဖြစ်သည်။ (ဘာဝနာမှုကို ဖိဖိစီးစီးအားထုတ်နိုင်စေရန် ဆွမ်း, သင်္ကန်း, ကျောင်း, ဆေး ပစ္စည်း ၄-ပါး၌ ရောင့်ရဲခြင်းဟူသော အရိယဝံသတရား ၃-ပါးကို ဟောတော်မူသည်ဟု ဆိုလို၏။) ပစ္စည်း ၄-ပါး၌ရောင့်ရဲခြင်း အရိယဝံသတရား ၃-ပါးဖြင့် ဝိနည်းပိဋကကို ဟောအပ်၏၊ ဟောရာရောက်၏။ ဘာဝနာ၌ မွေ့လျော်ခြင်း ဟူသော အရိယဝံသတရားဖြင့် သုတ္တန် အဘိ ဓမ္မာ ပိဋက၂-ပါးကို ဟောအပ်၏၊ ဟောရာ ရောက်၏။ <ref>(အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၅။)</ref> အရိယနွယ်ဝင် ဖြစ်စေရန် အရိယဝံသတရားကို ကျင့်ကြံခြင်းနှင့် အထက်၌ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော တရားအားလျော်စွာ ကျင့်သော ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်စေရန် ခန္ဓာ၅-ပါး စသည်ကို ငြီးငွေ့ စက်ဆုပ်အောင် တပ်ခြင်းကင်းအောင် ကျင့် ကြံအားထုတ်ခြင်းသည် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ <ref>(သံ၊၂၊၃၃-၄။)</ref> ([[အနုဓမ္မသုတ်]] ၄-သုတ်လည်း ကြည့်။ ==ပေါဋ္ဌိလမထေရ်ဝတ္ထု== [[ဘာဝနာ]]၌ မွေ့လျော်ခြင်း၏ အကျယ်ကို <ref>ပဋိသံ၊၄၅၊ ၁၀၄။ ဒီ၊၃၊၂၂၇။ မ၊၁၊၇၀။ မဟာနိ၊၄၀။ စူဠနိ၊၁၀၃၊ ၁၂၃-၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၄-၇။တို့၌ကြည့်။)</ref> အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ လက္ခဏာ ၃-ပါးကို သုတ်များစွာတို့၌ အထပ်ထပ် အခါခါ ကြိမ်ဖန်များစွာ ဟောတော်မူခြင်းကို သတိမူရန် [[ဓမ္မပဒ]]-လာ [[ပေါဋ္ဌိလမထေရ်]]၏ ဝတ္ထု၊ အကျဉ်းချုပ်ကို ဖော်ပြလို၏။ ထိုမထေရ်သည် [[ဝိပဿီဘုရား]]လက်ထက်တော်မှစ၍ ကျွန်ုပ်တို့ ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်တိုင်အောင် ဘုရား ၇-ဆူတို့၏ သာသနာ၌ [[ရဟန်း]]ငါးရာတို့အား စာချနေသူဖြစ်၏ (ရှေးရှေး ဘဝကလည်း စာချဘူး၊ ယခုဘဝလည်း စာချသည်ကို ရည်ရွယ်ဆိုခြင်း ဖြစ်၏)။ အနိစ္စ, ဒုက္ခ မိုးမွှန်အောင် ကြားဘူး, ရွတ်ဘူး, ပို့ချဘူးမည်ကား မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲပေ။ “ဤရဟန်းသည် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်အောင် ပြုအံ့ ဟူသော စိတ်ထားမျှသော်လည်း မရှိ (ကျင့်ဆောင်မှုကား ပြောစရာမရှိတော့ပေ)။ ထိုရဟန်းကို ထိတ်လန့်စေအံ့”ဟူသော ရည်ရွယ် ချက်ဖြင့် ဘုရားရှင်က ထိုမထေရ်ကို အချည်းနှီးပေါဋ္ဌိလ (တုစ္ဆပေါဋ္ဌိလ) လာလော့, သွားလော့, ထိုင်လော့ စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူလေ့ ရှိ၏။ ထိုအခါ ပေါဋ္ဌိလ မထေရ်က “ငါသည် [[အဋ္ဌကထာ]]နှင့်တကွ [[ပိဋကတ် သုံးပုံ|ပိဋကသုံးပုံ]]ဆောင်ဖြစ်၏၊ ဂိုဏ်းကြီး ၁၈-ရပ်၌ရဟန်းငါးရာတို့အား တရား စာပေပို့ချသူဖြစ်၏၊ သို့ပါလျက် ဘုရားရှင်က အချည်းနှီး ပေါဋ္ဌိလဟု မပြတ်မိန့်တော်မူ၏၊ ဧကန္တ ငါ့မှာ ဈာန်မဂ်ဖိုလ်မရရှိ၍ ဤသို့ ခေါ်ဝေါ် မိန့်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ တွေးမိသည့်အလျောက် ခီဏာသဝ ရဟန်းတော်များထံ ကမ္မဋ္ဌာန်း တောင်းပန်ရာ (မာန်စွယ်ကျိုးစေလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်) မည်သည့် ရဟန်းကမျှ လက်မခံပဲ မည်သူထံသွားပါ မည်ဝါထံသွားပါစသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ညွှန်ကြားလိုက်ရာ နောက်ဆုံး ခုနှစ်နှစ်အရွယ် သာမဏေငယ်အထံရောက်မှ ကမ္မဋ္ဌာန်းနည်းရ၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်နေစဉ် ဘုရားရှင်က (၁၂၀-[[ယူဇနာ]]အဝေးမှ အရောင်တော်ပြန့်စေ၍) ယောဂါ ဝေ ဇာယတီ ဘူရိ-စသော ဂါထာကို ဟောတော်မူရာ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်လေ၏။ <ref>(ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၂-၄။)</ref> ==ဝိပဿနာရှုရန် တိုက်တွန်းသည့်များ== နာမ် ရုပ်တရားတို့ကို ဝိပဿနာပညာဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ရန် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်ချက်ဖြစ်သောသုတ်အများကိုလည်း ဥပမာန ဥပမေယျတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်၍၎င်း, ဥပမာန မပါမူ၍၎င်း ဟောတော်မူခဲ့ရာ အချို့ကိုဖော်ပြပါအံ့’— “ရဟန်းတို့ ဇရာမရဏကို ဇရာမရဏ၏ ဖြစ်ကြောင်းကို ဇရာမရဏ၏ ချုပ်ရာကို ဇရာမရဏချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ဝိပဿနာပညာဖြင့် မသိ မမြင်သေးသော သူသည် သိမြင်နိုင်ရန် ဆရာရှာရမည်၊ ကျင့်ကြံ ပြုလုပ်ရမည်၊ အားထုတ်ရမည်၊ အလို ဆန္ဒပြုရမည်၊ လွန်လွန်ကဲကဲ အားထုတ်ရမည်၊ မမေ့မလျော့ မပေါ့မဆ သတိသမ္ပဇဉ် ရှိရမည်” စသည်ဖြင့် ဇရာမရဏဇာတိ, ဘဝ စသော သိအောင်ပြုရမည့် တရား ၁၁-ပါးတို့ကို တိုက်တွန်းချက် ၁၂-ပါးဖြင့် မြှောက် ပွား၍ သုတ်ပေါင်း ၁၃၂-သုတ်ဖြင့် နိဒါနသံယုတ် အဆုံးဖြစ်သော အန္တရပေယျာလ-ဝဂ်၌ တိုက်တွန်း နှိုးဆော်တော်မူ၏။ <ref>(သံ၊၁၊၃၄၉-၅၁။)</ref> ==ကမ္မဋ္ဌာန်း== '''ကမ္မဋ္ဌာန်း'''သည် — [[သမထ|သမထကမ္မဋ္ဌာန်း]] [[ဝိပဿနာ]]ကမ္မဋ္ဌာန်းအားဖြင့် ၂-ပါး။ <ref>(မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၅၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၃၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၂၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၉၇။)</ref> သမထကမ္မဋ္ဌာန်းသည် သဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာန်း, ပါရိဟာရိယကမ္မဋ္ဌာန်းအားဖြင့် ၂-ပါး။ မေတ္တာ, [[မရဏာနုဿတိ|မရဏဿတိကမ္မဋ္ဌာန်း]]ကို (အချို့ဆရာတို့အလို) [[အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း]]ကို '''သဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာန်း''' ဆိုသည်။ စရိုက်အားလျော်စွာ အမြဲဆောင်အပ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို '''ပါရိဟာရိယကမ္မဋ္ဌာန်း''' ဆိုသည်။ <ref>(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၉၄၊ ၉၅။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၀-၄၉။)</ref> ==အာရုံကမ္မဋ္ဌာန်း ဈာန်ကမ္မဋ္ဌာန်းအားဖြင့် ၂-ပါး== [[အာကာသာနဉ္စာ ယတန|အာကာသာနဉ္စာယတန]], [[အာကိဉ္စ ညာယတန|အာကိဉ္စညာယတန]]တို့သည် '''အာရုံကမ္မဋ္ဌာန်း ဈာန်ကမ္မဋ္ဌာန်း''' ၂-မျိုးစုံမည်၏။ [[ဝိညာဏဉ္စာယတန|ဝိညာနဉ္စာယတန]], [[နေဝသည နာသညာယတန|နေဝသညာနာသညာယတန]]တို့သည် '''ဈာန်ကမ္မဋ္ဌာန်း'''သာ မည်၏။ အာကာသ, နတ္ထိဘောပညတ်တို့သည် '''အာရုံကမ္မဋ္ဌာန်း'''သာ မည်၏။ <ref>(မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၄၈၆။)</ref> ==ကမ္မဋ္ဌာန်း၄၀== ပါဠိတော်၌ လာသော [[ကသိုဏ်း]] ၈-ပါး၊ [[အသုဘဆယ်ပါး|အသုဘ ၁၀-ပါး]]၊ [[အနုဿတိဆယ်ပါး|အနုဿတိ ၁၀-ပါး]]၊ [[ဗြဟ္မဝိဟာရ ၄ပါး|ဗြဟ္မဝိဟာရ ၄-ပါး]]၊ [[အရူပဈာန်|အရူပ ၄-ပါး]]၊ ဧကာသညာ၊ ဧကာဝဝတ္ထာန ဤ ၃၈-ပါးတို့၌ [[အဋ္ဌကထာ]]၌လာသော အာလောကနှင့်အာကာသကိုသွင်း၍ ၄၀-ဖြစ်သည်။ <ref>(ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၇။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၈။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၁။)</ref> (ကသိုဏ်း၁၀-ပါး ရှိရာ [[အာလောကကသိုဏ်း]]ကို ဩဒါတ၌ [[အာကာသကသိုဏ်း]]ကို အနန္တာကာသကသိုဏ်း၌ သွင်း၍<ref>(အဘိ၊ဓ၊၅၅။)</ref> ပါဠိတော်၌ ကသိုဏ်း ၈-ပါး ဟောတော်မူသည်။ မ၊၂၊၂၀၇-၌ ကသိုဏ်း ၁၀-ပါး၊ တနည်း ဟောတော်မူသည်။) ==ကမ္မဋ္ဌာန်းအမျိုးမျိုး== ပုဂ္ဂိုလ်စရိုတ်အား လျော်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းရှစ်သောင်းလေးထောင် ဖြစ်သည်။ <ref>(သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၅။ ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၁၉၈-၉။)</ref>ပင်ကိုသဘောအားဖြင့် ကိုယ်တိုင် အခါခပ်သိမ်း ဆောင်ယူအပ်သော [[ဗုဒ္ဓါနုဿတိ]]စသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို '''မူလကမ္မဋ္ဌာန်း'''ဟု ဆို၏။ <ref>(ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၀၃။)</ref> '''ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်း'''သည် [[ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်း]] [[နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်း]]အားဖြင့်၂-ပါး <ref>(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၄။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၂။)</ref> [[ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း|ဓာတုကမ္မဋ္ဌာန်း]]သည် ပ-အာ-ဝါ-တေ ဟူသော '''စတုဓာတုကမ္မဋ္ဌာန်း'''။ <ref>(ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၄၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၄၂၆။)</ref> ပ-အာ ဝါ-တေ အာကာသ, ဝိညာဏ ဟူသော '''ဆဓာတုကမ္မဋ္ဌာန်း'''။ <ref>(အံ၊၁၊၁၇၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၉။)</ref> ==အခြား ကမ္မဋ္ဌာန်းများ== ဃရာဝါသကမ္မဋ္ဌာန်း ပဗ္ဗဇ္ဇာကမ္မဋ္ဌာန်း ဟူ၍လည်း ရှိသေး၏။ အိမ်ထောင်ပြုလုပ်မှုသည် '''ဃရာဝါသကမ္မဋ္ဌာန်း''' မည်၏၊ ရဟန်း ပြုလုပ်မှုသည် '''ပဗ္ဗဇ္ဇာကမ္မဋ္ဌာန်း''' မည်၏။ ကသိကမ္မဋ္ဌာန်း, ဝဏိဇ္ဇာကမ္မဋ္ဌာန်း ဟူ၍လည်း ရှိသေး၏။ လယ်ထွန်မှုသည် '''ကသိကမ္မဋ္ဌာန်း''' မည်၏။ ကုန်သွယ်မှုသည် '''ဝဏိဇ္ဇာကမ္မဋ္ဌာန်း''' မည်၏။ <ref>(မ၊၂၊၄၁၄-၅။)</ref> == ဘာဝနာနှစ်မျိုး == ဘာဝနာဟူသော ပုဒ်သည် မြန်မာလို ''တိုးပွားစေခြင်း''ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ၏။ ဘာဝနာအလုပ်သည် စိတ်နှင့် ဆိုင်သဖြင့် မိမိစိတ်ဓာတ်၏ ဖြူစင်မှု တိုးပွားလာအောင် အားထုတ်ရသော အလုပ်မျိုးဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုဘာဝနာသည် သမထဘာဝနာ၊ ဝိပဿနာဘာဝနာဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိ၏။ ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် သမထ ဘာဝနာ၏ အာရုံဖြစ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းသည် [[ကသိုဏ်း]]ဆယ်ပါး၊ အသုဘဆယ်ပါး၊ အနုဿတိဆယ်ပါး၊ အပ္ပပညာလေးပါး၊ အာဟာရေပဋိကုလသညာတစ်ပါး၊ စတုဓာတုဝဝတ္ထာန်တစ်ပါး၊ [[အာရုပ္ပလေးပါး]]အားဖြင့် လေးဆယ်ရှိ၏။ ဤလေးဆယ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့တွင် တစ်ပါးပါးကို အာရုံပြု၍ ရှေးဦးစွာ ပွားများမှုကို ပရိကမ္မဘာဝနာဟု ခေါ်၏။ အထက်အထက် ဘာဝနာကို ပြုပြင်၍ ပေးတတ်သော အစစွာ သော ဘာဝနာဟု ဆိုလိုသည်။ ဤလေးဆယ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်း တို့တွင် ဗုဒ္ဓါနုဿတိစသော အနုဿတိရှစ်ပါး၊ အာဟာရေ ပဋိကုလသညာ တစ်ပါး၊ စတုဓာတုဝဝတ္ထာန်တစ်ပါးဟူသော ဤဆယ်ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့ကို ပွားများရာ၌ ဥပစာရ ဘာဝနာ တိုင်အောင်သာ ရောက်နိုင်၏။ အပ္ပနာဘာဝနာသို့ မရောက်နိုင်။ အပ္ပနာဘာဝနာဆိုသည်မှာ ဆိုင်ရာကမ္မဋ္ဌာန်း အာရုံ၌ စွဲမြဲစွာ သက်ဝင်တည်နေသော ဈာန်မဂ်ဖိုလ်တရား များကို ခေါ်သည်။ အိမ်အနီးအပါးကို အိမ်ဥပစာ ခေါ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ အပ္ပနာဘာဝနာဖြစ်သော ဈာန်မဂ်ဖိုလ်တရား၏ အနီးအပါးဖြစ်သော ဘာဝနာအစဉ်ကို ဥပစာရဘာဝနာဟု ခေါ်သည်။ ဤဥပစာရဘာဝနာသည် ဈာန်မဂ်ဖိုလ်ရအောင် အားထုတ် သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့အား စိတ်တည်ကြည်ခြင်း ဥပစာရသမာဓိမျှ အကျိုးရှိ၏။ ကြွင်းသော သုံးဆယ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌ကား ပရိကမ္မဘာဝနာ၊ ဥပစာရဘာဝနာ၊ အပ္ပနာဘာဝနာဟု ဆိုအပ်သော ဘာဝနာသုံးပါးစလုံး ရအပ်သောကြောင့် စိတ်တည်ကြည်ခြင်း သမာဓိမျှသာမဟုတ်၊ ဆိုင်ရာ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ၌ သက်ဝင်တည်နေသော ဈာန်တရားကိုလည်း ရနိုင်၏။ ဈာန်ဟူသည် အာရုံခြောက်ပါး၌ လွင့်ပါးချောက်ချား၍ နေသောစိတ်ကို တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌ စွဲမြဲစွာ သက်ဝင် စေ၍ စူးစူးစိုက်စိုက် တည်တည်တံ့တံ့ ရှုခြင်းသဘောရှိသော ဝိတက်ဝိစာရ ပီတိသုခ [[ဧကဂ္ဂတာ]] ဟူသော တရားငါးပါးတို့၏ အပေါင်းကို ဆိုသည်။ == ဈာန်အင်္ဂါငါးပါး == ဝိတက်စသော တရားတစ်ခုတစ်ခုစီကိုကား ဈာန်ဟုမဆိုရ။ ဈာန်၏ အစိတ်အစိတ်ဖြစ်၍ ဈာန်နင်-ဝါ-ဈာန် အင်္ဂါဟူ၍သာ ဆိုရသည်။ ထိုဈာန်အင်္ဂါငါးပါးတို့တွင်- # ဝိတက်သည် အတူဖြစ်ဘက် နာမ်တရားတို့ကို အာရုံသို့ ပို့ဆောင်တတ်သော သဘောရှိ၏။ # ဝိစာရသည် အာရုံ၌ စိတ်ကို ဖွဲ့ချည်တတ်သော သဘောရှိ၏။ # ပီတိသည် အာရုံ၌ စိတ်ကို နှစ်ခြိုက်စေတတ်သော သဘောရှိ၏။ # သုခသည် အာရုံ၌ စိတ်ကို ချမ်းမြေ့စေတတ်သော သဘော ရှိ၏။ # ဧကဂ္ဂတာသည် အာရုံ၌ စိတ်ကို ခိုင်ခံ့စွာ တည်ငြိမ် စေတတ်သော သဘောရှိ၏။ ဤသို့လျှင် ဤငါးပါးသောတရားတို့ကို ဘာဝနာအာရုံ၌ စိတ်ကို နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အမြစ်စိုက်၍ နေအောင် ဆောင်ရွက် စီမံကြသော တရားစုဖြစ်၍ ဈာန်ဟု ခေါ်ရသည်။ ဤ၌ဈာန သဒ္ဒါသည် တစ်ခုခုသော အာရုံ၌ မတုန်မလှုပ် မငဲ့မတိမ်း စိမ်းစိမ်းရှုခြင်းအနက်ကို ဟော၏။ တစ်နည်း၊ စိတ်ကို ဆာပူပင်ပန်းညစ်နွမ်း နောက်ကျူ စေတတ်သော [[နီဝရဏ]]တရားတို့ကို အမြစ်မပါဘဲ လောင်မြှိုက်ကင်းရှင်းစေတတ်သော သဘောကို ဈာန်ဟု ဆိုသည်။ ဤ၌နီဝရဏတရားတို့ဟူသည် ဈာန်၏ အထူး ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ကာမစ္ဆာန္ဒ၊ ဗျာပါဒ၊ ထိနမိဒ္ဓ၊ ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ၊ ဝိစိကိစ္ဆာဟူသော ဤငါးပါးကို ဆိုသည်။ ထိုငါးပါးတို့တွင်- ကာမစ္ဆာန္ဒ ဟူသည် အဆင်း အသံ အနံ့အရသာ အတွေ့ ဟူသော ကာမဂုဏ်အာရုံတို့၌ စွဲစွဲလမ်းလမ်း တပ်စွန်းပြင်းစွာ သာယာလိုချင်ခြင်း သဘောတည်း။ ဗျာပါဒဟူသည် သူတပါးကို ပျက်ပြားစေအောင် ကြံဆောင်ငြူစူသော အမျက်ဒေါသ သဘောတည်း။ ထိနမိဒ္ဓ ဟူသည် ကိုယ်စိတ်၏ လေးလံ ထိုင်းမှိုင်းခြင်း၊ တွန့်တို ပျင်းရိခြင်းသဘောတည်း။ ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စဟူသည် စိတ်၏မငြိမ်ခြင်း၊ ပြုမိလေခြင်း၊ မပြုမိလေခြင်းဟု စိတ်ပူခြင်းသဘောတည်း။ ဝိစိကိစ္ဆာဟူသည် သို့လောသို့လော တွေးတောရမ်းဆ သဘာဝကို မဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်း သဘောတည်း။ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော ဈာနင်ငါးပါးတို့တွင် ဝိတက်သည် ထိနမိဒ္ဓ ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၏။ စိတ်ကို ဘာဝနာ၏ အာရုံသို့ ပို့ဆောင်တတ်သော ဝိတက်သည် ပျင်းရိထိုင်းမှိုင်းစေ တတ်သော ထိနမိဒ္ဓကို လောင်မြှိုက်တတ်၏။ ဝိစာရသည် ဝိစိကိစ္ဆာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၏။ အာရုံ၌ စိတ်ကို ဖွဲ့ချည်တတ်သော ဝိစာရသည် စိတ်ကို နှစ်ခွပြု၍ နောက်ကျူမှိန်မှေးစေတတ်သော ဝိစိကိစ္ဆာကို လောင်မြှိုက် တတ်၏။ ပီတိသည် ဗျာပါဒ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်၏။ အာရုံ၌ စိတ်ကို နှစ်သက်စေတတ်သော ပီတိသည် စိတ်ကို ငြီးငွေ့ ခြောက်သွေ့အောင် ပြုတတ်သော ဗျာပါဒကို လောင်မြှိုက် တတ်၏။ သုခသည် ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်၏။ အာရုံ၌ စိတ်ကို ချမ်းမြေ့စေတတ်သော သုခသည် မငြိမ်မသက် မအေး မချမ်းခြင်းကို ပြုတတ်သောဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စကို လောင်မြှိုက် တတ်၏။ ဧကဂ္ဂတာသည် ကာမစ္ဆန္ဒ ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၏။ အာရုံ၌ စိတ်ကို ခိုင်မြဲစွာ တည်ငြိမ်စေတတ်သော ဧကဂ္ဂတာသည် ထကြွလှုပ်ရှားတတ်သော ကာမစ္ဆာန္ဒ ကို လောင်မြှိုက်တတ်၏။ ယင်းသို့ ဈာန်အင်္ဂါငါးပါးတို့ ညီညွတ်ကြသဖြင့် စိတ်ကို ပိတ်ပင်ထားတတ်သော နီဝရဏတရားတို့ ကင်းစင်၍ စိတ်၏ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ၌ တည်နေခြင်းသည် သမာဓိစခန်းသို့ ဆိုက်ရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသမာဓိကိုပင် နီဝရဏ တရားတို့ကို ချုပ်ငြိမ်းစေတတ်သောကြောင့် တစ်ကြောင်းကျန် သမာဓိနှင့် ငြိမ်းချမ်းခြင်း သမထ ဟူသော စကားသည် ဝေါဟာရမျှသာ ခြားနား၏။ တရားကိုယ်အားဖြင့်ကား ဧကဂ္ဂတာ စေတသိက်ပင် ဖြစ်၏။ တည်ကြည်ခြင်း သမာဓိ ဖြစ်မှသာ ငြိမ်းချမ်းခြင်း သမထဖြစ်နိုင်၏။ ထိုကြောင့် ဤသမထဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းနည်း၌ သမာဓိ ဖြစ်လျှင် လုပ်ငန်းကိစ္စပြီးဆုံးလေတော့သတည်း။ ဝိပဿနာဘာဝနာ၌ ဝိပဿနာဟူသည် အထူးမြင်တတ် သော ဉာဏ်ပညာတည်း။ ထိုဉာဏ်ပညာဖြင့် ပညတ်အမြှေးကို ခွာလှန်၍ ရုပ်နာမ်ကိုမြင်၊ ရုပ်နာမ်တို့၏ အနိစ္စလက္ခဏာ၊ ဒုက္ခလက္ခဏာ၊ အနတ္တလက္ခဏာ မြင်သည်ကို အထူး မြင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းဝိပဿနာကို အဖန်ဖန် ဖြစ်ပွားစေသည်ကို ဝိပဿနာဘာဝနာ ပွားများသည်ဟု ဆိုသည်။ ဝိပဿနာဘာဝနာ၏ အာရုံကမ္မဋ္ဌာန်းကား နာမ်ရုပ်တည်း။ ထို့ကြောင့် ဝိပဿနာဘာဝနာပွားများလိုသော သူသည် ရှေးဦးစွာ နာမ်ရုပ်နှစ်ပါးကို ပိုင်းခြား၍ သိသော နာမရူပ ပရိစ္ဆောဒ ဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံအောင် လုပ်ရမည်။ နာမရူပပရိစ္ဆောဒ ဉာဏ်ဟူသည် နာမ်တွေ ရုပ်တွေ အသွယ်အသွယ် အမျှင်အမျှင် အသီးအသီး တခြားစီနေအောင် ထင်နိုင်မြင်နိုင် ပိုင်းခြား နိုင်သောဉာဏ်ကို ဆိုသည်။ == ဝိပဿနာဉာဏ် အကျယ် ဆယ်ပါး == ထို့နောက် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ဖြင့် နာမ်ရုပ်၏ အကြောင်း ကို သိမ်းဆည်းရမည်။ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဟူသည် ဘယ်ဟာ ကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်သည်ဟု နာမ်ရုပ်၏ အကြောင်းကို မှန်မှန် ကျကျသိနိုင်မြင်နိုင် သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဉာဏ်ကို ဆိုသည်။ ဤသို့ အကြောင်းနှင့်တကွ နာမ်ရုပ်ကို ပိုင်းဖြတ် ဆင်ခြင်ပြီးနောက် နာမ်ရုပ်တို့၏ သဘောသက်သက် အပျက် အပျောက် ဘေးရောက်မခိုင် အလိုအတိုင်း မပြုနိုင်သော အနိစ္စ လက္ခဏာ၊ ဒုက္ခလက္ခဏာ၊ အနတ္တ လက္ခဏာတို့ကို ကောင်းစွာ မှတ်သား၍ ပိုင်းခြားရှုမြင် ဆင်ခြင်ရမည်။ တစ်နည်းလည်း ဝိပဿနာဉာဏ် အကျယ် ဆယ်ပါးလာ၏။ ဆယ်ပါးကား- # <b>သမ္မသနဉာဏ်</b> = လက္ခဏာရေးသုံးပါး မထင်ထင်အောင် သုံးသပ်ဆင်ခြင်သော ဉာဏ်၊ # <b>ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်</b> = လက္ခဏာရေး ထင်၍ အဖြစ်အပျက်တွေကို မြင်သော ဉာဏ်၊ # <b>ဘင်္ဂဉာဏ်</b> = လက္ခဏာရေး အလွန်ထင်မြင်၍ အပျက်ကိုသာ မြင်သော ဉာဏ်၊ # <b>ဘယဉာဏ်</b> = အပျက်တွေကိုသာ မြင်သောကြောင့် သင်္ခါရတရားတို့၌ ကြောက်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သော ဉာဏ်၊ # <b>အာဒီနဝဉာဏ်</b> = အကောင်းကိုမမြင် ဘေးတွေရန်တွေဟု အပြစ်ကိုသာ မြင်သောဉာဏ်၊ # <b>နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်</b> = ငြီးငွေ့သော အခြင်းအရာဖြင့် ထင်သော ဉာဏ်၊ # <b>မုဉ္စိတုကမျတာဉာဏ်</b> = အလုံးစုံသော ဘဝ စသည်တို့မှ လွတ်ကင်းထွက်မြောက်လိုသော ဉာဏ်၊ # <b>ပဋိသင်္ခါဉာဏ်</b> = ထွက်မြောက်ရန် လက္ခဏာရေး သုံးတန်ကို တစ်ဖန် ထပ်မံ၍ ဆင်ခြင်ပြန်သော ဉာဏ်၊ # <b>သင်္ခါရုပက္ခာဉာဏ်</b> = သင်္ခါရတရားတို့ကို လျစ်လျူရှု၍သာ ဖြစ်သော ဉာဏ်၊ # <b>အနုလောမဉာဏ်</b> = ရှေ့ဝိပဿနာဉာဏ်တို့နှင့် အနောက်မဂ်ဉာဏ်တို့အား လျော်သောဉာဏ်၊ ဤဝိပဿနာဉာဏ်ဆယ်ပါး ဖြစ်ပြီးနောက် နိဗ္ဗာန်ကို ရှေးဦးစွာ အာရုံပြု၍ ပုထုဇ္ဇန်အနွယ်ကို ဖျက်လျက် အရိယာ အနွယ်ကို ဖြစ်စေလျက် ဂေါတြဘူဉာဏ်ဖြစ်၏။ ထို့နောက် လောကီကိုထွင်းဖောက်လျက် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏ်တို့ဖြင့် လောကတ္တရာဘက်သို့ ရောက် လေတော့သတည်း။ ဤဝိပဿနာဉာဏ် ဆယ်ပါးလာသောနည်းကာ ဉာဏ် အမြင် မထက်သန်သောကြောင့် နှစ်ရှည်လများ အားထုတ်နိုင်မှ မဂ်ဖိုလ်ရလတ္တံ့ ပုဂ္ဂိုလ်တို့အတွက် ဖြစ်လေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)</ref> == ကိုးကား == <references/> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.aboutbuddhism.org ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023052934/http://www.aboutbuddhism.org/ |date=23 October 2020 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=tPTEspu4pkQ ကမ္မဋ္ဌာန်းBuddhist Meditation 1] * [http://www.youtube.com/watch?v=wCzIv5i4BhY ကမ္မဋ္ဌာန်းBuddhist Meditation 2] * [http://www.youtube.com/watch?v=_-KvqX65p6I ဗုဒ္ဓဘာသာ ကမ္မဋ္ဌာန်း Introudction to Buddhist Meditation 1 of 3 ] * [http://www.youtube.com/watch?v=GKTCzXiNMTQ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကမ္မဋ္ဌာန်း Introudction to Buddhist Meditation 2 of 3 ] * [http://www.youtube.com/watch?v=1IrD5Zjlh4A ဗုဒ္ဓဘာသာ ကမ္မဋ္ဌာန်း Introudction to Buddhist Meditation 3of 3 ] * [http://wisdomquarterly.blogspot.com/2008/07/buddhist-whos-who-vipassana-foundation.html ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာလူဦးရေ အများဆုံး တရုတ်ပြည်] * [http://www.accesstoinsight.org Access to Insight] * [http://www.crystalinks.com/buddha.html Buddha] * [http://www.youtube.com/watch?v=TWttCv0p6WQ တရားရှုမှတ်ခြင်း] * [http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=40228&penname=DOCTRINE+OF+SUPREME+BUDDHA အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130807103135/http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=40228&penname=DOCTRINE+OF+SUPREME+BUDDHA |date=7 August 2013 }} * [http://www.dhammaweb.net/notes/view.php?id=200 ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602025525/http://www.dhammaweb.net/notes/view.php?id=200 |date=2 June 2013 }} * [http://pariyatti-sasana-sevaka-sangha.webs.com/populationofbuddhists.htm Buddhist Arround the World!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506225551/https://pariyatti-sasana-sevaka-sangha.webs.com/populationofbuddhists.htm |date=6 May 2021 }} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ou4135l257nmuk1xcmfi0rex5yi0h4v 0 19745 1051892 689774 2026-09-08T14:11:16Z Mkant00 135890 Removed category. Subject is indian philosophy, not mathematical science. 1051892 wikitext text/x-wiki ကပိလရသေ့စီရင်အပ်သော ''သံချာသူတြ''ခေါ် ဒဿနိကဗေဒကျမ်းအရ သတ္တဝါသည်နိစ္စဖြစ်သော ''ပြဓါန''(ပါဠိပါန၊အကြီးဖြစ်သော) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ''ပြကတေ့သဘော''ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်သော ''တတ္ထ'' သဘောတရားသည် ''ပုရိသ'' ဟုခေါ်သောအတ္တနှင့်ပေါင်းဆုံမိခြင်းကြောင့် ဖြစ်လှာကြောင်း စသည်တို့ကိုဖော်ပြသော''သင်္ချာအတတ်''။ ယင်းအတတ်ကို သင်္ချာခေါ်သည်ကား၊ ပကတိ အစရှိကုန်သော နှစ်ဆဲ့ငါးပါး ကုန်သောတတ္ထ(ပါဠိ·တတ္ထမှန်ကန်ခြင်း) သဘောတရားတို့ကို ရေတွက်အပ်သောကြောင့် ''သင်္ချာ''အတတ်ခေါ်လေသည်။ ယင်းအတတ်ကို သင်္ချာသူတြ(သက္ကတ·သူတြ၊ ပါဠိ·သုတ္တ၊ အနက်ကိုအကျဉ်းအားဖြင့်ပြသောစကား၊သုတ်။)၊ သင်္ချာကာရိကာ စသောကျမ်းတို့၌ ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ ယင်းသင်္ချာသည်သာလျှင် [[အဋ္ဌာရသ ၁၈ ရပ်]]တွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်ဟု သက္ကတကျမ်းဂန် အတတ်ပညာရှင်များ ယူဆကြသည်။ ဂဏိတာအတတ်ကိုမူ ဂဏန်းသင်္ချာ၊ သို့မဟုတ် အက္ခရာသင်္ချာအတတ်ဟု ဆိုလိုသည်ကိုခွဲခြား၍ သိရာ၏။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> 3172sxst7b4xq3d9or4x3ybrtwv05sw 0 23459 1052025 1051663 2026-09-09T07:32:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1052025 wikitext text/x-wiki '''နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းဥပဒေ''' တို့သည် ဥပဒေ သဘောသက်ရောက်သော ဥပဒေများဖြစ်သည်။ ဥပဒေတစ်ရပ်အား အကောင်အထည်ဖော် ရန်အတွက်ဖြစ်စေ၊ လိုအပ်ချက်အရဖြစ်စေ နည်းဥပဒေ၊ စည်းကမ်းဥပဒေများ ထပ်ဆင့်ထုတ်ပြန်ရသည်၊ အချို့ သောဥပဒေများတွင် တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခြုံငုံပြီး မပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည့် အခါတွင်သော်လည်းကောင်း၊ အသေးစိတ်ကျသည့် လုပ်ငန်းများအတွက်လည်းကောင်း ပင်မဥပဒေအား အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် အလို့ ငှာ လိုအပ်သည့်နည်းဥပဒေများကို ထပ်ဆင့်၍ ထုတ်ရမည်ဖြစ်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေဟုဆိုရာတွင် နည်းဥပဒေများသည် ဥပဒေများကို ပိုမိုအသေးစိတ် တိကျစွာရုပ်လုံးဖော်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ နည်းဥပဒေများသည် ဥပဒေများကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော် ရာ၌ များစွာအရေးပါသည်။ နည်းဥပဒေများတွင် ဥပဒေများ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကိုပေါ်လွင်စေရန် အသေးစိတ် ရေး ဆွဲရသည်။ ဥပမာအားဖြင့်- နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်း နည်းဥပဒေများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ယင်းနည်းဥပဒေများတွင် နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုအနေဖြင့် မှတ်ပုံတင်ရန်နည်းလမ်းများကိုပြဋ္ဌာန်း၍ ကော်မရှင်ရုံးက လိုက်နာဆောင်ရွက် ရမည့်နည်းလမ်းများကိုလည်း ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ၎င်းပြင် ရွေးကောက်ပွဲဝင်မည့် မှတ်ပုံတင်ထား သော နိုင်ငံရေးပါတီများအား ရွေးကောက်ပွဲနှင့်စပ်လျဉ်းသော အခွင့်အရေးများဖြစ်သော ကော်မရှင်မှ စာအုပ် စာတမ်းများ အခမဲ့ဖြန့်ဝေခြင်း၊ မိမိတို့ပါတီ၏ဝါဒသဘောထား၊ လုပ်ငန်းစဉ်များကို နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့နှင့်ညှိနှိုင်း၍ သတင်းစာ၊ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားတို့မှလွှင့်ထုတ်ပေးခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲ နီးလာသောအခါ၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့်နိုင်ငံရေးပါတီများသည် အခြားပါတီ၊ အဖွဲ့အစည်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်စသည်တို့အားထိပါးကာ မမှန်မကန်ပြောဆိုခြင်းမျိုး၊ ဆူပူအောင်လှုံ့ဆော်ခြင်းမျိုးမရှိသော ဝါဒသဘော ထား ကြေညာချက်များကို ရုပ်မြင်သံကြားမှ၊အသံလွှင့်ရုံမှ ပြောဆိုတင်ပြခွင့်များကို ကော်မရှင်က နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့နှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်များပါ ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အဆိုပါ နည်းဥပဒေများကို ၁၉၈၈ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကော်မရှင်က ပြဋ္ဌာန်းကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar Law Information System |url=https://www.mlis.gov.mm/ |url-status=dead |website=Myanmar Law Information System |access-date=7 September 2026 |archive-date=10 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710205217/https://www.mlis.gov.mm/ }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၉၇၃ ခုနှစ် စကားရပ်များ အနက်အဓိပါယ်ဖွင့်ဆိုရေး ဥပဒေပုဒ်မ ၅(က) (၆) တွင် '''နည်းဥပဒေ''' ဆိုသောစကားရပ်တွင် ဥပဒေတရပ်ရပ်ဖြင့်အပ်နှင်းသည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်ကိုသုံးစွဲ၍ ပြုလုပ်သောနည်းဥပဒေ (rule) နှင့်၊ ဥပဒေတရပ်ရပ်အရ နည်းဥပဒေအဖြစ်ဖြင့်ပြုသော စည်းမျဉ်းဥပဒေ (regulation) ပါဝင်သည်ဟု ဖွင့်ဆို ထားသည်။ အချုပ်အခြာအာဏါပိုင်နိုင်ငံများ၏ လက်တွေ့ကျင့်သုံးလျက် ရှိသော ဥပဒေပြုခြင်းတွင် ဥပဒေပြုပိုင်ခွင့်အာဏာ (law-making power) နှင့် နည်းဥပဒေပြုပိုင်ခွင့်အာဏာ (rule-making Power) များပါဝင်သည်ကို တွေ့ရှိရ မည်ဖြစ်ပေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၀(၁) တွင် “ဤအခြေခံဥပဒေရှိပြဋ္ဌာန်း ချက်များနှင့်မဆန့် ကျင်စေဘဲ၊ ပါလီမန်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်အသီးသီးသည်၊ လွှတ်တော်၏လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်မှု တို့ကို စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်စေရန် နည်းဥပဒေများ (rules) ကိုပြုနိုင်သည်” ဟုဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် ပုဒ်မ-၉၀၌ “ဤအခြေခံဥပဒေရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်စေဘဲ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် ဥပဒေပြု နိုင်သောအာဏာသည်၊ ပါလီမန်၌သာတည်ရှိရမည်။ ခြွင်းချက် သို့ရာတွင် ပါလီမန်၏ အက်ဥပဒေတခုသည်၊ ထိုအက်ဥပဒေနှင့်သဘောကိုက်ညီသော နည်းဥပဒေများနှင့် စည်းမျဉ်းဥပဒေများကိုပြုစေရန်၊ ထိုအက်ဥပဒေ တွင် အထင်အရှားဖော်ပြထားသောသူ တဦးဦးအားသော်လည်းကောင်း၊ သို့တည်းမဟုတ်၊ အာဏာပိုင်တဦးဦးအားသော် ၎င်း၊ အခွင့်အာဏာကိုလွှဲအပ်နိုင်သည်။ ထိုနည်းဥပဒေများနှင့် စည်းမျဉ်းဥပဒေများမှာ တရားဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာရှိရမည်။”ဟု နည်းဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းကျင့်သုံးခွင့်ကို ဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရှိရပေသည်။ ပုဒ်မ၉၀တွင်၊ တဆက်တည်းဆက်လက်၍ပြဋ္ဌာန်းထားသည်မှာ- “သို့ရာတွင် ထိုနည်းဥပဒေများနှင့် စည်းမျဉ်း ဥပဒေများကို ပါလီမန်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်အသီးသီးသို့၊ ဆက်လက်ကျင်းပ လတ္တံ့သောညီလာခံတွင် တင်သွင်း ရမည်။ ထို့ပြင်အဆိုပါနည်းဥပဒေများအရ၊ သို့တည်းမဟုတ်၊ စည်းမျဉ်းဥပဒေများအရ အရေးယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သော အမှုကိစ္စ၏ခိုင်လုံခြင်းကို မထိခိုက်စေဘဲ၊ ထိုနည်းဥပဒေများနှင့်စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို တင်သွင်းသည့် နေ့မှစ၍ သုံးလအတွင်းတွင် ပါလီမန်ဆိ်ုင်ရာလွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး၌ အဆိုတင်သွင်းဆုံးဖြတ်၍ ပယ်ဖျက်နိုင်ရ မည်”ဟုပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဤသည်မှာ တဆင့်ခံဥပဒေပြုခြင်းဖြင့် နည်းဥပဒေများပြုပိုင်ခွင့်အာဏာကို အပ်နှင်း ခြင်းခံရသည့် အာဏာပိုင်ပုဂ္ဂိုလ် (သို့) အဖွဲ့အစည်းကပြုလုပ်သည့်နည်းဥပဒေများကို ပါလီမန်ကကြီးကြပ်ထိမ်း ကျောင်းနိုင်သည့်မူကို လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤမူကို Legislative control of legislative power of Administration ဟုခေါ်ပေသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၇-အရ “ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့်လည်းကောင်း၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရေးရာကော်မတီများနှင့်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာဥပဒေများ၊ နည်းဥပဒေများ (rules) နှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း များ (procedures) ကို ပြည်သူ့လွှတ်တော် က ပြဋ္ဌာန်းရမည်ဟူ၍ပါရှိသဖြင့် နည်းဥပဒေများကိုလည်း ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကသာလျှင်ပြဋ္ဌာန်းရမည် ဟုဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်ပေသည်။ ====== ကိုးကားချက်။ ====== <references /> [[Category:ဥပဒေ]] lb48bak8sn1rpvqsq4p11xnig54etpd 0 47782 1051936 1050916 2026-09-08T21:41:50Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051936 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ}} {{about|မြန်မာနိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသခွဲအမျိုးအစား|တရုတ်နိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသခွဲအမျိုးအစား|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုများ (တရုတ်)}} '''ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုများ'''<ref name="2008ConSAA">ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ခုနှစ်)[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=15220] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220605101312/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=15220 |date=5 June 2022 }}[https://natlex.ilo.org/dyn/natlex2/r/natlex/fe/details?p3_isn=79572][https://my.wikisource.org/wiki/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA_%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%A5%E1%80%95%E1%80%92%E1%80%B1] ပုဒ်မ ၁၀၊ ၁၁၊ ၁၂၊ ၁၅၊ ၁၇၊ ၁၈၊ ၄၀၊ ၄၆၊ ၁၆၁၊ ၁၉၃၊ ၁၉၈၊ ၁၉၉၊ ၂၂၆၊ ၂၇၆၊ ၃၁၄၊ ၃၂၂၊ ၄၁၀၊ ၄၁၁၊ ၄၁၂၊ ၄၂၇</ref><ref>ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဦးစီးအဖွဲ့ဥပဒေ (နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၁၀)[https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=1345]{{Dead link|date=September 2026 }} "(ဂ) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု ဆိုသည်မှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသကို ဆိုသည်။"</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/kiuypiungaupkhupkhngr-ciirngcumaae-uuciiaphaimaakiuypiungaupkhupkhngr-ciirngcumaae-uuciiaphaimaa|title=ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စုများ၏ ဦးစီးအဖွဲ့များ|author=မောင်စာဂ|date=၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁|quote=ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုများဆိုသည်မှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများကိုဆိုသည်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုများဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ အဆင့်အတန်းအားဖြင့် တူညီကြသည်။ }}</ref> သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်အချို့တွင် တည်ရှိသော အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသခွဲအမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး '''ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ''' နှင့် '''ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း''' ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတွင် ခရိုင်များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး ခရိုင်များကိုမြို့နယ်များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်မူ ခရိုင်မရှိဘဲ မြို့နယ်များဖြင့်တိုက်ရိုက်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၂၀၀၈ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ၂၇၆(က) အရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုအဖြစ် တူညီသောအဆင့်အတန်းရှိကြသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ငါးခုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း တစ်ခု ရှိသည်။ ==ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့်ဒေသများ== [[File:SAZs & SAD of Burma.png|thumb|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့်ဒေသများ]] {| class="wikitable sortable" ! align="left" |မြန်မာအမည် ! align="left" |အင်္ဂလိပ်အမည်!! align="left" |မြို့တော်!!align="left"|နေရာဒေသ ! colspan="2" align="right" |မြို့နယ်များ !align="right"|အမျိုးအစား |- | colspan="7" |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] တွင် |- | [[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | Naga Self-Administered Zone | [[လဟယ်မြို့]] | မြောက်ပိုင်း | colspan="2" | လေရှီးမြို့နယ်၊ <br />လဟယ်မြို့နယ်၊ နန်းယွန်းမြို့နယ် | [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |- | colspan="7" |[[ရှမ်းပြည်နယ်]] တွင် |- | [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | Danu Self-Administered Zone | [[ပင်းတယမြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | colspan="2" | ရွာငံမြို့နယ်၊ <br />ပင်းတယမြို့နယ် | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | Pa-O Self-Administered Zone | [[ဟိုပုံးမြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | colspan="2" | ဟိုပုန်းမြို့နယ်၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ ပင်လောင်းမြို့နယ် | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | Pa Laung Self-Administered Zone | [[နမ့်ဆန်မြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | colspan="2" | နမ့်ဆန်မြို့နယ်၊ <br />မန်တုံမြို့နယ် | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | Kokang Self-Administered Zone | [[လောက်ကိုင်မြို့]] | အရှေ့ပိုင်း | colspan="2" | ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်၊ <br />လောက်ကိုင်မြို့နယ် | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |- | rowspan="2" | [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] | rowspan="2" | Wa Self-Administered Division | rowspan="2" | [[ဟိုပန်မြို့]] | rowspan="2" | အရှေ့ပိုင်း |ဟိုပန်ခရိုင် |ဟိုပန်မြို့နယ်၊ <br />မိုင်းမောမြို့နယ်၊ <br />ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ | rowspan="2" | ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း |- |မက်မန်းခရိုင် |နားဖန်းမြို့နယ်၊ <br />မက်မန်းမြို့နယ်၊ <br />ပန်ဆန်း(ပန်းခမ်း)မြို့နယ် |} == ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ ဦးစီးအဖွဲ့ == ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ ၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ဦးစီးအဖွဲ့ကို တာဝန်ခံကာ ဒေသအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ [[File:Danu SAZ Leading Team Headquarters.jpg|thumb|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသ ဦးစီးအဖွဲ့ရုံး]] == အခြားကြည့်ရန်== *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] oaw4bpfuzbk5hpphxtfimlci5jfax5o 0 49433 1051943 803711 2026-09-09T00:38:31Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051943 wikitext text/x-wiki '''ခွင့်လွှတ်ခြင်း''' Forgiveness သည် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသား သတ္တဝါအားလုံးတို့အား ချမ်းသာကိုပေးတတ်သောတရားဖြစ်သည်။ In Buddhism, forgiveness is seen as a practice to prevent harmful thoughts from causing havoc on one’s mental well-being. Buddhism recognizes that feelings of hatred and ill-will leave a lasting effect on our mind karma. Instead, Buddhism encourages the cultivation of thoughts that leave a wholesome effect. [[ဗုဒ္ဓ|ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား]] နှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၏ မေတ္တာတရား နှင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်း လမ်းစဉ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အလွန်ကျော်ကြားလှသည်။ <ref>http://topic.ibnlive.in.com/angelina-jolie/videos/-BT9~PDqTMSI-561.html{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> လူသားတိုင်း သည်းခံခြင်း ခွင့်လွှတ်ခြင်းတရား ပြည့်စုံနိုင်စေရန် လူသားတိုင်း [[မေတ္တာ]] တရားတို့ကို ဖြည့်ဆည်းထားရန် လိုအပ် ပါသည်၊၊ [[ဗုဒ္ဓ|ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား]] နှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၏ [[ပါရမီဆယ်ပါး]] တွင် ခန္တီပါရမီ (သည်းခံခွင့်လွှတ်မှုကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်း) ပါဝင်သည်၊၊ နာယက ပြုလုပ်သူတို့ လိုက်နာရမည့် [[နာယကဂုဏ် ၆-ပါး]] နှင့် [[မင်းကျင့်တရား]] (၁၀)ပါး တွင် ခွင့်လွှတ်ခြင်း သည်းခံခြင်း(ခေါ်) ခန္တီတရားများ ထားရှိရခြင်းပါဝင်သည်၊၊ == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.aboutbuddhism.org ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023052934/http://www.aboutbuddhism.org/ |date=23 October 2020 }} * [http://ultemalibrary.blogspot.com/search/label/%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%AC%20%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%B9 ဒေါက်တာ မင်းတင်မွန် ၏ ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304155331/http://ultemalibrary.blogspot.com/search/label/%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%AC%20%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%B9 |date=4 March 2017 }} * [http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=40228&penname=DOCTRINE+OF+SUPREME+BUDDHA မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130807103135/http://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/viewuser.jsp?userId=40228&penname=DOCTRINE+OF+SUPREME+BUDDHA |date=7 August 2013 }} *[http://www.booksie.com/religion_and_spirituality/article/myoma_myint_kywe/buddhism-is-a-real-true-scientific-religion-because မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ၏ Buddhism Is a Real True Scientific Religion because..] *[http://www.booksie.com/religion_and_spirituality/article/myoma_myint_kywe/forgive-and-love-each-other-researched-by-myoma-myint-kywe မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ၏ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် မေတ္တာတရား ] == ကျမ်းကိုး == <References /> [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]] [[Category:ဘာသာရေး]] 1ai5jhl50b7a0cvimc6f9yybjp5q2pq 0 50044 1052027 1050856 2026-09-09T08:30:37Z Min Agga Maung 147115 /* */ 1052027 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Pyay Technological University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = PTU |တံဆိပ် =The Logo of Pyay Technological University.jpg |တံဆိပ်စာသား = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်၏ အမှတ်တံဆိပ် |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Industrial power flourishes |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ = |အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်။ |ပါမောက္ခချုပ် =- |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာအောင်မြင့်အေး |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |သင်ပြသူ ဦးရေ = |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ = |တည်နေရာ = လက်ခုပ်ပင်ရွာ၊ [[ပြည်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |အကျယ်အဝန်း = ၁၂၃.၃၀ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |ဝဘ်ဆိုတ် = https://www.ptu.edu.mm/ }} '''ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Pyay Technological University}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ရှေးကျသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်သုံးခုဖြစ်သော [[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] တို့တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်ပိုင်း)]]၊ [[ပြည်မြို့]] မှ (၇) မိုင်အကွာ ပြည် - ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ လက်ခုပ်ပင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်လည်း ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဦးစီးဌာန လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[Category:Logos of universities in Myanmar]] [[Category:Logos of universities in Myanmar]] ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၇/၉၈)ဖြင့် ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းအသီးသီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၉.၆.၁၉၉၈)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၇၃/၉၈)အရ ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ်ကို ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက် နေ့မှစ၍ ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/PyayTU.do| title=ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉| Publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ===အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ=== အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ Bachelor of Technology (B-tech)နှင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့Bachelor of Engineering (BE) အတွက် သင်ကြားနေသောဘာသာရပ်များမှာ # မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ Civil Engineering # အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Electronic Engineering # လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ Electrical Power Engineering # စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ Mechanical Engineering # ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ Computer Engineering and Information Technology ===ကျောင်းသားများ=== ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၇ အထိ A.G.T.I ဒီပလိုမာရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Diploma of A.G.T.I (1997 to 2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MP ''' !width="50"|'''MT/CNC''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''PE''' !width="50"|'''Total''' |- |1997,April |3 |6 | | | | | | |9 |- |1997,Dec |139 |102 |102 | | | | | |343 |- |1998 |101 |82 |94 | | | | | |277 |- |1999 |103 |88 |86 | | | | | |277 |- |2000,March |165 |68 |95 | | | | | |328 |- |2000,Nov |173 |86 |123 | | | | | |382 |- | 2002,Jan |123 |162 |145 | | | | | |430 |- |2002,Dec |26 |18 |17 | | | | | |61 |- | 2003,Aug |34 |42 |39 |39 |10 |45 |25 | |234 |- | 2003,Dec |50 |42 |32 |18 |4 |24 | 13 | |183 |- | 2004,No |19 |52 |57 |58 |26 |25 | 22 | |259 |- | 2005,Oct |55 |94 |116 |71 |50 |54 |29 | |469 |- |2006,Sep |63 |70 |70 |73 |48 |42 | 34 | 15 |415 |- | 2007,Nov |67 |47 |53 |30 |20 |29 | 24 | 7 |277 |- |} ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၇ အထိ B.Tech / B.E ဘွဲ့ရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ (Graduate of B.Tech/B.E (2002-2007)) {| class="wikitable" |- !width="50"|'''Year''' !width="50"|'''Civil''' !width="50"|'''EC''' !width="50"|'''EP''' !width="50"|'''MECH ''' !width="50"|'''IT''' !width="50"|'''MC''' !width="50"|'''Total''' |- | 2002,Dec(B.Tech) |245 |57 |76 |61 | | |349 |- |2004,Feb(B.Tech) |61 |81 |59 |3 | | | 31 |- |2004,Dec(B.Tech) |8 |10 |13 | | | | 31 |- | 2004,(B.E) |66 |22 |38 |23 | | | 149 |- | 2005,(B.Tech) |32 |15 |31 |25 |34 |16 | 153 |- | 2005,Jan(B.E) |69 |51 |49 |6 | | | 175 |- | 2005,Nov(B.E) |9 |26 |18 | | | | 53 |- | 2006,(B.Tech) |35 |48 |39 |31 |15 |12 | 180 |- | 2006,(B.E) |34 |15 |33 |23 |34 |15 |154 |- |2007,(B.Tech) |59 |43 |38 |58 |34 |17 |249 |- | 2007,(B.E) |31 |44 |27 |27 |11 |9 |149 |- |Total |649 |412 |421 |257 |128 |69 |1936 |- |} == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Pyay Technological University,Convo.jpg|ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ </gallery> ===ကျမ်းကိုး=== {{reflist}} #http://www.most.gov.mm/ptu/index.php{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001221517/http://www.most.gov.mm/ptu/index.php |date=1 October 2013 }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]] qlu2os65361em7vaolqz78yvwdnn7bs 3 50577 1051920 1051705 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:~2026-46867-39|~2026-46867-39]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1050609 wikitext text/x-wiki {{archives}} == English wekipedia Thae Su Nyein == Hello Ninjastrikers; Please take a look at Thae Su Nyein's article. I don't know what happened. I can't do anything. Thae Su Nyein's article is sent to draft. Please help me.I don't understand why this is showing up. [[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:U Naing Oo|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]], @[[အသုံးပြုသူ:Osgdgdggd|Osgdgdggd]]: အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ မူဝါဒတွေအရ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းမရှိတဲ့ ဆောင်းပါးကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖန်တီးတာ၊ အကောင့်ပွားတွေ သုံးပြီး ဖန်တီးတာကြောင့် ပိတ်ပင်ခံထားရတာဖြစ်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၉၊ ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == Myanmar Wikipedia Name Change == Myanmar wikiမှာ ‌‌ေဆာင်းပါးခါင်းစဉ်ကမှား‌ေနလို့ ပြန်ပြင်လို့ရလားဗျာ့ အကိုနင်ဂျာ။ [[ဂျီရာဝက် ဆူထိဝါနိချာဆာ]] ထိုင်းနာမည်ကိုဘာသာပြန်တာ လွဲသွားလို့ [[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Naing Naing Kyaw Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] စာမျက်နှာအပေါ်နားက "ရွှေ့ရန်" ကိုနှိပ်ပြီး ဆောင်းပါးအမည် ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၁၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးခြင်း == အကိုရေ [[အလ္လာဟ်၏ နာမတော် ၉၉ မျိုး]] နဲ့ ၎င်း ထဲမှာပါသမျှ အသေးစိတ် data တွေတိုင်းမှာ info book template ပြန်ထည့်ပေးစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ၎င်းကို [[ဆရာဇင်နောင်နောင်သက်]] မှကိုယ်တိုင် ဘာသာပြန်၊ပြစု ပြီး ကျမ်းကိုးရေးသားထားတာဖြစ်လို့ ဆရာရဲ့နာမည်ကတော့ လေးစားမှုအေနနဲ့ ပြန်ပါစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူရေးထားတာကို ကျွန်တော်က အနီးစပ်ဆုံးရေးသားထားမို့ပါ။ ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]]: Infobox book တမ်းပလိတ်က စာအုပ်အကြောင်းရေးတဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာ အသုံးပြုဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်အကြောင်းမဟုတ်တဲ့ ဆောင်းပါးမှာသုံးထားတာမို့ ဖယ်လိုက်တာပါ။ စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ ပါတဲ့ အကြောင်းအရာကို ကိုးကားဖော်ပြချင်တာမျိုးဆိုရင် cite book တမ်းပလိတ်ကိုသာ သုံးရမှာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၂၂:၅၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ဒါဆိုရင် အကိုပဲ ပြန်လုပ်ပေးလို့ရလားခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၇၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ကုဒ်မှားနေခြင်း == ဒကာကြီး သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်းမှာ ကုဒ်မှားနေသလားလို့ပါ။ * {{Wikisource}} [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :Fixed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၅၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) == Need help with cross-wiki abuse == Hello, we have [[:en:Wikipedia:Administrators'_noticeboard/Incidents#Foreign-language_legal_threat?|found an abuser]] you've dealt with in mywiki before and I thought you might know something about them. Thanks so much. [[အသုံးပြုသူ:ChildrenWillListen|ChildrenWillListen]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ChildrenWillListen|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၂၀၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == hello, can you please link " ဒုတိယမြောက် ဗေဟမ် " article to " Wilhelm II as Burmese Wikipage? == I already finished all the parts about him but I can't add via "Add interlanguage links". Please check and help me to add. @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :{{done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ကျေးဇူးပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၉၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]], actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၇၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၅၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == VisualEditor citation tool == Hi Ninjastrikers, I'm Johannes from the [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] team. We are currently working on technical improvements to references. We are especially looking at changes to support newcomer editors to add references whenever they are adding content to Wikipedia articles (or creating new articles). As part of our work we would like to support smaller and medium-sized wikis to activate [[:mw:Citoid|Citoid]] and the [[:mw:VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] which allow VE users to automatically create references or manually create references using standard citation temples. These features are currently used on ~130 Wikimedia projects (including all major ones like English Wikipedia). You are probably aware of them because you've edited on major wikis, but just in case: [[:en:Help:VisualEditor#Adding a new reference]] shows some screenshots. We would like to run a test on mywiki to measure how citation usage changes (hopefully increases) with those features activated – especially among newcomer editors. We could either do the necessary work (e.g. updating some citation templates / creating some mediawiki pages on mywiki) ourselves or support local admins to do it – whatever you prefer. : If the test confirms that VisualEditor users are more likely to add references when creating / editing an article with those features activated, we'll increase our efforts to support other projects to enable the feature. We would probably do the required changes beginning of December (once we've everything in place to measure differences in citation usage on mywiki) if you agree with the test. Thanks, [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၇၊ ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :Hi Johannes, :Thanks for reaching out. I agree that having Citoid and the VisualEditor citation tool activated on mywiki would be very beneficial. We would be happy to participate in this test to improve reference usage. :Regarding the implementation, we would prefer if your team could handle the necessary technical work. This would be a great help to us. Please let us know if you need any specific permissions or local coordination from our side. The timeline to begin in early December works well for us. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၇:၀၂၊ ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::Thanks for your reply! We're happy to do the technical work. We don't need specific permissions, I'll probably just involve my [[User:Johannnes89|volunteer account]] for the necessary edits in MediaWiki namespace. ::There are two things we would like to know: ::* Which templates would you like to use as default templates in VisualEditor citations? ::** According to our data {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} are the most used templates on mywiki – many projects are using those four as default templates (e.g. enwiki [https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) ::** Other projects (e.g. dewiki [https://de.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) just use their local cite web & cite book equivalent -> in that case VE will automatically use cite book for most news/journal sources. ::** Some projects use a single default template (e.g. plwiki [https://pl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) which would be {{tl|ကိုးကားခြင်း}} on mywiki ::* Could you provide me with ~10 popular Burmese online sources? We would like to test some links in order to make sure there won't be issues with the automatic reference creation. ::[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၃၊ ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::We'll set up Citoid and the VisualEditor citation tool this week. Any updates on my questions? :) [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၄၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::Hi, sorry for the late reply. To answer your questions, ::::* {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} will be the default tempates. ::::* {{tl|ကိုးကားခြင်း}} may requires some update, therefore it will not be the default template for a while. ::::* The followings may be considered as the popular Burmese online sources. ::::** [https://www.bbc.com/burmese BBC Burmese], [https://www.dvb.no/ DVB], [https://news-eleven.com/ Eleven Media], [https://xinhuamyanmar.com/ Xinhua Myanmar], [https://burma.irrawaddy.com/ Irrawaddy], [https://bur.mizzima.com/ Mizzima], [https://www.mdn.gov.mm/my/home Myanmar Digital News], [https://myanmar-now.org/mm/ Myanmar Now], [https://www.rfa.org/burmese/ RFA Burmese], [https://voiceofmyanmarnews.com/ VOM], [https://onenewstvchannel.com/ One News] and [https://www.moi.gov.mm/ Ministry of Information]. ::::Please let me know if you need any other information. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၂၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::Thanks! I've added TemplateData to the four templates [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_web/doc&diff=prev&oldid=957506][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_journal/doc&diff=prev&oldid=957566][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_news/doc&diff=prev&oldid=957573][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_book/doc&diff=prev&oldid=957575] and created [[မီဒီယာဝီကီ:Cite-tool-definition.json]] and [[မီဒီယာဝီကီ:Citoid-template-type-map.json]] in order to enable Citoid and the VE citation tool. :::::I've also tested the links you mentioned and auto-generation worked [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%B0:Johannes_Richter_(WMDE)/Test]. Let me know if you observe anything not working as expected. [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::The results are looking good! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၃၉၊ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::Thanks for your feedback! We'll continue to monitor how VisualEditor users engage with the new tool. We have noticed that some parts of the citation interface aren't translated from English to Burmese and we were wondering if that might be an issue to some users? :::::::Would it be possible for you to translate these three messages [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialog-reference-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialogbutton-citation-educationpopup-text&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-reference-input-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate] and the 20 messages in this group [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-citoid&language=my&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate]? Our could you point me to another venue, where I could ask other mywiki editors to consider translating these messages? Thanks you! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::Sorry for the late reply. The messages are now translated to Burmese. Please let me know if anything else needed. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၈၊ ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::::::Thank you very much for your help! Your translations will be live on mywiki on Thursday. We're already seeing VisualEditor users using the new citation features and are hoping that the translations help users less comfortable with English menu labels to use them too! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၈၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Update accurate infomation == Hello Ninjastriker, I like to update Nyo Saw, recent accurate information from reliable source. Like to request do not revert. [[အသုံးပြုသူ:Banyarsp|Banyarsp]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Banyarsp|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၃၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) ဆောင်းပါးအား Draft Space သို့ ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == ဆရာ @Ninjastrikers ခင်ဗျာ - ကျွန်တော် ရေးသားခဲ့တဲ့ "အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)" ဆောင်းပါးကို A7 အရ ဖျက်ပစ်လိုက်တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ Test page မဟုတ်ဘဲ နည်းပညာရှင်တစ်ဦးရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို စနစ်တကျ ရေးသားဖို့ ကြိုးစားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးရှင်မှာ PRLog သတင်း၊ UN-backed APCICT/ESCAP အသိအမှတ်ပြုမှုနဲ့ ICANN Membership စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါတွေကို ကိုးကားချက်အဖြစ် ပိုမိုခိုင်မာအောင် ထည့်သွင်းတည်းဖြတ်ချင်ပါသဖြင့် ဖျက်လိုက်တဲ့စာသားတွေကို Draft:အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) အနေနဲ့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းပေးပါရန် (Restore to Draft space) မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါတယ်။ Draft မှာ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှသာ Review ပြန်တင်ပါ့မယ်ခင်ဗျာ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၆၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You've got mail == {{You've got mail}} လူကြီးမင်း Ninjastrikers ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ "အောင်မြင့်မြတ်" ဆောင်းပါးအား မူကြမ်းစာမျက်နှာ (Draft Space) သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံထားသော အီးမေးလ်တစ်စောင် ပေးပို့ထားပါသဖြင့် အားလပ်သည့်အချိန်တွင် စစ်ဆေးပေးပါရန် လေးစားစွာဖြင့် အသိပေးအပ်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၁၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]], ဆောင်းပါးပါ အကြောင်းအရာဟာ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှု မူဝါဒနဲ့ ကိုက်ညီခြင်းမရှိတဲ့အတွက် ဖျက်ပစ်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ အတ္ထုပ္ပတ္တိဆောင်းပါးတစ်ခုကို ထားရှိဖို့ဆိုရင် အကြောင်းအရာဟာ [[ဝီကီပီးဒီးယား:N|ထင်ရှားအရေးပါခြင်း]] ရှိရမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီထင်ရှားအရေးပါမှုကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ဖို့အတွက် စိ[[ဝီကီပီးဒီးယား:V|စစ်အတည်ပြုနိုင်တဲ့]] [[ဝီကီပီးဒီးယား:RS|ခိုင်လုံတဲ့ ကိုးကားချက်တွေ]] ရှိရပါမယ်။ ဖျက်ပစ်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဟာ သာမန် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်အကြောင်း ဖြစ်နေပြီး ကိုးကားပြုထားတဲ့ ရင်းမြစ်တွေမှာ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းကို လွှမ်းခြုံဖော်ပြနိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ ရင်းမြစ်များသာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် [[WP:AUTOBIO|ပင်ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]]လည်း ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းမှာ မဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၈၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးအတွက် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == "Dear Admin Ninjastrikes ခင်ဗျာ... ကျွန်တော်/ကျွန်မ ရေးသားခဲ့တဲ့ 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်း (G11/G12) အတွက် ပြန်လည်သုံးသပ်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ ဦးမြကြိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အင်္ဂလိပ်စာပေလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် တက်ကြွစွာ သင်ကြားပြသနေသူဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းဖော်ထုတ်ခဲ့သည့် Condense of Composition (COC) နည်းစနစ်သည် ကျောင်းသားလူငယ်များအကြား အလွန်ထင်ရှားပါသည်။ ၎င်းသည် လယ်တီဝိပဿနာအဖွဲ့ချုပ်ကဲ့သို့ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးတွင်လည်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် လူသိများသူ (Public Figure) တစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖျက်ပစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် ကျွန်တော်/ကျွန်မအနေဖြင့် ခိုင်မာသော အကိုးအကားများ (7Day TV အင်တာဗျူးနှင့် အခြားရင်းမြစ်များ) ကို ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါးကို Draft (မူကြမ်း) ကဏ္ဍသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးပါရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါရန် လေးစားစွာ တောင်းဆိုအပ်ပါသည်။ သတ်မှတ်ထားသော စံနှုန်းများနှင့်အညီ အကိုးအကားများကို အပြည့်အစုံ ပြန်လည်ဖြည့်စွက်ပါမည်။ ကူညီပေးမှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။" [[အသုံးပြုသူ:မောင်ချမ်းမြေ့|မောင်ချမ်းမြေ့]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မောင်ချမ်းမြေ့|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သဲစုညိမ်း ဆောင်းပါးကိစ္စ == သဲစုညိမ်းရဲ့ဆောင်းပါကိုဘာလို့ဖျက်ပစ်ရတာလည်းဗျာ့ မြန်မာwiki မှာက‌ျတာ့မဖျက်သင့်ဘူးထင်ပါတယ် အကြောင်းပြချက်ပေးပါ [[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Loganandjayce|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၃၃၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]]; [[သဲစုညိမ်း]] စာမျက်နှာကို [[M:GS|Global Sysop]] တစ်ယောက်က [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8&logid=433017 Spam အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဖျက်သွားတာ]ပါ။ အကြောင်းရင်းကတော့ အင်္ဂလိပ်ဝီကီ အပါအဝင် တခြားဝီကီတွေမှာ သဲစုညိမ်း စာမျက်နှာတွေကို မူဝါဒနဲ့ မကိုက်ညီဘဲ တောက်လျောက် ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြတာမို့ပါ။ သက်ဆိုင်ရာဝီကီမှာ ဖျက်ခံရတယ်ဆိုရင် ဘာကြောင့် ဖျက်ခံရသလဲ၊ ဘာတွေ ပြင်ဆင်ရမလဲဆိုတာကို သိအောင်လုပ်ပြီးမှ မူဝါဒတွေနဲ့အညီ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်တာပါ။ ဒါပေမယ့် အသုံးပြုသူ အကောင့်များစွာ သုံးပြီး [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q131363032&action=history ဝီကီတွေမှာ ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း]က ဖျက်ခံရခြင်းရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း Spam လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် အကြံပေးရရင် ဆောင်းပါးကို ဆက်ပြီး မဖန်တီးပါနဲ့။ Draft: အမည်ညွှန်းမှာ အရင်ဖန်တီးပါ။ Review တင်ပါ။ အဲဒီအဆင့်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့ရင်တော့ ဆက်မကြိုးစားသင့်တော့ပါဘူး။ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရင် အကောင့်တွေ၊ အိုင်ပီတွေ တောက်လျှောက်အပိတ်ခံရနိုင်သလို ဆောင်းပါးအမည်ကိုလည်း Blacklist အနေနဲ့ ဝင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၅၄၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22625-67|&#126;2026-22625-67]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22625-67|talk]]) ၁၇:၄၈၊ ၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၂၀:၀၆၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == redirect စာမျက်နှာများတွင် double redirect ဖြစ်ခြင်းကို ပြင်ဆင်ရန် တောင်းဆိုချက် [[:ချအမှတ်]] == မင်္ဂလာပါ, @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]]. redirect စာမျက်နှာများတွင် double redirect ပြဿနာများကို ပြင်ပေးပါ [[:ချအမှတ်]] ပစ်မှတ်ပြန်ညွှန်းကို ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် [[:ကိုဩဒိနိတ်စနစ်]]. ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-46867-39|&#126;2026-46867-39]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-46867-39|talk]]) ၁၂:၀၁၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) j3z47pi79gndx8zez4ciyfdax0xfayh 0 56197 1051962 1050185 2026-09-09T03:20:17Z ~2026-48843-71 147969 1051962 wikitext text/x-wiki {{distinguish2|[[ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်]]}} {{infobox war faction |name = အာရက္ခတပ်တော် |native_name = |native_name_lang = |war = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းပဋိပက္ခသမိုင်း]] |image = Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg |image_size = 300px |caption = အာရက္ခတပ်တော်၏အလံ |partof = {{flagicon image|United League of Arakan flag.svg}} [[ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] |active= {{Start date|df=yes|2009|04|10}}–လက်ရှိ |leaders = [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]<ref name="Arakan1">{{cite web|url=http://thearakanarmy.com/?page_id=4|title=About AA|work=Arakan Army|access-date=24 June 2015|accessdate=2 January 2020|archivedate=3 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161103125451/http://thearakanarmy.com/?page_id=4}}</ref><br>[[ညိုထွန်းအောင်]]<ref name=AAabout>{{cite web|url=https://www.arakanarmy.net/about-us|title=About AA|work=Arakan Army|accessdate=၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉|archive-date=10 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010132524/https://www.arakanarmy.net/about-us|url-status=dead}}</ref><br>[[ကျော်ဟန်]]<br>[[ခိုင်သုခ]] |ideology = *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] [[အမျိုးသားရေးဝါဒ|အမျိုးသားရေး]] * ရခိုင်လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး * [[ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း|ကွန်ဖက်ဒရိတ်ဝါဒ]] |clans = |currently = |headquarters = *လိုင်ဇာမြို့၊ ကချင်ပြည်နယ် (လက်ရှိ) *မြောက်ဦးမြို့၊ ရခိုင်ပြည်နယ် (စီစဉ်) |area = * [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ထိန်းချုပ်နယ်‌မြေများ *[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] *[[ချင်းပြည်နယ်]] *[[ရှမ်းပြည်နယ်]] *[[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ နယ်စပ်]] *[[အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်]] | strength = ၃၈၀၀၀+ <ref>{{cite web |title=ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ဘီဘီစီသီးသန့်မေးမြန်းခန်း |url=https://https/ |website=BBC Burmese |access-date= |language=my |url-status=live |archive-date=25 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 }}</ref> |allies = {{flagicon image|Kachin War Flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]<br> {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]<br> {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] '''အခြား:''' * {{flagicon image|Fighting peacock flag.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]<ref name="atimes">{{cite news|last1=Mathieson|first1=David Scott|title=Shadowy rebels extend Myanmar's wars|url=https://asiatimes.com/article/shadowy-rebels-extend-myanmars-wars/|access-date=13 June 2017|work=Asia Times|date=11 June 2017}}</ref> * {{flagicon image|United Wa State Army flag.png}} [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]] {{flagdeco|Thailand}} [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] {{flagdeco|China}} [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] (အိန္ဒိယ၏စွပ်စွဲချက်)<ref>{{cite web |last1=Ranjan Sen |first1=Sudhi |title=India Accuses China of Helping Rebel Groups on Myanmar Border |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-12-07/india-accuses-china-of-helping-rebels-groups-on-myanmar-border |publisher=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]] |access-date=December 7, 2020}}</ref> |opponents = {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ]] * {{flagicon image|Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg}} [[တပ်မတော်]] {{flagdeco|Bangladesh}} [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]] *{{flagicon image|Flag of the Arakan Rohingya Salvation Army.png}} [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ရခိုင်ရိုဟင်ဂျာကယ်ဆယ်ရေးတပ်မတော်]] '''နိုင်ငံမဟုတ်ပြိုင်ဘက်များ''' {{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] |battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[ကချင်ပဋိပက္ခ]] * ၂၀၁၅ ကိုးကန့်တိုက်ပွဲ * ၂၀၁၅ ရခိုင်-ဘင်္ဂလားနယ်စပ်တိုက်ပွဲ * ၂၀၁၆ မူဆယ်တိုက်ပွဲ * ၂၀၁၈–၂၀ ရခိုင်မြောက်ပိုင်းတိုက်ပွဲ * [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] * [[မောင်တောတိုက်ပွဲ]] | website = {{URL|www.arakanarmy.net}} | designated_as_terror_group_by = | identification_symbol_label = အလံ | identification_symbol = }} '''အာရက္ခတပ်တော်''' ({{lang-en|Arakha Army}}; အတိုကောက် '''AA''') သည်<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2024/04/14/382302.html|title=အာရက္ခပြည်သူတွေရဲ့ ကံကြမ္မာကို တခြားလူမျိုးတမျိုးက ဆုံးဖြတ်တာ လုံးဝလက်မခံဘူး|work=The Irrawaddy|access-date=၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၄}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Arakan1" /> [[ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]]၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ် [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]မှ ဦးစီးသည်။ အာရက္ခတပ်တော် ၏ အဓိက ခေါင်းဆောင်လေးဦးမှာ ဗိုလ်ချုပ် [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] ၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဒေါက်တာ[[ညိုထွန်းအောင်]] ၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဟန် နှင့် အာရက္ခတပ်တော် ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ [[ခိုင်သုခ]] တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ရဲကင်းစခန်းလေးခုကို အာရက္ခတပ်တော် AA က တစ်ပြိုင်နက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် အကြမ်းဖက်မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက အာရက္ခတပ်တော် ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်း [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] မှ အာရက္ခတပ်တော် AA အား အကြမ်းဖက်အုပ်စုမှ ကြေညာထားခြင်းမှ ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။<ref name=reuters>{{Cite web |title=Myanmar Junta removes rakhine rebels terrorist list/2021-03-11 |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/myanmar-junta-removes-rakhine-rebels-terrorist-list-2021-03-11/ |accessdate=6 September 2021 |archivedate=6 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210906054915/https://www.reuters.com/business/media-telecom/myanmar-junta-removes-rakhine-rebels-terrorist-list-2021-03-11/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် [[အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့]]က အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂/၂၀၂၄ ဖြင့် United League of Arakan (ULA)/ Arakan Army (AA) အား မူလက အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ပေးထားခဲ့သော်လည်း အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ပြန်လည်ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250530063944/https://www.moi.gov.mm/news/61068|archivedate=30 May 2025|title=အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ်ကြေညာထားခြင်းမှ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းကို ပယ်ဖျက်၍ အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ်ကြေညာခြင်း|accessdate=30 May 2025|url=https://www.moi.gov.mm/news/61068|publisher=Ministry of Information|date=09/02/2024}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၉၇ ခုနှစ်က ရခိုင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားလူငယ်များနှင့် လူလတ်ပိုင်းများ၏ စုစည်းလှုပ်ရှားမှုမှ ရက္ခိုင့် တပ်တော် ပေါ်ပေါက်လာရန် အစပြုခဲ့သည်။<ref name=burma.irrawadyy>[https://burma.irrawaddy.com/article/2019/06/05/193664.html, AA ရဲ့လာရာလမ်း]</ref>၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နှင့် KIA ဗိုလ်ချုပ်[[ဂွမ်မော်]]တို့ လိုင်ဇာတွင် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်လူငယ်များကို KIA မှ စစ်သင်တန်းများ ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်တွင် ကချင်ပြည်နယ် KIO/ KIA ဌာနချုပ် ရှိရာ [[လိုင်ဇာမြို့]]တွင် ရခိုင်လူငယ် ၂၆ ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy" /> စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ် အခါက တပ်တော်အမည်အား ရက္ခိုင့်တပ်မတော်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပြီး ၁၀ နှစ် ပြည့်မြောက်သည့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တပ်တော် ၁၅နှစ်ပြည့်မြောက်နေ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ရက်တွင် အာရက္ခတပ်တော်ဟူ၍လည်းကောင်း အမည်များ အသီးသီးပြောင်းလဲခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66179a80d7eb939a87e4cdf3|title=“ရက္ခိုင့်တပ်တော်”ကို “အာရက္ခတပ်တော်” သို့ နာမည်ပြောင်းလဲခြင်းမှာ ရခိုင်ပြည်အတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသူများအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုလို၍ ဖြစ်ကြောင်း တပ်တော်တာဝန်ရှိသူပြောကြား|work=Narinjara|access-date=၁၈ ဧပြီ၂၀၂၄|date=၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၄}}</ref> == တိုက်ပွဲများ == အာရက္ခတပ်တော် သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ဘက်မှ တဆင့် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးစားလာခဲ့ပြီးနောက် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy"/> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|မြောက်ဦး]]၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်]] စသောမြို့နယ်များအထိ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်နှင့် AA တို့ တိုက်ပွဲ အပြင်းအထန် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ မှစတင်ကာ တပ်မတော်နှင့်အကြိမ် ၁၀၀ ကျော် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy"/> ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း တပ်မတော်မှ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] နှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]] တို့ကို ၄ လ စစ်ကြောင်း ရပ်နားလိုက်သော်လည်း ရခိုင်ပြည်နယ် မပါဝင်ခဲ့ပေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဘူးသီးတောင်နှင့် မောင်တောမြို့နယ်များရှိ နယ်ခြားစောင့်စခန်း (၄) ကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် တပ်မတော်နှင့် AA တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး အရပ်သားများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုနှင့် သေဆုံးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီလကနေ မေလအထိ  နှစ်ဘက် ထိတွေ့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသည့် အရေအတွက်မှာ တိုက်ပွဲပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အထိ ရှိခဲ့သလို စစ်ဘေးရှောင် အရေအတွက်မှာလည်း လူပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော်အထိ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|archivedate=27 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250527141048/https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/11/194437.html|title=တပ်မတော်မှ ၁၀၀၀ ကျော် ထိခိုက်ကျဆုံးဆိုသည့် AA ထုတ်ပြန်ချက် တပ် လက်မခံ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/11/194437.html|publisher=The Irrawaddy|accessdate=27 May 2025}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်းတွင် တပ်မတော်နှင့် AA တပ်ဖွဲ့တို့အကြား ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများသည် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်၊ စစ်တွေ၊ ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ အမ်းနှင့် ရမ်းဗြဲမြို့နယ်များထိ ကူးစပ် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အရပ်သားထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုနှင့် လူဦးရေသိန်းနှင့်ချီကာ နေရပ်စွန့်ခွာ စစ်ဘေးသင့်ပြည်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီး ၂နှစ်ကျော်အကြာ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင်  အာရက္ခတပ်တော် ပါဝင်သည့် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များအား တိုက်ခိုက်သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အား စတင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/7329256.html|title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးစတင်ကြေညာ|work=VOA Burmese|access-date=၁၈ ဧပြီ၂၀၂၄|date=၂၇ အောက်တိုဘာ၊ ၂၀၂၃}}</ref> အာရက္ခတပ်တော် သည် ယင်းစစ်ဆင်ရေးအပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၃) ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ဒေသစစ်ဆင်ရေးအား ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်  စတင်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ဒေသ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ  ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ အမ်း၊ သံတွဲ၊ တောင်ကုတ်၊ ဂွ၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တောမြို့နယ် များအပါအဝင် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ  ပလက်ဝမြို့နယ်များအား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == အာရက္ခတပ်တော်သည် မျိုးနွယ်စု စုံလင်သည့် ရခိုင်လူထုအတွက် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်နှင့် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတို၏ အမျိုးသားတည်မြဲမှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို ကာကွယ်ရန်နှင့် မြှင့်တင်ရန် ရပ်တည်လျက်ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ တပ်တော်သည် ရိုဟင်ဂျာတို့ကို အတင်းအကျပ် လူစုဆောင်းပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်ကို ဆန့်ကျင်ရန် အားလုံးပါဝင်နိုင်သည့် ဖယ်ဒရယ် အစိုးရတစ်ရပ် တည်ဆောင်မည်ဟု ရည်ရွယ်ကြောင်း ဆိုသော်လည်း၊ ရက္ခိုင့်တပ်တော်က အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ရိုဟင်ဂျာတို့အား စစ်မှုမြေပုံပေါ်တွင် အသုံးချမှု (လူသားဒိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုမှု) ရှိနေကြောင်း စွပ်စွဲမှုများ ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |last=MD Mufassir Rashid |date=15 February 2022 |title=A precarious ceasefire in Myanmar needs international support to continue |url=https://www.eastasiaforum.org/2022/02/15/a-precarious-ceasefire-in-myanmar-needs-international-support-to-continue/ |access-date=1 December 2023 |website=East Asia Forum |place=Dhaka, Bangladesh |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240123181144/https://eastasiaforum.org/2022/02/15/a-precarious-ceasefire-in-myanmar-needs-international-support-to-continue/|archive-date=23 January 2024}}</ref> <ref name=emergence>{{Cite web |last=Kyaw Lynn |date=26 January 2023 |title=The Emergence of the ULA/AA and Question of the Rohingya Crisis |url=https://www.tni.org/en/article/the-emergence-of-the-ulaaa-and-question-of-the-rohingya-crisis |access-date=1 December 2023 |website=Transnational Institute |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231104125910/https://www.tni.org/en/article/the-emergence-of-the-ulaaa-and-question-of-the-rohingya-crisis|archive-date=4 November 2023}}</ref> ရခိုင်နှင့် ရိုဟင်ဂျာများအကြား တင်းမာမှုများကို အလွဲသုံးစားပြုလျက် စစ်အစိုးရအနေဖြင့် ရိုဟင်ဂျာများအား အတင်းအကြပ်လူသူစုဆောင်းကာ လူသားဒိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်ဟူသော အစီရင်ခံစာများလည်း ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |last=Uddin |first=Nasir |title=The fate of the Rohingya may be in the Arakan Army's hands |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2024/7/3/the-fate-of-the-rohingya-may-be-in-the-arakan-armys-hands |access-date=8 September 2024 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်က ''Prothom Alo'' နှင့် ပြုလုပ်သော အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် တပ်တော်၏ စစ်ဦးစီးဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်က ၎င်းတို့၏ အဖွဲ့အစည်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးရှိရန် ရည်ရွယ်ထားပြီး ရိုဟင်ဂျာအရေးကိုလည်း အတူတကွ ကိုင်တွယ်သွားရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="pa2Jan2022">{{cite news |last1=Parvez |first1=Altaf |title='We recognise the human rights and citizen rights of the Rohingyas' |url=https://en.prothomalo.com/opinion/interview/we-recognise-the-human-rights-and-citizen-rights-of-the-rohingyas |access-date=3 January 2022 |work=Prothom Alo |date=2 January 2022 |language=en |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103085203/https://en.prothomalo.com/amp/story/opinion/interview/we-recognise-the-human-rights-and-citizen-rights-of-the-rohingyas |url-status=live }}</ref> ရိုဟင်ဂျာသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ (RSO)၊ [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာတပ်မတော် တို့အပါအဝင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်းမှ လည်ပတ်လျက်ရှိသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၁၁ ဖွဲ့သည် မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူလူမျိုးများအား သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ မုဒိန်းပြုကျင့်ခြင်း၊ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းနှင့် နှိပ်စက်ခြင်းများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆိုသည်။ Global Arakan Network ၏ အစီရင်ခံစာအရ RSO ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများသည် အလ်-ကိုင်ဒါနှင့် ဂျာမာတ်-အီ-အစ်လာမီ တို့နှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ဒေသအတွင်း အဆိုပါ အဖွဲ့များ အင်အားကြီးထွားလာနေသည်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က မျက်ကွယ်ပြုထားသည်ဟု အာရက္ခတပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=Seli |first=Yeshi |date=2024-12-14 |title=Jihadi groups carrying out atrocities against Buddhists, Hindus on Myanmar-Bangladesh border: Arakan Army |url=https://www.newindianexpress.com/world/2024/Dec/14/jihadi-groups-carrying-out-atrocities-against-buddhists-hindus-on-myanmar-bangladesh-border-arakan-army |access-date=2024-12-17 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အာရက္ခမီဒီယာ နှင့် ပြုလုပ်သည့် အင်တာဗျူးတွင် အာရက္ခတပ်တော်၏ စစ်ဦးစီးက လက်နက်ကိုင်ဆန္ဒပြမှု၏ နိုင်ငံရေး ရည်ရွယ်ချက်သည် အာရကန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်လည်ရယူရန်နှင့်၊ ဆုံးရှုံးသွားသည့် အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်လည်ရယူရာတွင် မည်သည့်အရာကိုမျှ ညှိနှိုင်းခြင်း မပြုခဲ့ဘဲ၊ အနာဂတ်တွင်လည်း မည်သည့်အခါမျှ ညှိနှိုင်းမည် မဟုတ်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="akk">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9qbZaLFL61s|title=ရက္ခိုင်အမျိုးသားအဖွဲချုပ် ULA ဥက္ကဋ္ဌ ရက္ခိုင့်တပ်တော်တပ်မှူးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နန့် အင်တာ|via=www.youtube.com|access-date=1 September 2021|archive-date=1 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901142739/https://www.youtube.com/watch?v=9qbZaLFL61s|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url = https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/visions-of-a-federal-future-for-myanmar-are-fading-fast.html|title = Guest Column &#124; Visions of a Federal Future for Myanmar are Fading Fast|date = September 2021|access-date = 1 September 2021|archive-date = 1 September 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210901142740/https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/visions-of-a-federal-future-for-myanmar-are-fading-fast.html|url-status = live}}</ref> == အာရက္ခ အိပ်မက် ၂၀၂၀ == အာရက္ခအိပ်မက် ၂၀၂၀ သည် ရခိုင်လူထုတစ်ရပ်လုံး ချိတ်ဆက်ပြီး ရခိုင်လူထုလှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်ကို ၂၀၂၀ တွင် စတင်ရန် ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည်။<ref name="irrawaddy">{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/viewpoint/2019/02/07/182604.html|title=ရခိုင်တွေ AA ကို ဘာလို့ ထောက်ခံကြသလဲ|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၉|accessdate=၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|work=ဧရာဝတီသတင်းဌာန|author=ထွန်းထွန်းနိုင်}}</ref> == အရပ်သား ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိမှုများ == ၂၀၂၀ နှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီပိုင် ပိုးသတ်ဆေးပစ္စည်းများ တင်ဆောင်လာသည့် ယာဉ်တစ်စီးကို [[မင်းပြားမြို့နယ်]]၊ ဖားပြိုကျေးရွာအနီး၌ AA က လက်နက်ငယ်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ယာဉ်မောင်းသေဆုံးခဲ့ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသတင်းမှန်ကန်ကြောင်း အထောက်အထားတစ်စုံတစ်ရာ ထုတ်ပြနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ <ref name=":0" /> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ရှိ [[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]]အနီးသို့ AA နှင့် တပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ် တပ်မတော်မှ ပစ်ခတ်သည့် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ကြောင်း ရခိုင်တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များအစည်းအရုံး (R. E. C) က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဘဏ်အနောက်ဘက်ရှိ သရက်ပင်တွင် သရက်သီးခူးစားနေသည့် ဘဏ်ဝန်ထမ်းတစ်ဦး၏ မိသားစုဝင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၊ လေးနှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦးနှင့် ကိုးနှစ်အရွယ် ယောက်ျားလေးတစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=":0">Page 1,2,4, 7 Days Daily Newspaper, 23.4.2020</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထွက်ပြေးရန် နတ်မြစ်အနီး စက်လှေစောင့်ဆိုင်းနေသော မောင်တောမြို့နယ်မှ ရိုဟင်ဂျာများကို အာရက္ခတပ်တော် (AA) က လက်နက်ကြီးများနှင့် ရှော့တိုက်ဒုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စက်လှေတစ်စီးနစ်မြုပ်ကာ မြစ်ကမ်းဘေးရှိ လူအုပ်ထဲသို့ ဒုံးကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သဖြင့် လူရာနှင့်ချီ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အသက်ရှင်ကျန်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။ AA ကမူ ၎င်းတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုမဟုတ်ကြောင်း ဩဂုတ် ၇ ရက်နေ့တွင် ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=နတ်မြစ်အနီး ထွက်ပြေးလာတဲ့ ရိုဟင်ဂျာ ၂ဝဝ ကျော် ရှော့တိုက်ဒုံးအပစ်ခံရပြီး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-fleeing-killed-08062024150519.html|access-date=30 May 2025|work=Radio Free Asia|date=၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|language=my|publisher=RFA Burmese}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Official website}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] epb021bc7st9b1h29dbzfuhqzo7h7lg 1051996 1051962 2026-09-09T05:29:33Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-48843-71|~2026-48843-71]] ([[User talk:~2026-48843-71|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1051962|1051962]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1051996 wikitext text/x-wiki {{distinguish2|[[ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်]]}} {{infobox war faction |name = အာရက္ခတပ်တော် |native_name = |native_name_lang = |war = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းပဋိပက္ခသမိုင်း]] |image = Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg |image_size = 300px |caption = အာရက္ခတပ်တော်၏အလံ |partof = {{flagicon image|United League of Arakan flag.svg}} [[ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] |active= {{Start date|df=yes|2009|04|10}}–လက်ရှိ |leaders = [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]<ref name="Arakan1">{{cite web|url=http://thearakanarmy.com/?page_id=4|title=About AA|work=Arakan Army|access-date=24 June 2015|accessdate=2 January 2020|archivedate=3 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161103125451/http://thearakanarmy.com/?page_id=4}}</ref><br>[[ညိုထွန်းအောင်]]<ref name=AAabout>{{cite web|url=https://www.arakanarmy.net/about-us|title=About AA|work=Arakan Army|accessdate=၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉|archive-date=10 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010132524/https://www.arakanarmy.net/about-us|url-status=dead}}</ref><br>[[ကျော်ဟန်]]<br>[[ခိုင်သုခ]] |ideology = *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] [[အမျိုးသားရေးဝါဒ|အမျိုးသားရေး]] * ရခိုင်လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး * [[ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း|ကွန်ဖက်ဒရိတ်ဝါဒ]] |clans = |currently = |headquarters = *လိုင်ဇာမြို့၊ ကချင်ပြည်နယ် (လက်ရှိ) *မြောက်ဦးမြို့၊ ရခိုင်ပြည်နယ် (စီစဉ်) |area = * [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ထိန်းချုပ်နယ်‌မြေများ *[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] *[[ချင်းပြည်နယ်]] *[[ရှမ်းပြည်နယ်]] *[[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ နယ်စပ်]] *[[အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်]] | strength = ၃၈၀၀၀+ <ref>{{cite web |title=ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ဘီဘီစီသီးသန့်မေးမြန်းခန်း |url=https://https/ |website=BBC Burmese |access-date= |language=my |url-status=live |archive-date=25 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 }}</ref> |allies = {{flagicon image|Kachin War Flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]<br> {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]<br> {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] '''အခြား:''' * {{flagicon image|Fighting peacock flag.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]<ref name="atimes">{{cite news|last1=Mathieson|first1=David Scott|title=Shadowy rebels extend Myanmar's wars|url=https://asiatimes.com/article/shadowy-rebels-extend-myanmars-wars/|access-date=13 June 2017|work=Asia Times|date=11 June 2017}}</ref> * {{flagicon image|United Wa State Army flag.png}} [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]] {{flagdeco|Thailand}} [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] {{flagdeco|China}} [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] (အိန္ဒိယ၏စွပ်စွဲချက်)<ref>{{cite web |last1=Ranjan Sen |first1=Sudhi |title=India Accuses China of Helping Rebel Groups on Myanmar Border |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-12-07/india-accuses-china-of-helping-rebels-groups-on-myanmar-border |publisher=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]] |access-date=December 7, 2020}}</ref> |opponents = {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ]] * {{flagicon image|Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg}} [[တပ်မတော်]] {{flagdeco|Bangladesh}} [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]] *{{flagicon image|Flag of the Arakan Rohingya Salvation Army.png}} [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ရခိုင်ရိုဟင်ဂျာကယ်ဆယ်ရေးတပ်မတော်]] '''နိုင်ငံမဟုတ်ပြိုင်ဘက်များ''' {{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] |battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[ကချင်ပဋိပက္ခ]] * ၂၀၁၅ ကိုးကန့်တိုက်ပွဲ * ၂၀၁၅ ရခိုင်-ဘင်္ဂလားနယ်စပ်တိုက်ပွဲ * ၂၀၁၆ မူဆယ်တိုက်ပွဲ * ၂၀၁၈–၂၀ ရခိုင်မြောက်ပိုင်းတိုက်ပွဲ * [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] * [[မောင်တောတိုက်ပွဲ]] | website = {{URL|www.arakanarmy.net}} | designated_as_terror_group_by = | identification_symbol_label = အလံ | identification_symbol = }} '''အာရက္ခတပ်တော်''' ({{lang-en|Arakha Army}}; အတိုကောက် '''AA''') သည်<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2024/04/14/382302.html|title=အာရက္ခပြည်သူတွေရဲ့ ကံကြမ္မာကို တခြားလူမျိုးတမျိုးက ဆုံးဖြတ်တာ လုံးဝလက်မခံဘူး|work=The Irrawaddy|access-date=၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၄}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Arakan1" /> [[ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]]၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ် [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]မှ ဦးစီးသည်။ အာရက္ခတပ်တော် ၏ အဓိက ခေါင်းဆောင်လေးဦးမှာ ဗိုလ်ချုပ် [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] ၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဒေါက်တာ[[ညိုထွန်းအောင်]] ၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဟန် နှင့် အာရက္ခတပ်တော် ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ [[ခိုင်သုခ]] တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ရဲကင်းစခန်းလေးခုကို အာရက္ခတပ်တော် AA က တစ်ပြိုင်နက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက အာရက္ခတပ်တော် ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်း [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] မှ အာရက္ခတပ်တော် AA အား အကြမ်းဖက်အုပ်စုမှ ကြေညာထားခြင်းမှ ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။<ref name=reuters>{{Cite web |title=Myanmar Junta removes rakhine rebels terrorist list/2021-03-11 |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/myanmar-junta-removes-rakhine-rebels-terrorist-list-2021-03-11/ |accessdate=6 September 2021 |archivedate=6 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210906054915/https://www.reuters.com/business/media-telecom/myanmar-junta-removes-rakhine-rebels-terrorist-list-2021-03-11/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် [[အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့]]က အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂/၂၀၂၄ ဖြင့် United League of Arakan (ULA)/ Arakan Army (AA) အား မူလက အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ပေးထားခဲ့သော်လည်း အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ပြန်လည်ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250530063944/https://www.moi.gov.mm/news/61068|archivedate=30 May 2025|title=အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ်ကြေညာထားခြင်းမှ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းကို ပယ်ဖျက်၍ အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ်ကြေညာခြင်း|accessdate=30 May 2025|url=https://www.moi.gov.mm/news/61068|publisher=Ministry of Information|date=09/02/2024}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၉၇ ခုနှစ်က ရခိုင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားလူငယ်များနှင့် လူလတ်ပိုင်းများ၏ စုစည်းလှုပ်ရှားမှုမှ ရက္ခိုင့် တပ်တော် ပေါ်ပေါက်လာရန် အစပြုခဲ့သည်။<ref name=burma.irrawadyy>[https://burma.irrawaddy.com/article/2019/06/05/193664.html, AA ရဲ့လာရာလမ်း]</ref>၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နှင့် KIA ဗိုလ်ချုပ်[[ဂွမ်မော်]]တို့ လိုင်ဇာတွင် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်လူငယ်များကို KIA မှ စစ်သင်တန်းများ ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်တွင် ကချင်ပြည်နယ် KIO/ KIA ဌာနချုပ် ရှိရာ [[လိုင်ဇာမြို့]]တွင် ရခိုင်လူငယ် ၂၆ ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy" /> စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ် အခါက တပ်တော်အမည်အား ရက္ခိုင့်တပ်မတော်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပြီး ၁၀ နှစ် ပြည့်မြောက်သည့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တပ်တော် ၁၅နှစ်ပြည့်မြောက်နေ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ရက်တွင် အာရက္ခတပ်တော်ဟူ၍လည်းကောင်း အမည်များ အသီးသီးပြောင်းလဲခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66179a80d7eb939a87e4cdf3|title=“ရက္ခိုင့်တပ်တော်”ကို “အာရက္ခတပ်တော်” သို့ နာမည်ပြောင်းလဲခြင်းမှာ ရခိုင်ပြည်အတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသူများအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုလို၍ ဖြစ်ကြောင်း တပ်တော်တာဝန်ရှိသူပြောကြား|work=Narinjara|access-date=၁၈ ဧပြီ၂၀၂၄|date=၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၄}}</ref> == တိုက်ပွဲများ == အာရက္ခတပ်တော် သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ဘက်မှ တဆင့် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးစားလာခဲ့ပြီးနောက် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy"/> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|မြောက်ဦး]]၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်]] စသောမြို့နယ်များအထိ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်နှင့် AA တို့ တိုက်ပွဲ အပြင်းအထန် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ မှစတင်ကာ တပ်မတော်နှင့်အကြိမ် ၁၀၀ ကျော် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy"/> ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း တပ်မတော်မှ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] နှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]] တို့ကို ၄ လ စစ်ကြောင်း ရပ်နားလိုက်သော်လည်း ရခိုင်ပြည်နယ် မပါဝင်ခဲ့ပေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဘူးသီးတောင်နှင့် မောင်တောမြို့နယ်များရှိ နယ်ခြားစောင့်စခန်း (၄) ကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် တပ်မတော်နှင့် AA တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး အရပ်သားများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုနှင့် သေဆုံးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီလကနေ မေလအထိ  နှစ်ဘက် ထိတွေ့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသည့် အရေအတွက်မှာ တိုက်ပွဲပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အထိ ရှိခဲ့သလို စစ်ဘေးရှောင် အရေအတွက်မှာလည်း လူပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော်အထိ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|archivedate=27 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250527141048/https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/11/194437.html|title=တပ်မတော်မှ ၁၀၀၀ ကျော် ထိခိုက်ကျဆုံးဆိုသည့် AA ထုတ်ပြန်ချက် တပ် လက်မခံ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/11/194437.html|publisher=The Irrawaddy|accessdate=27 May 2025}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်းတွင် တပ်မတော်နှင့် AA တပ်ဖွဲ့တို့အကြား ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများသည် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်၊ စစ်တွေ၊ ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ အမ်းနှင့် ရမ်းဗြဲမြို့နယ်များထိ ကူးစပ် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အရပ်သားထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုနှင့် လူဦးရေသိန်းနှင့်ချီကာ နေရပ်စွန့်ခွာ စစ်ဘေးသင့်ပြည်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီး ၂နှစ်ကျော်အကြာ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင်  အာရက္ခတပ်တော် ပါဝင်သည့် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များအား တိုက်ခိုက်သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အား စတင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/7329256.html|title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးစတင်ကြေညာ|work=VOA Burmese|access-date=၁၈ ဧပြီ၂၀၂၄|date=၂၇ အောက်တိုဘာ၊ ၂၀၂၃}}</ref> အာရက္ခတပ်တော် သည် ယင်းစစ်ဆင်ရေးအပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၃) ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ဒေသစစ်ဆင်ရေးအား ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်  စတင်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ဒေသ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ  ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ အမ်း၊ သံတွဲ၊ တောင်ကုတ်၊ ဂွ၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တောမြို့နယ် များအပါအဝင် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ  ပလက်ဝမြို့နယ်များအား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == အာရက္ခတပ်တော်သည် မျိုးနွယ်စု စုံလင်သည့် ရခိုင်လူထုအတွက် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်နှင့် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတို၏ အမျိုးသားတည်မြဲမှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို ကာကွယ်ရန်နှင့် မြှင့်တင်ရန် ရပ်တည်လျက်ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ တပ်တော်သည် ရိုဟင်ဂျာတို့ကို အတင်းအကျပ် လူစုဆောင်းပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်ကို ဆန့်ကျင်ရန် အားလုံးပါဝင်နိုင်သည့် ဖယ်ဒရယ် အစိုးရတစ်ရပ် တည်ဆောင်မည်ဟု ရည်ရွယ်ကြောင်း ဆိုသော်လည်း၊ ရက္ခိုင့်တပ်တော်က အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ရိုဟင်ဂျာတို့အား စစ်မှုမြေပုံပေါ်တွင် အသုံးချမှု (လူသားဒိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုမှု) ရှိနေကြောင်း စွပ်စွဲမှုများ ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |last=MD Mufassir Rashid |date=15 February 2022 |title=A precarious ceasefire in Myanmar needs international support to continue |url=https://www.eastasiaforum.org/2022/02/15/a-precarious-ceasefire-in-myanmar-needs-international-support-to-continue/ |access-date=1 December 2023 |website=East Asia Forum |place=Dhaka, Bangladesh |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240123181144/https://eastasiaforum.org/2022/02/15/a-precarious-ceasefire-in-myanmar-needs-international-support-to-continue/|archive-date=23 January 2024}}</ref> <ref name=emergence>{{Cite web |last=Kyaw Lynn |date=26 January 2023 |title=The Emergence of the ULA/AA and Question of the Rohingya Crisis |url=https://www.tni.org/en/article/the-emergence-of-the-ulaaa-and-question-of-the-rohingya-crisis |access-date=1 December 2023 |website=Transnational Institute |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231104125910/https://www.tni.org/en/article/the-emergence-of-the-ulaaa-and-question-of-the-rohingya-crisis|archive-date=4 November 2023}}</ref> ရခိုင်နှင့် ရိုဟင်ဂျာများအကြား တင်းမာမှုများကို အလွဲသုံးစားပြုလျက် စစ်အစိုးရအနေဖြင့် ရိုဟင်ဂျာများအား အတင်းအကြပ်လူသူစုဆောင်းကာ လူသားဒိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်ဟူသော အစီရင်ခံစာများလည်း ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |last=Uddin |first=Nasir |title=The fate of the Rohingya may be in the Arakan Army's hands |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2024/7/3/the-fate-of-the-rohingya-may-be-in-the-arakan-armys-hands |access-date=8 September 2024 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်က ''Prothom Alo'' နှင့် ပြုလုပ်သော အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် တပ်တော်၏ စစ်ဦးစီးဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်က ၎င်းတို့၏ အဖွဲ့အစည်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးရှိရန် ရည်ရွယ်ထားပြီး ရိုဟင်ဂျာအရေးကိုလည်း အတူတကွ ကိုင်တွယ်သွားရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="pa2Jan2022">{{cite news |last1=Parvez |first1=Altaf |title='We recognise the human rights and citizen rights of the Rohingyas' |url=https://en.prothomalo.com/opinion/interview/we-recognise-the-human-rights-and-citizen-rights-of-the-rohingyas |access-date=3 January 2022 |work=Prothom Alo |date=2 January 2022 |language=en |archive-date=3 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103085203/https://en.prothomalo.com/amp/story/opinion/interview/we-recognise-the-human-rights-and-citizen-rights-of-the-rohingyas |url-status=live }}</ref> ရိုဟင်ဂျာသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ (RSO)၊ [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာတပ်မတော် တို့အပါအဝင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်းမှ လည်ပတ်လျက်ရှိသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၁၁ ဖွဲ့သည် မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူလူမျိုးများအား သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ မုဒိန်းပြုကျင့်ခြင်း၊ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းနှင့် နှိပ်စက်ခြင်းများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆိုသည်။ Global Arakan Network ၏ အစီရင်ခံစာအရ RSO ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများသည် အလ်-ကိုင်ဒါနှင့် ဂျာမာတ်-အီ-အစ်လာမီ တို့နှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ဒေသအတွင်း အဆိုပါ အဖွဲ့များ အင်အားကြီးထွားလာနေသည်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က မျက်ကွယ်ပြုထားသည်ဟု အာရက္ခတပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=Seli |first=Yeshi |date=2024-12-14 |title=Jihadi groups carrying out atrocities against Buddhists, Hindus on Myanmar-Bangladesh border: Arakan Army |url=https://www.newindianexpress.com/world/2024/Dec/14/jihadi-groups-carrying-out-atrocities-against-buddhists-hindus-on-myanmar-bangladesh-border-arakan-army |access-date=2024-12-17 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အာရက္ခမီဒီယာ နှင့် ပြုလုပ်သည့် အင်တာဗျူးတွင် အာရက္ခတပ်တော်၏ စစ်ဦးစီးက လက်နက်ကိုင်ဆန္ဒပြမှု၏ နိုင်ငံရေး ရည်ရွယ်ချက်သည် အာရကန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်လည်ရယူရန်နှင့်၊ ဆုံးရှုံးသွားသည့် အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်လည်ရယူရာတွင် မည်သည့်အရာကိုမျှ ညှိနှိုင်းခြင်း မပြုခဲ့ဘဲ၊ အနာဂတ်တွင်လည်း မည်သည့်အခါမျှ ညှိနှိုင်းမည် မဟုတ်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="akk">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9qbZaLFL61s|title=ရက္ခိုင်အမျိုးသားအဖွဲချုပ် ULA ဥက္ကဋ္ဌ ရက္ခိုင့်တပ်တော်တပ်မှူးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နန့် အင်တာ|via=www.youtube.com|access-date=1 September 2021|archive-date=1 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901142739/https://www.youtube.com/watch?v=9qbZaLFL61s|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url = https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/visions-of-a-federal-future-for-myanmar-are-fading-fast.html|title = Guest Column &#124; Visions of a Federal Future for Myanmar are Fading Fast|date = September 2021|access-date = 1 September 2021|archive-date = 1 September 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210901142740/https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/visions-of-a-federal-future-for-myanmar-are-fading-fast.html|url-status = live}}</ref> == ရက္ခိုင့် အိပ်မက် ၂၀၂၀ == ရက္ခိုင့်အိပ်မက် ၂၀၂၀ သည် ရခိုင်လူထုတစ်ရပ်လုံး ချိတ်ဆက်ပြီး ရခိုင်လူထုလှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်ကို ၂၀၂၀ တွင် စတင်ရန် ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည်။<ref name="irrawaddy">{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/viewpoint/2019/02/07/182604.html|title=ရခိုင်တွေ AA ကို ဘာလို့ ထောက်ခံကြသလဲ|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၉|accessdate=၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|work=ဧရာဝတီသတင်းဌာန|author=ထွန်းထွန်းနိုင်}}</ref> == အရပ်သား ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိမှုများ == ၂၀၂၀ နှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီပိုင် ပိုးသတ်ဆေးပစ္စည်းများ တင်ဆောင်လာသည့် ယာဉ်တစ်စီးကို [[မင်းပြားမြို့နယ်]]၊ ဖားပြိုကျေးရွာအနီး၌ AA က လက်နက်ငယ်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ယာဉ်မောင်းသေဆုံးခဲ့ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသတင်းမှန်ကန်ကြောင်း အထောက်အထားတစ်စုံတစ်ရာ ထုတ်ပြနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ <ref name=":0" /> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ရှိ [[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]]အနီးသို့ AA နှင့် တပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ် တပ်မတော်မှ ပစ်ခတ်သည့် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ကြောင်း ရခိုင်တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များအစည်းအရုံး (R. E. C) က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဘဏ်အနောက်ဘက်ရှိ သရက်ပင်တွင် သရက်သီးခူးစားနေသည့် ဘဏ်ဝန်ထမ်းတစ်ဦး၏ မိသားစုဝင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၊ လေးနှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦးနှင့် ကိုးနှစ်အရွယ် ယောက်ျားလေးတစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=":0">Page 1,2,4, 7 Days Daily Newspaper, 23.4.2020</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထွက်ပြေးရန် နတ်မြစ်အနီး စက်လှေစောင့်ဆိုင်းနေသော မောင်တောမြို့နယ်မှ ရိုဟင်ဂျာများကို အာရက္ခတပ်တော် (AA) က လက်နက်ကြီးများနှင့် ရှော့တိုက်ဒုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စက်လှေတစ်စီးနစ်မြုပ်ကာ မြစ်ကမ်းဘေးရှိ လူအုပ်ထဲသို့ ဒုံးကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သဖြင့် လူရာနှင့်ချီ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အသက်ရှင်ကျန်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။ AA ကမူ ၎င်းတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုမဟုတ်ကြောင်း ဩဂုတ် ၇ ရက်နေ့တွင် ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=နတ်မြစ်အနီး ထွက်ပြေးလာတဲ့ ရိုဟင်ဂျာ ၂ဝဝ ကျော် ရှော့တိုက်ဒုံးအပစ်ခံရပြီး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-fleeing-killed-08062024150519.html|access-date=30 May 2025|work=Radio Free Asia|date=၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|language=my|publisher=RFA Burmese}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Official website}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] 5wj9zthz0q4w9j5enzd8lk7l054x05q 3 57115 1051911 1051707 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1047560 wikitext text/x-wiki {{archives}} == WCB == Welcome back bro! I am so glad to see you working around here. Cheer! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၄၀၊ ၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) ibvedgfewh9l1cg1ntapqlcf1bsbexu 0 58110 1051931 954124 2026-09-08T20:21:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051931 wikitext text/x-wiki {{Sky|12|27|00||12|43|00|59000000}} {{Galaxy cluster | name = ဗာဂိုး ဂယ်လက်ဆီအုပ်စု | image = [[File:ESO-M87.jpg|alt=M87|250px]] | caption = Virgo Cluster သည် အဖွဲ့ဝင်[[ဂယ်လက်ဆီ]]များကြားတွင် ပြန့်ကျဲသောအလင်းကို ပြနေသည်။ Messier 87 သည် အကြီးမားဆုံး ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည် (ဘယ်ဘက်အောက်)။ | epoch = [[J2000]] | ra = {{RA|12|27}}<ref name="ned">{{cite web | title = NASA/IPAC Extragalactic Database | work = Results for Virgo Cluster | url = http://nedwww.ipac.caltech.edu/ | accessdate = 2006-10-19}}</ref> | dec = {{DEC|+12|43}}<ref name="ned"/> | constellation = [[ဗာဂိုး (ကြယ်စုတန်း)|ဗာဂိုး]] ကြယ်စုတန်း၊ [[ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ်]] | member_no = ~၁၅၀၀<ref name="ned"/> | bmtype = III <ref name="ned"/> | brightest_member = [[Messier 49]] | other_names = }} '''ဗာဂိုး ဂယ်လက်ဆီအုပ်စု''' ({{lang-en|Virgo Cluster}}) သည် ဂယ်လက်ဆီအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယင်း၏ဗဟိုသည် ဗာဂိုး ကြယ်စုတန်းနှင့်ဝေးရာမှ 53.8 ± 0.3 [[အလင်းနှစ်|Mly]] (16.5 ± 0.1 [[Parsec|Mpc]]) တွင်ရှိသည်။<ref name="Mei2007">{{cite journal | author = Mei, Simona | author2 = Blakeslee, John P. | author3 = Côté, Patrick | author4 = Tonry, John L. | author5 = West, Michael J. | author6 = Ferrarese, Laura | author7 = Jordán, Andrés | author8 = Peng, Eric W. | author9 = Anthony, André | author10 = Merritt, Davi | title = The ACS Virgo Cluster Survey. XIII. SBF Distance Catalog and the Three-dimensional Structure of the Virgo Cluster | url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2007-01-20_655_1/page/144 | journal = The Astrophysical Journal | date = 2007 | volume = 655 | issue = 1 | pages = 144–162 | bibcode = 2007ApJ...655..144M | doi = 10.1086/509598 |arxiv = astro-ph/0702510 }}</ref> အဖွဲ့ဝင်ဂယ်လက်ဆီ ၁၃၀၀ နီးပါးခန့် (၂၀၀၀ အထက်ဖြစ်နိုင်သည်) ပါဝင်သည်။<ref>See [http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/V/Virgo+Cluster Virgo Cluster].</ref> အဖွဲ့ကိုယ်တိုင်သည်လည်း ပိုကြီးမားသော ဗာဂိုး မဟာဂယ်လက်ဆီအုပ်စု ([[Virgo Supercluster]])၏ အလယ်ဗဟိုတွင်တည်ရှိကာ [[Local Group]] သည် အပြင်ဘက်ကျသော အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ Virgo Cluster ၏ ထုထည်သည် [[နေအဖွဲ့အစည်း|နေစကြဝဠာ]]ထုထည်ပေါင်း ၁.၂×၁ဝ^၁၅ ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ဘဲဥပုံစံ [[Messier 87]] ဂယ်လက်ဆီကဲ့သို့သော တောက်ပသည့် ဂယ်လက်ဆီပေါင်းများစွာအား ၁၇၇၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၇၈၀ အစောပိုင်းကာလများတွင် ရှာဖွေ့တွေ့ရှိခဲ့သည်။ [[ချားလ် မက်ဆီယာ]] သည် ကြယ်များမပါသော [[နက်ဗျူလာ]]များအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သော်လည်း ယင်းတို့၏ ပင်ကိုသဘာဝအမှန်ကိုမူ ၁၉၂၀ ခုနှစ်ထိ မသိခဲ့ပေ။<ref>Following the entry for M91 in the Connoissance des Temps for 1784, Messier added the following note: : ''The constellation of Virgo, & especially the northern Wing is one of the constellations which encloses the most Nebulae: this Catalog contains thirteen which have been determined: viz. Nos. 49, 58, 59, 60, 61, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, & 91. All these nebulae appear to be without stars: one can see them only in a very good sky, & near their meridian passage. Most of these nebulae have been pointed to me by Mr. Méchain.'' (see [http://messier.seds.org/Mdes/dm091.html M91].)</ref> cluster ၏အဖွဲ့ဝင် ဂယ်လက်ဆီများစွာအား [[တယ်လီစကုပ်]]အသေးစားဖြင့် မြင်နိုင်သည်။ အတောက်ပဆုံး အဖွဲ့ဝင်မှာ ဘဲဥပုံစံ [[Messier 49]] ဖြစ်သည်။ သို့စေကာမူ အထင်ရှားဆုံးအဖွဲ့ဝင်မှာ ဘဲဥပုံစံ [[Messier 87]] ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ မတူညီသည်မှာ ယခင်တစ်ခုသည် အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ==ဝိသေသ လက္ခဏာများ== Cluster သည် M87 တွင် အလယ်ဗဟိုကျသော အခွဲတစ်ခုရှိသည်။ ယင်းအား ''Virgo A'' ဟုခေါ်ကာ ဒုတိယတစ်ခုမှာ M86 တွင် ဗဟိုပြုသည်။ ယင်းအား ''Virgo B'' ဟုခေါ်သည်။<ref name=Boselli2014> {{cite journal |last=1 Boselli |first1=A. |last2=Voyer |first2=E. |last3=Boissier |first3= S. |last4=Cucciati |first4= O. |last5=Consolandi |first5=G. |last6=Cortese |first6=L. |last7=Fumagalli |first7=M. |last8=Gavazzi |first8=G. |last9=Heinis |first9=S. |last10=Roehlly |first10=Y. |last11=Toloba |first11=E. |date=2014 |title=The GALEX Ultraviolet Virgo Cluster Survey (GUViCS). IV. The role of the cluster environment on galaxy evolution |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=570 |id=A69 |arxiv=1407.4986 |doi=10.1051/0004-6361/201424419 |bibcode=2014A&A...570A..69B }}</ref> Virgo cluster သည် ''Virgo Supercluster'' အတွင်းတည်ရှိပြီး ယင်း၏ [[ဒြပ်ဆွဲငင်အား]]သက်ရောက်မှုသည် အနီးအနားမှ ဂယ်လက်ဆီများကို နှေးကွေးစေသည်။ ယင်းတွင် ကြယ်တာရာကြားခံ [[ကြယ်]]များစွာကို တွေ့နိုင်သည်။<ref name="Fergusonetal1998">{{cite journal | author=Ferguson, Henry C. | author2=Tanvir, Nial R. | author3=von Hippel, Ted | title=Detection of intergalactic red-giant-branch stars in the Virgo cluster | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1998-01-29_391_6666/page/460 | journal=Nature | date=1998 | volume=391 | pages=461 |arxiv = astro-ph/9801228 |bibcode = 1998Natur.391..461F |doi = 10.1038/35087 | issue=6666 }}</ref> <ref name="Takamiya2009">{{cite journal | author=Takamiya, Marianne | author2=West, Michael | author3=Côté, Patrick | author4=Jordán, Andrés | author5=Peng, Eric | author6=Ferrarese, Laura | title=IGCs in the Virgo Cluster | journal=Globular Clusters - Guides to Galaxies, Eso Astrophysics Symposia, Volume | date=2009 | pages=361 | bibcode=2009gcgg.book..361T| doi=10.1007/978-3-540-76961-3_83 | series=Eso Astrophysics Symposia | isbn=978-3-540-76960-6 }}</ref><ref name="Durrell2010">{{cite journal | author=Durrell, Patrick R. | author2=Accetta, K. | author3=Feldmeier, J. J. | author4=Mihos, J. C. | author5=Ciardullo, R. | author6=Peng, E. W. | author7=Members of the NGVS team | title=Searching for Intracluster Globular Clusters in the Virgo Cluster | date=2010 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2010AAS...21547814 | bibcode=2010AAS...21547814 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2010AAS...21547814 |accessdate=5 November 2015 |archivedate=30 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190430041451/http://adsabs.harvard.edu/abs/2010AAS...21547814 }}</ref><ref name="Park2010">{{cite journal | author=Lee, Myung Gyoon | author2=Park, Hong Soo | author3=Hwang, Ho Seong | title=Detection of a Large-Scale Structure of Intracluster Globular Clusters in the Virgo Cluster | url=https://archive.org/details/sim_science_2010-04-16_328_5976/page/334 | journal=Science | date=2010 | volume=328 | pages=334– |arxiv = 1003.2499 |bibcode = 2010Sci...328..334L |doi = 10.1126/science.1186496 | issue=5976 | pmid=20223950 }}</ref>(cluster ၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်)<ref>Ferguson, Henry C.; Tanvir, Nial R.; von Hippel, Ted (1998). "Detection of intergalactic red-giant-branch stars in the Virgo cluster". Nature 391 (6666): 461. arXiv:astro-ph/9801228</ref> ==Virgo Cluster မှ သိသာထင်ရှားသော ဂယ်လက်ဆီများ== [[File:Virgo cluster 052012 overlay.jpg|thumb|right|250px|Virgo Cluster ၏ [[ဂယ်လက်ဆီ]]များ]] အောက်ပါတို့သည် Virgo Cluster မှ သိသာထင်ရှားသော ဂယ်လက်ဆီများဖြစ်ကြသည်။ ဤဖြစ်ရပ်တွင် ဂယ်လက်ဆီတစ်ခုအား ယူနစ်အခွဲတစ်ခု သို့မဟုတ် အခြားမူရင်းတစ်ခုဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="GOLDMine">{{cite web | title = Galaxy On Line Database Milano Network (GOLDMine) | url = http://goldmine.mib.infn.it/ | accessdate = 2012-08-06 | archivedate = 3 June 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120603100014/http://goldmine.mib.infn.it/ }}</ref><ref name="VirgoAtlas">{{cite web | title = The Virgo Cluster | url = http://www.atlasoftheuniverse.com/galgrps/vir.html | accessdate = 2013-04-06}}</ref>) :ကော်လံ ၁: ဂယ်လက်ဆီနာမည် :ကော်လံ ၂: ညာဘက်တိမ်းစောင်းမှု epoch 2000 :ကော်လံ ၃: ကျဆင်းမှု epoch 2000 :Cကော်လံ ၄: ဂယ်လက်ဆီ၏ အပြာရောင် ပကတိအရွယ်အစား :ကော်လံ ၅: ဂယ်လက်ဆီအမျိုးအစား: E=ဘဲဥပုံစံ၊ S0=Lenticular, Sa,Sb,Sc,Sd=ခရုပတ်ပုံစံ၊ SBa,SBb,SBc,SBd=ခရုတ်ပတ်ပိတ်ပုံစံ၊ Sm,SBm,Irr=ပုံစံအတည်တကျမရှိ၊ :ကော်လံ ၆: ဂယ်လက်ဆီ၏ ထောင့်ပြောင်းအချင်း :ကော်လံ ၇: ဂယ်လက်ဆီ၏ အချင်း ([[အလင်းနှစ်]]ထောင်ပေါင်း) :ကော်လံ ၈: ကော့စမစ် မိုက်ခရိုလှိုင်းနောက်ခံသို့နှိုင်းယှဉ်သော ဂယ်လက်ဆီ၏ အလျင် (km/s) :ကော်လံ ၉: ကယ်လက်ဆီတည်ရှိရာ cluster အခွဲ {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; margin-right:60px" |+ Cluster အဖွဲ့ဝင်များ ! rowspan="2" | ဦးတည်ရာ ! colspan="2" | ကိုဩဒိနိတ် (Epoch 2000) ! rowspan="2" | ပကတိအရွယ်အစား (အပြာ) ! rowspan="2" | ဂယ်လက်ဆီ အမျိုးအစား ! rowspan="2" | ထောင့်ဖြတ်အရွယ်အစား ! rowspan="2" | အချင်း<br>([[အလင်းနှစ်|kly]]) ! rowspan="2" | အလျင်<br>(km/s) ! rowspan="2" | cluster အခွဲ |- ! ညာဘက်တိမ်းစောင်းမှု ! ကျဆင်းမှု |- |align=left|[[Messier 98]]|| 12 13.8|| 14 54|| 10.9|| SBb|| 9.8′ || 150|| 184|| ''Virgo A'' or ''N Cloud'' |- |align=left|[[NGC 4216]]|| 12 15.9|| 13 09|| 10.9|| SBb|| 7.9′ || 120|| 459|| ''Virgo A'', ''N Cloud'', or ''LVC''. |- |align=left|[[Messier 99]]|| 12 18.8|| 14 25|| 10.4|| Sc|| 5.4′ || 80|| 2735|| ''Virgo A'' or ''N Cloud'' |- |align=left|[[NGC 4262]]|| 12 19.5|| 14 53|| 12.4|| S0|| 1.9′ || 30|| 1683|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Messier 61]]|| 12 21.9|| 04 28|| 10.2|| SBbc|| 6.2′ || 100|| 1911|| ''S Cloud'' |- |align=left|[[Messier 100]]|| 12 22.9|| 15 49|| 10.1|| SBbc|| 7.6′ || 115|| 1899|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Messier 84]]|| 12 25.1|| 12 53|| 10.1|| E₁|| 6.0′ || 90|| 1239|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Messier 85]]|| 12 25.4|| 18 11|| 10.0|| S0|| 7.1′ || 105|| 1056|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Messier 86]]|| 12 26.2|| 12 57|| 9.9|| E₃|| 10.2′ || 155|| 37|| ''Virgo A'' or own subgroup. |- |align=left|[[Eyes Galaxies|NGC 4435]]|| 12 27.7|| 13 05|| 11.7|| S0|| 3.0′ || 45|| 1111|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Eyes Galaxies|NGC 4438]]|| 12 27.8|| 13 01|| 11.0|| Sa|| 8.7′ || 130|| 404|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[NGC 4450]]|| 12 28.5|| 17 05|| 10.9|| Sab|| 5.1′ || 80|| 2273|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Messier 49]]|| 12 29.8|| 08 00|| 9.3|| E₂|| 9.8′ || 150|| 1204|| ''Virgo B'' |- |align=left|[[Messier 87]]|| 12 30.8|| 12 23|| 9.6|| E_0-1|| 9.8′ || 150|| 1204|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Messier 88]]|| 12 32.0|| 14 25|| 10.3|| Sb|| 6.8′ || 100|| 2599|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[NGC 4526]]|| 12 32.0|| 07 42|| 10.6|| S0|| 7.1′ || 105|| 931|| ''Virgo B'' |- |align=left|[[NGC 4527]]|| 12 34.1|| 02 39|| 12.4|| Sb|| 4.6′ || 69|| 1730|| ''S Cloud'' |- |align=left|[[NGC 4536]]|| 12 34.4|| 02 11|| 11.1|| SBbc|| 7.2′ || 115|| 2140|| ''S Cloud'' |- |align=left|[[Messier 91]]|| 12 35.4|| 14 30|| 11.0|| SBb|| 5.2′ || 80|| 803|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[NGC 4550]]|| 12 35.5|| 12 13|| 12.5|| S0|| 3.2′ || 50|| 704|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Messier 89]]|| 12 35.7|| 12 33|| 10.7|| E₀|| 5.0′ || 75|| 628|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[NGC 4567 and NGC 4568|NGC 4567]]|| 12 36.5|| 11 15|| 12.1|| Sbc|| 2.8′ || 40|| 2588|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[NGC 4567 and NGC 4568|NGC 4568]]|| 12 36.6|| 11 14|| 11.7|| Sbc|| 4.4′ || 65|| 2578|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[NGC 4571]]|| 12 36.9|| 14 13|| 11.9|| Sc|| 3.7′ || 55|| 659|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Messier 58]]|| 12 37.7|| 11 49|| 10.6|| SBb|| 5.6′ || 85|| 1839|| ''Virgo A'' |- |align=left|[[Messier 59]]|| 12 42.9|| 11 39|| 10.8|| E₅|| 5.0′ || 75|| 751|| ''Virgo A'' or ''Virgo E'' |- |align=left|[[Messier 60]]|| 12 43.7|| 11 33|| 9.8|| E₂|| 7.2′ || 110|| 1452|| ''Virgo A'', ''Virgo E'', or ''Virgo C'' |- |align=left|[[NGC 4651]]|| 12 43.7|| 16 24|| 11.4|| Sc|| 4.0′ || 60|| 1113|| |- |align=left|[[NGC 4654]]|| 12 43.9|| 13 08|| 11.1|| SBc|| 5.0′ || 75|| 1349|| ''Virgo A'' |} {{clear}} ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist|2}} ==ပြင်ပလင့်== *[http://www.atlasoftheuniverse.com/galgrps/vir.html The Virgo Cluster at An Atlas of the Universe] *[http://nedwww.ipac.caltech.edu/level5/Binggeli/Bin4.html California Institute of Technology site] on Virgo cluster. *[http://messier.seds.org/more/virgo.html The Virgo Cluster of Galaxies], SEDS Messier pages *[http://www.darkatmospheres.com/astro/gallery/galaxies/enlarge.php?fileBase=galaxies_6 Partial Virgo cluster centered on M87 (Dark Atmospheres)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923212707/http://www.darkatmospheres.com/astro/gallery/galaxies/enlarge.php?fileBase=galaxies_6 |date=23 September 2015 }} [[ကဏ္ဍ:လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာ]] [[Category:ဗာဂိုး (ကြယ်စုတန်း)]] [[Category:ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ် (ကြယ်စုတန်း)]] 065nshgv0uv8mkwo6gxwhnyhxpagx3q 0 58875 1051959 1021505 2026-09-09T03:10:42Z ~2026-48306-52 147797 /* */ 1051959 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = Tanintharyi Region Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | Established = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးခင်မောင်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၂၈'''<br/>ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး<br/>တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | structure1 = 3rd Tanintharyi Region Hluttaw.svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{legend|#006B44|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]: ၁၇ နေရာ*}}{{legend|#FFF115|[[ပြည်သူ့ပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#2D3065|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#000000|[[တပ်မတော်]]: ၇ နေရာ}} | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = <s>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]]</s> <br> အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *ပြည်ခိုင်ဖြိုးမှ ''''တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် (ကရင်)'''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Tanintharyi Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၈ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၂၁ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] အနေဖြင့် လွှတ်တော်၏ မဲဆန္ဒနယ်အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅)== {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၂၁||{{increase}}၂၁ |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၀||{{decrease}}၂၀ |- |align=left|[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] (NUP)||၀||{{decrease}}၁ |- |} ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] 4udxkqlm5oeimd2d4p9lw8sw0maripm 1051960 1051959 2026-09-09T03:15:18Z ~2026-48306-52 147797 /* အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆) */ 1051960 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = Tanintharyi Region Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | Established = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးခင်မောင်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၂၈'''<br/>ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး<br/>တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | structure1 = 3rd Tanintharyi Region Hluttaw.svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{legend|#006B44|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]: ၁၇ နေရာ*}}{{legend|#FFF115|[[ပြည်သူ့ပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#2D3065|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#000000|[[တပ်မတော်]]: ၇ နေရာ}} | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = <s>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]]</s> <br> အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *ပြည်ခိုင်ဖြိုးမှ ''''တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် (ကရင်)'''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Tanintharyi Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၈ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၂၁ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] အနေဖြင့် လွှတ်တော်၏ မဲဆန္ဒနယ်အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)== {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၁၇||{{increase}}၁၇ |- |align=left|[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (PP)||၂||{{increase}}၂ |- |align=left|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (MFDP)||၂||{{increase}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၀||{{decrease}}၂၁ |- |} ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] oil4hj7vbbe33nmklx06frqftspsi34 1051966 1051960 2026-09-09T04:17:59Z Salai Rungtoi 22844 /* အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆) */ 1051966 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = Tanintharyi Region Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | Established = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးခင်မောင်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၂၈'''<br/>ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး<br/>တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | structure1 = 3rd Tanintharyi Region Hluttaw.svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{legend|#006B44|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]: ၁၇ နေရာ*}}{{legend|#FFF115|[[ပြည်သူ့ပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#2D3065|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#000000|[[တပ်မတော်]]: ၇ နေရာ}} | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = <s>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]]</s> <br> အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *ပြည်ခိုင်ဖြိုးမှ ''''တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် (ကရင်)'''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Tanintharyi Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၈ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၂၁ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] အနေဖြင့် လွှတ်တော်၏ မဲဆန္ဒနယ်အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)== {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၁၇||{{increase}}၁၇ |- |align=left|[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (PP)||၂||{{increase}}၂ |- |align=left|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (MFDP)||၂||{{increase}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၀||{{decrease}}၂၁ |- |} တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရှိ ပြည်သူ့ပါတီမှ အမတ်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးခိုင်ဦးနှင့် ဦးတင်စိုးတို့အား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့် မရှိတော့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87835|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဦးခိုင်ဦးနေရာတွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) မှ ဦးဝင်းကြူအား လည်းကောင်း၊ ဦးတင်စိုးနေရာတွင် USDP မှ ဒေါ်မြမြစိမ်းအား လည်းကောင်း အသီးသီး အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ အမည်စာရင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87837|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> မြိတ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁ မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသူ ဦးခိုင်ဦးအား ၎င်း၏ပြိုင်ဘက် USDP ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးဝင်းကြူက ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ကြားနာစစ်ဆေးပြီးနောက် ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းသည် ဥပဒေအရ ပျက်ပြယ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၇၅(က) အရ ဦးဝင်းကြူအား ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဦးခိုင်ဦးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ တစ်ဦးတည်းသော အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မဲရလဒ်ကို နုတ်ပယ်ကာ ကျန်ခိုင်လုံမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ရာတွင်လည်း လောင်းလုံမြို့နယ်မှ ပြည်သူ့ပါတီအမတ် ဦးတင်စိုးသည်လည်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့်မရှိတော့ကြောင်း ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - မြန်မာ့အခြေအနေတစုံလုံး လုံခြုံရေးကောင်စီကတဆင့် ICC လွှဲဖို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေး မဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2z45496yet|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-09-08|access-date=2026-09-09|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်ရရှိမှုအခြေအနေ|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87839|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] g9g076sxd2fl3sfpxl1jxq0ur4evhyx 1051969 1051966 2026-09-09T04:23:44Z Salai Rungtoi 22844 /* အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆) */ 1051969 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = Tanintharyi Region Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | Established = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးခင်မောင်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၂၈'''<br/>ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး<br/>တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | structure1 = 3rd Tanintharyi Region Hluttaw.svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{legend|#006B44|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]: ၁၇ နေရာ*}}{{legend|#FFF115|[[ပြည်သူ့ပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#2D3065|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#000000|[[တပ်မတော်]]: ၇ နေရာ}} | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = <s>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]]</s> <br> အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *ပြည်ခိုင်ဖြိုးမှ ''''တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် (ကရင်)'''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Tanintharyi Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၈ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၂၁ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] အနေဖြင့် လွှတ်တော်၏ မဲဆန္ဒနယ်အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)== {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၁၉||{{increase}}၁၉ |- |align=left|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (MFDP)||၂||{{increase}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၀||{{decrease}}၂၁ |- |} တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရှိ ပြည်သူ့ပါတီမှ အမတ်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးခိုင်ဦးနှင့် ဦးတင်စိုးတို့အား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့် မရှိတော့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87835|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဦးခိုင်ဦးနေရာတွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) မှ ဦးဝင်းကြူအား လည်းကောင်း၊ ဦးတင်စိုးနေရာတွင် USDP မှ ဒေါ်မြမြစိမ်းအား လည်းကောင်း အသီးသီး အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ အမည်စာရင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87837|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> မြိတ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁ မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသူ ဦးခိုင်ဦးအား ၎င်း၏ပြိုင်ဘက် USDP ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးဝင်းကြူက ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ကြားနာစစ်ဆေးပြီးနောက် ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းသည် ဥပဒေအရ ပျက်ပြယ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၇၅(က) အရ ဦးဝင်းကြူအား ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဦးခိုင်ဦးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ တစ်ဦးတည်းသော အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မဲရလဒ်ကို နုတ်ပယ်ကာ ကျန်ခိုင်လုံမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ရာတွင်လည်း လောင်းလုံမြို့နယ်မှ ပြည်သူ့ပါတီအမတ် ဦးတင်စိုးသည်လည်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့်မရှိတော့ကြောင်း ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - မြန်မာ့အခြေအနေတစုံလုံး လုံခြုံရေးကောင်စီကတဆင့် ICC လွှဲဖို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေး မဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2z45496yet|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-09-08|access-date=2026-09-09|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်ရရှိမှုအခြေအနေ|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87839|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] 0u0y3ty4sb2gayt2xp1b8dvz57o0z1n 1051970 1051969 2026-09-09T04:24:42Z Salai Rungtoi 22844 1051970 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = Tanintharyi Region Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | Established = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးခင်မောင်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၂၈'''<br/>ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး<br/>တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | structure1 = 3rd Tanintharyi Region Hluttaw.svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{legend|#006B44|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]: ၁၇ နေရာ*}}{{legend|#FFF115|[[ပြည်သူ့ပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#2D3065|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#000000|[[တပ်မတော်]]: ၇ နေရာ}} | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = <s>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]]</s> <br> အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *ပြည်ခိုင်ဖြိုးမှ ''''တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် (ကရင်)'''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Tanintharyi Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၈ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၂၁ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] အနေဖြင့် လွှတ်တော်၏ မဲဆန္ဒနယ်အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)== {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၁၉||{{increase}}၁၉ |- |align=left|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (MFDP)||၂||{{increase}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၀||{{decrease}}၂၁ |- |} တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရှိ ပြည်သူ့ပါတီမှ အမတ်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးခိုင်ဦးနှင့် ဦးတင်စိုးတို့အား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့် မရှိတော့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87835|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဦးခိုင်ဦးနေရာတွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) မှ ဦးဝင်းကြူအား လည်းကောင်း၊ ဦးတင်စိုးနေရာတွင် USDP မှ ဒေါ်မြမြစိမ်းအား လည်းကောင်း အသီးသီး အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ အမည်စာရင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87837|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> [[မြိတ်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁ မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသူ ဦးခိုင်ဦးအား ၎င်း၏ပြိုင်ဘက် USDP ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးဝင်းကြူက ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ကြားနာစစ်ဆေးပြီးနောက် ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းသည် ဥပဒေအရ ပျက်ပြယ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၇၅(က) အရ ဦးဝင်းကြူအား ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဦးခိုင်ဦးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ တစ်ဦးတည်းသော အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မဲရလဒ်ကို နုတ်ပယ်ကာ ကျန်ခိုင်လုံမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ရာတွင်လည်း [[လောင်းလုံမြို့နယ်]]မှ ပြည်သူ့ပါတီအမတ် ဦးတင်စိုးသည်လည်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့်မရှိတော့ကြောင်း ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - မြန်မာ့အခြေအနေတစုံလုံး လုံခြုံရေးကောင်စီကတဆင့် ICC လွှဲဖို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေး မဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2z45496yet|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-09-08|access-date=2026-09-09|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်ရရှိမှုအခြေအနေ|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87839|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] qzlkmcbu3kb2q3r6p8cng0o4ygqbiyh 1051987 1051970 2026-09-09T05:05:38Z ~2026-48306-52 147797 /* အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆) */ 1051987 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = Tanintharyi Region Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | Established = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးခင်မောင်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၂၈'''<br/>ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး<br/>တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | structure1 = 3rd Tanintharyi Region Hluttaw.svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{legend|#006B44|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]: ၁၇ နေရာ*}}{{legend|#FFF115|[[ပြည်သူ့ပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#2D3065|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#000000|[[တပ်မတော်]]: ၇ နေရာ}} | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = <s>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]]</s> <br> အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *ပြည်ခိုင်ဖြိုးမှ ''''တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် (ကရင်)'''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Tanintharyi Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၈ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၂၁ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] အနေဖြင့် လွှတ်တော်၏ မဲဆန္ဒနယ်အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)== {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၁၇||{{increase}}၁၇ |- |align=left|[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (PP)||၂|| {{increase}}၂ |- |align=left|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (MFDP)||၂|| {{increase}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၀||{{decrease}}၂၁ |- |} တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရှိ ပြည်သူ့ပါတီမှ အမတ်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးခိုင်ဦးနှင့် ဦးတင်စိုးတို့အား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့် မရှိတော့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87835|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဦးခိုင်ဦးနေရာတွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) မှ ဦးဝင်းကြူအား လည်းကောင်း၊ ဦးတင်စိုးနေရာတွင် USDP မှ ဒေါ်မြမြစိမ်းအား လည်းကောင်း အသီးသီး အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ အမည်စာရင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87837|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> [[မြိတ်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁ မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသူ ဦးခိုင်ဦးအား ၎င်း၏ပြိုင်ဘက် USDP ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးဝင်းကြူက ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ကြားနာစစ်ဆေးပြီးနောက် ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းသည် ဥပဒေအရ ပျက်ပြယ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၇၅(က) အရ ဦးဝင်းကြူအား ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဦးခိုင်ဦးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ တစ်ဦးတည်းသော အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မဲရလဒ်ကို နုတ်ပယ်ကာ ကျန်ခိုင်လုံမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ရာတွင်လည်း [[လောင်းလုံမြို့နယ်]]မှ ပြည်သူ့ပါတီအမတ် ဦးတင်စိုးသည်လည်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့်မရှိတော့ကြောင်း ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - မြန်မာ့အခြေအနေတစုံလုံး လုံခြုံရေးကောင်စီကတဆင့် ICC လွှဲဖို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေး မဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2z45496yet|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-09-08|access-date=2026-09-09|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်ရရှိမှုအခြေအနေ|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87839|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] hpy8may4l0zgcmmvifgjbm07nyd91fw 1051988 1051987 2026-09-09T05:07:03Z ~2026-48306-52 147797 /* အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆) */ 1051988 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = Tanintharyi Region Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | Established = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးခင်မောင်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၂၈'''<br/>ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး<br/>တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | structure1 = 3rd Tanintharyi Region Hluttaw.svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{legend|#006B44|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]: ၁၇ နေရာ*}}{{legend|#FFF115|[[ပြည်သူ့ပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#2D3065|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#000000|[[တပ်မတော်]]: ၇ နေရာ}} | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = <s>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]]</s> <br> အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *ပြည်ခိုင်ဖြိုးမှ ''''တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် (ကရင်)'''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Tanintharyi Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၈ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၂၁ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] အနေဖြင့် လွှတ်တော်၏ မဲဆန္ဒနယ်အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)== {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၁၇||{{increase}}၁၇ |- |align=left|[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (PP)||၂|| {{increase}}၂ |- |align=left|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (MFDP)||၂|| {{increase}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၀||{{decrease}}၂၁ |- |align=left|[[တပ်မတော်]] (DS)||၇||– |} တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရှိ ပြည်သူ့ပါတီမှ အမတ်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးခိုင်ဦးနှင့် ဦးတင်စိုးတို့အား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့် မရှိတော့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87835|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဦးခိုင်ဦးနေရာတွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) မှ ဦးဝင်းကြူအား လည်းကောင်း၊ ဦးတင်စိုးနေရာတွင် USDP မှ ဒေါ်မြမြစိမ်းအား လည်းကောင်း အသီးသီး အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ အမည်စာရင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87837|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> [[မြိတ်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁ မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသူ ဦးခိုင်ဦးအား ၎င်း၏ပြိုင်ဘက် USDP ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးဝင်းကြူက ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ကြားနာစစ်ဆေးပြီးနောက် ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းသည် ဥပဒေအရ ပျက်ပြယ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၇၅(က) အရ ဦးဝင်းကြူအား ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဦးခိုင်ဦးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ တစ်ဦးတည်းသော အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မဲရလဒ်ကို နုတ်ပယ်ကာ ကျန်ခိုင်လုံမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ရာတွင်လည်း [[လောင်းလုံမြို့နယ်]]မှ ပြည်သူ့ပါတီအမတ် ဦးတင်စိုးသည်လည်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့်မရှိတော့ကြောင်း ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - မြန်မာ့အခြေအနေတစုံလုံး လုံခြုံရေးကောင်စီကတဆင့် ICC လွှဲဖို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေး မဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2z45496yet|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-09-08|access-date=2026-09-09|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်ရရှိမှုအခြေအနေ|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87839|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] ladgrat3j57h7w6cvcyhg10vwymyllg 1051990 1051988 2026-09-09T05:10:14Z ~2026-48306-52 147797 1051990 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = Tanintharyi Region Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | Established = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးခင်မောင်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၂၈'''<br/>ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး<br/>တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | structure1 = 3rd Tanintharyi Region Hluttaw.svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{legend|#006B44|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]: ၁၇ နေရာ*}}{{legend|#FFF115|[[ပြည်သူ့ပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#2D3065|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#000000|[[တပ်မတော်]]: ၇ နေရာ}} | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = <s>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]]</s> <br> အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *ပြည်ခိုင်ဖြိုးမှ ''''တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် (ကရင်)'''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Tanintharyi Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၈ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၂၁ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] အနေဖြင့် လွှတ်တော်၏ မဲဆန္ဒနယ်အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)== {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၁၇||{{increase}}၁၇ |- |align=left|[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (PP)||၂|| {{increase}}၂ |- |align=left|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (MFDP)||၂|| {{increase}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၀||{{decrease}}၂၁ |- |align=left|[[တပ်မတော်]] (DS)||၇||– |} တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရှိ ပြည်သူ့ပါတီမှ အမတ်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးခိုင်ဦးနှင့် ဦးတင်စိုးတို့အား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့် မရှိတော့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87835|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဦးခိုင်ဦးနေရာတွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) မှ ဦးဝင်းကြူအား လည်းကောင်း၊ ဦးတင်စိုးနေရာတွင် USDP မှ ဒေါ်မြမြစိမ်းအား လည်းကောင်း အသီးသီး အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ အမည်စာရင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87837|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> [[မြိတ်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁ မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသူ ဦးခိုင်ဦးအား ၎င်း၏ပြိုင်ဘက် USDP ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးဝင်းကြူက ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ကြားနာစစ်ဆေးပြီးနောက် ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းသည် ဥပဒေအရ ပျက်ပြယ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၇၅(က) အရ ဦးဝင်းကြူအား ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဦးခိုင်ဦးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ တစ်ဦးတည်းသော အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မဲရလဒ်ကို နုတ်ပယ်ကာ ကျန်ခိုင်လုံမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ရာတွင်လည်း [[လောင်းလုံမြို့နယ်]]မှ ပြည်သူ့ပါတီအမတ် ဦးတင်စိုးသည်လည်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့်မရှိတော့ကြောင်း ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - မြန်မာ့အခြေအနေတစုံလုံး လုံခြုံရေးကောင်စီကတဆင့် ICC လွှဲဖို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေး မဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2z45496yet|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-09-08|access-date=2026-09-09|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်ရရှိမှုအခြေအနေ|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87839|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> == ခေါင်းဆောင်မှု == လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌများ {| class="wikitable" width="100%" |+ |- ! colspan="1" width="1%" |{{Abbr|စဉ်|Number}} ! width="20%" | အမည် ! width="100px" | ပုံ ! width="20%" | စတင်ရက် ! width="20%" | ပြီးဆုံးရက် ! width="20%" | ရက်ပေါင်း ! width="20%" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! width="20%" | မဲဆန္ဒနယ် ! width="20%" | လွှတ်တော် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၁''' | align="center" | '''ဦးထင်အောင်ကျော်''' | align="center" | | align="center" | ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | align="center" | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | align="center" | {{age in years and days|2011|1|31|2016|2|8}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" | ပုလောမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | align="center" | ပထမအကြိမ်လွှတ်တော် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၂''' | align="center" | '''​ဦးခင်မောင်အေး''' | align="center" | | align="center" | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | align="center" | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | {{age in years and days|2016|2|8|2021|2|1}} | align="center" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | align="center" rowspan=2 | ထားဝယ်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | align="center" | ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၃''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | align="center" | ယနေ့ထိ | align="center" | {{age in years and days|2026|3|20}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" | တတိယအကြိမ်လွှတ်တော် |} ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] k0ebcyap4th8byau3spdgytdg6k6dg2 1052033 1051990 2026-09-09T09:05:31Z ~2026-48306-52 147797 /* ခေါင်းဆောင်မှု */ 1052033 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | native_name = | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = တတိယအကြိမ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် | coa_pic = Tanintharyi Region Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | Established = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | house_type = Unicameral | leader1_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader1 = [[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = ဦးခင်မောင်မြင့် | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | election2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | members = '''၂၈'''<br/>ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၂၁ ဦး<br/>တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး | structure1 = 3rd Tanintharyi Region Hluttaw.svg | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{legend|#006B44|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]: ၁၇ နေရာ*}}{{legend|#FFF115|[[ပြည်သူ့ပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#2D3065|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]: ၂ နေရာ}} {{legend|#000000|[[တပ်မတော်]]: ၇ နေရာ}} | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | previous_election1 = <s>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]]</s> <br> အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | session_room = | session_res = | session_alt = | meeting_place = တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ခန်းမ<br/>[[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = *ပြည်ခိုင်ဖြိုးမှ ''''တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် (ကရင်)'''' တစ်ဦးအပါအဝင် | motto = }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်''' ({{lang-en|Tanintharyi Region Hluttaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၈ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၂၁ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၇ ဦး) ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Nixon|first=Hamish|title=State and Region Governments in Myanmar|date=September 2013|series=Myanmar Development Resource Institute|pages=92|url=https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|access-date=28 November 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084337/https://asiafoundation.org/resources/pdfs/StateandRegionGovernmentsinMyanmarCESDTAF.PDF|url-status=dead}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] အနေဖြင့် လွှတ်တော်၏ မဲဆန္ဒနယ်အများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆)== {| class=wikitable style=text-align:right !ပါတီ !အမတ်နေရာ !+/– |- |align=left|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP)||၁၇||{{increase}}၁၇ |- |align=left|[[ပြည်သူ့ပါတီ]] (PP)||၂|| {{increase}}၂ |- |align=left|[[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (MFDP)||၂|| {{increase}}၂ |- |align=left|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD)||၀||{{decrease}}၂၁ |- |align=left|[[တပ်မတော်]] (DS)||၇||– |} တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ရှိ ပြည်သူ့ပါတီမှ အမတ်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးခိုင်ဦးနှင့် ဦးတင်စိုးတို့အား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့် မရှိတော့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87835|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဦးခိုင်ဦးနေရာတွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) မှ ဦးဝင်းကြူအား လည်းကောင်း၊ ဦးတင်စိုးနေရာတွင် USDP မှ ဒေါ်မြမြစိမ်းအား လည်းကောင်း အသီးသီး အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ အမည်စာရင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87837|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> [[မြိတ်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁ မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသူ ဦးခိုင်ဦးအား ၎င်း၏ပြိုင်ဘက် USDP ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးဝင်းကြူက ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ကြားနာစစ်ဆေးပြီးနောက် ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းသည် ဥပဒေအရ ပျက်ပြယ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၇၅(က) အရ ဦးဝင်းကြူအား ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဦးခိုင်ဦးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ တစ်ဦးတည်းသော အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မဲရလဒ်ကို နုတ်ပယ်ကာ ကျန်ခိုင်လုံမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ရာတွင်လည်း [[လောင်းလုံမြို့နယ်]]မှ ပြည်သူ့ပါတီအမတ် ဦးတင်စိုးသည်လည်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့်မရှိတော့ကြောင်း ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - မြန်မာ့အခြေအနေတစုံလုံး လုံခြုံရေးကောင်စီကတဆင့် ICC လွှဲဖို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေး မဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2z45496yet|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-09-08|access-date=2026-09-09|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်ရရှိမှုအခြေအနေ|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87839|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-09|language=en}}</ref> == ခေါင်းဆောင်မှု == လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌများ {| class="wikitable" width="100%" |+ |- ! colspan="1" width="1%" |{{Abbr|စဉ်|Number}} ! width="20%" | အမည် ! width="100px" | ပုံ ! width="20%" | စတင်ရက် ! width="20%" | ပြီးဆုံးရက် ! width="20%" | ရက်ပေါင်း ! width="20%" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! width="20%" | မဲဆန္ဒနယ် ! width="20%" | လွှတ်တော် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၁''' | align="center" | '''ဦးထင်အောင်ကျော်''' | align="center" | | align="center" | ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | align="center" | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | align="center" | {{age in years and days|2011|1|31|2016|2|8}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" | ပုလောမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | align="center" | ပထမအကြိမ်လွှတ်တော် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၂''' | align="center" | '''​ဦးခင်မောင်အေး''' | align="center" | | align="center" | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | align="center" | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | {{age in years and days|2016|2|8|2021|2|1}} | align="center" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | align="center" rowspan=2 | ထားဝယ်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | align="center" | ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၃''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | align="center" | ယနေ့ထိ | align="center" | {{age in years and days|2026|3|20}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" | တတိယအကြိမ်လွှတ်တော် |} လွှတ်တော်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ {| class="wikitable" width="100%" |+ |- ! colspan="1" width="1%" |{{Abbr|စဉ်|Number}} ! width="20%" | အမည် ! width="100px" | ပုံ ! width="20%" | စတင်ရက် ! width="20%" | ပြီးဆုံးရက် ! width="20%" | ရက်ပေါင်း ! width="20%" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! width="20%" | မဲဆန္ဒနယ် ! width="20%" | လွှတ်တော် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၁''' | align="center" | '''ဦးကြည်ဝင်း''' | align="center" | | align="center" | ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | align="center" | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | align="center" | {{age in years and days|2011|1|31|2016|2|8}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" | ကော့သောင်းမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | align="center" | ပထမအကြိမ်လွှတ်တော် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၂''' | align="center" | '''​ဦးကြည်စိုး''' | align="center" | | align="center" | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | align="center" | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | {{age in years and days|2016|2|8|2021|2|1}} | align="center" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | align="center" | ရေဖြူမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | align="center" | ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၃''' | align="center" | '''ဦးခင်မောင်​မြင့်''' | align="center" | | align="center" | ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | align="center" | ယနေ့ထိ | align="center" | {{age in years and days|2026|3|20}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" | ရေဖြူမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | align="center" | တတိယအကြိမ်လွှတ်တော် |} ==အခြားကြည့်ရန်== *[[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ]] omrzniqh2mdqoyml6v94x3fxlu1if2z 3 64538 1051910 1051719 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 807172 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါ၏! == [[File:Mr. Smiley Face.svg||thumb|300px|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] <div class="borderc6 backgroundc2" style="border-style:solid;border-width:medium;padding:0.3em 0.5em;color:lightgrey"> <!--{{<includeonly>subst:</includeonly>void|{{error:not substituted|welcome}}}}--> <div class="lang-en" lang="en" style="color:black"> မင်္ဂလာပါ {{PAGENAME}}။ [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယားမှ]] ကြိုဆိုပါတယ်။ ဝီကီရဲ့ [[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]ကို ဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ *အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia ဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီဘယ်လိုစသုံးရမယ်ဆိုကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]]စာမျက်နှာမှာကြည့်ပါ။ တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို_တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ *စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ် ။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ *ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ ဝီကီမှာ အပီအပြင်ပျော်ရွှင်ပါစေဗျား။ (ဝီကီရောင်းရင်းများ) ---- Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> </div> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၄၀၊ ၅ မေ ၂၀၁၆ (UTC) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၄:၂၂၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19352603 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၅:၀၆၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19395091 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၈:၅၈၊ ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19433622 --> == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi Shin Khant Maung, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၂၅၊ ၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) 6tcj0bqz51dct2xpckt41d2kenya71b 0 66078 1052040 867670 2026-09-09T09:39:22Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1052040 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = ပီနန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် | nativename = Penang International Airport <br><small>''Lapangan Terbang Antarabangsa Pulau Pinang''</small> | image = Penang Airport MRD.jpg | image-width = 300 | caption = View of the airport | IATA = PEN | ICAO = WMKP | WMO = 48601 | latd = 05 | latm = 17 | lats = 50 | latNS = N | longd= 100 | longm= 16 | longs= 36 | longEW= E | coordinates_region = MY-10 | pushpin_map = Malaysia West | pushpin_label = PEN/WMKP | pushpin_map_caption = Location in [[Peninsular Malaysia]] | type = Public | owner = [[မလေးရှားနိုင်ငံ အစိုးရ]] | operator = [[Malaysia Airports Holdings Berhad]] | city-served = [[ပီနန်မြို့]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ]] | location = [[ဘရန်လီပက်စ်]]၊ [[ပီနန်မြို့]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ]] | hub = <div> *[[အဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]] * [[ဖားရားဖလိုင်း လေကြောင်းလိုင်း]] </div> | timezone = [[Time in Malaysia|MST]] | utc = [[UTC+08:00]] | elevation-f = 11 | website = | metric-rwy = y | r1-number = 04/22 | r1-length-m = 3,352 | r1-surface = [[Asphalt]] | stat-year = 2015 | stat1-header = Passenger | stat1-data = 6,258,756 ({{increase}} 3.6%) | stat2-header = Airfreight (tonnes) | stat2-data = 130,392 ({{decrease}} 7.7%) | stat3-header = Aircraft movements | stat3-data = 66,670 ({{increase}} 1.4%) | footnotes = }} '''ပီနန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်''' <span>(</span>IATA<span>: </span>'''PEN'''<span>,</span>&nbsp;ICAO<span>: </span>'''WMKP'''<span>)</span>, ကို ယခင်က ဘရန်လီပက်စ် ဒေသတွင် ရှိသောကြောင့် '''ဘရန်လီပက်စ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်''' အဖြစ် လူသိများသည်။  လေဆိပ်သည် ဂျော့ချ်မြို့ ၏ တောင်ဘက် ၁၄ ကီလိုမီတာ (၈.၇မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။<ref name="AIP">[http://aip.dca.gov.my/aip%20pdf/AD/AD2/WMKN/WMKN-Kuala%20TerangganuSultan%20Mahmud%20Airpor.pdf WMKP – PENANG INTERNATIONAL AIRPORT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227213339/http://aip.dca.gov.my/aip%20pdf/AD/AD2/WMKN/WMKN-Kuala%20TerangganuSultan%20Mahmud%20Airpor.pdf |date=27 December 2013 }} at Department of Civil Aviation Malaysia</ref> မလေးရှားနိုင်ငံအတွင်း အစောဆုံးဖွင့်လှစ်သော လေဆိပ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။  ပီနန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် အလယ်အလတ် အရွယ်အစား ရှိသော လေဆိပ် ဖြစ်ပြီး အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများသို့ ချိတ်ဆက်ပျံသန်းနိုင်စွမ်း ရှိသည်။ လေဆိပ်သည် မလေးရှားနိုင်ငံ မြောက်ဘက်ဒေသကို အဓိက ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ မြောက်ဘက်ပိုင်းသို့ လာရောက်ကြသော ခရီးသွားများအနေဖြင့် ဂျော့ချ်မြို့၊ ပီနန်း တံတား နှင့် ဒုတိယ ပီနန်းတ့တား တို့ကို လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ Check-in ဝင်ရန် စောင့်ဆိုင်းချိန်၊ ခရီးဆောင်အိတ် ရွေးရန်စောင့်ဆိုင်းချိန် တို့မှာ အခြားသော လေဆိပ်ကြီးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် တိုတောင်းသည်။ လေဆိပ်မှာ လူပြွတ်သိပ်ခြင်းမရှိပေ။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၅.၄၈ သန်းသည် ပီနန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှ တဆင့် ခရီးသွားခဲ့ကြသည်။ လေယာဉ်ဆင်းသက်မှု ၆၀ ၀၂၀ ဆင်း ရှိခဲ့သည်။ <ref name="Penang International Airport">[http://www.malaysiaairports.com.my/index.php?option=com_content&view=article&id=351&Itemid=79 Penang International Airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328063834/http://www.malaysiaairports.com.my/index.php?option=com_content&view=article&id=351&Itemid=79 |date=28 March 2014 }} at Malaysia Airports Holdings Berhad</ref> ပီနန် လေဆိပ်သည် မလေးရှားနိုင်ငံအတွင်း ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ကိုတာ ကင်နာဘာလူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့ပြီးလျှင် တတိယ အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်။  တန်ဖိုးနည်း လေကြောင်းလိုင်းများ ဖြစ်သော အဲအေးရှား နှင့် ဖားရားဖလိုင်း တို့၏ အခြေစိုက်  လေဆိပ်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|work=The Star|title=AirAsia to turn Penang into fourth hub in Malaysia|date=8 July 2009|url=http://www.btimes.com.my/articles/jkath/Article/}}{{Dead link|date=September 2026 }}</ref> ပီနန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အာရှအဆင့် လေဆိပ်ဆုများကိုလည်း လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ == ဝန်ဆောင်မှု == [[File:Cmglee_Penang_airport_2012_terminal.jpg|thumb|၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လေဆိပ်အဆောက်အဦး ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများပြုလုပ်ထားသည်ကို တွေ့ရစဉ်]] မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် တန်ဖိုးနည်းလေကြောင်းလိုင်း၏ လေဆိပ်အဆောက်အဦး ကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် လေဆိပ် ဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ မလေးရှား လေကြောင်းတို့အကြား ဆွေးနွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|work=The Star|title=Talks on low cost carrier terminal in Penang|date=8 February 2007|url=http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/2/8/business/20070208185713&sec=business|accessdate=27 July 2016|archivedate=6 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120206053753/http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/2/8/business/20070208185713&sec=business}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင်လည်း ဖားရားဖလိုင်း လေကြောင်းလိုင်း သည် တန်ဖိုးနည်း လေဆိပ်အဆောက်အဦးအသစ် တည်ဆောက်ပြီး လက်ရှိ ရှိနေသော လေဆိပ်အဆောက်အဦးကို ပြန်လည်ပြင်ဆင် အဆင့်မြှင့်တင်ရန် ပီနန် ဝန်ကြီးချုပ် ကို တိုက်တွန်း ပြောဆိုခဲ့သည်။  <ref>{{Cite news|work=The Star|title=Build Terminal, Airline Urged|date=28 October 2008|url=http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=/2008/10/28/north/2383016&sec=north|accessdate=28 August 2021|archivedate=7 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007021703/http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2008%2F10%2F28%2Fnorth%2F2383016&sec=north}}</ref> ပီနန် လေဆိပ်သည် ပီနန်ပြည်နယ် အစိုးရ နှင့် မလေးရှား ဗဟိုအစိုးရ အကြား အငြင်းပွားဖွယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သော နှစ်ပိုင်းက လေဆိပ်သည် ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သော ၆.၅ သန်း ကို ကျော်လွန်နေသောကြောင့် ပြည်နယ်အစိုးရက လေဆိပ်ကို တိုးချဲ့ရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း ဗဟိုအစိုးရက လက်မခံခဲ့ပေ။ <ref>[http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/guan-eng-demands-putrajaya-approve-penang-international-airport-expansion-n Guan Eng demands Putrajaya approve Penang International Airport expansion now | Malaysia | Malay Mail<!-- Bot generated title -->]</ref> [[File:Penang_airport_checkin.jpg|none|thumb|300x300px|ခရီးသည် Check-in ကောင်တာ]] == လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ပျံသန်းရာမြို့များ == [[File:Firefly_PEN.jpg|thumb|A Firefly ATR72-500 departing Penang]] [[File:Malaysia_Airlines_PEN.jpg|thumb|Malaysia Airlines Boeing 747-400 arriving in Penang International Airport]] [[File:Cathay_Pacific_PEN.jpg|thumb|Cathay Pacific [[ဘိုးအင်း ၇၇၇|Boeing 777-300]] parked at PEN]] [[File:China_Airlines_PEN.jpg|thumb|A China Airlines [[အဲယားဘတ်စ် A340|Airbus A340-300]] taxiing in Penang International Airport]] {{Airport-dest-list <!-- PLEASE DON'T PUT DOMESTIC AND INTERNATIONAL TERMINAL! PENANG AIRPORT HAS ONLY ONE TERMINAL! --> | [[AirAsia]] | [[တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာလေဆိပ်|ဟိုချီမင်းစီးတီး]]၊ [[Senai International Airport|Johor Bahru]]၊ [[Kota Kinabalu International Airport|Kota Kinabalu]]၊ [[ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကွာလာလမ်ပူ-အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]]၊ [[Kuching International Airport|Kuching]]၊ [[Langkawi International Airport|Langkawi]]၊ [[Kuala Namu International Airport|Medan]]၊ [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]]၊ [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ရန်ကုန်]] | [[Dragonair]] | [[ဟောင်ကောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဟောင်ကောင်]] | [[China Airlines]] | [[ထိုင်ဝမ် ထောင်ယွမ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ထိုင်ဝမ်-ထောင်ယွမ်]] | {{nowrap|[[China Southern Airlines]]}} | [[Guangzhou Baiyun International Airport|Guangzhou]] | [[Firefly (airline)|Firefly]] | [[Sultan Iskandar Muda International Airport|Banda Aceh]]၊ [[Samui Airport|Koh Samui]]၊ [[Sultan Ismail Petra Airport|Kota Bharu]]၊ [[Krabi Airport|Krabi]]၊ [[Sultan Abdul Aziz Shah Airport|Kuala Lumpur–Subang]]၊ [[Sultan Haji Ahmad Shah Airport|Kuantan]]၊ [[Langkawi International Airport|Langkawi]]၊ [[ဖူးခက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဖူးခက်]] | [[Indonesia AirAsia]] | [[Soekarno–Hatta International Airport|Jakarta–Soekarno Hatta]]၊ [[Kuala Namu International Airport|Medan]]၊ [[Juanda International Airport|Surabaya]] | [[Jetstar Asia Airways]] | [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]] | [[Lion Air]] | [[Kuala Namu International Airport|Medan]] | [[မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]] | [[ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကွာလာလမ်ပူ-အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] <br>'''Hajj:''' [[King Abdulaziz International Airport|Jeddah]], [[Prince Mohammad bin Abdulaziz Airport|Medina]] | [[Malindo Air]] | [[ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကွာလာလမ်ပူ-အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]]၊ [[Sultan Abdul Aziz Shah Airport|Kuala Lumpur–Subang]]၊ [[Malacca International Airport|Malacca]]၊ [[Sanya Phoenix International Airport|Sanya]]၊ [[Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan]]<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/267286/malindo-air-plans-wuhan-service-from-late-june-2016/|title=Malindo Air Plans Wuhan Service from late-June 2016|publisher=routesonline|accessdate=3 June 2016}}</ref> | [[ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်း]] | [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]] | [[Sriwijaya Air]] | [[Kuala Namu International Airport|Medan]] | [[ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]] | [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်း]] | [[ထိုင်း လေကြောင်းလိုင်း]]<br>{{nowrap|operated by [[ထိုင်းစမိုင်း လေကြောင်းလိုင်း]]}} | [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-သုဝဏ္ဏဘူမိ]] | [[တိုက်ဂါး လေကြောင်းလိုင်း]] | [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]] }} === ကုန်ပစ္စည်း=== {{Airport-dest-list |[[Air Hong Kong]]|[[ဟောင်ကောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဟောင်ကောင်]]၊ [[တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာလေဆိပ်|ဟိုချီမင်းစီးတီး]] |[[Cathay Pacific|Cathay Pacific Cargo]]| [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-သုဝဏ္ဏဘူမိ]]၊ [[နွိုင်ဘိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နွိုင်ဘိုင်]]၊ [[ဟောင်ကောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဟောင်ကောင်]]၊ [[ဖနွမ်းပင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဖနွမ်းပင်]]၊<ref>[http://airlineroute.net/2014/11/06/cxc-pnh-w14/ Cathay Pacific Cargo Adds Phnom Penh Service from late-Nov 2014 :: Routesonline<!-- Bot generated title -->]</ref> [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]] |[[China Airlines|China Airlines Cargo]]|[[တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာလေဆိပ်|ဟိုချီမင်းစီးတီး]]၊ [[Ninoy Aquino International Airport|Manila]]၊ [[ထိုင်ဝမ် ထောင်ယွမ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ထိုင်ဝမ်-ထောင်ယွမ်]] |[[EVA Air Cargo]]|[[ဟောင်ကောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဟောင်ကောင်]]၊ [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]]၊ [[ထိုင်ဝမ် ထောင်ယွမ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ထိုင်ဝမ်-ထောင်ယွမ်]]<ref>[http://mcms.evaair.com/NR/rdonlyres/CEF13C01-D0EF-4E10-8DF7-D3DF7C6F3229/0/call_en.pdf EVA Air Cargo Schedule]{{Dead link|date=December 2020 }}</ref> |[[FedEx Express]]|[[Guangzhou Baiyun International Airport|Guangzhou]] |[[Korean Air|Korean Air Cargo]]|[[Soekarno Hatta International Airport|Jakarta–Soekarno Hatta]]၊ [[Ninoy Aquino International Airport|Manila]], [[အင်ချွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဆိုးလ်-အင်ချွန်]] |[[MASkargo]]| [[ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကွာလာလမ်ပူ-အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]]၊ [[ရှန်ဟိုင်း ဖူတုန်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ရှန်ဟိုင်း-ဖူတုန်း]]၊ [[နာရိတ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|တိုကျို-နာရိတ]] }} == ကိန်းဂဏာန်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ == {| class="toccolours sortable" style="padding: 0.5em; margin-bottom: 10px;" |+ '''Annual passenger numbers and aircraft statistics''' ! <center>Year</center> ! <center>Passengers<br> handled</center> ! <center>Passenger<br> % change</center> ! <center>Cargo<br> (tonnes)</center> ! <center>Cargo<br> % change</center> ! <center>Aircraft<br> movements</center> ! <center>Aircraft<br> % change</center> |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2003 |2,334,669 |{{Steady}} |197,567 |{{Steady}} |30,558 |{{Steady}} |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2004 |2,987,993 |{{Increase}} 28.0 |212,369 |{{Increase}} 7.5 |33,069 |{{Increase}} 8.2 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2005 |2,834,545 |{{Decrease}} 5.1 |221,971 |{{Increase}} 4.5 |34,616 |{{Increase}} 4.7 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2006 |3,103,772 |{{Increase}} 9.5 |225,952 |{{Increase}} 1.8 |36,259 |{{Increase}} 4.7 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2007 |3,173,117 |{{Increase}} 2.2 |208,582 |{{Decrease}} 7.7 |39,265 |{{Increase}} 8.3 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2008 |3,405,762 |{{Increase}} 7.3 |192,936 |{{Decrease}} 7.5 |43,796 |{{Increase}} 11.5 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2009 |3,325,423 |{{Decrease}} 2.4 |137,775 |{{Decrease}} 28.6 |43,621 |{{Decrease}} 0.4 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2010 |4,166,969 |{{Increase}} 25.3 |147,057 |{{Increase}} 6.7 |50,205 |{{Increase}} 15.1 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2011 |4,600,274 |{{Increase}} 10.4 |131,846 |{{Decrease}} 10.3 |54,713 |{{Increase}} 9.0 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2012 |4,767,815 |{{Increase}} 3.6 |123,246 |{{Decrease}} 6.5 |53,766 |{{Decrease}} 1.7 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2013 |5,487,751 |{{Increase}} 15.1 |153,703 |{{Increase}} 24.7 |60,020 |{{Increase}} 11.6 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2014 |6,041,583 |{{Increase}} 10.1 |141,213 |{{Decrease}} 8.1 |65,734 |{{Increase}} 9.5 |- style="background: rgb(238, 238, 238) none repeat scroll 0% 0%;" |2015 |6,258,756 |{{Increase}} 3.6 |130,392 |{{Decrease}} 7.7 |66,670 |{{Increase}} 1.4 |- | colspan="7" style="text-align: right;" | ^{''Source: Malaysia Airports Holdings Berhad''<ref>{{Cite web|url=http://ir.irchartnexus.com/malaysiaairports/doc/ar/ar2015.pdf|title=MAHB Annual Report 2015|publisher=Malaysia Airports|date=6 April 2016|accessdate=7 April 2016|archivedate=7 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107032307/http://ir.irchartnexus.com/malaysiaairports/doc/ar/ar2015.pdf}}</ref>} |} === အချက်အလက် === {{Col-begin|width=100%}} {{Col-1-of-2}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:89%; align=center;" |+ '''Busiest international flights Out of Penang International Airport by Frequency''' |- style="background:darkgrey;" ! |Rank|| |Destinations|| |Frequency (Weekly)|| |Airlines |- |1 |[[စင်ကာပူ]] |100 |3K, AK, MI, TR, OD |- |2 |အင်ဒိုနီးရှား [[Medan]] |85 |AK, FY, JT, SJ, QZ |- |3 |ဟောင်ကောင် |15 |KA |- |4 |အင်ဒိုနီးရှား [[ဂျာကာတာ]] |15 |QZ |- |5 |အင်ဒိုနီးရှား [[Banda Aceh]] |10 |FY |- |6 |ထိုင်း [[ဘန်ကောက်]] (BKK) |10 |TG |- |7 |ထိုင်း [[ဘန်ကောက်]] (DMK) |10 |FD |- |8 |တရုတ်, [[Guangzhou]] |10 |CZ |- |9 |ဗီယက်နမ်, [[ဟိုချီမင်းမြို့|ဟိုချီမင်း]] |7 |AK |- |10 |ထိုင်ဝမ်, [[Taipei]] |7 |CI |- |11 |ထိုင်း, [[Phuket (city)|Phuket]] |7 |FY |- |12 |အင်ဒိုနီးရှား [[Surabaya]] |5 |QZ |- |13 |ထိုင်း, [[Koh Samui]] |5 |FY |- |14 |ထိုင်း, [[Krabi]] |5 |FY |- |15 |မြန်မာ [[ရန်ကုန်]] |5 |AK |- |} {{Col-2-of-2}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:89%; align=center;" |+ '''Busiest domestic flights Out of Penang International Airport by Frequency''' |- style="background:darkgrey;" ! |Rank|| |Destinations|| |Frequency (Weekly)|| |Airlines |- |1 |Selangor, [[Subang, Selangor|Subang]] (SZB) |170 |FY, OD |- |2 |Kuala Lumpur (KLIA) |150 |AK, MH, OD |- |3 |Kedah, [[Langkawi]] |35 |AK, FY, OD |- |4 |Johor, [[Johor Bahru]] |25 |AK |- |5 |Kelantan, [[Kota Bharu]] |25 |FY, OD |- |6 |Sabah, [[Kota Kinabalu]] |15 |AK |- |7 |Sarawak, [[Kuching]] |15 |AK |- |8 |Malacca, [[Malacca]] |7 |OD |- |9 |Pahang, [[Kuantan]] |5 |FY |- |} {{Col-end}} == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} [[Category:အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] [[Category:မလေးရှားနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များ]] o50jzzb7g45fwovmicpcuqgkuhnzdma 3 67231 1051915 1051712 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1021047 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါ၏! == [[File:Mr. Smiley Face.svg||thumb|300px|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] <div class="borderc6 backgroundc2" style="border-style:solid;border-width:medium;padding:0.3em 0.5em;color:lightgrey"> <!--{{<includeonly>subst:</includeonly>void|{{error:not substituted|welcome}}}}--> <div class="lang-en" lang="en" style="color:black"> မင်္ဂလာပါ {{PAGENAME}}။ [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယားမှ]] ကြိုဆိုပါတယ်။ ဝီကီရဲ့ [[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]ကို ဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ *အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia ဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီဘယ်လိုစသုံးရမယ်ဆိုကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]]စာမျက်နှာမှာကြည့်ပါ။ တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို_တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ *စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ် ။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ *ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ ဝီကီမှာ အပီအပြင်ပျော်ရွှင်ပါစေဗျား။ (ဝီကီရောင်းရင်းများ) ---- Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> </div> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၂၊ ၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) == A barnstar for you! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Editors Barnstar Hires.png|100px]]|[[File:Editors Barnstar Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Editor's Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Your excellent work editing politics related articles. Thank you for your work. Please keep going! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၁၂၊ ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) |} :Thank you very much <3 [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၉၊ ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == A barnstar for you! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Original Barnstar Hires.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Original Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | In recognition of all the meaningful work you do here. [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၉၊ ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) |} :ကျေးဇူးပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၆၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == Autopatrolled granted == Hi Salai Rungtoi, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၅၅၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :Thank you for this! I will do my best in contributing positively. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၇၊ ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == Join the Myanmar Wikimedia Community and Help Share Knowledge! == The '''[[metawiki:Myanmar_Wikimedia_Community_User_Group|Myanmar Wikimedia Community User Group]]''' invites you to join our mission of making knowledge freely accessible to everyone. We are a community of passionate volunteers working to promote free knowledge in Myanmar through Wikimedia projects like Wikipedia, Wiktionary, and more. Our goal is to support minority language projects and increase Burmese-language contributions. By joining us, you'll be part of a dynamic group that is actively working to preserve our cultural and linguistic heritage through digital documentation and to foster a more inclusive and representative online space for all of Myanmar's diverse communities. Join us and make an impact! Visit us here: [[metawiki:Myanmar_Wikimedia_Community_User_Group|Myanmar Wikimedia Community User Group]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၀၄၊ ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :thanks for the invite. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၁၊ ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi, sorry for distributing you Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၅၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၁၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Translation request == Hello, Salai Rungtoi. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Burmese Wikipedia? Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Kurcke|Kurcke]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kurcke|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၆၊ ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == idea please == [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] article က ၅ နှစ်ရှိပြီးဆိုတော့ အကြောင်းအရာသစ် ရေးသားရင် လေး/heavy to edit လာတယ်ဗျာ။ Any idea or what should we do? Should we create new page? @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၆၊ ၁၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :"၂၀၂၁-လက်ရှိ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁)"၊ "၂၀၂၁-လက်ရှိ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၂)" စသဖြင့် တစ်နှစ်စီခွဲထုတ်ပြီး လုပ်လိုက်ရင် ရပါတယ်။ မူလ "မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)" မှာတော့ significant ဖြစ်တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေလောက်ပဲ ဖော်ပြပြီး တစ်နှစ်စီရဲ့ ဆောင်းပါးတွေကို လင့်ဖော်ပြထားတာမျိုး လုပ်လိုက်ရင် အဆင်ပြေပါလိမ့်မယ်။ နမူနာအနေနဲ့ [[en:Timeline of the Yemeni crisis (2011–present)]], [[en:Timeline of the 2019–2020 Hong Kong protests]] တွေကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၅၁၊ ၁၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) sqm6x3ogv6pkobaal12hnb2sf2mp8dv 0 67449 1052039 1044983 2026-09-09T09:38:02Z Khun Zay Ya 133599 1052039 wikitext text/x-wiki {{Infobox dam | name = အထက်ပေါင်းလောင်း တာတမံ | name_official = | image = File:UPL station.jpg | image_size = | image_caption = | image_alt = | country = မြန်မာ | location = နေပြည်တော်နှင့်ရှမ်းပြည်နယ် နယ်နိမိတ်၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | purpose = လျှပ်စစ်ဓာတ်အား | status = O | construction_began = ၂၀၀၅ | opening = ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ | demolished = | cost = | owner = [[လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း|မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း]] | dam_type = G | dam_crosses = [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] | dam_length = {{Convert|530|m|abbr=on}} | dam_height = {{Convert|103|m|abbr=on}} | dam_height_foundation= | dam_height_thalweg = | dam_elevation_crest = | dam_width_crest = | dam_width_base = | dam_volume = {{Convert|1.1|e6m3|cuyd|abbr=on}} | spillway_count = | spillway_type = Uncontrolled | spillway_capacity = | res_name = | res_capacity_total = {{Convert|1300|e6m3|acre.ft|abbr=on}} | res_capacity_active = | res_capacity_inactive= | res_catchment = | res_surface = | res_max_length = | res_max_width = | res_max_depth = | res_elevation = | res_tidal_range = | plant_name = | plant_lat_d = | plant_lat_m = | plant_lat_s = | plant_lat_NS = | plant_long_d = | plant_long_m = | plant_long_s = | plant_long_EW = | plant_operator = | plant_commission = ၂၀၁၅ ခန့်မှန်း | plant_decommission = | plant_type = | plant_turbines = 2 x {{convert|70|MW|abbr=on}} Francis-type | plant_hydraulic_head = | plant_capacity = {{convert|140|MW|abbr=on}}<ref>{{cite web|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/16fdd64a-86a9-46f9-a794-c0ef25d810e9/resource/9640d37d-53ca-42fb-83a0-04de89228f1d/download/mekong-power-generation.xlsx|format=XLSX|title=Power Generation|work=Open Development Mekong|access-date=6 October 2023|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006001355/https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/16fdd64a-86a9-46f9-a794-c0ef25d810e9/resource/9640d37d-53ca-42fb-83a0-04de89228f1d/download/mekong-power-generation.xlsx}}</ref> | plant_annual_gen = {{convert|454|GWh|abbr=on}} | website = | location_map = မြန်မာနိုင်ငံ | coordinates = {{coord|19|45|22|N|96|35|37|E|display=inline,title}} | extra = }} '''အထက်ပေါင်းလောင်း တာတမံ'''သည် [[ပျဉ်းမနားမြို့]]မှ အရှေ့ဘက် {{Convert|40|km|mi|abbr=on}} အကွာ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းသည် နေပြည်တော် နယ်နမိတ်နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]ကြားတွင် ထိစပ်သည်။ တာတမံ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ [[ရေအားလျှပ်စစ်]]ဖြစ်ပြီး {{convert|140|MW}} ဓာတ်အားထုတ်ပေးနိုင်သည်။ တာတမံအား ဇန်နဝါရီ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ အောက်တိုလတွင် ကွန်ကရစ်ခင်းခြင်း ပြီးဆုံးသည်။<ref>{{cite web|title=RCC Dam Database (Upper Paung Laung)|url=http://rccdams.co.uk/database_results.php|publisher=Malcom Dustan & Associaties|accessdate=10 March 2014|archivedate=23 September 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060923140552/http://www.rccdams.co.uk/database_results.php}}</ref><ref>{{cite web |title=Upper Paunglaung Hydropower Project(Myanmar) |url=http://www.ymec.com.cn/en/hpp/Project_pl2.htm |publisher=Yunnan Machinery & Electrical |accessdate=10 March 2014 |archivedate=23 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100723001439/http://www.ymec.com.cn/en/hpp/Project_pl2.htm }}</ref><ref>{{cite news |title=Upper Paunglaung Hydropower Project to generate 454 kwh million on completion |url=http://www.mmbc2u.org/index.php/92-upper-paunglaung-hydropower-project-to-generate-454-kwh-million-on-completion |accessdate=10 March 2014 |newspaper=Malaysian Myranmar Business Council |date=24 September 2013 |archivedate=22 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222204312/http://www.mmbc2u.org/index.php/92-upper-paunglaung-hydropower-project-to-generate-454-kwh-million-on-completion }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးရန် မျော်မှန်းထားသည်။<ref name=mmtimes>{{cite news|last=Lone|first=Wa|title=Complaints emerge over Paunglaung Dam compensation|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/8718-complaints-emerge-over-paunglaung-dam-compensation.html|accessdate=10 March 2014|newspaper=Myranmar Times|date=7 November 2013|archivedate=22 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222212800/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/8718-complaints-emerge-over-paunglaung-dam-compensation.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Shan farmers dissatisfied with dam relocation site|url=https://www.dvb.no/news/shan-farmers-dissatisfied-with-dam-relocation-site-burma-myanmar/43515|publisher=DVB|accessdate=22 December 2014|date=24 August 2014|archivedate=22 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222214914/https://www.dvb.no/news/shan-farmers-dissatisfied-with-dam-relocation-site-burma-myanmar/43515}}</ref> ပြီးဆုံးပါက [[အောက်ပေါင်းလောင်း တာတမံ]]ရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအား ရေစီးရေလာ ပိုမိုကောင်းမွန်စေမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Upper Paunglaung HPP, Myanmar |url=http://www.afconsult.com/sv/omraden/energi--miljo/vattenkraft/references/upper-paunglaung-hpp-myanmar |publisher=AF Consult |accessdate=10 March 2014 |archivedate=11 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311030951/http://www.afconsult.com/sv/omraden/energi--miljo/vattenkraft/references/upper-paunglaung-hpp-myanmar/ }}</ref> တာတမံသည် ဒေသခံပြည်သူ ၁၅၀၀ ခန့်အား ရွေ့ပြောင်းစေမည်ဖြစ်သည်။<ref>Connor Macdonald, '[http://mizzima.com/news-domestic/new-report-highlights-%E2%80%98devastating-human-cost%E2%80%99-upper-paunglaung-dam-project New report highlights 'devastating human cost' of Upper Paunglaung Dam project'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304085413/http://mizzima.com/news-domestic/new-report-highlights-%E2%80%98devastating-human-cost%E2%80%99-upper-paunglaung-dam-project |date=4 March 2016 }}, ''Mizzima'', 7 October 2015.</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|2}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တာတမံများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ]] [[Category:နေပြည်တော်]] 1ocpn8m0k3pqcucapncqxka99unegrn 1052041 1052039 2026-09-09T10:15:44Z Khun Zay Ya 133599 add satellite view 1052041 wikitext text/x-wiki {{Infobox dam | name = အထက်ပေါင်းလောင်း တာတမံ | name_official = | image = File:UPL station.jpg | image_size = | image_caption = | image_alt = | country = မြန်မာ | location = နေပြည်တော်နှင့်ရှမ်းပြည်နယ် နယ်နိမိတ်၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | purpose = လျှပ်စစ်ဓာတ်အား | status = O | construction_began = ၂၀၀၅ | opening = ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ | demolished = | cost = | owner = [[လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း|မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း]] | dam_type = G | dam_crosses = [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] | dam_length = {{Convert|530|m|abbr=on}} | dam_height = {{Convert|103|m|abbr=on}} | dam_height_foundation= | dam_height_thalweg = | dam_elevation_crest = | dam_width_crest = | dam_width_base = | dam_volume = {{Convert|1.1|e6m3|cuyd|abbr=on}} | spillway_count = | spillway_type = Uncontrolled | spillway_capacity = | res_name = | res_capacity_total = {{Convert|1300|e6m3|acre.ft|abbr=on}} | res_capacity_active = | res_capacity_inactive= | res_catchment = | res_surface = | res_max_length = | res_max_width = | res_max_depth = | res_elevation = | res_tidal_range = | plant_name = | plant_lat_d = | plant_lat_m = | plant_lat_s = | plant_lat_NS = | plant_long_d = | plant_long_m = | plant_long_s = | plant_long_EW = | plant_operator = | plant_commission = ၂၀၁၅ ခန့်မှန်း | plant_decommission = | plant_type = | plant_turbines = 2 x {{convert|70|MW|abbr=on}} Francis-type | plant_hydraulic_head = | plant_capacity = {{convert|140|MW|abbr=on}}<ref>{{cite web|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/16fdd64a-86a9-46f9-a794-c0ef25d810e9/resource/9640d37d-53ca-42fb-83a0-04de89228f1d/download/mekong-power-generation.xlsx|format=XLSX|title=Power Generation|work=Open Development Mekong|access-date=6 October 2023|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006001355/https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/16fdd64a-86a9-46f9-a794-c0ef25d810e9/resource/9640d37d-53ca-42fb-83a0-04de89228f1d/download/mekong-power-generation.xlsx}}</ref> | plant_annual_gen = {{convert|454|GWh|abbr=on}} | website = | location_map = မြန်မာနိုင်ငံ | coordinates = {{coord|19|45|22|N|96|35|37|E|display=inline,title}} | extra = }} '''အထက်ပေါင်းလောင်း တာတမံ'''သည် [[ပျဉ်းမနားမြို့]]မှ အရှေ့ဘက် {{Convert|40|km|mi|abbr=on}} အကွာ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းသည် နေပြည်တော် နယ်နမိတ်နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]ကြားတွင် ထိစပ်သည်။ တာတမံ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ [[ရေအားလျှပ်စစ်]]ဖြစ်ပြီး {{convert|140|MW}} ဓာတ်အားထုတ်ပေးနိုင်သည်။ တာတမံအား ဇန်နဝါရီ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ အောက်တိုလတွင် ကွန်ကရစ်ခင်းခြင်း ပြီးဆုံးသည်။[[File:ပေါင်းလောင်းဆည်ကို အထက်မှမြင်ရပုံ.jpg|thumb|]]<ref>{{cite web|title=RCC Dam Database (Upper Paung Laung)|url=http://rccdams.co.uk/database_results.php|publisher=Malcom Dustan & Associaties|accessdate=10 March 2014|archivedate=23 September 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060923140552/http://www.rccdams.co.uk/database_results.php}}</ref><ref>{{cite web |title=Upper Paunglaung Hydropower Project(Myanmar) |url=http://www.ymec.com.cn/en/hpp/Project_pl2.htm |publisher=Yunnan Machinery & Electrical |accessdate=10 March 2014 |archivedate=23 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100723001439/http://www.ymec.com.cn/en/hpp/Project_pl2.htm }}</ref><ref>{{cite news |title=Upper Paunglaung Hydropower Project to generate 454 kwh million on completion |url=http://www.mmbc2u.org/index.php/92-upper-paunglaung-hydropower-project-to-generate-454-kwh-million-on-completion |accessdate=10 March 2014 |newspaper=Malaysian Myranmar Business Council |date=24 September 2013 |archivedate=22 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222204312/http://www.mmbc2u.org/index.php/92-upper-paunglaung-hydropower-project-to-generate-454-kwh-million-on-completion }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးရန် မျော်မှန်းထားသည်။<ref name=mmtimes>{{cite news|last=Lone|first=Wa|title=Complaints emerge over Paunglaung Dam compensation|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/8718-complaints-emerge-over-paunglaung-dam-compensation.html|accessdate=10 March 2014|newspaper=Myranmar Times|date=7 November 2013|archivedate=22 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222212800/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/8718-complaints-emerge-over-paunglaung-dam-compensation.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Shan farmers dissatisfied with dam relocation site|url=https://www.dvb.no/news/shan-farmers-dissatisfied-with-dam-relocation-site-burma-myanmar/43515|publisher=DVB|accessdate=22 December 2014|date=24 August 2014|archivedate=22 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222214914/https://www.dvb.no/news/shan-farmers-dissatisfied-with-dam-relocation-site-burma-myanmar/43515}}</ref> ပြီးဆုံးပါက [[အောက်ပေါင်းလောင်း တာတမံ]]ရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအား ရေစီးရေလာ ပိုမိုကောင်းမွန်စေမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Upper Paunglaung HPP, Myanmar |url=http://www.afconsult.com/sv/omraden/energi--miljo/vattenkraft/references/upper-paunglaung-hpp-myanmar |publisher=AF Consult |accessdate=10 March 2014 |archivedate=11 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311030951/http://www.afconsult.com/sv/omraden/energi--miljo/vattenkraft/references/upper-paunglaung-hpp-myanmar/ }}</ref> တာတမံသည် ဒေသခံပြည်သူ ၁၅၀၀ ခန့်အား ရွေ့ပြောင်းစေမည်ဖြစ်သည်။<ref>Connor Macdonald, '[http://mizzima.com/news-domestic/new-report-highlights-%E2%80%98devastating-human-cost%E2%80%99-upper-paunglaung-dam-project New report highlights 'devastating human cost' of Upper Paunglaung Dam project'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304085413/http://mizzima.com/news-domestic/new-report-highlights-%E2%80%98devastating-human-cost%E2%80%99-upper-paunglaung-dam-project |date=4 March 2016 }}, ''Mizzima'', 7 October 2015.</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|2}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တာတမံများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ]] [[Category:နေပြည်တော်]] tgpox2mm6rf141ff36obde3bz8h4fdz 0 68142 1051929 667568 2026-09-08T19:44:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051929 wikitext text/x-wiki {{Infobox galaxy | name = [[New General Catalogue|NGC]] 325 | epoch = [[J2000]] | ra = {{RA|00|57|47.9}}<ref name="ned">{{cite web | title=NASA/IPAC Extragalactic Database | work=Results for NGC 0325 | url=http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?objname=NGC+325&extend=no&hconst=73&omegam=0.27&omegav=0.73&corr_z=1&out_csys=Equatorial&out_equinox=J2000.0&obj_sort=RA+or+Longitude&of=pre_text&zv_breaker=30000.0&list_limit=5&img_stamp=YES | accessdate=September 2, 2016 | archive-date=5 March 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170305002251/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?objname=NGC+325&extend=no&hconst=73&omegam=0.27&omegav=0.73&corr_z=1&out_csys=Equatorial&out_equinox=J2000.0&obj_sort=RA+or+Longitude&of=pre_text&zv_breaker=30000.0&list_limit=5&img_stamp=YES | url-status=dead }}</ref> | dec = {{DEC|-05|06|43}}<ref name="ned" /> | constellation name = [[စီတပ် (ကြယ်စုတန်း)|စီတပ်]] | z = 0.018303<ref name="ned" /> | h_radial_v = 5,487 km/s<ref name="ned" /> | dist_ly = | type = G<ref name="ned" /> | appmag_v = 15<ref name="ned" /> | size_v = 1.57' &times; 0.21'<ref name="ned" /> | notes = | names = [[Morphological Catalogue of Galaxies|MCG]] -01-03-045, [[2MASS|2MASX]] J00574786-0506435, 2MASXi J0057478-050643, [[Principal Galaxies Catalogue|PGC]] 3454.<ref name="ned" /> |image=NGC 0325 SDSS.jpg}} '''NGC 325''' သည် [[စီတပ် (ကြယ်စုတန်း)|စီတပ်]] [[ကြယ်စုတန်း]]မှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစသည်။ ယင်းအား ၁၈၆၄ တွင် စက်တင်ဘာ ၂၇ တွင် Albert Marth မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=New General Catalog Objects: NGC 300 - 349|url=http://cseligman.com/text/atlas/ngc3.htm#325|publisher=Cseligman|accessdate=October 29, 2016}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Ngc5}} [[Category:စီတပ် (ကြယ်စုတန်း)]] {{galaxy-stub}} dgpvj391tqpbog7e2ezy2z54ud42jj4 3 68433 1051919 1051711 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1051332 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါ၏! == [[File:Mr. Smiley Face.svg||thumb|300px|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] <div class="borderc6 backgroundc2" style="border-style:solid;border-width:medium;padding:0.3em 0.5em;color:lightgrey"> <!--{{<includeonly>subst:</includeonly>void|{{error:not substituted|welcome}}}}--> <div class="lang-en" lang="en" style="color:black"> မင်္ဂလာပါ {{PAGENAME}}။ [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယားမှ]] ကြိုဆိုပါတယ်။ ဝီကီရဲ့ [[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]ကို ဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ *အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia ဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီဘယ်လိုစသုံးရမယ်ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]]စာမျက်နှာမှာကြည့်ပါ။ တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို_တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ *စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ် ။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ *ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ ဝီကီမှာ အပီအပြင်ပျော်ရွှင်ပါစေဗျား။ (ဝီကီရောင်းရင်းများ) ---- Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> </div> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၅၇၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) ==သင် ရေးသားထားသော [[:တရားဂုဏ်တော် ​ခြောက်ပါး]] ဆောင်းပါး== [[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} မင်္ဂလာပါ။ '''[[:တရားဂုဏ်တော် ​ခြောက်ပါး]]''' အမည်ရှိတဲ့ စာမျက်နှာအသစ်ကို သင်ဖန်တီးလိုက်တာကို သတိထားမိလိုက်ပါတယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ သင့်ရဲ့ ပါဝင်ရေးသားမှုကို ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားဟာ သင်ကဲ့သို့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းများရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ ကံမကောင်းလှစွာပဲ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ခေါင်းစဉ်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့မှာ '''[[:တရားဂုဏ်တော်]]''' အမည်နဲ့ စာမျက်နှာတစ်ခု ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တူညီနေတဲ့အတွက် သင့်ဆောင်းပါးကို [[WP:A10|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] သတ်မှတ်ခံထားရပါတယ်။ ဤသည်မှာ သင့်အပေါ်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ သုံးသပ်ချက်ပေးတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားစေလိုပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားကို တိုးတက်လာစေဖို့ သင်ဆက်လက် ကူညီပေးလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်ုပ်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာဟာ သင်စိတ်ဝင်စားတဲ့ အကြောင်းအရာဖြစ်ပါက [[:တရားဂုဏ်တော်]] မှာ ဆက်လက်ရေးသားပြီး ကူညီနိုင်ပါတယ်။ အချက်အလက်အသစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါက [[Talk:တရားဂုဏ်တော်|ဆောင်းပါးရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ ဝင်ရောက်ရေးသားနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် သင်ဖန်တီးလိုက်သော ဆောင်းပါးသည် သီးသန့်ရှိသင့်သည်ဟု ယူဆပါက၊ [[:တရားဂုဏ်တော် ​ခြောက်ပါး|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားက သင်၏ နောက်ထပ် ပါဝင်ရေးသားမှုများကို မျှော်လင့်နေပါသည်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၃၄၊ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) ==သင် ရေးသားထားသော [[:ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးပါး]] ဆောင်းပါး== [[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} မင်္ဂလာပါ။ '''[[:ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးပါး]]''' အမည်ရှိတဲ့ စာမျက်နှာအသစ်ကို သင်ဖန်တီးလိုက်တာကို သတိထားမိလိုက်ပါတယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ သင့်ရဲ့ ပါဝင်ရေးသားမှုကို ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားဟာ သင်ကဲ့သို့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းများရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ ကံမကောင်းလှစွာပဲ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ခေါင်းစဉ်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့မှာ '''[[:ဘုရားဂုဏ်တော်]]''' အမည်နဲ့ စာမျက်နှာတစ်ခု ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တူညီနေတဲ့အတွက် သင့်ဆောင်းပါးကို [[WP:A10|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] သတ်မှတ်ခံထားရပါတယ်။ ဤသည်မှာ သင့်အပေါ်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ သုံးသပ်ချက်ပေးတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားစေလိုပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားကို တိုးတက်လာစေဖို့ သင်ဆက်လက် ကူညီပေးလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်ုပ်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာဟာ သင်စိတ်ဝင်စားတဲ့ အကြောင်းအရာဖြစ်ပါက [[:ဘုရားဂုဏ်တော်]] မှာ ဆက်လက်ရေးသားပြီး ကူညီနိုင်ပါတယ်။ အချက်အလက်အသစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါက [[Talk:ဘုရားဂုဏ်တော်|ဆောင်းပါးရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ ဝင်ရောက်ရေးသားနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် သင်ဖန်တီးလိုက်သော ဆောင်းပါးသည် သီးသန့်ရှိသင့်သည်ဟု ယူဆပါက၊ [[:ဘုရားဂုဏ်တော် ကိုးပါး|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားက သင်၏ နောက်ထပ် ပါဝင်ရေးသားမှုများကို မျှော်လင့်နေပါသည်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၄၄၊ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ (UTC) == FYI == ဆောင်းပါးသစ်တစ်ခုကို မရေးသားခင်မှာ အကြောင်းအရာတူ ဆောင်းပါးရှိ/မရှိကို အရင် [[Special:Search|ရှာဖွေကြည့်ပါ]]။ အကြောင်းအရာတူ ဆောင်းပါးဆိုရင်တော့ [[WP:A10|ဖျက်ပစ်ခြင်း]] ခံရနိုင်ပါတယ်။ [[Wikipedia:သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] ကို ဖတ်ရှုကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါရစေ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၃၀၊ ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == citing sources == မြန်မာစာပေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ ကိုးကားစာအုပ်ကို ရည်ညွှန်းတဲ့နေရာမှာ စာအုပ်အမည် တစ်ခုထဲ မဟုတ်ဘဲ ရေးသားသူ၊ ထုတ်ဝေခုနှစ်၊ အကြိမ်၊ ထုတ်ဝေတဲ့ စာအုပ်တိုက်၊ စာမျက်နှာ စတဲ့ အချက်တွေကို ဖြစ်နိုင်ရန် ထည့်သွင်းပေးပါက ပိုပြီးပြည့်စုံပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးတစ်ခုအတွက် ကိုးကားချက်ဟာ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ ရင်းမြစ်ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကိုးကားစာအုပ်အကြောင်းအပြည့်အစုံ ထည့်စေချင်ပါတယ်။ တမ်းပလိတ်သုံးပြီးထည့်ဖို့ဆိုရင် [[Template:Cite book]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ နမူနာအနေနဲ့ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] ဆောင်းပါးမှာ သုံးထားတဲ့ ကိုးကားချက်ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၇၊ ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == [[ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း ကပ်လှူပူဇော်ရန်(မူဟောင်း)]] နှင့် [[ဘုရား ရှိခိုး၊ ဦးချနည်း]] == အစ်ကိုရေးထားတဲ့ [[ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း ကပ်လှူပူဇော်ရန်(မူဟောင်း)]] နဲ့ [[ဘုရား ရှိခိုး၊ ဦးချနည်း]] စာမျက်နှာနှစ်ခုကို ဖျက်ပစ်ဖို့ အဆိုပြုထားပါတယ်။ [[Wikipedia:ဖျက်ပစ်ရမည့်ဆောင်းပါးများ#ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း ကပ်လှူပူဇော်ရန်(မူဟောင်း) နှင့် ဘုရား ရှိခိုး၊ ဦးချနည်း|ဒီမှာ]] ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၄၄၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == File:မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]] '''[[:File:မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpg]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ [[:File:မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။<!-- Template:Di-no source no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၃၈၊ ၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) == File:အရှင်ဝီရိယ.jpeg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]] '''[[:File:အရှင်ဝီရိယ.jpeg]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ [[:File:အရှင်ဝီရိယ.jpeg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။<!-- Template:Di-no source no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) == အရှင်ဝီရိယ.jpg နှင့် မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား.jpeg == အကို Ninja Striker ရေ ကျွန်တော် ဘယ်ကပြန်ပြောရမယ်မှန်း မသိလို့ ဒီကပဲ ရေးလိုက်ပါတယ်။ အရှင်ဝီရီယ.jpg ကို facebook ရဲ့ ဓမ္မရေချမ်းစင် Page ဆီက အကူအညီတောင်းပြီး ပုံကို တောင်းခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒိ page ကပဲ ပုံကို ပို့ပေးခဲ့တာပါ။<br /><br /> မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရားပုံကတော့ ဘယ် page က save ခဲ့မှန်း မမှတ်မိတော့ပါဘူး။ အစ်ကို ပြောသလို မူပိုင်ခွင့် အခြေအနေ နှင့် ရင်းမြစ်တွေကို အကိုပဲ သင့်သလို ကြည့်လုပ်လိုက်ပါ။ ကျွန်တော် အဲ့ဒါတွေ ဘယ်လိုလုပ်ရမယ်ဆိုတာလဲ သိပ်နားမလည်ပါဘူး။ နောက်အချိန်ရရင်တော့ လေ့လာပါ့မယ်။ အခု စာမေးပွဲ တစ်ဖက်နဲ့မို့လို့ အကိုပဲ ကြည့်စီစဉ်လိုက်ပါ။ ကျေးဇူးပါ အကိုနင်ဂျာ။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၀၊ ၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) :ဓာတ်ပုံတင်မယ်ဆိုရင် '''ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံ''' ဖြစ်ရင် အကောင်းဆုံးပါ။ အခြားတစ်နေရာကနေ ရရှိလာတဲ့ပုံကို တင်မယ်ဆိုရင် မူပိုင်ခွင့်ပြဿနာရှိလာနိုင်ပါတယ်။ နောက်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားမှာပဲ အသုံးပြုနိုင်ဖို့ ခွင့်ပြုချက်ပေးထားတဲ့ပုံမျိုးဆို တင်ခွင့်မပြုပါဘူး။ အခုနှစ်ပုံဟာ အခြားတစ်နေရာက ရယူထားပြီး ရင်းမြစ်၊ မူရင်းပိုင်ရှင် မသိနိုင်တဲ့ပုံတွေ ဖြစ်နေတာကြောင့် မူပိုင်ခွင့်၊ ရင်းမြစ် သတ်မှတ်ပေးနိုင်ဖို့ အခက်အခဲရှိတဲ့အတွက် နှစ်ပုံလုံးကို ဖယ်ရှားလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၃၊ ၉ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) ==File:Mg Kyi Thant.jpg ၏ ဖိုင်မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|alt=|link=]] [[:File:Mg Kyi Thant.jpg]] ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ လက်ခံနိုင်သော လိုင်စင်အခြေအနေနှင့် ခိုင်မာသော ရင်းမြစ်ကို အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် မကြာမီ ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည်ဖြစ်သည်။ [[:File:Mg Kyi Thant.jpg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ သိရှိလိုသည့် မေးခွန်းများရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ [[Wikipedia:မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ|မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ စာမျက်နှာ]]တွင် ဝင်ရောက်မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။ ပူးပေါင်းပါဝင်သည့်အတွက် ထပ်မံကျေးဇူးတင်ပါသည်။<!-- Template:Di-no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) :သက်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ပုံကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တင်တဲ့အခါမှာ ပုံတစ်ခုလုံးဟာ [[WP:IUP|ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးထားတဲ့ပုံ]] ဖြစ်ရပါမယ်။ ရှိနှင့်ပြီး ပုံကို ပြန်လည်ရိုက်ကူးထားတဲ့ပုံကို ''ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု'' (own work) အဖြစ် သတ်မှတ်လို့မရပါဘူး။ စာအုပ်မှာ ပါဝင်တဲ့ ပုံကို လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်း ဆောင်းပါးမှာ ထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ [[:en:WP:NFC#UULP|အခမဲ့မဟုတ်သော အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်း]]မှာလည်း အကျုံးမဝင်ပါဘူး။ ပုံမတင်မီ သိလိုတဲ့ မရှင်းတဲ့အချက်တွေရှိရင် [[Wikipedia:မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ|မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ စာမျက်နှာ]] ဒါမှမဟုတ် ကျွန်တော့ရဲ့ [[User talk:Ninjastrikers|ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၁၇ (UTC) == [[:ဆိုးခိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ အပြစ်များ]] အား ဖျက်ပစ်ရန် အဆိုပြုထားခြင်း == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div>'''[[:ဆိုးခိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ အပြစ်များ]]''' သည် [[WP:PGLIST|ဝီကီပီးဒီးယား၏ မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ]]အရ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် ပါဝင်ရန် သင့်လျော်မှုရှိမရှိ သို့မဟုတ် [[Wikipedia:Deletion policy|ဖျက်ပစ်ရန်]]အတွက် ဆွေးနွေးချက်တစ်ခု ပြုလုပ်နေပါသည်။ ဆောင်းပါးအား [[Wikipedia:ဖျက်ပစ်ရမည့်ဆောင်းပါးများ#ဆိုးခိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ အပြစ်များ|ဤနေရာတွင်]] အများသဘောဆန္ဒကောက်ခံလျက် ဆွေးနွေးလျက်ရှိပြီး မည်သူမဆို ပါဝင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်။ အဆိုပြုထားချက်တွင် သက်ဆိုင်သော မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များအား ရှင်းပြထားပါသည်။ ဆွေးနွေးနေစဉ်ကာလအတွင်း အသုံးပြုသူများအနေဖြင့် ဆောင်းပါးအား တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆောင်းပါးစာမျက်နှာထိပ်ဆုံးရှိ ဖျက်ပစ်ရန် အသိပေးချက်အား မဖယ်ရှားပါနှင့်။<!-- Template:afd-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၁:၀၃၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၁၇ (UTC) ==Barnstar for you!== {| class="barnstar" style="border:1px solid gray; background:#fdffe7;" |- |rowspan="2" style="padding-right:5px;" | {{#ifeq:{{{3}}}|alt|[[file:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]}} |style="font-size:1.65em; padding:0; height: 1.1em;" | '''The {{GENDER:{{PAGENAME}}|Working Man's|Working Woman's|Working Wikipedian's}} Barnstar''' |- |style="border-top: 1px solid gray;" | Thanks for your contributions in Myanmar Wikipedia. [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၈၊ ၂၇ မေ ၂၀၁၇ (UTC) |} == Interwiki Links (link to English Wikipedia and other Wikipedias) == Languages at left lower corner⇒Add links⇒ Language:English (enwiki)⇒Page:xxxxx⇒link with page⇒Comfirm. [[File:Lightbulb.png|16px]] This is how we link pages between Myanmar and other Wikis. [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၈၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၇ (UTC) :အခုလို ပြောပြပေးတာကျေးဇူးပါ။ နောက်ဆောင်းပါးတွေကျရင် စမ်းကြည့်မယ်။[[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၇ (UTC) == Barnstar For You == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:BuddhismBarnstarProposal4.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Buddhism Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | For your work in creating articles for Buddhism, you deserve this! [[User:NayiMuu|<span style="background:#74DF00"><span style="color:#FFFFFF">'''Nayi'''</span></span><span style="color:#86B404">'''Muu^®'''</span>]]^{[[User talk:NayiMuu|<span style="color:#86B404"> talk</span>]]} ၀၉:၃၈၊ ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) |} :ပျော်တယ်။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၅၊ ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == မြန်မာနာမည်လေး သုံးဖို့ အကြံပေးချင်ပါတယ် == ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်တွေကို အင်္ဂလိပ်လို နာမည်တပ်မယ့် အစား မြန်မာလိုလေး အသံဖလှယ်ပြီး သုံးပေးရင် ပိုကောင်းမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ အသံထွက်ရတာ အခက်အခဲ ရှိရင် Google မှာ အင်္ဂလိပ်နာမည် နဲ့ Pronunciation လို့ ရိုက်ရှာလိုက်ရင် အသံထွက်ထားတဲ့ နေရာတွေ တွေ့ပါလိမ့်မယ်။ YouTube, [http://www.forvo.com Forvo] နဲ့ [http://www.howtopronounce.com HowToPronounce] Website တွေမှာလည်း ရှာကြည့်လို့ရပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Zawthet|Zawthet]] ([[User talk:Zawthet|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၂၂၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့ပါ။ နောက်ဆောင်းပါးတွေကျ လုပ်လိုက်ပါ့မယ်။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၈၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) ::ဆောင်းပါးတွေကို ရွေ့ပြောင်းတဲ့အခါ English name ကနေ မြန်မာလိုပြောင်းရင် ပြန်ညွန်း redirect မချန်ပဲ ရွေ့ပြောင်းစေချင်ပါတယ်။ မလိုအပ်ဘဲ name space တွေ ရှုပ်ပွမနေတော့ဘူးပေါ့ဗျာ။ [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၉၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) :::redirect မချန်ပဲ ပြောင်းတာက admin တွေပဲ ရတာထင်တယ်။ user တွေမှာ အဲဒီ right မရှိဘူးထင်တယ်။ --<font style="white-space:nowrap;text-shadow:blue 0em 0em 0.8em,green -0.8em -0.8em 0.9em,black 0.7em 0.7em 0.8em;color:#000000">[[User:Phyo WP|'''ဖြိုးWP''']] [[User talk:Phyo WP|<small>''(ဆွေးနွေးရန်)''</small>]] </font> ၁၅:၁၅၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) ပြန်ညွှန်းမချန်ဘဲ ရွှေ့မရဘူး။ အက်ဒမင်တွေကပဲ ပြန်ညွှန်းစာမျက်နှာတွေကို ဖျက်ပေးမှ ရမှာ။ [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၅၊ ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == ESEAP Conference == Hello ခင်မောင်မောင်လွင်, Scholarship applications for '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is now open! '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is a regional conference for Wikimedia communities around the ESEAP regions. ESEAP stands for East, Southeast Asia, and Pacific. Taking place in Bali, Indonesia on 5-6 May 2018, this is the first regional conference for the Wikimedia communities around the regions. Full scholarships are subject to quotas, maximum two people per country and your country is eligible to apply, visit [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Attend|this page]]. We also accept [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Submissions|submissions]] of several formats, including: *'''Workshop & Tutorial''': these are presentations with a focus on practical work directed either to acquiring a specific skill or doing a specific task. Sessions are 55 minutes led by the presenters in a classroom space suitable for laptops and work. *'''Posters''': A2-size format to give news, share your community event/program, set out an idea, propose a concept, or explain a problem. The poster itself must be uploaded to Wikimedia Commons with a suitable license. *'''Short Presentation/Sharing talks''': 10-15 minutes presentation on certain topic. Deadline for submissions and scholarship applications is on 15 March 2018. If you have any question, don't hesitate to contact me or send your e-mail to eseap@wikimedia.or.id. Best regards, [[User:Wirjadisastra|Wirjadisastra]] ([[User talk:Wirjadisastra|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၄၂၊ ၁၄ မတ် ၂၀၁၈ (UTC) == စာအုပ်မျက်နှာဖုံးပုံများ == ကိုခင်မောင်မောင်လွင်ရေ .. [[:commons:File:ရတနာသုံးပါး.png|စာအုပ်မျက်နှာဖုံးပုံတစ်ခု]]ကို high resolution နဲ့ Commons မှာတင်ထားတာတွေ့တယ်။ ဖျက်ခံရလိမ့်မယ်နော်။ မြန်မာဝီကီဖက်ကို ပုံအသေးပြောင်းပြီး ပြန်တင်လိုက်ပါ။ commons က ပုံကို deletion request တင်လိုက်ပါ။ ပုံအသေးပြောင်းဖို့ အဆင်မပြေရင်လည်း ဒီအတိုင်းပဲ ပြောင်းတင်လိုက်ပါ။ ပြန်ပြင်ပေးပါ့မယ်။ စာအုပ်ပုံတွေရဲ့ အကျဉ်းချုပ် အတွက် {{Tlx|Non-free use rationale book cover}} တမ်းပလိတ်နဲ့ အချက်အလက်တွေ ဖြည့်ပေးရင် ပိုအဆင်ပြေပါမယ်။ နမူနာကို [[:File:Pyu Reader Front Cover Second Printing.jpeg|ဒီပုံမှာ]] ကြည့်ကြည့်ပါ။ အဆင်ပြေပါစေ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၈၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ (UTC) :မနေ့က Deletion request တင်ထားတယ်။ ဒါပေမယ့် ဖျက်မပေးသေးဘူး။[[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၀၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ (UTC) == မဂ်လာပါ == ဆာယိုနာဒါး[[User:Wonnral|Wonnral]] ([[User talk:Wonnral|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၆၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) :{{ping|Wonnral}} မင်္ဂလာပါ။ こんにちは。　[[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၉၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) == International School Yangon: Burmese name == Hi! Re: [[:en:International School Yangon]] I found a Burmese name here https://www.isyedu.org/uploaded/template/images/logo.svg Should the article be moved to its Burmese title? [[User:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[User talk:WhisperToMe|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၃၅၊ ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) :Yes, bro. Thanks. [[User:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၂၂၊ ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) == File:Kawa Bridge.PNG ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|alt=|link=]] '''[[:File:Kawa Bridge.PNG]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ဖိုင်အကြောင်း ဖော်ပြချက်စာမျက်နှာတွင် မည်သူဖန်တီးခဲ့သည်ဆိုသော အကြောင်းအရာ မပါဝင်သည့်အတွက် [[မူပိုင်ခွင့်]] အခြေအနေသည် မပြတ်မသား ဖြစ်နေပါသည်။ အကယ်၍ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ [[:File:Kawa Bridge.PNG|ဖိုင်အကြောင်း ဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]အား ပြင်ဆင်ပြီး လိုအပ်သော အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ '''[[WP:IUP#Adding images|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပြီး ဝီကီပီးဒီးယားသို့ မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာပါ။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ သိလိုသည့် မေးခွန်းများရှိပါက [[Wikipedia:မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ|မီဒီယာ မူပိုင်ခွင့် မေးခွန်းများ]]တွင် ဝင်ရောက်မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါသည်။<!-- Template:Di-no source-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၁၃၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) ==အသုံးမပြုထားသော မူပိုင်ခွင့်ရှိ ပုံ File:ကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာ.jpg== [[File:Ambox warning blue.svg|35px|text-top|left|⚠|link=]] '''[[:File:ကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာ.jpg]]''' ကို တင်ခဲ့သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ပုံအကြောင်း စာမျက်နှာမှာ လက်ရှိဖော်ပြထားချက်အရ ပုံဟာ အခမဲ့မဟုတ်ဘဲ မူပိုင်ခွင့်ရှိနေပြီး ဝီကီပီးဒီးယားပေါ်တွင် [[WP:FU|တရားမျှတစွာ အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း]] ခိုင်လုံမှသာ အသုံးပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဝီကီပီးဒီးယားရှိ မည်သည့်ဆောင်းပါးတွင်မှာမှ ပုံကို အသုံးပြုထားခြင်း မရှိပါ။ အကယ်၍ ဆောင်းပါးတစ်ခုမှာ ယခင်က အသုံးပြုထားခဲ့ပါက ဆောင်းပါးသို့ သွားရောက်၍ ပုံအား အဘယ်ကြောင့် ဖယ်ရှားခဲ့သည်ကို ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ အသုံးဝင်နိုင်သည်ဟု ယူဆပါက ပုံကို ပြန်လည်ထည့်သွင်းနိုင်ပါတယ်။ မည်သည့် '''ဆောင်ပါးများ'''တွင်မှ အသုံးပြုထားခြင်း မရှိတဲ့ အခမဲ့မဟုတ်သည့် မူပိုင်ခွင့်ရှိ ပုံများကို [[WP:CSD#F5|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း F5]] မှာ ဖော်ပြထားတဲ့အတိုင်း ခုနစ်ရက်အကြာတွင် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:Di-orphaned fair use-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၂၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၁၉ (UTC) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၄:၃၃၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၅:၀၉၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၉:၀၁၊ ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 --> == ပဉ္စာနန္တရိယကံ == [[ပဉ္စာနန္တရိယကံ]] ဆောင်းပါးလေးတစ်ချက်လောက် ပြန်ကြည့်ပေးပါဦး bro! အဇာတသတ်က လောဟကုမ္ဘီ ငရဲပဲကျတာဆိုတော့ သူ အဲ့ကံမြောက်မမြောက်လေးတစ်ချက်လောက်၊ ကျွန်တော့်မှာ ကိုးကားစရာ စာအုပ်လောလောဆယ်မရှိလို့၊ :) [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၆၊ ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :sorry! ဒေဝဒတ်နဲ့ရောပြီး ဘုရားကိုပဲ အာရုံရောက်သွားလို့ ဖခင်သတ်တာမေ့နေတာ ဟီး!!! [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :::No Problem!!! Thank bro....[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၂၊ ၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) Buddhism မှာ ဘုရား အကြောင်း မပါတာ ဘာကြောင့် ဘုရားဆိုတာ ထည့်ရေးထားတာလဲ။ Gautam ကို နောက်တာလား။--[[အသုံးပြုသူ:T-Dharma|T-Dharma]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:T-Dharma|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၉၊ ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :{{ping|T-Dharma}} အစ်ကိုလား အစ်မလားတော့ မသိဘူး။ သာကိုပြောချင်တာလဲ မသိဘူး။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၉၊ ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ (UTC) ==မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်အသင်း== အသင်းက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးတဲ့ အသင်းမဟုတ်တဲ့အတွက် ဖယ်လိုက်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ {{unsigned2|10:24, 13 December 2020|မျိုးကြည်သာ}} :ဟုတ်ကဲ့ပါ။ {{ping|မျိုးကြည်သာ}} ဆွေးနွေးချက်တွေမှာ စကားပြောပြီးရင် '''Tide Key''' လေးခုချန်ခဲ့ရင် ကိုယ့်ရဲ့လက်မှတ် ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) == သိလိုပါသည် == မိဘအုပ်ထိမ်းသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား အလိုတူ၍ပေါင်းသင်းသောမိန်းမယား (မိန်းမ ၂၀ အနက်မှ ၁၂ ခုမြောက်မယား) အဖြစ်ဖြင့်ပေါင်းသင်းလိုပါက သူမ၏မိဘတို့အားအသိပေးရန်လိုပါသလား။ [[အသုံးပြုသူ:Jim Maung|Jim Maung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Jim Maung|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၂၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၁ (UTC) == category looping == ..နိုင်ငံရှိ မြစ်များ ကဏ္ဍတွေလုပ်တဲ့အခါ ကဏ္ဍနာမည်ကိုပဲ အောက်မှာ ပြန်ထည့်ရင် looping ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။ ([https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%80%E1%80%8F%E1%80%B9%E1%80%8D:%E1%80%82%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD_%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8&oldid=671018 ဥပမာ]) အဲဒီအစား သူနဲ့သက်ဆိုင်ရာ တဆင့်မြင့် ကဏ္ဍတွေကိုပဲ ထည့်သင့်ပါတယ်။ ဥပမာ [[:ကဏ္ဍ:ပီရူးနိုင်ငံ၏ မြစ်များ]] ကဏ္ဍစာမျက်နှာကို တဆင့်မြင့်ကဏ္ဍတွေ ဖြစ်တဲ့ [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် မြစ်များ]] နဲ့ [[:ကဏ္ဍ:ပီရူးနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] စတဲ့ ကဏ္ဍအောက်တွေမှာ ထည့်သင့်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၉:၃၄၊ ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) :Thanks!!![[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၉၊ ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) == [[WP:NCPI]] == Hi. As I've said before, you're kindly encouraged to refer [[WP:NCPI|the naming convention]] whenever you encountered Pali names. Pls consider using transliteration - representing alphabets for alphabets - for Pali words as per WP:NCPI. Thank you. ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၈:၀၃၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) :Thank bro for your advice.[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၂၊ ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the articles [[:en:National Museum of History of Azerbaijan]], [[:en:National Art Museum of Azerbaijan]] and [[:en:Azerbaijan State Academic Opera and Ballet Theater]] in Burmese Wikipedia? They do not need to be long. Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Multituberculata|Multituberculata]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Multituberculata|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၁၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၂ (UTC) :{{ping|Multituberculata}}Yes, I will try to write that articles when I have time.[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၃၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၂ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi ခင်မောင်မောင်လွင်, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၃၅၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::{{ping|Ninjastrikers}}ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျာ။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၃၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ၀၆:၂၄၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Barnstar for you! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" | rowspan="2" style="vertical-align:middle;" |[[ဖိုင်:Japan Barnstar.png|103x103px|frameless]] | rowspan="2" | | style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" |'''The Japan Barnstar''' |- | style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |For your significant contributions to topics related to Japan. [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၄၄၊ ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) |} :@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ကျေးဇူးပါ။ おおきに。 [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၇၊ ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article and I need your help in improving it as I do not speak Burmese. Thank you. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၃၊ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၀၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == Regarding deletion request == ဆောင်းပါးတွေကို ဖျက်ဖို့ တောင်းဆိုတဲ့အခါ လင့်ခ်တွေကို အရင် စစ်ဆေးပေးစေချင်ပါတယ်။ နို့မို့ဆိုရင် ဖျက်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဆီကို လင့်ခ်ချိတ်ထားတဲ့ နေရာတွေမှာ လင့်ခ်နီပြီး အချိတ်အဆက်ပြတ်သွားနိုင်တာမို့ပါ။ ဥပမာ [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%98%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B2/%E1%80%96%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8_%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 ဒီဆောင်းပါး]ကို ဗလာလုပ်လိုက်ပေမယ့် သူ့ဆီကို ချိတ်ထားတဲ့ ဆောင်းပါးတွေ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် incoming link တွေ စစ်ပြီးမှ deletion request လုပ်စေချင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၃၉၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ နောက်အခါတွေကျရင် စစ်ပြီးလုပ်လိုက်ပါမယ်။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၁၊ ၁၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာဗန်းစကားများ == မြန်မာဗန်းစကားတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးသစ်တွေ ဖန်တီးပေးတာ ကျေးဇူးပါ။ ဒါပေမယ့် ဆောင်းပါးတွေက စာတစ်ကြောင်းနှစ်ကြောင်းလောက်ပဲ ရှိတာရယ်၊ နောင်မှာလဲ ထပ်ဖြည့်ရေးဖို့ အလားအလာ နည်းတာရယ်ကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးအစား မြန်မာ ဝစ်ရှင်နရီဖက်မှာ အဘိဓာန်ပုံစံနဲ့ ရေးတာက ပိုသင့်တော်ပါလိမ့်မယ်ဗျ။ ဥပမာ [[ဇယားကိုက်သည်]] အစား [[:my:wikt:ဇယားကိုက်]] ဆိုတာမျိုးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၀၈၊ ၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါးများကို ရွေ့ပြောင်းခြင်း == ဆောင်းပါးများကို move လုပ်တဲ့အခါ မူလစာမျက်နှာနာမည်ကို စာသားမရှိတော့ဘဲ ဗလာအဖြစ် ကျန်နေခဲ့အောင် လုပ်ထားတာ သတိထားမိပါတယ်။ ဗလာလုပ်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးနာမည်ကို ဖျက်ပစ်ဖို့ လိုအပ်ရင် ဖျက်လို့ရအောင် {Delete} တမ်းပလိတ်ကို ထည့်သွင်းစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၆၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ နောက်ကျ လုပ်လိုက်ပါမယ်။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == ဇင်ယော်နီ စာလုံးပေါင်းပြင်ခြင်းကိစ္စ == ဆရာ @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ခင်ဗျာ။[[ဇင်ယော်နီ]] စာမျက်နှာက ဆရာ့ရဲ့ စာလုံးပေါင်းပြင်ဆင်ခြင်းကို နောက်ပြန်လှည့်လိုက်ခြင်းက တစ်ခြားမဟုတ်ပါဘူးခင်ဗျာ။ဆရာ့နောက်က အခြားစာတွေကို ပြန်လှည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ။ဒီဆောင်းပါးဟာ  '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Autobiography|ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]]'''တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာနဲ့ ဆက်နွယ်မှုရှိတဲ့ တစ်စုံတစ်ဦးက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားတာကို သတိပြုမိပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် ဆောင်းပါးကို autobiography၊notability|person လုပ်ထားလိုက်ရပါတယ်။နားလည်ပေးနိုင်ဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၁၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့ပါ။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၃၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 96yxt24xrfukdsg8cdovwxonahdoslg 0 70258 1051930 350409 2026-09-08T19:48:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051930 wikitext text/x-wiki {{Infobox galaxy | name = [[New General Catalogue|NGC]] 356 | epoch = [[J2000]] | ra = {{RA|01|03|07.1}}<ref name="ned">{{cite web | title=NASA/IPAC Extragalactic Database | work=Results for NGC 0356 | url=http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?objname=NGC+356&extend=no&hconst=73&omegam=0.27&omegav=0.73&corr_z=1&out_csys=Equatorial&out_equinox=J2000.0&obj_sort=RA+or+Longitude&of=pre_text&zv_breaker=30000.0&list_limit=5&img_stamp=YES | accessdate=September 2, 2016 | archive-date=7 December 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191207171656/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?objname=NGC+356&extend=no&hconst=73&omegam=0.27&omegav=0.73&corr_z=1&out_csys=Equatorial&out_equinox=J2000.0&obj_sort=RA+or+Longitude&of=pre_text&zv_breaker=30000.0&list_limit=5&img_stamp=YES | url-status=dead }}</ref> | dec = {{DEC|-06|59|18}}<ref name="ned" /> | constellation name = [[စီတပ် (ကြယ်စုတန်း)|စီတပ်]] | z = 0.019650<ref name="ned" /> | h_radial_v = 5,891 km/s<ref name="ned" /> | type = SABbc<ref name="ned" /> | appmag_v = 14.08<ref name="ned" /> | size_v = 1.5' &times; 0.8'<ref name="ned" /> | notes = | names = [[Morphological Catalogue of Galaxies|MCG]] -01-03-078, [[2MASS|2MASX]] J01030710-0659182, 2MASXi J0103071-065918, [[IRAS]] 01005-0715, [[Principal Galaxies Catalogue|PGC]] 3754.<ref name="ned" /> }} '''NGC 356''' သည် [[စီတပ် (ကြယ်စုတန်း)|စီတပ်]] [[ကြယ်စုတန်း]]မှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၇ တွင် Albert Marth ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=New General Catalog Objects: NGC 350 - 399|url=http://cseligman.com/text/atlas/ngc3a.htm#356|publisher=Cseligman|accessdate=November 13, 2016}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Ngc5}} [[Category:စီတပ် (ကြယ်စုတန်း)]] {{galaxy-stub}} ew1gf15j4l6in9w5rpsxqlpbu62cvd9 0 73048 1051935 1050905 2026-09-08T21:08:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051935 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့ |image_skyline = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|Myanmar}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောက်ဦးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မြေပုံမြို့နယ်]] |coordinates = {{coord|19.856954|93.759019|region:MM|display=inline,title}} |population_footnotes = |population_total = |population_as_of = |population_urban = |population_density_km2 = auto |postal_code_type = |postal_code = }} '''ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးခရိုင်]]၊ [[မြေပုံမြို့နယ်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော [[၂၀၁၆ ဩဂုတ် မြန်မာငလျင်|ငလျင်]]ကြောင့် ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့ မဟာရတနာဒီပအုတ်ကျောင်းရှိ ရှေးဟောင်းစေတီ ၃၂ ဆူမှ တစ်ဆူထီးတော် မြေခကာ နှစ်ဆူမှာ အင်္ဂတေများ ကွာကျခဲ့သည်။ ကမ်းထောင့်ကြီးကျေးရွာ၏ ပထမရွာအမည်မှာ ကမ်းပါးနီရွာဟု စတင်အမည်ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်းသိရှိရပါသည်။ ကမ်းပါးနီရွာဟု ခေါ်တွင် ရခြင်းမှာ ၄င်းအချိန်တွင် ကမ်းပါးနီရွာသည် မတ်စောက်ပြီးအဝေးမှပင် နီရဲနေသည်ကို မြင်တွေ့ရခြင်းအား အဆိုပြု၍ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြောင်း လေ့လာ သိရှိပါသည်။ ကမ်းထောင့်ကြီးကျေးရွာဟု အမည်ပြောင်းရခြင်းမှာ ကမ်းပါး နီရွာတွင် ၄င်းအချိန်၌ ဝမ်းရောဂါကပ်ဆိုးဝင်ရောက်မှုကြောင့် လူအသေ အပျောက်များ၍ ယတ္တယာဆရာများဖြင့် ယတ္တယာပြုလုပ်၍ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၉ ခုနှစ်တွင် ကမ်းပါးနီရွာအား ကမ်းထောင့်ကြီးကျေးရွာဟုအမည်ပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြစ်ပါသည်။ကမ်း ထောင့်ကြီးမြို့အား မြောက်ဦးခရိုင်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန၏ (၂၇.၂.၂၀၁၅)ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၄၅၆/ ၁ / ၃- ၄/ ရေး ၁ (အထဥ)ဖြင့် ထုတ်ပြန်သည့်အမိန့် ကြေငြာစာများအရ ရွာသစ်ရပ်ကွက်၊ မြောက်ပိုင်းရပ် ကွက်၊ အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက်၊ တောင်ပိုင်းရပ်ကွက်၊ရွာသာယာ ရပ်ကွက် (၅)ရပ်ကွက်ဖြင့် ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့အဖြစ်ဖွဲ့စည်းပြုခဲ့ပါသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.7daydaily.com/story/76661|title=ငလျင်ဒဏ်သင့် မြောက်ဦးမြို့ ရတနာ့မာန်အောင်စေတီ ရှေးမူမပျက် ပြုပြင်|author=မောင်ကံ|date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆|work=၇ ရက်နေ့စဉ်သတင်းစာ|accessdate=၁၅ မတ် ၂၀၁၇|archivedate=1 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161001072654/http://www.7daydaily.com/story/76661|url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}}<ref>{{Cite web |last=မြို့အုပ်ချုပ်ရေးမှူး မြို့အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့ |title=ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့၏ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |url=https://myanmar.gov.mm/documents/20143/0/%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B7%E1%82%80%E1%80%80%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%81%BF%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%82%95%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%9E%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%B9.pdf/b026e650-7ac2-cd36-5bf3-4665b0ef47ef |website=https://myanmar.gov.mm/ }}{{Dead link|date=September 2026 }}</ref> {{ရခိုင်ပြည်နယ်}} [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Rakhine-geo-stub}} 4a1farqj04dbbdmdfib2dqa6vsfjz5d 0 76701 1052031 1035404 2026-09-09T08:46:34Z ~2026-48706-21 147976 /* */ 1052031 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် | native_name = နပခ | image = Shoulder sleeve insignia of Western Command.svg | image_size = 120px | caption = အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | specialization = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး | nickname = ကိုးမြှောင့်ကြယ်၊ ရခိုင်သား။ | commander1 = ဗိုလ်ချုပ်/ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော(DSA-41) | commander1_label = တိုင်းမှူး | commander2 =ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်မှူးကြီး သောင်းထွန်း | commander2_label =ဒုတိယတိုင်းမှူး | identification_symbol = [[Image:MM Western RMC Flag.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် }} '''အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''နပခ''') သည် [[အမ်းမြို့]]အခြေစိုက် [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တပ်မတော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဓိက တာဝန်မှာ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ဘက်ရှိ ဒေသများနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံ တပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ လက်ရှိ အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး (ကြည်း - ၂၆၇၅၃) (တေဇ - ၂၂) ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/12849|title=အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၌ ၂၀၂၁-၂၀၂၂ ပညာသင်နှစ် ကျောင်းသား/ကျောင်းသူ များအား ကျောင်းဝတ်စုံနှင့် စာရေးကိရိယာများ ထောက်ပံ့ပေးအပ်ပွဲပြုလုပ်|last=|date=|work=|language=|accessdate=|archivedate=9 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609054839/https://www.cincds.gov.mm/node/12849}}</ref><ref>{{Cite book |date=December |year=2025 |title=စစ်ရာဇဝတ်မှု ဘယ်လိုကျူးလွန်နေကြလဲ? |publisher=ဉာဏ်လင်းသစ်သုတေသနအဖွဲ့ |language=burmese}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ထိုးစစ်ကြောင့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကျဆုံးပြီး ဒုတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်သောင်းထွန်း၊ တိုင်းဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ကျော်သန်းနှင့်အကြီးပိုင်းအရာရှိများအဖမ်းခံရသည်။ ==သမိုင်း== အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်တွေမြို့]]၌ ၁၉၇၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/30011|title=အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ နှစ် (၅၀) ပြည့် ရွှေရတုတိုင်းနှစ်ပတ်လည်နေ့ ကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ }}</ref> ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၇ရက်တွင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် စစ်ဗျူဟာမှူးဦးဆောင်သော နယ်ခြားဒေသ ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ကို မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှစ်နိုင်ငံနယ်ခြား နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော တောင်ဘက် နတ်မြစ်ဝနယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြားမှ မြောက်ဘက် မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယ သုံးနိုင်ငံဆုံသည့် နယ်နိမိတ်အထိဖွင့်လှစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=C67362455C43B80637D839BA607E9741?lawordSn=4155|title=မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်ခြားဒေသ ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့ အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းခြင်း ဆိုင်ရာအမိန့်|work=မြန်မာဥပဒေသတငင်းအချက်အလက်စနစ်|access-date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၁}}{{Dead link|date=December 2024 }}</ref> ၁၉၉၀ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို စစ်တွေမြို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[အမ်းမြို့]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး စစ်တွေတွင်မူ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခု အစားထိုး ဖွင့်လှစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://ijbs.online/journal-issues/2021-vol-1/ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပို/|title=ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွင်းစစ်ဘောင်ချဲ့မှုများ|work=လွတ်လပ်သော မြန်မာ့သုတေသနဂျာနယ်|access-date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၂၀၂၁ }}</ref> ကွပ်ကဲမှုနယ်မြေများမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ဝှမ်းလုံးနှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] အထိပါဝင်သည်။လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့များကို ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတို့တွင် ဖြန့်ခွဲထားရှိသည်။ ပထမဆုံးတိုင်းမှူးအဖြစ် ကြည်း-၅၄၉၇၊ ဗိုလ်မှူးကြီးလှထွန်း (ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအပတ်စဉ်-၁) မှ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၃ခု၊ ခြေလျင်/ခြေမြန် ၄၃ခု၊လက်ရုံးဝန်ထမ်း ၂၆ခု၊ ကက(ရေ) ၁၂ခုဖြင့် စုစုပေါင်း ၈၇တပ် အကြမ်းဖျင်းအနည်းဆုံးရှိသည်။ ''နပခ''နယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသော စစ်ဌာနချုပ်များ၊ ၎င်း၏ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ စစ်ဌာနချုပ်၊ စစ်ဗျူဟာများနှင့် လက်အောက်ခံ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ === [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (စစ်တွေ)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]] === {{Main|ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (စစ်တွေ)}} === စစ်ဗျူဟာများ === အခြေချစစ်ဗျူဟာ (၁) ခု၊ လှုပ်ရှားစစ်ဗျူဟာ (၃) ခု နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (ဒကစ-စစ်တွေလက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများအပါအဝင်) ရှိသည်။{{citation needed}} {{Expand section}} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ == * [[အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] တောင်ကုတ် * [[အမှတ်(၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ကျောက်တော် * [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ဘူးသီးတောင် == အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} *ဗိုလ်မှူးကြီး လှထွန်း (ကြည်း - ၅၄၉၇) (ဗသက - ၁) (၁၁-၇-၁၉၇၂ မှ ၁၈-၃-၁၉၇၅) *ဗိုလ်မှူးချုပ် မင်းဂေါင် (ကြည်း - ၆၃၁၅) (၁၈-၃-၁၉၇၅ မှ ၂၃-၃-၁၉၇၉) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝမ်းတင် (ကြည်း - ၆၁၃၈) (၂၃-၃-၁၉၇၉ မှ ၁၄-၁-၁၉၈၀) *ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးမြင့် (ကြည်း - ၅၄၈၂) (၁၄-၁-၁၉၈၀ မှ ၂၂-၇-၁၉၈၃) *ဗိုလ်ချုပ် မြသင်း (ကြည်း - ၆၆၀၅) (ဗသက - ၉) (၂၂-၇-၁၉၈၃ မှ ) *ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမြင့် (ကြည်း - ၈၈၀၉) (ဗသက - ၂၈) *ဗိုလ်ချုပ် အောင်ထွေး (ကြည်း - ၉၇၅၂) (ဗသက - ၂၉) *ဗိုလ်ချုပ် မောင်ဦး (စတသ - ၁၃) *ဗိုလ်မှူးချုပ် [[မင်းအောင်လှိုင်]]<ref>{{Cite web|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၁၉.၄.၂၀၀၅)|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2005/MA2005-04-19.pdf?__cf_chl_tk=XBi.1fPc6KNRCKnRbhftgbvzEA4kD7gGqR6igQZi2m0-1667888414-0-gaNycGzNCP0|access-date=8 November 2022|archive-date=8 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221108062700/https://www.burmalibrary.org/docsMA2005/MA2005-04-19.pdf?__cf_chl_tk=XBi.1fPc6KNRCKnRbhftgbvzEA4kD7gGqR6igQZi2m0-1667888414-0-gaNycGzNCP0}}</ref> (ကြည်း - ၁၄၂၃၂) (စတသ - ၁၉) *ဗိုလ်ချုပ် မောင်ရှိန် (ကြည်း - ၁၄၇၅၆) (စတသ - ၂၀) *ဗိုလ်ချုပ် သောင်းအေး (ကြည်း - ၁၄၇၈၈) (စတသ - ၂၀) *ဗိုလ်ချုပ် စိုးသိန်း *ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းနေလင်း (ကြည်း - ၁၆၃၅၄) (ဗသက - ၆၁) *ဗိုလ်ချုပ် ကိုကိုနိုင် (ကြည်း ၁၉၀၀၀) (စတသ - ၂၆) *ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်စိုး <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/4173421.html|title=အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူးဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်မောင်မောင်စိုးအပေါ် ကန် အရေးယူပိတ်ဆို့|work=VOA Burmese|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇|archive-date=3 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203023240/https://burmese.voanews.com/a/4173421.html}}</ref> *ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စိုးတင့်နိုင်]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-41971617|title=ရခိုင်အခြေစိုက် အနောက်ပိုင်းတိုင်း တိုင်းမှူး အစားထိုးခန့်|work=BBC Burmese|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇|archive-date=30 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430155400/http://www.bbc.com/burmese/burma-41971617}}</ref> ( ယခင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး) *[[ဖုန်းမြတ်|ဗိုလ်ချုပ်ဖုန်းမြတ်]] <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/28/192811.html|title=တပ်မတော် စစ်တိုင်းမှူး ၂ ဦးကို အပြောင်းအလဲပြုလုပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၈ မေ ၂၀၁၉|archive-date=30 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130062833/https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/28/192811.html}}</ref> (ကြည်း - ၂၀၃၂၄) (ဗသက - ၇၃) (နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး) <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/07/28/227045.html|title=ရခိုင် စစ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် ဖုန်းမြတ် နယ်စပ်ရေးရာ ဒု-ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၀|archive-date=17 February 2023|archive- url=https://web.archive.org/web/20230217093425/https://burma.irrawaddy.com/news/2020/07/28/227045.html}}</ref> *ဗိုလ်ချုပ် ထင်လတ်ဦး <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/content/အနောက်ပိုင်းတိုင်း-စစ်ဌာနချုပ်-တိုင်းမှူးဒိုင်း-ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ-ဖွင့်ပွဲပြုလုပ်|title=အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးဒိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဖွင့်ပွဲပြုလုပ်|work=MWD Webportal|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၃၀ မေ ၂၀၂၁}}</ref> (ကြည်း - ၂၅၀၉၉) (စတသ- ၃၅) (ယခင် စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး) *ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး (ကြည်း - ၂၆၇၅၃) (တေဇ - ၂၂)(ယခင် တိုက်ခိုက်ရေး ဗထူး ကျောင်းအုပ်ကြီး) ၂၀၂၄ - လက်ရှိ <ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66020de33ff7472d6b5fec3c|title=စစ်ကောင်စီ၏ ရခိုင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်စွာဦးဖြစ်ကြောင်းဖော်ပြ|work=narinjara|access-date=၂၆ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၄ }}</ref> ==စစ်ဌာနချုပ်ကျဆုံးခြင်း== ရခိုင်ပြည်နယ် အလယ်ပိုင်း အမ်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် နှင့် တပ်စခန်းများကို [[အာရက္ခတပ်တော်]] AA က ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၆ရက် တွင် စတင် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ရက် မွန်းတည့် (၁) နာရီ (၄၀) မိနစ်တွင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်ကာ နပခ (အမ်း) ဒုတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်း နှင့် တိုင်းဦးစီးအရာရှိ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်းတို့ကို အရှင်လက်ရဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|စစ်ကောင်စီ]] လက်ထက် [[တပ်မတော်]] သမိုင်းတွင် [[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် ကျရှုံးသော စစ်ဌာနချုပ် အဖြစ် သမိုင်းဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/rakhine-aa-fighting-update/7908173.html|title=အမ်းအခြေစိုက် ရခိုင်စစ်တိုင်းဌာနချုပ်ကို AA သိမ်းပိုက်|work=VOA Burmese|access-date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]] klgbye18rc02f61n0tbyw2kidfn1wq5 3 80816 1051922 1051718 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Leaderbot|Leaderbot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 957923 wikitext text/x-wiki {{Talk header}} == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Pho Sai ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px||link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[User:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[User talk:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၂၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) Thank you..! [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၉၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) == Rename account == user page ကနေ ပြန်ညွှန်းထားတဲ့ [[:m:User:➡️ Pho 🇲🇲 Sai ⬅️|User:➡️ Pho 🇲🇲 Sai ⬅️]] အကောင့်က မှတ်ပုံမတင်ထားတဲ့အကောင့် ဖြစ်နေပါတယ်။ အကောင့်နာမည်ပြောင်းချင်ရင် စာမျက်နှာရွှေ့လိုက်ရုံနဲ့ ပြောင်းမသွားပါဘူး။ [[အထူး:GlobalRenameRequest]] မှာ ဝင်ရောက်တောင်းဆိုမှ ပြောင်းပေးလို့ရမှာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၇:၄၃၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်။ နာမည်ပြောင်းချင်လို့ မဟုတ်ဘူး ဘရို။ :ကလိတာ လက်လွန်သွားတာ။ ပြန်ခေါ်မရလို့ ဒီအတိုင်း ငြိမ်နေတာ ဘရို ။ 😅😁 :[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၇၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) :ပြန် Roll Back လိုက်ပါပြီ ဘရို 😁 :[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၂၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) == Some Section Templates == ဆောင်းပါးရဲ့ ခေါင်းစဉ်ခွဲ တစ်နည်း အပိုင်းတွေမှာ အလွတ်ဗလာဖြစ်ရင် "empty section" template ကိုပဲ သုံးစွဲပေးရန်နဲ့ အဲဒီအပိုင်းမှာ စာ/အချက်အလက် ရှိတယ်၊ တိုးချဲ့ရန် လိုအပ်တယ်လို့ ယူဆမှ "expand section " template ကို သုံးစွဲရန်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီက အကို လမ်းကြုံလို့ ဝင်ပြင်ရင် (သို့) နောက်ဆောင်းပါးတွေမှာ သင့်တော်တဲ့ template ရွေးချယ်ဖို့ အကြောင်းကြားတာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၂၈၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] အကြံပေးလို့ ကျေးဇူးပါဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၄၄၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == A barnstar for you! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Original Barnstar.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Original Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | In recognition of all the meaningful work you do here. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၁၊ ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ (UTC) |} :အသိအမှတ်ပြုတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျ။ 😊[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၁၊ ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == A barnstar for you! == {| class="barnstar" style="border:1px solid gray; background:#fdffe7;" |- |rowspan="2" style="padding-right:5px;" | {{#ifeq:{{{3}}}|alt|[[file:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]}} |style="font-size:1.65em; padding:0; height: 1.1em;" | '''The Working Man's Barnstar''' |- |style="border-top: 1px solid gray;" | Thanks for outstanding edits you have made for Myanmar Wikipedia. [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၁၊ ၂၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ (UTC) |} :Thank you for your appreciation..! ☺️ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၄၊ ၂၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == English names == Do you know how the names ''Liv'' and ''Maddie'' would be written in Burmese? I wanted to write something about the TV show ''Liv and Maddie'', but I wouldn't know what to call it or what to write. One of the articles I did write was [[မြေခွေးနှင့် အမဲလိုက်ခွေး]], but I couldn't write much. I wanted to write more about it but I'm not a native Burmese speaker. Do you know anyone here interested in movies or TV shows? [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/104.58.147.208|104.58.147.208]] ၂၂:၁၇၊ ၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ (UTC) :You can’t translate it, because of no sense in Burmese Language. But you can do transliteration like “လစ်ဗ် ရယ်၊ မဒီ ရယ်” (or) “လစ်ဗ် နဲ့ မဒီ”. [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၄၃၊ ၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ (UTC) ::Which one should be the article title? I wanted to write: "Liv and Maddie is an American comedy television series from Disney Channel. It tells about identical twin sisters with opposing personalities who are best friends. Both roles are played by Dove Cameron." If you add to The Fox and the Hound, I wanted to add that "the film tells the story of the unlikely friendship between a red fox named Tod and a hound dog named Copper. The two friends struggle to preserve their friendship despite their emerging instincts and the surrounding social pressures demanding them to be adversaries, as they are enemies by nature." For more information on these topics, see [[en:Liv and Maddie]] and [[en:The Fox and the Hound]]. [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/104.58.147.208|104.58.147.208]] ၂၃:၀၅၊ ၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ (UTC) :I'm really so sorry, I've to translate a lot of major articles and don't have time for that. Also not familiar with that subject. [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၅၊ ၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) ::Do you know what to call [[Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure]] and [[Teletubbies]] in the Burmese language? I know "Teletubbies" probably can't be translated, but how would you transliterate it? [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/2600:1700:53F0:AD70:7943:AFDB:85F3:8F2F|2600:1700:53F0:AD70:7943:AFDB:85F3:8F2F]] ၀၃:၃၀၊ ၁၄ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) == ဘာသာပြန်မှု အသိပေးချက်: MediaWiki 1.37 == Hello Pho Sai, You are receiving this notification because you signed up as a translator to မြန်မာဘာသာ on MediaWiki. The page [[:mw:MediaWiki 1.37|MediaWiki 1.37]] is available for translation. You can translate it here: * [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-MediaWiki+1.37&language=my&action=page မြန်မာဘာသာ သို့ ဘာသာပြန်ရန်] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help MediaWiki to function as a truly multilingual community. You can [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! MediaWiki translation coordinators&lrm;, ၂၃:၂၈၊ ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) <!-- Message sent by User:MacFan4000@mediawikiwiki using the list at https://www.mediawiki.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Welcome back! == တစ်လလောက် ပျောက်သွားတယ်နော်။ Welcome back ပါ။ {{smiley|5}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၂၅၊ ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] :ဟုတ်တယ် ဆရာ၊ နည်းနည်း အလုပ်ရှုပ်နေလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၃၉၊ ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == ဖိုင်:Arm Badge of Myanmar Navy.png ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ== [[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]] '''[[:ဖိုင်:Arm Badge of Myanmar Navy.png]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။ [[:ဖိုင်:Arm Badge of Myanmar Navy.png|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/Pho_Sai}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။<!-- Template:Di-no source no license-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၀၅၊ ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]], ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားတာပါ ဆရာ၊ ဘယ် တမ်းပလိတ်သုံးပြီး မူပိုင်ခွင့်သတ်မှတ်ရမလဲဗျ? [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၉၊ ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) ::ownwork အနေနဲ့ တခါတည်း ကွန်မွန်းမှာ တင်လိုက်ပါလားဗျ။ လိုင်စင်မှာ <nowiki>{{Insignia}}</nowiki> နဲ့ <nowiki>{{PD-self}}</nowiki> ဒါမှမဟုတ် cc4.0 လိုင်စင်ထားလို့ရပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၂၀၊ ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == A barnstar for you! == {{The Fauna Barnstar|For your significant contributions! ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၄:၄၁၊ ၁ မတ် ၂၀၂၂ (UTC)}} :@[[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|Htanaungg]], အသိအမှတ်ပြုလို့ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျ။ 😊 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၂၈၊ ၁ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) <span></span> == Your GA nomination of [[ပင့်ကူ]] == GA review စထားပါတယ်ဗျ။ အတတ်နိုင်ဆုံး အမြန်ဆုံးပြီးဖို့တော့ ကြိုးစားပါမယ်။ ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၁၀:၃၉၊ ၂ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|Htanaungg]], ဟုတ်ကဲ့ ကျေးဇူပါဗျ၊ မြန်မာဘာသာစကားမှာ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းက coinage ရော translit ရော လုပ်ထားတာ အားနည်းတော့ ဘာသာပြန်ထားတဲ့ဟာတွေ အဆင်မပြေရင်လည်း ထောက်ပြပေးပါအုံး ခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၂၊ ၂ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) ::All done! အချိန်ရရင် ကျနော် nominate လုပ်ထားတာလေးလဲ ကြည့်ပေးပါလားဗျ။ :)) ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၈:၄၇၊ ၄ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|Htanaungg]], ဟုတ်ကဲ့ ကျွန်တော်အချိန်ရတဲ့အခါလေး တတ်နိုင်သလောက် လုပ်ပေးပါ့မယ်ဗျ၊ ဆရာတော်ကြီး အကြောင်းမို့ ကျွန်တော် မနှံ့စပ်တဲ့အပိုင်းဖြစ်နေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၅၊ ၅ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) ::::ကျေးဇူးပါဗျ၊ review လုပ်ရင်းနဲ့လဲ လိုအပ်တာရှိရင် ကျနော်ကူညီပါ့မယ်။ ကို Pho Sai လဲ nominate လုပ်တာရော review လုပ်တာရော ကျွမ်းသွားရင် [[ဝီကီပီးဒီးယား:ဆောင်းပါးကောင်း အကူအညီ/မန်တာ|ဆောင်းပါးကောင်းမန်တာ]] ဖြစ်လာနိုင်တယ်၊ ခုလောလောဆယ်တော့ တစ်ယောက်မှမရှိသေးလို့ နီနေသေးတယ် 😁 ။ ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၉:၄၇၊ ၅ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) == Help (title in MY) == You know what the translation name is called "[[en:The Croods|The Croods]]" in Burmese? {{unsignedIP2| ၀၇:၅၂၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၂| 177.73.98.3}} == ဘာသာပြန်မှု အသိပေးချက်: MediaWiki 1.38 == Hello Pho Sai, You are receiving this notification because you signed up as a translator to မြန်မာဘာသာ on MediaWiki. The page [[:mw:MediaWiki 1.38|MediaWiki 1.38]] is available for translation. You can translate it here: * [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-MediaWiki+1.38&language=my&action=page မြန်မာဘာသာ သို့ ဘာသာပြန်ရန်] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help MediaWiki to function as a truly multilingual community. You can [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! MediaWiki translation coordinators&lrm;, ၀၂:၃၆၊ ၄ ဇွန် ၂၀၂၂ (UTC) <!-- Message sent by User:MacFan4000@mediawikiwiki using the list at https://www.mediawiki.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == ရေတပ်ရာထူးတံဆိပ်များ == {{ping|Pho Sai}} bro svgဆွဲထားတဲ့ ရေတပ် အရာထမ်းရာထူးတံဆိပ်အဖြူတွေက တကယ်မရှိပါဘူး bro. {{ping|Urshankov}} ဆိုတဲ့သူက စိတ်ကူးအထင်နဲ့ဖန်တီးထားတာတွေပါ။ သူ့လက်ချက်ကြောင့်ပဲ ပြင်ပwebsiteတွေမှာ ယူတင်နေကြတာပါ။ မြန်မာရေတပ်မှာ ဝတ်စုံအပြာမှာရော အဖြူမှာရော အနီရောင်အောက်ခံနဲ့အရစ်တွေပဲသုံးတာတွေ့ရပါတယ်။ ဥပမာ [https://cincds.gov.mm/sites/default/files/viber_image_2021-12-25_01-35-46-609.jpg ဒီပုံ] မှာဆိုရင် ရေတပ်အဖြူရောင်ဝတ်စုံမှာ တပ်ခွဲတပ်ကြပ်ရာထူးတံဆိပ်အနီကိုတွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ အဲ့ဒါကြောင့် တခြားသူတွေတခြားစာမျက်နှာတွှေမှာ မှားမတင်မိအောင် အဲ့ဒါတွေကို db-author နဲ့ ဖျက်ပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:နေနီဝန်း|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၇၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ (UTC) :[[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|@နေနီဝန်း]] ဟုတ်ကဲ့ပါ ကျွန်​တော် လုပ်​ပေးပါ့မယ်။ အခုလို အမှား​ထောက်ပြ​ပေးတာ ​ကျေးဇူးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၆၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ (UTC) == ဘာသာပြန်မှု အသိပေးချက်: MediaWiki 1.39 == Hello Pho Sai, You are receiving this notification because you signed up as a translator to မြန်မာဘာသာ on MediaWiki. The page [[:mw:MediaWiki 1.39|MediaWiki 1.39]] is available for translation. You can translate it here: * [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-MediaWiki+1.39&language=my&action=page မြန်မာဘာသာ သို့ ဘာသာပြန်ရန်] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help MediaWiki to function as a truly multilingual community. You can [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! MediaWiki translation coordinators&lrm;, ၂၀:၅၇၊ ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ (UTC) <!-- Message sent by User:MacFan4000@mediawikiwiki using the list at https://www.mediawiki.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Donkervoort == @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] Hi, I created this article today: [https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%92%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%AC%E1%80%AC%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%BA ဒအိုန်ကေရဗို့ာာာ့တ်] and I wrote you in English since I have seen that you edit business-related Wikipedia articles and I am not sure if the title is correct, since when its translated in English or to other latin-based languages, is translated like "Don Kerr Voort" and sometimes "Donkey Voort". It must be "Donkervoort" conjucted together. Please look at the title and fix it if necessary in order to be "Donkervoort" when translated to English or other latin-based languages. Thanks [[အသုံးပြုသူ:HELGAPRV|HELGAPRV]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:HELGAPRV|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၃၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) :I've already moved it to appropriate name with its pronunciation in Burmese alphabets.[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၀၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) == Your GA nomination of [[သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်]] == It’s promoted to a GA. Congrats! ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၅:၀၅၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|Htanaungg]], thank you. ☺️[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၁၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ (UTC) == ဘာသာပြန်မှု အသိပေးချက်: Content translation/Machine Translation/MinT == Hello Pho Sai, You are receiving this notification because you signed up as a translator to မြန်မာဘာသာ on MediaWiki. The page [[:mw:Content translation/Machine Translation/MinT|Content translation/Machine Translation/MinT]] is available for translation. You can translate it here: * [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Content+translation%2FMachine+Translation%2FMinT&language=my&action=page မြန်မာဘာသာ သို့ ဘာသာပြန်ရန်] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page is ready for translation. Please help translate to make it available especially in the languages listed below: - Swahili - Dutch - Arabic -Spanish - French - Kashmiri - Santali - Tumbuka - Fulah/Nigerian Fulfulde - Kabyle - Balinese - Banjar - South Azerbaijani - Pangasinan - Tibetan - Crimean Tatar -Lombard - Silesian - Venetian - Ligurian - Waray - Limburgish - Faroese - Shan - Friulian - Acehnese - Sicilian - Buginese - Tok Pisin - Fijian - Dinka - Rundi - Kabiyè - Latgalian - Dzongkha - Kikuyu - Sango - Awadhi - Moroccan Arabic Direct translation link: https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Content+translation%2FMachine+Translation%2FMinT&amp;action=page&amp;filter=&amp;language=en </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help MediaWiki to function as a truly multilingual community. You can [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! MediaWiki translation coordinators&lrm;, ၂၃:၅၅၊ ၃၁ မေ ၂၀၂၃ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@mediawikiwiki using the list at https://www.mediawiki.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Request == @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] Hi dear Pho Sai! I have seen that you recently edited the Borgward article I created on Burmese Wikipedia. Can you also change the words in Burmese where is: <nowiki>'''</nowiki>ဘော်ဂဝါာ့ဒ်<nowiki>'''</nowiki> to <nowiki>'''</nowiki>ဘော့ဂ်ဝါ့ဒ်<nowiki>'''</nowiki> and the Borgward word written in latin too, that I didn't wrote in Burmese. (Is after In 1959, Borgward produced P100...). I also have another request. Please can you add to Wikidata these articles for the cities: Aix Les Bains: [[အိုက်က္ကဆးလက်စးဘေ့န်စး]] to Q181955 and Durrës: [[ဒူရရာ်က်စ်]] to Q8325 since I saw that they aren't linked to their corresponding Wikidata page. Thanks [[အသုံးပြုသူ:SZAIMI|SZAIMI]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SZAIMI|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:SZAIMI|SZAIMI]]I had already made it.[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၃၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC) ==Barnstar for you== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; padding: 0.2em;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Category Barnstar Hires.png|100px]] |rowspan="2" |<!-- spacer cell --> |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Categorisation Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Thanks for categorizing in Myanmar Wikipedia. [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၅၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) |} :@[[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]], အသိအမှတ်ပြုတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျ။ 😊 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၇၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) == Categorisation info == FYI - အထူးစာမျက်နှာရှိ[https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8] ကဏ္ဍမခွဲရသေးသော စာမျက်နှာများ [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%80%E1%80%8F%E1%80%B9%E1%80%8D%E1%80%99%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8] [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၁၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi Pho Sai, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၁၀၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]], thank you sir.[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၃၉၊ ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) == SEAT == @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] Hi Pho Sai! I have seen that you have renamed the SEAT article that my friend created to <nowiki>'''</nowiki>ဆိ<nowiki>'''</nowiki>. The main title name was <nowiki>'''</nowiki>ဆစအီအာတ<nowiki>'''</nowiki> which he used to create the article and the title on the article is <nowiki>'''</nowiki>စအီအာထ<nowiki>'''</nowiki> . He used the "ဆစအီအာတ" title as when being translated via Google Translate it was shown as "S.E.A.T" with dots between letters and when using "စအီအာထ" it was shown as "S.E.A.R.T" at Google translate and when being used as the main article title it was shown as "Oil". I think you should let Google translate know that when using this title "စအီအာထ" to be shown as "SEAT" with capital letters like it appears on the beginning of the article and not as "S.E.A.R.T" which appear now on this translator and "Oil" when using it as the main title (as this title is the most accurate in Burmese for the company). This also is needed for foreigners who translate the content from Burmese to English and latin based languages, to have the title shown correctly in the Wikipedia article for SEAT. [[အသုံးပြုသူ:FGRADO|FGRADO]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:FGRADO|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၀၁၊ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ (UTC) == ဘာသာပြန်မှု အသိပေးချက်: MinT == Hello Pho Sai, You are receiving this notification because you signed up as a translator to မြန်မာဘာသာ on MediaWiki. The page [[:mw:MinT|MinT]] is available for translation. You can translate it here: * [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-MinT&language=my&action=page မြန်မာဘာသာ သို့ ဘာသာပြန်ရန်] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Greetings! Please help me translate this page: https://www.mediawiki.org/wiki/MinT The direct translation link: https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-MinT&amp;action=page&amp;filter=&amp;language=en The "Status Update" section of the page will be updated monthly; I would appreciate it if you can update the translation for this section monthly. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help MediaWiki to function as a truly multilingual community. You can [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! MediaWiki translation coordinators&lrm;, ၀၄:၅၅၊ ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@mediawikiwiki using the list at https://www.mediawiki.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Your GA nomination of ဘန်းနဒ္ဒစ် == LTNS! I’ve just reviewed the article. There’re only a few minor changes/ clarification that need to be addressed. If these are fixed then the article will pass. Thank you. ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]]) ၀၂:၃၀၊ ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|Htanaungg]], ကျေးဇူးပါ ဘရို၊ အခုတလော အလုပ်မအားဘူးဖြစ်နေလို့ ခုမှပဲ အကြောင်းပြန်နိုင်တော့တယ်၊ review ပြန်လုပ်ပြီး ပြင်လိုက်ပါ့မယ်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၂၊ ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) == ဘာသာပြန်မှု အသိပေးချက်: Wiki-Highlights == Hello Pho Sai, You are receiving this notification because you signed up as a translator to မြန်မာဘာသာ on MediaWiki. The page [[:mw:Wiki-Highlights|Wiki-Highlights]] is available for translation. You can translate it here: * [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki-Highlights&language=my&action=page မြန်မာဘာသာ သို့ ဘာသာပြန်ရန်] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help MediaWiki to function as a truly multilingual community. You can [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! MediaWiki translation coordinators&lrm;, ၂၂:၅၇၊ ၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@mediawikiwiki using the list at https://www.mediawiki.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> ==LTNS== Long time no see, and welcome back. [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၅၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] Yes long time no see too. Because I was going through a very difficult time. Thanks for the welcome, Sir. 🤗 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၂၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ (UTC) == ဘာသာပြန်မှု အသိပေးချက်: Project:About == Hello Pho Sai, You are receiving this notification because you signed up as a translator to မြန်မာဘာသာ on MediaWiki. The page [[:mw:Project:About|Project:About]] is available for translation. You can translate it here: * [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project%3AAbout&language=my&action=page မြန်မာဘာသာ သို့ ဘာသာပြန်ရန်] ဤစာမျက်နှာ၏ ဦးစားပေးမှာ မြင့် ဖြစ်သည်။ <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help MediaWiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! MediaWiki translation coordinators&lrm;, ၁၂:၃၅၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) <!-- Message sent by User:Justman10000@mediawikiwiki using the list at https://www.mediawiki.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == ဘာသာပြန်မှု အသိပေးချက်: Help:Export == Hello Pho Sai, You are receiving this notification because you signed up as a translator to မြန်မာဘာသာ on MediaWiki. The page [[:mw:Help:Export|Help:Export]] is available for translation. You can translate it here: * [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AExport&language=my&action=page မြန်မာဘာသာ သို့ ဘာသာပြန်ရန်] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help MediaWiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! MediaWiki translation coordinators&lrm;, ၁၈:၄၃၊ ၁၇ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) <!-- Message sent by User:Justman10000@mediawikiwiki using the list at https://www.mediawiki.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == ဘာသာပြန်မှု အသိပေးချက်: Extension:Avatars == Hello Pho Sai, You are receiving this notification because you signed up as a translator to မြန်မာဘာသာ on MediaWiki. The page [[:mw:Extension:Avatars|Extension:Avatars]] is available for translation. You can translate it here: * [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Extension%3AAvatars&language=my&action=page&action_source=translation_notification မြန်မာဘာသာ သို့ ဘာသာပြန်ရန်] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help MediaWiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! MediaWiki translation coordinators&lrm;, ၂၀:၀၆၊ ၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) <!-- Message sent by User:Justman10000@mediawikiwiki using the list at https://www.mediawiki.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == အိုင်ပီ ပိတ်ပင်ခြင်းမှု ကင်းလွတ်ခြင်း == သင့်အကောင့်အား '''[[WP:IPBE|အိုင်ပီ ပိတ်ပင်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်]]''' ကို {{#if: ၁ နှစ် |&nbsp; အချိန်ကာလ '''၁ နှစ်''' ဖြင့်}} သတ်မှတ်ခွင့်ပြုပေးလိုက်ပါတယ်။ ဤအခွင့်အရေးနဲ့ သင်လော့ဂ်အင်ဝင်ရောက်ချိန်မှာ သင့်[[အိုင်ပီ လိပ်စာ]]ကို [[WP:BLOCK|အပြည့်အဝ ပိတ်ပင်မှုများ]]ကနေ ဖြတ်ကျော်ကာ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နိုင်ရန် ခွင့်ပြုပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ]] စာမျက်နှာ၊ အထူးသဖြင့် [[WP:IPEXEMPTCONDITIONS|အိုင်ပီပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့် အခြေအနေများ]]ကို ကျေးဇူးပြု၍ ဖတ်ရှုပေးပါ။ ဤအခွင့်အရေးအား မဆီမလျော် အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ရုတ်သိမ်းခံရနိုင်ပါတယ်။ ဤအခွင့်အရေးကြောင့် သင်တည်းဖြတ်ရာမှာ အနှောက်အယှက်မရှိ တည်းဖြတ်နိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၄၆၊ ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)<!-- Template:Ipexemptgranted --> :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] :ကျေးဇူးပါ ဆရာ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၄၈၊ ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) == Request for article == အစ်ကို၊ ကျေးဇူးပြ၍ [[စစ်ထောက်ချုပ်]] ဆောင်းပါးအသစ် ရေးပေးလို့ရမလား။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၂၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == [[:ဖိုင်:Playboy Than Naing in 2021.jpeg]] == ပလေးဘွိုင်းသန်းနိုင်ရဲ့ပုံကို non-free အနေနဲ့ တင်ထားတာတွေ့ပါတယ်။ တကယ်တော့ သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ပုံကို non-free အနေနဲ့ တင်လို့ အဆင်မပြေပါဘူးဗျ။ သက်ရှိထင်ရှား ဖြစ်နေသေးတဲ့အတွက် တချိန်ချိန်မှာ free license နဲ့ ပုံတွေ ရနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးရှိတယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ [[WP:NFCCP]] အရဆိုရင် non-free ပုံ မရနိုင်တော့တဲ့အခြေအနေ (ဥပမာ ကွယ်လွန်သွားခြင်း) မှသာ non-free တင်လို့ အဆင်ပြေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ {{tlx|Non-free biog-pic}} မှာလဲ ဖော်ပြထားပြီးသားပါ။ [[WP:F7]] နဲ့ မကြာမီ ဖျက်ပါမယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၅၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]], ဟုတ်ကဲ့ပါ ဆရာ, လူပုဂ္ဂိုလ်ပုံတွေက သိပ်မတင်ဖူး နားလည်မှုလွဲသွားတာပါ။ သူ့ပုံက commons မှာ ရှိဖို့ဆိုတာထက် ဆောင်းပါးရေးဖို့ အချက်အလက်ပြုစုရတာတောင် တော်တော့ကို ရှာဖွေလိုက်ရတာဆိုတော့။ Fair use နဲ့ အဆင်ပြေလောက်မယ်ထင်ပြီး တင်လိုက်တာပါ။ – [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၉၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi, sorry for distributing you Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၈၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Request == [[တပ်မတော်အထူးလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့]] ဆောင်းပါးကို တစ်ချက်ကြည့်ပေးပါလားဗျ။ သူ့အကြောင်း ရှာကြည့်တာ သိပ်မတွေ့ရလို့။ [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့]] နဲ့ တူသလားလဲမသိ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၃၊ ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]], ဟုတ်တယ် ကိုနင်ဂျာ ကျွန်တော် အဲ့ဆောင်းပါး စတင်တင်ချင်း တွေ့တုန်းက လိုက်ရှာသေးတယ်။ ကောလာဟာလရော သတင်းရော မမြင်ဖူး မကြားဖူးဘူးဖြစ်နေတာနဲ့ db tag မယ်ဆိုပြီး တခြားဟာ လုပ်နေတာနဲ့ မေ့သွားတာ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၄၊ ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၀၆၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Notice of expiration of your ipblock-exempt right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "ipblock-exempt" (အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ) will expire on 2025-12-20 02:44:18. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[အသုံးပြုသူ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Leaderbot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၁၊ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)</div> gsoqxm9w46gy8l0os2xy9weccuyszmo 3 82192 1051917 1051716 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 859950 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kantabon ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px||link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[User:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[User talk:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၇၊ ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇ == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါတယ်။ မကြာမီက သင်ဖန်တီးလိုက်သော စာမျက်နှာ[[:Thein Sein's Cabinet]] ဟာ စာမျက်နှာသစ်များအတွက် ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ [[WP:LOP|လမ်းညွှန်ချက်]]အချို့နဲ့ ကိုက်ညီမှုမရှိတဲ့အတွက် (မဖယ်ရှားရသေးပါက) မကြာမီအတွင်း [[WP:DP|ဖယ်ရှားခြင်း]] ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ စမ်းသပ်မှုများကို [[Wikipedia:Sandbox|sandbox]] မှာ ပြုလုပ်ပေးပါ။ ဆောင်းပါးများ ဖန်တီးခြင်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ နောက်ထပ် အချက်အလက်များအတွက် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါး]]ကို ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။ တည်းဖြတ်ရေးသားခြင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လေ့လာနိုင်ဖို့ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ [[Wikipedia:Introduction|မိတ်ဆက် စာမျက်နှာ]]ကိုလည်း ဖတ်ရှုပေးပါ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:uw-create1 --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၃၅၊ ၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇ (UTC) မင်္ဂလာပါ။ '''[[Technological University, Mandalay]]''' အမည်ရှိတဲ့ စာမျက်နှာအသစ်ကို သင်ဖန်တီးလိုက်တာကို သတိထားမိလိုက်ပါတယ်။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ သင့်ရဲ့ ပါဝင်ရေးသားမှုကို ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားဟာ သင်ကဲ့သို့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းများရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုပေါ်မှာ မူတည်နေပါတယ်။ ကံမကောင်းလှစွာပဲ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ခေါင်းစဉ်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့မှာ '''[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]]''' အမည်နဲ့ စာမျက်နှာတစ်ခု ရှိနှင့်ပြီး တူညီနေတဲ့အတွက် သင့်ဆောင်းပါးကို [[WP:A10|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] သတ်မှတ်ခံထားရပါတယ်။ ဤသည်မှာ သင့်အပေါ်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ သုံးသပ်ချက်ပေးတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကျေးဇူးပြု၍ မှတ်သားစေလိုပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားကို တိုးတက်လာစေဖို့ သင်ဆက်လက် ကူညီပေးလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်ုပ်တို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ သင်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာဟာ သင်စိတ်ဝင်စားတဲ့ အကြောင်းအရာဖြစ်ပါက [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]] မှာ ဆက်လက်ရေးသားပြီး ကူညီနိုင်ပါတယ်။ အချက်အလက်အသစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါက [[Talk:နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|ဆောင်းပါးရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]] မှာ ဝင်ရောက်ရေးသားနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၄၁၊ ၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်ုပ်ကတော့ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီက သင်ဟာ [[:ဇော်မြင့်မောင်၊ ဦး]]&nbsp;မှ&nbsp; အကြောင်းအရာများကို လုံလောက်စွာ ရှင်းပြခြင်း မရှိဘဲ ဖယ်ရှားလိုက်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုမိလိုက်ပါတယ်။ နောင်အခါ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သင်ပြုလုပ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုများမှာ လုံလောက်တဲ့ [[H:ES|တည်းဖြတ်ခြင်း အတိုချုပ်]]ကို ဖော်ပြပေးနိုင်ရင် အခြားသူတွေအတွက် အကူအညီဖြစ်မှာပါ။ ဒါဟာ မှားယွင်းပြုလုပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုရင် မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပြီးပါပြီ။ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ် အမှားပြုလုပ်မိတယ်လို့ သင်ယူဆခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် မေးမြန်းစရာရှိတယ်ဆိုရင် [[User_talk:Ninjastrikers|ကျွန်ုပ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]]မှာ စာတိုချန်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:uw-delete1 --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၀၀၊ ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ (UTC) ==Barnstar for you!== {| class="barnstar" style="border:1px solid gray; background:#fdffe7;" |- |rowspan="2" style="padding-right:5px;" | {{#ifeq:{{{3}}}|alt|[[file:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]}} |style="font-size:1.65em; padding:0; height: 1.1em;" | '''The {{GENDER:{{PAGENAME}}|Working Man's|Working Woman's|Working Wikipedian's}} Barnstar''' |- |style="border-top: 1px solid gray;" | Thanks for contributing in Myanmar Wikipedia. [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၉၊ ၇ မေ ၂၀၁၈ (UTC) |} == zwsp == မင်္ဂလာပါဗျ။ ဆောင်းပါးသစ်တွေ အများကြီးရေးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ မြန်မာစာရိုက်ဖို့ ကီးဘုတ်နဲ့ တိုက်ရိုက် ရိုက်တင်တာလား၊ ဒါမှမဟုတ် converter တစ်ခုခုနဲ့ ပြောင်းတင်တာလား သိပါရစေ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ရေးလိုက်တဲ့ စာတွေထဲမှာ zero-width space လို့ ခေါ်တဲ့ မမြင်ရတဲ့နေရာလွတ်တွေ ပါနေတာ တွေ့ရလို့ပါ။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်မှာ အဲဒီ zwsp ပါနေတဲ့အခါ လင့်ခ်ချိတ်တဲ့နေရာမှာ အခက်တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ကျနော်လဲ တွေ့ရင် လိုက်ရွှေ့ပေးနေပါတယ်။ တကယ်လို့ firefox အတွက် Myanmar Converter plugin လိုမျိုး ထည့်သုံးထားရင် setting ထဲက zwsp ကို ပိတ်ထားဖို့ အကြံပြုပါရစေ။ အခက်အခဲရှိရင်လဲ ပြောပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၄၉၊ ၇ မေ ၂၀၁၈ (UTC) ​တောင်းပန်ပါတယ်ခင်ဗျ။ကီးဘုတ်နဲ့တိုက်ရိုက် ရိုက်လိုက်မိလို့ဖြစ်သွားတာပါခင်ဗျ။zwspကိုသတိထားပြီးပိတ်​လိုက်ပါ့မယ်။​ကျေးဇူးပါဗျ။ [[User:Kantabon|Kantabon]] ([[User talk:Kantabon|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၈၊ ၉ မေ ၂၀၁၈ (UTC) ==Person's names suggest== မြန်မာလူမျိုး လူပုဂ္ဂိုလ်တို့ရဲ့နာမည်တွေကို အမည်ပေးတဲ့အခါ နာမည်တူဆိုရင် ကွဲပြားအောင် ရာထူး တစ်ခုခုနဲ့ ကွင်းစကွင်းပိတ်ခံလိုက်ရင် အဆင်ပြေပြီလို့ ယူဆမိပါတယ်။ နောက်က ပုဒ်ကလေးခံပြီး ''ဦး''၊ ''ဒေါ်'' ခံနေရင် interlink ချိတ်တဲ့အခါ အလုပ်များပါတယ်။ [[User:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[User talk:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၃၃၊ ၁၉ မေ ၂၀၁၈ (UTC) ဟုတ်ကဲ့ခင်ဗျ [[User:Kantabon|Kantabon]] ([[User talk:Kantabon|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၀၄၊ ၂၀ မေ ၂၀၁၈ (UTC) == spacing == မင်္ဂလာပါ အစ်ကိုရေ။ မြန်မာဝီကီအတွက် ဆောင်းပါးသစ်တွေ အများကြီး ဖန်တီးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဝါကျရှည်တွေ ရေးတဲ့အခါမှာ ဆီလျော်တဲ့နေရာတွေမှာ space လေးတွေ ခြားပြီး ရေးမယ်ဆိုရင် ဖတ်ရတာ ပိုပြီး အဆင်ပြေမယ်လို့ အကြံပြုလိုပါတယ် အစ်ကိုရေ။ ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်တွေ နောက်မှာ (၊ ။)၊ စကားစုတွေ နောက်မှာ၊ ကိန်းဂဏန်းတွေရဲ့ ရှေ့နောက်မှာ space ခံပြီး ရေးမယ်ဆိုရင် ဖတ်ရှုတဲ့သူအတွက် ပိုပြီး အဆင်ပြေ ချောမွေ့ပါလိမ့်မယ်ဗျ။ အဆင်မပြေတာရှိရင်လည်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၁၆၊ ၁၃ ဇွန် ၂၀၁၈ (UTC) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၄:၃၃၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၅:၀၉၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ၁၉:၀၁၊ ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 --> == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၃၊ ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) <!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 --> ==enwiki== enwiki မှာထက် ဒီမှာပြောရတာ အန္တရာယ်ကင်းမယ်ထင်လို့ပါ ဆရာရေ။ ဆရာ နေ့လယ်က Min Aung Hlaing နဲ့ တခြားဆောင်းပါးတွေမှာ SAC က dissolve မဖြစ်သေးဘူးဆိုပြီး လာပြင်တာ ကျနော်တွေ့လိုက်ပါတယ်။ အဲဒါကို Tartan ဆိုတဲ့ စစ်တပ်ပိုင်းဆောင်းပါးတွေကို patrol လုပ်နေတဲ့သူက မဟုတ်ဘူးဆိုပြီး ပြန်ပြင်ပါတယ်။ အဲဒါ ဆရာ ပိုပြီး strong and reliable ဖြစ်မဲ့ citation လေးတွေ ထည့်ပေးစေလိုပါတယ်။ အခု အဲဒီကိစ္စက နည်းနည်းလေး ပြဿနာတက်နေလို့ပါ။ ကျနော်ကလဲ အဲဒီအပိုင်းတွေ သိပ်မသိတော့လေ။ ကျေးဇူးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|Htanaungg]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Htanaungg|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၂၊ ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ (UTC) ==မင်္ဂလာပါ== မင်းကအကြောင်းပြချက်မပေးခဲ့ဘူး အချက်အလက်များပြန်လုပ်ပါ ("ယှဉ်ပြိုင်မှုများ"ဖတ်ပါ "ဆုတံဆိပ် မှတ်တမ်း"ဖတ်ပါ)၊ မသက်ဆိုင်သောအင်္ဂလိပ် link ကျေးဇူးပြု၍ စည်းကမ်းချက်ကိုဖတ်ပါ။ ဒါတွေလက်မခံဘူး [[အသုံးပြုသူ:Jebat2|Jebat2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Jebat2|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၀၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ (UTC) :မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။ ပြီးခဲ့တဲ့တစ်နာရီလုံး ဖတ်ကြည့်ပေမဲ့ ဘာကိုဆိုလိုချင်မှန်း မသိရပါဘူး။တစ်ဝက်တစ်ပျက် မြန်မာစကားတွေနဲ့ ကြည့်ရတာ ဘာသာပြန် applicationတွေ အသုံးပြုထားတယ်ထင်ပါတယ်။U-23 အသင်းစာမျက်နှာကို ဘယ်လိုကြောင့် မြန်မာစကားကို အခြေခံတောင်မကျွမ်းကျင်တဲ့သူတွေက အကောင့်အသစ်တွေ ဖွင့်ဖွင့်ပြီး လာပြင်နေကြလည်းဆိုတာ နားတောင်မလည်တော့ပါဘူး။ ကြည့်ရတာ အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုအကြောင်း infoboxမှာထည့်သွင်းတာကို ပြောချင်နေတာနဲ့တူပါတယ်။သိရသလောက်တော့ infoboxဆိုတာ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို အကျဉ်းချုပ်ပြီးတင်ပြရတဲ့ဟာပါ။infoboxမှာပါသမျှတွေ အကုန်အောက်က ခေါင်းစဉ်ခွဲတွေမှာ အကုန်ပါပါတယ်။အောက်မှာပါလို့ အပေါ်မှာမပါရဘူးဆိုတာတော့ မဟုတ်သေးပါဘူး။အဲ့လိုဆိုရင် infoboxတောင် ထည့်နေစရာမလိုတော့ပါဘူး။ မြန်မာစကားကို အခြေခံတောင်အသုံးမပြုတတ်တဲ့သူတွေက မြန်မာဝီကီမှာ ပိုပိုကဲကဲတွေလာလုပ်ပြနေတာကိုလည်း လက်မခံနိုင်ပါဘူး။ကျေးဇူးပါ။ (undo မှာ အကြောင်းပြချက်ပေးခဲ့ပါတယ်။myanglishနဲ့ ရေးလိုက်လို့ နားမလည်ဖြစ်သွားတာနဲ့တူတယ် :3) ●[[User:Kantabon|Kantabon]]● ၀၇:၁၀၊ ၁၅ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == ကြူကြူလှ == [[ကြူကြူလှ]]ပြည်ထောင်စု အစိုးရ အဖွဲ့ ဝန်ကြီချုပ်၏ ဇနီး လို့ရေးတော့ ဘာလို့လဲ? နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်လို့ရေးဖို့က သူ့လင် ကို ဘယ်နိုင်ငံကမှ အသိအမှန် ပြုမထားသလို။ သူဖာသာ ဖန်တီးယူထားတဲ့ နေရာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Neyya Swan Yi|Neyya Swan Yi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Neyya Swan Yi|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၈၊ ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC)Neyya Swan Yi : ဘယ်နေရာမှာမှ မသုံးတဲ့အသုံးကြီးကို infoboxလိုနေရာမှာ ထည့်သုံးတာ မသင့်လျော်ပါဘူး။ ဥပမာ- ဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ အခွင့်အာဏာတူသလောက်ရှိတဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သမ္မတတို့၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်တို့ဆိုပြီး သုံးစွဲခြင်း မရှိပါဘူး။ မင်းအောင်လှိုင်မှမဟုတ် အရှေ့က စစ်အစိုးရခေတ်ကဝန်ကြီးချုပ်တွေကိုလည်း နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်လို့ သုံးခဲ့ကြတာပါပဲ။ အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ မပြုခြင်းကိစ္စတွေကိုတော့ အာဏာသိမ်းပြီးခါစက မြန်မာဝီကီရဲ့ ဆွေးနွေးချက်တွေမှာ ဆွေးနွေးခဲ့ပြီးသားပါ။ အဲ့တုန်းက ဆွေးနွေးချက်တွေကို ပြန်ရှာပြီး ဖတ်ကြည့်ပါဦး။ ဝီကီကို ရောက်လာတာ (၂)လမပြည့်​သေးတော့ ဒါတွေ မမီလိုက်ဘူးထင်ပါတယ်။ နောက်တစ်ခုက အခုတလောတွေ့ရတဲ့ ပြင်ဆင်ချက်တွေမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးခံစားချက်တွေ များလွန်းနေပါတယ်။ နောက်ပြီး ဝီကီမှာသုံးဖို့ မသင့်လျော်တဲ့ အရပ်သုံးစကားတွေပေါ့။ မြန်မာဝီကီက စွယ်စုံကျမ်းပါ။ စွယ်စုံကျမ်းဆိုတာ တင်ပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို တတ်နိုင်သလောက် အကောင်းဆုံးပေါ်လွင်အောင် ဖော်ပြရမှာပါ။ referenceယူတဲ့ သတင်းဌာနတွေက ဘယ်လိုပဲ အရပ်သုံးနဲ့ရေးရေး ဝီကီမှာတော့ အဆင့်အတန်းရှိတဲ့ အသုံးတွေနဲ့ပဲ ရေးသင့်ပါတယ်။ အချိန်ရရင် ဦးနုလက်ထက်ကနေ ဦးနေဝင်းလက်ထက်အထိ ထုတ်ခဲ့တဲ့ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွေရယ်၊ အခုအထိထုတ်နေတဲ့ စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်တွေရယ်ကို ရှာဖတ်ကြည့်ပါ။ အလွယ်တကူလည်း ဒေါင်းလုတ်ရယူနိုင်သလို ရန်ကုန်မှာဆို စာပေဗိမာန်တို့၊ ပြန်/ဆက်တို့၊ အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်တွေမှာ အလွယ်တကူ ဝယ်နိုင် ဖတ်နိုင်ပါတယ်။ မတူတဲ့အမြင်၊ နိုင်ငံရေးသဘောတရားတွေရှိတဲ့ အစိုးရအဆက်ဆက်က ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့စာအုပ်တွေဖြစ်ပေမဲ့ စွယ်စုံကျမ်းမှာတော့ အဆင့်အတန်းရှိတဲ့ အသုံးတွေ သုံးခဲ့ကြပါတယ်။ ဥပမာ- ဦးသိန်းသိန်အစိုးရရော၊ ဦးထင်ကျော်အစိုးရပါ အုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ ၂၀၁၆ခုနှစ်အတွက် စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် ၂၀၁၇ကိုကြည့်ပါ။ ဒီလိုပဲ မြန်မာဝီကီမှာလည်း ငါမကြိုက်လို့ဆိုပြီး ကြမ်းတမ်းတဲ့စကားလုံးတွေ သုံးတာ မသင့်လျော်ပါဘူး။ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးခံစားချက်တွေများတာကတော့ စသုံးခါစလူတွေမှာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အကိုလည်း စသုံးခါစက ဒီလိုပုဂ္ဂိုလ်ရေးခံစားချက်တွေ များခဲ့ဖူးပြီး ဝီကီရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေဘာတွေနားမလည်ပဲ လုပ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာဝီကီရဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေနဲ့အညီ မြန်မာဝီကီကို တိုးတက်အောင်ကူညီပေးပါဦး။ ကျေးဇူးပါ ငါ့ညီ။ ●[[User:Kantabon|Kantabon]]● ၁၃:၀၈၊ ၁၆ ​ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == စာအုပ် == အစ်ကို ပြောတဲ့စာအုပ်တွေ သားမှာ မရှိဘူးဗျ။ download ဆွဲပြီး ဖတ်ဖိုကျတော့ computer က ဟမ်းနေတယ်။ ဖုန်းကလည်း screen သေးနေတယ်။ မျက်မှန်လည်းတပ်တယ် ဆိုတော့ အမေက ဖုန်းနဲ့ မဖတ်ခိုင်းဘူး။ ဦးနု ရဲ့ စာအုပ်ဆိုရင် ၅နှစ်ရာသီ ဗမာပြည် နဲ့ တာတေ စနေသား တော့ရှိတယ် အစ်ကို။ အဲ့ စာအုပ်တွေဆို အဆင်ပြေ မလား။ [[အသုံးပြုသူ:Neyya Swan Yi|Neyya Swan Yi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Neyya Swan Yi|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC)Neyya Swan Yi == ပိုပြီးသင့်တော် == [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] မှာ ဘယ်အစိုးရ အဖွဲ့ကိုမှ နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုထားတာမရှိသေးပါဘူး။အဲ့တော့ ၂ဘက်လုံးက ခန့်ထားသူတွေကို ရေးတာဟာ ပိုပြီးသင့်တော်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Neyya Swan Yi|Neyya Swan Yi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Neyya Swan Yi|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၆၊ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC)Neyya Swan Yi :ဘယ်သူကမှ အသိအမှတ်ပြုသည်ဖြစ်စေ မပြုသည်ဖြစ်စေ လက်ရှိမှာ အမှန်တကယ် အာဏာကို လက်ဝယ်ကိုင်ထားနေတဲ့ de factoက နစကဘက်က ဝင်းရှိန်ပါ။ NUGဘက်က ဝန်ကြီးကိုလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။●[[User:Kantabon|Kantabon]]● ၉:၁၆၊ ၂၂ ​ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ (UTC) == ပြောပြပေးပါ == မဂ်လာပါဗျ။ ကျနော် [[မင်းအောင်လှိုင်]] မှာ ရေးထားတာတွေကို နောက်ပြန်ပြင်လိုက်တယ် ဆိုတာသတိထားမိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အကို က နောက်ပြန်ပြင်ရတဲ့ အကြေင်းအရင်းကို မပြောခဲ့ပါဘူး? ကျနော့်ရဲ့ ရေးသားမှုဟာ ဘယ်လိုမျိုးဖြစ်မေတာကြေင့်ပြန်ပြင်ရတယ် ဆိုတာလဲ မပြောခဲ့ပါဘူး။ ကျေးဇူးပြပြီးတော့ လုပ်ရတဲ့ အကြေင်းအရင်းကို ပြောပြပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Editor in Myanmar|Editor in Myanmar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Editor in Myanmar|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC)Editor in Myanmar :ပြောနေစရာမလိုတောဘူး bro...အရင် အကောင့်မှာကတည်းက ပြောထား၊ ဆွေးနွေးထားတာတွေကို bro အကုန်သိပြီးလောက်ပြီနေမှာပါ။●[[User:Kantabon|ကန္တပုံ]]● ၁၂:၀၀၊ ၈ ​ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == January 8th 2022 == အရင်အကောင့်မှာဘာတွေပြောခဲ့လဲဆိုတာတော့ကျနော်လဲသိတာပေါ့။ ဒါပေမယ့် အခုတစ်ခေါက်က အရင်တုန်းကလို ပေါက်ကရတွေရေးတာ မဟုတ်ဘူးလေ။ [[အသုံးပြုသူ:Editor in Myanmar|Editor in Myanmar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Editor in Myanmar|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၁၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC)Editor in Myanmar :အရင်ကဆွေးနွေးခဲ့သလိုပဲ စွယ်စုံကျမ်း ပုံစံရေးတာပဲကောင်းပါတယ်။ ဥပမာ- ''ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပြန်ခန့်ပြီး ဝန်ထမ်းဆောင် နေသည်။'' ဆိုတာက စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုအနေနဲ့ အပေါစားဆန်ပါတယ်။ (အခုအချိန်အထိတော့ ပေါက်ကရတွေရေးတာ မတွေ့သေးပါဘူး။ ရှေ့လျှောက် မရေးဖို့လည်း မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်)●[[User:Kantabon|ကန္တပုံ]]● ၁၃:၂၀၊ ၈ ​ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) ပေါက်ကရရေးဖို့အစီအစဉ်ကတော့လောလောဆယ်မရှိပါဘူး။ အမှန်အတိုင်း ဝန်ခံရရင် အရင်ကရေးခဲ့တာတွေကို လည်း နောင်တရပါတယ်။ "နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပြန်ခန့်ပြီး ဝန်ထမ်းဆောင် နေသည်"လို့ရေးတာကို အပေါစားဆန်တယ်လို့ထင်ရင်တော့ ကျနော်လည်း လောလောဆယ် ဒီထက်အဆင့်မြင့်တဲ့ စကားလုံး စဉ်းစားလို့မရသေးဘူး။ ကိုယ့်ကိုကိုယ်ပြန်ခန့်တယ်ဆိုတာကတော့ english wikipedia မှာ self appointed လို့ရေးထားတာကို ဘာသာပြန်လိုက်တာပါ။ မကြိုက်ရင်တော့ ကျနော်လည်း မတတ်နိုင်ဘူး [[အသုံးပြုသူ:Editor in Myanmar|Editor in Myanmar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Editor in Myanmar|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၅၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC)Editor in Myanmar == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi Kantabon, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၄၈၊ ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) mf1hafklbonjbpj1yf5wrbfncjkbt5p 0 85083 1051933 963666 2026-09-08T20:38:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051933 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ကတ်သရင်း ဂျွန်ဆင် | image = Katherine Johnson in 2008.jpg | alt = Katherine Johnson | caption = ကတ်သရင်း ဂျွန်ဆင် (၂၀၀၈ ခုနှစ်) | birth_name = ကတ်သရင်း ကိုးလ်မန်း | birth_date = {{Birth date|1918|08|26}} | birth_place = ဝှိုက်ဆာဖာစပရင်း၊ [[အနောက် ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်|အနောက်ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်]]၊ [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] | death_date = {{Death date and age|2020|02|24|1918|08|26}} | death_place = Newport News မြို့၊[[ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်|ဗာဂျီးနီးယား ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | residence = ဟမ်ပတန်၊ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ် | nationality = အမေရိကန်လူမျိုး<!--"American" is her nationality while "African American" is her ethnicity. "African American" is already noted in the lead (introduction).--> | citizenship = | alma_mater = [[အနောက်ဗာဂျီးနီးယားတက္ကသိုလ်|အနောက်ဗာဂျီးနီးယားကောလိပ်]] | occupation = ရူပဗေဒပညာရှင်၊ [[သင်္ချာပညာရှင်များ|သင်္ချာပညာရှင်]] | employer = [[:en:National Advisory Committee for Aeronautics|NACA]]၊ [[နာဆာ]] | known_for = များစွာသော နာဆာ၏ မစ်ရှင်များအတွက် လမ်းကြောင်းများ တွက်ချက်ခြင်း | spouse = {{marriage|ဂျိန်း ဂိုဘယ်|1939|1956}}<br>{{marriage|ဂျင်မ် ဂျွန်ဆင်|1959}} | children = ၃ဦး }} '''ကတ်သရင်း ကိုးလ်မန်း ဂိုဘယ် ဂျွန်ဆင်'''({{lang-en|Katherine Coleman Goble Johnson}}၊၂၆ ဩဂုတ် ၁၉၁၈ -၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ )သည် အာဖရိကန်-အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[နာဆာ]]တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ လေယာဉ်တည်ဆောက်မှုနှင့် ပျံသန်းခြင်းနည်းပညာနှင့် အာကာသပရိုဂရမ်များအတွက် များစွာသော တွက်ချက်မှုများကို ပြုလုပ်ပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ Celestial navigation အား တိကျစွာတွက်ချက်ပေးနိုင်မှုတွင် ကျော်ကြားပြီး နာဆာတွင် ဆယ်စုနှစ်အတော်ကြာအောင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ နာဆာတွင် လုပ်ကိုင်စဉ်ကာလ သူသည် မာဂျူရီပရောဂျက်မှစ၍ များစွာသော ပျံသန်းမှုများအတွက် ပျံသန်းမှုလမ်းကြောင်းများ၊ launch windows၊ အရေးပေါ် ပြန်ဆယ်ယူနိုင်မည့် အပြန်လမ်းကြောင်းများကို တွက်ချက်ခဲ့သည်။သူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ပရောဂျက်များတွင် John Glenn နှင့် Alan Shepard တို့၏ မစ်ရှင်များ၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် လကမ္ဘာသို့ပျံသန်းမည့် အပိုလို ၁၁ ပျံသန်းမှုများမှသည် Space Shuttle program ထိပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Smith">{{Cite web|url = http://www.nasa.gov/feature/katherine-johnson-the-girl-who-loved-to-count|title = Katherine Johnson: The Girl Who Loved to Count|date = November 24, 2015|access-date = February 12, 2016|publisher = [[NASA]]|last = Smith|first = Yvette | quote=Her calculations proved as critical to the success of the Apollo Moon landing program and the start of the Space Shuttle program, as they did to those first steps on the country's journey into space.}}</ref><ref name="biography.com">{{Cite web|title =Katherine G. Johnson Biography|publisher = Biography.com|url =http://www.biography.com/people/katherine-g-johnson-101016|date=October 10, 2016|access-date =January 15, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/content/katherine-johnson-biography |title=Katherine Johnson Biography |last=Shetterly |first=Margot Lee |date=December 1, 2016 |website=NASA |publisher=NASA |access-date=March 2, 2017 |quote=When asked to name her greatest contribution to space exploration, Katherine Johnson talks about the calculations that helped synch Project Apollo's Lunar Lander with the moon-orbiting Command and Service Module.}}</ref> သူ၏တွက်ချက်မှုများသည် ထိုမစ်ရှင်များအောင်မြင်ရေးအတွက် အတော်လေးကို အရေးပါခဲ့သည်။<ref name="Smith" /> ဂျွန်ဆင်သည် အင်္ဂါဂြိုဟ်သို့ သွားရောက်ရန်စီမံကိန်းအတွက်လည်း တွက်ချက်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် သမ္မတ [[ဘာရက် အိုဘားမား]]သည် ဂျွန်ဆင် အား Presidential Medal of Freedom ဆုကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး<ref name="WVGazetteMail">{{Cite web |url=http://www.wvgazettemail.com/article/20151116/GZ01/151119605/1101 |title=WV native, NASA mathematician to receive Presidential Medal of Freedom |date=November 16, 2015 |access-date=February 12, 2016 |website=WV Gazette Mail |publisher= Charleston Gazette-Mail |last=Gutman |first=David}}</ref> ထိုနှစ်အတွက် ဘီဘီစီ၏အမျိုးသမီး ၁၀၀ဦး တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="list2016">{{Cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-38012048 |title=BBC 100 Women 2016: Who is on the list? |date=November 21, 2016 |access-date=November 24, 2016 |publisher=BBC News }}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် [[နာဆာ]] လေယာဉ်မှူး Leland D. Melvin မှ Silver Snoopy Award နှင့် NASA Group Achievement Award ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ထုတ် ရုပ်ရှင် Hidden Figures တွင် သူ၏ အခန်းကဏ္ဍကို Taraji P. Henson က အဓိကဇာတ်ကောင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်စ်မှ Congressional Gold Medal ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် သူ့ကို National Women’s Hall of Fame ထဲ ထည့်သွင်း ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ကတ်သရင်းကိုးလ်မန်းကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဝှိုက်ဆာဖာစပရင်း၊ ဂရင်းဘရီယာကောင်တီ၊ အနောက်ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ယောရှုအာနှင့် ဂျိုင်းလက်တီတို့၏ သားသမီးလေးယောက်ထဲမှ အငယ်ဆုံးသော သမီးဖြစ်သည်။<ref name="Katherine Johnson - Oral History">{{Cite web |url = http://www.visionaryproject.org/johnsonkatherine/ |title = Katherine Johnson – Oral History |access-date = February 12, 2016 |website = National Visionary Leadership Project |archive-date = 23 February 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160223212717/http://www.visionaryproject.org/johnsonkatherine/ }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-2694600029.html|title=Johnson, Katherine Coleman Goble|date=2005|access-date=February 15, 2016|website=Encyclopedia.com|publisher=Cengage Learning|last=Gale|first=Thomas}}</ref><ref>{{cite news |last1=Shetterly|first1=Margot Lee|title=The Woman the Mercury Astronauts Couldn't Do Without|url=http://nautil.us/issue/43/Heroes/the-woman-the-mercury-astronauts-couldnt-do-without|access-date=December 8, 2016|work=Nautilus|publisher=Nautilus (science magazine)|date=December 1, 2016|archivedate=4 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161204125744/http://nautil.us/issue/43/heroes/the-woman-the-mercury-astronauts-couldnt-do-without}}</ref> သူ၏ဖခင်သည် သစ်ခုတ်သမား၊ လယ်သမားနှင့် တောက်တိုမယ်ရပြင်သူဖြစ်ပြီး ဂရင်းဘရီယာဟိုတယ်တွင် အလုပ်လုပ်သူဖြစ်သည်။ သူမ၏မိခင်မှာ ကျောင်းဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref name="Katherine Johnson - Oral History" /><ref name="Gutman">{{Cite web |url=http://www.wvgazettemail.com/news/20151226/west-virginian-of-the-year-katherine-g-johnson|title=West Virginian of the Year: Katherine G. Johnson|date=December 26, 2015|access-date=February 12, 2016|website=Charleston Gazette-Mail|last=Gutman|first=David}}</ref> ဂျွန်ဆင်၏ သင်္ချာတွင် ဉာဏ်ရွှင်မှုကို သူမ၏ငယ်ဘဝကတည်းကပင် သိရှိခဲ့ကြသည်။ ဂရင်းဘရီယာကောင်တီတွင် အာဖရိကန်-အမေရိကန်လူမျိုးများအတွက် ရှစ်တန်းအောင်ပြီးလျှင် ကျောင်းဆက်ထား၍ မရသောကြောင့် အနောက်ဗာဂျီးနီးယားအင်စတီကျူတွင် အထက်တန်းကို ဆက်လက်သင်ကြားနိုင်စေရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကျောင်းသည် အနောက်ဗာဂျီးနီးယားကောလိပ်(ယခုအခါ တက္ကသိုလ်အဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး)၏ ကျောင်းဝန်းထဲတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |url = https://www.nasa.gov/content/katherine-johnson-biography |title = From Hidden to Modern Figures – Katherine Johnson Biography |last = Shetterly |first = Margot Lee |date = December 1, 2016 |website = NASA |publisher = NASA |access-date = March 1, 2017 |quote = By thirteen, she was attending the high school on the campus of historically black West Virginia State College. ... enrolled in the college itself, where she made quick work of the school's math curriculum and found a mentor in math professor W. W. Schieffelin Claytor, the third African American to earn a PhD in Mathematics. Katherine graduated with highest honors in 1937 and took a job teaching at a black public school in Virginia. }}</ref>ထိုသို့ကျောင်းပို့ရန် စီစဉ်စဉ်က ဂျွန်ဆင်၏ အသက်မှာ ၁၀ နှစ်သာရှိသေးသည်။<ref name="NASA feature">{{Cite web |url = https://www.nasa.gov/feature/katherine-johnson-the-girl-who-loved-to-count |title = Katherine Johnson: The Girl Who Loved to Count |editor = Yvette Smith |date = November 24, 2015 |website = NASA |publisher = NASA |access-date = March 1, 2017 |quote = Fascinated by numbers and smart to boot, for by the time she was 10 years old, she was a high school freshman – a truly amazing feat in an era when school for African-Americans normally stopped at eighth grade for those who could indulge in that luxury. Katherine skipped several grades to graduate from high school at 14 and from college at 18. }}</ref> ကျောင်းဖွင့်ချိန်တွင် မိသားစုနှင့်ခွဲခွာခဲ့ရပြီး ကျောင်းပိတ်ချိန် နွေရာသီမှ နေရပ်သို့ ပြန်ခဲ့ရသည်။ ဂျွန်ဆင်သည် အသက် ၁၄ နှစ်တွင် အထက်တန်းကျောင်းပြီးခဲ့ပြီး အနောက်ဗာဂျီးနီးယားကောလိပ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုကောလိပ်သည် သမိုင်းတွင် လူမည်းများအတွက် တက်ရောက်နိုင်သော ကောလိပ်များမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name="NASA bio">{{Cite news |url = https://www.nasa.gov/content/katherine-johnson-biography |title = Katherine Johnson Biography |last = Loff |first = Sarah |date = November 22, 2016 |newspaper = NASA |language = en |access-date = February 1, 2017 }}</ref>ကျောင်းသားဘဝတွင် သူမသည် ကောလိပ်မှ ပို့ချသော သင်္ချာသင်ရိုးအားလုံးကို ယူ၍သင်ကြားခဲ့သည်။ များစွာသော ပါမောက္ခများသည် သူမအား ပဲ့ပြင်ဆုံးမခဲ့ကြပြီး ထိုအထဲတွင် သူမအား အထက်တန်းကျောင်းသူဘဝမှ ဆုံးမလမ်းညွှန်ခဲ့သော သင်္ချာနှင့် ဓာတုဗေဒပညာရှင် Angie Turner King နှင့် အာဖရိကန်-အမေရိကန်လူမျိုးများထဲတွင် သင်္ချာပညာရပ်ဆိုရာ ပါရဂူဘွဲ့ကို တတိယမြောက်ရရှိခဲ့သော W.W. Schiefflin Claytor တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ Claytor သည် ကတ်သရင်းအတွက်သာ ရည်ရွယ်၍ သင်ရိုးသစ်များ ရေးဆွဲသင်ကြားခဲ့သည်။ သူမသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် Summa Cum Laude (Latin honors)ဘွဲ့ကို သင်္ချာနှင့် ပြင်သစ်ဒီဂရီများနှင့်အတူ ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူမ၏အသက်မှာ ၁၈ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။<ref name="WVGazetteMail" /><ref name=":0" /><ref name="Gutman" /><ref name="NASA feature" /><ref>{{Cite web |url = http://honorarydegrees.wvu.edu/katherine-g-johnson |title = Katherine G. Johnson – Presidential Honorary Doctorate of Humane Letters |author = Not stated |date = 2015 |website = West Virginia University |publisher = WVU |access-date = March 1, 2017 |quote = Katherine Johnson graduated from high school at age 14 and from college at 18. |archivedate = 2 March 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170302025622/http://honorarydegrees.wvu.edu/katherine-g-johnson }}</ref>သူမသည် မာရီရွန်မြို့၊ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်တွင် လူမည်းကျောင်း၌ သင်ကြားရေးအလုပ်ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="NASA bio" /><ref>{{Cite news |work = SWVA Today |last = Porter-Nichols |first = Stephanie |date = January 24, 2017 |title = Council honors one-time Marion teacher Katherine Johnson of 'Hidden Figures' |url = http://www.swvatoday.com/news/smyth_county/article_35c83f32-df64-11e6-a8e6-bfcf3ba856af.html |access-date = March 1, 2017 }}</ref> ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် သူမ၏ ပထမအိမ်ထောင်ဖက်ဖြစ်သူ ဂျိန်းဂိုဘယ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ဂျွန်ဆင်သည် သင်ကြားရေးအလုပ်မှ နုတ်ထွက်ပြီး သင်္ချာဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်တက်ရောက်ရန်အတွက် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ တစ်နှစ်အကြာ ကိုယ်ဝန်ရရှိပြီးနောက် မိသားစုဘဝကို အာရုံစိုက်နိုင်ရန် ကျောင်းနားခဲ့သည်။ ကျောင်းတက်စဉ် သူမသည် မော်ဂန်တောင်းမြို့တွင်ရှိသော အနောက်ဗာဂျီးနီးယားတက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန်အဖြစ်တက်ရောက်သော ပထမဆုံး အာဖရိကန်-အမေရိကန် အမျိုးသမီးဖြစ်ခဲ့သည်။ == ပုဂ္ဂလဘဝ == ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ကတ်သရင်းသည် ဂျိန်း ဖရန်စစ် ဂိုဘယ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ကွန်စတင်၊ ဂျိုင်လက်တီ၊ ကတ်သရင်းလို့ခေါ်တဲ့ သမီး ၃ ယောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ အလုပ်အကိုင်သစ်အခွင့်အလမ်းများရှိစေရန်အတွက် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သူမတို့မိသားစုသည် Newport News သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အရောက်တွင်တော့ ဂျိန်းဂိုဘယ်သည် ခွဲစိတ်ကုသ၍ မရနိုင်သော ဘရိန်းကျူမာရောဂါဖြင့် သေဆုံးခဲ့လေသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ကတ်သရင်းသည် ဂျိန်းဂျွန်ဆင်နှင့် နောက်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့လေသည်။ ဂျွန်ဆင်မှ တပ်မှ ဒုဗိုလ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားစစ်ပွဲမှ စစ်ပြန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref name="St Andrews">{{Cite web |url = http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Johnson_Katherine.html |title = Katherine Coleman Goble Johnson |website = School of Mathematics & Statistics, University of St Andrews, UK |publisher = School of Mathematics & Statistics, University of St Andrews, UK |access-date = March 1, 2017 |quote = Excerpt from W. Warren, Katherine Coleman Goble Johnson, in Black Women Scientists in the United States (Indiana University Press, 1999), pp. 140–147. }}</ref> ကတ်သရင်းဂျွန်ဆင်သည် နာဆာတွင်ပင် ဆက်လက်၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သူမသည် Presbyterian Church တွင် ဓမ္မသီချင်းသီဆိုသူအဖြစ် အနှစ် ၅၀ မျှ သီဆိုခဲ့သည်။ သူမသည် Alpha Kappa Alpha အသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ကောလိပ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအသင်းသည် အာဖရိကန်-အမေရိကန် အမျိုးသမီးများမှ ၎င်းတို့အတွက် ပထမဆုံးထူထောင်ခဲ့သော ကောလိပ်အသင်းဖြစ်သည်။ ဂျွန်ဆင်နှင့် သူ၏အမျိုးသားတို့သည် ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ ဟမ်ပတန်မြို့တွင် မြေး ၆ ဦး၊ မြစ် ၁၁ ဦးနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။သူသည် သူ၏ မြေးများနှင့် ကျောင်းသူ၊ကျောင်းသားများအား သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာနောက်သို့ စဉ်ဆက်မပြတ် ရှာဖွေကြိုးပမ်းကြရန် တိုက်တွန်းမှုများတွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url = https://www.whitehouse.gov/woen-in-stem |title = The Untold History of Women in Science and Technology |website = The White House |access-date = October 22, 2016 |archive-date = December 2017 |archived-url = https://web.archive.org/web/20171201000000/https://www.whitehouse.gov/woen-in-stem |dead-url = yes }}{{Dead link|date=February 2026 }}</ref> == ဘဝနိဂုံး == ဂျွန်ဆင်သည် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်၊ အသက် ၁၀၁ နှစ်တွင် Newport Newsမြို့ ရှိ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သူသေဆုံးပြီးနောက် နာဆာ ၏စီမံခန့်ခွဲသူ Jim Bridenstineသည် ၎င်းအား "အမေရိကန်သူရဲကောင်း" အဖြစ်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.wtkr.com/news/local-hero-nasa-mathematician-katherine-johnson-dies-at-101|title=Local hero, NASA mathematician Katherine Johnson dies at 101|work=[[WTKR]]|date=February 24, 2020|access-date=February 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224193445/https://www.wtkr.com/news/local-hero-nasa-mathematician-katherine-johnson-dies-at-101|archive-date=February 24, 2020|url-status=live}}</ref> == ဆုများ == * Group Achievement Award presented to NASA's Lunar Spacecraft and Operations team – for pioneering work in the field of navigation supporting the spacecraft that orbited and mapped the moon in preparation for the Apollo program။ * ၁၉၇၁၊ ၁၉၈၀၊ ၁၉၈၄၊ ၁၉၈၅၊ ၁၉၈၆: NASA Langley Research Center Special Achievement Award။ * ၁၉၉၈: ဥပဒေဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ (Farmingdale State College)။ * ၁၉၉၉: West Virginia State College Outstanding Alumnus of the Year။ * ၂၀၀၆: သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ (Capitol Technology University)၊ လာအူရယ်မြို့၊ မေရီလန်းပြည်နယ်။ * ၂၀၁၀: သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ (Old Dominion University)၊ နော်ဖော့ခ်မြို့၊ ဗာဂျီးနီးယား။ * ၂၀၁၄: National Women's History Museum မှ De Pizan Honor။<ref>{{cite web |url=https://www.nwhm.org/depizan14/honorees.html |title=De Pizan Honor |website=National Women's History Museum |deadurl=yes }}{{Dead link|date=February 2026 }}</ref> * ၂၀၁၅: NCWIT Pioneer in Tech Award။<ref>{{cite web |title=Katherine Johnson |url=https://www.ncwit.org/profile/katherine-johnson |work=National Center for Women & Information Technology |date=2015 |access-date=December 7, 2016}}</ref> * ၂၀၁၅: Presidential Medal of Freedom။<ref>Phil Helsel – [http://www.aol.com/article/2015/11/24/obama-honoring-spielberg-streisand-and-more-with-medal-of-freed/21272337/?icid=maing-grid7%7Chtmlws-sb-bb%7Cdl3%7Csec1_lnk3%26pLid%3D-40526639 "Obama honoring Spielberg, Streisand and more with medal of freedom"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151125221354/http://www.aol.com/article/2015/11/24/obama-honoring-spielberg-streisand-and-more-with-medal-of-freed/21272337/?icid=maing-grid7%7Chtmlws-sb-bb%7Cdl3%7Csec1_lnk3%26pLid%3D-40526639 |date=25 November 2015 }}, ''NBC News'', November 24, 2015. Retrieved November 25, 2015</ref> * ၂၀၁၆: Leland Melvin မှ Silver Snoopy Award။<ref>{{cite web |title=Katherine Johnson at NASA Langley Research Center |url=http://www.nasa.gov/image-feature/katherine-johnson-at-nasa-langley-research-center |publisher=NASA |date=September 22, 2016 |access-date=December 5, 2016}}</ref> * ၂၀၁၆: Astronomical Society of the Pacific's Arthur B.C. Walker II Award။<ref>{{cite web |title=Katherine Johnson to receive the ASP's new Arthur B.C. Walker II Award |url=https://www.astrosociety.org/society-news/katherine-johnson-to-receive-the-asps-new-arthur-b-c-walker-ii-award/ |work=Astronomical Society of the Pacific |date=2016 |access-date=December 5, 2016 |archivedate=28 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161028151951/https://www.astrosociety.org/society-news/katherine-johnson-to-receive-the-asps-new-arthur-b-c-walker-ii-award/ }}</ref> * ၂၀၁၆: Presidential Honorary Doctorate of Humane Letters, West Virginia University, Morgantown, West Virginia။<ref>{{cite web |title=Katherine G. Johnson Presidential Honorary Doctorate of Humane Letters |url=http://honorarydegrees.wvu.edu/katherine-g-johnson |publisher=West Virginia University |date=September 12, 2016 |access-date=January 10, 2017 |archivedate=2 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170302025622/http://honorarydegrees.wvu.edu/katherine-g-johnson }}</ref> * ၂၀၁၇: Daughters of the American Revolution (DAR) Medal of Honor * ၂၀၁၇: Katherine G. Johnson Computational Research Facility, Hampton, Virginia, ဖွင့်သည့်နေ့ September 22, 2017, Johnson ကို အမည်ပေးအပ်ပြီး ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်များ == * Beverly Golemba, ''[https://crgis.ndc.nasa.gov/crgis/images/c/c7/Golemba.pdf Human Computers: The Women in Aeronautical Research]'', unpublished manuscript 1994, NASA Langley Archives. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170129101120/https://crgis.ndc.nasa.gov/crgis/images/c/c7/Golemba.pdf |date=29 January 2017}} * Linda Zierdt-Warshaw, Alan Winkler, Leonard Bernstein, ''American Women in Technology: An Encyclopedia'', ABC-CLIO, 2000, Santa Barbara, Calif., ISBN 1576070727. [http://www.worldcat.org/oclc/48139041 WorldCat link] * Wini Warren, ''Black Women Scientists in the United States'', Indiana University Press, 2000, pp. 140–147. ISBN 9780253336033. * Brigham Narins, ''Notable Scientists: From 1900 to the Present'', Gale Group, 2001. ISBN 9780787617547. == ပြင်ပလင့်များ == {{commons category|Katherine Johnson|ကတ်သရင်း ဂျွန်ဆင်}} * [https://www.nasa.gov/content/katherine-johnson-biography "Katherine Johnson Biography"]. NASA. Retrieved February 1, 2017. * [http://www.makers.com/katherine-g-johnson Katherine G. Johnson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180105162815/https://www.makers.com/katherine-g-johnson |date=5 January 2018 }} – Video produced by ''Makers: Women Who Make America'' * [https://www.whitehouse.gov/women-in-stem Introduction by Dr. Ellen Stofan, "The Untold History of Women in Science and Technology"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170115192446/https://www.whitehouse.gov/women-in-stem |date=15 January 2017 }}, WhiteHouse.gov * {{MacTutor|id=Johnson_Katherine|title=Katherine Coleman Goble Johnson}} * {{cite web |title=Katherine Johnson |url=http://crgis.ndc.nasa.gov/historic/Katherine_Johnson |website=NASA |access-date=August 2, 2015 |accessdate=16 January 2018 |archivedate=3 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160503155606/http://crgis.ndc.nasa.gov/historic/Katherine_Johnson}} * [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?N=4293878840 NASA Technical Reports Server (NTRS): Johnson, K. G.] == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၁၈|၂၀၂၀}} [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်များ]] jdkwvs0qaafljhlsedntfj0q1laqo77 0 93058 1052013 944562 2026-09-09T06:43:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1052013 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | name = Despina | adjectives = | image = Despina.jpg | discovery = yes | discoverer = Stephen P. Synnott<ref name="Willman-Neptune" /> and Voyager Imaging Team | discovered = July 1989 | caption = Despina as seen by ''[[ဗွိုင်ယေဂျာ ၂|Voyager 2]]'' (smeared horizontally) | orbit_ref = <ref name="Jacobson2004" /> | epoch = 18 August 1989 | semimajor = 52 526 ± 1&nbsp;km | eccentricity = 0.0002 ± 0.0002 | period = 0.33465551 ± 0.00000001 d | avg_speed = | inclination = {{ubl | 0.216 ± 0.014° (to Neptune equator) | 0.06° (to local Laplace plane) }} | satellite_of = [[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]] | physical_characteristics = yes | dimensions = 180×148×128&nbsp;km<ref name="Karkoschka2003" /><ref name="Williams2008-nssdc" /> | mean_radius = 75 ± 3&nbsp;km<ref name="jplssd" /> | volume = ~1.8{{e|6}}km³ | mass = ~2.2{{e|18}} kg <br /> (based on assumed density) | density = ~1.2 g/cm³ (estimate)<ref name="jplssd" /> | surface_grav = ~{{Gr|0.0022|75|3}} [[အရှိန်|m/s²]]<ref name="Surface gravity" group="lower-alpha" /> | escape_velocity = ~{{V2|0.0022|75|3}} km/s<ref name="Escape velocity" group="lower-alpha" /> | rotation = [[:en:synchronous rotation|synchronous]] | axial_tilt = zero | albedo = 0.09<ref name="Karkoschka2003" /><ref name="jplssd" /> | magnitude = 22.0<ref name="jplssd" /> | single_temperature = ~51 [[:en:Kelvin|K]] mean (estimate) | note = no }} '''ဒိုင်စပိုင်နာ''' ({{lang-en|Despina}}) သည် [[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]]၏ တတိယမြောက် အနီးဆုံး [[အတွင်းပိုင်း ဂြိုဟ်ရံလ]]ဖြစ်သည်။ ဂြိုဟ်ရံလအား [[ဗွိုင်ယေဂျာ ၂]]မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ယာယီအမည် '''S/1989&nbsp;N&nbsp;3''' ဟု ပေးခဲ့သည်။<ref name="IAUC 4824" /> ဒိုင်စပိုင်နာ၏ အချင်းသည် ၁၅၀ ကီလိုမီတာနီးပါးရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=http://search.credoreference.com/content/entry/philipsastronomy/despina/0|title=Where Are You From? - Credo Reference|website=search.credoreference.com|language=en|access-date=2017-02-12}}{{Dead link|date=September 2026 }}</ref> == မှတ်စု == {{reflist | group = lower-alpha | refs = <ref name="Surface gravity"> Surface gravity derived from the mass ''m'', the [[ဒြပ်ဆွဲအား ကိန်းသေ|gravitational constant]] ''G'' and the radius ''r'': ''Gm/r''². </ref> <ref name="Escape velocity"> Escape velocity derived from the mass ''m'', the [[ဒြပ်ဆွဲအား ကိန်းသေ|gravitational constant]] ''G'' and the radius ''r'': {{math|{{radical|2Gm/r}}}}. </ref> }} == ကိုးကား == {{reflist | refs = <ref name="Willman-Neptune"> ''Planet Neptune Data'' http://www.princeton.edu/~willman/planetary_systems/Sol/Neptune/ </ref> <ref name="Jacobson2004"> {{cite journal| doi = 10.1086/423037| last1 = Jacobson | first1 = R. A.| last2 = Owen | first2 = W. M., Jr.| year = 2004| pages = 1412–1417| title = The orbits of the inner Neptunian satellites from Voyager, Earthbased, and Hubble Space Telescope observations| url = https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2004-09_128_3/page/1412| journal = Astronomical Journal| volume = 128| issue = 3| bibcode = 2004AJ....128.1412J| ref = harv}} </ref> <ref name="Karkoschka2003"> {{cite journal| doi = 10.1016/S0019-1035(03)00002-2| last = Karkoschka| first = Erich| year = 2003| title = Sizes, shapes, and albedos of the inner satellites of Neptune| journal = Icarus| volume = 162| issue = 2| pages = 400–407| bibcode = 2003Icar..162..400K| ref = harv}} </ref> <ref name="Williams2008-nssdc">{{cite web | last = Williams | first = Dr. David R. | date = 2008-01-22 | title = Neptunian Satellite Fact Sheet | publisher = [[NASA]] (National Space Science Data Center) | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptuniansatfact.html | accessdate = 2008-12-13 | archive-date = 1 February 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080201080024/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptuniansatfact.html }}</ref> <ref name="jplssd"> {{cite web | publisher = JPL (Solar System Dynamics) | title = Planetary Satellite Physical Parameters | date = 2008-10-24 | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par | accessdate = 2008-12-13 }} </ref> <ref name="IAUC 4824"> {{cite journal | last = Marsden | first = Brian G. | title = Satellites of Neptune | date = August 2, 1989 | journal = IAU Circular | volume = 4824 | url = http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/04800/04824.html | accessdate = 2011-10-26 }} </ref> }} {{နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ}} {{နေအဖွဲ့အစည်း ဂြိုဟ်ရံလများ (အသေး)}} [[Category:နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများ]] 67358zblj81fjgowo6zu2dw95mnkpfd 3 99702 1051912 1051715 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 799920 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Albert Poliakoff ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[User:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[User talk:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၂၊ ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ (UTC) == Suggestion == You have recently created two articles that I noticed, which are [[ယိုဟန် ပက်ချယ်ဘဲလ်]] and [[ဘက်ရှ်မိသားစု]]. In the former article, you begin the lead with these words, "''ယိုဟန် ပက်ချယ်ဘဲလ် (အင်္ဂလိပ်၊ ဂျာမန်: (Johann Pachelbel) ယိုဟန် ပက်ခဲလ်ဘဲလ်၊ လက်တင်: Johannes Pachelbelius Organista Noriberghensium) သည်'' ..." and instead of using the current title name, "ယိုဟန် ပက်ချယ်ဘဲလ်", the other name you put "'''ယိုဟန် ပက်ခဲလ်ဘဲလ်'''" would be more close to its German pronunciation ({{IPA-de|ˈpaxɛlbəl}}, {{IPA|[ˈpaxəlbɛl]}}, or {{IPA|[paˈxɛlbəl]}}). The latter article [[ဘက်ရှ်မိသားစု]] has the second name you added ('''ဘာ့ခ်'''), which is more preferable and more approximate to Deustache or English pronunciation (RP: {{IPA|/bɑːx/ or /bɑːk/}}, De:{{IPA|/baχ/}} ) so the article name should be ဘာ့ခ်မိသားစု in place of ဘက်ရှ်မိသားစု, which I believed both German & English people never pronounce (ရှ်, sh) for Ba'''ch''' . [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၂၊ ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) Thank you for your suggestion. I also have known about the German and English pronunciation (which is why I added in brackets). But, the Burmese pronunciation can be different from German and English pronunciation. That's why, for the main title, I used what the Burmese people would read those names, and as well as adding the approximate pronunciation of the names. As examples, Beethoven, in Burmese language, is written as "ဘီသိုဗင်", instead of "ဘေသိုဗင်" and Mozart as "မိုးဇက်", instead of "မိုးဇာ့ထ်". This is why my article titles are written in Burmese approximation. [[အသုံးပြုသူ:Albert Poliakoff|Albert Poliakoff]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Albert Poliakoff|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၀၊ ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) :Resonable! I’m not here now to discuss that but just to say your articles concerning music are really nice & admirable, which I feel are ''filling in the blanks'' for Myanmar Wikipedia. Bravo! [[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၁၊ ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) I appreciate your admiration on my new music articles. Western music and early music composers are not explored much in Myanmar's music community and I think that it is worth knowing a bit about them. Even though I'm not a certified musician, I am trying my best in making articles about music and music theory, opening a new knowledge door for Burmemse Wikipedia readers, and as you said "filling in the blanks in Myanmar Wikipedia" [[အသုံးပြုသူ:Albert Poliakoff|Albert Poliakoff]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Albert Poliakoff|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၄၊ ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) == [[:File:ULA-AA Flag.svg]] == FYI ပါ အစ်ကို။ Commons မှာတင်ခဲ့ဖူးတဲ့ File:Arakan Army Flag.png ဖိုင်ကို [[:c:Commons:Deletion requests/File:Arakan Army Flag.png|No evidence of ownership or permission to release]] ဆိုပြီး ဖျက်ခံရဖူးပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၀၁၊ ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) ကျွန်တော့်အမြင်အရတော့ File:Arakan Army Flag.png က source image ကို တိုက်ရိုက်ကြီး တင်ထားလို့ထင်ပါတယ်။ အခုဖိုင်က ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင် Inkscape နဲ့ vector ပုံစံလုပ်ထားတာပါ။ [[User:Albert Poliakoff|<span style="color: deepskyblue">Albert Poliakoff</span>]] ([[User talk:Albert Poliakoff|<span style="color: slategray">မက်ဆေ့ခ်ျ</span>]]) ၀၃:၂၄၊ ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == SVG Flag request == [[ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] နဲ့ [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (Chin National Defense Force) ဆောင်းပါးတွေမှာ အသုံးပြုဖို့ [https://www.facebook.com/cnoheadquarters/photos/275075168056156 သူတို့ရဲ့အလံ]ကို SVG ဆွဲပေးဖို့ အဆင်ပြေမလားဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၂၊ ၁၁ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) ကျွန်တော်ကိုယ်၌က ပုံတွေကို Detail ကျကျမဆွဲတတ်တာရယ် အခုလျှပ်စစ်မီးအရမ်းပျက်နေတာကြောင့်ရယ် လုပ်ပေးဖို့ အဆင်သိပ်ပြေမယ်မထင်ပါ။ အဆင်ပြေရင်တော့ လုပ်ကြည့်ပေးပါမယ်။ Commons မှာ jpg နဲ့ အလံပုံတစ်ပုံရှိတယ်ထင်တယ်။ ([[:File:Chin National Organization - Flag.jpg]]) [[User:Albert Poliakoff|<span style="color: deepskyblue">Albert Poliakoff</span>]] ([[User talk:Albert Poliakoff|<span style="color: slategray">မက်ဆေ့ခ်ျ</span>]]) ၀၃:၅၄၊ ၁၁ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့ ကျေးဇူးပါ။ ကျနော်လဲ ခုနကပဲ ကွန်မွန်းစ်က ပုံကို တွေ့တယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၀၄၊ ၁၁ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Here, ([[:File:CNO-CNDF Flag.svg]])[[User:Albert Poliakoff|<span style="color: deepskyblue">Albert Poliakoff</span>]] ([[User talk:Albert Poliakoff|<span style="color: slategray">မက်ဆေ့ခ်ျ</span>]]) ၁၂:၄၉၊ ၁၁ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) :::Thanks and Cheer! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၆:၅၀၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) == A barnstar for you! == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Design Barnstar Hires.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Graphic Designer's Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | For your outstanding graphic creations of flag images! [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၂ (UTC) |}<!-- Template:The Graphic Designer's Barnstar --> == ဆိုင်အင်းဝမ် or ချိုင်အင်းဝမ် == Google ကတော့ "ဆိုင်အင်းဝမ်" လို့ရေးတယ်... ပြီးတော့ သတင်းတွေတော်တော်များများ ဆိုင် ကိုဘဲသုံးကြတယ်၊ ချိုင်ကတော့ ပိုပြီး "ts" အသံထွက်ပေမယ့် လူသိများတဲ့ စာလုံးပေါင်းသုံးရင် ပိုကောင်းမယ်ထင်တယ် [[အသုံးပြုသူ:Jokomarel|Jokomarel]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Jokomarel|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ (UTC) :[[အသုံးပြုသူ:Jokomarel|@Jokomarel]] မြန်မာမီဒီယာအချို့ကလည်း "ချိုင်အင်းဝမ်" လို့ရေးတာတွေလည်းရှိပါတယ်။ VOA မှာလည်း အဲ့အတိုင်းဖတ်ဖူးပါတယ်။ အဲ့ဒီသတ်ပုံနှစ်မျိုးက အရမ်းထွေထွေထူးထူး ကွာဟသွားမျိုးမရှိပါဘူး။ ကျွန်တော်ကတော့ မူလအသံထွက်နဲ့နီးစပ်လို့ "ချိုင်" ကို ပိုပြီးအားပေးတာပါ။ Context ကို သိနေတယ်ဆိုရင်တော့ ဘယ်လိုရေးရေး အဲ့လူဖြစ်ကြောင်းသိနိုင်ပါတယ်။ [[User:Albert Poliakoff|<span style="color: deepskyblue">Albert Poliakoff</span>]] ([[User talk:Albert Poliakoff|<span style="color: slategray">မက်ဆေ့ခ်ျ</span>]]) ၁၄:၃၆၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ (UTC) ::👍 [[အသုံးပြုသူ:Jokomarel|Jokomarel]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Jokomarel|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၆၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi Albert Poliakoff, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၄၇၊ ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) gr7xln8nm9gx6f0n9jyj9gdjixh2tzf 0 104420 1051965 1048366 2026-09-09T04:08:41Z ~2026-48306-52 147797 /* ခေါင်းဆောင်မှု */ 1051965 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | type = [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်း​ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] | seal = File:Seal of TNI Region Government.png |seal_caption=အစိုးရအဖွဲ့၏ အမှတ်တံဆိပ် | logo =File:Seal of TNI Region Government Office.gif | logo_caption =အစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏ အမှတ်တံဆိပ် | image =Dawei 03.jpg | image_caption =တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး | formed = {{Start date|2011|3|30|df=yes}} | jurisdiction = {{flag|Tanintharyi Region}}တိုင်းဒေသကြီး | headquarters = [[ထားဝယ်မြို့]] ၊[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | employees = | budget = | chief1_name = [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] | chief1_position = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်]] | parent_department = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] | website = {{URL|http://www.tniregion.gov.mm}} |}} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဦးဇော်နိုင်ဦးဖြစ်သည်။ == ခေါင်းဆောင်မှု == {| class="wikitable" width="100%" |+ |- ! colspan="1" width="1%" |{{Abbr|စဉ်|Number}} ! width="20%" | အမည် ! width="100px" | ပုံ ! width="20%" | စတင်ရက် ! width="20%" | ပြီးဆုံးရက် ! width="20%" | ရက်ပေါင်း ! width="20%" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! width="20%" | မဲဆန္ဒနယ် ! width="20%" | ခန့်အပ်သူ ! width="20%" | ရာထူးအမည် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၁''' | align="center" | '''ဦးခင်ဇော်''' | align="center" | | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | align="center" | ၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | {{age in years and days|2011|3|30|2012|1|6}} | align="center" rowspan=2 | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" |​ မြိတ်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | align="center" rowspan=2 | [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] | align="center" rowspan=4 | တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၂''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | {{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} | align="center" |​ ထားဝယ်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၃''' | align="center" | '''​[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ လဲ့လဲ့မော်]]''' | align="center" | [[File:Lei Lei Maw (cropped).jpg|100px]] | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | ၁၁ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | {{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} | align="center" rowspan=2 | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | align="center" |​ သရက်ချောင်းမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | align="center" |[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၄''' | align="center" | '''ဦးမြင့်မောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂၂ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | {{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} | align="center" |​ ကော့သောင်းမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | align="center" |[[ဦးဝင်းမြင့်]] |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#FFFFFF; color:black" | '''၅''' | align="center" | '''ဦးတင်အောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align="center" | – | align="center" |​ – | align="center" rowspan=3 |[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] | align="center" | တိုင်းဒေသကြီး​စီမံအုပ်ချုပ်ရေး​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၆''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်​ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} | align="center" rowspan=2 | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" |​ – | align="center" rowspan=2 | တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၇''' | align="center" | '''[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]''' | align="center" | | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | လက်ရှိ | align="center" | {{age in years and days|2026|4|10}} | align="center" |​ မြိတ်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၁-၂၀၁၆)== ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ စတင် ဖွဲ့စည်းသော အစိုးရဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးခင်ဇော် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လယ်ယာ၊သစ်တောဝန်ကြီးဌာန |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |သားငါး၊စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |(၆) |ဦးသန်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |စက်မှု၊သတ္တုဝန်ကြီးဌာန |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဆောက်လုပ်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးဝင်းဆွေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ပညာရေးနှင့်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |ဦး​သိန်းလွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လူမှု/ပြန်ကြားဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဥပဒေချုပ် |} ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ကို တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ဝန်ကြီးများနှင့် ဝန်ကြီးဌာနအသစ်များဖြင့် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan="2"|(၁) |ဦးခင်ဇော် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|6}} |rowspan="2"|ဝန်ကြီးချုပ် |- |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="3"|(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|27}} |rowspan="3"|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (ယခင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန) |- |ဦးတင်စိုး |၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၂ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2012|11|23|2012|12|1}} |- |ဦးသန်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၅) |ဦး​သိန်းလွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|သစ်တောနှင့်သတ္တုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးတင်စိုး |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |rowspan="2"|(၆) |ဦးသန်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|စီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသိန်းလွင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၈) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၉) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၁၀) |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လူမှုရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၆-၂၀၂၁)== ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ ဝန်ကြီးဌာနအသစ် တစ်ခု တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းသည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan=2|(၁) |[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ​လဲ့လဲ့​မော်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁၁ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} |rowspan=2|ဝန်ကြီးချုပ် |- |ဦးမြင့်​မောင် |၂၂ မတ် ၂၀၁၉<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2019/03/25/id-15189|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁/၂၀၁၉|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082315/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2019%2F03%2F25%2Fid-15189}}</ref> |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} |- |rowspan="2" |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၇ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ​၂၀၁၇ | {{age in years and days|2016|4|5|2017|2|17}} |rowspan="2"|လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |[[ကျော်ဇေယျ|ဗိုလ်မှူးကြီး ​ကျော်​​ဇေယျ]] |၁၇ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2017|2|17|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၃) |ဦးဖြိုးဝင်းထွန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |​ဒေါ်ရီရီချို |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၄) |ဦးဟိုပင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |လူမှု​ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan=2|(၅) |ဦးမြင့်​မောင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၂၂ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|22}} |rowspan=2|သယံဇာတနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးလှ​​ထွေး |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၆) |ဦးကြည်လှိုင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |ဦး​အောင်သူရ |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၇) |ဦးမြင့်စန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |စိုက်ပျိုး​ရေး၊မွေးမြူ​ရေးနှင့်ဆည်​မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးမင်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|7|1|2021|2|1}} |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |ဦး​စောလုကာ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|3|30|2021|2|1}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး​ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |ဦး​စိုးမြင့် |၁၁ ​မေ ၂၀၁၆ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|5|11|2021|2|1}} |ဥပဒေချုပ် |}<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/region-and-state-government/id-10187|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201062410/https://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet%2Fregion-and-state-government%2Fid-10187}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/04/05/id-10104 |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |last= |first= |author2= |date= |publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |accessdate= |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082212/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F04%2F05%2Fid-10104 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/05/12/id-10287|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဥပဒေချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း (အမိန့်အမှတ်၊ ၃၀/၂၀၁၆)|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201121044/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F05%2F12%2Fid-10287}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2017/02/20/id-11779|title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201120959/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2017%2F02%2F20%2Fid-11779}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6176|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတထံမှ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ ပေးပို့သော တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151805/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6176}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6170|title=ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း​​ဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်ခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151815/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6170}}</ref> ==တိုင်းဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (၂၀၂၁)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူးတာဝန်''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးတင်အောင် |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} |စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဇေယျ |၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|12|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန ဦးစီးမှူး |- |(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး |- |(၇) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၄ မတ် ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|3|4|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် ဥပဒေချုပ် |- |(၈) |ဦးခင်မောင်ချို |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီအတွင်းရေးမှူး တိုင်းဒေသကြီး အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၁-၂၀၂၆)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၅၃/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့များအဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |rowspan="4"|(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး သက်စိုး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|8|1|2021|11|6}} |rowspan="4"|လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းလင်း |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|11|6|2023|8|15}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းမင်းလတ် |၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |{{age in years and days|2023|8|15|2025|10|29}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2025|10|29|2026|4|10}} |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="3"|(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|4|1}} |rowspan="3"|လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသန့်ဇင် |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|4|1|2024|2|10}} |- |ဦးသက်နိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |rowspan="3"|(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|11|23}} |rowspan="3"|လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ရဲမှူးကြီး မြင့်ထွန်း |၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|11|23|2024|2|10}} |- |ဦးအောင်ဇော်လှိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |(၇) |ဦး​စောမာတင်လူသာ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၆-လက်ရှိ)== ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အသစ်တက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]က နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81604 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၂/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81626 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81627 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၂၆/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81633 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- | rowspan="2" |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |၂၁ ဇွန် ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|6|21}} | rowspan="2" |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် |၂၁ ဇွန် ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|6|21}} |- |(၃) |ဦးမောင်ကြီး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |စီမံကိန်း၊စီးပွားရေးနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဦးသက်နိုင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |လျှပ်စစ်၊စွမ်းအင်၊စက်မှုနှင့်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၆) |ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |(၇) |ဦးသိန်းလွင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးမင်းမင်းလတ် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |စောမာတင်လူသာ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |ဦးထိန်လင်းကျော် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဥပဒေချုပ် |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{State and Region Governments of Myanmar}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ]] 4t4zw0b1r4dgi437myrybenvz62esvc 1051967 1051965 2026-09-09T04:22:24Z ~2026-48306-52 147797 1051967 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | type = [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်း​ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] | seal = File:Seal of TNI Region Government.png |seal_caption=အစိုးရအဖွဲ့၏ အမှတ်တံဆိပ် | logo =File:Seal of TNI Region Government Office.gif | logo_caption =အစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏ အမှတ်တံဆိပ် | image =Dawei 03.jpg | image_caption =တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး | formed = {{Start date|2011|3|30|df=yes}} | jurisdiction = {{flag|Tanintharyi Region}}တိုင်းဒေသကြီး | headquarters = [[ထားဝယ်မြို့]] ၊[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | employees = | budget = | chief1_name = [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] | chief1_position = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်]] | parent_department = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] | website = {{URL|http://www.tniregion.gov.mm}} |}} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဦးဇော်နိုင်ဦးဖြစ်သည်။ == ခေါင်းဆောင်မှု == {| class="wikitable" width="100%" |+ |- ! colspan="1" width="1%" |{{Abbr|စဉ်|Number}} ! width="20%" | အမည် ! width="100px" | ပုံ ! width="20%" | စတင်ရက် ! width="20%" | ပြီးဆုံးရက် ! width="20%" | ရက်ပေါင်း ! width="20%" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! width="20%" | မဲဆန္ဒနယ် ! width="20%" | ခန့်အပ်သူ ! width="20%" | ရာထူးအမည် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၁''' | align="center" | '''ဦးခင်ဇော်''' | align="center" | | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | align="center" | ၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | {{age in years and days|2011|3|30|2012|1|6}} | align="center" rowspan=2 | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" |​ မြိတ်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | align="center" rowspan=2 | [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] | align="center" rowspan=4 | တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၂''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | {{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} | align="center" |​ ထားဝယ်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၃''' | align="center" | '''​[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ လဲ့လဲ့မော်]]''' | align="center" | [[File:Lei Lei Maw (cropped).jpg|100px]] | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | ၁၁ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | {{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} | align="center" rowspan=2 | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | align="center" |​ သရက်ချောင်းမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁) | align="center" |[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၄''' | align="center" | '''ဦးမြင့်မောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂၂ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | {{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} | align="center" |​ ကော့သောင်းမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) | align="center" |[[ဦးဝင်းမြင့်]] |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#FFFFFF; color:black" | '''၅''' | align="center" | '''ဦးတင်အောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align="center" | – | align="center" |​ – | align="center" rowspan=3 |[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] | align="center" | တိုင်းဒေသကြီး​စီမံအုပ်ချုပ်ရေး​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၆''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်​ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} | align="center" rowspan=2 | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | align="center" |​ – | align="center" rowspan=2 | တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၇''' | align="center" | '''[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]''' | align="center" | | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | လက်ရှိ | align="center" | {{age in years and days|2026|4|10}} | align="center" |​ မြိတ်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂) |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၁-၂၀၁၆)== ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ စတင် ဖွဲ့စည်းသော အစိုးရဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူး''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးခင်ဇော် | rowspan=12 |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | rowspan=12 |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ | rowspan=12 |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |- |(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |စီးပွားရေးဝန်ကြီး |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |လယ်ယာ၊သစ်တောဝန်ကြီး |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |သားငါး၊စွမ်းအင်ဝန်ကြီး |- |(၆) |ဦးသန်းအောင် |စက်မှု၊သတ္တုဝန်ကြီး |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |ဆောက်လုပ်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |- |(၈) |ဦးဝင်းဆွေ |ပညာရေးနှင့်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး |- |(၉) |ဦး​သိန်းလွင် |လူမှု/ပြန်ကြားဝန်ကြီး |- |(၁၀) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |ဥပဒေချုပ် |} ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ကို တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ဝန်ကြီးများနှင့် ဝန်ကြီးဌာနအသစ်များဖြင့် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူး''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan="2"|(၁) |ဦးခင်ဇော် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|6}} |rowspan="2"|ဝန်ကြီးချုပ် |- |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |- |rowspan="3"|(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|27}} |rowspan="3"|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး (ယခင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီး) |- |ဦးတင်စိုး |၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၂ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2012|11|23|2012|12|1}} |- |ဦးသန်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေးဝန်ကြီး |- |rowspan="2"|(၅) |ဦး​သိန်းလွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|သစ်တောနှင့်သတ္တုဝန်ကြီး |- |ဦးတင်စိုး |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |rowspan="2"|(၆) |ဦးသန်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|စီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေးဝန်ကြီး |- |ဦးသိန်းလွင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |- |rowspan="2"|(၈) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီး |- |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၉) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီး |- |rowspan="2"|(၁၀) |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လူမှုရေးဝန်ကြီး |- |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၆-၂၀၂၁)== ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ ဝန်ကြီးဌာနအသစ် တစ်ခု တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းသည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူး''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan=2|(၁) |[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ​လဲ့လဲ့​မော်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁၁ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} |rowspan=2|ဝန်ကြီးချုပ် |- |ဦးမြင့်​မောင် |၂၂ မတ် ၂၀၁၉<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2019/03/25/id-15189|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁/၂၀၁၉|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082315/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2019%2F03%2F25%2Fid-15189}}</ref> |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} |- |rowspan="2" |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၇ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ​၂၀၁၇ | {{age in years and days|2016|4|5|2017|2|17}} |rowspan="2"|လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |- |[[ကျော်ဇေယျ|ဗိုလ်မှူးကြီး ​ကျော်​​ဇေယျ]] |၁၇ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2017|2|17|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၃) |ဦးဖြိုးဝင်းထွန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာ​ရေးဝန်ကြီး |- |​ဒေါ်ရီရီချို |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၄) |ဦးဟိုပင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |လူမှု​ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာ​ရေးဝန်ကြီး |- |rowspan=2|(၅) |ဦးမြင့်​မောင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၂၂ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|22}} |rowspan=2|သယံဇာတနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီး |- |ဦးလှ​​ထွေး |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၆) |ဦးကြည်လှိုင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီး |- |ဦး​အောင်သူရ |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၇) |ဦးမြင့်စန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |စိုက်ပျိုး​ရေး၊မွေးမြူ​ရေးနှင့်ဆည်​မြောင်းဝန်ကြီး |- |(၈) |ဦးကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးမင်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|7|1|2021|2|1}} |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဝန်ကြီး |- |(၉) |ဦး​စောလုကာ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|3|30|2021|2|1}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး​ရေးရာဝန်ကြီး |- |(၁၀) |ဦး​စိုးမြင့် |၁၁ ​မေ ၂၀၁၆ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|5|11|2021|2|1}} |ဥပဒေချုပ် |}<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/region-and-state-government/id-10187|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201062410/https://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet%2Fregion-and-state-government%2Fid-10187}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/04/05/id-10104 |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |last= |first= |author2= |date= |publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |accessdate= |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082212/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F04%2F05%2Fid-10104 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/05/12/id-10287|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဥပဒေချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း (အမိန့်အမှတ်၊ ၃၀/၂၀၁၆)|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201121044/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F05%2F12%2Fid-10287}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2017/02/20/id-11779|title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201120959/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2017%2F02%2F20%2Fid-11779}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6176|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတထံမှ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ ပေးပို့သော တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151805/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6176}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6170|title=ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း​​ဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်ခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151815/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6170}}</ref> ==တိုင်းဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (၂၀၂၁)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူး''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးတင်အောင် |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} |စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဇေယျ |၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|12|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန ဦးစီးမှူး |- |(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး |- |(၇) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၄ မတ် ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|3|4|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် ဥပဒေချုပ် |- |(၈) |ဦးခင်မောင်ချို |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီအတွင်းရေးမှူး တိုင်းဒေသကြီး အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၁-၂၀၂၆)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၅၃/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့များအဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူး''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |rowspan="4"|(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး သက်စိုး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|8|1|2021|11|6}} |rowspan="4"|လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းလင်း |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|11|6|2023|8|15}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းမင်းလတ် |၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |{{age in years and days|2023|8|15|2025|10|29}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2025|10|29|2026|4|10}} |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |- |rowspan="3"|(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|4|1}} |rowspan="3"|လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |- |ဦးသန့်ဇင် |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|4|1|2024|2|10}} |- |ဦးသက်နိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |rowspan="3"|(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|11|23}} |rowspan="3"|လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |- |ရဲမှူးကြီး မြင့်ထွန်း |၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|11|23|2024|2|10}} |- |ဦးအောင်ဇော်လှိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |(၇) |ဦး​စောမာတင်လူသာ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |- |(၈) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၆-လက်ရှိ)== ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အသစ်တက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]က နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81604 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၂/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81626 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81627 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၂၆/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81633 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူး''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- | rowspan="2" |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |၂၁ ဇွန် ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|6|21}} | rowspan="2" |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |- |ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် |၂၁ ဇွန် ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|6|21}} |- |(၃) |ဦးမောင်ကြီး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |စီမံကိန်း၊စီးပွားရေးနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး |- |(၄) |ဦးသက်နိုင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |လျှပ်စစ်၊စွမ်းအင်၊စက်မှုနှင့်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |- |(၆) |ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီး |- |(၇) |ဦးသိန်းလွင် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီး |- |(၈) |ဦးမင်းမင်းလတ် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီး |- |(၉) |စောမာတင်လူသာ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီး |- |(၁၀) |ဦးထိန်လင်းကျော် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဥပဒေချုပ် |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{State and Region Governments of Myanmar}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ]] 9rmmgasuz1u59jlu589619qyg59fc6m 0 118409 1051938 1048091 2026-09-08T22:25:30Z Mkant00 135890 expansion 1051938 wikitext text/x-wiki '''ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း''' (Cauchy-Schwarz inequality) သို့မဟုတ် '''ကော်ချီ-ဘူညာကော့ဗ်စကီး-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း''' (Cauchy-Bunyakovsky-Schwarz inequality) သည် [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် အခြေခံကျသော မညီမျှခြင်း (inequality) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မျဉ်းဖြောင့် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (linear algebra)၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis)၊ [[ဖြစ်တန်စွမ်း]] သီအိုရီ (probability theory) နှင့် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း]] (integration) တို့တွင် အသုံးချနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင် ဟိုက်ဇင်ဘာ့ဂ် မသေချာမှု မူဝါဒ (Heisenberg uncertainty principle) ကို သက်သေပြရန်အတွက်လည်း အရေးပါသည်။ ယင်းမညီမျှခြင်းကို အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ၊ ဗစ်တာ ဘူညာကော့ဗ်စကီး နှင့် ဟာမန် အာမန်ဒပ်စ် ရှဗာ့ဇ် တို့ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ == ယေဘုယျ အခြေအနေ (General Case) == [[ကိန်းစစ်]] (real number) သို့မဟုတ် [[ကိန်းထွေး]] (complex number) အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း (inner product space) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]ဖြစ်ကြသော <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့အတွက် အတွင်းမြှောက်လဒ် (inner product) <math>\langle x,y \rangle</math> သည် အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစေသည်။ :<math>|\langle x,y \rangle|^2 \leq \langle x, x\rangle \cdot \langle y,y\rangle.</math> <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် မျဉ်းဖြောင့် မှီခိုသော (linearly dependent) အခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် [[ညီမျှခြင်း]] (equality) မှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ လှုံ့ဆော်ခံ[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (induced norm) <math>\|x\|:=\sqrt{\langle x,x\rangle}</math> ကို အသုံးပြုပါက ထပ်တူညီသော (equivalent) ပုံစံများကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိနိုင်သည်။ :<math>|\langle x,y \rangle|^2 \leq \|x\|^2 \cdot \| y\|^2</math> သို့မဟုတ် :<math>\left|\langle x,y \rangle\right| \leq \|x\| \cdot \| y\|.</math> ကိန်းစစ်များဖြစ်သော အခြေအနေတွင် ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) ကို ဖယ်ရှားလိုက်ပါက အနုတ်တန်ဖိုးရှိသော အတွင်းမြှောက်လဒ်များအတွက် အသေးအဖွဲ ပိုမိုအားနည်းသော ဖော်ပြချက် (trivially weaker statement) ကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ :<math>\langle x,y \rangle \leq \|x\| \cdot \| y\|</math> == အထူး အခြေအနေများ (Special Cases) == စံ အတွင်းမြှောက်လဒ် (standard inner product) ပါရှိသော <math>\mathbb{R}^n</math> အတွက် မညီမျှခြင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math> \mathopen{\bigg(} \sum_{i=1}^n x_i \cdot y_i \mathclose{\bigg)}^2 \leq \sum_{i=1}^n x_i^2 \cdot \sum_{i=1}^n y_i^2 </math> နှစ်ထပ်ကိန်း အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော (square-integrable) [[ကိန်းထွေး]]တန်ဖိုးရှိ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (complex-valued functions) အတွက် အောက်ပါအတိုင်း မှန်ကန်သည်။ :<math> \mathopen{\bigg|} \int f(x) \cdot \overline{g(x)}\, \mathrm dx \mathclose{\bigg|}^2 \leq \int \left|f(x)\right|^2\, \mathrm dx \cdot \int \left|g(x)\right|^2\, \mathrm dx </math> နှစ်ထပ်ကိန်း အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ကျပန်းကိန်းရှင်များ (random variables) အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math> \operatorname{E}(XY)^2 \leq \operatorname{E}(X^2)\cdot \operatorname{E}(Y^2) </math><ref>Feller (1968), p. 242.</ref> ဤအခြေအနေများကို ဟိုလ်ဒါ ၏ မညီမျှခြင်း (Hölder's inequality) က ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ စတုရန်း[[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] (square matrices) အတွက် ထရေ့စ် (trace) သည် အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစေသည်။ <math> \vert\operatorname{Tr}(AB^*)\vert^2 \leq \operatorname{Tr}(AA^*) \operatorname{Tr}(BB^*) </math> <math>\mathbb{R}^3</math> တွင် ဤမညီမျှခြင်းကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသည့် [[ညီမျှခြင်း]]တစ်ရပ် ရှိသည်။ :<math> \Vert x \Vert^2 \cdot \Vert y \Vert^2 = |\langle x,y\rangle|^2 + \|x \times y\|^2 </math> <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် မျဉ်းဖြောင့် မှီခိုသော အခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် ကိန်းပိုင်း (term) <math>\|x \times y\|^2 \geq 0</math> သည် သုညနှင့် ညီမည်ဖြစ်သည်။ == ဂဏန်းသင်္ချာ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးနှင့် နှစ်ထပ်ကိန်း ပျမ်းမျှတန်ဖိုးတို့ကြား မညီမျှခြင်း (Inequality between the arithmetic and the quadratic mean) == သီးခြားဖြစ်သော (discrete) အထူးအခြေအနေတွင် <math>i=1, \dots, n</math> အတွက် <math>b_i=\frac{1}{n}</math> ဟု သတ်မှတ်ပါက အောက်ပါရလဒ်ကို ရရှိသည်။ :<math> \left| \sum_{i=1}^n a_i \cdot \frac{1}{n} \right| \leq \sqrt{\sum_{i=1}^n a_i^2} \cdot \sqrt{\frac{1}{n}} </math> [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] ရှင်းလင်းခြင်း (algebraic simplification) ပြုလုပ်လိုက်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ :<math> \frac{1}{n} \cdot \sum_{i=1}^n a_i \leq \sqrt{ \frac{1}{n} \cdot \sum_{i=1}^n a_i^2 } </math> ဤသည်မှာ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] ပျမ်းမျှတန်ဖိုး (arithmetic mean) သည် နှစ်ထပ်ကိန်း ပျမ်းမျှတန်ဖိုး (quadratic mean) ထက် အမြဲတမ်း ငယ်သည် သို့မဟုတ် ညီသည် (less than or equal) ကို သက်သေပြနေသည်။ ဤနေရာတွင် ယေဘုယျကျမှုကို မဆုံးရှုံးစေဘဲ (without loss of generality) <math>n=2</math> ဖြစ်သော အခြေအနေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသည်။<ref>Alsina & Nelsen (2015), pp. 20, 262.</ref> == သမိုင်းကြောင်း (History) == ဤမညီမျှခြင်းကို အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ၊ ဗစ်တာ ဘူညာကော့ဗ်စကီး နှင့် ဟာမန် အာမန်ဒပ်စ် ရှဗာ့ဇ် တို့ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားသည်။ အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ သည် ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် သီးခြားဖြစ်သော ပေါင်းလဒ် ပုံစံ (discrete sum form) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>Cauchy (1821), pp. 455–456.</ref> ဗစ်တာ ဘူညာကော့ဗ်စကီး နှင့် ဟာမန် အာမန်ဒပ်စ် ရှဗာ့ဇ် တို့သည် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရယ်]] ပုံစံ (integral form) ကို ၁၈၅၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၈၄ ခုနှစ်တို့တွင် အသီးသီး ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ သီးခြားဖြစ်သော အခြေအနေကို '''ကော်ချီ မညီမျှခြင်း''' (Cauchy inequality) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ အင်တီဂရယ်ဖြစ်သော အခြေအနေကို '''ဘူညာကော့ဗ်စကီး မညီမျှခြင်း''' (Bunyakovsky inequality)<ref>Bityutskov.</ref> သို့မဟုတ် '''ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း''' (Schwarz inequality)<ref>Weisstein.</ref> ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ == အသုံးချမှုများ (Applications) == * လှုံ့ဆော်ခံ[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] <math>\|x\|=\sqrt{\langle x,x\rangle}</math> အတွက် တြိဂံ မညီမျှခြင်း (triangle inequality) ကို တွက်ချက်ထုတ်ယူခြင်းနှင့် စံနှုန်း [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (norm axioms) ကို မှန်ကန်ကြောင်း စစ်ဆေးခြင်း * အတွင်းမြှောက်လဒ်သည် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (continuous function) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခြင်း * <math>\cos \varphi = \frac{\langle x,y\rangle}{\|x\| \cdot \|y\|}</math> မှတစ်ဆင့် အလိုရှိရာ (arbitrary) အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများ၌ ထောင့် (angle) <math>\varphi</math> ၏ မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း (well-definedness) ကို သေချာစေခြင်း * ရူပဗေဒ (physics) ဘာသာရပ်ရှိ ဟိုက်ဇင်ဘာ့ဂ် မသေချာမှု မူဝါဒကို တွက်ချက်ထုတ်ယူခြင်း == မညီမျှခြင်းကို သက်သေပြခြင်း (Proof of the inequality) == === ကိန်းစစ် စံ အတွင်းမြှောက်လဒ်၏ အထူး အခြေအနေ (Special case of the real standard inner product) === ==== ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်းဖြင့် သက်သေပြချက် (Proof by induction) ==== <math>n = 1</math> အတွက် <math>(x_1 y_1)^2 \leq x_1^2 \cdot y_1^2</math> သည် မှန်ကန်သည်။ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimension) <math>n</math> အတွက် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆချက် (assumption) ပြုလုပ်မည်။ <math>n + 1</math> အတွက် <math>S = \sum_{i = 1}^n x_i y_i</math>၊ <math>Q_x = \sum_{i = 1}^n x_i^2</math> နှင့် <math>Q_y = \sum_{i = 1}^n y_i^2</math> ဟု သတ်မှတ်မည်ဖြစ်သည်။ :<math> \begin{align} (S + x_{n+1} y_{n+1})^2 &= S^2 + 2S(x_{n+1} y_{n+1}) + (x_{n+1} y_{n+1})^2 \\ &\leq Q_x Q_y + 2\sqrt{Q_x Q_yx_{n+1}^2 y_{n+1}^2} + (x_{n+1} y_{n+1})^2 \\ &\leq (Q_x + x_{n+1}^2) (Q_y + y_{n+1}^2) \end{align} </math> ယခုသက်သေပြချက်တွင် အဆိုပါ ယူဆချက်နှင့် [[ဂဏန်းသင်္ချာ]]နှင့် [[ဂျီဩမေတြီ]] ပျမ်းမျှတန်ဖိုးများ၏ မညီမျှခြင်း (inequality of arithmetic and geometric means) ကို အသုံးပြုထားသည်။ ==== ဂဏန်းသင်္ချာနှင့် ဂျီဩမေတြီ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးများ၏ မညီမျှခြင်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြချက် (Proof using the inequality of arithmetic and geometric means) ==== သုညမဟုတ်သော [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] (non-zero vectors) အတွက် <math>\xi_i:=\frac{|x_i|}{\sqrt{\sum_j x_j^2}}</math> နှင့် <math>\eta_i:=\frac{|y_i|}{\sqrt{\sum_j y_j^2}}</math> ဟု သတ်မှတ်မည်။ :<math> \sum_i \xi_i\eta_i = \sum_i \sqrt{\xi_i^2\eta_i^2} \leq \sum_i \left(\frac{\xi_i^2}2 + \frac{\eta_i^2}2\right) = 1 </math> ==== ပြန်လည်စီစဉ်ခြင်း မညီမျှခြင်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြချက် (Proof using the rearrangement inequality) ==== <math>S=\sqrt{\sum_i x_i^2}</math>၊ <math>T=\sqrt{\sum_i y_i^2}</math>၊ <math>\xi_i=\tfrac{x_i}{S}</math> နှင့် <math>\xi_{n+i}=\tfrac{y_i}{T}</math> တို့နှင့်အတူ အောက်ပါ [[ညီမျှခြင်း]]ကို ရရှိသည်။ :<math> 2=\sum_{i=1}^n \frac{x_i^2}{S^2}+\sum_{i=1}^n \frac{y_i^2}{T^2}=\sum_{i=1}^{2n} \xi_i^2. </math> ပြန်လည်စီစဉ်ခြင်း မညီမျှခြင်း (rearrangement inequality) ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် <math>2\geq\frac{2\sum_{i=1}^{n} x_i y_i}{S\cdot T}</math> ဟူသော ရလဒ်ကို ရရှိသည်။ ==== ခွဲခြားကိန်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြချက် (Proof using the discriminant) ==== နှစ်ထပ်ကိန်း [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (quadratic polynomial) <math>\sum_{i = 1}^n (x_iX + y_i)^2 \geq 0</math> တွင် အပေါင်းမဟုတ်သော ခွဲခြားကိန်း (discriminant) <math>\Delta</math> ရှိသည်။ :<math> \Delta = 4 \left( \sum_{i = 1}^n x_i y_i \right)^2 - 4 \left( \sum_{i = 1}^n x_i^2 \right) \left( \sum_{i = 1}^n y_i^2 \right) \leq 0 </math> === ယေဘုယျ အတွင်းမြှောက်လဒ် (General inner product) === ==== ကိန်းစစ် အခြေအနေ (Real case) ==== <math>y \neq 0</math> နှင့် မည်သည့် <math>\lambda \in \mathbb{R}</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math> 0 \leq \langle x-\lambda y,x-\lambda y \rangle = \langle x,x \rangle -2\lambda \langle x,y \rangle + \lambda^2 \langle y,y \rangle. </math> <math>\lambda = \langle x,y \rangle \cdot \|y\|^{-2}</math> ဟု ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် <math>0 \leq \|x\| ^2 - \langle x,y \rangle^2 \cdot \|y\|^{-2}</math> ကို ရရှိပြီး ၎င်းက မညီမျှခြင်းကို မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြပေးသည်။ ==== ကိန်းထွေး အခြေအနေ (Complex case) ==== <math>\lambda \in \mathbb{C}</math> အတွက် ဟာမီရှန် ပုံစံ (hermitian form) ကို အသုံးပြုပါမည်။ ၎င်းပုံစံသည် ပထမ အဝင်ကိန်း (argument) တွင် မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်ပြီး (linear) ဒုတိယ အဝင်ကိန်းတွင် ဆန့်ကျင်-မျဉ်းဖြောင့် (antilinear) ဖြစ်သည်။ :<math> 0 \leq \langle x-\lambda y,x-\lambda y \rangle = \langle x,x \rangle - \lambda \langle y,x \rangle - \overline{\lambda} \langle x,y \rangle + \big|\lambda\big|^ 2\langle y,y \rangle. </math> <math>\lambda = \langle x,y \rangle \cdot \|y\|^{-2} = \overline{\langle y,x \rangle} \cdot \|y\|^{-2}</math> ဟု ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် သက်သေပြချက်ကို ပြီးမြောက်စေသည်။ == အပေါင်း-ဆီမီး-တိကျသော အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံစံများအတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (Generalization for positive semi-definite, symmetric bilinear forms) == ဤသီအိုရမ် (theorem) သည် မည်သည့် အပေါင်း-ဆီမီး-တိကျသော (positive semi-definite) အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံစံ (symmetric bilinear form) <math>b</math> အတွက်မဆို မှန်ကန်သည်။ ၎င်းသည် ဟာမီရှန် ဆက်စကွီ-မျဉ်းဖြောင့် ပုံစံ (hermitian sesquilinear form) များအတွက်လည်း မှန်ကန်သည်။ === ကိန်းစစ် အခြေအနေအတွက် သက်သေပြချက် (Proof for the real case) === သုညဖြင့် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division by zero) ကို ရှောင်ရှားရန် အောက်ပါအတိုင်း ရွေးချယ်နိုင်သည်။ :<math> \lambda = \frac{b(x,y)}{b(y,y)+\varepsilon}. </math> ယင်းက အောက်ပါရလဒ်ကို ပေးစွမ်းသည်။ :<math> 2 b(x,y)^2 - b(x,y)^2 \frac {b(y,y)} {b(y,y) + \varepsilon} \leq b(x,x) (b(y,y) + \varepsilon). </math> <math>\varepsilon \to 0</math> ဟု ယူဆတွက်ချက်ခြင်းက အဆိုကို သက်သေပြပေးသည်။ === ညီမျှခြင်းအတွက် အခြေအနေများ (Conditions for equality) === <math>b</math> သည် ယိုယွင်းသော (degenerate) အခြေအနေဖြစ်ပါက မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းသော (linearly independent) <math>x, y</math> များအတွက် [[ညီမျှခြင်း]] ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>b(x,y)=0</math> နှင့် <math>b(x,x)b(y,y)=0</math> ဖြစ်သော အခြေအနေမျိုးဖြစ်သည်။ == References == * {{Citation |last1=Alsina |first1=Claudi |last2=Nelsen |first2=Roger B. |title=Perlen der Mathematik: 20 geometrische Figuren als Ausgangspunkte für mathematische Erkundungsreisen |publication-place=Berlin |publisher=Springer Spektrum |date=2015 |isbn=978-3-662-45460-2 |doi=10.1007/978-3-662-45461-9}} * {{Citation |last=Bityutskov |first=V. I. |title=Bunyakovskii inequality |encyclopedia=Encyclopedia of Mathematics |publisher=EMS Press |url=https://encyclopediaofmath.org/index.php?title=Bunyakovskii_inequality}} * {{Citation |last=Cauchy |first=Augustin-Louis |author-link=Augustin-Louis Cauchy |title=Cours d'analyse de l'École royale polytechnique. 1re partie. Analyse algébrique |publication-place=Paris |publisher=Imprimerie Royale |date=1821 |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k29058v}} * {{Citation |last=Collatz |first=Lothar |author-link=Lothar Collatz |title=Funktionalanalysis und numerische Mathematik |edition=2nd |series=Die Grundlehren der mathematischen Wissenschaften in Einzeldarstellungen |volume=120 |publication-place=Berlin |publisher=Springer-Verlag |date=1968 |isbn=978-3-540-04135-1 |mr=0169135}} * {{Citation |last=Feller |first=William |author-link=William Feller |title=An Introduction to Probability Theory and its Applications |volume=1 |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=John Wiley & Sons |date=1968 |isbn=978-0-471-25708-0 |mr=0228020 |zbl=0164.18304}} * {{Citation |last1=Hirzebruch |first1=Friedrich |author-link1=Friedrich Hirzebruch |last2=Scharlau |first2=Winfried |author-link2=Winfried Scharlau (mathematician) |title=Einführung in die Funktionalanalysis |series=BI-Hochschultaschenbücher |volume=296 |publication-place=Mannheim |publisher=Bibliographisches Institut |date=1971 |isbn=978-3-411-00296-2 |mr=0463864}} * {{Citation |last=Miller |first=Jeff |title=Earliest Uses of Some of the Words of Mathematics: Cauchy-Schwarz inequality |url=https://jeff560.tripod.com/c.html}} * {{Citation |last=Schreiber |first=Peter |title=The Cauchy-Bunyakovsky-Schwarz inequality |book-title=Hermann Grassmann, Werk und Wirkung. Internationale Fachtagung anläßlich des 150. Jahrestages des ersten Erscheinens der „linearen Ausdehnungslehre“ |publication-place=Greifswald |publisher=Universität Greifswald |date=1995 |pages=64–70}} * {{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |author-link=Eric W. Weisstein |title=Schwarz's Inequality |encyclopedia=MathWorld--A Wolfram Web Resource |publisher=Wolfram Research |url=https://mathworld.wolfram.com/SchwarzsInequality.html}} [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာဆိုင်ရာ_ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း]] 741zh4sgghu2qtdzu4b4lf4ugft8gn0 1051939 1051938 2026-09-08T22:26:13Z Mkant00 135890 [[Cauchy's inequality]] စာမျက်နှာကို [[ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း]] သို့ Mkant00က ရွှေ့ခဲ့သည်: မြန်မာမှုပြုခြင်း 1051938 wikitext text/x-wiki '''ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း''' (Cauchy-Schwarz inequality) သို့မဟုတ် '''ကော်ချီ-ဘူညာကော့ဗ်စကီး-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း''' (Cauchy-Bunyakovsky-Schwarz inequality) သည် [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် အခြေခံကျသော မညီမျှခြင်း (inequality) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မျဉ်းဖြောင့် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (linear algebra)၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis)၊ [[ဖြစ်တန်စွမ်း]] သီအိုရီ (probability theory) နှင့် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း]] (integration) တို့တွင် အသုံးချနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင် ဟိုက်ဇင်ဘာ့ဂ် မသေချာမှု မူဝါဒ (Heisenberg uncertainty principle) ကို သက်သေပြရန်အတွက်လည်း အရေးပါသည်။ ယင်းမညီမျှခြင်းကို အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ၊ ဗစ်တာ ဘူညာကော့ဗ်စကီး နှင့် ဟာမန် အာမန်ဒပ်စ် ရှဗာ့ဇ် တို့ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ == ယေဘုယျ အခြေအနေ (General Case) == [[ကိန်းစစ်]] (real number) သို့မဟုတ် [[ကိန်းထွေး]] (complex number) အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း (inner product space) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]ဖြစ်ကြသော <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့အတွက် အတွင်းမြှောက်လဒ် (inner product) <math>\langle x,y \rangle</math> သည် အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစေသည်။ :<math>|\langle x,y \rangle|^2 \leq \langle x, x\rangle \cdot \langle y,y\rangle.</math> <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် မျဉ်းဖြောင့် မှီခိုသော (linearly dependent) အခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် [[ညီမျှခြင်း]] (equality) မှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ လှုံ့ဆော်ခံ[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (induced norm) <math>\|x\|:=\sqrt{\langle x,x\rangle}</math> ကို အသုံးပြုပါက ထပ်တူညီသော (equivalent) ပုံစံများကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိနိုင်သည်။ :<math>|\langle x,y \rangle|^2 \leq \|x\|^2 \cdot \| y\|^2</math> သို့မဟုတ် :<math>\left|\langle x,y \rangle\right| \leq \|x\| \cdot \| y\|.</math> ကိန်းစစ်များဖြစ်သော အခြေအနေတွင် ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) ကို ဖယ်ရှားလိုက်ပါက အနုတ်တန်ဖိုးရှိသော အတွင်းမြှောက်လဒ်များအတွက် အသေးအဖွဲ ပိုမိုအားနည်းသော ဖော်ပြချက် (trivially weaker statement) ကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ :<math>\langle x,y \rangle \leq \|x\| \cdot \| y\|</math> == အထူး အခြေအနေများ (Special Cases) == စံ အတွင်းမြှောက်လဒ် (standard inner product) ပါရှိသော <math>\mathbb{R}^n</math> အတွက် မညီမျှခြင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math> \mathopen{\bigg(} \sum_{i=1}^n x_i \cdot y_i \mathclose{\bigg)}^2 \leq \sum_{i=1}^n x_i^2 \cdot \sum_{i=1}^n y_i^2 </math> နှစ်ထပ်ကိန်း အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော (square-integrable) [[ကိန်းထွေး]]တန်ဖိုးရှိ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (complex-valued functions) အတွက် အောက်ပါအတိုင်း မှန်ကန်သည်။ :<math> \mathopen{\bigg|} \int f(x) \cdot \overline{g(x)}\, \mathrm dx \mathclose{\bigg|}^2 \leq \int \left|f(x)\right|^2\, \mathrm dx \cdot \int \left|g(x)\right|^2\, \mathrm dx </math> နှစ်ထပ်ကိန်း အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ကျပန်းကိန်းရှင်များ (random variables) အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math> \operatorname{E}(XY)^2 \leq \operatorname{E}(X^2)\cdot \operatorname{E}(Y^2) </math><ref>Feller (1968), p. 242.</ref> ဤအခြေအနေများကို ဟိုလ်ဒါ ၏ မညီမျှခြင်း (Hölder's inequality) က ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ စတုရန်း[[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] (square matrices) အတွက် ထရေ့စ် (trace) သည် အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစေသည်။ <math> \vert\operatorname{Tr}(AB^*)\vert^2 \leq \operatorname{Tr}(AA^*) \operatorname{Tr}(BB^*) </math> <math>\mathbb{R}^3</math> တွင် ဤမညီမျှခြင်းကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသည့် [[ညီမျှခြင်း]]တစ်ရပ် ရှိသည်။ :<math> \Vert x \Vert^2 \cdot \Vert y \Vert^2 = |\langle x,y\rangle|^2 + \|x \times y\|^2 </math> <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် မျဉ်းဖြောင့် မှီခိုသော အခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် ကိန်းပိုင်း (term) <math>\|x \times y\|^2 \geq 0</math> သည် သုညနှင့် ညီမည်ဖြစ်သည်။ == ဂဏန်းသင်္ချာ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးနှင့် နှစ်ထပ်ကိန်း ပျမ်းမျှတန်ဖိုးတို့ကြား မညီမျှခြင်း (Inequality between the arithmetic and the quadratic mean) == သီးခြားဖြစ်သော (discrete) အထူးအခြေအနေတွင် <math>i=1, \dots, n</math> အတွက် <math>b_i=\frac{1}{n}</math> ဟု သတ်မှတ်ပါက အောက်ပါရလဒ်ကို ရရှိသည်။ :<math> \left| \sum_{i=1}^n a_i \cdot \frac{1}{n} \right| \leq \sqrt{\sum_{i=1}^n a_i^2} \cdot \sqrt{\frac{1}{n}} </math> [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] ရှင်းလင်းခြင်း (algebraic simplification) ပြုလုပ်လိုက်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ :<math> \frac{1}{n} \cdot \sum_{i=1}^n a_i \leq \sqrt{ \frac{1}{n} \cdot \sum_{i=1}^n a_i^2 } </math> ဤသည်မှာ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] ပျမ်းမျှတန်ဖိုး (arithmetic mean) သည် နှစ်ထပ်ကိန်း ပျမ်းမျှတန်ဖိုး (quadratic mean) ထက် အမြဲတမ်း ငယ်သည် သို့မဟုတ် ညီသည် (less than or equal) ကို သက်သေပြနေသည်။ ဤနေရာတွင် ယေဘုယျကျမှုကို မဆုံးရှုံးစေဘဲ (without loss of generality) <math>n=2</math> ဖြစ်သော အခြေအနေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသည်။<ref>Alsina & Nelsen (2015), pp. 20, 262.</ref> == သမိုင်းကြောင်း (History) == ဤမညီမျှခြင်းကို အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ၊ ဗစ်တာ ဘူညာကော့ဗ်စကီး နှင့် ဟာမန် အာမန်ဒပ်စ် ရှဗာ့ဇ် တို့ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားသည်။ အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ သည် ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် သီးခြားဖြစ်သော ပေါင်းလဒ် ပုံစံ (discrete sum form) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>Cauchy (1821), pp. 455–456.</ref> ဗစ်တာ ဘူညာကော့ဗ်စကီး နှင့် ဟာမန် အာမန်ဒပ်စ် ရှဗာ့ဇ် တို့သည် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရယ်]] ပုံစံ (integral form) ကို ၁၈၅၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၈၄ ခုနှစ်တို့တွင် အသီးသီး ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ သီးခြားဖြစ်သော အခြေအနေကို '''ကော်ချီ မညီမျှခြင်း''' (Cauchy inequality) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ အင်တီဂရယ်ဖြစ်သော အခြေအနေကို '''ဘူညာကော့ဗ်စကီး မညီမျှခြင်း''' (Bunyakovsky inequality)<ref>Bityutskov.</ref> သို့မဟုတ် '''ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း''' (Schwarz inequality)<ref>Weisstein.</ref> ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ == အသုံးချမှုများ (Applications) == * လှုံ့ဆော်ခံ[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] <math>\|x\|=\sqrt{\langle x,x\rangle}</math> အတွက် တြိဂံ မညီမျှခြင်း (triangle inequality) ကို တွက်ချက်ထုတ်ယူခြင်းနှင့် စံနှုန်း [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (norm axioms) ကို မှန်ကန်ကြောင်း စစ်ဆေးခြင်း * အတွင်းမြှောက်လဒ်သည် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (continuous function) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခြင်း * <math>\cos \varphi = \frac{\langle x,y\rangle}{\|x\| \cdot \|y\|}</math> မှတစ်ဆင့် အလိုရှိရာ (arbitrary) အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများ၌ ထောင့် (angle) <math>\varphi</math> ၏ မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း (well-definedness) ကို သေချာစေခြင်း * ရူပဗေဒ (physics) ဘာသာရပ်ရှိ ဟိုက်ဇင်ဘာ့ဂ် မသေချာမှု မူဝါဒကို တွက်ချက်ထုတ်ယူခြင်း == မညီမျှခြင်းကို သက်သေပြခြင်း (Proof of the inequality) == === ကိန်းစစ် စံ အတွင်းမြှောက်လဒ်၏ အထူး အခြေအနေ (Special case of the real standard inner product) === ==== ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်းဖြင့် သက်သေပြချက် (Proof by induction) ==== <math>n = 1</math> အတွက် <math>(x_1 y_1)^2 \leq x_1^2 \cdot y_1^2</math> သည် မှန်ကန်သည်။ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimension) <math>n</math> အတွက် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆချက် (assumption) ပြုလုပ်မည်။ <math>n + 1</math> အတွက် <math>S = \sum_{i = 1}^n x_i y_i</math>၊ <math>Q_x = \sum_{i = 1}^n x_i^2</math> နှင့် <math>Q_y = \sum_{i = 1}^n y_i^2</math> ဟု သတ်မှတ်မည်ဖြစ်သည်။ :<math> \begin{align} (S + x_{n+1} y_{n+1})^2 &= S^2 + 2S(x_{n+1} y_{n+1}) + (x_{n+1} y_{n+1})^2 \\ &\leq Q_x Q_y + 2\sqrt{Q_x Q_yx_{n+1}^2 y_{n+1}^2} + (x_{n+1} y_{n+1})^2 \\ &\leq (Q_x + x_{n+1}^2) (Q_y + y_{n+1}^2) \end{align} </math> ယခုသက်သေပြချက်တွင် အဆိုပါ ယူဆချက်နှင့် [[ဂဏန်းသင်္ချာ]]နှင့် [[ဂျီဩမေတြီ]] ပျမ်းမျှတန်ဖိုးများ၏ မညီမျှခြင်း (inequality of arithmetic and geometric means) ကို အသုံးပြုထားသည်။ ==== ဂဏန်းသင်္ချာနှင့် ဂျီဩမေတြီ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးများ၏ မညီမျှခြင်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြချက် (Proof using the inequality of arithmetic and geometric means) ==== သုညမဟုတ်သော [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] (non-zero vectors) အတွက် <math>\xi_i:=\frac{|x_i|}{\sqrt{\sum_j x_j^2}}</math> နှင့် <math>\eta_i:=\frac{|y_i|}{\sqrt{\sum_j y_j^2}}</math> ဟု သတ်မှတ်မည်။ :<math> \sum_i \xi_i\eta_i = \sum_i \sqrt{\xi_i^2\eta_i^2} \leq \sum_i \left(\frac{\xi_i^2}2 + \frac{\eta_i^2}2\right) = 1 </math> ==== ပြန်လည်စီစဉ်ခြင်း မညီမျှခြင်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြချက် (Proof using the rearrangement inequality) ==== <math>S=\sqrt{\sum_i x_i^2}</math>၊ <math>T=\sqrt{\sum_i y_i^2}</math>၊ <math>\xi_i=\tfrac{x_i}{S}</math> နှင့် <math>\xi_{n+i}=\tfrac{y_i}{T}</math> တို့နှင့်အတူ အောက်ပါ [[ညီမျှခြင်း]]ကို ရရှိသည်။ :<math> 2=\sum_{i=1}^n \frac{x_i^2}{S^2}+\sum_{i=1}^n \frac{y_i^2}{T^2}=\sum_{i=1}^{2n} \xi_i^2. </math> ပြန်လည်စီစဉ်ခြင်း မညီမျှခြင်း (rearrangement inequality) ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် <math>2\geq\frac{2\sum_{i=1}^{n} x_i y_i}{S\cdot T}</math> ဟူသော ရလဒ်ကို ရရှိသည်။ ==== ခွဲခြားကိန်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြချက် (Proof using the discriminant) ==== နှစ်ထပ်ကိန်း [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (quadratic polynomial) <math>\sum_{i = 1}^n (x_iX + y_i)^2 \geq 0</math> တွင် အပေါင်းမဟုတ်သော ခွဲခြားကိန်း (discriminant) <math>\Delta</math> ရှိသည်။ :<math> \Delta = 4 \left( \sum_{i = 1}^n x_i y_i \right)^2 - 4 \left( \sum_{i = 1}^n x_i^2 \right) \left( \sum_{i = 1}^n y_i^2 \right) \leq 0 </math> === ယေဘုယျ အတွင်းမြှောက်လဒ် (General inner product) === ==== ကိန်းစစ် အခြေအနေ (Real case) ==== <math>y \neq 0</math> နှင့် မည်သည့် <math>\lambda \in \mathbb{R}</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math> 0 \leq \langle x-\lambda y,x-\lambda y \rangle = \langle x,x \rangle -2\lambda \langle x,y \rangle + \lambda^2 \langle y,y \rangle. </math> <math>\lambda = \langle x,y \rangle \cdot \|y\|^{-2}</math> ဟု ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် <math>0 \leq \|x\| ^2 - \langle x,y \rangle^2 \cdot \|y\|^{-2}</math> ကို ရရှိပြီး ၎င်းက မညီမျှခြင်းကို မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြပေးသည်။ ==== ကိန်းထွေး အခြေအနေ (Complex case) ==== <math>\lambda \in \mathbb{C}</math> အတွက် ဟာမီရှန် ပုံစံ (hermitian form) ကို အသုံးပြုပါမည်။ ၎င်းပုံစံသည် ပထမ အဝင်ကိန်း (argument) တွင် မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်ပြီး (linear) ဒုတိယ အဝင်ကိန်းတွင် ဆန့်ကျင်-မျဉ်းဖြောင့် (antilinear) ဖြစ်သည်။ :<math> 0 \leq \langle x-\lambda y,x-\lambda y \rangle = \langle x,x \rangle - \lambda \langle y,x \rangle - \overline{\lambda} \langle x,y \rangle + \big|\lambda\big|^ 2\langle y,y \rangle. </math> <math>\lambda = \langle x,y \rangle \cdot \|y\|^{-2} = \overline{\langle y,x \rangle} \cdot \|y\|^{-2}</math> ဟု ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် သက်သေပြချက်ကို ပြီးမြောက်စေသည်။ == အပေါင်း-ဆီမီး-တိကျသော အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံစံများအတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (Generalization for positive semi-definite, symmetric bilinear forms) == ဤသီအိုရမ် (theorem) သည် မည်သည့် အပေါင်း-ဆီမီး-တိကျသော (positive semi-definite) အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံစံ (symmetric bilinear form) <math>b</math> အတွက်မဆို မှန်ကန်သည်။ ၎င်းသည် ဟာမီရှန် ဆက်စကွီ-မျဉ်းဖြောင့် ပုံစံ (hermitian sesquilinear form) များအတွက်လည်း မှန်ကန်သည်။ === ကိန်းစစ် အခြေအနေအတွက် သက်သေပြချက် (Proof for the real case) === သုညဖြင့် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division by zero) ကို ရှောင်ရှားရန် အောက်ပါအတိုင်း ရွေးချယ်နိုင်သည်။ :<math> \lambda = \frac{b(x,y)}{b(y,y)+\varepsilon}. </math> ယင်းက အောက်ပါရလဒ်ကို ပေးစွမ်းသည်။ :<math> 2 b(x,y)^2 - b(x,y)^2 \frac {b(y,y)} {b(y,y) + \varepsilon} \leq b(x,x) (b(y,y) + \varepsilon). </math> <math>\varepsilon \to 0</math> ဟု ယူဆတွက်ချက်ခြင်းက အဆိုကို သက်သေပြပေးသည်။ === ညီမျှခြင်းအတွက် အခြေအနေများ (Conditions for equality) === <math>b</math> သည် ယိုယွင်းသော (degenerate) အခြေအနေဖြစ်ပါက မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းသော (linearly independent) <math>x, y</math> များအတွက် [[ညီမျှခြင်း]] ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>b(x,y)=0</math> နှင့် <math>b(x,x)b(y,y)=0</math> ဖြစ်သော အခြေအနေမျိုးဖြစ်သည်။ == References == * {{Citation |last1=Alsina |first1=Claudi |last2=Nelsen |first2=Roger B. |title=Perlen der Mathematik: 20 geometrische Figuren als Ausgangspunkte für mathematische Erkundungsreisen |publication-place=Berlin |publisher=Springer Spektrum |date=2015 |isbn=978-3-662-45460-2 |doi=10.1007/978-3-662-45461-9}} * {{Citation |last=Bityutskov |first=V. I. |title=Bunyakovskii inequality |encyclopedia=Encyclopedia of Mathematics |publisher=EMS Press |url=https://encyclopediaofmath.org/index.php?title=Bunyakovskii_inequality}} * {{Citation |last=Cauchy |first=Augustin-Louis |author-link=Augustin-Louis Cauchy |title=Cours d'analyse de l'École royale polytechnique. 1re partie. Analyse algébrique |publication-place=Paris |publisher=Imprimerie Royale |date=1821 |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k29058v}} * {{Citation |last=Collatz |first=Lothar |author-link=Lothar Collatz |title=Funktionalanalysis und numerische Mathematik |edition=2nd |series=Die Grundlehren der mathematischen Wissenschaften in Einzeldarstellungen |volume=120 |publication-place=Berlin |publisher=Springer-Verlag |date=1968 |isbn=978-3-540-04135-1 |mr=0169135}} * {{Citation |last=Feller |first=William |author-link=William Feller |title=An Introduction to Probability Theory and its Applications |volume=1 |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=John Wiley & Sons |date=1968 |isbn=978-0-471-25708-0 |mr=0228020 |zbl=0164.18304}} * {{Citation |last1=Hirzebruch |first1=Friedrich |author-link1=Friedrich Hirzebruch |last2=Scharlau |first2=Winfried |author-link2=Winfried Scharlau (mathematician) |title=Einführung in die Funktionalanalysis |series=BI-Hochschultaschenbücher |volume=296 |publication-place=Mannheim |publisher=Bibliographisches Institut |date=1971 |isbn=978-3-411-00296-2 |mr=0463864}} * {{Citation |last=Miller |first=Jeff |title=Earliest Uses of Some of the Words of Mathematics: Cauchy-Schwarz inequality |url=https://jeff560.tripod.com/c.html}} * {{Citation |last=Schreiber |first=Peter |title=The Cauchy-Bunyakovsky-Schwarz inequality |book-title=Hermann Grassmann, Werk und Wirkung. Internationale Fachtagung anläßlich des 150. Jahrestages des ersten Erscheinens der „linearen Ausdehnungslehre“ |publication-place=Greifswald |publisher=Universität Greifswald |date=1995 |pages=64–70}} * {{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |author-link=Eric W. Weisstein |title=Schwarz's Inequality |encyclopedia=MathWorld--A Wolfram Web Resource |publisher=Wolfram Research |url=https://mathworld.wolfram.com/SchwarzsInequality.html}} [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာဆိုင်ရာ_ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း]] 741zh4sgghu2qtdzu4b4lf4ugft8gn0 1051941 1051939 2026-09-08T22:32:12Z Mkant00 135890 /* အထူး အခြေအနေများ (Special Cases) */ 1051941 wikitext text/x-wiki '''ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း''' (Cauchy-Schwarz inequality) သို့မဟုတ် '''ကော်ချီ-ဘူညာကော့ဗ်စကီး-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း''' (Cauchy-Bunyakovsky-Schwarz inequality) သည် [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် အခြေခံကျသော မညီမျှခြင်း (inequality) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မျဉ်းဖြောင့် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (linear algebra)၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis)၊ [[ဖြစ်တန်စွမ်း]] သီအိုရီ (probability theory) နှင့် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း]] (integration) တို့တွင် အသုံးချနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင် ဟိုက်ဇင်ဘာ့ဂ် မသေချာမှု မူဝါဒ (Heisenberg uncertainty principle) ကို သက်သေပြရန်အတွက်လည်း အရေးပါသည်။ ယင်းမညီမျှခြင်းကို အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ၊ ဗစ်တာ ဘူညာကော့ဗ်စကီး နှင့် ဟာမန် အာမန်ဒပ်စ် ရှဗာ့ဇ် တို့ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ == ယေဘုယျ အခြေအနေ (General Case) == [[ကိန်းစစ်]] (real number) သို့မဟုတ် [[ကိန်းထွေး]] (complex number) အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း (inner product space) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]ဖြစ်ကြသော <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့အတွက် အတွင်းမြှောက်လဒ် (inner product) <math>\langle x,y \rangle</math> သည် အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစေသည်။ :<math>|\langle x,y \rangle|^2 \leq \langle x, x\rangle \cdot \langle y,y\rangle.</math> <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် မျဉ်းဖြောင့် မှီခိုသော (linearly dependent) အခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် [[ညီမျှခြင်း]] (equality) မှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ လှုံ့ဆော်ခံ[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (induced norm) <math>\|x\|:=\sqrt{\langle x,x\rangle}</math> ကို အသုံးပြုပါက ထပ်တူညီသော (equivalent) ပုံစံများကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိနိုင်သည်။ :<math>|\langle x,y \rangle|^2 \leq \|x\|^2 \cdot \| y\|^2</math> သို့မဟုတ် :<math>\left|\langle x,y \rangle\right| \leq \|x\| \cdot \| y\|.</math> ကိန်းစစ်များဖြစ်သော အခြေအနေတွင် ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) ကို ဖယ်ရှားလိုက်ပါက အနုတ်တန်ဖိုးရှိသော အတွင်းမြှောက်လဒ်များအတွက် အသေးအဖွဲ ပိုမိုအားနည်းသော ဖော်ပြချက် (trivially weaker statement) ကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ :<math>\langle x,y \rangle \leq \|x\| \cdot \| y\|</math> == အထူး အခြေအနေများ (Special Cases) == စံ အတွင်းမြှောက်လဒ် (standard inner product) ပါရှိသော <math>\mathbb{R}^n</math> အတွက် မညီမျှခြင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math> \mathopen{\bigg(} \sum_{i=1}^n x_i \cdot y_i \mathclose{\bigg)}^2 \leq \sum_{i=1}^n x_i^2 \cdot \sum_{i=1}^n y_i^2 </math> နှစ်ထပ်ကိန်း အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော (square-integrable) [[ကိန်းထွေး]]တန်ဖိုးရှိ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (complex-valued functions) အတွက် အောက်ပါအတိုင်း မှန်ကန်သည်။ :<math> \mathopen{\bigg|} \int f(x) \cdot \overline{g(x)}\, \mathrm dx \mathclose{\bigg|}^2 \leq \int \left|f(x)\right|^2\, \mathrm dx \cdot \int \left|g(x)\right|^2\, \mathrm dx </math> နှစ်ထပ်ကိန်း အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ကျပန်းကိန်းရှင်များ (random variables) အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math> \operatorname{E}(XY)^2 \leq \operatorname{E}(X^2)\cdot \operatorname{E}(Y^2) </math><ref>Feller (1968), p. 242.</ref> ဤအခြေအနေများကို ဟိုလ်ဒါ ၏ မညီမျှခြင်း (Hölder's inequality) က ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ စတုရန်း[[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] (square matrices) အတွက် ထရေ့စ် (trace) သည် အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစေသည်။ :<math> \vert\operatorname{Tr}(AB^*)\vert^2 \leq \operatorname{Tr}(AA^*) \operatorname{Tr}(BB^*) </math> <math>\mathbb{R}^3</math> တွင် ဤမညီမျှခြင်းကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသည့် [[ညီမျှခြင်း]]တစ်ရပ် ရှိသည်။ :<math> \Vert x \Vert^2 \cdot \Vert y \Vert^2 = |\langle x,y\rangle|^2 + \|x \times y\|^2 </math> <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် မျဉ်းဖြောင့် မှီခိုသော အခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် ကိန်းပိုင်း (term) <math>\|x \times y\|^2 \geq 0</math> သည် သုညနှင့် ညီမည်ဖြစ်သည်။ == ဂဏန်းသင်္ချာ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးနှင့် နှစ်ထပ်ကိန်း ပျမ်းမျှတန်ဖိုးတို့ကြား မညီမျှခြင်း (Inequality between the arithmetic and the quadratic mean) == သီးခြားဖြစ်သော (discrete) အထူးအခြေအနေတွင် <math>i=1, \dots, n</math> အတွက် <math>b_i=\frac{1}{n}</math> ဟု သတ်မှတ်ပါက အောက်ပါရလဒ်ကို ရရှိသည်။ :<math> \left| \sum_{i=1}^n a_i \cdot \frac{1}{n} \right| \leq \sqrt{\sum_{i=1}^n a_i^2} \cdot \sqrt{\frac{1}{n}} </math> [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] ရှင်းလင်းခြင်း (algebraic simplification) ပြုလုပ်လိုက်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ :<math> \frac{1}{n} \cdot \sum_{i=1}^n a_i \leq \sqrt{ \frac{1}{n} \cdot \sum_{i=1}^n a_i^2 } </math> ဤသည်မှာ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] ပျမ်းမျှတန်ဖိုး (arithmetic mean) သည် နှစ်ထပ်ကိန်း ပျမ်းမျှတန်ဖိုး (quadratic mean) ထက် အမြဲတမ်း ငယ်သည် သို့မဟုတ် ညီသည် (less than or equal) ကို သက်သေပြနေသည်။ ဤနေရာတွင် ယေဘုယျကျမှုကို မဆုံးရှုံးစေဘဲ (without loss of generality) <math>n=2</math> ဖြစ်သော အခြေအနေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသည်။<ref>Alsina & Nelsen (2015), pp. 20, 262.</ref> == သမိုင်းကြောင်း (History) == ဤမညီမျှခြင်းကို အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ၊ ဗစ်တာ ဘူညာကော့ဗ်စကီး နှင့် ဟာမန် အာမန်ဒပ်စ် ရှဗာ့ဇ် တို့ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားသည်။ အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ သည် ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် သီးခြားဖြစ်သော ပေါင်းလဒ် ပုံစံ (discrete sum form) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>Cauchy (1821), pp. 455–456.</ref> ဗစ်တာ ဘူညာကော့ဗ်စကီး နှင့် ဟာမန် အာမန်ဒပ်စ် ရှဗာ့ဇ် တို့သည် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရယ်]] ပုံစံ (integral form) ကို ၁၈၅၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၈၄ ခုနှစ်တို့တွင် အသီးသီး ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ သီးခြားဖြစ်သော အခြေအနေကို '''ကော်ချီ မညီမျှခြင်း''' (Cauchy inequality) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ အင်တီဂရယ်ဖြစ်သော အခြေအနေကို '''ဘူညာကော့ဗ်စကီး မညီမျှခြင်း''' (Bunyakovsky inequality)<ref>Bityutskov.</ref> သို့မဟုတ် '''ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း''' (Schwarz inequality)<ref>Weisstein.</ref> ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ == အသုံးချမှုများ (Applications) == * လှုံ့ဆော်ခံ[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] <math>\|x\|=\sqrt{\langle x,x\rangle}</math> အတွက် တြိဂံ မညီမျှခြင်း (triangle inequality) ကို တွက်ချက်ထုတ်ယူခြင်းနှင့် စံနှုန်း [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (norm axioms) ကို မှန်ကန်ကြောင်း စစ်ဆေးခြင်း * အတွင်းမြှောက်လဒ်သည် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (continuous function) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခြင်း * <math>\cos \varphi = \frac{\langle x,y\rangle}{\|x\| \cdot \|y\|}</math> မှတစ်ဆင့် အလိုရှိရာ (arbitrary) အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများ၌ ထောင့် (angle) <math>\varphi</math> ၏ မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း (well-definedness) ကို သေချာစေခြင်း * ရူပဗေဒ (physics) ဘာသာရပ်ရှိ ဟိုက်ဇင်ဘာ့ဂ် မသေချာမှု မူဝါဒကို တွက်ချက်ထုတ်ယူခြင်း == မညီမျှခြင်းကို သက်သေပြခြင်း (Proof of the inequality) == === ကိန်းစစ် စံ အတွင်းမြှောက်လဒ်၏ အထူး အခြေအနေ (Special case of the real standard inner product) === ==== ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်းဖြင့် သက်သေပြချက် (Proof by induction) ==== <math>n = 1</math> အတွက် <math>(x_1 y_1)^2 \leq x_1^2 \cdot y_1^2</math> သည် မှန်ကန်သည်။ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimension) <math>n</math> အတွက် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆချက် (assumption) ပြုလုပ်မည်။ <math>n + 1</math> အတွက် <math>S = \sum_{i = 1}^n x_i y_i</math>၊ <math>Q_x = \sum_{i = 1}^n x_i^2</math> နှင့် <math>Q_y = \sum_{i = 1}^n y_i^2</math> ဟု သတ်မှတ်မည်ဖြစ်သည်။ :<math> \begin{align} (S + x_{n+1} y_{n+1})^2 &= S^2 + 2S(x_{n+1} y_{n+1}) + (x_{n+1} y_{n+1})^2 \\ &\leq Q_x Q_y + 2\sqrt{Q_x Q_yx_{n+1}^2 y_{n+1}^2} + (x_{n+1} y_{n+1})^2 \\ &\leq (Q_x + x_{n+1}^2) (Q_y + y_{n+1}^2) \end{align} </math> ယခုသက်သေပြချက်တွင် အဆိုပါ ယူဆချက်နှင့် [[ဂဏန်းသင်္ချာ]]နှင့် [[ဂျီဩမေတြီ]] ပျမ်းမျှတန်ဖိုးများ၏ မညီမျှခြင်း (inequality of arithmetic and geometric means) ကို အသုံးပြုထားသည်။ ==== ဂဏန်းသင်္ချာနှင့် ဂျီဩမေတြီ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးများ၏ မညီမျှခြင်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြချက် (Proof using the inequality of arithmetic and geometric means) ==== သုညမဟုတ်သော [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] (non-zero vectors) အတွက် <math>\xi_i:=\frac{|x_i|}{\sqrt{\sum_j x_j^2}}</math> နှင့် <math>\eta_i:=\frac{|y_i|}{\sqrt{\sum_j y_j^2}}</math> ဟု သတ်မှတ်မည်။ :<math> \sum_i \xi_i\eta_i = \sum_i \sqrt{\xi_i^2\eta_i^2} \leq \sum_i \left(\frac{\xi_i^2}2 + \frac{\eta_i^2}2\right) = 1 </math> ==== ပြန်လည်စီစဉ်ခြင်း မညီမျှခြင်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြချက် (Proof using the rearrangement inequality) ==== <math>S=\sqrt{\sum_i x_i^2}</math>၊ <math>T=\sqrt{\sum_i y_i^2}</math>၊ <math>\xi_i=\tfrac{x_i}{S}</math> နှင့် <math>\xi_{n+i}=\tfrac{y_i}{T}</math> တို့နှင့်အတူ အောက်ပါ [[ညီမျှခြင်း]]ကို ရရှိသည်။ :<math> 2=\sum_{i=1}^n \frac{x_i^2}{S^2}+\sum_{i=1}^n \frac{y_i^2}{T^2}=\sum_{i=1}^{2n} \xi_i^2. </math> ပြန်လည်စီစဉ်ခြင်း မညီမျှခြင်း (rearrangement inequality) ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် <math>2\geq\frac{2\sum_{i=1}^{n} x_i y_i}{S\cdot T}</math> ဟူသော ရလဒ်ကို ရရှိသည်။ ==== ခွဲခြားကိန်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြချက် (Proof using the discriminant) ==== နှစ်ထပ်ကိန်း [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (quadratic polynomial) <math>\sum_{i = 1}^n (x_iX + y_i)^2 \geq 0</math> တွင် အပေါင်းမဟုတ်သော ခွဲခြားကိန်း (discriminant) <math>\Delta</math> ရှိသည်။ :<math> \Delta = 4 \left( \sum_{i = 1}^n x_i y_i \right)^2 - 4 \left( \sum_{i = 1}^n x_i^2 \right) \left( \sum_{i = 1}^n y_i^2 \right) \leq 0 </math> === ယေဘုယျ အတွင်းမြှောက်လဒ် (General inner product) === ==== ကိန်းစစ် အခြေအနေ (Real case) ==== <math>y \neq 0</math> နှင့် မည်သည့် <math>\lambda \in \mathbb{R}</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math> 0 \leq \langle x-\lambda y,x-\lambda y \rangle = \langle x,x \rangle -2\lambda \langle x,y \rangle + \lambda^2 \langle y,y \rangle. </math> <math>\lambda = \langle x,y \rangle \cdot \|y\|^{-2}</math> ဟု ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် <math>0 \leq \|x\| ^2 - \langle x,y \rangle^2 \cdot \|y\|^{-2}</math> ကို ရရှိပြီး ၎င်းက မညီမျှခြင်းကို မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြပေးသည်။ ==== ကိန်းထွေး အခြေအနေ (Complex case) ==== <math>\lambda \in \mathbb{C}</math> အတွက် ဟာမီရှန် ပုံစံ (hermitian form) ကို အသုံးပြုပါမည်။ ၎င်းပုံစံသည် ပထမ အဝင်ကိန်း (argument) တွင် မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်ပြီး (linear) ဒုတိယ အဝင်ကိန်းတွင် ဆန့်ကျင်-မျဉ်းဖြောင့် (antilinear) ဖြစ်သည်။ :<math> 0 \leq \langle x-\lambda y,x-\lambda y \rangle = \langle x,x \rangle - \lambda \langle y,x \rangle - \overline{\lambda} \langle x,y \rangle + \big|\lambda\big|^ 2\langle y,y \rangle. </math> <math>\lambda = \langle x,y \rangle \cdot \|y\|^{-2} = \overline{\langle y,x \rangle} \cdot \|y\|^{-2}</math> ဟု ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် သက်သေပြချက်ကို ပြီးမြောက်စေသည်။ == အပေါင်း-ဆီမီး-တိကျသော အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံစံများအတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (Generalization for positive semi-definite, symmetric bilinear forms) == ဤသီအိုရမ် (theorem) သည် မည်သည့် အပေါင်း-ဆီမီး-တိကျသော (positive semi-definite) အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံစံ (symmetric bilinear form) <math>b</math> အတွက်မဆို မှန်ကန်သည်။ ၎င်းသည် ဟာမီရှန် ဆက်စကွီ-မျဉ်းဖြောင့် ပုံစံ (hermitian sesquilinear form) များအတွက်လည်း မှန်ကန်သည်။ === ကိန်းစစ် အခြေအနေအတွက် သက်သေပြချက် (Proof for the real case) === သုညဖြင့် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division by zero) ကို ရှောင်ရှားရန် အောက်ပါအတိုင်း ရွေးချယ်နိုင်သည်။ :<math> \lambda = \frac{b(x,y)}{b(y,y)+\varepsilon}. </math> ယင်းက အောက်ပါရလဒ်ကို ပေးစွမ်းသည်။ :<math> 2 b(x,y)^2 - b(x,y)^2 \frac {b(y,y)} {b(y,y) + \varepsilon} \leq b(x,x) (b(y,y) + \varepsilon). </math> <math>\varepsilon \to 0</math> ဟု ယူဆတွက်ချက်ခြင်းက အဆိုကို သက်သေပြပေးသည်။ === ညီမျှခြင်းအတွက် အခြေအနေများ (Conditions for equality) === <math>b</math> သည် ယိုယွင်းသော (degenerate) အခြေအနေဖြစ်ပါက မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းသော (linearly independent) <math>x, y</math> များအတွက် [[ညီမျှခြင်း]] ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>b(x,y)=0</math> နှင့် <math>b(x,x)b(y,y)=0</math> ဖြစ်သော အခြေအနေမျိုးဖြစ်သည်။ == References == * {{Citation |last1=Alsina |first1=Claudi |last2=Nelsen |first2=Roger B. |title=Perlen der Mathematik: 20 geometrische Figuren als Ausgangspunkte für mathematische Erkundungsreisen |publication-place=Berlin |publisher=Springer Spektrum |date=2015 |isbn=978-3-662-45460-2 |doi=10.1007/978-3-662-45461-9}} * {{Citation |last=Bityutskov |first=V. I. |title=Bunyakovskii inequality |encyclopedia=Encyclopedia of Mathematics |publisher=EMS Press |url=https://encyclopediaofmath.org/index.php?title=Bunyakovskii_inequality}} * {{Citation |last=Cauchy |first=Augustin-Louis |author-link=Augustin-Louis Cauchy |title=Cours d'analyse de l'École royale polytechnique. 1re partie. Analyse algébrique |publication-place=Paris |publisher=Imprimerie Royale |date=1821 |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k29058v}} * {{Citation |last=Collatz |first=Lothar |author-link=Lothar Collatz |title=Funktionalanalysis und numerische Mathematik |edition=2nd |series=Die Grundlehren der mathematischen Wissenschaften in Einzeldarstellungen |volume=120 |publication-place=Berlin |publisher=Springer-Verlag |date=1968 |isbn=978-3-540-04135-1 |mr=0169135}} * {{Citation |last=Feller |first=William |author-link=William Feller |title=An Introduction to Probability Theory and its Applications |volume=1 |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=John Wiley & Sons |date=1968 |isbn=978-0-471-25708-0 |mr=0228020 |zbl=0164.18304}} * {{Citation |last1=Hirzebruch |first1=Friedrich |author-link1=Friedrich Hirzebruch |last2=Scharlau |first2=Winfried |author-link2=Winfried Scharlau (mathematician) |title=Einführung in die Funktionalanalysis |series=BI-Hochschultaschenbücher |volume=296 |publication-place=Mannheim |publisher=Bibliographisches Institut |date=1971 |isbn=978-3-411-00296-2 |mr=0463864}} * {{Citation |last=Miller |first=Jeff |title=Earliest Uses of Some of the Words of Mathematics: Cauchy-Schwarz inequality |url=https://jeff560.tripod.com/c.html}} * {{Citation |last=Schreiber |first=Peter |title=The Cauchy-Bunyakovsky-Schwarz inequality |book-title=Hermann Grassmann, Werk und Wirkung. Internationale Fachtagung anläßlich des 150. Jahrestages des ersten Erscheinens der „linearen Ausdehnungslehre“ |publication-place=Greifswald |publisher=Universität Greifswald |date=1995 |pages=64–70}} * {{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |author-link=Eric W. Weisstein |title=Schwarz's Inequality |encyclopedia=MathWorld--A Wolfram Web Resource |publisher=Wolfram Research |url=https://mathworld.wolfram.com/SchwarzsInequality.html}} [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာဆိုင်ရာ_ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း]] fqq7y1vvus5zv9t08ct54cpguu9bx7z 0 151330 1051961 981743 2026-09-09T03:18:29Z Khun Win Thein 146460 /* */ ရွာ 1051961 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ဒုံဝန်း |official_name = ဒုံဝန်းရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|မွန်ပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[သထုံခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[သထုံမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ဒုံဝန်း |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|17.1413402557373|97.2749710083008|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ဒုံဝန်းရွာ'''({{Lang-en|Donwun}}၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း :]] ဒုံဝဲင်ꩻ)သည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[သထုံခရိုင်]]၊ [[သထုံမြို့နယ်]]၊ [[ဒုံဝန်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၅၃၉ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ဒုံဝန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၂၁ ဦး၊ မ ၃၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ဒုံဝန်း |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{သထုံမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:သထုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Mon-geo-stub}} nbxi3vra90a8swxkfm9al2ynvc2ocdn 3 223880 1051916 1051704 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1048697 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zawzawaungthwin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၆၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == ဧပြီ ၂၀၂၂ == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်ုပ်ကတော့ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီက သင်ဟာ [[:ဖုန်ကြားရှင်]]&nbsp;မှ&nbsp; အကြောင်းအရာများကို လုံလောက်စွာ ရှင်းပြခြင်း မရှိဘဲ ဖယ်ရှားလိုက်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုမိလိုက်ပါတယ်။ နောင်အခါ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သင်ပြုလုပ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုများမှာ လုံလောက်တဲ့ [[H:ES|တည်းဖြတ်ခြင်း အတိုချုပ်]]ကို ဖော်ပြပေးနိုင်ရင် အခြားသူတွေအတွက် အကူအညီဖြစ်မှာပါ။ ဒါဟာ မှားယွင်းပြုလုပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုရင် မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပြီးပါပြီ။ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ် အမှားပြုလုပ်မိတယ်လို့ သင်ယူဆခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် မေးမြန်းစရာရှိတယ်ဆိုရင် [[User_talk:Ninjastrikers|ကျွန်ုပ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]]မှာ စာတိုချန်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:uw-delete1 --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) :ကျနော့်ကို တည်းဖြတ်ခွင့်ပိတ်ပင်ထားတာတွေ့လို့ ဘယ်လိုပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရမလဲ သိချင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၂၃၊ ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] Do you use any VPN while editing Wikipedia? [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::ကိုနင်ဂျာရေ “[[သန်းသန်းဆွေ]]” ကိစ္စ ဆွေးနွေးကြရအောင်။သူက ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ပါ။သူ့ကို အမျိုးသမီးဝန်ကြီး ကဏ္ဍထဲ ထည့်သွင်းသင့်တယ်လို့မြင်တယ်။နိုင်ငံဝန်ထမ်းက ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ပြဌာန်းထားတဲ့ ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေအရ ဆို သူက ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပါ။ဝန်ကြီး လို့ မသုံးစေချင်ရင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ် များ ဆိုတာက ပိုသင့်တော် မလား။နိုင်ငံ ဝန်ထမ်းက မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌက [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]မှာ ၂၀ ဦးမြောက်မှာတော့ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့နေရာကို ဝန်ကြီးဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲတာမျိုး မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီး ကဏ္ဍကနေ ဖယ်လိုက်တာပါ။ ဘယ်ကဏ္ဍနဲ့ သင့်လျော်မလဲ ကြည့်တော့ အင်္ဂလိပ်ဆောင်းပါးမှာ ထည့်ထားတဲ့ civil servants ကိုပဲ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအနေနဲ့ ထည့်လိုက်တာပါ။ သီးခြားကဏ္ဍအနေနဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆိုပြီး လုပ်မယ်ဆိုရင်လည်း ရပါတယ်။ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆောင်းပါးရယ်၊ တခြားသော ဥက္ကဋ္ဌအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပြီး ထည့်ထားသင့်တဲ့ ကဏ္ဍပါ။ ဒါကလည်း [[:en:Category:Governors_of_the_Central_Bank_of_Malaysia]] ကို နမူနာကြည့်ပြီး ပြောတာပါ။ ဝန်ကြီးလို့ ဘယ်နေရာမှာမှ ရည်ညွှန်းထားတာ (ကျွန်တော့အနေနဲ့) မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီးကဏ္ဍထဲမှာတော့ မထည့်သင့်ဘူးလားလို့ပါဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၀၉၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::ဟုတ်ကဲ့။ဝန်ကြီးကဏ္ဍ ကနေ ဖယ်ရှားလိုက်တာ သဘောတူလက်ခံပါတယ်။ဖြစ်လည်းဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဗဟိုဘဏ် အပါအဝင် ရုံးနဲ့ကောင်စီ၊ကော်မရှင် ၉ ခုကို   “ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ” များလို့ ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ဖော်ပြထားတာရှိတော့ ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်း ပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုရင်ရော။သင့်တော်မလား။နိုင်ငံဝန်ထမ်း နဲ့ စာရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::::Agree and please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၂၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::::အောင်ကို နှင့် ပတ်သတ်ပြီး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ ဖန်တီးမှု အဆင်မပြေ၍ ပြုလုပ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမျှဝေပေးစေလိုပါတယ်. ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၈၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::အဆင်ပြေသလို လုပ်ကြည့်ထားပါတယ်။အမှားအယွင်းလုပ်ဆောင်မိတယ်ဆိုရင် ပြင်ဆင် ပေးပါခင်ဗျာ @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၉၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ စကားမစပ် [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(အဆိုပြုချက်များ)#Portal_နှင့်_Draft_အမည်ညွှန်း_ထည့်သွင်းရန်|ဒီနေရာက Portal နဲ့ Draft အမည်ညွှန်းအတွက်]] အဆိုပြုထားတာကို ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးပေးပါဦးဗျ။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::ကိုနင်ဂျာရေ ကျနော်  [[ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆင့်ခေါ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့]] စာမျက်နှာ မှာ ဇယားဆွဲတာ လိုအပ်ချက်ရှိနေလို့ အဆင်ပြေရင် ကျေးဇူးပြု၍ ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၁၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::နည်းနည်းပြင်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၁၆၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...[[မြန်မာ့ အစားအစာ]]  ဆောင်းပါး ရဲ့ အမျိုးအမည်များ အက္ခရာစဉ် က သွင်ပြင်ပိုင်းမှာ မညီမညာဖြစ်နေပုံပဲ။အဆင်ပြေရင် ညှိပေးစေချင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။နောက်ပြီး ဆောင်းပါးအပေါ် ကျနော့်ရဲ့ နောက်ပြန်ပြင်မှုမှာ လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင်လည်း ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၃၂၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::::အင်္ဂလိပ်ဝီကီဖက်က [[:en:Burmese cuisine]] ကို ပြန်ပြီး ရေးနိုင်ရင်တော့ ပိုကောင်းမယ်။ ခုတော့ columns-list ပုံစံပဲ ပြင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၃၀၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thanks..I will try. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၉၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi Zawzawaungthwin, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :ကိုနင်ဂျာရေ...ဝီကီရဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ အတိုချုပ်ဖော်ပြလို့ရတဲ့ ဥပမာသူက ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာကို ဘယ်လို ထည့်သွင်းရတာလဲဗျာ။ကျနော် မသိလို့ လမ်းညွှန့်ပေးပါအုံး။ဥပမာ ဦးထွန်းထွန်းဦး ဆို သူက ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် အဲ့လိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::[[En:Wikipedia:Short description|short description]] လိုမျိုးကို ပြောတာထင်တယ်။ <nowiki>{{short description}}</nowiki> သုံးပြီး ရေးတာကတော့ enwiki တစ်ခုတည်းမှာပဲ ရသေးတာလို့ ကျနော်သိထားတယ်။ ပုံမှန်အနေနဲ့ မိုဘိုင်းလ်မှာ မြင်ရတဲ့ အတိုချုပ်ကိုတော့ wikidata ရဲ့ description အောက်က သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားနေရာမှာ ထည့်ထားလို့ရပါတယ်။ ဥပမာ [[အောင်ဆန်း]]ရဲ့ [https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 မိုဘိုင်းဗားရှင်း]မှာ မြင်ရတဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်" ဆိုတာကို သူ့ရဲ့ [[D:Q194161|ဝီကီဒေတာ]]က Description > Burmese မှာ ရေးထားပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ဟုတ်ကဲ့ အောင်ဆန်း “ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်” အဲ့လိုမျိုးပါခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၉၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :ကိုနင်ဂျာ ရေ အဆင်ပြေရင်  မြန်မာ–ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး ကို လိုအပ်တာတွေ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ပေးပါအုံး။နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအကြောင်း ရေးသားနေတာတွေ့လို့ တတ်သလောက်မှတ်သလောက်လေး ကူညီပေးထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၉၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကူညီဖြည့်စွက်ရေးသားပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၉:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ချက်-မြန်မာ Map မှာ နည်းနည်းလိုအပ်ချက်ရှိနေသေးတယ် ထင်တယ်။ကူညီပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::မြေပုံက ဆွဲထားပြီးသား မရှိလို့ မပေါ်တာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန က ဝန်ကြီးအပြောင်းအလဲတွေကို ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားထာမှာ လိုအပ်ချက်တွေရှိလို့ ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးဗျာ.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::Done and thanks for updating. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::မေလ ၂၄ရက်နေ့က ဘဏ်ပုံတစ်ပုံကို ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုမဟုတ် ဖေ့ဘုတ်က ဖြစ်ဖွယ်ရှိတယ်ဆိုပြီး မှတ်ချက်ပေးထားတာတွေ့ရပါတယ်။ဒီပုံက ကျနော် ဖုန်းနဲ့ လျှပ်တပြတ် ရိုက်ထားတဲ့ပုံ ဖြစ်ပါတယ်။စံနှုန်းအရ ပယ်ဖျက်ပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘာမှမပြောလိုပေမယ့် နောက်ပိုင်းတွေကျရင် ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုတွေကို စိစစ်ပြီးမှ ပယ်ဖျက်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၄၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] စိစစ်ပေးဖို့ပဲ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::ဟုတ်ကဲ့။ အကြံပြုတာကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံအများစုရဲ့ metadata မှာ ရိုက်ကူးမှု အချက်အလက်တွေ (ကင်မရာအမျိုးအစား၊ ရိုက်ကူးရက်စွဲ၊ အချိန်) စတာတွေ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်။ metadata ကို အတုလုပ်လို့ရတယ်ဆိုပေမယ့် အဲလိုမျိုး အချက်အလက်စုံလင်တာရယ်၊ ပုံအချိုးအစား မြင့်မားမှု၊ ဖိုင်အရွယ်အစား ကြီးမှုစတာတွေအပေါ်မူတည်ပြီး ကိုယ်တိုင်ရိုက်တဲ့ ဓာတ်ပုံဟုတ်မဟုတ် ယေဘုယျ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိပါတယ်။ အစ်ကို့တင်လိုက်တဲ့ပုံရဲ့ metadata မှာ ကင်မရာအချက်အလက်တွေ မပါဝင်ဘဲ FBMD နဲ့ စတဲ့ စာသားပဲပါနေတာရယ် ဖိုင်အရွယ်အစားငယ်တာကြောင့်ရယ်မို့ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ယူဆလိုက်တာပါ။ (FB ရဲ့ ကင်မရာနဲ့ ရိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် FB ကနေ ဒေါင်းလုပ် လုပ်ထားတဲ့ပုံတွေမှာ ကင်မရာအချက်လက်မပါဘဲ FBMD ကုဒ်တွေသာ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်)။ Commons မှာလည်း အဲဒီလို FBMD ပုံမျိုးတွေဟာ ဖျက်ချခံရလေ့ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thank you for this explanation, I will definitely keep it in mind [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဆရာ ကျနော် ပုံတွေ တင်မရတာ လနဲ့ချီကြာနေပါပြီ တင်မယ်ဆိုတိုင်းဝင်မရပါဘူး ခင်ဗျာ။ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ရမလဲ လမ်းညွန်ပေးပါအုံး ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၂၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::မြန်မာဝီကီမှာလား။ Commons မှာလားဗျ။ မြန်မာဝီကီမှာဆိုရင် တင်လို့ရတဲ့နေရာနှစ်ခု ရှိပါတယ်။ [[ဝီကီပီးဒီးယား:ဖိုင်တင်ကူညီကိရိယာ]] ကနေ non-free ပုံတွေတင်လို့ရသလို [[အထူး:ဖိုင်တင်ရန်]] ကနေလည်း manual တင်လို့ရပါတယ်။ ဝင်လို့မရတာဆိုတာ ဘယ်လို အမှားပြနေသလဲဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၁၆၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Discussion of current problem with VPN. == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Due to the current situation in our country, We are facing very complicated problems with VPN. I'm fine with using VPN. If I don't use it, there is a problem of not being able to new post also new editorials .Please suggest me the best. How should I do it? [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၁၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :Please wait, I will create the information pages about how to. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၂၉၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::Please see [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၄၅၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::IPBE သက်တမ်းမကုန်ခင် နိုဝင်ဘာလကုန်လောက်ကျ တစ်ခေါက်ပြောပေးပါ။ အဲကျရင် IPBE သက်တမ်းထပ်တိုးပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၃၈၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == မျောက်ကျောက်ရောဂါ စာမျက်နှာအသစ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ မျောက်ကျောက်စာမျက်နှာမှာ မြေပုံညွှန်းကို မြန်မာမှု ပြုလိုက်မိတာရှိပါတယ်။မှားတာရှိသွားရင် ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ။စာမျက်နှာရဲ့ လိုအပ်ချက်များကို လည်း ထောက်ပြပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၁၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ (UTC) == Join the Myanmar Wikimedia Community User Group (MWCUG)! == We are a community of passionate volunteers working to promote free knowledge in Myanmar through Wikimedia projects like Wikipedia, Wiktionary, and more. Our goal is to support minority language projects and increase Burmese-language contributions. Whether you're an experienced editor or just starting out, we'd love for you to join us and make an impact! Visit us here: [[metawiki:Myanmar_Wikimedia_Community_User_Group|Myanmar Wikimedia Community User Group]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၀၃၊ ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ (UTC) == မြေပုံအညွှန်းထည့်ခြင်း == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.. ကျနော် မြေပုံအညွှန်းမထည့်တတ်လို့ပါ။ဥပမာဗျာ မြို့တစ်ခု၊ကျေးရွာတစ်ခု အဲ့နေရာကို ဖော်ပြချင်ရင် ဘယ်လိုပြရသလဲ..လမ်းညွန်ပေးစေလိုပါတယ်... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :[[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ကို သုံးပါတယ်။ Lat:Long သိဖို့တော့လိုပါတယ်။ Infobox မှာ ထည့်သုံးမယ်ဆိုရင် <code> |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ </code> နဲ့ <code> |coordinates = '''&#123;{coord|'''''latitude'''''|'''''longitude'''''|'''''coordinate parameters'''''|'''''template parameters'''''}&#125;''' </code> လိုပါတယ်။ ဥပမာ <code> &#123;{coord|19|45|N|96|6|E|type:city_region:MM-18|display=it}} </code> infobox မှာ မဟုတ်ဘဲ [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ချည်းသပ်သပ်လည်း သုံးလို့ရပါတယ်။ အသေးစိတ်ကို [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ရဲ့ documentation မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၅၃၊ ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) VPN သုံးပြီး ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်နေတာကြာပြီ ခုတစ်လောလက်တော့ နဲ့ဆို VPN ဖွင့်ပြင်လည်းမရ ပိတ်ပြင်လည်းမရ ဖြစ်နေပါတယ်။တည်းဖြတ်မှုမလုပ်ရတာ ရက်အတော်ကြာပြီ။ဖုန်းနဲ့ဆိုရပြီး ဖုန်းနဲ့ပြင်ဆင်ရတာ လက်တော့လောက်မလွယ်တော့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ကိုနင်ဂျာ Please @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :ဗီပီအန်သုံးပြီး ပြင်နိုင်ဖို့ [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ|အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်]] တစ်နှစ်သက်တမ်း သတ်မှတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သက်တမ်းပြည့်ခါနီး ဆက်လက်အသုံးပြုဖို့လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ပြန်ပြောပေးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၁:၅၆၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::Thanks [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၉၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ..@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း မှာ ပြင်ဆင်မှုအချို့ ဆောင်ရွက်လိုက်တာရှိပါတယ်ခင်ဗျာ. အဆင်မပြေဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့်.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.နိုင်မြန်မာ စာမျက်နှာမှာ ကျနော် ဘောက်ထည့်လိုက်တာ..လိုအပ်ချက်ရှိသွားလို့ ကူညီပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျော်စိုးဦး ကျော်မျိုးမင်း တို့ကို မြန်မာဂျာနယ်လစ် များ လို့ သုံးနှုန်းရန် သင့်၊မသင့်။ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ရဲ့ ဆွေးနွေးချက်ကို ဖျက်ပစ်မှု မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းတွေ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::ငါးမင်းဆွေ တို့ ဇော်မိုးဟိန်း တို့ အောင်မင်း တို့ကို ရေးတင်ရင်လဲ လက်ခံဖို့ ရှိ၊မရှိ သိလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၄၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::(တရားဝင်)သတင်းမီဒီယာဌာနရဲ့ သတင်းသမားတွေဖြစ်တာကြောင့် နှစ်ယောက်စလုံးက Notable ဖြစ်တယ်လို့တော့ ပြောလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘက်မလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဖြစ်ဖို့တော့ လိုပြီး third party sources တွေ လိုပါတယ်။ enwiki ကဆောင်းပါးလို NPNew ကိုပဲ ပြန်ကိုးကားထားတာတွေဖြစ်နေတာကတော့ အဆင်မပြေဘူးပေါ့။ ပထမတစ်ကြိမ်ရေးလာတုန်းက အမွှမ်းတင်ပြီး ကြေညာတစ်ခုလို ရေးထားတာကြောင့် ဖျက်လိုက်ပါသေးတယ်။ ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ကတော့ လောလောဆယ် ရေးထားတဲ့အတိုင်းဆိုရင်တော့ ဖျက်လိုက်ရမယ့် သဘောမှာရှိတယ်။ အကုန်လုံးက Propaganda/Advert ပုံစံဖြစ်နေတယ်။ ကျန်တဲ့သူတွေထဲမှာ ငါးမင်းဆွေ အကြောင်းကတော့ third party ကိုးကားတွေရှိတာမို့ ရေးလို့ရနိုင်မယ်။ ကျန်နှစ်ယောက်ကတော့ မဖြစ်နိုင်သေးဘူးလို့ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၁၁၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] အခုလို ရှုပ်ထွေးပွေလီနေတဲ့ ကာလကြီးထဲမှာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်တွေ၊လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်းအရာတွေကို စနစ်တကျနဲ့ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် မေးမြန်းရတာမို့လို့ အမှားအယွင်းရှိခဲ့ရင် စိတ်မရှိကြပါနဲ့ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...ကျော်စိုးဦး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၀၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::အဆင်ပြေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၂၉၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ ကျနော် [[အယ်လ်ဘာစင်မြို့]] စာမျက်နှာကို စာလုံးပေါင်းလွဲမှားပြီး Done လုပ်လိုက်မိတဲ့အတွက် ပြန်ညွန်းမထားဘဲ အမည်မှန် အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ သို့ ပြောင်းရွှေ့ ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::ဆောင်းပါးနာမည်ပြောင်းတာက confirmed user တွေလုပ်လို့ရပါတယ်။ စာမျက်နှာညာဖက်အပေါ်က Move (ရွှေ့ရန်) ကို နှိပ်ပြီး နာမည်ပြောင်းလို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၁:၅၈၊ ၂၆ မေ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ပြင်ဆင်ပြီး ရေးထားကြရင် ကောင်းမလား ။စကစက အခု ၂၆၇ မြို့နယ်မှာရွေးကောက်ပွဲလုပ်မယ်လို့ ပြောနေပါတယ်။လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တည်ဆဲလို့ ကြေညာထားတာက ၅၆ပါတီ ရှိနေပါတယ်။ဒါကို ဥပမာ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တည်ဆဲနိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း၊၂၀၂၁ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရင်ကောင်းမလား ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::good idea. Love it. How about we start with a sandbox and edit from there and discuss accordingly?? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] Welcome [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::အစ်ကိုပဲ sandbox ကနေ စလိုက်ပါနော်။ ကျနော် ပါဝင်လိုက်ပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ကို ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲ ထဲ ထည့်လို့မရပါဘူး.သူက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်မို့လို့ပါ ။လက်ရှိမှာ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်း (၉) ခုပဲရှိပြီး အဲ့ဒီ့ထဲ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် နဲ့ ရုံးမပါပါဘူးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::ဟုတ်၊​ကောင်းပါပြီ. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ ရွေးကောက်ပွဲစာမျက်နှာတွေကို အပိုင်းလိုက် ဖြတ်လိုက်ကြရအောင်။ဥပမာ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ပေါ့ဗျာ.အဲ့စာ မျက်နှာဆိုရင် အဲ့ကာလက တည်ဆဲပါတီ စာရင်း၊ပြီးတော့ အဲ့ရွေးကောက်ပွဲ နဲ့ထင်ရှားဖြစ်ရပ် စသည်တို့ပေါ့ဗျာ.တစ်နေရာထဲမှာ အပြီးအပြတ်ဖတ်လို့ရတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့.ဝိုင်းကူညီပေးပါအုံး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] မှာ ကျန်တာတွေရှိရင်လဲ ဖြည့်စွက်ပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::အိုကေနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂]] မှာ နည်းနည်းတော့ ဝင်ဖြည့်ထားပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::အစ်ကိုက ရွေးကောက်ပွဲဆောင်းပါးများကို တစ်သမတ်တည်း ခေါင်းစဉ် ရှိစေချင်တယ်၊ ဟုတ်? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၁၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်တယ်ဗျ။ဆက်စပ်ကြည့်လို့ရတဲ့ ဟာတွေလည်း ပါစေချင်တယ်။မှတ်တမ်းယူချင်ရင်လည်း တစ်နေရာထဲမှာ အကုန်ရသွားစေချင်တာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၃၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::ကောင်းပါပြီ။ အစ်ကိုရဲ့ flow ကို​ ယူလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး တစ်နေရာထဲမှာ အကြောင်းအရာစုံစုံလင်လင် ကို တစ်ခါတည်း ကြည့်ရှုနိုင်အောင် ဖြည့်စွက်ပေးနေတဲ့အပေါ် အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::Pleasure <3 [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၃၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် စာမျက်နှာ အသစ်တွေ ရေးနေပါတယ်။ဝင်ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::okay naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၁၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဒီမှာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::အစ်ကို စလိုက်ပါတယ်။​ ကျနော် လိုက်လာခဲ့မယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၅၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] ဇယားဆွဲတာ တစ်ချက်ကြည့်ပေးပါအုံးခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၄၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::ok [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကာလုံစာမျက်နှာထဲမှာ အကြံပေးအဖွဲ့ကို မထည့်ဘဲ အကြံပေးအဖွဲ့ကို သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ခေါင်းစဥ်သစ် နဲ့ ရေးလိုက်ဖို့ကို အကြံပြုလိုပါတယ်။အကြံပေးအဖွဲ့ဟာ အစဥ်အမြဲမဟုတ်ဘဲ အခုလက်ထက် ကာလတစ်ခုအထိဘဲ ရှိမှာဆိုတော့ မူရင်း ကာလုံကောင်စီမှာထားရှိခြင်းက စာဖတ်သူတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ တွေဝေ ရှုပ်ထွေးမှုဖြစ်စေမှာစိုးလို့ပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၅၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::ဒီဇင်ဘာကျရင် ကာလုံသက်တမ်းက အပြောင်းအလဲရှိမှာဆိုရင် လက်ရှိက ကာလုံသမိုင်းတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အခါတော့ ဒီလိုပဲ အရင်ထားရအောင်လေနော်။ မရုတ်ထွေးအောင် ယာယီသမ္မတအောက်မှာ ခေါင်းစဉ်အသေးနဲ့ ရေးလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::Yes,I agree. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဦးညိုစောက ၅ဆက်မြောက် အစိုးရအဖွဲ့ လို့ သတ်မှတ်ရပါလိမ့်မယ် ။သူ့ရှေ့မှာ ဦးသိန်းစိန်၊ဦးထင်ကျော်၊ဦးဝင်းမြင့်၊အိမ်စောင့်အစိုးရ(၂၀၂၁-၂၀၂၅)တို့ ရှိနေလို့ပါ။ ဆွေးနွေးပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::agree, ako. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ok ပါဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] သမ္မတရုံးမှာ အရင်လက်ထက်က ဒုဝန်ကြီးတွေပါ ထည့်လိုက်ရင် ကောင်းမလားဗျ။ပြန်ရှာပြီး.ပိုပြည့်စုံသွားအောင် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၆၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::::ဟုတ်၊ အစ်ကို။ ရှာရသမျှ ထည့်လိုက်ပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် အကြည့်မှားသွားတာ။ကျော်ထင်က ၂ခု ဖြစ်နေတယ်။ဒီတော့ ကျနော့်ရဲ့ စာမျက်နှာကို ပယ်လိုက်ဖို့ လုပ်ရတော့မှာပဲ.@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၉၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::သံတူကြောင်းကွဲစာမျက်နှာဆီကိုပဲ ပြန်ညွှန်းလိုက်ပါတယ် [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၁၁၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးချက်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ခင်ဗျာ [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး မွမ်းမံပြင်ဆင်ပေးတာ ကျေးဇူးအထူးတင်ပါတယ်။အင်တာနက် ရှာဖွေမှုမှာ ကျနော်ဘက်က လိုအပ်ချက်တွေရှိသွားတာမို့ ရှာမရတဲ့အဆုံး အဟောင်းတန်းကနေ စာအုပ်အတွဲလိုက်ရှာပြီး သေသေချာချာဖတ်ပြီး ကောက်နုတ် ရေးလိုက်ရပါတယ်။ကိုးကားမှာလည်း ဖတ်ရှုလိုက်တဲ့ အခန်းခေါင်းစဥ်ပိုင်းလောက်ကိုပဲ ခြုံငုံ တတ်လိုက်ပါတယ်။အပိုဒ်တိုင်းကိုတော့ မတတ်ဖြစ်လိုက်ပါဘူး.လိုအပ်ချက်တွေကို ပံ့ပိုးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးအထူးတင်ကြောင်း ပြောလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၀၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], my pleasure ပါ bro..!🙂 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၁၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] [[ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း]] ရဲ့ အောက်ပိုင်းမှာ ပေါင်းစပ်ဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ဟာရှိပါတယ်။အဆင်ပြေရင် ပေါင်းပေးစေချင်ပါတယ်။နောက်ပြီး ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက် နောက်ပိုင်း ဝန်ကြီးများစာရင်းမှာ ၁ဦးထဲနဲ့ ဝန်ကြီးဌာန၂နေရာ ကိုင်ထားတဲ့ သူတွေရှိပါတယ်။အဲ့ဒါ ကျနော်မခွဲတတ်လို့ ကူညီပေးပါအုံး။ကျနော် အခု ဒုဝန်ကြီးစာရင်း ဖြည့်နေပါတယ်။လိုအပ်တာများရှိရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၄၊ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးက ကျနော် ရေးလက်စကြီး ခင်ဗျားတို့ ရေးနေတယ်ဆိုရင် ကျနော် ရပ်လိုက်ပြီး အခြားဟာပဲ လုပ်လိုက်ပါ့မယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၆၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::အစ်ကို ရေးလက်စဆိုရင် ပိုတောင်းကောင်းတာပေါ့။ စစ်ရေး ရာထူး ဆောင်းပါးတွေ ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရေးတာ တွေ့တတ်လို့ တောင်းဆိုလိုက်တာပါ။ အစ်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] စတင်ရေးလိုက်ပါနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ဒီဟာကို ရေးနေတာ ၂ ရက်လောက်တော့ရှိပြီး မပြီးသေးတာ စစ်ဆောင်းပါးတွေကို ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရဲ့မူနဲ့ဟန်အတိုင်း အတုခိုးရေးရတာပေါ့ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၁၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ဘရားသား ရေးလက်စဆို ပိုအဆင်ပြေပါတယ်။ လိုတဲ့ အကိုးအကားတွေ၊ ရည်ညွှန်းတွေ၊ ဖြည့်စွက်ချက်တွေ လုပ်ပေးပါ့မယ်။ အသစ် စ ရေးဖို့က data မစုရေးသေးလို့ပါ။ ဆောင်းပါး frame ကို ဘရားသားပဲ စ တည်လိုက်ပါလား။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၃၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ပြီးခါနီးနေပြီဗျ။စစ်ထောက်ချုပ်ကနေ အငြိမ်းစားယူပြီး ထင်ရှားသူများအထိ ရောက်နေပြီ သူက စာအုပ်တွေထဲက လိုက်ရှာမှ နည်းနည်းစုံလို့ မကျန်အောင် ထပ်ရှာနေလို့ ကြာနေတာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွ ကွယ်လွန် ဆိုပြီး သတင်းဌာန အချို့ တက်လာတာတွေ့လို့ ဝင်ဖြည့်လိုက်ပြီးကာမှ မကွယ်လွန်ဆိုပြီး ပြန်တက်လာလို့ ကျနော်ပြန်ဖျက်လိုက်ရတယ်။ဒီနေ့ကတော့ ကံဆိုးတဲ့နေ့ပါပဲ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၅၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], သတင်းဌာနတွေက ခုနောက်ပိုင်း Reliable source ဖြစ်/မဖြစ် တော်တော် စဉ်းစားရတယ်။ ဒါတောင် Reliable ဖြစ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ တချို့သတင်းဌာနကြီးတွေတောင် controversial ဖြစ်တဲ့ သတင်းမျိုးဆို တစ်ဌာနနဲ့ တစ်ဌာန အာဘော်မတူကြတော့ နှစ်ခုစလုံးရဲ့ အာဘော်ကို citation လုပ်ပြီး ထည့်ရေးရတဲ့ အဖြစ်မျိုးတွေရှိတယ်။ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ဘရို။ 😅 - [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၄၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဟုတ်တယ် ဘရို လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာတွေဆို အတော့်ကိုသတိထားရတယ်။အချို့သော သတင်းဌာနကြီးတွေတောင်မှ အခုကာလမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာတိုက်ခိုက်မှုတွေကိုပါ မသိမသာလုပ်လာကြတယ်။အဲ့ဒီ့ထဲ မျှောပါမသွားဖို့ အတော်လေးကို သတိထားနေရတယ်။ဝီကီဟာ ဝီကီပဲ ဖြစ်ရမယ်။သတင်းဌာန ဆန်ဆန်၊ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု ဆန်ဆန် မဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ မူကို သတိထားပြီး အတင်းဖက်တွယ်ထားနေရတယ်။ခုဟာကလဲ နာရေးအကြောင်းအရာလည်း ဖြစ်နေပြန်၊နောက်ပြီး အထူးစိုးရိမ်ရဆိုတဲ့အခြေအနေဖြစ်နေပြန်တော့ မလွဲလောက်ဘူးဆိုပြီး ဖြည့်စွက်လိုက်တာ။နောက်ဆို ဒါကိုလည်း အထူးသတိထားရတော့မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၀၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဦးမြင့်ဆွေ ရဲ့ ကိုယ်ရေးအကျဥ်းထွက်လာပြီ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးမှုများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ဆောင်းပါး ၂ခု ပေါင်းစပ်ရန် လမ်းညွန်ထားတဲ့ [[ဘဖေ|ဘဖေ၊ဦး]] စာမျက်နှာ နဲ့ [[ဦးဘဘေ]] စာမျက်နှာ တို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသားခြင်း၊ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်းခြင်း ပေါင်းစပ်ခြင်းတွေ လုပ်ဆောင်ထားပါတယ်။လိုအပ်ချက်များရှိရင် ကူညီပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၉၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] စာမျက်နှာကို ပြင်ဆင်မှုတွေနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ကာကွယ်မှု အတားအဆီးတစ်ခု လုပ်ဆောင်ပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။အခုအချိန်မှာ အပြန်အလှန်စွပ်စွဲမှုတွေ၊ ဝန်မခံမှုတွေနဲ့ ရှုပ်ထွေးနေချိန် မို့လို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၃၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::{{done|semi-protection for one month}}. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၂၇၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ...အခုတလော စာမျက်နှာတွေရဲ့ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်မှုတွေကို အထူးသတိပြုစောင့်ကြည့်ပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။လတ်တလောသတိထားမိရသလောက် ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံချိန်စံနှုန်းတွေနဲ့ သွေဖယ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေကို အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ကို ဆောင်ရွက်နေကြတာတွေ့နေမြင်နေရပါတယ်။ဘက်မမျှတဲ့ ရေးသားချက်တွေ၊တစ်ဖက်တတ်ဆန်တဲ့ပြင်ဆင်မှုတွေက ဝီကီရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှုအပေါ် ယိမ်းယိုင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။အခုအချိန် အခုကာလက ပိုမိုပြီး အရေးပါအရာရောက်နေတာမို့လို့ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::အသိပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ သတိထားပြီး စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၀၄၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးချင်လို့ပါခင်ဗျာ.စာမျက်နှာထဲ အကြောင်းအရာအသစ်တွေ ထပ်ဖြည့်သွင်းထားရာမှာ ဧရာဝတီရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်လုံးကို ပုံစံမပြတ်ထည့်သွင်းထားတာ၊၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ရက်နေ့မှာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြည် ကိုယ်တိုင်က စီမံကိန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးကျော်ဝင်းကို တိုင်ကြားထားတဲ့ကိစ္စတွေဟာ အဂတိလိုက်စားမှု ဥပဒေ နဲ့ အရေးယူနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့အကြောင်း တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားခဲ့တာရှိပါလျှက် ဦးကျော်ဝင်း ဟာ သူနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဖယ်ရှားခံရတယ်လို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အသရေဖျက်မှုမြောက်တဲ့ စာတွေရေးထည့်ထားတာ စတာတွေဟာ ဝီကီရဲ့ '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Biographies of living persons|သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများ]]''' မူဝါဒနဲ့ သွေဖယ်နေပါတယ်။အစီအစဥ်တကျတည်းဖြတ်ခွင့် ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၈၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::You don't need to inform me. Please [[ဝီကီပီးဒီးယား:သတ္တိရှိပါ|be bold]] in editing. Thanks. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၆၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ကိုကိုဦး နှစ်ယောက်ဖြစ်နေတဲ့အတွက် [[ကိုကိုဦး]] သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ နဲ့ [[ကိုကိုဦး (ဝန်ကြီး)]] ဆိုပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်.အဆင်မပြေတာများရှိရင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၉၊ ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::{{like|username=Ninjastrikers}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၁:၅၂၊ ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဟင်္သာတဦးမြ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် ဝန်ကြီး [[ဟင်္သာတဦးမြ]] ကို ဖြည့်စွက်ရေးသားတာတွေ စလုပ်နေပါတယ်။နက်ဖြန်လောက်ဆို အပြီးသတ်နိုင်လောက်ပါပြီ။ ပြီးသွားတဲ့အခါကျရင် ဝိုင်းကူပေးပါအုံး။ခုကတော့ ရေးနေဆဲပါ။တစ်လက်စထဲ နိုင်ငံရေးပါတီတွေထဲက ထင်ရှားသူတွေတွေ့ခဲ့ရင်လည်း [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] လိုမျိုး တစ်ခါတည်းရေးလို့အဆင်ပြေအောင် ကူပေးခဲ့ပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :okay naw, ako. Thanks prr [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အသစ် စာမျက်နှာတော့ ဖန်တီးထားပါတယ် ခင်ဗျာ ။လိုတာပိုတာ စိစစ် ပေးနိုင်ပါတယ်။ နာမည်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] တစ်ချက် ကြည့်ပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၂၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အချိန်ရရင် [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] နဲ့ [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] စာမျက်နှာတွေမှာ ဝင်ကူပေးပါအုံးဗျာ။ နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ နဲ့ ဘုရင်အမည်တွေကို။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၉၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးကို နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်(ယာယီ) ဆိုပြီး တစ်ဦးက စာမျက်နှာရွှေ့သွားပါတယ်။ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်...အစရှိတဲ့ ဆောင်းပါးလိုမျိုးဖြစ်တဲ့အရာကို ယာယီ ဆိုပြီး လာထည့်ပြောင်းသွားပါတယ်။နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဆောင်းပါးဟာ နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ဆောင်းပါးသာဖြစ်ပါတယ်။လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ဆောင်းပါးမဟုတ်ပါဘူး.ကျနော်ပြန်ရွှေ့တာ ရွှေ့မရဖြစ်နေပါတယ် အကူအညီတောင်းခံပါတယ် ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၀၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::revert ပြန်လုပ်ထားပါတယ်ဗျ။ @[[အသုံးပြုသူ:Mayor mt|Mayor mt]] ကိုမေယာရေ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးက [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးလိုမျိုး ဝန်ကြီးချုပ်တွေ စာရင်း၊ တာဝန်၊ ခန့်အပ်ပုံ စတာတွေကို ဖော်ပြထားတဲ့ ဆောင်းပါးပါ။ ယာယီ ဆိုတာမျိုး ပါစရာမလိုပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၈၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ.. ဆောင်းပါးက မပြီးသေးဘူး။ရေးလက်စကြီးမလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :အခုလို ဝင်ကူခွင့်ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်ခမျာ၊ ဟုတ်၊ ကျနော် အတတ်နိုင်ဆုံးအဲ့မှာ နာမည်လေးတွေကြည့်လုပ်ထားတယ်ဗျ၊ နီပေါ သမ္မတ နာမည်ကိုတော့ ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ ဆိုပြီး နာမည်ဖလှယ်ရင် အဆင်ပြေလောက်လားဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kaday Han Thaw|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အဆင်ပြေပါတယ် ခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၈၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == နိုင်ငံအမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. အရှေ့တီမောဆိုတဲ့ အမည်ထက်ကို တီမောလက်စ်တေဆိုတဲ့ အမည် နဲ့ နိုင်ငံအဆင့် သံအမတ်ကြီးတွေ ခန့်အပ်မှုတွေကို ပြုလုပ်နေတာကြာပါပြီ.ဒီတော့ ကျနော်က [[တီမောလက်စ်တေ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] ဖန်တီးထားပါတယ်။ခက်တာက ကဏ္ဍ တွေ ဖန်တီးတဲ့အခါမှာ မူလ လုပ်ထားတဲ့ အရှေ့တီမော နဲ့လား တီမောလက်စ်တေ နဲ့ လုပ်မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေရှိလာပါတယ်။အဲ့ကိစ္စကို ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ နာမည်နဲ့ ဆက်လုပ်တာ ပိုသင့်လျော်မယ်ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၆၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၈၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == အကြောင်းမဲ့ ပြန်ဖျက်နေခြင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.လက်ရှိမှာ နိုဘယ်ဆုအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး အကြောင်းမဲ့ပြန်ဖျက်ခြင်းများအပါအဝင် စာမျက်နှာအချို့ကို အကြောင်းမဲ့ခေါင်းစဥ်ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ၊ဆောင်းပါးအချို့ရဲ့ အချက်အလက်အချို့ကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ အကြောင်းအရာတွေ အစားထိုးခြင်းနဲ့ အကြောင်းမဲ့ပယ်ဖျက်ခြင်းတွေ ဆက်တိုက် တွေ့ရှိနေလို့ စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၄၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] တစ်လက်စထဲ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> နဲ့ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> ဆိုပြီး ဝီကီမှာ ၂ခု လုပ်ထားတာ တွေ့ပါတယ်။သေချာကြည့်လိုက်ရင် တူတယ်ဆိုပေမယ့် ကွဲပြားမှုတော့ဖြစ်နေပါတယ်။ဘာဆက်လုပ်သင့်ပါသလဲ.ကိုနင်ဂျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၇၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :: က နိုဘယ်ဆု ရတဲ့သူ အားလုံးအတွက် ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု ရသူတွေအတွက် ဆိုတော့ သည်အတိုင်းဆက်ထားလို့ရပါတယ်။ တစ်ခုပဲ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာထက် ဆုရှင်များဆိုရင်တော့ ပိုသင့်လျော်မလားပဲ။ ပုဂ္ဂိုလ်အနေနဲ့ရတာရှိသလို အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ရတာတွေလဲ ရှိတာမို့လို့ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[:ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ အဖွဲ့အစည်းများ]] ဆိုပြီး နောက်ထပ်တစ်ခု ထပ်လုပ်ထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Freedom of Panorama == မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ Freedom of Panorama မရှိတော့တဲ့အတွက် [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] ရဲ့ Commons ပေါ်က ပုံကို [[Commons:COM:FOP Myanmar|COM:FOP Myanmar]] အရ deletion request လုပ်ထားပါတယ်။ အဲပုံကို မြန်မာဝီကီမှာပဲ local upload အနေနဲ့ ပြန်တင်ပြီး သုံးနိုင်ပါတယ်။ သုံးရမယ့် လိုင်စင်နမူနာကို [[:en:w:File:Gautama Buddha statue at Kyaikto, Myanmar.jpg]] မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၈၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ပုံတွေတင်ရတာ အားတောင်မရှိတော့ပါဘူးဗျာ။လူပုံပါသွားလို့များလား မသိ။နောက်ကို သတိထားဆင်ခြင်ပါ့မယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၁၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::လူပုံပါတာကြောင့် မဟုတ်ပါဘူးဗျ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၂၀၁၉ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေမှာ FOP ခွင့်ပြုချက်မရှိတော့တာကြောင့် Commons မှာ တင်လို့မရတော့တာပါ။ အသေးစိတ်ကို [https://www.facebook.com/WikipediaMyanmar/posts/pfbid02z7E3N5FEzsNaCiqBibsTNDecXfH726p81JWPF5SPsE7a7LWdo1jHUcHWzucYiQJjl ဒီနေရာ] နဲ့ [[:c:COM:FOP|COM:FOP]] မှာ ဖတ်ကြည့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၉၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နားလည်သဘောပေါက်ပါပြီ ကိုနင်ဂျာ။ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၇၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi, sorry for distributing you Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကင်မရွန်း သမ္မတများ၏ အမည် ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] များရဲ့ အမည် [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို]] ၊ [[ပေါလ် ဘီယာ]] တွေကို မြန်မာမှုပြုထားတာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး အသံထွက် မှန်၊မမှန် စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၁၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :{{like|အဆင်ပြေပါတယ်}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၁၃၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == မျိုးဇော်သိမ်း အမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. မျိုးဇော်သိမ်း စာမျက်နှာမှာ. မှတ်စု ဆိုပြီး ထည့်ချင်တာ ထည့်မရလို့ပါ.ရေးချင်တာက ၎င်း၏ နာမည်ကို မျိုးဇော်သိန်း ဟုဆိုပြီး မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားခြင်းရှိပြီး အမည်မှန်မှာ မျိုးဇော်သိမ်း ဖြစ်သည်..... လို့ ထည့်ချင်တာပါဗျာ..ထည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Notice of expiration of your ipblock-exempt right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "ipblock-exempt" (အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ) will expire on 2025-12-02 11:55:29. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[အသုံးပြုသူ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Leaderbot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၂၊ ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)</div> :@Ninjastrikers ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ သက်တမ်းကုန်သွားလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၈၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::{{Done|၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၆ အထိ တစ်နှစ်သက်တမ်း တိုးပေးလိုက်ပါတယ်။}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၀၀၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ အကောင့်က ဝင်လို့ကိုမရတာ။ခုရသွားပါပြီခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၁၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ရွာအမည်များကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ဒီရွာတွေကို တစ်ချက်လောက် ပြန်စစ်ပေးစေချင်ပါတယ်။၃ ခုတောင် ဖြစ်နေလို့ပါ။ရွာဟောင်းရွာသစ် ဖြစ်နေမလားလို့ပါခင်ဗျာ. [[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊ [[ထွန်းရဝေရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊[[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၀၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဒီမှာလဲနောက် တစ်ရွာပါ.[[ထွန်းရဝေရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::ဟုတ်တယ်ဗျ။ အရင်က ဘော့နဲ့ တင်ခဲ့တုန်းက ထပ်ကုန်တာပါ။ [[ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ#duplications|စာမျက်နှာ ၂၀၀၀ နီးပါး]] ထပ်နေပါလိမ့်မယ်။ သတိရရင် ရသလိုတော့ ဝင်ဖျက်တာ/ပေါင်းတာတွေတော့ လုပ်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၀၄၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]]</nowiki> ဆိုပြီး ကျနော် ပြန်ပြုစုတာတွေ လုပ်နေပါတယ်။[[:en:Category:Lists_of_prime_ministers_by_country|Lists of prime ministers by country]] လိုမျိုးပေါ့ဗျာ. မှားယွင်းတာမျိုးရှိရင်လဲ အချိန်မရွေး ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၁၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၄၈၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများစာရင်း]] ဆောင်းပါးမှာ တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလွှတ်တော်တွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားပါတယ်။ Wikipedia ရဲ့ election result presentation စံနှုန်းအရ constitutional maximum seat count အစား တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံတဲ့ actual result composition ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။အဲ့လိုက historical record distortion ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး voting outcome ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်မယ်လို့ ယူဆလို့ပါ။ ယခင် ပထမအကြိမ် နဲ့ ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်တွေမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြတဲ့ maximum seat framework (၄၄၀ ခုံ)၊(၂၂၄ ခုံ) အစား ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံကိုသာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အမှားအယွင်းရှိပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၇၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Translation request == Hello, Zawzawaungthwin. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Burmese Wikipedia? Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Kurcke|Kurcke]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kurcke|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နှင့် တက္ကသိုလ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] ထဲက [[အင်ဖိုမြန်မာယူနီဗာစတီ]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါတယ်ခင်ဗျာ.ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်လက ရန်ကုန် ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ် ၆၄ ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီက ကောလိပ်အဆင့်သို့ [https://bur.mizzima.com/2024/08/03/28996 လျှော့ချမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်]။အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်က ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ် အများစုပါခဲ့ပါတယ်။အချို့က တက္ကသိုလ်အစား ကောလိပ်ဆိုပြီး ပြန်ပြောင်းကြတာတွေတွေ့ရပါတယ်.အဲ့ထဲ အင်ဖိုမြန်မာက တက္ကသိုလ် website မတွေ့တော့ဘဲ ကောလိပ်ဆိုပြီး လိပ်စာပြောင်းထားတဲ့ website ကိုပဲ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နဲ့ တက္ကသိုလ် ဆိုပြီး ကဏ္ဍ: တစ်ခု ဖွင့်ကြမလား ဒါမှမဟုတ် ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ထဲ တစ်ခုထဲပါဝင်နေတဲ့ ဟာကို ဖယ်ရှားကြမလား၊ကြော်ငြာဆန်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းတွေကို ဖယ်ရှားသင့်သလား စသည်ဖြင့် အကြံပြု ဆွေးနွေးပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ကဏ္ဍကို ထပ်လုပ်ပြီး သပ်သပ်ခွဲထည့်တာကောင်းမယ်ဗျ။ (ရန်ကုန်)တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ဆိုတာကိုလည်း အချိန်ရရင်တော့ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ဆိုပြီးလည်း အသုံးအနှုန်းထပ်ဖြည့်ပါဦးမယ်။ ကြော်ငြာဆန်တာတွေကိုတော့ ဖျက်သင့်တာနဲ့ ရှင်းလင်းသင့်တာနဲ့ ပြန်ခွဲပြီး စိစစ်ပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၁၆၊ ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == Help == I need help to improving [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. My Burmese language is bad. You can look at the English version and improve the article. Thank you [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ရေတွင်းကုန်းကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကိုရေ... ကျွန်တော် တစ်ချက်လောက် ပြောစရာရှိလို့ပါခင်ဗျာ။ဒီ [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လေ၊ အစက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ထဲက 'ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ' လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားမိတာကို အခု ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ထဲက '''<nowiki/>'[[ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်းရွာမ]]'''' ဖြစ်ကြောင်း ပြန်ပြီး အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ်ဗျ။ အစတုန်းကတော့ ဘီဘီစီ သတင်းဌာနရော၊ KNU ဗဟိုကပါ 'ကျောက်ကြီး ရေတွင်းကုန်း' လို့ပဲ ဖော်ပြခဲ့ကြတာမို့ အဲဒီအချက်အလက်တွေကို ကိုးကားပြီး [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] ဖြစ်ရပ်ထဲ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တယ်လို့ ထင်မြင်မိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု နောက်ဆုံးရရှိတဲ့ သတင်းတွေအရ ဘီဘီစီ ကိုယ်တိုင်ကရော၊ တခြား သတင်းဌာနတွေကပါ '[https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gex4pvd5vo ညောင်လေးပင် ရေတွင်းကုန်း]' ဆိုပြီးတော့ပဲ ပြင်ဆင်ဖော်ပြလာကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ အရင်က မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့တဲ့ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ ဖြစ်စဉ်နေရာကို အချက်အလက် မှားယွင်းနေတဲ့အတွက် ပယ်နုတ်ခွင့်ပြုဖို့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။" [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၁၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်၊ ပြောပြလို့ ကျေးဇူးပါ။ ပြင်ဆင်လို့ ရပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၄၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကို... ခင်ဗျာ။[[၂၀၂၆ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]] စာမျက်နှာအသစ်ကို အကို့ရဲ့ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲရေးသားချက်များကို အများစု အခြေပြု ပံ့ပိုးရေးသားပြီး စာမျက်နှာသစ် ဖွင့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ပါ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲစာသားများကို ဖယ်ရှားပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးအနေနဲ့ ပြောင်းလဲခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၅၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ် အဆင်ပြေ သဘောတူပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်ကိုတော့ ချန်ခဲ့ပေါ့နော်။ ကွတ်ခိုင်က "က" သတ်မဟုတ်ပဲ၊ "တ" သတ် ဖြစ်သင့်သလာလို့ပါ။ သတ်ပုံ ကြည့်ဖို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::တ ကျနော် ရိုက်တာ မှားသွားတာပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ လွှတ်တော် စာမျက်နှာတွေကို သန့်စင်လိုက်ကြရင်ကောင်းမလား ။ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊အမျိုးသားလွှတ်တော် နဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တို့ကို အဓိကစာမျက်နှာကြီးများအဖြစ် ထားကြမယ်။ ပထမအကြိမ်၊ဒုတိယအကြိမ်၊တတိယအကြိမ် ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာတွေကို စာမျက်နှာခွဲတွေ အနေနဲ့ ထားသင့်ပြီး အဲ့စာမျက်နှာတွေမှာ သူတို့နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ တင်သင့်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ရှေးက ရေးခဲ့ကြသူတွေက စာမျက်နှာကြီးတွေမှာ အစုံထည့်လိုက်ကြတော့ ဒါကို ပြန်ချုံပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးများဆိုပြီး ပြန်ပြပေးကြမလား၊အကြံပြုပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၂၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဒီမှာ [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကျနော်ဝင်ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၆၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::::okay, will contribute along naw. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ကျနော် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နဲ့ [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဆိုပြီး ခွဲလိုက်ပါတယ်။နဂိုမူလရေးသားသူရဲ့ စာတွေကို မပျောက်ပျက်စေဘဲ စာမျက်နှာများခွဲလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။[[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ထဲလဲ ထည့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အခြားသင့်လျော်သလို စီမံခြကင်းမျိုးဆောင်ရွက်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Edits history of "ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ" were merged to " ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်" [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၅၁၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဦးညိုစော နောက်ဆုံးဓာတ်ပုံ ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုရန် == ညီ/အကိုခင်ဗျာ၊ ဦး[[ညိုစော]] ရဲ့ ပုံအဟောင်းကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းဓာတ်ပုံ တစ်ပုံပုံ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်မှု ပြုလုပ်ချင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Luandhiya|Luandhiya]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Luandhiya|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အကိုခင်ဗျာ. ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စာမျက်နှာနှင့် ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားသော တည်းဖြတ်မှုအချို့အပေါ် အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ကန့်ကွက်အပ်ပါသည်။ ၁။ '''စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော Box (Infobox) များအား ဖယ်ရှားခြင်းကို ကန့်ကွက်ခြင်း:''' ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီသည် လွှတ်တော်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အချက်အလက်များကို Infobox ဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြခြင်းသည် Wikipedia ၏ စံနှုန်း (Standard) ဖြစ်ပါသည်။ ဤ Box ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် မှတ်တမ်းရှာဖွေလိုသူများအတွက် အချက်အလက် အနှစ်ချုပ်ကို ကြည့်ရှုရန် အခက်အခဲဖြစ်စေပြီး ဆောင်းပါး၏ လေးနက်မှုကို ထိခိုက်စေပါသည်။ ၂။ '''သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပယ်ဖျက်ခြင်း (History Erasure):''' ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတွင် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း အချက်အလက်များကို ပယ်ဖျက်ခြင်းသည် သမိုင်းကြောင်းကို ဖျောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါသည်။ Wikipedia သည် အစဉ်အဆက် မှတ်တမ်းတင်ရမည့် နေရာဖြစ်သဖြင့် ရှိပြီးသား အချက်အလက်များကို အစားထိုးပယ်ဖျက်ခြင်းထက် အပိုင်းလိုက် (Reorganization) စနစ်တကျ ထည့်သွင်းပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ၃။ '''တည်းဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စံနှုန်း တသမတ်တည်းမရှိခြင်း (Inconsistency):''' ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် တစ်မျိုး၊ နောက်တစ်ခုတွင် တစ်မျိုးနှင့် စံနှုန်းမငြိမ်ဘဲ တည်းဖြတ်နေခြင်းသည် Wikipedia ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပါသည်။ တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အမြင်မတူညီမှုများ ရှိနိုင်သော်လည်း၊ အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရန်နှင့် သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေအမြစ်မရှိ ပယ်ဖျက်ခြင်းမျိုး ရှောင်ကြဉ်ရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ အားလုံးသည် အချိန်ပေးပြီး ပူးပေါင်းရေးသားနေကြသူများဖြစ်သဖြင့် ခိုင်မာသော စံနှုန်းတစ်ခုဖြင့်သာ ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်သွားရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, I noticed you reverted my edits. I didn’t make a fuss since it’s not the first time, and I figured you thought it was best. Just to explain though, I edited for relevance and accuracy, trimming out redundant info. That’s the approach you and I have been following here: keeping pages consistent, concise, and factual. :I’m definitely not for erasing history, but as one of the main contributors, I believe in adding solid, factual content, like keeping a living person’s bio focused on their own information. We don’t need details about an entire committee on someone’s page just because they happen to be Chair, respective articles can have those information :Anyway, I’ll try to step back more, but it would help if you could check in with me first before questioning my edits. Honestly, there aren’t many people editing current Myanmar politics besides you and me. So, like before, let’s consult each other first, I’ll do the same on my end. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်စလုံးက မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှတ်တမ်းတွေကို အချိန်ပေး ပြုစုနေကြတာမို့ အချက်အလက် တိကျဖို့နဲ့ စံနှုန်း (Standard) တစ်ခုတည်းရှိဖို့က အဓိကကျတယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိတ်ဆွေရဲ့ တည်းဖြတ်မှုမှာ အချက်အလက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုနဲ့ စံနှုန်းလွဲချော်မှု တချို့ကို အခုလို ထောက်ပြလိုပါတယ် - ::၁။ '''ဖွဲ့စည်းသည့်ရက်စွဲ (Accuracy):''' ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်လို့ ပြောင်းလဲလိုက်တာဟာ မှားယွင်းနေပါတယ်။ အမှန်က ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ (ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဒုတိယနေ့) ကတည်းက ပုဒ်မ ၂၁ နဲ့ နည်းဥပဒေ ၃၃၊ ၄၀ အရ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာပါ။ ဒါကို ၂၀၁၃ လို့ ပြောင်းလိုက်ရင် ကော်မတီရဲ့ အစောပိုင်း သမိုင်းကြောင်း ၂ နှစ်စာ ပျောက်ဆုံးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတဲ့ Accuracy နဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။ ::၂။ '''Infobox Standard:''' လွှတ်တော်ကော်မတီတွေအတွက် <code><nowiki>{{Infobox organization}}</nowiki></code> သုံးတာဟာ Wikipedia ရဲ့ စံနှုန်းမဟုတ်ပါဘူး။ လွှတ်တော်ကော်မတီတွေမှာ သီးခြားရှိတဲ့ Parliamentary terms တွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေခံမှုတွေကို ဖော်ပြဖို့ <code><nowiki>{{Infobox legislative committee}}</nowiki></code> ကိုပဲ သုံးသင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ တခြားနိုင်ငံတကာ လွှတ်တော်စာမျက်နှာတွေနဲ့ စံနှုန်းတူညီမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ::၃။ '''သမိုင်းမှတ်တမ်း (Historical Data):''' အချက်အလက်တွေကို လိုရင်းတိုရှင်း (Concise) ဖြစ်အောင် လုပ်တာကို လက်ခံပေမယ့် သမိုင်းအချက်အလက်တွေ ပျောက်ပျက်သွားတဲ့အထိ ချုံ့ပစ်တာမျိုးတော့ မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းတွေဟာ သမိုင်းစဉ်ဆက် လေ့လာသူတွေအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။ ::ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ရှေ့ဆက်မယ့် လုပ်ငန်းစဉ်မှာ '''၂၀၁၁ ဖွဲ့စည်းပုံအမှန်ကို ပြန်ထားဖို့''' နဲ့ '''မှန်ကန်တဲ့ Legislative Infobox Standard''' ကို သုံးဖို့ သဘောတူညီချက် ရယူချင်ပါတယ်။ အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းပြီး ခိုင်မာတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အတူတူ တည်ဆောက်သွားကြဖို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ကျနော် ဆိုရင်လည်း ရှေးရှေးက ရေးသားသူတွေရဲ့ စံချိန်စံညွန်းတွေကို လေ့လာသင်ယူပြီး အတတ်နိုင်ဆုံး စံနှုန်းတွေထဲကနေ ချော်မထွက်သွားအောင် ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။အမှားအယွင်းဖြစ်ခဲ့လို့ ရှိရင်လည်း တည့်မတ်ပေးမှုကို အချိန်မရွေး အစဥ်အမြဲ လေးစားလက်ခံပြီး ပြင်ဆင်နေပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၃၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ. [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်|ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၊အမျိုးသားလွှတ်တော်]] မှာ ဝိုင်းကူပါအုံး။နောက်ရက်တွေက အလုပ်တွေ ပြုံတော့မှာဆိုတော့ ခုထဲက လုပ်ထားရအောင်လို့။[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ သမ္မတရွေးချယ်ရေး]] ကိုလည်း ကြိုပြင် ပေးထားပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးအား မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် အဆိုပြုချက်အပေါ် ကန့်ကွက်ခြင်း == မင်္ဂလာပါ အက်ဒမင် Zawzawaungthwin ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ ကျွန်တော် ဖန်တီးထားသည့် 'အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် (Speedy Deletion) အဆိုပြုထားခြင်းအပေါ် အောက်ပါအချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်လိုပါသည်။ Test Page မဟုတ်ခြင်း: ဤစာမျက်နှာသည် စမ်းသပ်စာမျက်နှာ မဟုတ်ပါ။ Sandbox မှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှ ပင်မနယ်ပယ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အရေးပါမှု (Notability): ဆောင်းပါးရှင် အောင်မြင့်မြတ်သည် ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော APCICT/ESCAP မှ အသိအမှတ်ပြုထားသည့် Digital Transformation Consultant တစ်ဦး ဖြစ်သလို၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက်အဖွဲ့အစည်း ICANN (NCUC) ၏ အာရှပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ခိုင်မာသော ကိုးကားချက်များ: ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို PRLog နှင့် The Org ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ သတင်းရင်းမြစ်များတွင် ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ ဤဆောင်းပါးသည် CSD A7 နှင့် ငြိစွန်းခြင်း မရှိဘဲ အချက်အလက် ခိုင်မာမှု ရှိသောကြောင့် မဖျက်သိမ်းမီ အသေးစိတ် ထပ်မံစစ်ဆေးပေးပါရန် ယဉ်ကျေးပျူငှာစွာဖြင့် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ လိုအပ်သည်များကိုလည်း ဆက်လက် ပြင်ဆင်သွားပါမည်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ရာထူးကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ လက်ရှိ '''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ'''အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် သမ္မတသစ် တင်မြှောက်မှုဖြစ်စဉ်များတွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ သမိုင်းမှတ်တမ်း တိကျခိုင်မာစေရန်အတွက် အောက်ပါအချက်ကို တင်ပြလိုပါသည်။ ၁။ လက်ရှိ '''၄ ဧပြီ ၂၀၂၆''' ရက်စွဲပါ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရုံးနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် "ဦး" ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား '''"ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး"''' ဟူသော ရာထူးအမည်ကိုသာ တရားဝင် ဆက်လက်သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ ၂။ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့အထိ '''"ယာယီသမ္မတ"''' အနေဖြင့် ဥပဒေများ ဆက်တိုက်ပြဋ္ဌာန်းနေခြင်းနှင့် တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်ကျင်းပနေစဉ်အတွင်းမှာပင် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ၎င်းကိုယ်တိုင် ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေသည့် အခြေအနေမှာ ထူးခြားသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပါသည်။ယနေ့သတင်းစာပါ ဖော်ပြချက်ကို ကိုးကားပြုပါသည်။[https://www.moi.gov.mm/mal/4-apr-26] တစ်ဖက်တွင် ပုဒ်မ ''၆၃။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများသည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လျှင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဖြစ်လျှင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ သည့်နေ့မှစ၍ နုတ်ထွက်ပြီး သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားယူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။''ဆိုသည့်ပြဌာန်းချက် ရှိသည်ဆိုသော်ငြား ''[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/81370]'' ထုတ်ပြန်ချက်သည် ဦး..အစား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အသုံးအနှုန်းကိုသာ ဆက်လက်သုံးနှုန်းခြင်းမျိုး တွေ့နေရပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍ လက်ရှိ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသေးသည့် "ဦး" တပ်ခြင်းမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပြီး၊ မူရင်းအထောက်အထားများအတိုင်းသာ တိကျစွာ မှတ်တမ်းတင်သင့်ထားသည်ဟု ယူဆပါသည်။ဦးဟု ပြောင်းလဲချိန်တွင်မှ လိုက်ပါပြောင်းလဲသင့်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ရာနေရာဖြစ်သဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေမှန်ကို ထင်ဟပ်စေရန်အတွက် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်ပါ အသုံးအနှုန်းများအတိုင်းသာ အသုံးပြုသင့်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, Ko @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], :I only put that comment for U Nyo Saw and Nan Ni Ni Aye's role as members of Hluttaw, which ended constitutionally. For MAH, I don't know anymore, even he is not USDP party and ppl are putting USDP as his party. God knows what at this stage. Good luck! [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့ဗျာ၊ ညိုစောနဲ့ နန်းနီနီအေးတို့ရဲ့ လွှတ်တော်သက်တမ်း ကိစ္စတွေကို သေချာပြင်ဆင်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ::ကျွန်တော် အဓိက ပြောချင်တာက '''<nowiki/>'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး'<nowiki/>''' နဲ့ '''<nowiki/>'ဦး'''' အသုံးအနှုန်း ကိစ္စပါ။ အခုလောလောဆယ် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ 'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး' လို့ပဲ သုံးနှုန်းနေသေးသရွေ့တော့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က 'ဦး' ဆိုတာကို လာပြင်ရင် လက်မခံဘဲ ဒီအတိုင်းပဲ ထားရှိသင့်လား ပြောင်းနေတာကို လက်ခံပေးလိုက်ကြမလား။ သူတို့ဘက်က တရားဝင် ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းလာတဲ့ အခါကျမှပဲ ကျွန်တော်တို့ ဝီကီမှာ လိုက်ပြင်ကြတာက ပိုပြီးကောင်းမလား။ အခုအချိန်က ဘယ်သူက တပ်ကို ကိုယ်စားပြုသလဲ၊ ဘယ်သူက ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြုသလဲဆိုတာတွေကလည်း တော်တော်လေး ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်နေလို့၊ ဝီကီအယ်ဒီတာတွေအနေနဲ့ အသုံးအနှုန်းပိုင်းမှာ ပိုပြီး သတိထားကြမလားဆိုတာ တိုင်ပင်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၉၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::I have no idea, but follow the usage by state media at this stage as they are official and final. Even now, MAH is just a president-elect and he has sworn into office, thus this term of office hasn't started yet. For now, let's just keep it that way until they all are sworn in into offices. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::I just have ONE idea. ကျနော်က အမြဲလိုလို officeholder infobox မှာ နာမည်တွေ ထည့်ရင် ဦး/ဒေါ်/မစ္စတာ/မောင် တို့ကို မထည့်တော့ဘူး။ redundant လေးဖြစ်လို့။ ကျစ်ကျစ်လစ်လစ် ဖြစ်တာ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် infobox လိုမျိုးမှာဆိုရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၁၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::Infobox မှာ ဦး/ဒေါ် ထည့်မထည့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(ဝေါဟာရ)/မော်ကွန်း_၁#မြန်မာအမည်_နှင့်_လင့်ခ်များ|အရင်တုန်းက ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးတာ]] ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၇၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::Thanks for sharing the previous discussion pr. လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ် သတ်မှတ်ချက်တွေပေါ့။ ကိုနင်ဂျာက အနှစ်ချုပ်ရေးတဲ့ထဲမှာ infobox ဦး/ဒေါ်/ဗိုလ် အကြောင်း မပါဘူးနော်။ ကိုနင်ဂျာက အပေါ်မှာ ဆွေးနွေးတာတော့ တွေ့လိုက်တယ်ဗျာ။ As for me, I am okay with the group consensus. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::အတော်လေးကို ကောင်းပါတယ်။ဆွေးနွေးကြတာတွေက။ကျေးဇူးပါ ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြတ်ကို == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[မြတ်ကို]] စာမျက်နှာမှာ ဆက်ခံသူထည့်တာ မပေါ်ဘူး ဖြစ်နေလို့ပါ။ကူညီပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၉၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :office2 ပါရာမီတာမှာ ပြဿနာရှိနေပုံရတယ်။ လောလောဆယ် 2 ကို ကျော်ပြီးပြင်ထားတယ်။ အားတဲ့အချိန် တမ်းပလိတ် ပြန်ပြင်ပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၁၄၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့..ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၁၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သောင်းအေး စာမျက်နှာကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]]စာမျက်နှာကို တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး]] နဲ့ အတူတူပဲလားမသိ။ယခုအခါ [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ဆိုတာက သောင်းအေးမှာ မပါတော့ စစ်ကြည့်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :အတူတူပဲ ဖြစ်ဖို့များပါတယ်။ "သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)" စာမျက်နှာမှာက ကိုးကားတွေ မပါတော့ redirect ပဲ လုပ်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၁:၄၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::တစ်လက်စထဲ လွှတ်တော်တွေရဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပနေပုံတွေ၊အမတ်နေရာခွဲဝေမှု ပုံစံချပ်တွေကို ဘယ် [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Categories|ကဏ္ဍ]] တွေထဲ ထည့်ရမလဲဆိုတာပါ လမ်းညွန်ပေးခဲ့ပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၃၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သန်းမောင်]] စာမျက်နှာဖန်တီးနေရင်း အလိုအလျောက် အကောင့်က ထွက်သွားပြီး အခြားအကောင့်နဲ့ စာမျက်နှာတက်သွားပါတယ်။စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၆၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::IP-user account နဲ့ create သလိုဖြစ်သွားတာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၀၄၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == တမ်းပလိတ်ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ [[အောင်နိုင်သူ]] စာမျက်နှာအောက်က တမ်းပလိတ်: မင်းအောင်လှိုင် အစိုးရအဖွဲ့ က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသူတွေကို ဝင်ပြင်မရ ဖြစ်နေတယ်။ပျက်သွားတာလား ဒါမှမဟုတ် ဘာလို့လဲလို့မသိဘူး အဆင်ပြေရင်အဲ့ဒါလေးပါ ဝင်ကိုင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၁၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :okay, will take a look. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၂၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်ကိုဖျက်ခြင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်းကို ဖျက်ချ တာကို ဆွေးနွေးချင်တယ်။ အဲ့ဒီ စာရင်းက တိုက်ခိုက်ခြင်း ၊ ဘက်လိုက်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းမဟုတ်ဘူး။ လက်ရှိ အမှန်တရားစာရင်းဖြစ်တယ်။ မြန်မာပြည်တွင်း တရာဝင် သတင်းဌာန တွေ့ ကလဲ မြန်မာခရိုနီ စာရင်းကို ပြုစုထား တွေ့ရှိတယ်။ Attack ခေါင်စဉ်တပ်ပြီး ဖျက်ချတာတော့မကောင်းပါဘူး။ ဆောင်းပါးရေးတဲ့သူကို လေးစားမှု့ မရှိသလို့ ခံစားရပါတယ်။ ဖျက်သင့်တယ်လို့ ယူဆရင် ဆွေးနွေးချက် ဖွင့်ပြီး ဆွေးနွေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၀၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :ဝီကီပီးဒီးယားရှိ ''မည်သည့်'' စာမျက်နှာတွင်မဆို '''သက်ရှိထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း ရေးသားထားသော အချက်အလက်များ'''တွင် တည်းဖြတ်သူများသည် ဂရုပြုဆင်ခြင်ရမည်။ ယင်းကဲ့သို့အကြောင်းအရာများသည် အင်မတန်တိကျမှန်ကန်ရန် လိုအပ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပင်မ မူဝါဒသုံးခုနှင့် ကိုက်ညီရပါမည်။ :[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။ တည်းဖြတ်သူများသည် ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကြောင့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် ထိခိုက်နစ်နာမှု ရှိ၊ မရှိကို အစဉ်အမြဲ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ ဤမူဝါဒသည် ဆောင်းပါး၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူသာမက ဆောင်းပါးအတွင်း ဖော်ပြခြင်းခံရသည့် မည်သည့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်နှင့်မဆို သက်ဆိုင်ပြီး၊ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာများ အပါအဝင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သက်ရောက်မှုရှိသည်။ :အချက်အလက်တစ်ခု၏ ခိုင်လုံမှုကို သက်သေပြရန် တာဝန်မှာ ထိုအချက်အလက်ကို ထည့်သွင်းသူ သို့မဟုတ် ပြန်လည်တင်ပြသူ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်သည်။ ကိုးကားချက်မပါသော အချက်အလက်များကို ခိုင်လုံကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပါက ဝီကီပီးဒီးယား၏ စည်းမျဉ်းအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း သတိပြုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ :ဝီကီပီးဒီးယားသည် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အပြန်အလှန်လေးစားမှုရှိသော အရည်အသွေးမြင့် စွယ်စုံကျမ်းကို တည်ထောင်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုရာတွင် စိတ်ပါဝင်စားမှုရှိသည့် လူတစ်ဦးချင်းစီပါဝင်သော [[metawiki:The Wikipedia Community|အွန်လိုင်း အသိုင်းအဝိုင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သင့်ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်များ၊ ဆန်းစစ်လေ့လာချက်များ သို့မဟုတ် သတင်းအချက်အလက်အသစ်များကို ဖြန့်ချိရန် နေရာမဟုတ်ပါ.အဆိုပါ စည်းမျဥ်းများအတိုင်း ပယ်နုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၁၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. စိစစ်ခံယူမှုပြုပါတယ်ခင်ဗျာ။[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။အဲ့ စည်းမျဥ်းအတိုင်း ဖျက်ချခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၈၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်" (Businessperson) နဲ့ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတာ အဓိပ္ပာယ် အလွန်ကွာခြားပါတယ်။ ::* '''စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်:''' ဒါဟာ အလုပ်အကိုင် သို့မဟုတ် ဂုဏ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ::* '''ခရိုနီ:''' ဒါဟာ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် ဝေဖန်ချက် (Label) ဖြစ်ပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သက်သေမရှိဘဲ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ တံဆိပ်ကပ်တာဟာ အဲဒီလူရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုက်ခိုက်ခြင်း (Character Assassination) မြောက်ပါတယ်။ ::သက်သေမခိုင်လုံလျှင် မရေးသင့် (No Reliable Sources)ပါဘူး။ '''"သက်သေခိုင်မာမှရေး"''' ဆိုတာ ဝီကီရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး စည်းမျဉ်းပါ။တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က ကောလာဟလတွေကို အခြေခံပြီး ရေးလို့မရပါဘူး။အကယ်၍ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်လုံတဲ့ သတင်းဌာနတွေကနေ (ဥပမာ - Sanctions စာရင်းဝင်ခြင်း စသဖြင့်) တရားဝင် ဖော်ပြထားတာမျိုးရှိမှသာ "ဝေဖန်ခံရမှု" အနေနဲ့ ကိုးကားပြီး ရေးသားသင့်ပါတယ်။သတင်းဌာနတိုင်းမှာ နောက်ကွယ်က ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင် နိုင်ငံရေးအမြင် (Editorial Line) ရှိတတ်ပါတယ်။အချို့သတင်းဌာနတွေဟာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဝါဒဖြန့်ဖို့ (Propaganda) အတွက်ပဲ ရေးသားလေ့ရှိပါတယ်။ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ဘက်လိုက်သော သတင်းရင်းမြစ်"''' တွေကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အမြဲတိုက်တွန်းထားပါတယ်။သတင်းဌာနအချို့ဟာ သတင်းဦးဖို့ကိုပဲ အဓိကထားပြီး သေချာစိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ တင်ပြတတ်ပါတယ်။'''"ကြားရသည်"''' သို့မဟုတ် '''"သတင်းအရ သိရသည်"''' ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့ စကားလုံးတွေ သုံးပြီး ရေးသားတဲ့ သတင်းတွေကို ဝီကီမှာ သက်သေအဖြစ် သုံးလို့မရပါဘူး။ဝီကီပီးဒီးယားက လိုချင်တာဟာ '''Reputable''' (နာမည်ဂုဏ်သတင်းရှိပြီး)၊ '''Editorial Oversight''' (အယ်ဒီတာအဖွဲ့က အဆင့်ဆင့် စစ်ဆေးထားတဲ့) သတင်းဌာနမျိုးကိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။သတင်းဌာနတစ်ခုမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် '''"သတင်း" (News Report)''' နဲ့ '''"အာဘော်/ဆောင်းပါး" (Opinion Piece/Editorial)''' ဆိုတာ ကွာခြားပါတယ်။ဆောင်းပါးရှင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ အာဘော်ဟာ အဲဒီလူရဲ့ အမြင်သက်သက်သာ ဖြစ်လို့ "ခရိုနီ" လို့ သုံးနှုန်းထားရင်တောင် အဲဒါကို "အချက်အလက်" (Fact) အနေနဲ့ ဝီကီမှာ ယူသုံးလို့ မရပါဘူး။မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေကို '''နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ခိုက်ဖို့ (Political Attack)''' သို့မဟုတ် '''ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ (Social Punishment)''' အတွက် လက်နက်တစ်ခုလို အသုံးများလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ဒီအသုံးအနှုန်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားလို စွယ်စုံကျမ်းမျိုးမှာ ဘာကြောင့် အန္တရာယ်ရှိသလဲဆိုတာကို အချက်အချို့နဲ့ ထပ်လောင်းတင်ပြချင်ပါတယ် -"ဘယ်လောက်အထိ ချမ်းသာရင် ခရိုနီလဲ" သို့မဟုတ် "ဘယ်လို လုပ်ငန်းမျိုး လုပ်ကိုင်ရင် ခရိုနီလဲ" ဆိုတာကို တိကျတဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ချက် မရှိပါဘူး။ အဲဒီအစား လူထုရဲ့ အမြင် သို့မဟုတ် သတင်းဌာနတွေရဲ့ အာဘော်ပေါ်မှာပဲ မူတည်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားလို နေရာမျိုးမှာ ဒီစကားလုံးကို သုံးနှုန်းခြင်းဟာ '''အစွဲ (Subjectivity)''' ပါဝင်နေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ "ခရိုနီစာရင်း" လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်လိုက်တာနဲ့တင် အဲဒီစာရင်းမှာ ပါဝင်တဲ့သူတွေအားလုံးကို အထောက်အထားမရှိဘဲ "လူဆိုး" တွေအဖြစ် တံဆိပ်ကပ်လိုက်သလို ဖြစ်သွားစေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားဟာ '''စစ်တလင်း မဟုတ်သလို၊ တရားရုံးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။''' အကယ်၍ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ လူသိများနေရင်တောင်မှ ဝီကီတည်းဖြတ်သူက "သူသည် ခရိုနီဖြစ်သည်" လို့ မရေးရပါဘူး။အဲဒီအစား "X သတင်းဌာန သို့မဟုတ် Y အဖွဲ့အစည်းက ၎င်းအား ခရိုနီအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်" လို့သာ ကိုးကားချက်နဲ့တကွ (Attribution) ရေးသားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ဘယ်လိုလူမျိုးကို ခရိုနီလို့ ခေါ်မလဲဆိုတဲ့ တိကျတဲ့ စံနှုန်းမရှိဘဲ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့သူဆိုရင် "ခရိုနီ" လို့ ပြောနေကြတာဟာ တိုက်ခိုက်မှုသက်သက် (Personal Attack) သာ ဖြစ်ပါတယ်။အခုလိုမျိုး ရမ်းပြောနေတဲ့ စာရင်းတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ လာတင်တာဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ခိုင်လုံမှုကို အသုံးချပြီး လူတစ်ဖက်သားကို ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ ကြိုးစားတာပဲ ဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားကို အသုံးချခြင်းတာဖြစ်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]], @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ခရိုနီစာရင်းဆိုတာဟာ "[[:en:Wikipedia:Articles for deletion/List of dictators (2nd nomination)|အာဏာရှင်များ စာရင်း]] နဲ့ အလားတူပါပဲ။ [[WP:NPOV|ဘက်မလိုက်တဲ့အမြင်]] နဲ့ ရေးသားဖော်ပြဖို့ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ခရိုနီများ စာရင်း၊ အာဏာရှင်များ စာရင်းဆိုတာတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ရေးသားဖော်ပြခြင်း ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၀၂၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] မှတ်သားထားပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၅၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်နိုင်သူ(ဇွဲကပင်) == ငါ့ အကြောင်းတင်ထားတာ ဆွေးနွေးချင်လို့ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၆၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ဆွေးနွေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာကို ကြိုဆိုပါတယ်ဗျ။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဆောင်းပါးကိစ္စဆိုရင်တော့ အောက်ပါ လမ်းညွန်ချက်များချမှတ်ထားတာရှိတော့ လေ့လာ ဆောင်ရွက်လို့ရပါတယ်ခင်ဗျာ။ :* [[:en:Wikipedia:Conflict_of_interest|Wikipedia:Conflict of interest]] :* [[:en:Wikipedia:Autobiography|Wikipedia:Autobiography]] :[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၅၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ငါ က စာရေးဆရာ ပါ ::မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းဝင်အမှတ် ၁၀၃၉ ပါ ::အဓိကတော့ ငါ့ကဗျာ ငါ့စာပေ တွေ နောက်လူတွေဖတ်နိုင်ဖို့နဲ့ ငါ့ အကြောင်းကို နောက်လူတွေ လေ့လာဖို့ ငါ့အကြောင်းကို မင်းတို့ဆီမှာ တင်ပေးစေချင်ပါတယ်။ ::ငါဘာသကါသေတေံ ပြဖို့ လိုပ်သလဲ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၂၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::ငါ လက်ရှိ ဆိုရင် :::Bullet ဂျာနယ်နဲ့ Statesmans ဂျာနယ်မှာ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရေးသလို မြဝတီသတင်းစာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ငွေတာရီ သုတအလင်းမဂ္ဂဇင်း ပြည်သူ့တပ်မတော်စာစဥ် နဲ့ အခြားသော မဂ္ဂဇင်း စာစောင်များစွာမှာလည်း ငါစာရေးလျက်ရှိပါတယ် :::အေပြီလ ၈ ရက်ကပဲ ငါကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး က စာပေ အနုပညာဆု ပေးခဲ့ပါသေးတယ် :::အဲဒီသတင်း က မြန်မာ့ရုပ်သံ မြဝတီရုပ်သံ နဲ့ ရတနာ ပုံသတင်းစာ တို့မှာ ပါလာပါသေးတယ် :::မင်းလိုချင် ရင် ငါ Link ပို့ထားလို့ရပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၇၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ် ရေးတာကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ဥပမာ [[ရန်မျိုးသိန်း]] ကို ကြည့်ပါ ။အထင်အရှားတွေ့ရပါတယ်။ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ကိုယ့်အကြောင်း ကိုယ်တိုင်ရေးတဲ့ ဆောင်းပါးအချို့ရှိနေတာ ရှိပေမယ့် ခွင့်မပြုထားတာကို ပြတာပါ။ တကယ်လို့ ရေးခဲ့ရင်တောင် အဲဒီလူဟာ ထင်ရှားအရေးပါမှု (Notability) ရှိကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ ထောက်ခံချက်တွေ ပါရပါမယ်။အခုကိစ္စမှာတော့ Admin က '''User space''' ထဲကို ရွှေ့လိုက်တာတွေ့ရပါတယ်။ "ဒါဟာ စွယ်စုံကျမ်းဝင် ဆောင်းပါးမဟုတ်သေးဘူး၊ Promotion ဆန်နေတယ်" လို့ မှတ်ချက်ပြုလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲဗျ။တကယ်ပဲ ထင်ရှားတယ်ဆိုရင်တောင် တခြားသူတစ်ယောက်က ရေးပေးတာက ပိုပြီး Standard ဖြစ်ပါတယ်ဗျ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၄၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]] ဒီမှာ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == Pages using bar box without float left or float right == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[သန့်ဇော်လွင်]] စာမျက်နှာမှာ [[:ကဏ္ဍ:Pages using bar box without float left or float right|Pages using bar box without float left or float right]] ဆိုပြီး ဖျောက်မရဖြစ်နေလို့ ဇယားမှာ ပြဿနာရှိနေတာလား ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာ အချိန်ရရင် စစ်ဆေးပေးပါအုံးခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၄၊ ၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :{{tl|bar box}} ထဲက tracking category ကြောင့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၄၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း) == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]] ဒီစာမျက်နှာတွေကို ပြန်လည်စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ အကုန်လျှောက်ပြင်နေကြတာတွေကို.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၂၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == The King's Warden == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] The King's Warden က တောင်ကိုရီးယားအသုံးအနှုန်းတွေကို တစ်ချက်လောက် စစ်ပြီး ဝိုင်းကူပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == နယူးကလီးယား (သို့) နျူကလီးယား == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက် နဲ့ ထို [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ:]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက်တွင် ရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။စက်ရုံကို [[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|နျူကလီးယား]] လို့ သုံးပြီး [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ]] ကို နယူးကလီးယားလို့ သုံးနေတာက မတူညီမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ဘယ် စာလုံးရွေးသုံးကြမလဲ ဆိုတဲ့ ဆွေးနွေးစရာလဲ ဖြစ်လာပါတယ်။ကျနော်က [[ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ကို ရေးထားတော့ [[:ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] လို့ သုံးမလားလို့ စီစဥ်ထားပါတယ်။နျူကလီးယား နဲ့ နယူးကလိယား တစ်ခုခု ရွေးဖြစ်ရင် ဖျက်တာတွေ ပြင်တာတွေ လုပ်ကြရမှာပါ။ ကျနော်ကတော့ .... တည်ဆဲအဏုမြူစွမ်းအင်ဥပဒေ၏ အခန်း(၁၂)၊ “တားမြစ်ချက်များ” ပါ ပုဒ်မ၊ (၂၉)၊ ပုဒ်မ(၃၀)၊ ပုဒ်မ (၃၁) နှင့် ပုဒ်မ(၃၂) တို့တွင် “မည်သူမျှ နျူကလီးယားပစ္စည်း၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်း သို့မဟုတ် ရောင်ခြည်ထုတ် ကိရိယာကို ပြည်တွင်းသို့ တင်သွင်းရန်နှင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရန် ကြိုတင် ခွင့်ပြုချက်၊ မှတ်ပုံတင်‌ လက်မှတ် လျှောက်ထားခြင်း နှင့် လိုင်စင်မရှိဘဲ တင်သွင်းခြင်း၊ တင်ပို့ခြင်း လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်းနှင့် ဌာနမှဆက်လက် သုံးစွဲရန်မသင့်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်ကို ဆက်လက်၍ လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်း မပြုရ” ဟု တားမြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ ဆိုတဲ့ ပြဌာန်းချက်ကို ကိုးကားပြီး [https://www.daemyanmar.com] နျူကလီးယား လို့ သုံးချင်ပါတယ်။လမ်းညွန်မှုကို ခံယူပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၄၊ ၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ၊ဒီကိစ္စက ကျန်နေပါသေးတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::"နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်းကို သဘောတူပါတယ်ဗျာ။ Please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၄၅၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ. [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] ကို "နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်း နဲ့ <bdi>[[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အဖြစ် ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ နယူကလိယားစက်ရုံများကို ဖယ်ရှားပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။</bdi> [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::::{{Done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၀၃၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == အမှတ်တံဆိပ်လိုဂို ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ခင်ဗျာ။ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Logo_of_of_the_Ministry_of_Hotels,_Tourism_and_Culture.svg ကို တစ်ချက်စစ်ကြည့်ပေးပါလားခင်ဗျာ။အဆင်မပြေ ဖြစ်နေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၀၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :Logo တွေက ဖန်တီးတဲ့ ရက်စွဲကို သေချာ မဖော်ပြနိုင်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် Free license ဖြစ်တယ်ဆိုတာ မပြနိုင်ရင် copyrighted ဖြစ်ပါတယ်။ [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/Files_uploaded_by_Ninjastrikers ဒီနမူနာ] ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၁၇၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ . . [[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] က မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများကို ဆိုလိုတာဖြစ်လို့ ပိုမိုရှင်းလင်းမြင်သာအောင် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ လို့ အမည်ပြောင်းရင် ပိုကောင်းမလား၊နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများက ရှိပြီးသားဆိုတော့ ပိုအဆင်ပြေနိုင်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :English wiki အလိုက် ထားရှိတာ ပိုမိုသင့်တော်သလားလို့။ အစ်ကို ဆွေးနွေးချက်ကိုလည်း နားလည်ပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း ENG category မှာ battle/war တွေကို tactical ဆန်မှုအေပါ်မှာပဲ သုံးကြတာများတာကို တွေ့ရတယ်။ ဥပမာ -အီရန်စစ်ပွဲ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေဆိုရင် လိုမျိုးဆိုရင် conflict/ပဋိပက္ခ အောက်မှာ ထားရှိတာ များလားတယ်။ battle/war category ကို သိပ်မသုံးကြဘူး။ အာ့ကြောင့် ကျနော်က ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်မံနေတာပါ။ :နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်သမလားလို့။ battle/war category ကလည်း စစ်သမိုင်းအောက်မှာတော့ အကြုံဝင်ပါတယ်။ :တိကျတဲ့ အဖြေတော့ ကျနော့်မှာ မရှိပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၆၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::[[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] ကို '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုပြီး ပြောင်းကြမလားလို့ တိုင်ပင်တာပါ။ဒီမတူတဲ့ ကဏ္ဍနှစ်ခုကြားမှာ အဓိကကွာခြားချက်က ပါဝင်ပတ်သက်မှုနဲ့ တည်နေရာသတ်မှတ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းက မြန်မာနိုင်ငံ သို့မဟုတ် မြန်မာ့တပ်ဖွဲ့တွေ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သမျှ တိုက်ပွဲအားလုံးကို စုစည်းတဲ့အတွက် ဘယ်သူတွေ တိုက်ပွဲဝင်သလဲဆိုတဲ့ Actor ကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ကဏ္ဍမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ တဖက်မှာတော့ ပြန်ပြင်ချင်တဲ့ '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုတာကတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထဝီဝင်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ပွဲတွေကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းတာဖြစ်လို့ တည်နေရာကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုရှင်းလင်းတဲ့ ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများဆိုတဲ့ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် တည်နေရာကို အခြေခံတဲ့ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အမည်က ပိုပြီး စနစ်ကျပြီး ရှာဖွေရလွယ်ကူတဲ့အတွက် ဆွေးနွေးရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်းမံနေတဲ့အပေါ် ဆွေးနွေးချက်မရှိပါဘူး။'''နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်မလားလို့''' ဒီအချက်ကတော့ ဆွေးနွေးစရာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ကဲ့သို့သော တိုက်ပွဲတွေကို တိုက်ပွဲလို့ သုံးမှ ပိုအဆင်ပြေပြီး အဲ့လောက် မပြင်းထန်ရင်တော့ ပဋိပက္ခလို့ဆောင်ရွက်သင့်ပါကြောင်း။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::ကျနော်တို့မှာ Manual of Style က [[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Military_history#Conflicts_and_operations|Wikipedia:Manual of Style/Military history - Wikipedia]] က အဓိက ဆင်းသက်တာဆိုတော့ အစ်ကို ကောင်းသလို လုပ်တာ အဆင်ပြေပါတယ်။. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၃၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ။ဒီကိစ္စကို အပြီးသတ်ပေးပါအုံး၊မူလအတိုင်းထားမလား၊ပြင်မလားဆိုတာကို၊ပြင်မယ်ဆိုရင်တော့ ရွေ့ရမှာပေါ့၊ဒီအတိုင်းပဲ သင့်တော်တယ်ဆိုရင် ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ထားပြီး အခြားအလုပ်တွေကို ဆက်ကြတာပေါ့။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::မူလကဏ္ဍကိုတော့ မရွှေ့ဘဲနဲ့ ''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ကိုပဲ အသစ်ဖန်တီးပြီး '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ''' အောက်မှာပဲ subcategory လုပ်လိုက်တာ အဆင်ပြေမယ် ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၅၅၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Since you are the administrator, I will abide by your decision. The history is always there. In the future, if there is a record that I requested such a correction, it is there [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၃၃၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အဆင်ပြေကြရင် [[မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ]] inbox ကို ဝိုင်းဝန်း ပြင်ဆင်ပေးကြပါအုံး။မြေပုံက လွဲနေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၇၊ ၃၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ဆရာ ဝီကီမှာ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ဆောင်းပါးက လိုအပ်နေတာကို တွေ့မိတယ်။ဆရာ အားရင် အဲ့ဆောင်းပါး ရေးပေးပါလား။[[:ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ခရိုင်များ]] ကလည်း အဆင်သင့်ရှိနေပြီးသား ဆရာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ အားရင် ဝင်ရေးပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၄၊ ၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == မုန်းကိုးမြို့/မုံးကိုးမြို့ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။မုံးကိုးမြို့ ဆိုပြီး [https://www.moi.gov.mm/iprd/news/23559] [https://www.moi.gov.mm/sites/default/files/local-info/2020-06/last_muuchyminy.pdf] နိုင်ငံပိုင်သတင်း နဲ့ ထွေအုပ်ရဲ့ ၂၀၁၉ အချက်အလက်တွေမှာ ဖော်ပြထားတာကြောင့် မုံးကိုးလို့ ပြန်လည် ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၇၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :နှစ်ခုစလုံးတော့ သုံးကြတယ်ဗျ။ ([https://www.dop.gov.mm/sites/dop.gov.mm/files/publication_docs/monekoest.pdf], [https://www.moi.gov.mm/news/46728]) အသုံးများမယ်ထင်တာကို ပင်မထားပြီး ကျန်တစ်ခုကို Redirect အနေနဲ့တော့ ထားခဲ့လိုက်လို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၁၄၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ::မြို့ ဆိုင်းပုဒ် အမည်ကိုပဲ သုံးကြတာပေါ့ ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၄၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါး နှင့် ကဏ္ဍ ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] နဲ့ [[တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] မှာ ထည့်သွင်းထားတဲ့ ကဏ္ဍ တွေနဲ့ စပ်လျဥ်းပြီး တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ.ရှုပ်ထွေးနေတာများရှိရင် ကျစ်လစ်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :Seems fine to me. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၀၄၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == သဘင်ပညာရှင်များကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ သဘင်ပညာရှင်များ စာမျက်နှာတွေနဲ့ စပ်လျဥ်းပြီး အခုတလော တည်းဖြတ်မှုများအများအပြားပြုလုပ်လျှက်ရှိနေပါတယ်။အချို့သော စာမျက်နှာများမှာ လိုအပ်ချက်ရှိတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ကြိုဆိုရမှာဖြစ်ပေမယ့် အချို့သော တည်းဖြတ်မှုတွေကတော့ အထောက်အထားအကိုးအကားတွေကို ဖြတ်တောက်ပစ်ခြင်း စာနိဒါန်းများကို ဖယ်ရှားခြင်းများ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။သိပ်ပြီး နားမလည်တဲ့ အကြောင်းအရာအချို့မို့လို့ သိပ်ပြီးဝင်ရောက်မကြည့်ရှုဖြစ်ပေမယ် အခု အချို့ကို ဝင်စစ်ကြည့်တဲ့အခါမှာ အဲ့ဒီလိုမျိုးအဖြစ်အပျက်တွေ တွေ့နေရပါတယ်။ကိုးကားချက်တွေကို ဖယ်ရှားမှုတွေက ဝီကီရဲ့ စည်းမျဥ်းကို အကြီးအကျယ်ချိုးဖောက်မှုလို့ မှတ်ယူပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၈၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ==Barnstar for you== {| class="barnstar" style="border:1px solid gray; background:#fdffe7;" |- |rowspan="2" style="padding-right:5px;" | {{#ifeq:{{{3}}}|alt|[[file:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Working Wikimedian's Barnstar Hires.png|100px]]}} |style="font-size:1.65em; padding:0; height: 1.1em;" | '''The Working Man's Barnstar''' |- |style="border-top: 1px solid gray;" | Thanks for working around here. [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) |} :<nowiki>ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ ပိုပြီး ကြိုးစားသွားပါ့မယ်။ ~~~~</nowiki> [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၀၊ ၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) ==Regarding with Categories== Category စီတဲ့အခါ အနီးစပ်ဆုံး EN wiki အတိုင်း စီနိုင်အောင်၊ Category နာမည်ကိုလည်း လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် အမည်ပေးဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ my ဘက်က category နဲ့ en ဘက်ကိုလည်း တတ်နိုင်သမျှ Interlink ပြန်လုပ်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၃၊ ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) :အကြံပြု သတိပေးတာအတွက် ကျေးဇူးပါ။ အစကတည်းက en.wikipedia မှာ အမှန်တကယ် ရှိ/မရှိ သေချာ မစစ်ဆေးဘဲ ကဏ္ဍအချို့ကို ဇွတ်ဖန်တီးမိခဲ့တဲ့အတွက် ကျွန်တော့်ဘက်က လွဲမှားသွားတာကို ဝန်ခံပြီး တောင်းပန်ပါတယ်။လက်ရှိ မလိုအပ်ဘဲ လွဲမှားနေတဲ့/မှားယွင်းနေတဲ့ ကဏ္ဍတွေကို စီမံခန့်ခွဲသူဘက်ကပဲ လိုအပ်သလို လွတ်လပ်စွာ ဝင်ရောက် ပြင်ဆင်/ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပါတယ်။ နောက်နောင် ကဏ္ဍတွေ မဖန်တီးခင် en.wikipedia ရဲ့ Structure နဲ့ Wikidata Interlink တွေကို သေချာ စစ်ဆေးပြီးမှပဲ စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်သွားပါတော့မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၆၊ ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ခင်ဗျာ။တွေ့မိထားသဘောက်တော့ delete|Test page တွေ လုပ်ထားပါတယ်။ကျန်နေခဲ့တာတွေ ရှိခဲ့ရင်လည်း အားမနာစတမ်း ဖျက်ချပေးစေချင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၄၆၊ ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) c2hf6jeltnypeh8gxld1pkn2hh39mzc 0 229051 1051958 767601 2026-09-09T02:17:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051958 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ultra low-cost carrier of the United States}} {{Use mdy dates|date=April 2022}} {{Infobox airline | airline = စပစ်ရစ် လေကြောင်းလိုင်း<br />{{small|Spirit Airlines}} | fleet_size = ၁၈၀<ref name="planespotters">{{cite web |url=https://www.planespotters.net/airline/Spirit-Airlines |title=Spirit Airlines Fleet Details and History |publisher=Planespotters.net |access-date=June 8, 2020 |archive-date=3 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180603111246/https://www.planespotters.net/airline/Spirit-Airlines |url-status=dead }}</ref> | destinations = ၈၃ | IATA = NK | ICAO = NKS | callsign = SPIRIT WINGS | traded_as = {{unbulleted list | {{NYSE|SAVE}} | [[Russell 2000 Index|Russell 2000 Component]] }} | founded = {{start date and years ago|1983}} (as ''Charter One Airlines'') | commenced = {{start date and years ago|1990}}<br />{{start date and years ago|1992|5|29}} (as ''Spirit Airlines'') | aoc = GTIA770S<ref name="FAA">{{Cite web|url=https://av-info.faa.gov/detail.asp?DSGN_CODE=GTIA&OPER_FAR=121&OPER_NAME=SPIRIT+AIRLINES+INC|title=Federal Aviation Administration – Airline Certificate Information – Detail View|website=av-info.faa.gov|access-date=June 27, 2019|archive-date=2 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220802014246/https://av-info.faa.gov/detail.asp?DSGN_CODE=GTIA&OPER_FAR=121&OPER_NAME=SPIRIT+AIRLINES+INC}}</ref> | headquarters = မီရာမာရ်၊ [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | key_people = {{Unbulleted list | တက် ခရစ္စတီ (စီအီးအို) | စကော့ အမ် ဟယ်ရာလ်စန် }} | bases = {{bulleted list | [[ဟာ့ရ်စဖီးလ်–ဂျက်ဆင် အတ္တလန္တာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|အတ္တလန္တာ]] | [[အတ္တလန္တိတ်မြို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|အတ္တလန္တိတ်မြို့]] | [[အိုဟဲ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ချီကာဂို–အိုဟဲ]] | [[ဒါးလက်စ်/ဖို့ဝို့သ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဒါးလက်စ်/ဖို့ဝို့သ် ]] | [[ဒတ်ထရွိုက်မြို့တော် ဝိန်းကောင်တီ လေဆိပ်|ဒတ်ထရွိုက်]] | [[ဖို့ လောင်ဒါဒေးလ်–ဟောလိဝုဒ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဖို့ လောင်ဒါဒေးလ်]] | [[ဟယ်ရီ ရိဒ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|လက်စ် ဗေးဂက်စ်]] | [[မိုင်ယာမီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|မိုင်ယာမီ]] | [[အော်လန်ဒို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|အော်လန်ဒို]] }} | frequent_flyer = Free Spirit<ref>{{cite web |title=Join – Free Spirit|url=https://www.spirit.com/FreeSpiritEnrollment.aspx |website=www.spirit.com |access-date=February 10, 2019}}</ref> | revenue = {{increase}} {{US$|3.23 billion|link=yes}} (2018)<ref name=10K>{{cite web |url=http://ir.spirit.com/Cache/1001248126.PDF?O=PDF&T=&Y=&D=&FID=1001248126&iid=4994436 |title=SAVE-2018.12.31-10K iXBRL |publisher=ir.spirit.com |access-date=May 26, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180409233524/http://files.shareholder.com/downloads/ABEA-5PAQQ9/5970515123x0x971406/65B51961-B64B-429E-A910-844C48632DE2/SAVE-2017.12.31-10K_iXBRL_-_as_filed_with_SEC_-_2.13.18.pdf |archive-date=April 9, 2018 |url-status=live }}</ref> | operating_income = {{decrease}} {{US$|350.91 million}} (2018) | net_income = {{decrease}} {{US$|155.75 million}} (2018)<ref name=10K /> | assets = {{increase}} {{US$|5.165 billion}} (2018) | equity = {{increase}} {{US$|1.929 billion}} (2018) | num_employees = 8,938 (2020)<ref name="biztimes1">{{cite web|url=https://www.bizjournals.com/southflorida/news/2020/07/30/spirit-airlines-prepares-to-furlough-workers.html|title=Spirit Airlines prepares to furlough 20% to 30% of employees |last=Arrojas|first=Matthew|date=July 30, 2020|work=South Florida Business Journal|access-date=August 14, 2020}}</ref> | website = {{URL|spirit.com}} | image = Spirit Airlines logo.svg | hubs = | parent = }} ''စပစ်ရစ် လေကြောင်းလိုင်း'''' သည် အဓိက အမေရိကန် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာသော လေကြောင်းလိုင်း (Ultra low-cost carrier) ဖြစ်ပြီး မီရာမာရ်၊ မိုင်ယာမီမြို့တော်ဧရိယာ၊ ဖလော်ရီဒါ၌ ရုံးအခြေစိုက်သည်။ စပစ်ရစ် လေကြောင်းလိုင်းသည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[ကာရစ်ဘီယံ|ကာရေဘီယံ]]နှင့် [[လက်တင်အမေရိက]]တို့တွင် စီစဉ်ထားသော လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ လည်ပတ်နေသည်။ စပစ်ရစ် လေကြောင်းလိုင်းသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်အထိ မြောက်အမေရိကတွင် အဋ္ဌမမြောက်အကြီးဆုံးလေကြောင်းလိုင်း နှင့် မြောက်အမေရိကတွင် အကြီးဆုံးသော ကုန်ကျစရိတ်သက်သာသော လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လအထိ၊ [[ဖရွန်တီယာ လေကြောင်းလိုင်း]] နှင့် [[ဂျက်ဗလူး လေကြောင်းလိုင်း]] တို့သည် စပစ်ရစ် ကိုရယူရန် ကမ်းလှမ်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== 78vdl9rsi73jq4bw5edver5m5ykzizi 3 229692 1051913 1051717 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1051078 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Myanmar Wik ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၄၊ ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ (UTC) ==[[:သူခိုး]] အား [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] အဆိုပြုထားခြင်း== [[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} မင်္ဂလာပါ။ ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါသည်။ ဤသည်မှာ [[:သူခိုး]] စာမျက်နှာအား ဝီကီပီးဒီးယားမှာ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ထားခြင်းအတွက် အသိပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ [[WP:CSD#A1|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း A1]] အရ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဆောင်းပါးသည် အလွန်တိုတောင်းကာ ဖတ်ရှုသူအား စကားစပ် အနည်းငယ် သို့မဟုတ် လုံးဝ မပေးနိုင်ခြင်း အတွက်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆောင်းပါးတိုများအတွက် စံသတ်မှတ်ချက်များအတွက် ကျေးဇူးပြု၍ [[Wikipedia:Stub|Wikipedia:Stub]] ကို ဖတ်ရှုပါ။ ဆောင်းပါးများ၏ အကြောင်းအရာသည် [[Wikipedia:ထင်ရှားအရေးပါမှု|ထင်ရှားအရေးပါမှု]]ရှိရမည် ဖြစ်ပြီး [[WP:V|စိစစ်အတည်ပြုနိုင်ရန်]]အတွက် [[WP:RS|ခိုင်လုံသော အကိုးအကားများ]] ထည့်သွင်းပေးရန် လိုအပ်ကြောင်းကိုလည်း သတိပြုပါ။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် ဤစာမျက်နှာသည် ဤအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖျက်ရန် မသင့်ဟု ယူဆပါက၊ [[:သူခိုး|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ <!-- Template:Db-nocontext-notice --> [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၈၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) :[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|@Pho Sai]] ​အက်ဒမင် တို့အမြင် နှင့် မြန်မာဝီကီ မှာဤစာမျက်နှာ ကို ဖျက်ရန် သင့်တော်လျှင် ဖျက်ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၄၈၊ ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) ==[[:ညီမင်းညို]] အား [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] အဆိုပြုထားခြင်း== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} [[:ညီမင်းညို]] စာမျက်နှာအား ဝီကီပီးဒီးယားမှ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် အဆိုပြုထားပါသည်။ ဤသည်မှာ [[Wikipedia:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ#A7|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း A7]] အရ ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဆောင်းပါးသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၊ တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ချင်း၊ အဖွဲ့အစည်း (တီးဝိုင်းအဖွဲ့၊ ကလပ်၊ ကုမ္ပဏီ စသည်)၊ ဝက်ဘ်အကြောင်းအရာ၊ သို့မဟုတ် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းအရာသည် ထင်ရှားကျော်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် အရေးပါခြင်းကို လက်ခံနိုင်လောက်အောင် ပြသနိုင်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ [[Wikipedia:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ#ဆောင်းပါးများ|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ]]ဖြင့် ဤသို့သော ဆောင်းပါးများသည် အချိန်မရွေး ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။ ကျေးဇူးပြု၍ [[WP:N|မည်သည့်အချက်များအား ထင်ရှားအရေးပါမှုအဖြစ် လက်ခံသည်]]ဆိုခြင်းအား ဖတ်ရှုပါ။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် ဤစာမျက်နှာသည် ဤအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖျက်ရန် မသင့်ဟု ယူဆပါက၊ [[:ညီမင်းညို|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ <!-- Template:Db-notability-notice --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၂၊ ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ==ကျောင်းအမည်== ဆက်သွယ်စကားလာပြောပေးလို့ ကျေးဇူးပါ။ ကျောင်းအမည်တွေက အကုန်လုံးတူနေတာမဟုတ်တော့ ဆောင်းပါးအမည်နောက်မှာ (မြို့နယ်) ထည့်ဖို့ အားလုံးမလိုဘူးလို့ ထင်တယ်။ အမည်တူနေတာ ထပ်နေတာတွေရှိရင်တော့ ကွင်းစကွင်းပိတ်နဲ့ မြို့နယ်အမည်ကို ထည့်ပေးလိုက်တယ်။ ကျောင်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဆောင်းပါးတွေကလည်း အတိုလေးတွေ ရေးနေပြီး ဝီကီမှာ ဆောင်းပါးအရေအတွက် တက်လာအောင် ရေးနေတာပါ။ တိုလွန်းလို့ ဆောင်းပါးတစ်ခုလို့တောင် ပြောလို့ မရပါဘူး။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၆၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) == နောက်ကြောင်ပြန်ခြင်းများမလုပ်မီသေချာစီစစ်ပေးပါ == အစ်ကို@[[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]]ခင်ဗျား။ စာမျက်နှာတွေကို နောက်ကြောင်းပြန်တာတွေမလုပ်ခင်သေချာ စိစစ်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော်လုပ်နေတာတွေက မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ အချက်အလက်မှားမပြည့်စုံတာတွေတွေ့လို့ စာတွေဖတ်အချက်အလက်စုပြီး အချိန်ကုန်ခံပြင်ပေးနေတာပါ။ လနဲ့ချီ အချက်အလက်အထောက်အထားတွေ သေချာစုဆောင်းလေ့လာပြီးမှ ပြင်နေတာပါ။ လက်သရမ်း(Vandalism)လုပ်နေတာလုံးဝမဟုတ်ရပါခင်ဗျာ။ ကျေးဇူးပြုပြီး ရေးထားတာပြင်ထားတာတွေ အပြောင်းအလဲတွေကိုသေချာဖတ်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ မှားနေတာတွေရှိရင် အချိန်ပေးပြီး ထောက်ပြပါ။ [[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:နေနီဝန်း|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၃၊ ၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] လက်ရှိ ရွေ့ခဲ့တဲ့ ဆောင်းပါးအမည်က '''ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများ''' ထိုဆောင်းပါးထဲမှာ မူရင်း ရေးထားတဲ့ အချက်အလက် အကြောင်းအရာ တွေ့ က ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာသီးသန့်တွေ့ပဲဖြစ်တယ်။ မိတ်ဆွေ ရွေ့ခဲ့တဲ့ အမည် '''မြန်မာနိုင်ငံရှိ အထူးဒေသများ''' က တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ရေးရမဲ့ ဆောင်းပါးဖြစ်တယ်။ အသစ်မဖန်တီးပဲ သီးသန့်ဆောင်းပါးထဲ ဝင်ရေးလို့ပါ။ အခြား တည်းဖြတ်မှု့တွေ့လည်း ထို့အတူပဲဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kyaw Myo Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဒါဆိုမှားယွင်းပြင်ဆင်မှုလို့ ဘာကြောင့်စွပ်စွဲတာလဲဗျ။ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများဟာ ဆောင်းပါသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အထူးဒေသများ ရဲ့ ခေါင်းစဉ်ခွဲပဲဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယား ဟာ ဆောင်းပါးအပြိုင်ရေးရမယ့်နေရာမဟုတ်ပါ။ ::"ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​စီရင်စုများ" ကို သေချာမဖတ်ဘဲ မှားယွင်းတယ်လို့စွပ်စွဲထားတာကိုလည်းဖြေရှင်းပေးပါဦး။ ::လက်ဖက်ရည်ဆိုင်စကားဝိုင်းမှာadminတွေကို အသိပေးပြီးပါပြီ။ replyပြန်ပေးလို့ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:နေနီဝန်း|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၆၊ ၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] အကြံပြုချင်တာက ရွေ့တာ ပြောင်းတာ လုပ်မဲ့ အစား ဆောင်းပါး အသစ် ဖန်တီးစေချင်တာ။ အသစ်ဖန်တီးတော့ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ရေးလို့ ရတယ်။ မှားယွင်းတာ ဆိုတာ အသစ် မဖန်တီးတာကို ဆိုလို့တာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kyaw Myo Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၉၊ ၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 67rty259djop1mp09jyvjksrip0s3ru 0 240795 1051924 883590 2026-09-08T18:07:08Z ~2026-48989-62 147962 /* ဘုရားပစ်ပယ် ပျက်စီးဖွယ် */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1051924 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:ဂုတ္တိလဇာတ်.jpg|thumb]] '''ဒုကနိပါတ် - ၁၀။ သိင်္ဂါလဝဂ် -(၂၄၃) ဂုတ္တိလဇာတ်။ ။ ''' မိမိအား ဂုဏ်ပြိုင်သော တပည့်အတွက် စိတ်ပျက်နေစဉ် သိကြားမင်း ကယ်မ၍ အနိုင်ရကာ နတ်လူတို့ ချီးကျူးခြင်းကို ခံရသော ဂုတ္တိလ စောင်းဆရာကြီး အကြောင်း။ ==ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု== ==ဘုရားပစ်ပယ် ပျက်စီးဖွယ်== နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့သည် ဒေဝဒတ်ကို “ငါ့ရှင်ဒေဝဒတ် ... မြတ်စွာဘုရားကား သင်၏ ဆရာဖြစ်သည်၊ သင်သည် မြတ်စွာဘုရားကိုမှီ၍ ပိဋကတ်သုံးပုံကို သင်ကြားရသည်။ ဈာန်လေးပါးကို ဖြစ်စေသည်။ ဆရာဘုရားကို ရန်ပြုခြင်းငှာမသင့်” ဟု ဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် “ငါ့ရှင်တို့ ... ရဟန်းဂေါတမသည် အဘယ်မှာ ငါ၏ဆရာဟုတ်မည်နည်း၊ ငါသည် မိမိအစွ်းဖြင့် ပိဋကတ်သုံးပုံကို လည်းကောင်း၊ ဈာန်လေးပါးကို လည်းကောင်း ဖြစ်စေသည်” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ဆရာဘုရားကို စွန့်ပယ်လေ၏။ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် စကားစပ်မိ၍ ဒေဝဒတ်၏အကြောင်းကို ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဒေဝဒတ်သည် ယခုအခါ၌သည်လျှင် ဆရာဖြစ်သောငါဘုရားကို စွန့်ပယ်လျက် ငါဘုရား၏ရန်သူဖြစ်၍ ကြီးစွာသော ပျက်စီးခြင်းသို့ရောက်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ရောက်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။ ==အတိတ်ဝတ္ထု== ==ပညာတူလျက် ခြားနားချက်== လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် စောင်းသမား မျိုးဖြစ်၍ အမည်အားဖြင့် ဂုတ္တိလဟုခေါ်ကြ၏။ ထိုဂုတ္တိလသည် အရွယ်သို့ရောက်သည်ရှိသော်စောင်းအတတ်၌ အပြီးသို့ရောက်၍ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတစ်ခုလုံးတွင် မြတ်သောစောင်းသမား ဖြစ်လေ၏။ သားမယားကို မမွေးမြူဘဲ မိဘမျက်မမြင် တို့ကိုသာ မွေးမြူ၍နေ၏။ ထိုအခါ ဗာရာဏသီပြည်သားတို့သည် ကုန်သွယ်အံ့သောငှာ ဥဇ္ဇေနီပြည်သို့ သွားကြသည်ရှိသော် ပွဲသဘင်ခံသည်နှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် တိုင်ပင်ညီညွတ်ကာ ပန်းနံ့သာစားဖွယ်သောက်ဖွယ်တို့ကိုယူ၍ ပွဲသဘင်ကစားရာသို့ သွားကြကုန်ပြီးလျှင် မုသိလမည်သော စောင်းသမားကို အခဖြင့် ငှားရမ်းကာ တီးစေကုန်၏။ မုသိလစောင်းသမားသည် မိမိအစွမ်းရှိသမျှ အမျိုးမျိုးတီးပါသော်လည်း ဂုတ္တိလစောင်းသမား၏ စောင်းသံကို ကြားဖူးကြကုန်သော ကုန်သည်တို့အား ဝါးခြမ်းစိတ်ကို တီးသကဲ့သို့ဖြစ်ကာ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူမျှ နှစ်သက်ရွှင်လန်းသော အမူအရာကို မပြကြကုန်၏။ ==ဆရာကောင်းထံ နည်းနာခံ== ထိုအခါ မုသိလစောင်းသမားသည် ကုန်သည်တို့အား “အို - ကုန်သည်တို့ ... အကျွန်ုပ်သည် မိမိအစွမ်းရှိသမျှ စောင်းကို အမျိုးမျိုးတီးပါလျက် အဘယ်ကြောင့် မနှစ်သက်မရွှင်လန်းကြသနည်း” ဟု မေးလေ၏။ “အို - စောင်းသမား ... သင်သည် စောင်းကိုတီးပါသလော၊ ငါတို့ကား သင်စောင်းတီး၏ဟူသော အမှတ်ကို မပြုကြပါ” ဟု ပြောလေ၏။ “အို ကုန်သည်တို့ ... သင်တို့သည် ငါ့ထက်လွန်မြတ်သော စောင်းသမားကို သိကြကုန်သလော၊ သို့တည်းမဟုတ် သင်တို့ မသိ မလိမ္မာ၍ပင် မနှစ်သက်မရွှင်လန်းကြကုန်သလော” ဟု မေး၏။ “အို-စောင်းသမား ... ငါတို့ ဗာရာဏသီပြည် ဂုတ္တိလ စောင်းသမား၏ စောင်းသံကို ကြားဖူးကုန်သော ငါတို့အား သင်တီးသော စောင်းသံမှာ မိန်းမတို့သည် သူငယ်တို့အား နှစ်သိမ့်စေသော အသံကဲ့သို့ ထင်ကြပါသည်” ဟု ပြော၏။ “အို-ကုန်သည်တို့ ... သင့်တို့ ငါ့အား အဖိုးအခ မပေးကြပါလင့်၊ သင်တို့ ဗာရာဏသီပြည်သို့ သွားသောအခါ အကျွန်ုပ်ကို ခေါ်ကြပါ” ဟု ပြောလေ၏။ ကုန်သည်တို့လည်း ကောင်းပြီဟု ဝန်ခံကြကုန်၏။ ==ပညာရလို ပျပ်ဝပ်ဆို== ကုန်သည်တို့သည် မိမိတို့ပြုဖွယ်ကိစ္စပြီးလျှင် မုသိလစောင်းသမားကိုခေါ်၍ သွားကြကုန်၏။ မုသိလ စောင်းသမားလည်း ဗာရာဏသီပြည်သို့ရောက်လျှင် ဂုတ္တိလ စောင်းသမား၏ အိမ်သို့သွား၍ အိမ်တွင်ဆွဲ၍ထားအပ်သော စောင်းကိုမြင်လျှင် ယူ၍တီးလေ၏။ ဂုတ္တိလ၏ မိဘတို့သည် မျက်စိမမြင်ကြသဖြင့် စောင်းကို ကြွက်တွကိုက်သည်ဟု မှတ်ထင်ကာ “ရှူးရှူး” ဟု ဆို၍ ခြောက်လှန့်ကြကုန်၏။ မုသိလလည်း ဂုတ္တိလစောင်းဆရာ၏ မျက်မမြင်မိဘတို့ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် “မိခင် ဖခင်တို့ ... စောင်းကိုတီးသည်မှာ အကျွန်ုပ်ဖြစ်ပါသည်၊ အကျွန်ုပ်သည် ဂုတ္တိလစောင်း ဆရာထံမှာ ပညာသင်ကြားလိုသဖြင့် ဥဇ္ဇေနီပြည်မှ လာခဲ့ပါသည်” ဟု တောင်းပန်ပြောဆိုလေ၏။ ဂုတ္တိလ၏ မိဘတို့လည်း အကြောင်းကိုသိလျှင် “အမောင် ... ကောင်းပြီ မင်းတို့ဆရာ တခြားကိုသွားသည်၊ ယခုပဲ ပြန်လာလိမ့်မည်။ ခဏစောင့်ဆိုင်း၍နေပါ” ဟု ခွင့်ပြုကြကုန်၏။ ဂုတ္တိလစောင်းဆရာ ပြန်လာလျှင် မုသိလလည်း အနီးသို့ကပ်ကာ “ဆရာ ... ဆရာ့ထံမှာ အတတ်ပညာ သင်ကြားလိုပါသည်” ဟု တောင်းပန်လေ၏။ ဂုတ္တိလစောင်းဆရာလည်း အင်္ဂဝိဇ္ဇာတတ်သူဖြစ်သဖြင့် မြင်ကတည်းကလျှင် သူတော်မဟုတ် သူယုတ်မှန်းသိ၍ “ညီထွေး .. သွားပါဦး၊ သင့်ကို သင်ကြားပေးဖို့ အတတ်ပညာမရှိ” ဟု မြစ်ပယ်လေ၏။ ==ပညာစုံက ဖက်ပြိုင်ကြ== မုသိလလည်း ဆရာ့ထံခွင်းတောင်း၍ မရလျှင် မိဘမျက်မမြင်တို့ကို ခြေဆုပ်ခြင်း၊ လက်နယ်ခြင်း စသော ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်ကိုပြုကာ အဖန်ဖန်ခယ တောင်းပန်သဖြင့် သားကို ပြောဆိုကြရာ ဂုတ္တိလစောင်းဆရာလည်း မိဘတို့စားကို မလွန်ဆန်နိုင်သဖြင့် အလိုမတူဘဲ သင်ကြားပေးရလေ၏။ သင်ကြားသောအခါလည်း အလောင်းတော်တို့ သဘောအတိုင်း အတတ်ပညာကို အကြွင်းအကျန် ဆရာစားမထားဘဲ သင်ကြားပေးလေ၏။ အလုံးတတ်မြောက်လျှင် တပည့်အား “ညီထွေး ... အတတ်ပညာစုံပေပြီ၊ အလိုရှိရာ သွားပေတော့” ဟု ခွင့်ပြု၏။ ထိုအခါ မုသိလသည် “ငါကား ... အတတ်ပညာကို ကောင်းစွာတတ်မြောက်ပေပြီ၊ ဆရာလည်း အိုမင်းပြီ၊ ဤဗာရာဏသီမြို့လည်း ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းအလုံးတွင် မြို့မြတ်ဖြစ်သည်။ ဤမြို့မှာပင် ငါနေတော့မည်” ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် “ဆရာ .. အကျွန်ုပ် မသွားလိုပါ၊ မင်းကို ခစားလိုပါသည်” ဟု ပြောလေ၏။ ဆရာလည်း မင်းကြီးထံသွား၍ မိမိတပည့် ခစားလိုကြောင်း လျှောက်ထားလေလျှင် မင်းကြီးလည်း ဆရာတို့ကိုပေးသော လခရိက္ခာမှ ထက်ဝက်သာ ပေးနိုင်မည်ဟု ပြောလေ၏။ ဆရာလည်း အိမ်သို့ပြန်၍ တပည့်အားပြောလျှင် တပည့်သည် ဆရာတတ်သမျှ အတတ်ပညာအလုံးစုံကို တတ်မြောက်သဖြင့် ဆရာနှင့်တန်းတူ ခစားနိုင်မည်ဟု ပြောပြန်သဖြင့် မင်းကြီးထံ လျှောက်ထားပြန်ရာ မင်းကြီးက ကောင်းပြီ၊ ဆရာနှင့်တူမျှသော လခရိက္ခာကိုလိုလျှင် ဆရာနှင့် အတတ်ပညာတူမျှသည် မတူမျှသည်ကိုသိရအောင် ဤနေ့မှ ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ မင်းရင်ပြင်တွင် ဆရာတပည့် နှစ်ယောက် အတတ်ပညာကို ပြိုင်ကြရမည်ဟု မိန့်ဆိုသဖြင့် မုသိလအား ပြောရာ နှစ်သက်သဖြင့် ဆရာနှင့် အတတ်ပညာပြိုင်ရန် ချိန်းဆိုလေ၏။ မင်းကြီးလည်း “ဆရာဂုတ္တိလနှင့် တပည့် မုသိလတို့သည် ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ မင်းရင်ပြင်ဝယ် အတတ်ပညာ ပြိုင်ကြလိမ့်မည်” ဟု တစ်မြို့လုံး စည်လည်စေ၏။ ==သူတော်မှန်က နတ်စောင်မ== ထိုအခါ ဆရာဂုတ္တိလသည် “ငါ၏ တပည့် မုသိလကား ငယ်ရွယ်နုပျိုသေးသည်၊ ငါကား အိုမင်းကြီးရင့်ချေပြီ၊ အားအစွမ်းလည်း လျော့ပါးချေပြီ၊ အိုမင်းကြီးရင့်သူတို့ အမူအရာ မည်သည်ကား မပြည့်စုံနိုင်၊ တပည့်ဖြစ်သူမှာ ရှုံးသော်လည်း အရေးမကြီး၊ ဆရာဖြစ်သူရှုံးလျှင် အရှက်ရတော့မည်။ သို့အတွက် ငါမပြိုင်လိုတော့ပြီ၊ တောသို့ဝင်ကာ ကိုးကွယ်ရာ မဲ့ဖြစ်၍ သေတော့မည်” ဟု ကြံစည်ကာ တောသို့ဝင်လေ၏။ တောသို့ရောက်လျှင် မသေဝံ့သဖြင့် ပြန်၍လာပြန်၏။ ဤသို့သွားချီပြန်ချီ ပြုနေခိုက် ခြောက်ရက်မြောက် ဖြစ်လေ၏။ ထိုခဏဝယ် သိကြားမင်း၏ ပဏ္ဍုကမ္ဗလာကျောက်ဖျာသည် တင်းမာပူလောင်သဖြင့် ဆင်ခြင်ရာ သိကြားမင်း သိလေလျှင် “ငါသည် ဂုတ္တလိစောင်းဆရာ၏ ကိုးကွယ်အားထားရာဖြစ်မည်” ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် - လျင်စွာလာလတ်၍ ဂုတ္တိ၏ရှေ့၌ ရပ်လျက် - “ဆရာ ... အဘယ့်ကြောင့် တောသို့ ဝင်သနည်း၊ အသင် ဘယ်သူနည်း” ဟု ပြော၏။ ထိုအခါ ဂုတ္တိလစောင်းဆရာသည် - “သိကြားမင်း ... အကျွန်ုပ်သည် မုသိလမည်သော တပည့်အား ညှို့ခုနစ်ချောင်းရှိသော စောင်းကို ကောင်းမွန်စွာ တီးတတ်အောင် ဆရာစားမချန် သင်ကြားပေးမိပါ၏။ ထိုမုသိလက - ယခုအခါ ပွဲသဘင်အလယ်တွင် အတတ်ပညာပြိုင်ဖို့ ခေါ်နေပါ၏။ သိကြားမင်း ... သင်သည် အကျွန်ုပ်၏ ကိုးကွယ်အားထားရာ ဖြစ်ပါလော့” – ဟု အကျိုးအကြောင်းပြောကာ တောင်းပန်လေ၏။ သိကြားမင်းလည်း ဂုတ္တိလ၏ စကားကိုကြားလျှင်- “ဆရာ ... သင်မကြောက်လင့်၊ အကျွန်ုပ်သည် သင်၏ ကိုးကွယ်အားထားရာဖြစ်လျက် သင့်ကို ကယ်တင်မည်၊ သင့်ကို ပူဇော်မည်၊ သင့်ကို တပည့်မုသိလက မနိုင်စေရပါ၊ သင်က နိုင်ရမည်” – ဟု ပြောဆိုအားပေးပြီးလျှင် - “ဆရာ ... အကျွန်ုပ် နည်းပေးမည်။ သင်စောင်းတီးသည်ရှိသော် ညှို့တစ်ချောင်းကို ဖြတ်၍ ခြောက်ချောင်းတို့ကို တီးပါ၊ ပကတိအသံပင် ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ထိုအခါ ပုသိလလည်း ညှို့တစ်ချောင်းကိုဖြတ်၍ တီးလိမ့်မည်။ ပကတိအသံ ဖြစ်နိုင်မည် မဟုတ်။ ထိုခဏ၌ ရှုံးလိမ့်မည်။ နောက်ရှုံးမှန်းသိလျှင် - ညှို့နှစ်ချောင်း၊ သုံးချောင်း၊ လေးချောင်း၊ ငါးခြောင်း၊ ခြောက်ချောင်း၊ ခုနစ်ချောင်းလုံး ဖြတ်၍ စောင်းရိုးသက်သက်ကိုတီးပါ၊ ပကတိအသံပင် ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ဖြတ်ထားသောညှို့တိုမှ အသံထွက်ကာ တစ်ဆယ့်နှစ်ယူဇနာရှိသော ဗာရာဏသီတစ်မြို့လုံးကို လွှမ်းမိုးသွားလိမ့်မည်။ ထိုသို့ တစ်မြို့လုံး စောင်းသံ လွှမ်းမိုးသွားသောအခါ စောင်းတစ်လက်ကို ကောင်းကင်သို့ပစ်လိုက်လျှင် သင့်ရှေ့တွင် နတ်သမီးသုံးရာလာ၍ သင့်စောင်းဦးတွင် တခြားနတ်သမီးသုံးရာ လာ၍ ကကြလိမ့်မည်။ နောက် စောင်းတစ်လက်ကို ပစ်ပြန်လျှင် သင့်စောင်းဦးတွင် တခြားနတ်သမီး သုံးရာလာ၍ ကကြလိမ့်မည်။ နောက်တစ်လက်ကို ပစ်ပြန်လျှင် ပွဲသဘင်အလယ်တွင် တခြားနတ်သမီးသုံးရာလာ၍ ကကြလိမ့်မည်။ အကျွန်ုပ်လည်း ပွဲသဘင်အကြည့်လာမည် မကြောက်လင့်” ဟု အသေအချာ မှာထား၍ စောင်းလတ်သုံးခုကို ပေးပြီးလျှင် တာဝတိံသာသို့ သွားလေ၏။ ==တပည့်ဆရာ ပြိုင်သောအခါ== ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့ နံနက်အခါတွင် မင်းရင်ပြင်၌ များစွာသောလူတို့ စည်းဝေးရောက်လာပြီးလျှင် ညောင်းစောင်းအဆင့်ဆင့်၊ လှည့်အဆင့်ဆင့် ဝန်းရံနေထိုင်ကြကုန်၏။ မင်းကြီးလည်း မဏ္ဍပ်အလယ်တွင် ခင်းထားအပ်သော ပလ္လင်၌ တန်ဆာဆင်အပ်သော တစ်သောင်းနှစ်ထောင်သော မိန်းမများ၊ အမတ်၊ ပုဏ္ဏား၊ သူကြွယ်များ ခြံရံကာ နေလင့်၏။ ဂုတ္တိလစောင်းဆရာလည်း လာလတ်၍ မိမိအတွက် ပြင်ဆင်ထားသော နေရာတွင်နေ၏။ သိကြားမင်းလည်း မထင်ရှားသောကိုယ်ဖြင့် ကောင်းကင်တွင် ရပ်တည်လေ၏။ ထိုသိကြားမင်းကို ဂုတ္တိလစောင်းဆရာ တစ်ယောက်သာ မြင်ရ၏။ တပည့်မုသိလည်း လာလတ်၍ မိမိအတွက် စီမံထားသော နေရာတွင်၏။ အချိန်ရောက်သောအခါ ဆရာတပည့်နှစ်ယောက်တို့သည် ပွဲဦးအစဝယ် ထပ်တူထပ်မျှ စောင်းကို တီးကြကုန်၏။ လူအပေါင်းတို့သည် ဆရာတပည့်နှစ်ယောက် အပြိုင်အဆိုင် တီးနေကြသောစောင်းသံကို အလွန်နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ကြလျက် တစ်ခဲနက် ကြွေးကြော်ကုန်၏။ သိကြားမင်းလည်း ကောင်းကင်မှနေ၍ အမြဲစီမံ စောင့်ရှောက်၏။ ဆရာဂုတ္တိလသည် သိကြားမင်း နည်းပေးသောအတိုင်း စောင်းညှို့တစ်ချောင်းကို ဖြတ်၍တီး၏။ ဖြတ်သောနေရာမှ အသံထွက်ကာ နတ်စောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။ တပည့် မုသိလလည်း ဆရာနည်းတူ စောင်းညှို့တစ်ချောင်းကို ဖြတ်၍ တီး၏။ ဖြတ်သောနေရာမှ အသံမထွက်လေ၏။ နောက် ဂုတ္တိလသည် နှစ်ချောင်း၊ သုံးချောင်း၊ လေးချောင်း၊ ငါးချောင်း၊ ခြောက်ချောင်း၊ ခုနစ်ချောင်းတိုင်အောင် ဖြတ်၍ စောင်းရိုးကို တီးပြန်၏။ ဖြတ်ရာဖြတ်ရာ စောင်းညှို့မှ အသံထွက်ကာ အလွန်သာယာ၏။ နတ်စောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။ မုသိလကား ဖြတ်တိုင်းဖြတ်တိုင်းသော စောင်းညှို့မှ မသံမထွက်တော့ဘဲ အသံလုံးလုံး မရှိအောင် ဖြစ်လေ၏။ ==တပည့်ကရှုံး သက်ပါဆုံး== ထိုအခါ ဆရာဂုတ္တိလ၏ စောင်းသံသည် ဗာရာဏသီတစ်မြို့လုံးလွှမ်း၍ တည်၏။ လူတို့သည် အလွန်နှစ်သက်သဖြင့် ပုဆိုးဦးရစ် စသည်တို့ကို ပစ်ကြကုန်၏။ နောက်စောင်းတစ်လက်ကို ကောင်းကင်သို့ပစ်၏။ နတ်သမီးသုံးရာလာ၍ ကကြ၏။ နောက်တစ်လက်ကို ပစ်ပြန်၏။ နောက် နတ်သမီးသုံးရာ လာ၍ ကကြပြန်၏။ နောက်တစ်လက်ပစ်ပြန်၏။ နောင်နတ်သမီးသုံးရာ လာ၍ ကကြပြန်၏။ လူအပေါင်းတို့သည် ဂုတ္တိလ အတီးနှင့် နတ်သမီးတွေအကကို ကြည့်ရှု၍ မငြီးနိုင်အောင် ရှိကြကုန်၏။ ထိုခဏ၌ မင်းကြီးသည် လူတို့အား မျက်စိမှိတ်ကာ၊ လည်ညိတ်ကာ အမှတ်သညာပေးလေ၏။ လူတို့သည် တစ်ပြိုင်နက်ထကာ သင်ကား - တူမျှသော လခရိက္ခာကိုလို၍ဆရာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုကာ အတတ်ပညာပြိုက်ဘိသည်။ ပမာဏကိုမသိဟု ခြိမ်းခြောက်ဆဲရေးကာ မုသိလကို ကိုင်မိတိုင်းသော တုတ်၊ လှံတံ၊ ကျောက်ခဲတို့ဖြင့် ရိုက်ပုတ်ပစ်ခတ်ကာ မှုန့်မှုန့်ညက်ညက် ကြေစေလျက် အသက်ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်စေပြီးလျှင် ခြေတို့ကို ကိုင်၍ဆွဲငင်ကာ တံမြက်ချေးစွန့်ရာ အမှိုက်ပုံတွင် စွန့်ပစ်ကြကုန်၏။ ==ဆရာကနိုင် နတ်ပြည်တိုင်== ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ဆရာဂုတ္တိလအား အလွန်နှစ်သက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ တစ်ခဲနက်သော မိုးကြီးကို ရွာသွန်းစေဘိသကဲ့သို့ များစွာသော စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပေးလေ၏။ လူတို့သည်လည်း များစွားသော ဥစ္စာကို ပေးကြကုန်၏။ သိကြားမင်းလည်း ဂုတ္တိလအား “နတ်ပြည်သို့ရောက်လျှင် အာဇာနည်မြင်းတစ်ထောင် ကသောရထားဖြင့် မာတလိနတ်သားကို လွှတ်လိုက်မည်။ နတ်ပြည်သို့ လိုက်ခဲ့ပါ” ဟု မှာထားကာ နတ်ပြည်သို့သွားလေ၏။ သိကြားမင်း နတ်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်လျှင် နတ်သမီးတို့သည် ခြံရံကာ ဘယ်အရပ်သို့ သွားနေကြောင်း မေးကြလျှင် အကြောင်းအရာအလုံးစုံနှင့်တကွ ဂုတ္တိလစောင်းဆရာကြီး၏ အကျင့်သီလ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောပြရာ နတ်သမီးတို့က “ဂုတ္တိလစောင်းဆရာကြီးကို ဖူးမြင်လိုပါသည်” ဟု တောင်းပန်ကြပြန်ရာ မာတလိ နတ်သားကို သိန္ဓောမြင်း တစ်ထောင်ကသော ဝေဇယန္တာ ရထားဖြင့် သွား၍ခေါ်စေသဖြင့် ဂုတ္တိလစောင်းဆရာကြီးသည် နတ်ပြည်သို့ ရောက်လာလေ၏။ ဂုတ္တိလစောင်းဆရာကြီး ရောက်လာလျှင် သိကြားမင်းသည် လောကွတ်ပျူငှာစကား ပြောဟောပြီးလျှင် “ဆရာကြီး ... ဆရာကြီး၏ စောင်းသံကို နတ်သမီးတို့ နားထောင်လိုကြပါသည်” ဟု ပြော၏။ “မြတ်သောသိကြားမင်း ... အကျွန်ုပ်တို့ စောင်းသမားမည်သည် အတတ်ပညာကိုမှီ၍ အသက်မွေးရပါသည် အဖိုးအခရလျှင် တီးပါမည်” ဟု ပြော၏။ “ဆရာကြီး တီးသာတီးပါ၊ အဖိုးအခ ရပါစေမည်” ဟု ပြော၏။ “သိကြားမင်း ... တခြားဖြစ်သော အဖိုးအခကို မလိုပါ၊ နတ်သမီးတို့ လူ့ပြည်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို အကျွန်ုပ်ပြောပါစေ၊ နာလိုပါသည်” ဟု ပြော၏။ “ဆရာကြီး ... ပြောစေပါမည်” ဟု ဝန်ခံသဖြင့် ဂုတ္တိလ စောင်းဆရာသည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး စောင်းကိုတီးလေ၏။ စောင်းသံသည် နတ်တို့၏ စောင်းသံကို သာလွန်လွှမ်းမိုးလျက် တည်လေ၏။ ==သတင်းကျော်ကြား ကောင်းမှုပွား== ခုနက်ရက်မြောက်သောနေ့ဝယ် ဂုတ္တိလစောင်းဆရာသည် ဝန်ခံထားသသောအတိုင်း နတ်သမီးတို့ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို အစမှ အဆုံးတိုင်အောင် မေးလေ၏။ နတ်သမီးတို့လည်း မိမိတို့ပြုလုပ်ခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို အသီးအသီး ပြောကြားကြကုန်၏။ ဂုတ္တိလစောင်းဆရာလည်း မှတ်သားနာယူလေ၏။ [ဂုတ္တိလ စောင်းဆရာကြီး မေးသော အခြင်းအရာနှင့် သုံးကျိပ် ခုနစ်ယောက်သော နတ်သမီးတို့ ဖြေဆိုကြသော အခြင်းအရာတို့ကား ဂုတ္တိလဝိမာနဝတ္ထုတွင် အကျယ်ရှိသည်။ အလိုရှိသူတို့ ၎င်းကို ကြည့်ရှုမှတ်သား ကြပါကုန်။] သိကြားမင်းလည်း ခုနစ်ရက်လွန်သောအခါ ဂုတ္တိလစောင်းဆရာကြီးကို ဝေဇယန္တရာရထားဖြင့်ပင် မာတိလ နတ်သားအား ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်ပို့စေ၏။ ဂုတ္တိလ စောင်းဆရာလည်း ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်ပို့စေ၏။ ဂုတ္တိလ စောင်းဆရာလည်း ဗာရာဏသီပြည်သို့ရောက်လျှင် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း များစွာသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုအားထုတ်လေ၏။ တခြားလူတို့ကိုလည်း မိမိတွေ့မြင် ကြားသိခဲ့ရသော နတ်သမီးတို့ အကြောင်းအရာကို ပြောဟောကာ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုအားထုတ်စေ၏။ ==ဇာတ်ပေါင်း== ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ မုသိလသည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်။ သိကြားမင်းသည် - အနုရုဒ္ဓါ။ · မင်းသည် - အာနန္ဒာ။ ဂုတ္တိလသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။ ==ဆောင်ပုဒ်== (၁) ဆရာစွန့်လျှင်၊ ရန်ပြုလျှင်၊ အလျင်ပျက်စီးလေ။ (၂) အတတ်ပေးသင်၊ ကျေးဇူးရှင်၊ ပြိုင်လျှင်ပျက်စီးလေ။ (၃) မုသိလပျက်၊ ဆရာဘက်၊ ခွေးဝက်နည်းတူသေ။ ဂုတ္တိလဇာတ် ပြီး၏။ ***<ref name="ဇာတ်နိပါတ်တော်">{{cite book |title= ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ |author= မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ |date= |pages= }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}}၂. စကားပြေအားလုံးသည် စိတ်ကူးယှဉ်သက်သက်သာ ရေးသားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] qbqxhb6ihplxjcxtddc1pjw7jza35rd 3 245019 1051921 1051706 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Cabayi|Cabayi]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 795408 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AungLaytu ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC) 9e5uccsy7d4h8edrkqlj4471tpvr95u 3 249834 1051914 1051708 2026-09-08T17:26:45Z NDG 133983 [[Special:Contributions/Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[User talk:Hmsalw111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 809951 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Yangonian ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၃၈၊ ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) 7mta3s36vvfxdtz34py7ru7oiv9ye9m 0 251084 1052023 960587 2026-09-09T07:20:19Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] 1052023 wikitext text/x-wiki {{Short description|A rebel force in Magway, Myanmar}} {{Infobox militant organization | name = လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု<br/>People's Revolution Alliance (Magway) | logo = | caption = | other_name = | founding_leader = [[ကျော်ကိုရှိန်]] | foundation = {{Start date|2021|03|28|df=yes}} | dates = {{Start date|2021|03|28|df=yes}} – လက်ရှိ | dissolved = | merger = | split = | predecessor = | merged = | successor = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | allegiance = {{flag|Myanmar}} | area = မကွေးတိုင်းဒေသကြီး *[[ငဖဲမြို့နယ်]] *[[မင်းလှမြို့နယ်]] *[[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]] [[အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်]] | ideology = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်]]<br>[[ဒီမိုကရေစီ]]<br> | allies = * {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-98588|title=မကွေး တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ PRA ကို AA ချီးကျူး|date=22 March 2022|website=Burma News International Online|access-date=24 March 2022|archive-date=29 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329212143/https://www.bnionline.net/mm/news-98588|url-status=live}}</ref> * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<ref>{{cite web |title=ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနဲ့ လူထုတော်လှန်ရေးမဟာမိတ်အင်အားစု(PRA Magway) တို့အကြားတွေ့ဆုံ |url=https://pvtvmyanmar.net/%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103131325/https://pvtvmyanmar.net/%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ |url-status=dead |archive-date=2022-11-03 |website=Public Voice Television (in Burmese).}}</ref> * {{flagicon image|Flag of_the_Karen_National_Union.svg}} [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]]<ref name="isp"/> * {{flagicon image|Flag of Chin State.svg|frameless}} [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းကာကွယ်ရေး တပ်-အရှို]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2023/02/09/67324|title=PRA and CDF join forces attack military production factory in Ngape|date=22 March 2022|website=Ludunwayoo|access-date=24 March 2022|archive-date=27 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230727112519/https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2023/02/09/67324/|url-status=live}}</ref> * {{flagicon image|Flag of Student Armed Force.svg|frameless}} [[ကျောင်းသားလက်ရုံးတပ်တော်]] * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg|frameless}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] | opponents = '''State opponents:''' {{flag|Myanmar}} ([[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]) * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]] ** {{army|MYA}} *** {{flagicon image|Mm-central-rmc.svg}} [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] ** {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] | battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | flag = [[File:Flag of People's Revolution Alliance (Magway).svg|border|150px]] }} '''လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု''' ({{lang-en|People's Revolution Alliance (Magway)}}) သည် မြန်မာ[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]အား တော်လှန်တိုက်ခိုက်နေသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု၏ စစ်ဦးစီးချုပ်မှာ ကျော်ကိုရှိန်ဖြစ်ပြီး အာဏာမသိမ်းမီက ဒီမိုကရေစီရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို ဆောင်ရွက်သည့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကျော်ကိုရှိန်နှင့် ဒေသခံလူငယ်များသည် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သော [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြမှုများ]]ကို မကွေးဒေသတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီက အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခြင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်လာသည့်နောက်တွင် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="isp"/> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်သော [[အမှတ်(၁၀)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ|အမှတ် ၁၀ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ]]ကို ဒုံးကျည်ဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စက်ရုံမီးလောင်ကျွမ်းပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သားအချို့ သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေးကို ဒေသတွင်းရှိ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့နှင့် ပူးတွဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance force in Magway fire 2 missiles at No.10 Defense Industry |url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-force-magway-fire-2-missiles-no10-defense-industry |date=10 April 2023 |work=BNI Online |language=en |access-date=1 November 2023 |archive-date=26 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526000139/https://www.bnionline.net/en/news/resistance-force-magway-fire-2-missiles-no10-defense-industry |url-status=live }}</ref> ==ရည်ရွယ်ချက်များ== လူသား၏ ဖြစ်တည်မှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ ကိုယ့်ကံကြမ္မာ ကိုယ်ဖန်တီးနိုင်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ လွတ်လပ်မျှတပြီး တန်းတူညီမျှမှုရှိသည့် လူ့ဘောင်သစ်တရပ် ပေါ်ထွန်းလာစေရန် ဖြစ်သည်။<ref name="isp">{{Cite web|url=https://ispmyanmarpeacedesk.com/eao/pra-magway/|title=PRA Magway|date=22 March 2022|website=IPS Myanmar Peace Desk|access-date=24 March 2022|archive-date=27 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230727112522/https://ispmyanmarpeacedesk.com/eao/pra-magway/|url-status=live}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] 5th70s97ins4eg5spl5tkgdj7m5cqif 3 253611 1051956 820344 2026-09-09T02:00:35Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Whoopsawa]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tsorona]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Whoopsawa|Whoopsawa]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Tsorona|Tsorona]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 820344 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Whoopsawa ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၈၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) 6pujwgggrmb6y9msdsg9elypt7wxl1b 0 266228 1052042 1045887 2026-09-09T10:51:18Z ပရဟိတ 147401 /* ရဟန်းပြုခြင်း */ 1052042 wikitext text/x-wiki ယောဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော [[တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက]] ယောဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသိရိန္ဒာဘိဝံသ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သံဃာတော် မဟာထေရ် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀ ရာစု ပိဋကတ်သုံးပုံဆောင် သံဃာများတွင် ပဉ္စမမြောက် သံဃာတော်လည်းဖြစ်သည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=“ဆရာတော်ကြီးများ၏ထေရုပ္ပတ္တိစာစဉ် - တိပိဋကယောဆရာတော်ဘုရားကြီး”၊ ၂၀၁၇ ဇန္နဝါရီ (ပထမအကြိမ်)၊ ဆုပြည့်စုံထွန်းအယ်ဒီတာအဖွဲ့၊ ဆုပြည့်စုံထွန်းစာပေ၊ ဖြိုးဝေလျှံပုံနှိပ်တိုက် |url=http://www.kbrl.gov.mm/book/details/004108?categoryId=21 |access-date=5 February 2025 |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813005740/http://www.kbrl.gov.mm/book/details/004108?categoryId=21 }}</ref> == ယောဆရာတော်အလောင်းအလျာ == ယောဆရာတော် အလောင်းအလျာ သတို့သားငယ်ကို ဂျပန်ခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ  ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၄ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၆ (၁၉၄၃ မတ်လ ၂၆) သောကြာနေ့ နံနက် ၄ နာရီခွဲ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေးတိုင်း]]၊ [[ပခုက္ကူခရိုင်]] (ယခု [[ဂန့်ဂေါခရိုင်|ဂန့်‌ဂေါခရိုင်]])၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ လက်ပံရွာ/[[လက်ပန်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|လက်ပန်ရွာ]] (ဂန့်ဂေါမှ ၁၄ မိုင်) တွင်ဖွားမြင်သည်။ မိဘများမှာ ဦးရဲနိုင် (တောင်သူ)၊ ဒေါ်တုတ်ခိုင် တို့ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် မောင်သာမောင် ဖြစ်သည်။ မောင်သာမောင်၊ မောင်သာဒင်၊ မအောင်ကြည်၊ မတင်ရီ (ယခုအခါ ဆရာလေး ဒေါ်ပညာနန္ဒီ)၊ မတင်ကြည်၊ မောင်သာချစ် (ယခုအခါ ရဟန်းတော် အရှင်ဇုတိန္ဓရ) ဟူသော မွေးချင်း ၆ ယောက်တွင် အကြီးဆုံး သားဦးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အနေအေး၍ ဉာဏ်ကောင်းသည်။ ချစ်ခင်ဖွယ် ဥပဓိရုပ်ရှိသည်။ ရောင့်ရဲလွယ်သည်။ တစ်ဦးတည်းနေလေ့ရှိသည်။ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်းမရှိ။ သူတပါးအား ဒုက္ခမပေး။ ကျန်းမာရေး မကောင်းလျင်ပင် ဘာသံမှ မထွက်ပဲ အသာမှိန်းနေတတ်သည်။<ref name=":0" /> === ကနဦးပညာရေး === ငယ်ဘဝမှာ မိခင်ဖြစ်သူ ရက်ကန်းရက်ချိန် သင်ပြပေးသော အခြေခံစာပေများ၊ အဘိုး အဘွားများ ညအိပ်ရာဝင်ပုံပြင်အဖြစ် ပြောပြသော ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်နိပါတ်များဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ၁၃၁၄ ခုနှစ် အသက်ဆယ်နှစ်အရွယ်တွင် လက်ပံရွာဦးကျောင်းဆရာတော် အရှင်တိဿထံ ပညာသင်ကြားသည်။ ဆွေမျိုးတော်စပ်သူ ကိုသန်းမောင်ကလည်း သင်ကြားပေးသည်။ မောင်သာမောင်လေးမှာ ဉာဏ်အလွန်ကောင်း၍ စာများကို အခြားကလေးများကဲ့သို့ အော်ဟစ်ကျက်မှတ်ခြင်း မပြုပဲ အနည်းငယ်ဖတ်ရုံဖြင့် စွဲမြဲစွာ မှတ်မိသည်။ ဝီရိယလည်းကောင်းသည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ် နတ်တော်လ၊ အသက် ဆယ့်တစ်နှစ်ကျော် တွင် လက်ပန်ရွာ ဦးကြီးတော်စပ်သူ ဦးဘစံ၏ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ကြားသည်။ ဦးဘစံအောက်မှ ကျောင်းဆရာ ဦးချစ်ကျော် နှင့် ဦးပုတို့က ကျောင်းသားသစ်ကို အရည်အချင်းစစ်ဆေးရာ အခြေခံများ တတ်ကျွမ်းပြီးဖြစ်သဖြင့် သူငယ်တန်းတွင် မတတ်ရပဲ ပထမတန်းတွင် စတင် ပညာသင်ရသည်။ စတုတ္ထတန်းအထိ နှစ်စဉ် ပထမရသည်။ အားလပ်ချိန်တွက် ဆော့ကစားခြင်းမပြု၊ အိမ်အလုပ်ကူ၊ ညီငယ် ညီမငယ်များကို ထိန်းကျောင်းပေးပြီး မိဘကို ကူညီသည်။ === ပွဲမကြိုက်သော မောင်သာမောင် === သိတတ်သောအရွယ်မှစ၍ ဇာတ်ပွဲ၊ ရုပ်ရှင် အပါအဝင် အပျော်အပါးပွဲလမ်းများ မသွား၊ မကြည့်။ လူကြီးက ပွဲခင်းသို့ လွှတ်ပြီး အကြော်ဝယ်ခိုင်းလျင် အကြော်ဝယ်ပြီး ချက်ချင်းပြန်လာသည်။ ပွဲသွားဖို့ခေါ်လျင် မည်သည့်အခါမျှ မလိုက်။ === ကန်ရွာတွင် ပညာသင် === လွတ်လပ်ပြီးစခေတ် စတုတ္ထတန်းအောင်အပြီးတွင် အလယ်တန်းကျောင်းရှိသော [[ကန်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|ကန်ရွာ]]တွင် ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်သည်။ ကန်ရွာမှာ လက်ပန်ရွာမှ ခြောက်မိုင်ခန့်ဝေးသဖြင့် ကန်ရွာရှိ ဦးရီးတော်စပ်သူ ပန်းထိမ်ဆရာကြီး ဦးပြည့်ထွန်း နှင့် ဇနီးဒေါ်ပေါခင်တို့အိမ်တွင် နေထိုင်ရသည်။ ကန်ရွာ အလယ်တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ကန်ရွာ ကန်‌တောရကျောင်းသို့ မကြာခဏ သွားပြီး ဆရာတော်များ အဆုံးအမ ခံယူတတ်သည်။ ၁၃၁၈ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလ နွေကျောင်းပိတ်ရက် တွင် လက်ပံကျောင်းဆရာတော်ထံ၌ ရှင်သာမဏေ ဝတ်ခွင့်ရသည်။ ကိုရင်ဘဝတွင် ဘထွေးတော်သူ ဘုန်းကြီး ဦးနန္ဒက ပညာသင်ပေးသည်။ တစ်သက်လုံးဝတ်လိုသော်လည်း မိဘက ခွင့်မပြုသဖြင် တစ်လဝတ်ပြီး ရှင်လိင်ပြန်ခဲ့ရသည်။ ၁၃၂၁ ခုနှစ်တွင် အစိုးရစစ် သတ္တမတန်းစာမေးပွဲကို အောင်မြင်အပြီး အတန်းပညာ ဆက်လက်သင်ကြားစေလိုသော မိဘများနှင့် သာသနာ့ဘောင်ဝင်ရောက်ပြီး သာသနာ့ဝန်ထမ်းလိုသူ မောင်သာမောင်တို့ အခြေအတင် ဖြစ်ကြချိန်တွင် ဦးရီးဖြစ်သူဦးပြည့်ထွန်းက မိဘများကို ဖြောင်းဖျပေးမှုကြောင့် သာသနာ့ဘေင် ဝင်ခွင့်ရသည်။ == သာသနာ့ဝန်ထမ်းခရီးအစ == အသက် (၁၈) နှစ်အရွယ်၊ ၁၃၂၂ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၈ (၁၉၆၀ ဇွန်လ ၁) ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ကန်တောရကျောင်းတိုက် ပထမ ကန်တောရဆရာတော် အရှင်ကေတု ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုကာ မိဘတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေဘဝသို့ရောက်သည်။ ကန်တောရမှစာချ ဆရာတော် ဦးနန္ဒိမာက ကျက်သရေအဝဝကို အစိုးရကြောင်း နိမိတ်ကောင်းဖြင့် “ရှင်သိရိန္ဒ” ဟု ဘွဲ့ပေးခဲ့သည်။ ပထမ ကန်တောရ ဆရာတော်ကြီးထံတွင် အခြေခံပရိယတ္တိပညာများ စတင်သင်ယူသည်။ ကိုရင်ဘဝ တစ်ဝါအရတွင် ပထမ ကန်တောရ ဆရာတော် ပျံလွန်သည်။ တတိယ ကန်တောရဆရာတော် ဦးဝိသုတ၊ စတုတ္ထ ကန်တောရ ဆရာတော် ဦးကေလာသ၊ စာချဆရာတော် ဦးနန္ဒိမာ၊ ဦးသာကိန္ဒ (သီရိပဝရဓမ္မာစရိယ) တို့ထံ၌ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။ စာသင်သားများ (၅) နှစ်မျှ သင်ကြားကြရသည့် ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီး၊ သင်္ဂဟ၊ ပါတိမောက်၊ ကင်္ခါ၊ ရူပသိဒ္ဓိ၊ ပဒမာလာ၊ ပုဒ်စစ်၊ သုတ်စစ်၊ ဋီကာကျော်၊ မာတိကာ၊ ဓာတုကထာ၊ ပါဠိရေးနည်း၊ ဂါထာစီကုံးနည်း၊ ကဗျာလင်္ကာစီကုံးနည်းတို့ကို အချိန် (၂) နှစ် နှင့် အပြီး သင်ယူသည်။ ရှင်သိရိန္ဒ မှာ အတတ်မြန်သဖြင့် စာဝါအချို့မှလွဲ၍ အခြား စာသင်သားများနှင့် သီးသန့် ခွဲပြီး သင်ပေးရသည်။ == ရဟန်းပြုခြင်း == ၁၃၂၄ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၈ (၁၉၆၂ မေလ ၂၆) စနေနေ့၊ ပဋိသန္ဓေနှင့်တကွ အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်ချိန်၊ ကန်တောရကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ်ကြီး၌ တတိယ ကန်တောရဆရာတော် ဦးဝိသုတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ကာရက သံဃာများစွာဖြင့် ခမည်းတော်ဦးရဲနိုင်၊ မယ်တော်ဒေါ်တုတ်ခိုင်၊ ဘေးတော် ဒေါ်ခြုံ၊ အဘိုးဦးကျော်ထိုက်၊ အဘွားများဖြစ်သော ဒေါ်စိုးချုပ်၊ ဒေါ်ရွှေဖုံးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကိုခံယူကာ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းဘဝသို့‌ရောက်ရှိသည်။ ဘွဲ့မည်မှာလည်း အရှင်သိရိန္ဒ ပင်ဖြစ်သည်။ === ထူးခြားသောရဟန်းခံပွဲ === ရဟန်းခံပွဲအပြီးတွင် ရဟန်းအသစ်ကြပ်ချွတ် အရှင်သိရိန္ဒကိုယ်တိုင် တရားဟောသည်။ တရားဟောကောင်းသူအဖြစ် ချက်ချင်းနာမည်ရသည်။ မိမိရဟန်းခံပွဲအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကိုယ်တိုင်ရေး ဂါထာသုံးပိုဒ်ပါ “ဥပသမ္ပဒရတုပိုဒ်စုံ” ဂါထာများနှင့် ရဟန်းဘဝသို့ ရောက်ရှိသဖြင့် ပီတိဖြစ်ဝမ်းမြောက်ရပုံကို ဖွဲ့နွဲ့ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရဟန်းခံပွဲအထိမ်းအမှတ်ပင် ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြစ်ကြသော မိဘ ဘိုးဘေးများအတွက်လည်း “ဥပသမ္ပဒ ဥဒါနကထာ” ဂါထာကို ရေးသားပေးခဲ့သည်။ == မန္တလေးရောက်စာသင်သားအရှင်သိရိန္ဒ == ရဟန်းခံအပြီးတွင် မူလဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ လက်ပံဆရာတော်အစီအစဉ်ဖြင့် ပထမပြန်စာဖြေဌာနပင်မရှိသော [[ဂန့်ဂေါမြို့]]မှ ပညာတတ်အကျော်အမော် စာချဆရာတော်များရှိရာ [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ပညာသင်သွားရသည်။ ၁၃၂၄ နယုန်လဆန်း ၁၁ တွင် ဂန့်ဂေါမှ မန္တလေး သို့ လေယာဉ်ခရီးဖြင့် သွားရပြီး မန္တလေးတွင် တည်းခိုရာ ဝိဇ္ဇာလင်္ကာရကျောင်းတိုက်မှ ဆရာတော် ဦးခေမာစာရ၊ ဦးကောသလ္လ၊ ဦးပညာဝံသ တို့ သုံးပါး၏ လိုက်လံအပ်နှံပေးမှုဖြင့် မန္တ‌လေး ရွှေကျင်နိကာယဗဟိုဌာနချုပ်ဖြစ်သည့် အနောက်ပြင် မဟာဝိသုဒ္ဓာရုံတိုက်သစ် အောင်မြေသာစည်ကျောင်း တွင် ကန်ရွာ ဦးပဏ္ဍိစ္စအကူအညီဖြင့် စာသင်သားဖြစ်လာသည်။ သာသနာပိုင်မြောင်းမြဆရာတော်၊ သံတော်ဆင့်ဆရာတော် ဥုးတိလောက၊ အောင်မြေသာစည်ဆရာတော် ဥုးဥတ္တရာဇီဝ၊ ဥုးပဏ္ဍဝံသ၊ သူဌေးတန်းကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဂရုဓမ္မ စသော စာချအကျော် ဆရာတော်များထံမှ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်မှ [[မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်ဟောင်း)|မစိုးရိမ်တိုက်]]သို့သွား၍ အရှင်ဝိစိတ္တာဘိဝံသ၊ အရှင်စန္ဒောဘာသာဘိဝံသ၊ အရှင်ဣန္ဒာစာရ၊ အရှင်ဓမ္မာနန္ဒ၊ တောင်ထီးလင်းတိုက်သို့သွား၍ ဆရာတော် ဦးဝဇိရဗုဒ္ဓိ စေသောညဝါအကျော် ဆရာတော်များထံတွင် စာဝါများလိုက်ခဲ့သည်။ မိဘများ စီးပွားရေးမကောင်းသဖြင့် ချို့ငဲ့စွာ စာပေသင်ကြားခဲ့ရသည်။ လိုသော ကျမ်းစာအုပ်များအတွက် အဟောင်းဆိုင် တွင် ရှာဖွေဝယ်ယူခြင်း၊ သီတင်းသုံးဖော် စာဝါလိုက်ဖော် သံဃာများထံမှ ငှားရမ်းဖတ်ရှုခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ လပြည့်လကွယ် ဥပုသ်နေ့များ ဥပုသ်ပြုကြရာ စာသင်သားများ ပါတိမောက် အလှည့်ကျ ပါတိမောက်ပြရန် တာဝန်ယူရသည်။ အရှင်သိရိန္ဒ ပါတိမောက်ပြသည့်အလှည့်တွင် သာသနာပိုင် မြောင်းမြဆရာတော်ကြီး၏ ချီးကျူးခြင်းခံရသည်။ == ရန်ကုန် == ၁၃၂၉ နယုန်လ၊ သက်တော် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ရွှေကျင်တိုက်သစ် သို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးသည်။ ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ရွှေကျင်တိုက်သစ် တည်ထောင်သူ အရှင်ဝါသဝါဘိဝံသ၊ စာချ ဆရာတော် ဦးသီလာစာရာဘိဝံသ၊ အလယ်တောရဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဦးသူရိယာဘိဝံသတို့ ထံတွင် ပရိယတ္တိစာပေများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြားရင်းပင် တဖက်တွင်လည်း လက်‌ထောက်စာချဘုန်းကြီးတာဝန်ယူက တစ်ရက် နှစ်ကြိမ် စာဝါများ ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၃၃၉ - တွင် ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် ဒုတိယနာယကတာဝန်ထမ်းဆောင်သည် ၁၃၅၉ - သက်တော် ၅၅ နှစ်တွင် ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် နာယကတာဝန်ထမ်းဆောင်သည် == အောင်မြင်ခဲ့သော စာမေးပွဲများ၊ ဆပ်ကပ်ခံရသောဘွဲ့များ == ၁၃၂၄ (၁၉၆၂) ပထမငယ်တန်း ၁၃၂၅ (၁၉၆၃) ပထမလတ်တန်း ၁၃၂၆ (၁၉၆၄) ပထမကြီးတန်း ၁၃၂၇ (၁၉၆၅) ဓမ္မာစရိယ ပါရာဇိကဏ် နှင့် အဋ္ဌသာလိနီ ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) ပါစိတျာဒိ ပါဠိဂုဏ်ထူးဆောင်ကျမ်း ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) ဝိနယပါဠိပါရဂူ ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) စေတိယင်္ဂဏ စာသင်တန်း ၁၃၂၉ (၁၉၆၇) သာသနဓဇဓမ္မာစရိယအဂ္ဂမဟာအကျော်ဘွဲ့၊ ဝိနယပါဠိပါရဂူဘွဲ့ ၁၃၃၀ (၁၉၆၈) သကျသီဟ စာသင်တန်း (ပထမ) ၁၃၃၁ (၁၉၆၉) စေတိယင်္ဂဏ စာချတန်း ၁၃၃၂ (၁၉၇၀) သကျသီဟ စာချတန်း ၁၃၃၂ (၁၉၇၀) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ ဝိနယဓရ ဝိနယကောဝိဒဘွဲ့ ၁၃၃၄ (၁၉၇၂) ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိပါရဂူတန်း ၁၃၃၅ (၁၉၇၃) ဝါဘင်္ဂဒိမြန်မာဂုဏ်ထူးတန်း ၁၃၃၅ (၁၉၇၃) သထုံ သုဝဏ္ဏဘူမိစာမေးပွဲ တတိယဆင့် အာဘိဓမ္မိကတန်း ၁၃၃၆ (၁၉၇၄) နိကာယုဇ္ဇောတက အတ္ထဝိသာရဒမူလ အာဘိဓမ္မိကဘွဲ့ ၁၃၃၈ (၁၉၇၆) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ အဘိဓမ္မိက အဘိဓမ္မကောဝိဒဘွဲ့ ၁၃၄၀ (၁၉၇၈) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ ဒီဃဘာဏကဘွဲ့ ၁၃၄၀ (၁၉၇၈) တိပိဋကဓရဘွဲ့ ၁၃၄၆ (၁၉၈၄) တိပိဋကကောဝိဒဘွဲ့ == ဘွဲ့စာရင်း == သာသနဓဇ ဓမ္မာစရိယ၊ အဂ္ဂမဟာအကျော် သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဝိနယ ပါဠိပါရဂူ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိပါရဂူ သကျသီဟဓမ္မစရိယ စေတိယင်္ဂဏဓမ္မစရိယ နိကာယုဇ္ဇောတက အတ္ထဝိသာရဒ မူလအာဘိဓမ္မိက ဓမ္မဝိသာရဒ မဇ္ဈိမအာဘိဓမ္မိက အတ္ထဝိသာရဒ  မူလအာဘိဓမ္မိက ဝိနယဓရ ဝိနယကောဝိဒ ဒီဃဘာဏက ဒီဃနိကာယကောဝိဒ အာဘိဓမ္မိက အဘိဓမ္မကောဝိဒ တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ [[အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ|အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့]] [[တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက]] [[အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု]] == အလကားရသောဘွဲ့ကို မလိုချင် == အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ ရစဉ်က ပူဇော်ပွဲလုပ်မည်ကို လက်မခံခဲ့ပေ။ ကိုယ်တိုင် ကျိုးစားကျက်မှတ်ဖြေဆိုပြီးမှ ရသောဘွဲ့ကိုသာ တန်ဖိုးထားသည်ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ မဟာချူလာလောင်ကွန်တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူ (Ph. D.) ဘွဲ့ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းရန် စကားကမ်းလှမ်းခဲ့ရာ လက်မခံဘဲ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခြားမသွားချင် == ၁၉၇၇ ခုနှစ် မေလ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ချင်းမိုင်မြို့]] နှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ [[လာအိုနိုင်ငံ]] ခရီးစဉ် နှစ်ခုမှလွဲ၍ နိုင်ငံတကာခရီးများကြွချီရန် ပင့်လျှောက်မှုများကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ == သက်သက်လွတ်ဆွမ်း == ၁၃၇၇ (၁၉၇၅) သက်တော် ၃၃ နှစ်အရွယ်မှ စတင်၍ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြကာ သက်သက်လွတ်ဆွမ်းသာ ဘုန်းပေးတော်မူသည်။ == ရွှေကျင်နိကာယဥပဥက္ကဋ္ဌ၊ တွဲဘက်သာသနာပိုင်တင်မြှောက်ခံရခြင်း == တိပိဋကဓရ၊ တိပိဋကကောဝိဒ ယောဆရာတော်ဘုရားသည် ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (၁၃၈၆ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့) တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ဧကဝီသတိမအကြိမ် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်လုံးဆိုင်ရာရွှေကျင်နိကာယသံဃာ့အစည်းအဝေးကြီးမှ ရွှေကျင်နိကာယဥပဥက္ကဋ္ဌ၊ တွဲဖက်ရွှေကျင်သာသနာပိုင် အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ == စာရေးသား ကျမ်းပြုခြင်း == တရားဟောချိန်၊ စာချချိန်မှ လွဲ၍ ကျန်အချိန်များ၌ မိမိသီတင်းသုံးရာကျောင်းသင်္ခန်းလေးတွင် စာပေကျမ်းဂန်များ ‌ရေးသားတော်မူသည်။  [[အမရပူရမြို့|အမရပူရ]] [[ဇနကာဘိဝံသ (မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်)|မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ]]ကို လွန်စွာကြည်ညိုသူ ဆရာတော်သည် ကျမ်းစာများကို မတ်တပ်ရပ်လျက်သာ ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓတရားတော်များကို ကြီးငယ်မဟူ လူသာမန်တို့ နားလည်နိုင်သည့် စကားအသုံးအနှုန်းများဖြင့် ပြုစုရေးသားထားသော ဓမ္မလက်ဆောင် စာအုပ်ငယ် တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ၁။ ဓမ္မာစရိယစာသင်သားများအတွက် “ဓမ္မာစရိယလမ်းပြကျမ်း” အမှတ် (၁)၊ (၂)၊ (၃) ၂။ တရားလင်္ကာ ပဒေသာ အမှတ် (၁)၊ (၂) ၃။ စိတ်ထိန်းကိရိယာ ၄။ ဘဝလမ်းညွှန် ၅။ သာဓုလေးပါးမြတ်တရား ၆။ အပေါင်းလက္ခဏာ ၇။ အနှစ်ထုတ်ယူစွမ်းတဲ့လူ ၈။ ကံကိုထိန်းချုပ် စက်ခလုတ် ၉။ စိတ်ဓာတ်ကိုမြှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် ၁၀။ ကိုယ့်လမ်းကိုယ်လျှောက် ကောင်းရာရောက် ၁၁။ အချိန်တန်ဖိုး လူ့တန်ခိုး ၁၂။ ဘဝတစ်ကွေ့ ခဏတွေ့ ၁၃။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ် ခပ်သုတ်သုတ် ၁၄။ တရားအသိ လူ့မျက်စိ ၁၅။ မေတ္တာပန်းခိုင် သုံးပွင့်ဆိုင် ၁၆။ နှလုံးသားဝယ် ဘုရားတည် (၁၉၉၈) ၁၇။ အေးမြရွှင်ပြုံး လူ့နှလုံး ၁၈။ လူ၏စွမ်းအား မြတ်တရား ၁၉။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ချစ် လူအစစ် ၂၀။ အသိမှန်ကန် ကိုယ့်ဖို့ကျန် ၂၁။ တရားကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၂၂။ သူ့ကိုစောင့်ရှောက် ကိုယ့်ဂုဏ်မြောက် ၂၃။ ကျန်းမာရွှင်လန်း မေတ္တာစွမ်း ၂၄။ မေတ္တာလက်တွဲ ရာပြည့်ပွဲ ၂၅။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ် ဥစ္စာထုပ် ၂၆။ ဘဝဝေစု မြတ်ကောင်းမှု ၂၇။ တရားဆောင်သူ စိတ်မပူ ၂၈။ အား ၂၉။ ယော ၃၀။ မွေးနေ့မင်္ဂလာ ရတနာ ၃၁။ ၄၅ နှစ် တရားသက် ၃၂။ နှစ်လေးဆယ့်ငါး တရားအချုပ် ၃၃။ လူအလှဆုံး စိတ်တစ်လုံး ၃၄။ မေတ္တာနှလုံး အလှဆုံး (၁၉၉၉) ၃၅။ မေတ္တာလွှမ်းခြုံ ဘေးရန်လုံ ၃၆။ အလှူကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၃၇။ နှုတ်ဆက်မင်္ဂလာ ၃၈။ မေတ္တာတရား လူ့စွမ်းအား (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၃၉။ အကုန်အရ လူ့ဘဝ ၄၀။ မီးသတိပြု ၄၁။ မေတ္တာကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၄၂။ ၄၅ ဝါ သာသနာ ၄၃။ လူအား ၄၄။ လူ၏စွမ်းအား ပတ္တမြား ၄၅။ စိတ်ကောင်းထားက မိတ်ကောင်းရ ၄၆။ အချစ်ဆုံးဆွေမျိုး ၄၇။ ၄၅ နှစ် ရဟန်းသက် ၄၈။ ဧည့်သည် ၄၉။ စိတ်အေးစရာ သာသနာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၅၀။ တစ်ခါလာလည်း ဒါပါပဲ ၅၁။ လူ့ဘဝထဲ စာမေးပွဲ ၅၂။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဘောလုံးပွဲ ၅၃။ ဘဝတစ်ခေါက် ခြောက်ဆယ့်ခြောက် ၅၄။ ယနေ့အလုပ် ယနေ့လုပ် ၅၅။ အဘိဓမ္မာ သိစရာ ၅၆။ ဝိသုဒ္ဓါရုံ ခွင့်ခါကြုံကြိုက် စာသင်တိုက် ၅၇။ ဓာတ် ၅၈။ ဘဝကိုဆောင် အလင်းရောင် ၅၉။ လူသားမေတ္တာ ဤကမ္ဘာ ၆၀။ ဆရာ့ကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၆၁။ သတိကိုင်စွဲ နှုတ်ဆက်ပွဲ ၆၂။ ဦးကောသလ္လ တစ်ဘဝ ပေါ်ရ တောင်ဖီလာ ၆၃။ သတိမေတ္တာ သူငါစုပေါင်း အကုန်ကောင်း ၆၄။ ယခုအလုပ် ယခုလုပ် ၆၅။ ဒီအတိုင်းပါပဲ ၆၆။ သုံးဖြာမြတ်စွာ ရတနာ ၆၇။ ချစ်ခင်ညီညာ ပေါင်းတာမှန်မှ ငြိမ်းချမ်းရ ၆၈။ ဒီတစ်ခါလည်း ဒီအတိုင်း ၆၉။ ပေါင်းတာမှန်မှ ကောင်းတာရ ၇၀။ ခဏငှားထား ၄ ဘီးကား ၇၁။ ကိုယ့်ဟာနဲ့သာ ကိုယ်နေပါ ၇၂။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်သာ ရွေးယူပါ ၇၃။ နေကောင်းရဲ့လား ၇၄။ အသိဆန်းကြယ် အနှစ်ကြွယ် ၇၅။ မေတ္တာအစွမ်း စိတ်အေးချမ်း ၇၆။ အများအကြိုက် လူမိုက်တစ်ယောက် ပန်းတိုင်ရောက် ၇၇။ မိခင်စိတ်ထား မေတ္တာအား ၇၈။ သူဦးကိုယ်ဦး သုံးမွှာပူး ၇၉။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်ယူ စွမ်းတဲ့လူ ၈၀။ ပစ္စည်းတန်ဖိုး လူ့တန်ခိုး ၈၁။ ကိုယ့်ဂုဏ်ကိုယ်ပြု ကောင်းတာစု ၈၂။ ဆွေမျိုးကိုရှာ ကိုယ့်ဆီမှာတွေ့ ၈၃။ အသီးတစ်ရာ အညှာတစ်ခု ၈၄။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုကယ် မီသေးတယ် ၈၅။ အသိမှန်ကန် အဖိုးတန် ၈၆။ ဆရာဒကာ သာသနာ ၈၇။ အသက်ကြီးရင် အဖော်လိုတယ် ၈၈။ နှစ်ကူးမင်္ဂလာ ဖိတ်ကြားလွှာ ၈၉။ ဘဝထဲမှာ ကောင်းတာရှာ ၉၀။ ပစ္စည်းအလှ ဘဝတန်ဆာ ရတနာ ၉၁။ မေတ္တာပညာ ပဒေသာ ၉၂။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုဖြည့် သူ့ကိုကြည့် ၉၃။ ငွေနှင့်ပုလဲ ကုသိုလ်ပွဲ ၉၄။ အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက် ၉၅။ ရက်လည်လလည် နှစ်ပတ်လည် ၉၆။ နေ့စဉ်ဆင်နွှဲ လူ့အောင်ပွဲ ၉၇။ မ‌ကောင်းမှုရှင်း ကောင်းမှုသွင်း စိတ်ရင်းဖြူစင်စေ ၉၈။ ပစ္စည်းအလှ ကိုးဌာန ၉၉။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်စု အမြန်လု ၁၀၀။ လူစ်ယောက်တည်း ကား ၆ စီး ၁၀၁။ မြန်မာစိတ်ထား စုပေါင်းအား ၁၀၂။ ကုသိုလ်စုပေါင်း လက်ဆယ်ချောင်း ၁၀၃။ မေတ္တာစု‌ပေါင်း လက်ငါးခု၊ ကောင်းမှုရေစက်ချ ၁၀၄။ မေတ္တာကိုသွင်း တံတားခင်း ၁၀၅။ လူကြီးလုပ်ငန်း ကမ္မဋ္ဌာန်း ၁၀၆။ ဆင်းရဲ၏နောက် ချမ်းသာရောက် (၁၉၉၉) ၁၀၇။ ကုသိုလ်လည်းရ ဝမ်းလည်းဝ (၁၉၉၉) ၁၀၈။ စိတ်စွမ်းရည် (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၀၉။ ပညာလမ်းပြလူ့အလှ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၀။ ပတ္တောတသုတ္တန် ၁၁၁။ ဘဝဇာတ်ခုံ ပုံစံစုံ (၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒုတိယအကြိမ်) ၁၁၂။ သမုဒ္ဒရာ ဝမ်းတစ်ထွာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၃။ အဆင်းအတက် လမ်းနှစ်ဖက် (၁၉၉၉) ၁၁၄။ အပေါင်းလက္ခဏာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၅။ အသိမှန်ကန် အဖိုးတန် (၁၉၉၉) ၁၁၆။ အိမ်တွင်းမဂ္ဂင် လူ့ကျင့်စဉ် (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) == ထမ်းဆောင်သောတာဝန်များ == ဝိနည်းဓိုရ်တာဝန် - ပထမငါးနှစ် နှင့် ဒုတိယငါးနှစ်သက်တမ်း ၁၃၄၆ ရွှေကျင်နိကာယ ဂိုဏ်းလုံးဝန်ဆောင် နှင့် နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင် ၁၀ နှစ် တိပိဋကဓရ ‌ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ နိကာယ်သာသနာတော်ထွန်းကားရေးအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ဓမ္ဓသာကစ္ဆာအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ တက္ကသိုလ်များဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ရွှေတိဂုံ၊ ဗိုလ်တထောင်၊ ဆူးလေစေတီတော်တို့၌ ဂေါပကအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ အဘိဓမ္မာပြန့်ပွားရေးအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ဓမ္မဗျူဟာ သာသနာ့မာမကအဖွဲ့၏ ဩဝါဒါစရိယ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ဩဝါဒါစရိယ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့ချုပ်၏ ဩဝါဒါစရိယ ရန်ကုန်မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာပရိယတ္တိသာသနာနုဂ္ဂဟဆန်လှူအသင်းကြီး၏ ဩဝါဒါစရိယ မြတ်မင်္ဂလာ နှင့် ဇမ္ဗူရတနာစာစောင်တို့၏ နာယက ရန်ကုန် – မန္တလေး ယောနယ်အသင်း၏ ဩဝါဒါစရိယ မိုးကုတ်မြို့ နိကာယ်သာသနာတော် ကြီးပွားရေးအသင်း၏ ဩဝါဒါစရိယ နိုင်ငံတော် သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့၏ တာဝန်ပေးချက်အရ မိုးကုတ်ဝိပဿနာဝိနိစ္ဆယတာဝန် ယခုအခါ ဘိက္ခုနီမများ ရှိသင့်၊ မရှိသင့် အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည့် ဘိက္ခူနီဝိနိစ္ဆယတာဝန်တို့ကို နိုင်ငံတော်သီးခြားဝိနည်းဓိုရ်အဖြစ်တာဝန် သိမ်ရောယှက်မှုအဆုံးအဖြတ်၊ သီမာသင်္ကရ ဝိနိစ္ဆယစာတမ်းနှင့် ဝိပတ္တိသီမာဒိဝိနိစ္ဆယစာတမ်း တို့ကိုလည်း ကျေပွန်ဆောင်ဆုံးဖြတ်ရေးသားပေးခဲ့ခြင်း == ရည်ညွှန်းကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၃ မွေးဖွားသူများ]] gtcf4v9b75snxyowf4o5igyoujlg1uu 1052043 1052042 2026-09-09T10:55:08Z ပရဟိတ 147401 /* မန္တလေးရောက်စာသင်သားအရှင်သိရိန္ဒ */ 1052043 wikitext text/x-wiki ယောဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော [[တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက]] ယောဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသိရိန္ဒာဘိဝံသ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သံဃာတော် မဟာထေရ် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀ ရာစု ပိဋကတ်သုံးပုံဆောင် သံဃာများတွင် ပဉ္စမမြောက် သံဃာတော်လည်းဖြစ်သည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=“ဆရာတော်ကြီးများ၏ထေရုပ္ပတ္တိစာစဉ် - တိပိဋကယောဆရာတော်ဘုရားကြီး”၊ ၂၀၁၇ ဇန္နဝါရီ (ပထမအကြိမ်)၊ ဆုပြည့်စုံထွန်းအယ်ဒီတာအဖွဲ့၊ ဆုပြည့်စုံထွန်းစာပေ၊ ဖြိုးဝေလျှံပုံနှိပ်တိုက် |url=http://www.kbrl.gov.mm/book/details/004108?categoryId=21 |access-date=5 February 2025 |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813005740/http://www.kbrl.gov.mm/book/details/004108?categoryId=21 }}</ref> == ယောဆရာတော်အလောင်းအလျာ == ယောဆရာတော် အလောင်းအလျာ သတို့သားငယ်ကို ဂျပန်ခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ  ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၄ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၆ (၁၉၄၃ မတ်လ ၂၆) သောကြာနေ့ နံနက် ၄ နာရီခွဲ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေးတိုင်း]]၊ [[ပခုက္ကူခရိုင်]] (ယခု [[ဂန့်ဂေါခရိုင်|ဂန့်‌ဂေါခရိုင်]])၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ လက်ပံရွာ/[[လက်ပန်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|လက်ပန်ရွာ]] (ဂန့်ဂေါမှ ၁၄ မိုင်) တွင်ဖွားမြင်သည်။ မိဘများမှာ ဦးရဲနိုင် (တောင်သူ)၊ ဒေါ်တုတ်ခိုင် တို့ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် မောင်သာမောင် ဖြစ်သည်။ မောင်သာမောင်၊ မောင်သာဒင်၊ မအောင်ကြည်၊ မတင်ရီ (ယခုအခါ ဆရာလေး ဒေါ်ပညာနန္ဒီ)၊ မတင်ကြည်၊ မောင်သာချစ် (ယခုအခါ ရဟန်းတော် အရှင်ဇုတိန္ဓရ) ဟူသော မွေးချင်း ၆ ယောက်တွင် အကြီးဆုံး သားဦးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အနေအေး၍ ဉာဏ်ကောင်းသည်။ ချစ်ခင်ဖွယ် ဥပဓိရုပ်ရှိသည်။ ရောင့်ရဲလွယ်သည်။ တစ်ဦးတည်းနေလေ့ရှိသည်။ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်းမရှိ။ သူတပါးအား ဒုက္ခမပေး။ ကျန်းမာရေး မကောင်းလျင်ပင် ဘာသံမှ မထွက်ပဲ အသာမှိန်းနေတတ်သည်။<ref name=":0" /> === ကနဦးပညာရေး === ငယ်ဘဝမှာ မိခင်ဖြစ်သူ ရက်ကန်းရက်ချိန် သင်ပြပေးသော အခြေခံစာပေများ၊ အဘိုး အဘွားများ ညအိပ်ရာဝင်ပုံပြင်အဖြစ် ပြောပြသော ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်နိပါတ်များဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ၁၃၁၄ ခုနှစ် အသက်ဆယ်နှစ်အရွယ်တွင် လက်ပံရွာဦးကျောင်းဆရာတော် အရှင်တိဿထံ ပညာသင်ကြားသည်။ ဆွေမျိုးတော်စပ်သူ ကိုသန်းမောင်ကလည်း သင်ကြားပေးသည်။ မောင်သာမောင်လေးမှာ ဉာဏ်အလွန်ကောင်း၍ စာများကို အခြားကလေးများကဲ့သို့ အော်ဟစ်ကျက်မှတ်ခြင်း မပြုပဲ အနည်းငယ်ဖတ်ရုံဖြင့် စွဲမြဲစွာ မှတ်မိသည်။ ဝီရိယလည်းကောင်းသည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ် နတ်တော်လ၊ အသက် ဆယ့်တစ်နှစ်ကျော် တွင် လက်ပန်ရွာ ဦးကြီးတော်စပ်သူ ဦးဘစံ၏ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ကြားသည်။ ဦးဘစံအောက်မှ ကျောင်းဆရာ ဦးချစ်ကျော် နှင့် ဦးပုတို့က ကျောင်းသားသစ်ကို အရည်အချင်းစစ်ဆေးရာ အခြေခံများ တတ်ကျွမ်းပြီးဖြစ်သဖြင့် သူငယ်တန်းတွင် မတတ်ရပဲ ပထမတန်းတွင် စတင် ပညာသင်ရသည်။ စတုတ္ထတန်းအထိ နှစ်စဉ် ပထမရသည်။ အားလပ်ချိန်တွက် ဆော့ကစားခြင်းမပြု၊ အိမ်အလုပ်ကူ၊ ညီငယ် ညီမငယ်များကို ထိန်းကျောင်းပေးပြီး မိဘကို ကူညီသည်။ === ပွဲမကြိုက်သော မောင်သာမောင် === သိတတ်သောအရွယ်မှစ၍ ဇာတ်ပွဲ၊ ရုပ်ရှင် အပါအဝင် အပျော်အပါးပွဲလမ်းများ မသွား၊ မကြည့်။ လူကြီးက ပွဲခင်းသို့ လွှတ်ပြီး အကြော်ဝယ်ခိုင်းလျင် အကြော်ဝယ်ပြီး ချက်ချင်းပြန်လာသည်။ ပွဲသွားဖို့ခေါ်လျင် မည်သည့်အခါမျှ မလိုက်။ === ကန်ရွာတွင် ပညာသင် === လွတ်လပ်ပြီးစခေတ် စတုတ္ထတန်းအောင်အပြီးတွင် အလယ်တန်းကျောင်းရှိသော [[ကန်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|ကန်ရွာ]]တွင် ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်သည်။ ကန်ရွာမှာ လက်ပန်ရွာမှ ခြောက်မိုင်ခန့်ဝေးသဖြင့် ကန်ရွာရှိ ဦးရီးတော်စပ်သူ ပန်းထိမ်ဆရာကြီး ဦးပြည့်ထွန်း နှင့် ဇနီးဒေါ်ပေါခင်တို့အိမ်တွင် နေထိုင်ရသည်။ ကန်ရွာ အလယ်တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ကန်ရွာ ကန်‌တောရကျောင်းသို့ မကြာခဏ သွားပြီး ဆရာတော်များ အဆုံးအမ ခံယူတတ်သည်။ ၁၃၁၈ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလ နွေကျောင်းပိတ်ရက် တွင် လက်ပံကျောင်းဆရာတော်ထံ၌ ရှင်သာမဏေ ဝတ်ခွင့်ရသည်။ ကိုရင်ဘဝတွင် ဘထွေးတော်သူ ဘုန်းကြီး ဦးနန္ဒက ပညာသင်ပေးသည်။ တစ်သက်လုံးဝတ်လိုသော်လည်း မိဘက ခွင့်မပြုသဖြင် တစ်လဝတ်ပြီး ရှင်လိင်ပြန်ခဲ့ရသည်။ ၁၃၂၁ ခုနှစ်တွင် အစိုးရစစ် သတ္တမတန်းစာမေးပွဲကို အောင်မြင်အပြီး အတန်းပညာ ဆက်လက်သင်ကြားစေလိုသော မိဘများနှင့် သာသနာ့ဘောင်ဝင်ရောက်ပြီး သာသနာ့ဝန်ထမ်းလိုသူ မောင်သာမောင်တို့ အခြေအတင် ဖြစ်ကြချိန်တွင် ဦးရီးဖြစ်သူဦးပြည့်ထွန်းက မိဘများကို ဖြောင်းဖျပေးမှုကြောင့် သာသနာ့ဘေင် ဝင်ခွင့်ရသည်။ == သာသနာ့ဝန်ထမ်းခရီးအစ == အသက် (၁၈) နှစ်အရွယ်၊ ၁၃၂၂ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၈ (၁၉၆၀ ဇွန်လ ၁) ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ကန်တောရကျောင်းတိုက် ပထမ ကန်တောရဆရာတော် အရှင်ကေတု ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုကာ မိဘတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေဘဝသို့ရောက်သည်။ ကန်တောရမှစာချ ဆရာတော် ဦးနန္ဒိမာက ကျက်သရေအဝဝကို အစိုးရကြောင်း နိမိတ်ကောင်းဖြင့် “ရှင်သိရိန္ဒ” ဟု ဘွဲ့ပေးခဲ့သည်။ ပထမ ကန်တောရ ဆရာတော်ကြီးထံတွင် အခြေခံပရိယတ္တိပညာများ စတင်သင်ယူသည်။ ကိုရင်ဘဝ တစ်ဝါအရတွင် ပထမ ကန်တောရ ဆရာတော် ပျံလွန်သည်။ တတိယ ကန်တောရဆရာတော် ဦးဝိသုတ၊ စတုတ္ထ ကန်တောရ ဆရာတော် ဦးကေလာသ၊ စာချဆရာတော် ဦးနန္ဒိမာ၊ ဦးသာကိန္ဒ (သီရိပဝရဓမ္မာစရိယ) တို့ထံ၌ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။ စာသင်သားများ (၅) နှစ်မျှ သင်ကြားကြရသည့် ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီး၊ သင်္ဂဟ၊ ပါတိမောက်၊ ကင်္ခါ၊ ရူပသိဒ္ဓိ၊ ပဒမာလာ၊ ပုဒ်စစ်၊ သုတ်စစ်၊ ဋီကာကျော်၊ မာတိကာ၊ ဓာတုကထာ၊ ပါဠိရေးနည်း၊ ဂါထာစီကုံးနည်း၊ ကဗျာလင်္ကာစီကုံးနည်းတို့ကို အချိန် (၂) နှစ် နှင့် အပြီး သင်ယူသည်။ ရှင်သိရိန္ဒ မှာ အတတ်မြန်သဖြင့် စာဝါအချို့မှလွဲ၍ အခြား စာသင်သားများနှင့် သီးသန့် ခွဲပြီး သင်ပေးရသည်။ == ရဟန်းပြုခြင်း == ၁၃၂၄ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၈ (၁၉၆၂ မေလ ၂၆) စနေနေ့၊ ပဋိသန္ဓေနှင့်တကွ အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်ချိန်၊ ကန်တောရကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ်ကြီး၌ တတိယ ကန်တောရဆရာတော် ဦးဝိသုတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ကာရက သံဃာများစွာဖြင့် ခမည်းတော်ဦးရဲနိုင်၊ မယ်တော်ဒေါ်တုတ်ခိုင်၊ ဘေးတော် ဒေါ်ခြုံ၊ အဘိုးဦးကျော်ထိုက်၊ အဘွားများဖြစ်သော ဒေါ်စိုးချုပ်၊ ဒေါ်ရွှေဖုံးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကိုခံယူကာ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းဘဝသို့‌ရောက်ရှိသည်။ ဘွဲ့မည်မှာလည်း အရှင်သိရိန္ဒ ပင်ဖြစ်သည်။ === ထူးခြားသောရဟန်းခံပွဲ === ရဟန်းခံပွဲအပြီးတွင် ရဟန်းအသစ်ကြပ်ချွတ် အရှင်သိရိန္ဒကိုယ်တိုင် တရားဟောသည်။ တရားဟောကောင်းသူအဖြစ် ချက်ချင်းနာမည်ရသည်။ မိမိရဟန်းခံပွဲအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကိုယ်တိုင်ရေး ဂါထာသုံးပိုဒ်ပါ “ဥပသမ္ပဒရတုပိုဒ်စုံ” ဂါထာများနှင့် ရဟန်းဘဝသို့ ရောက်ရှိသဖြင့် ပီတိဖြစ်ဝမ်းမြောက်ရပုံကို ဖွဲ့နွဲ့ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရဟန်းခံပွဲအထိမ်းအမှတ်ပင် ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြစ်ကြသော မိဘ ဘိုးဘေးများအတွက်လည်း “ဥပသမ္ပဒ ဥဒါနကထာ” ဂါထာကို ရေးသားပေးခဲ့သည်။ == မန္တလေးရောက်စာသင်သားအရှင်သိရိန္ဒ == ရဟန်းခံအပြီးတွင် မူလဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ လက်ပံဆရာတော်အစီအစဉ်ဖြင့် ပထမပြန်စာဖြေဌာနပင်မရှိသော [[ဂန့်ဂေါမြို့]]မှ ပညာတတ်အကျော်အမော် စာချဆရာတော်များရှိရာ [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ပညာသင်သွားရသည်။ ၁၃၂၄ နယုန်လဆန်း ၁၁ တွင် ဂန့်ဂေါမှ မန္တလေး သို့ လေယာဉ်ခရီးဖြင့် သွားရပြီး မန္တလေးတွင် တည်းခိုရာ ဝိဇ္ဇာလင်္ကာရကျောင်းတိုက်မှ ဆရာတော် ဦးခေမာစာရ၊ ဦးကောသလ္လ၊ ဦးပညာဝံသ တို့ သုံးပါး၏ လိုက်လံအပ်နှံပေးမှုဖြင့် မန္တ‌လေး ရွှေကျင်နိကာယဗဟိုဌာနချုပ်ဖြစ်သည့် အနောက်ပြင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် အောင်မြေသာစည်ကျောင်းတွင် ကန်ရွာ ဦးပဏ္ဍိစ္စအကူအညီဖြင့် စာသင်သားဖြစ်လာသည်။ သာသနာပိုင်မြောင်းမြဆရာတော်၊ သံတော်ဆင့်ဆရာတော် ဥုးတိလောက၊ အောင်မြေသာစည်ဆရာတော် ဥုးဥတ္တရာဇီဝ၊ ဥုးပဏ္ဍဝံသ၊ သူဌေးတန်းကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဂရုဓမ္မ စသော စာချအကျော် ဆရာတော်များထံမှ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်မှ [[မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်ဟောင်း)|မစိုးရိမ်တိုက်]]သို့သွား၍ အရှင်ဝိစိတ္တာဘိဝံသ၊ အရှင်စန္ဒောဘာသာဘိဝံသ၊ အရှင်ဣန္ဒာစာရ၊ အရှင်ဓမ္မာနန္ဒ၊ တောင်ထီးလင်းတိုက်သို့သွား၍ ဆရာတော် ဦးဝဇိရဗုဒ္ဓိ စသောညဝါအကျော် ဆရာတော်များထံတွင် စာဝါများလိုက်ခဲ့သည်။ မိဘများ စီးပွားရေးမကောင်းသဖြင့် ချို့ငဲ့စွာ စာပေသင်ကြားခဲ့ရသည်။ လိုသော ကျမ်းစာအုပ်များအတွက် အဟောင်းဆိုင် တွင် ရှာဖွေဝယ်ယူခြင်း၊ သီတင်းသုံးဖော် စာဝါလိုက်ဖော် သံဃာများထံမှ ငှားရမ်းဖတ်ရှုခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ လပြည့်လကွယ် ဥပုသ်နေ့များ ဥပုသ်ပြုကြရာ စာသင်သားများ ပါတိမောက် အလှည့်ကျ ပါတိမောက်ပြရန် တာဝန်ယူရသည်။ အရှင်သိရိန္ဒ ပါတိမောက်ပြသည့်အလှည့်တွင် သာသနာပိုင် မြောင်းမြဆရာတော်ကြီး၏ ချီးကျူးခြင်းခံရသည်။ == ရန်ကုန် == ၁၃၂၉ နယုန်လ၊ သက်တော် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ရွှေကျင်တိုက်သစ် သို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးသည်။ ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ရွှေကျင်တိုက်သစ် တည်ထောင်သူ အရှင်ဝါသဝါဘိဝံသ၊ စာချ ဆရာတော် ဦးသီလာစာရာဘိဝံသ၊ အလယ်တောရဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဦးသူရိယာဘိဝံသတို့ ထံတွင် ပရိယတ္တိစာပေများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြားရင်းပင် တဖက်တွင်လည်း လက်‌ထောက်စာချဘုန်းကြီးတာဝန်ယူက တစ်ရက် နှစ်ကြိမ် စာဝါများ ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၃၃၉ - တွင် ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် ဒုတိယနာယကတာဝန်ထမ်းဆောင်သည် ၁၃၅၉ - သက်တော် ၅၅ နှစ်တွင် ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် နာယကတာဝန်ထမ်းဆောင်သည် == အောင်မြင်ခဲ့သော စာမေးပွဲများ၊ ဆပ်ကပ်ခံရသောဘွဲ့များ == ၁၃၂၄ (၁၉၆၂) ပထမငယ်တန်း ၁၃၂၅ (၁၉၆၃) ပထမလတ်တန်း ၁၃၂၆ (၁၉၆၄) ပထမကြီးတန်း ၁၃၂၇ (၁၉၆၅) ဓမ္မာစရိယ ပါရာဇိကဏ် နှင့် အဋ္ဌသာလိနီ ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) ပါစိတျာဒိ ပါဠိဂုဏ်ထူးဆောင်ကျမ်း ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) ဝိနယပါဠိပါရဂူ ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) စေတိယင်္ဂဏ စာသင်တန်း ၁၃၂၉ (၁၉၆၇) သာသနဓဇဓမ္မာစရိယအဂ္ဂမဟာအကျော်ဘွဲ့၊ ဝိနယပါဠိပါရဂူဘွဲ့ ၁၃၃၀ (၁၉၆၈) သကျသီဟ စာသင်တန်း (ပထမ) ၁၃၃၁ (၁၉၆၉) စေတိယင်္ဂဏ စာချတန်း ၁၃၃၂ (၁၉၇၀) သကျသီဟ စာချတန်း ၁၃၃၂ (၁၉၇၀) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ ဝိနယဓရ ဝိနယကောဝိဒဘွဲ့ ၁၃၃၄ (၁၉၇၂) ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိပါရဂူတန်း ၁၃၃၅ (၁၉၇၃) ဝါဘင်္ဂဒိမြန်မာဂုဏ်ထူးတန်း ၁၃၃၅ (၁၉၇၃) သထုံ သုဝဏ္ဏဘူမိစာမေးပွဲ တတိယဆင့် အာဘိဓမ္မိကတန်း ၁၃၃၆ (၁၉၇၄) နိကာယုဇ္ဇောတက အတ္ထဝိသာရဒမူလ အာဘိဓမ္မိကဘွဲ့ ၁၃၃၈ (၁၉၇၆) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ အဘိဓမ္မိက အဘိဓမ္မကောဝိဒဘွဲ့ ၁၃၄၀ (၁၉၇၈) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ ဒီဃဘာဏကဘွဲ့ ၁၃၄၀ (၁၉၇၈) တိပိဋကဓရဘွဲ့ ၁၃၄၆ (၁၉၈၄) တိပိဋကကောဝိဒဘွဲ့ == ဘွဲ့စာရင်း == သာသနဓဇ ဓမ္မာစရိယ၊ အဂ္ဂမဟာအကျော် သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဝိနယ ပါဠိပါရဂူ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိပါရဂူ သကျသီဟဓမ္မစရိယ စေတိယင်္ဂဏဓမ္မစရိယ နိကာယုဇ္ဇောတက အတ္ထဝိသာရဒ မူလအာဘိဓမ္မိက ဓမ္မဝိသာရဒ မဇ္ဈိမအာဘိဓမ္မိက အတ္ထဝိသာရဒ  မူလအာဘိဓမ္မိက ဝိနယဓရ ဝိနယကောဝိဒ ဒီဃဘာဏက ဒီဃနိကာယကောဝိဒ အာဘိဓမ္မိက အဘိဓမ္မကောဝိဒ တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ [[အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ|အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့]] [[တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက]] [[အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု]] == အလကားရသောဘွဲ့ကို မလိုချင် == အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ ရစဉ်က ပူဇော်ပွဲလုပ်မည်ကို လက်မခံခဲ့ပေ။ ကိုယ်တိုင် ကျိုးစားကျက်မှတ်ဖြေဆိုပြီးမှ ရသောဘွဲ့ကိုသာ တန်ဖိုးထားသည်ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ မဟာချူလာလောင်ကွန်တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူ (Ph. D.) ဘွဲ့ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းရန် စကားကမ်းလှမ်းခဲ့ရာ လက်မခံဘဲ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခြားမသွားချင် == ၁၉၇၇ ခုနှစ် မေလ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ချင်းမိုင်မြို့]] နှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ [[လာအိုနိုင်ငံ]] ခရီးစဉ် နှစ်ခုမှလွဲ၍ နိုင်ငံတကာခရီးများကြွချီရန် ပင့်လျှောက်မှုများကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ == သက်သက်လွတ်ဆွမ်း == ၁၃၇၇ (၁၉၇၅) သက်တော် ၃၃ နှစ်အရွယ်မှ စတင်၍ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြကာ သက်သက်လွတ်ဆွမ်းသာ ဘုန်းပေးတော်မူသည်။ == ရွှေကျင်နိကာယဥပဥက္ကဋ္ဌ၊ တွဲဘက်သာသနာပိုင်တင်မြှောက်ခံရခြင်း == တိပိဋကဓရ၊ တိပိဋကကောဝိဒ ယောဆရာတော်ဘုရားသည် ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (၁၃၈၆ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့) တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ဧကဝီသတိမအကြိမ် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်လုံးဆိုင်ရာရွှေကျင်နိကာယသံဃာ့အစည်းအဝေးကြီးမှ ရွှေကျင်နိကာယဥပဥက္ကဋ္ဌ၊ တွဲဖက်ရွှေကျင်သာသနာပိုင် အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ == စာရေးသား ကျမ်းပြုခြင်း == တရားဟောချိန်၊ စာချချိန်မှ လွဲ၍ ကျန်အချိန်များ၌ မိမိသီတင်းသုံးရာကျောင်းသင်္ခန်းလေးတွင် စာပေကျမ်းဂန်များ ‌ရေးသားတော်မူသည်။  [[အမရပူရမြို့|အမရပူရ]] [[ဇနကာဘိဝံသ (မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်)|မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ]]ကို လွန်စွာကြည်ညိုသူ ဆရာတော်သည် ကျမ်းစာများကို မတ်တပ်ရပ်လျက်သာ ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓတရားတော်များကို ကြီးငယ်မဟူ လူသာမန်တို့ နားလည်နိုင်သည့် စကားအသုံးအနှုန်းများဖြင့် ပြုစုရေးသားထားသော ဓမ္မလက်ဆောင် စာအုပ်ငယ် တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ၁။ ဓမ္မာစရိယစာသင်သားများအတွက် “ဓမ္မာစရိယလမ်းပြကျမ်း” အမှတ် (၁)၊ (၂)၊ (၃) ၂။ တရားလင်္ကာ ပဒေသာ အမှတ် (၁)၊ (၂) ၃။ စိတ်ထိန်းကိရိယာ ၄။ ဘဝလမ်းညွှန် ၅။ သာဓုလေးပါးမြတ်တရား ၆။ အပေါင်းလက္ခဏာ ၇။ အနှစ်ထုတ်ယူစွမ်းတဲ့လူ ၈။ ကံကိုထိန်းချုပ် စက်ခလုတ် ၉။ စိတ်ဓာတ်ကိုမြှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် ၁၀။ ကိုယ့်လမ်းကိုယ်လျှောက် ကောင်းရာရောက် ၁၁။ အချိန်တန်ဖိုး လူ့တန်ခိုး ၁၂။ ဘဝတစ်ကွေ့ ခဏတွေ့ ၁၃။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ် ခပ်သုတ်သုတ် ၁၄။ တရားအသိ လူ့မျက်စိ ၁၅။ မေတ္တာပန်းခိုင် သုံးပွင့်ဆိုင် ၁၆။ နှလုံးသားဝယ် ဘုရားတည် (၁၉၉၈) ၁၇။ အေးမြရွှင်ပြုံး လူ့နှလုံး ၁၈။ လူ၏စွမ်းအား မြတ်တရား ၁၉။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ချစ် လူအစစ် ၂၀။ အသိမှန်ကန် ကိုယ့်ဖို့ကျန် ၂၁။ တရားကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၂၂။ သူ့ကိုစောင့်ရှောက် ကိုယ့်ဂုဏ်မြောက် ၂၃။ ကျန်းမာရွှင်လန်း မေတ္တာစွမ်း ၂၄။ မေတ္တာလက်တွဲ ရာပြည့်ပွဲ ၂၅။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ် ဥစ္စာထုပ် ၂၆။ ဘဝဝေစု မြတ်ကောင်းမှု ၂၇။ တရားဆောင်သူ စိတ်မပူ ၂၈။ အား ၂၉။ ယော ၃၀။ မွေးနေ့မင်္ဂလာ ရတနာ ၃၁။ ၄၅ နှစ် တရားသက် ၃၂။ နှစ်လေးဆယ့်ငါး တရားအချုပ် ၃၃။ လူအလှဆုံး စိတ်တစ်လုံး ၃၄။ မေတ္တာနှလုံး အလှဆုံး (၁၉၉၉) ၃၅။ မေတ္တာလွှမ်းခြုံ ဘေးရန်လုံ ၃၆။ အလှူကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၃၇။ နှုတ်ဆက်မင်္ဂလာ ၃၈။ မေတ္တာတရား လူ့စွမ်းအား (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၃၉။ အကုန်အရ လူ့ဘဝ ၄၀။ မီးသတိပြု ၄၁။ မေတ္တာကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၄၂။ ၄၅ ဝါ သာသနာ ၄၃။ လူအား ၄၄။ လူ၏စွမ်းအား ပတ္တမြား ၄၅။ စိတ်ကောင်းထားက မိတ်ကောင်းရ ၄၆။ အချစ်ဆုံးဆွေမျိုး ၄၇။ ၄၅ နှစ် ရဟန်းသက် ၄၈။ ဧည့်သည် ၄၉။ စိတ်အေးစရာ သာသနာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၅၀။ တစ်ခါလာလည်း ဒါပါပဲ ၅၁။ လူ့ဘဝထဲ စာမေးပွဲ ၅၂။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဘောလုံးပွဲ ၅၃။ ဘဝတစ်ခေါက် ခြောက်ဆယ့်ခြောက် ၅၄။ ယနေ့အလုပ် ယနေ့လုပ် ၅၅။ အဘိဓမ္မာ သိစရာ ၅၆။ ဝိသုဒ္ဓါရုံ ခွင့်ခါကြုံကြိုက် စာသင်တိုက် ၅၇။ ဓာတ် ၅၈။ ဘဝကိုဆောင် အလင်းရောင် ၅၉။ လူသားမေတ္တာ ဤကမ္ဘာ ၆၀။ ဆရာ့ကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၆၁။ သတိကိုင်စွဲ နှုတ်ဆက်ပွဲ ၆၂။ ဦးကောသလ္လ တစ်ဘဝ ပေါ်ရ တောင်ဖီလာ ၆၃။ သတိမေတ္တာ သူငါစုပေါင်း အကုန်ကောင်း ၆၄။ ယခုအလုပ် ယခုလုပ် ၆၅။ ဒီအတိုင်းပါပဲ ၆၆။ သုံးဖြာမြတ်စွာ ရတနာ ၆၇။ ချစ်ခင်ညီညာ ပေါင်းတာမှန်မှ ငြိမ်းချမ်းရ ၆၈။ ဒီတစ်ခါလည်း ဒီအတိုင်း ၆၉။ ပေါင်းတာမှန်မှ ကောင်းတာရ ၇၀။ ခဏငှားထား ၄ ဘီးကား ၇၁။ ကိုယ့်ဟာနဲ့သာ ကိုယ်နေပါ ၇၂။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်သာ ရွေးယူပါ ၇၃။ နေကောင်းရဲ့လား ၇၄။ အသိဆန်းကြယ် အနှစ်ကြွယ် ၇၅။ မေတ္တာအစွမ်း စိတ်အေးချမ်း ၇၆။ အများအကြိုက် လူမိုက်တစ်ယောက် ပန်းတိုင်ရောက် ၇၇။ မိခင်စိတ်ထား မေတ္တာအား ၇၈။ သူဦးကိုယ်ဦး သုံးမွှာပူး ၇၉။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်ယူ စွမ်းတဲ့လူ ၈၀။ ပစ္စည်းတန်ဖိုး လူ့တန်ခိုး ၈၁။ ကိုယ့်ဂုဏ်ကိုယ်ပြု ကောင်းတာစု ၈၂။ ဆွေမျိုးကိုရှာ ကိုယ့်ဆီမှာတွေ့ ၈၃။ အသီးတစ်ရာ အညှာတစ်ခု ၈၄။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုကယ် မီသေးတယ် ၈၅။ အသိမှန်ကန် အဖိုးတန် ၈၆။ ဆရာဒကာ သာသနာ ၈၇။ အသက်ကြီးရင် အဖော်လိုတယ် ၈၈။ နှစ်ကူးမင်္ဂလာ ဖိတ်ကြားလွှာ ၈၉။ ဘဝထဲမှာ ကောင်းတာရှာ ၉၀။ ပစ္စည်းအလှ ဘဝတန်ဆာ ရတနာ ၉၁။ မေတ္တာပညာ ပဒေသာ ၉၂။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုဖြည့် သူ့ကိုကြည့် ၉၃။ ငွေနှင့်ပုလဲ ကုသိုလ်ပွဲ ၉၄။ အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက် ၉၅။ ရက်လည်လလည် နှစ်ပတ်လည် ၉၆။ နေ့စဉ်ဆင်နွှဲ လူ့အောင်ပွဲ ၉၇။ မ‌ကောင်းမှုရှင်း ကောင်းမှုသွင်း စိတ်ရင်းဖြူစင်စေ ၉၈။ ပစ္စည်းအလှ ကိုးဌာန ၉၉။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်စု အမြန်လု ၁၀၀။ လူစ်ယောက်တည်း ကား ၆ စီး ၁၀၁။ မြန်မာစိတ်ထား စုပေါင်းအား ၁၀၂။ ကုသိုလ်စုပေါင်း လက်ဆယ်ချောင်း ၁၀၃။ မေတ္တာစု‌ပေါင်း လက်ငါးခု၊ ကောင်းမှုရေစက်ချ ၁၀၄။ မေတ္တာကိုသွင်း တံတားခင်း ၁၀၅။ လူကြီးလုပ်ငန်း ကမ္မဋ္ဌာန်း ၁၀၆။ ဆင်းရဲ၏နောက် ချမ်းသာရောက် (၁၉၉၉) ၁၀၇။ ကုသိုလ်လည်းရ ဝမ်းလည်းဝ (၁၉၉၉) ၁၀၈။ စိတ်စွမ်းရည် (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၀၉။ ပညာလမ်းပြလူ့အလှ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၀။ ပတ္တောတသုတ္တန် ၁၁၁။ ဘဝဇာတ်ခုံ ပုံစံစုံ (၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒုတိယအကြိမ်) ၁၁၂။ သမုဒ္ဒရာ ဝမ်းတစ်ထွာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၃။ အဆင်းအတက် လမ်းနှစ်ဖက် (၁၉၉၉) ၁၁၄။ အပေါင်းလက္ခဏာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၅။ အသိမှန်ကန် အဖိုးတန် (၁၉၉၉) ၁၁၆။ အိမ်တွင်းမဂ္ဂင် လူ့ကျင့်စဉ် (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) == ထမ်းဆောင်သောတာဝန်များ == ဝိနည်းဓိုရ်တာဝန် - ပထမငါးနှစ် နှင့် ဒုတိယငါးနှစ်သက်တမ်း ၁၃၄၆ ရွှေကျင်နိကာယ ဂိုဏ်းလုံးဝန်ဆောင် နှင့် နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင် ၁၀ နှစ် တိပိဋကဓရ ‌ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ နိကာယ်သာသနာတော်ထွန်းကားရေးအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ဓမ္ဓသာကစ္ဆာအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ တက္ကသိုလ်များဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ရွှေတိဂုံ၊ ဗိုလ်တထောင်၊ ဆူးလေစေတီတော်တို့၌ ဂေါပကအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ အဘိဓမ္မာပြန့်ပွားရေးအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ဓမ္မဗျူဟာ သာသနာ့မာမကအဖွဲ့၏ ဩဝါဒါစရိယ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ဩဝါဒါစရိယ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့ချုပ်၏ ဩဝါဒါစရိယ ရန်ကုန်မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာပရိယတ္တိသာသနာနုဂ္ဂဟဆန်လှူအသင်းကြီး၏ ဩဝါဒါစရိယ မြတ်မင်္ဂလာ နှင့် ဇမ္ဗူရတနာစာစောင်တို့၏ နာယက ရန်ကုန် – မန္တလေး ယောနယ်အသင်း၏ ဩဝါဒါစရိယ မိုးကုတ်မြို့ နိကာယ်သာသနာတော် ကြီးပွားရေးအသင်း၏ ဩဝါဒါစရိယ နိုင်ငံတော် သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့၏ တာဝန်ပေးချက်အရ မိုးကုတ်ဝိပဿနာဝိနိစ္ဆယတာဝန် ယခုအခါ ဘိက္ခုနီမများ ရှိသင့်၊ မရှိသင့် အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည့် ဘိက္ခူနီဝိနိစ္ဆယတာဝန်တို့ကို နိုင်ငံတော်သီးခြားဝိနည်းဓိုရ်အဖြစ်တာဝန် သိမ်ရောယှက်မှုအဆုံးအဖြတ်၊ သီမာသင်္ကရ ဝိနိစ္ဆယစာတမ်းနှင့် ဝိပတ္တိသီမာဒိဝိနိစ္ဆယစာတမ်း တို့ကိုလည်း ကျေပွန်ဆောင်ဆုံးဖြတ်ရေးသားပေးခဲ့ခြင်း == ရည်ညွှန်းကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၃ မွေးဖွားသူများ]] knrgxt76k9yx9ut1bahohcn9jxe79wj 1052044 1052043 2026-09-09T10:56:31Z ပရဟိတ 147401 /* ရန်ကုန် */ 1052044 wikitext text/x-wiki ယောဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော [[တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက]] ယောဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသိရိန္ဒာဘိဝံသ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သံဃာတော် မဟာထေရ် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀ ရာစု ပိဋကတ်သုံးပုံဆောင် သံဃာများတွင် ပဉ္စမမြောက် သံဃာတော်လည်းဖြစ်သည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=“ဆရာတော်ကြီးများ၏ထေရုပ္ပတ္တိစာစဉ် - တိပိဋကယောဆရာတော်ဘုရားကြီး”၊ ၂၀၁၇ ဇန္နဝါရီ (ပထမအကြိမ်)၊ ဆုပြည့်စုံထွန်းအယ်ဒီတာအဖွဲ့၊ ဆုပြည့်စုံထွန်းစာပေ၊ ဖြိုးဝေလျှံပုံနှိပ်တိုက် |url=http://www.kbrl.gov.mm/book/details/004108?categoryId=21 |access-date=5 February 2025 |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813005740/http://www.kbrl.gov.mm/book/details/004108?categoryId=21 }}</ref> == ယောဆရာတော်အလောင်းအလျာ == ယောဆရာတော် အလောင်းအလျာ သတို့သားငယ်ကို ဂျပန်ခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ  ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၄ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၆ (၁၉၄၃ မတ်လ ၂၆) သောကြာနေ့ နံနက် ၄ နာရီခွဲ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေးတိုင်း]]၊ [[ပခုက္ကူခရိုင်]] (ယခု [[ဂန့်ဂေါခရိုင်|ဂန့်‌ဂေါခရိုင်]])၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ လက်ပံရွာ/[[လက်ပန်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|လက်ပန်ရွာ]] (ဂန့်ဂေါမှ ၁၄ မိုင်) တွင်ဖွားမြင်သည်။ မိဘများမှာ ဦးရဲနိုင် (တောင်သူ)၊ ဒေါ်တုတ်ခိုင် တို့ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် မောင်သာမောင် ဖြစ်သည်။ မောင်သာမောင်၊ မောင်သာဒင်၊ မအောင်ကြည်၊ မတင်ရီ (ယခုအခါ ဆရာလေး ဒေါ်ပညာနန္ဒီ)၊ မတင်ကြည်၊ မောင်သာချစ် (ယခုအခါ ရဟန်းတော် အရှင်ဇုတိန္ဓရ) ဟူသော မွေးချင်း ၆ ယောက်တွင် အကြီးဆုံး သားဦးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အနေအေး၍ ဉာဏ်ကောင်းသည်။ ချစ်ခင်ဖွယ် ဥပဓိရုပ်ရှိသည်။ ရောင့်ရဲလွယ်သည်။ တစ်ဦးတည်းနေလေ့ရှိသည်။ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်းမရှိ။ သူတပါးအား ဒုက္ခမပေး။ ကျန်းမာရေး မကောင်းလျင်ပင် ဘာသံမှ မထွက်ပဲ အသာမှိန်းနေတတ်သည်။<ref name=":0" /> === ကနဦးပညာရေး === ငယ်ဘဝမှာ မိခင်ဖြစ်သူ ရက်ကန်းရက်ချိန် သင်ပြပေးသော အခြေခံစာပေများ၊ အဘိုး အဘွားများ ညအိပ်ရာဝင်ပုံပြင်အဖြစ် ပြောပြသော ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်နိပါတ်များဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ၁၃၁၄ ခုနှစ် အသက်ဆယ်နှစ်အရွယ်တွင် လက်ပံရွာဦးကျောင်းဆရာတော် အရှင်တိဿထံ ပညာသင်ကြားသည်။ ဆွေမျိုးတော်စပ်သူ ကိုသန်းမောင်ကလည်း သင်ကြားပေးသည်။ မောင်သာမောင်လေးမှာ ဉာဏ်အလွန်ကောင်း၍ စာများကို အခြားကလေးများကဲ့သို့ အော်ဟစ်ကျက်မှတ်ခြင်း မပြုပဲ အနည်းငယ်ဖတ်ရုံဖြင့် စွဲမြဲစွာ မှတ်မိသည်။ ဝီရိယလည်းကောင်းသည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ် နတ်တော်လ၊ အသက် ဆယ့်တစ်နှစ်ကျော် တွင် လက်ပန်ရွာ ဦးကြီးတော်စပ်သူ ဦးဘစံ၏ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ကြားသည်။ ဦးဘစံအောက်မှ ကျောင်းဆရာ ဦးချစ်ကျော် နှင့် ဦးပုတို့က ကျောင်းသားသစ်ကို အရည်အချင်းစစ်ဆေးရာ အခြေခံများ တတ်ကျွမ်းပြီးဖြစ်သဖြင့် သူငယ်တန်းတွင် မတတ်ရပဲ ပထမတန်းတွင် စတင် ပညာသင်ရသည်။ စတုတ္ထတန်းအထိ နှစ်စဉ် ပထမရသည်။ အားလပ်ချိန်တွက် ဆော့ကစားခြင်းမပြု၊ အိမ်အလုပ်ကူ၊ ညီငယ် ညီမငယ်များကို ထိန်းကျောင်းပေးပြီး မိဘကို ကူညီသည်။ === ပွဲမကြိုက်သော မောင်သာမောင် === သိတတ်သောအရွယ်မှစ၍ ဇာတ်ပွဲ၊ ရုပ်ရှင် အပါအဝင် အပျော်အပါးပွဲလမ်းများ မသွား၊ မကြည့်။ လူကြီးက ပွဲခင်းသို့ လွှတ်ပြီး အကြော်ဝယ်ခိုင်းလျင် အကြော်ဝယ်ပြီး ချက်ချင်းပြန်လာသည်။ ပွဲသွားဖို့ခေါ်လျင် မည်သည့်အခါမျှ မလိုက်။ === ကန်ရွာတွင် ပညာသင် === လွတ်လပ်ပြီးစခေတ် စတုတ္ထတန်းအောင်အပြီးတွင် အလယ်တန်းကျောင်းရှိသော [[ကန်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|ကန်ရွာ]]တွင် ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်သည်။ ကန်ရွာမှာ လက်ပန်ရွာမှ ခြောက်မိုင်ခန့်ဝေးသဖြင့် ကန်ရွာရှိ ဦးရီးတော်စပ်သူ ပန်းထိမ်ဆရာကြီး ဦးပြည့်ထွန်း နှင့် ဇနီးဒေါ်ပေါခင်တို့အိမ်တွင် နေထိုင်ရသည်။ ကန်ရွာ အလယ်တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ကန်ရွာ ကန်‌တောရကျောင်းသို့ မကြာခဏ သွားပြီး ဆရာတော်များ အဆုံးအမ ခံယူတတ်သည်။ ၁၃၁၈ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလ နွေကျောင်းပိတ်ရက် တွင် လက်ပံကျောင်းဆရာတော်ထံ၌ ရှင်သာမဏေ ဝတ်ခွင့်ရသည်။ ကိုရင်ဘဝတွင် ဘထွေးတော်သူ ဘုန်းကြီး ဦးနန္ဒက ပညာသင်ပေးသည်။ တစ်သက်လုံးဝတ်လိုသော်လည်း မိဘက ခွင့်မပြုသဖြင် တစ်လဝတ်ပြီး ရှင်လိင်ပြန်ခဲ့ရသည်။ ၁၃၂၁ ခုနှစ်တွင် အစိုးရစစ် သတ္တမတန်းစာမေးပွဲကို အောင်မြင်အပြီး အတန်းပညာ ဆက်လက်သင်ကြားစေလိုသော မိဘများနှင့် သာသနာ့ဘောင်ဝင်ရောက်ပြီး သာသနာ့ဝန်ထမ်းလိုသူ မောင်သာမောင်တို့ အခြေအတင် ဖြစ်ကြချိန်တွင် ဦးရီးဖြစ်သူဦးပြည့်ထွန်းက မိဘများကို ဖြောင်းဖျပေးမှုကြောင့် သာသနာ့ဘေင် ဝင်ခွင့်ရသည်။ == သာသနာ့ဝန်ထမ်းခရီးအစ == အသက် (၁၈) နှစ်အရွယ်၊ ၁၃၂၂ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၈ (၁၉၆၀ ဇွန်လ ၁) ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ကန်တောရကျောင်းတိုက် ပထမ ကန်တောရဆရာတော် အရှင်ကေတု ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုကာ မိဘတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေဘဝသို့ရောက်သည်။ ကန်တောရမှစာချ ဆရာတော် ဦးနန္ဒိမာက ကျက်သရေအဝဝကို အစိုးရကြောင်း နိမိတ်ကောင်းဖြင့် “ရှင်သိရိန္ဒ” ဟု ဘွဲ့ပေးခဲ့သည်။ ပထမ ကန်တောရ ဆရာတော်ကြီးထံတွင် အခြေခံပရိယတ္တိပညာများ စတင်သင်ယူသည်။ ကိုရင်ဘဝ တစ်ဝါအရတွင် ပထမ ကန်တောရ ဆရာတော် ပျံလွန်သည်။ တတိယ ကန်တောရဆရာတော် ဦးဝိသုတ၊ စတုတ္ထ ကန်တောရ ဆရာတော် ဦးကေလာသ၊ စာချဆရာတော် ဦးနန္ဒိမာ၊ ဦးသာကိန္ဒ (သီရိပဝရဓမ္မာစရိယ) တို့ထံ၌ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။ စာသင်သားများ (၅) နှစ်မျှ သင်ကြားကြရသည့် ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီး၊ သင်္ဂဟ၊ ပါတိမောက်၊ ကင်္ခါ၊ ရူပသိဒ္ဓိ၊ ပဒမာလာ၊ ပုဒ်စစ်၊ သုတ်စစ်၊ ဋီကာကျော်၊ မာတိကာ၊ ဓာတုကထာ၊ ပါဠိရေးနည်း၊ ဂါထာစီကုံးနည်း၊ ကဗျာလင်္ကာစီကုံးနည်းတို့ကို အချိန် (၂) နှစ် နှင့် အပြီး သင်ယူသည်။ ရှင်သိရိန္ဒ မှာ အတတ်မြန်သဖြင့် စာဝါအချို့မှလွဲ၍ အခြား စာသင်သားများနှင့် သီးသန့် ခွဲပြီး သင်ပေးရသည်။ == ရဟန်းပြုခြင်း == ၁၃၂၄ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၈ (၁၉၆၂ မေလ ၂၆) စနေနေ့၊ ပဋိသန္ဓေနှင့်တကွ အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်ချိန်၊ ကန်တောရကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ်ကြီး၌ တတိယ ကန်တောရဆရာတော် ဦးဝိသုတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ကာရက သံဃာများစွာဖြင့် ခမည်းတော်ဦးရဲနိုင်၊ မယ်တော်ဒေါ်တုတ်ခိုင်၊ ဘေးတော် ဒေါ်ခြုံ၊ အဘိုးဦးကျော်ထိုက်၊ အဘွားများဖြစ်သော ဒေါ်စိုးချုပ်၊ ဒေါ်ရွှေဖုံးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကိုခံယူကာ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းဘဝသို့‌ရောက်ရှိသည်။ ဘွဲ့မည်မှာလည်း အရှင်သိရိန္ဒ ပင်ဖြစ်သည်။ === ထူးခြားသောရဟန်းခံပွဲ === ရဟန်းခံပွဲအပြီးတွင် ရဟန်းအသစ်ကြပ်ချွတ် အရှင်သိရိန္ဒကိုယ်တိုင် တရားဟောသည်။ တရားဟောကောင်းသူအဖြစ် ချက်ချင်းနာမည်ရသည်။ မိမိရဟန်းခံပွဲအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကိုယ်တိုင်ရေး ဂါထာသုံးပိုဒ်ပါ “ဥပသမ္ပဒရတုပိုဒ်စုံ” ဂါထာများနှင့် ရဟန်းဘဝသို့ ရောက်ရှိသဖြင့် ပီတိဖြစ်ဝမ်းမြောက်ရပုံကို ဖွဲ့နွဲ့ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရဟန်းခံပွဲအထိမ်းအမှတ်ပင် ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြစ်ကြသော မိဘ ဘိုးဘေးများအတွက်လည်း “ဥပသမ္ပဒ ဥဒါနကထာ” ဂါထာကို ရေးသားပေးခဲ့သည်။ == မန္တလေးရောက်စာသင်သားအရှင်သိရိန္ဒ == ရဟန်းခံအပြီးတွင် မူလဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ လက်ပံဆရာတော်အစီအစဉ်ဖြင့် ပထမပြန်စာဖြေဌာနပင်မရှိသော [[ဂန့်ဂေါမြို့]]မှ ပညာတတ်အကျော်အမော် စာချဆရာတော်များရှိရာ [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ပညာသင်သွားရသည်။ ၁၃၂၄ နယုန်လဆန်း ၁၁ တွင် ဂန့်ဂေါမှ မန္တလေး သို့ လေယာဉ်ခရီးဖြင့် သွားရပြီး မန္တလေးတွင် တည်းခိုရာ ဝိဇ္ဇာလင်္ကာရကျောင်းတိုက်မှ ဆရာတော် ဦးခေမာစာရ၊ ဦးကောသလ္လ၊ ဦးပညာဝံသ တို့ သုံးပါး၏ လိုက်လံအပ်နှံပေးမှုဖြင့် မန္တ‌လေး ရွှေကျင်နိကာယဗဟိုဌာနချုပ်ဖြစ်သည့် အနောက်ပြင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် အောင်မြေသာစည်ကျောင်းတွင် ကန်ရွာ ဦးပဏ္ဍိစ္စအကူအညီဖြင့် စာသင်သားဖြစ်လာသည်။ သာသနာပိုင်မြောင်းမြဆရာတော်၊ သံတော်ဆင့်ဆရာတော် ဥုးတိလောက၊ အောင်မြေသာစည်ဆရာတော် ဥုးဥတ္တရာဇီဝ၊ ဥုးပဏ္ဍဝံသ၊ သူဌေးတန်းကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဂရုဓမ္မ စသော စာချအကျော် ဆရာတော်များထံမှ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်မှ [[မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်ဟောင်း)|မစိုးရိမ်တိုက်]]သို့သွား၍ အရှင်ဝိစိတ္တာဘိဝံသ၊ အရှင်စန္ဒောဘာသာဘိဝံသ၊ အရှင်ဣန္ဒာစာရ၊ အရှင်ဓမ္မာနန္ဒ၊ တောင်ထီးလင်းတိုက်သို့သွား၍ ဆရာတော် ဦးဝဇိရဗုဒ္ဓိ စသောညဝါအကျော် ဆရာတော်များထံတွင် စာဝါများလိုက်ခဲ့သည်။ မိဘများ စီးပွားရေးမကောင်းသဖြင့် ချို့ငဲ့စွာ စာပေသင်ကြားခဲ့ရသည်။ လိုသော ကျမ်းစာအုပ်များအတွက် အဟောင်းဆိုင် တွင် ရှာဖွေဝယ်ယူခြင်း၊ သီတင်းသုံးဖော် စာဝါလိုက်ဖော် သံဃာများထံမှ ငှားရမ်းဖတ်ရှုခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ လပြည့်လကွယ် ဥပုသ်နေ့များ ဥပုသ်ပြုကြရာ စာသင်သားများ ပါတိမောက် အလှည့်ကျ ပါတိမောက်ပြရန် တာဝန်ယူရသည်။ အရှင်သိရိန္ဒ ပါတိမောက်ပြသည့်အလှည့်တွင် သာသနာပိုင် မြောင်းမြဆရာတော်ကြီး၏ ချီးကျူးခြင်းခံရသည်။ == ရန်ကုန် == ၁၃၂၉ နယုန်လ၊ သက်တော် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ရွှေကျင်တိုက်သစ် သို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးသည်။ ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ရွှေကျင်တိုက်သစ် တည်ထောင်သူ အရှင်ဝါသဝါဘိဝံသ၊ စာချ ဆရာတော် ဦးသီလာစာရာဘိဝံသ၊ အလယ်တောရဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဦးသူရိယာဘိဝံသတို့ ထံတွင် ပရိယတ္တိစာပေများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြားရင်းပင် တဖက်တွင်လည်း လက်‌ထောက်စာချဘုန်းကြီးတာဝန်ယူကာ တစ်ရက် နှစ်ကြိမ် စာဝါများ ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၃၃၉ - တွင် ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် ဒုတိယနာယကတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၃၅၉ - သက်တော် ၅၅ နှစ်တွင် ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် နာယကတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ == အောင်မြင်ခဲ့သော စာမေးပွဲများ၊ ဆပ်ကပ်ခံရသောဘွဲ့များ == ၁၃၂၄ (၁၉၆၂) ပထမငယ်တန်း ၁၃၂၅ (၁၉၆၃) ပထမလတ်တန်း ၁၃၂၆ (၁၉၆၄) ပထမကြီးတန်း ၁၃၂၇ (၁၉၆၅) ဓမ္မာစရိယ ပါရာဇိကဏ် နှင့် အဋ္ဌသာလိနီ ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) ပါစိတျာဒိ ပါဠိဂုဏ်ထူးဆောင်ကျမ်း ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) ဝိနယပါဠိပါရဂူ ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) စေတိယင်္ဂဏ စာသင်တန်း ၁၃၂၉ (၁၉၆၇) သာသနဓဇဓမ္မာစရိယအဂ္ဂမဟာအကျော်ဘွဲ့၊ ဝိနယပါဠိပါရဂူဘွဲ့ ၁၃၃၀ (၁၉၆၈) သကျသီဟ စာသင်တန်း (ပထမ) ၁၃၃၁ (၁၉၆၉) စေတိယင်္ဂဏ စာချတန်း ၁၃၃၂ (၁၉၇၀) သကျသီဟ စာချတန်း ၁၃၃၂ (၁၉၇၀) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ ဝိနယဓရ ဝိနယကောဝိဒဘွဲ့ ၁၃၃၄ (၁၉၇၂) ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိပါရဂူတန်း ၁၃၃၅ (၁၉၇၃) ဝါဘင်္ဂဒိမြန်မာဂုဏ်ထူးတန်း ၁၃၃၅ (၁၉၇၃) သထုံ သုဝဏ္ဏဘူမိစာမေးပွဲ တတိယဆင့် အာဘိဓမ္မိကတန်း ၁၃၃၆ (၁၉၇၄) နိကာယုဇ္ဇောတက အတ္ထဝိသာရဒမူလ အာဘိဓမ္မိကဘွဲ့ ၁၃၃၈ (၁၉၇၆) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ အဘိဓမ္မိက အဘိဓမ္မကောဝိဒဘွဲ့ ၁၃၄၀ (၁၉၇၈) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ ဒီဃဘာဏကဘွဲ့ ၁၃၄၀ (၁၉၇၈) တိပိဋကဓရဘွဲ့ ၁၃၄၆ (၁၉၈၄) တိပိဋကကောဝိဒဘွဲ့ == ဘွဲ့စာရင်း == သာသနဓဇ ဓမ္မာစရိယ၊ အဂ္ဂမဟာအကျော် သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဝိနယ ပါဠိပါရဂူ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိပါရဂူ သကျသီဟဓမ္မစရိယ စေတိယင်္ဂဏဓမ္မစရိယ နိကာယုဇ္ဇောတက အတ္ထဝိသာရဒ မူလအာဘိဓမ္မိက ဓမ္မဝိသာရဒ မဇ္ဈိမအာဘိဓမ္မိက အတ္ထဝိသာရဒ  မူလအာဘိဓမ္မိက ဝိနယဓရ ဝိနယကောဝိဒ ဒီဃဘာဏက ဒီဃနိကာယကောဝိဒ အာဘိဓမ္မိက အဘိဓမ္မကောဝိဒ တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ [[အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ|အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့]] [[တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက]] [[အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု]] == အလကားရသောဘွဲ့ကို မလိုချင် == အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ ရစဉ်က ပူဇော်ပွဲလုပ်မည်ကို လက်မခံခဲ့ပေ။ ကိုယ်တိုင် ကျိုးစားကျက်မှတ်ဖြေဆိုပြီးမှ ရသောဘွဲ့ကိုသာ တန်ဖိုးထားသည်ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ မဟာချူလာလောင်ကွန်တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူ (Ph. D.) ဘွဲ့ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းရန် စကားကမ်းလှမ်းခဲ့ရာ လက်မခံဘဲ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခြားမသွားချင် == ၁၉၇၇ ခုနှစ် မေလ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ချင်းမိုင်မြို့]] နှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ [[လာအိုနိုင်ငံ]] ခရီးစဉ် နှစ်ခုမှလွဲ၍ နိုင်ငံတကာခရီးများကြွချီရန် ပင့်လျှောက်မှုများကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ == သက်သက်လွတ်ဆွမ်း == ၁၃၇၇ (၁၉၇၅) သက်တော် ၃၃ နှစ်အရွယ်မှ စတင်၍ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြကာ သက်သက်လွတ်ဆွမ်းသာ ဘုန်းပေးတော်မူသည်။ == ရွှေကျင်နိကာယဥပဥက္ကဋ္ဌ၊ တွဲဘက်သာသနာပိုင်တင်မြှောက်ခံရခြင်း == တိပိဋကဓရ၊ တိပိဋကကောဝိဒ ယောဆရာတော်ဘုရားသည် ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (၁၃၈၆ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့) တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ဧကဝီသတိမအကြိမ် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်လုံးဆိုင်ရာရွှေကျင်နိကာယသံဃာ့အစည်းအဝေးကြီးမှ ရွှေကျင်နိကာယဥပဥက္ကဋ္ဌ၊ တွဲဖက်ရွှေကျင်သာသနာပိုင် အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ == စာရေးသား ကျမ်းပြုခြင်း == တရားဟောချိန်၊ စာချချိန်မှ လွဲ၍ ကျန်အချိန်များ၌ မိမိသီတင်းသုံးရာကျောင်းသင်္ခန်းလေးတွင် စာပေကျမ်းဂန်များ ‌ရေးသားတော်မူသည်။  [[အမရပူရမြို့|အမရပူရ]] [[ဇနကာဘိဝံသ (မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်)|မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ]]ကို လွန်စွာကြည်ညိုသူ ဆရာတော်သည် ကျမ်းစာများကို မတ်တပ်ရပ်လျက်သာ ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓတရားတော်များကို ကြီးငယ်မဟူ လူသာမန်တို့ နားလည်နိုင်သည့် စကားအသုံးအနှုန်းများဖြင့် ပြုစုရေးသားထားသော ဓမ္မလက်ဆောင် စာအုပ်ငယ် တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ၁။ ဓမ္မာစရိယစာသင်သားများအတွက် “ဓမ္မာစရိယလမ်းပြကျမ်း” အမှတ် (၁)၊ (၂)၊ (၃) ၂။ တရားလင်္ကာ ပဒေသာ အမှတ် (၁)၊ (၂) ၃။ စိတ်ထိန်းကိရိယာ ၄။ ဘဝလမ်းညွှန် ၅။ သာဓုလေးပါးမြတ်တရား ၆။ အပေါင်းလက္ခဏာ ၇။ အနှစ်ထုတ်ယူစွမ်းတဲ့လူ ၈။ ကံကိုထိန်းချုပ် စက်ခလုတ် ၉။ စိတ်ဓာတ်ကိုမြှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် ၁၀။ ကိုယ့်လမ်းကိုယ်လျှောက် ကောင်းရာရောက် ၁၁။ အချိန်တန်ဖိုး လူ့တန်ခိုး ၁၂။ ဘဝတစ်ကွေ့ ခဏတွေ့ ၁၃။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ် ခပ်သုတ်သုတ် ၁၄။ တရားအသိ လူ့မျက်စိ ၁၅။ မေတ္တာပန်းခိုင် သုံးပွင့်ဆိုင် ၁၆။ နှလုံးသားဝယ် ဘုရားတည် (၁၉၉၈) ၁၇။ အေးမြရွှင်ပြုံး လူ့နှလုံး ၁၈။ လူ၏စွမ်းအား မြတ်တရား ၁၉။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ချစ် လူအစစ် ၂၀။ အသိမှန်ကန် ကိုယ့်ဖို့ကျန် ၂၁။ တရားကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၂၂။ သူ့ကိုစောင့်ရှောက် ကိုယ့်ဂုဏ်မြောက် ၂၃။ ကျန်းမာရွှင်လန်း မေတ္တာစွမ်း ၂၄။ မေတ္တာလက်တွဲ ရာပြည့်ပွဲ ၂၅။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ် ဥစ္စာထုပ် ၂၆။ ဘဝဝေစု မြတ်ကောင်းမှု ၂၇။ တရားဆောင်သူ စိတ်မပူ ၂၈။ အား ၂၉။ ယော ၃၀။ မွေးနေ့မင်္ဂလာ ရတနာ ၃၁။ ၄၅ နှစ် တရားသက် ၃၂။ နှစ်လေးဆယ့်ငါး တရားအချုပ် ၃၃။ လူအလှဆုံး စိတ်တစ်လုံး ၃၄။ မေတ္တာနှလုံး အလှဆုံး (၁၉၉၉) ၃၅။ မေတ္တာလွှမ်းခြုံ ဘေးရန်လုံ ၃၆။ အလှူကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၃၇။ နှုတ်ဆက်မင်္ဂလာ ၃၈။ မေတ္တာတရား လူ့စွမ်းအား (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၃၉။ အကုန်အရ လူ့ဘဝ ၄၀။ မီးသတိပြု ၄၁။ မေတ္တာကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၄၂။ ၄၅ ဝါ သာသနာ ၄၃။ လူအား ၄၄။ လူ၏စွမ်းအား ပတ္တမြား ၄၅။ စိတ်ကောင်းထားက မိတ်ကောင်းရ ၄၆။ အချစ်ဆုံးဆွေမျိုး ၄၇။ ၄၅ နှစ် ရဟန်းသက် ၄၈။ ဧည့်သည် ၄၉။ စိတ်အေးစရာ သာသနာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၅၀။ တစ်ခါလာလည်း ဒါပါပဲ ၅၁။ လူ့ဘဝထဲ စာမေးပွဲ ၅၂။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဘောလုံးပွဲ ၅၃။ ဘဝတစ်ခေါက် ခြောက်ဆယ့်ခြောက် ၅၄။ ယနေ့အလုပ် ယနေ့လုပ် ၅၅။ အဘိဓမ္မာ သိစရာ ၅၆။ ဝိသုဒ္ဓါရုံ ခွင့်ခါကြုံကြိုက် စာသင်တိုက် ၅၇။ ဓာတ် ၅၈။ ဘဝကိုဆောင် အလင်းရောင် ၅၉။ လူသားမေတ္တာ ဤကမ္ဘာ ၆၀။ ဆရာ့ကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၆၁။ သတိကိုင်စွဲ နှုတ်ဆက်ပွဲ ၆၂။ ဦးကောသလ္လ တစ်ဘဝ ပေါ်ရ တောင်ဖီလာ ၆၃။ သတိမေတ္တာ သူငါစုပေါင်း အကုန်ကောင်း ၆၄။ ယခုအလုပ် ယခုလုပ် ၆၅။ ဒီအတိုင်းပါပဲ ၆၆။ သုံးဖြာမြတ်စွာ ရတနာ ၆၇။ ချစ်ခင်ညီညာ ပေါင်းတာမှန်မှ ငြိမ်းချမ်းရ ၆၈။ ဒီတစ်ခါလည်း ဒီအတိုင်း ၆၉။ ပေါင်းတာမှန်မှ ကောင်းတာရ ၇၀။ ခဏငှားထား ၄ ဘီးကား ၇၁။ ကိုယ့်ဟာနဲ့သာ ကိုယ်နေပါ ၇၂။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်သာ ရွေးယူပါ ၇၃။ နေကောင်းရဲ့လား ၇၄။ အသိဆန်းကြယ် အနှစ်ကြွယ် ၇၅။ မေတ္တာအစွမ်း စိတ်အေးချမ်း ၇၆။ အများအကြိုက် လူမိုက်တစ်ယောက် ပန်းတိုင်ရောက် ၇၇။ မိခင်စိတ်ထား မေတ္တာအား ၇၈။ သူဦးကိုယ်ဦး သုံးမွှာပူး ၇၉။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်ယူ စွမ်းတဲ့လူ ၈၀။ ပစ္စည်းတန်ဖိုး လူ့တန်ခိုး ၈၁။ ကိုယ့်ဂုဏ်ကိုယ်ပြု ကောင်းတာစု ၈၂။ ဆွေမျိုးကိုရှာ ကိုယ့်ဆီမှာတွေ့ ၈၃။ အသီးတစ်ရာ အညှာတစ်ခု ၈၄။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုကယ် မီသေးတယ် ၈၅။ အသိမှန်ကန် အဖိုးတန် ၈၆။ ဆရာဒကာ သာသနာ ၈၇။ အသက်ကြီးရင် အဖော်လိုတယ် ၈၈။ နှစ်ကူးမင်္ဂလာ ဖိတ်ကြားလွှာ ၈၉။ ဘဝထဲမှာ ကောင်းတာရှာ ၉၀။ ပစ္စည်းအလှ ဘဝတန်ဆာ ရတနာ ၉၁။ မေတ္တာပညာ ပဒေသာ ၉၂။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုဖြည့် သူ့ကိုကြည့် ၉၃။ ငွေနှင့်ပုလဲ ကုသိုလ်ပွဲ ၉၄။ အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက် ၉၅။ ရက်လည်လလည် နှစ်ပတ်လည် ၉၆။ နေ့စဉ်ဆင်နွှဲ လူ့အောင်ပွဲ ၉၇။ မ‌ကောင်းမှုရှင်း ကောင်းမှုသွင်း စိတ်ရင်းဖြူစင်စေ ၉၈။ ပစ္စည်းအလှ ကိုးဌာန ၉၉။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်စု အမြန်လု ၁၀၀။ လူစ်ယောက်တည်း ကား ၆ စီး ၁၀၁။ မြန်မာစိတ်ထား စုပေါင်းအား ၁၀၂။ ကုသိုလ်စုပေါင်း လက်ဆယ်ချောင်း ၁၀၃။ မေတ္တာစု‌ပေါင်း လက်ငါးခု၊ ကောင်းမှုရေစက်ချ ၁၀၄။ မေတ္တာကိုသွင်း တံတားခင်း ၁၀၅။ လူကြီးလုပ်ငန်း ကမ္မဋ္ဌာန်း ၁၀၆။ ဆင်းရဲ၏နောက် ချမ်းသာရောက် (၁၉၉၉) ၁၀၇။ ကုသိုလ်လည်းရ ဝမ်းလည်းဝ (၁၉၉၉) ၁၀၈။ စိတ်စွမ်းရည် (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၀၉။ ပညာလမ်းပြလူ့အလှ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၀။ ပတ္တောတသုတ္တန် ၁၁၁။ ဘဝဇာတ်ခုံ ပုံစံစုံ (၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒုတိယအကြိမ်) ၁၁၂။ သမုဒ္ဒရာ ဝမ်းတစ်ထွာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၃။ အဆင်းအတက် လမ်းနှစ်ဖက် (၁၉၉၉) ၁၁၄။ အပေါင်းလက္ခဏာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၅။ အသိမှန်ကန် အဖိုးတန် (၁၉၉၉) ၁၁၆။ အိမ်တွင်းမဂ္ဂင် လူ့ကျင့်စဉ် (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) == ထမ်းဆောင်သောတာဝန်များ == ဝိနည်းဓိုရ်တာဝန် - ပထမငါးနှစ် နှင့် ဒုတိယငါးနှစ်သက်တမ်း ၁၃၄၆ ရွှေကျင်နိကာယ ဂိုဏ်းလုံးဝန်ဆောင် နှင့် နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင် ၁၀ နှစ် တိပိဋကဓရ ‌ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ နိကာယ်သာသနာတော်ထွန်းကားရေးအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ဓမ္ဓသာကစ္ဆာအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ တက္ကသိုလ်များဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ရွှေတိဂုံ၊ ဗိုလ်တထောင်၊ ဆူးလေစေတီတော်တို့၌ ဂေါပကအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ အဘိဓမ္မာပြန့်ပွားရေးအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ဓမ္မဗျူဟာ သာသနာ့မာမကအဖွဲ့၏ ဩဝါဒါစရိယ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ဩဝါဒါစရိယ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့ချုပ်၏ ဩဝါဒါစရိယ ရန်ကုန်မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာပရိယတ္တိသာသနာနုဂ္ဂဟဆန်လှူအသင်းကြီး၏ ဩဝါဒါစရိယ မြတ်မင်္ဂလာ နှင့် ဇမ္ဗူရတနာစာစောင်တို့၏ နာယက ရန်ကုန် – မန္တလေး ယောနယ်အသင်း၏ ဩဝါဒါစရိယ မိုးကုတ်မြို့ နိကာယ်သာသနာတော် ကြီးပွားရေးအသင်း၏ ဩဝါဒါစရိယ နိုင်ငံတော် သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့၏ တာဝန်ပေးချက်အရ မိုးကုတ်ဝိပဿနာဝိနိစ္ဆယတာဝန် ယခုအခါ ဘိက္ခုနီမများ ရှိသင့်၊ မရှိသင့် အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည့် ဘိက္ခူနီဝိနိစ္ဆယတာဝန်တို့ကို နိုင်ငံတော်သီးခြားဝိနည်းဓိုရ်အဖြစ်တာဝန် သိမ်ရောယှက်မှုအဆုံးအဖြတ်၊ သီမာသင်္ကရ ဝိနိစ္ဆယစာတမ်းနှင့် ဝိပတ္တိသီမာဒိဝိနိစ္ဆယစာတမ်း တို့ကိုလည်း ကျေပွန်ဆောင်ဆုံးဖြတ်ရေးသားပေးခဲ့ခြင်း == ရည်ညွှန်းကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၃ မွေးဖွားသူများ]] tma9xwlcqwaplsntk54g0erew5yuh5a 1052045 1052044 2026-09-09T10:59:21Z ပရဟိတ 147401 /* ဘွဲ့စာရင်း */ 1052045 wikitext text/x-wiki ယောဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော [[တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက]] ယောဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသိရိန္ဒာဘိဝံသ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သံဃာတော် မဟာထေရ် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀ ရာစု ပိဋကတ်သုံးပုံဆောင် သံဃာများတွင် ပဉ္စမမြောက် သံဃာတော်လည်းဖြစ်သည်။ <ref name=":0">{{Cite web |title=“ဆရာတော်ကြီးများ၏ထေရုပ္ပတ္တိစာစဉ် - တိပိဋကယောဆရာတော်ဘုရားကြီး”၊ ၂၀၁၇ ဇန္နဝါရီ (ပထမအကြိမ်)၊ ဆုပြည့်စုံထွန်းအယ်ဒီတာအဖွဲ့၊ ဆုပြည့်စုံထွန်းစာပေ၊ ဖြိုးဝေလျှံပုံနှိပ်တိုက် |url=http://www.kbrl.gov.mm/book/details/004108?categoryId=21 |access-date=5 February 2025 |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813005740/http://www.kbrl.gov.mm/book/details/004108?categoryId=21 }}</ref> == ယောဆရာတော်အလောင်းအလျာ == ယောဆရာတော် အလောင်းအလျာ သတို့သားငယ်ကို ဂျပန်ခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ  ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၄ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၆ (၁၉၄၃ မတ်လ ၂၆) သောကြာနေ့ နံနက် ၄ နာရီခွဲ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေးတိုင်း]]၊ [[ပခုက္ကူခရိုင်]] (ယခု [[ဂန့်ဂေါခရိုင်|ဂန့်‌ဂေါခရိုင်]])၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ လက်ပံရွာ/[[လက်ပန်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|လက်ပန်ရွာ]] (ဂန့်ဂေါမှ ၁၄ မိုင်) တွင်ဖွားမြင်သည်။ မိဘများမှာ ဦးရဲနိုင် (တောင်သူ)၊ ဒေါ်တုတ်ခိုင် တို့ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် မောင်သာမောင် ဖြစ်သည်။ မောင်သာမောင်၊ မောင်သာဒင်၊ မအောင်ကြည်၊ မတင်ရီ (ယခုအခါ ဆရာလေး ဒေါ်ပညာနန္ဒီ)၊ မတင်ကြည်၊ မောင်သာချစ် (ယခုအခါ ရဟန်းတော် အရှင်ဇုတိန္ဓရ) ဟူသော မွေးချင်း ၆ ယောက်တွင် အကြီးဆုံး သားဦးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အနေအေး၍ ဉာဏ်ကောင်းသည်။ ချစ်ခင်ဖွယ် ဥပဓိရုပ်ရှိသည်။ ရောင့်ရဲလွယ်သည်။ တစ်ဦးတည်းနေလေ့ရှိသည်။ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်းမရှိ။ သူတပါးအား ဒုက္ခမပေး။ ကျန်းမာရေး မကောင်းလျင်ပင် ဘာသံမှ မထွက်ပဲ အသာမှိန်းနေတတ်သည်။<ref name=":0" /> === ကနဦးပညာရေး === ငယ်ဘဝမှာ မိခင်ဖြစ်သူ ရက်ကန်းရက်ချိန် သင်ပြပေးသော အခြေခံစာပေများ၊ အဘိုး အဘွားများ ညအိပ်ရာဝင်ပုံပြင်အဖြစ် ပြောပြသော ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်နိပါတ်များဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ၁၃၁၄ ခုနှစ် အသက်ဆယ်နှစ်အရွယ်တွင် လက်ပံရွာဦးကျောင်းဆရာတော် အရှင်တိဿထံ ပညာသင်ကြားသည်။ ဆွေမျိုးတော်စပ်သူ ကိုသန်းမောင်ကလည်း သင်ကြားပေးသည်။ မောင်သာမောင်လေးမှာ ဉာဏ်အလွန်ကောင်း၍ စာများကို အခြားကလေးများကဲ့သို့ အော်ဟစ်ကျက်မှတ်ခြင်း မပြုပဲ အနည်းငယ်ဖတ်ရုံဖြင့် စွဲမြဲစွာ မှတ်မိသည်။ ဝီရိယလည်းကောင်းသည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ် နတ်တော်လ၊ အသက် ဆယ့်တစ်နှစ်ကျော် တွင် လက်ပန်ရွာ ဦးကြီးတော်စပ်သူ ဦးဘစံ၏ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ကြားသည်။ ဦးဘစံအောက်မှ ကျောင်းဆရာ ဦးချစ်ကျော် နှင့် ဦးပုတို့က ကျောင်းသားသစ်ကို အရည်အချင်းစစ်ဆေးရာ အခြေခံများ တတ်ကျွမ်းပြီးဖြစ်သဖြင့် သူငယ်တန်းတွင် မတတ်ရပဲ ပထမတန်းတွင် စတင် ပညာသင်ရသည်။ စတုတ္ထတန်းအထိ နှစ်စဉ် ပထမရသည်။ အားလပ်ချိန်တွက် ဆော့ကစားခြင်းမပြု၊ အိမ်အလုပ်ကူ၊ ညီငယ် ညီမငယ်များကို ထိန်းကျောင်းပေးပြီး မိဘကို ကူညီသည်။ === ပွဲမကြိုက်သော မောင်သာမောင် === သိတတ်သောအရွယ်မှစ၍ ဇာတ်ပွဲ၊ ရုပ်ရှင် အပါအဝင် အပျော်အပါးပွဲလမ်းများ မသွား၊ မကြည့်။ လူကြီးက ပွဲခင်းသို့ လွှတ်ပြီး အကြော်ဝယ်ခိုင်းလျင် အကြော်ဝယ်ပြီး ချက်ချင်းပြန်လာသည်။ ပွဲသွားဖို့ခေါ်လျင် မည်သည့်အခါမျှ မလိုက်။ === ကန်ရွာတွင် ပညာသင် === လွတ်လပ်ပြီးစခေတ် စတုတ္ထတန်းအောင်အပြီးတွင် အလယ်တန်းကျောင်းရှိသော [[ကန်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|ကန်ရွာ]]တွင် ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်သည်။ ကန်ရွာမှာ လက်ပန်ရွာမှ ခြောက်မိုင်ခန့်ဝေးသဖြင့် ကန်ရွာရှိ ဦးရီးတော်စပ်သူ ပန်းထိမ်ဆရာကြီး ဦးပြည့်ထွန်း နှင့် ဇနီးဒေါ်ပေါခင်တို့အိမ်တွင် နေထိုင်ရသည်။ ကန်ရွာ အလယ်တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ကန်ရွာ ကန်‌တောရကျောင်းသို့ မကြာခဏ သွားပြီး ဆရာတော်များ အဆုံးအမ ခံယူတတ်သည်။ ၁၃၁၈ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလ နွေကျောင်းပိတ်ရက် တွင် လက်ပံကျောင်းဆရာတော်ထံ၌ ရှင်သာမဏေ ဝတ်ခွင့်ရသည်။ ကိုရင်ဘဝတွင် ဘထွေးတော်သူ ဘုန်းကြီး ဦးနန္ဒက ပညာသင်ပေးသည်။ တစ်သက်လုံးဝတ်လိုသော်လည်း မိဘက ခွင့်မပြုသဖြင် တစ်လဝတ်ပြီး ရှင်လိင်ပြန်ခဲ့ရသည်။ ၁၃၂၁ ခုနှစ်တွင် အစိုးရစစ် သတ္တမတန်းစာမေးပွဲကို အောင်မြင်အပြီး အတန်းပညာ ဆက်လက်သင်ကြားစေလိုသော မိဘများနှင့် သာသနာ့ဘောင်ဝင်ရောက်ပြီး သာသနာ့ဝန်ထမ်းလိုသူ မောင်သာမောင်တို့ အခြေအတင် ဖြစ်ကြချိန်တွင် ဦးရီးဖြစ်သူဦးပြည့်ထွန်းက မိဘများကို ဖြောင်းဖျပေးမှုကြောင့် သာသနာ့ဘေင် ဝင်ခွင့်ရသည်။ == သာသနာ့ဝန်ထမ်းခရီးအစ == အသက် (၁၈) နှစ်အရွယ်၊ ၁၃၂၂ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၈ (၁၉၆၀ ဇွန်လ ၁) ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ကန်တောရကျောင်းတိုက် ပထမ ကန်တောရဆရာတော် အရှင်ကေတု ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုကာ မိဘတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေဘဝသို့ရောက်သည်။ ကန်တောရမှစာချ ဆရာတော် ဦးနန္ဒိမာက ကျက်သရေအဝဝကို အစိုးရကြောင်း နိမိတ်ကောင်းဖြင့် “ရှင်သိရိန္ဒ” ဟု ဘွဲ့ပေးခဲ့သည်။ ပထမ ကန်တောရ ဆရာတော်ကြီးထံတွင် အခြေခံပရိယတ္တိပညာများ စတင်သင်ယူသည်။ ကိုရင်ဘဝ တစ်ဝါအရတွင် ပထမ ကန်တောရ ဆရာတော် ပျံလွန်သည်။ တတိယ ကန်တောရဆရာတော် ဦးဝိသုတ၊ စတုတ္ထ ကန်တောရ ဆရာတော် ဦးကေလာသ၊ စာချဆရာတော် ဦးနန္ဒိမာ၊ ဦးသာကိန္ဒ (သီရိပဝရဓမ္မာစရိယ) တို့ထံ၌ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။ စာသင်သားများ (၅) နှစ်မျှ သင်ကြားကြရသည့် ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီး၊ သင်္ဂဟ၊ ပါတိမောက်၊ ကင်္ခါ၊ ရူပသိဒ္ဓိ၊ ပဒမာလာ၊ ပုဒ်စစ်၊ သုတ်စစ်၊ ဋီကာကျော်၊ မာတိကာ၊ ဓာတုကထာ၊ ပါဠိရေးနည်း၊ ဂါထာစီကုံးနည်း၊ ကဗျာလင်္ကာစီကုံးနည်းတို့ကို အချိန် (၂) နှစ် နှင့် အပြီး သင်ယူသည်။ ရှင်သိရိန္ဒ မှာ အတတ်မြန်သဖြင့် စာဝါအချို့မှလွဲ၍ အခြား စာသင်သားများနှင့် သီးသန့် ခွဲပြီး သင်ပေးရသည်။ == ရဟန်းပြုခြင်း == ၁၃၂၄ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၈ (၁၉၆၂ မေလ ၂၆) စနေနေ့၊ ပဋိသန္ဓေနှင့်တကွ အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်ချိန်၊ ကန်တောရကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ်ကြီး၌ တတိယ ကန်တောရဆရာတော် ဦးဝိသုတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ကာရက သံဃာများစွာဖြင့် ခမည်းတော်ဦးရဲနိုင်၊ မယ်တော်ဒေါ်တုတ်ခိုင်၊ ဘေးတော် ဒေါ်ခြုံ၊ အဘိုးဦးကျော်ထိုက်၊ အဘွားများဖြစ်သော ဒေါ်စိုးချုပ်၊ ဒေါ်ရွှေဖုံးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကိုခံယူကာ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းဘဝသို့‌ရောက်ရှိသည်။ ဘွဲ့မည်မှာလည်း အရှင်သိရိန္ဒ ပင်ဖြစ်သည်။ === ထူးခြားသောရဟန်းခံပွဲ === ရဟန်းခံပွဲအပြီးတွင် ရဟန်းအသစ်ကြပ်ချွတ် အရှင်သိရိန္ဒကိုယ်တိုင် တရားဟောသည်။ တရားဟောကောင်းသူအဖြစ် ချက်ချင်းနာမည်ရသည်။ မိမိရဟန်းခံပွဲအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကိုယ်တိုင်ရေး ဂါထာသုံးပိုဒ်ပါ “ဥပသမ္ပဒရတုပိုဒ်စုံ” ဂါထာများနှင့် ရဟန်းဘဝသို့ ရောက်ရှိသဖြင့် ပီတိဖြစ်ဝမ်းမြောက်ရပုံကို ဖွဲ့နွဲ့ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရဟန်းခံပွဲအထိမ်းအမှတ်ပင် ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြစ်ကြသော မိဘ ဘိုးဘေးများအတွက်လည်း “ဥပသမ္ပဒ ဥဒါနကထာ” ဂါထာကို ရေးသားပေးခဲ့သည်။ == မန္တလေးရောက်စာသင်သားအရှင်သိရိန္ဒ == ရဟန်းခံအပြီးတွင် မူလဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ လက်ပံဆရာတော်အစီအစဉ်ဖြင့် ပထမပြန်စာဖြေဌာနပင်မရှိသော [[ဂန့်ဂေါမြို့]]မှ ပညာတတ်အကျော်အမော် စာချဆရာတော်များရှိရာ [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ပညာသင်သွားရသည်။ ၁၃၂၄ နယုန်လဆန်း ၁၁ တွင် ဂန့်ဂေါမှ မန္တလေး သို့ လေယာဉ်ခရီးဖြင့် သွားရပြီး မန္တလေးတွင် တည်းခိုရာ ဝိဇ္ဇာလင်္ကာရကျောင်းတိုက်မှ ဆရာတော် ဦးခေမာစာရ၊ ဦးကောသလ္လ၊ ဦးပညာဝံသ တို့ သုံးပါး၏ လိုက်လံအပ်နှံပေးမှုဖြင့် မန္တ‌လေး ရွှေကျင်နိကာယဗဟိုဌာနချုပ်ဖြစ်သည့် အနောက်ပြင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် အောင်မြေသာစည်ကျောင်းတွင် ကန်ရွာ ဦးပဏ္ဍိစ္စအကူအညီဖြင့် စာသင်သားဖြစ်လာသည်။ သာသနာပိုင်မြောင်းမြဆရာတော်၊ သံတော်ဆင့်ဆရာတော် ဥုးတိလောက၊ အောင်မြေသာစည်ဆရာတော် ဥုးဥတ္တရာဇီဝ၊ ဥုးပဏ္ဍဝံသ၊ သူဌေးတန်းကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဂရုဓမ္မ စသော စာချအကျော် ဆရာတော်များထံမှ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်မှ [[မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်ဟောင်း)|မစိုးရိမ်တိုက်]]သို့သွား၍ အရှင်ဝိစိတ္တာဘိဝံသ၊ အရှင်စန္ဒောဘာသာဘိဝံသ၊ အရှင်ဣန္ဒာစာရ၊ အရှင်ဓမ္မာနန္ဒ၊ တောင်ထီးလင်းတိုက်သို့သွား၍ ဆရာတော် ဦးဝဇိရဗုဒ္ဓိ စသောညဝါအကျော် ဆရာတော်များထံတွင် စာဝါများလိုက်ခဲ့သည်။ မိဘများ စီးပွားရေးမကောင်းသဖြင့် ချို့ငဲ့စွာ စာပေသင်ကြားခဲ့ရသည်။ လိုသော ကျမ်းစာအုပ်များအတွက် အဟောင်းဆိုင် တွင် ရှာဖွေဝယ်ယူခြင်း၊ သီတင်းသုံးဖော် စာဝါလိုက်ဖော် သံဃာများထံမှ ငှားရမ်းဖတ်ရှုခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။ လပြည့်လကွယ် ဥပုသ်နေ့များ ဥပုသ်ပြုကြရာ စာသင်သားများ ပါတိမောက် အလှည့်ကျ ပါတိမောက်ပြရန် တာဝန်ယူရသည်။ အရှင်သိရိန္ဒ ပါတိမောက်ပြသည့်အလှည့်တွင် သာသနာပိုင် မြောင်းမြဆရာတော်ကြီး၏ ချီးကျူးခြင်းခံရသည်။ == ရန်ကုန် == ၁၃၂၉ နယုန်လ၊ သက်တော် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ရွှေကျင်တိုက်သစ် သို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးသည်။ ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ရွှေကျင်တိုက်သစ် တည်ထောင်သူ အရှင်ဝါသဝါဘိဝံသ၊ စာချ ဆရာတော် ဦးသီလာစာရာဘိဝံသ၊ အလယ်တောရဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဦးသူရိယာဘိဝံသတို့ ထံတွင် ပရိယတ္တိစာပေများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြားရင်းပင် တဖက်တွင်လည်း လက်‌ထောက်စာချဘုန်းကြီးတာဝန်ယူကာ တစ်ရက် နှစ်ကြိမ် စာဝါများ ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၃၃၉ - တွင် ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် ဒုတိယနာယကတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၃၅၉ - သက်တော် ၅၅ နှစ်တွင် ရန်ကုန် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် နာယကတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ == အောင်မြင်ခဲ့သော စာမေးပွဲများ၊ ဆပ်ကပ်ခံရသောဘွဲ့များ == ၁၃၂၄ (၁၉၆၂) ပထမငယ်တန်း ၁၃၂၅ (၁၉၆၃) ပထမလတ်တန်း ၁၃၂၆ (၁၉၆၄) ပထမကြီးတန်း ၁၃၂၇ (၁၉၆၅) ဓမ္မာစရိယ ပါရာဇိကဏ် နှင့် အဋ္ဌသာလိနီ ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) ပါစိတျာဒိ ပါဠိဂုဏ်ထူးဆောင်ကျမ်း ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) ဝိနယပါဠိပါရဂူ ၁၃၂၈ (၁၉၆၆) စေတိယင်္ဂဏ စာသင်တန်း ၁၃၂၉ (၁၉၆၇) သာသနဓဇဓမ္မာစရိယအဂ္ဂမဟာအကျော်ဘွဲ့၊ ဝိနယပါဠိပါရဂူဘွဲ့ ၁၃၃၀ (၁၉၆၈) သကျသီဟ စာသင်တန်း (ပထမ) ၁၃၃၁ (၁၉၆၉) စေတိယင်္ဂဏ စာချတန်း ၁၃၃၂ (၁၉၇၀) သကျသီဟ စာချတန်း ၁၃၃၂ (၁၉၇၀) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ ဝိနယဓရ ဝိနယကောဝိဒဘွဲ့ ၁၃၃၄ (၁၉၇၂) ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိပါရဂူတန်း ၁၃၃၅ (၁၉၇၃) ဝါဘင်္ဂဒိမြန်မာဂုဏ်ထူးတန်း ၁၃၃၅ (၁၉၇၃) သထုံ သုဝဏ္ဏဘူမိစာမေးပွဲ တတိယဆင့် အာဘိဓမ္မိကတန်း ၁၃၃၆ (၁၉၇၄) နိကာယုဇ္ဇောတက အတ္ထဝိသာရဒမူလ အာဘိဓမ္မိကဘွဲ့ ၁၃၃၈ (၁၉၇၆) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ အဘိဓမ္မိက အဘိဓမ္မကောဝိဒဘွဲ့ ၁၃၄၀ (၁၉၇၈) တိပိဋကဓရ စာမေးပွဲ ဒီဃဘာဏကဘွဲ့ ၁၃၄၀ (၁၉၇၈) တိပိဋကဓရဘွဲ့ ၁၃၄၆ (၁၉၈၄) တိပိဋကကောဝိဒဘွဲ့ == ဘွဲ့စာရင်း == သာသနဓဇ ဓမ္မာစရိယ၊ အဂ္ဂမဟာအကျော် သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဝိနယ ပါဠိပါရဂူ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိပါရဂူ သကျသီဟဓမ္မာစရိယ စေတိယင်္ဂဏဓမ္မာစရိယ နိကာယုဇ္ဇောတက အတ္ထဝိသာရဒ မူလအာဘိဓမ္မိက ဓမ္မဝိသာရဒ မဇ္ဈိမအာဘိဓမ္မိက အတ္ထဝိသာရဒ  မူလအာဘိဓမ္မိက ဝိနယဓရ ဝိနယကောဝိဒ ဒီဃဘာဏက ဒီဃနိကာယကောဝိဒ အာဘိဓမ္မိက အဘိဓမ္မကောဝိဒ တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ [[အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ|အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့]] [[တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက]] [[အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု]] == အလကားရသောဘွဲ့ကို မလိုချင် == အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ ရစဉ်က ပူဇော်ပွဲလုပ်မည်ကို လက်မခံခဲ့ပေ။ ကိုယ်တိုင် ကျိုးစားကျက်မှတ်ဖြေဆိုပြီးမှ ရသောဘွဲ့ကိုသာ တန်ဖိုးထားသည်ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ မဟာချူလာလောင်ကွန်တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူ (Ph. D.) ဘွဲ့ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းရန် စကားကမ်းလှမ်းခဲ့ရာ လက်မခံဘဲ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခြားမသွားချင် == ၁၉၇၇ ခုနှစ် မေလ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ချင်းမိုင်မြို့]] နှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ [[လာအိုနိုင်ငံ]] ခရီးစဉ် နှစ်ခုမှလွဲ၍ နိုင်ငံတကာခရီးများကြွချီရန် ပင့်လျှောက်မှုများကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ == သက်သက်လွတ်ဆွမ်း == ၁၃၇၇ (၁၉၇၅) သက်တော် ၃၃ နှစ်အရွယ်မှ စတင်၍ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြကာ သက်သက်လွတ်ဆွမ်းသာ ဘုန်းပေးတော်မူသည်။ == ရွှေကျင်နိကာယဥပဥက္ကဋ္ဌ၊ တွဲဘက်သာသနာပိုင်တင်မြှောက်ခံရခြင်း == တိပိဋကဓရ၊ တိပိဋကကောဝိဒ ယောဆရာတော်ဘုရားသည် ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ (၁၃၈၆ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့) တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ဧကဝီသတိမအကြိမ် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်လုံးဆိုင်ရာရွှေကျင်နိကာယသံဃာ့အစည်းအဝေးကြီးမှ ရွှေကျင်နိကာယဥပဥက္ကဋ္ဌ၊ တွဲဖက်ရွှေကျင်သာသနာပိုင် အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ == စာရေးသား ကျမ်းပြုခြင်း == တရားဟောချိန်၊ စာချချိန်မှ လွဲ၍ ကျန်အချိန်များ၌ မိမိသီတင်းသုံးရာကျောင်းသင်္ခန်းလေးတွင် စာပေကျမ်းဂန်များ ‌ရေးသားတော်မူသည်။  [[အမရပူရမြို့|အမရပူရ]] [[ဇနကာဘိဝံသ (မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်)|မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ]]ကို လွန်စွာကြည်ညိုသူ ဆရာတော်သည် ကျမ်းစာများကို မတ်တပ်ရပ်လျက်သာ ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓတရားတော်များကို ကြီးငယ်မဟူ လူသာမန်တို့ နားလည်နိုင်သည့် စကားအသုံးအနှုန်းများဖြင့် ပြုစုရေးသားထားသော ဓမ္မလက်ဆောင် စာအုပ်ငယ် တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ၁။ ဓမ္မာစရိယစာသင်သားများအတွက် “ဓမ္မာစရိယလမ်းပြကျမ်း” အမှတ် (၁)၊ (၂)၊ (၃) ၂။ တရားလင်္ကာ ပဒေသာ အမှတ် (၁)၊ (၂) ၃။ စိတ်ထိန်းကိရိယာ ၄။ ဘဝလမ်းညွှန် ၅။ သာဓုလေးပါးမြတ်တရား ၆။ အပေါင်းလက္ခဏာ ၇။ အနှစ်ထုတ်ယူစွမ်းတဲ့လူ ၈။ ကံကိုထိန်းချုပ် စက်ခလုတ် ၉။ စိတ်ဓာတ်ကိုမြှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် ၁၀။ ကိုယ့်လမ်းကိုယ်လျှောက် ကောင်းရာရောက် ၁၁။ အချိန်တန်ဖိုး လူ့တန်ခိုး ၁၂။ ဘဝတစ်ကွေ့ ခဏတွေ့ ၁၃။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ် ခပ်သုတ်သုတ် ၁၄။ တရားအသိ လူ့မျက်စိ ၁၅။ မေတ္တာပန်းခိုင် သုံးပွင့်ဆိုင် ၁၆။ နှလုံးသားဝယ် ဘုရားတည် (၁၉၉၈) ၁၇။ အေးမြရွှင်ပြုံး လူ့နှလုံး ၁၈။ လူ၏စွမ်းအား မြတ်တရား ၁၉။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ချစ် လူအစစ် ၂၀။ အသိမှန်ကန် ကိုယ့်ဖို့ကျန် ၂၁။ တရားကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၂၂။ သူ့ကိုစောင့်ရှောက် ကိုယ့်ဂုဏ်မြောက် ၂၃။ ကျန်းမာရွှင်လန်း မေတ္တာစွမ်း ၂၄။ မေတ္တာလက်တွဲ ရာပြည့်ပွဲ ၂၅။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ် ဥစ္စာထုပ် ၂၆။ ဘဝဝေစု မြတ်ကောင်းမှု ၂၇။ တရားဆောင်သူ စိတ်မပူ ၂၈။ အား ၂၉။ ယော ၃၀။ မွေးနေ့မင်္ဂလာ ရတနာ ၃၁။ ၄၅ နှစ် တရားသက် ၃၂။ နှစ်လေးဆယ့်ငါး တရားအချုပ် ၃၃။ လူအလှဆုံး စိတ်တစ်လုံး ၃၄။ မေတ္တာနှလုံး အလှဆုံး (၁၉၉၉) ၃၅။ မေတ္တာလွှမ်းခြုံ ဘေးရန်လုံ ၃၆။ အလှူကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၃၇။ နှုတ်ဆက်မင်္ဂလာ ၃၈။ မေတ္တာတရား လူ့စွမ်းအား (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၃၉။ အကုန်အရ လူ့ဘဝ ၄၀။ မီးသတိပြု ၄၁။ မေတ္တာကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၄၂။ ၄၅ ဝါ သာသနာ ၄၃။ လူအား ၄၄။ လူ၏စွမ်းအား ပတ္တမြား ၄၅။ စိတ်ကောင်းထားက မိတ်ကောင်းရ ၄၆။ အချစ်ဆုံးဆွေမျိုး ၄၇။ ၄၅ နှစ် ရဟန်းသက် ၄၈။ ဧည့်သည် ၄၉။ စိတ်အေးစရာ သာသနာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၅၀။ တစ်ခါလာလည်း ဒါပါပဲ ၅၁။ လူ့ဘဝထဲ စာမေးပွဲ ၅၂။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဘောလုံးပွဲ ၅၃။ ဘဝတစ်ခေါက် ခြောက်ဆယ့်ခြောက် ၅၄။ ယနေ့အလုပ် ယနေ့လုပ် ၅၅။ အဘိဓမ္မာ သိစရာ ၅၆။ ဝိသုဒ္ဓါရုံ ခွင့်ခါကြုံကြိုက် စာသင်တိုက် ၅၇။ ဓာတ် ၅၈။ ဘဝကိုဆောင် အလင်းရောင် ၅၉။ လူသားမေတ္တာ ဤကမ္ဘာ ၆၀။ ဆရာ့ကျေးဇူး စွမ်းရည်ထူး ၆၁။ သတိကိုင်စွဲ နှုတ်ဆက်ပွဲ ၆၂။ ဦးကောသလ္လ တစ်ဘဝ ပေါ်ရ တောင်ဖီလာ ၆၃။ သတိမေတ္တာ သူငါစုပေါင်း အကုန်ကောင်း ၆၄။ ယခုအလုပ် ယခုလုပ် ၆၅။ ဒီအတိုင်းပါပဲ ၆၆။ သုံးဖြာမြတ်စွာ ရတနာ ၆၇။ ချစ်ခင်ညီညာ ပေါင်းတာမှန်မှ ငြိမ်းချမ်းရ ၆၈။ ဒီတစ်ခါလည်း ဒီအတိုင်း ၆၉။ ပေါင်းတာမှန်မှ ကောင်းတာရ ၇၀။ ခဏငှားထား ၄ ဘီးကား ၇၁။ ကိုယ့်ဟာနဲ့သာ ကိုယ်နေပါ ၇၂။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်သာ ရွေးယူပါ ၇၃။ နေကောင်းရဲ့လား ၇၄။ အသိဆန်းကြယ် အနှစ်ကြွယ် ၇၅။ မေတ္တာအစွမ်း စိတ်အေးချမ်း ၇၆။ အများအကြိုက် လူမိုက်တစ်ယောက် ပန်းတိုင်ရောက် ၇၇။ မိခင်စိတ်ထား မေတ္တာအား ၇၈။ သူဦးကိုယ်ဦး သုံးမွှာပူး ၇၉။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်ယူ စွမ်းတဲ့လူ ၈၀။ ပစ္စည်းတန်ဖိုး လူ့တန်ခိုး ၈၁။ ကိုယ့်ဂုဏ်ကိုယ်ပြု ကောင်းတာစု ၈၂။ ဆွေမျိုးကိုရှာ ကိုယ့်ဆီမှာတွေ့ ၈၃။ အသီးတစ်ရာ အညှာတစ်ခု ၈၄။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုကယ် မီသေးတယ် ၈၅။ အသိမှန်ကန် အဖိုးတန် ၈၆။ ဆရာဒကာ သာသနာ ၈၇။ အသက်ကြီးရင် အဖော်လိုတယ် ၈၈။ နှစ်ကူးမင်္ဂလာ ဖိတ်ကြားလွှာ ၈၉။ ဘဝထဲမှာ ကောင်းတာရှာ ၉၀။ ပစ္စည်းအလှ ဘဝတန်ဆာ ရတနာ ၉၁။ မေတ္တာပညာ ပဒေသာ ၉၂။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုဖြည့် သူ့ကိုကြည့် ၉၃။ ငွေနှင့်ပုလဲ ကုသိုလ်ပွဲ ၉၄။ အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက် ၉၅။ ရက်လည်လလည် နှစ်ပတ်လည် ၉၆။ နေ့စဉ်ဆင်နွှဲ လူ့အောင်ပွဲ ၉၇။ မ‌ကောင်းမှုရှင်း ကောင်းမှုသွင်း စိတ်ရင်းဖြူစင်စေ ၉၈။ ပစ္စည်းအလှ ကိုးဌာန ၉၉။ ကိုယ့်ဟာကိုယ်စု အမြန်လု ၁၀၀။ လူစ်ယောက်တည်း ကား ၆ စီး ၁၀၁။ မြန်မာစိတ်ထား စုပေါင်းအား ၁၀၂။ ကုသိုလ်စုပေါင်း လက်ဆယ်ချောင်း ၁၀၃။ မေတ္တာစု‌ပေါင်း လက်ငါးခု၊ ကောင်းမှုရေစက်ချ ၁၀၄။ မေတ္တာကိုသွင်း တံတားခင်း ၁၀၅။ လူကြီးလုပ်ငန်း ကမ္မဋ္ဌာန်း ၁၀၆။ ဆင်းရဲ၏နောက် ချမ်းသာရောက် (၁၉၉၉) ၁၀၇။ ကုသိုလ်လည်းရ ဝမ်းလည်းဝ (၁၉၉၉) ၁၀၈။ စိတ်စွမ်းရည် (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၀၉။ ပညာလမ်းပြလူ့အလှ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၀။ ပတ္တောတသုတ္တန် ၁၁၁။ ဘဝဇာတ်ခုံ ပုံစံစုံ (၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒုတိယအကြိမ်) ၁၁၂။ သမုဒ္ဒရာ ဝမ်းတစ်ထွာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၃။ အဆင်းအတက် လမ်းနှစ်ဖက် (၁၉၉၉) ၁၁၄။ အပေါင်းလက္ခဏာ (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ၁၁၅။ အသိမှန်ကန် အဖိုးတန် (၁၉၉၉) ၁၁၆။ အိမ်တွင်းမဂ္ဂင် လူ့ကျင့်စဉ် (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) == ထမ်းဆောင်သောတာဝန်များ == ဝိနည်းဓိုရ်တာဝန် - ပထမငါးနှစ် နှင့် ဒုတိယငါးနှစ်သက်တမ်း ၁၃၄၆ ရွှေကျင်နိကာယ ဂိုဏ်းလုံးဝန်ဆောင် နှင့် နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင် ၁၀ နှစ် တိပိဋကဓရ ‌ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ နိကာယ်သာသနာတော်ထွန်းကားရေးအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ဓမ္ဓသာကစ္ဆာအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ တက္ကသိုလ်များဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ရွှေတိဂုံ၊ ဗိုလ်တထောင်၊ ဆူးလေစေတီတော်တို့၌ ဂေါပကအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယ အဘိဓမ္မာပြန့်ပွားရေးအသင်း ဩဝါဒါစရိယ ဓမ္မဗျူဟာ သာသနာ့မာမကအဖွဲ့၏ ဩဝါဒါစရိယ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ဩဝါဒါစရိယ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့ချုပ်၏ ဩဝါဒါစရိယ ရန်ကုန်မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာပရိယတ္တိသာသနာနုဂ္ဂဟဆန်လှူအသင်းကြီး၏ ဩဝါဒါစရိယ မြတ်မင်္ဂလာ နှင့် ဇမ္ဗူရတနာစာစောင်တို့၏ နာယက ရန်ကုန် – မန္တလေး ယောနယ်အသင်း၏ ဩဝါဒါစရိယ မိုးကုတ်မြို့ နိကာယ်သာသနာတော် ကြီးပွားရေးအသင်း၏ ဩဝါဒါစရိယ နိုင်ငံတော် သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့၏ တာဝန်ပေးချက်အရ မိုးကုတ်ဝိပဿနာဝိနိစ္ဆယတာဝန် ယခုအခါ ဘိက္ခုနီမများ ရှိသင့်၊ မရှိသင့် အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည့် ဘိက္ခူနီဝိနိစ္ဆယတာဝန်တို့ကို နိုင်ငံတော်သီးခြားဝိနည်းဓိုရ်အဖြစ်တာဝန် သိမ်ရောယှက်မှုအဆုံးအဖြတ်၊ သီမာသင်္ကရ ဝိနိစ္ဆယစာတမ်းနှင့် ဝိပတ္တိသီမာဒိဝိနိစ္ဆယစာတမ်း တို့ကိုလည်း ကျေပွန်ဆောင်ဆုံးဖြတ်ရေးသားပေးခဲ့ခြင်း == ရည်ညွှန်းကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၃ မွေးဖွားသူများ]] 6j15i45z5a1vwzsaep3yq6a0zzdsjxx 0 271692 1051971 1019143 2026-09-09T04:27:03Z Salai Rungtoi 22844 /* ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ */ 1051971 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံရေးပါတီ}}{{Infobox political party|headquarters=အမှတ် (၆၂)၊ တိုက် (ဒီ)၊ (၉) လွှာ၊ အခန်း (၉၀၂)၊ မဟာဗန္ဓုလအိမ်ရာ၊ မဟာဗန္ဓုလလမ်း၊ [[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]|party name=ပြည်သူ့ပါတီ|bgcolor=#fecb00|colorcode=#fecb00|leader=ဦး[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]]|founded={{start date and age|2023|12|29}}}}{{Distinguish|ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ}} '''ပြည်သူ့ပါတီ''' (အင်္ဂလိပ်: People's Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း|နိုင်ငံရေးပါတီ]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] ကျောင်းသားမျိုးဆက်ဖြစ်သော ဦး[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]]က ဦးဆောင်သည့် ပါတီ ဖြစ်ပြီး ဆိုရှယ်လစ်ဗရယ်ပါတီတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါသည် == ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း == === ၂၀၁၈ === ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဦးကိုကိုကြီးသည် ရှစ်လေးလုံးပြည်သူ့ပါတီအမည်ဖြင့် ပါတီမှတ်ပုံတင်ရန် ပြန်လည်လျှောက်ထားခဲ့သည်။ သို့သော် ပါတီအမည် ကန့်ကွက်ခံရမှုကြောင့် ရှစ်လကျော်အကြာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၃) ရက်နေ့တွင်မှ ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2018/08/24/167741.html|title=ဦးကိုကိုကြီး ဦးဆောင်သည့် ပြည်သူ့ပါတီ မှတ်ပုံတင်ခွင့်ရပြီ|accessdate=2025-6-30|publisher=The Irrawaddy}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/the-people-party-ko-ko-gyi-/4542387.html|title=၈ လေးလုံးတဖြစ်လဲ ပြည်သူ့ပါတီ မှတ်ပုံတင်ပြီး|accessdate=2025-6-30|publisher=VOA Burmese|date=၂၄ ဩဂုတ်၊ ၂၀၁၈}}</ref> === ၂၀၂၃ === [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]မှ အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၃၁) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအား အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ရန် ကြေညာခဲ့ပြီးနောက်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၂၉) ရက်နေ့၌ ပြည်သူ့ပါတီကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ကြေညာချက်အမှတ် (၅၄/၂၀၂၃) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။ ပါတီ၏ မှတ်ပုံတင်အမှတ်မှာ (၄၇) ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/286309|title=ဦးကိုကိုကြီး ဦးဆောင်သည့် ပြည်သူ့ပါတီ (People’s Party) ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြု|accessdate=2025-6-30|publisher=Eleven Media}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/49778|title=ပြည်သူ့ပါတီ (People’s Party) ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|accessdate=2025-6-30|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး ယှဉ်ပြိုင်မည် ဖြစ်သည်။ == ပါတီပူးပေါင်းခြင်း == ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ဦးစိန်ဝင်း ဦးဆောင်သည့် ပယ်ဖျက်ခံရသော အမျိုးသားညီညွတ်သောဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (NUDP) သည် ဦးကိုကိုကြီး ဦးဆောင်သော ပြည်သူ့ပါ တီနှင့်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/pp-party-and-nudp-02272023044822.html|title=ဦးကိုကိုကြီးရဲ့ ပြည်သူ့ပါတီနဲ့ NUDP ပါတီပူးပေါင်း|accessdate=2025-6-30|publisher=RFA Burmese}}</ref> == ပါတီဌာနချုပ် == ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]၊ [[မဟာဗန္ဓုလလမ်း]]၊ မဟာဗန္ဓုလအိမ်ရာ၊ အမှတ် (၆၂)၊ တိုက် (ဒီ)၊ (၉) လွှာ၊ အခန်း (၉၀၂) တွင် ပါတီရုံးချုပ်ဖွင့်လှစ်ထားသည်။<ref name=":2" /> == ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု == === ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ === ပြည်သူ့ပါတီက တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ၁၁ ခုတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၁၅၂ ဦးဝင်ပြိုင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/4198/|title=ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရန် ဦးကိုကိုကြီး၏ ပြည်သူ့ပါတီက ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၁၅၀ ကျော်ရွေးချယ်|accessdate=2025-6-30|publisher=Myanmar Now}}</ref> သို့သော် အကြောင်းကြောင်းကြောင့် ကိုယ်စားလှယ် ၁၄၄ ဦးသာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး လွှတ်တော် တစ်နေရာမှ အနိုင်ရမှုမရှိပါ။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/5001/|title=ဦးကိုကိုကြီးနှင့် ဒေါ်သက်သက်ခိုင်တို့၏ ပါတီများ လွှတ်တော်တစ်နေရာမှ အနိုင်ရမှုမရှိ|accessdate=2025-6-30|publisher=Myanmar Now|date=November 10, 2020}}</ref> ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုကြီးမှာ တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။​<ref name=":1" /> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မဲဆန္ဒနယ် ၃၆၃ နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၉၈ ဦးဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ၃၀ ဦး အနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ ပါတီအနေဖြင့် စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ ၁,၁၅၅,၈၁၇ မဲ ရရှိခဲ့ပြီး ယင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခိုင်လုံမဲစုစုပေါင်း၏ ၈.၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နိုင်ငံရေးပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှု အခြေအနေ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း |url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=EvDJMGl7rgvx1tqXvSjk%2FvS7gUkK1%2BdMH83N%2FLNp4yQ%3D |url-status=live |access-date=11 March 2026 |website=UEC}}</ref> [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]ရှိ ပြည်သူ့ပါတီမှ အမတ်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် ဦးခိုင်ဦးနှင့် ဦးတင်စိုးတို့အား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့် မရှိတော့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87835 |access-date=2026-09-09 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဦးခိုင်ဦးနေရာတွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) မှ ဦးဝင်းကြူအား လည်းကောင်း၊ ဦးတင်စိုးနေရာတွင် USDP မှ ဒေါ်မြမြစိမ်းအား လည်းကောင်း အသီးသီး အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ အမည်စာရင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87837 |access-date=2026-09-09 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> မြိတ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁ မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသူ ဦးခိုင်ဦးအား ၎င်း၏ပြိုင်ဘက် USDP ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးဝင်းကြူက ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ကော်မရှင်က ကြားနာစစ်ဆေးပြီးနောက် ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းသည် ဥပဒေအရ ပျက်ပြယ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၇၅(က) အရ ဦးဝင်းကြူအား ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဦးခိုင်ဦးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ တစ်ဦးတည်းသော အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မဲရလဒ်ကို နုတ်ပယ်ကာ ကျန်ခိုင်လုံမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ရာတွင်လည်း လောင်းလုံမြို့နယ်မှ ပြည်သူ့ပါတီအမတ် ဦးတင်စိုးသည်လည်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခွင့်မရှိတော့ကြောင်း ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-09-08 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - မြန်မာ့အခြေအနေတစုံလုံး လုံခြုံရေးကောင်စီကတဆင့် ICC လွှဲဖို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေး မဟာမင်းကြီး တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2z45496yet |access-date=2026-09-09 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်)၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်ရရှိမှုအခြေအနေ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87839 |access-date=2026-09-09 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ == === အမျိုးသားလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|၅|224|hex=#fecb00}} |— |— |{{increase}} ၅ | |[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးကိုကိုကြီး]] |} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|0|440|hex=#fecb00}} | | |{{increase}} 0 | |[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးကိုကိုကြီး]] |} === တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|23|630|hex=#fecb00}} | | |{{increase}} 23 | |[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးကိုကိုကြီး]] |} === တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !မှတ်ချက် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- !'''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅]]''' |{{Composition bar|0|၂၉|hex=#fecb00}} | | |{{increase}} 0 | |[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးကိုကိုကြီး]] |} == ကိုးကား == {{Reflist}}{{မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] jf1pg9xbhiqimavd404csraltcgxg44 0 280207 1051926 1046257 2026-09-08T18:55:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1051926 wikitext text/x-wiki ဘရေ့ဗ် (အင်္ဂလိပ်စာဖြင့်- Brave) သည် ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံမှုနှင့် စွမ်းဆောင်ရည် အလေးထား ဖန်တီးထားသော ဝက်ဘ်ဘရောက်ဇာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းက အွန်လိုင်း ကြော်ငြာများနှင့် နောက်ယောင်ခံကုဒ်များကို ပုံသေအားဖြင့် ပိတ်ပင်ပေးသည်။ ထိုသို့ ပိတ်ပင်ပေးခြင်းသည် ဒေတာ စုဆောင်းရယူမှုကို လျှော့ချပေးသဖြင့် စာမျက်နှာ ပြသရန်ကြာချိန် လျော့ကျစေသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-04-08 |title=What is Brave {{!}} Definition, history, evolution and uses |url=https://www.arimetrics.com/en/digital-glossary/brave |access-date=2026-01-12 |language=en-US |archive-date=23 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260223120754/https://www.arimetrics.com/en/digital-glossary/brave |url-status=dead }}</ref> Brave သည် ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံရေး လုပ်ဆောင်ချက်များကို အော်တို ဖွင့်ပေးထားသောကြောင့် အခြား ဘရောက်ဇာများစွာနှင့် ကွာခြားပါသည်။ သုံးစွဲသူများအနေဖြင့် အခြေခံ ကာကွယ်မှု ရရှိရန်အတွက် Extension များ ထပ်မံ ထည့်သွင်းရန် မလိုပါ။ ဤဘရောက်ဇာကို Brave ဆော့ဖ်ဝဲက ဖန်တီးရေးသားထားပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Brave Browser Definition {{!}} CoinMarketCap |url=https://coinmarketcap.com/academy/glossary/brave-browser |access-date=2026-01-12 |website=CoinMarketCap Academy |language=en}}</ref> Brave တွင် မိမိဆန္ဒအရ ရွေးချယ်နိုင်သည့် ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံမှုရှိသည့် ကြော်ငြာပြသရေးနှင့် ရှာဖွေရေးဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များလည်း ပါရှိပါသည်။ ဤလုပ်ဆောင်ချက်များသည် ပင်မ ရှာဖွေကြည့်ရှုရေး လုပ်ဆောင်ချက်များအပြင် သီးခြားပါရှိသော လုပ်ဆောင်ချက်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=What is Brave Software? |url=https://www.bitstamp.net/learn/company-profiles/what-is-brave-software/ |access-date=2026-01-12 |website=Bitstamp by Robinhood Trusted Crypto Exchange |language=en}}</ref> === သမိုင်းကြောင်း === Brave ကို 2016 ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Brave ကို Brendan Eich နှင့် Brain Bondy တို့က ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ Brendan Eich သည် [[JavaScript|Java Script]] ကဲ့သို့ ဝက်ဘ်နည်းပညာများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုအတွက် လူသိများသော ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ တည်ထောင်သူများသည် ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံမှု၊ ကြော်ငြာတင်မှုနှင့် ဝက်ဘ်ပေါ်တွင် သုံးစွဲသူ ထိန်းချုပ်ပိုင်ခွင့်စသည့် ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ရန် Brave ကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ နှစ်ဦးသားသည် အဆိုပါဘရောက်ဇာကို ဖန်တီးရေးသား၍ မွမ်းမံထိန်းသိမ်းရန် Brave Software Inc ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အစောပိုင်း ဖန်တီးရေးသားမှုတွင် ဘရောက်ဇာအဆင့်၌ ကြော်ငြာများနှင့် နောက်ယောင်ခံကုဒ်များကို ပိတ်ပင်ခြင်းကို အလေးထား၍ ဖန်တီးခဲ့ကြသည်<ref>{{Cite web |title=The Browser (with Brendan Eich, Chief Architect of Netscape + Mozilla and CEO of Brave) {{!}} Acquired Podcast |url=https://www.acquired.fm/episodes/the-browser-with-brendan-eich-chief-architect-of-netscape-mozilla-and-ceo-of-brave |access-date=2026-01-12 |website=www.acquired.fm}}</ref> 2017 ခုနှစ်မှ 2020 ခုနှစ်အကြားတွင် Brave သည် စားပွဲတင် ကွန်ပျူတာနှင့် မိုဘိုင်း ပလက်ဖောင်းများစွာကို တိုးချဲ့ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ဤကာအလအတွင်း၌ ဘရောက်ဇာတွင် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်လုံခြုံရေး တူးလ်များနှင့် စွမ်းဆောင်ရည် မွမ်းမံမှုများကို ထည့်သွင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-11-06 |title=What is Brave Browser? A Complete Guide to the Privacy-Focused Web Browser - 9meters |url=https://9meters.com/technology/software/what-is-brave-browser |access-date=2026-01-12 |language=en-US}}</ref> 2021 ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ ရှာဖွေရေး၊ မိုဘိုင်း အထောက်အကူနှင့် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်လုံခြုံရေး စံသတ်မှတ်ချက်များစသည်တို့တွင် ဆက်လက်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ 2020 နှစ်လယ်ပိုင်းအထိ Brave ကို ဆက်လက် မွမ်းမံထိန်းသိမ်းလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=About Brave |url=https://brave.com/about/ |access-date=2026-01-12 |website=Brave |language=en}}</ref> === ကိုးကား === {{Reflist}} [[Category:၂၀၁၆ ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] 9xkiwy6u5hzyuu5n3dn5wf0yv1sso6r 0 290090 1051974 1047359 2026-09-09T04:43:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1051974 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်ပင်သာရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ညောင်ပင်သာရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၀၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.599005727770436| 96.60360383319495|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7rqo0z4nven5o27cpxw1xksd34p65sr 1051975 1051974 2026-09-09T04:43:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ]] စာမျက်နှာကို [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ဖြူးမြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1051974 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်ပင်သာရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ညောင်ပင်သာရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၀၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.599005727770436| 96.60360383319495|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7rqo0z4nven5o27cpxw1xksd34p65sr 1051979 1051975 2026-09-09T04:46:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ဖြူးမြို့နယ်)]] စာမျက်နှာကို [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1051974 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်ပင်သာရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ညောင်ပင်သာရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၀၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.599005727770436| 96.60360383319495|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7rqo0z4nven5o27cpxw1xksd34p65sr 0 290314 1051994 1050209 2026-09-09T05:28:43Z Zawzawaungthwin 100038 {{main|၂၀၂၆ လေးမျက်နှာ ရေကြီးမှု}} 1051994 wikitext text/x-wiki '''၂၀၂၆ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ရေကြီးမှုများ'''သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လနှောင်းပိုင်းမှ သြဂုတ်လအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသအနှံ့အပြားတွင် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းပြီး မြစ်ရေကြီးမှုနှင့် တမံကျိုးပေါက်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရေဘေးကြောင့် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]တို့တွင် လူဦးရေ သိန်းချီ ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ပြီး၊ အနည်းဆုံး လူ ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း Myanmar Now သတင်းဌာနက [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ကိုးကား၍ ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Zaw |first=Khin Yi Yi |date=2026-08-11 |title=16 dead and tens of thousands displaced by flooding across central Myanmar |url=https://myanmar-now.org/en/news/16-dead-and-tens-of-thousands-displaced-by-flooding-across-central-myanmar-nug/ |access-date=2026-08-11 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=11 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811165910/https://myanmar-now.org/en/news/16-dead-and-tens-of-thousands-displaced-by-flooding-across-central-myanmar-nug/ |url-status=dead }}</ref> == ဒေသအလိုက် ရေကြီးမှုများ == === ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး === {{main|၂၀၂၆ လေးမျက်နှာ ရေကြီးမှု}} ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[လေးမျက်နှာမြို့နယ်]]ရှိ [[ပုသိမ်မြစ်|ငဝန်မြစ်]]ကမ်းထိန်းတမံသည် သဲဗွက်ထခြင်း (Sand boils) နှင့် မြေနိမ့်ကျဆင်းခြင်းများကြောင့် ပေ ၃၉၀ ခန့် အကျယ် ကျိုးပေါက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ငဝန်မြစ် ရေကာတာကျိုးပေါက်မှုကြောင့် လေးမျက်နှာတစ်မြို့လုံးနှင့် ဝန်းကျင်ကျေးရွာများ ရေဖုံးလွှမ်းခဲ့ပြီး၊<ref>{{Cite web |date=2026-07-31 |title=ငဝန်မြစ် ရေကာတာကျိုးလို့ ဒေသခံတွေ နေရာပြောင်းဖို့ တိုက်တွန်းထားရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cpq8vep2qyeo |access-date=2026-08-11 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဒေသခံ ပြည်သူ ၄၀,၀၀0 ကျော် ရေဘေးသင့်ခဲ့ကြောင်း Xinhua သတင်းဌာန တွင် ဖော်ပြထားသည်။ <ref>{{Cite web |title=Over 40,000 affected by flooding after embankment breach in Myanmar's Ayeyarwady |url=https://english.news.cn/20260808/091f9135197a42e2a5b3322b9010c7ae/c.html |access-date=2026-08-11 |website=english.news.cn |language=en}}</ref>၎င်းအပြင် ရေကြီးမှု ၁၀ ရက်ကျော် ကြာမြင့်လာသည့်တိုင်အောင် ဒေသခံ ၁၄,၀၀၀ ကျော်မှာ အရေးပေါ် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ဆေးဝါးများ လိုအပ်လျက်ရှိကြောင်း DVB သတင်းက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=လေးမျက်နှာ ရေကြီးမှု ၁၀ ရက် ကျော်လာပြီး ပြည်သူ ၁၄,၀၀၀ ကျော် ရေဘေးသင့်နေ |url=https://burmese.dvb.no/post/804653 |access-date=2026-08-11 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ဩဂုတ် ၁၈ ရက်နေ့သတင်းအရ ဧရာဝတီတိုင်း၊ [[မအူပင်မြို့နယ်]]တွင် တိုးမြစ်ရေဝင်ရောက်မှုကြောင့် ရေကြီးမှုဖြစ်ပေါ်နေပြီး အခြေခံပညာကျောင်း ၁၅ ကျောင်း ထပ်မံပိတ်ထားရသည်။ ပိတ်ထားရသည့်ကျောင်းများမှာ ကျွဲသောင်၊ သောင်သာယာ၊ လက်ပံတန်း၊ ခနောင်ကြီး၊ ဘုရားချောင်း၊ ပေကုန်း၊ ဇီးကုန်း၊ ပတုပ်ကျောင်း၊ ထရော်ပေကုန်း၊ လှိုင်းတာ၊ ကံစု၊ ဘုရားသုံးဆူ၊ ကျုံစုတ်၊ ကညင်သုံးပင်နှင့် အရှေ့ဂိုးမြောင်းတို့မှ ဖြစ်ကာ မူလတန်းကျောင်းများ အများဆုံးပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=မအူပင်မြို့နယ်၌ မြစ်ရေကြီးပြီး စာသင်ကျောင်း ၁၅ ကျောင်း ပိတ်ထားရ |url=https://burmese.dvb.no/post/700063 |access-date=2026-08-19 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> === စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး === ဩဂုတ်လဆန်းပိုင်းမှစ၍ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုနှင့် မူမြစ်ရေ မြင့်တက်လာမှုကြောင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အနောက်ဘက်ခြမ်း ရွှေဘိုမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများ ရေကြီးနစ်မြုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းကြောင့် ဒေသတွင်းရှိ စစ်ဘေးရှောင် (IDPs) ပြည်သူ ၁,၇၀၀ ကျော်မှာ ရေဘေးထပ်မံကြုံတွေ့ရပြီး အမိုးအကာနှင့် သောက်သုံးရေ အရေးပေါ် လိုအပ်နေကြောင်း Burma News International (BNI) တွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Over 1,700 Displaced People Stranded by Severe Flooding in Myanmar’s Sagaing Region |url=https://www.bnionline.net/en/news/over-1700-displaced-people-stranded-severe-flooding-myanmars-sagaing-region |access-date=2026-08-11 |website=Burma News International |language=en}}</ref> === ကရင်ပြည်နယ် === ကရင်ပြည်နယ် [[ဘားအံမြို့]]တွင် သံလွင်မြစ်ရေသည် ဩဂုတ် ၁၀ ရက် မွန်းလွဲ ၄ နာရီခွဲတိုင်းတာချက်အရ စိုးရိမ်ရေမှတ် ၇၅၀ စင်တီမီတာအထက် ၈၂၃ စင်တီမီတာသို့ရောက်ရှိနေပြီး အနိမ့်ပိုင်းလူနေရပ်ကွက်များအတွင်းသို့ မြစ်ရေများစီးဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ဦးစောမြင့်ဦး ဘားအံမြို့ပေါ်အနိမ့်ပိုင်းလူနေရပ်ကွက်များ ရေဝင်ရောက်မှုအခြေအနေ ကြည့်ရှုစစ်ဆေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86531 |access-date=2026-08-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ဘားအံမြို့တွင် မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံနှင့် လေသာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ယာယီရေဘေးကယ်ဆယ်ရေးစခန်း (၂) ခုတို့တွင် မြစ်ကမ်းအနီးနှင့် မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည့် အိမ်ထောင်စု (၇၈) စု၊ အမျိုးသား (၁၉၄) ဦး၊ အမျိုးသမီး (၁၉၆) ဦး၊ စုစုပေါင်း (၃၉၀) ဦးအား ယာယီပြောင်းရွှေ့ နေရာချထားပေးသည်။<ref>{{Cite web |title=ဘားအံမြို့တွင် သံလွင်မြစ်ရေမြင့်တက်လာမှုကြောင့် ယာယီရေဘေးကယ်ဆယ်ရေးစခန်း (၂) ခု စတင်ဖွင့်လှစ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86516 |access-date=2026-08-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ် === ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ [[ကလောမြို့]]တွင် မိုးအဆက်မပြတ်ရွာသွန်းပြီး တောင်ကျချောင်းရေများ စီးဆင်းမှုကြောင့် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီက ကလောချောင်းရေလျှံမှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်အချို့နှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများတွင် ရေများဝင်ရောက်သည်။ မိုးအဆက်မပြတ်ရွာသွန်းပြီး ကလောချောင်းရေလျှံမှုကြောင့် ကလောမြို့ပေါ်ရှိ အမှတ်(၂)၊ အမှတ်(၃)နှင့် အမှတ်(၄)ရပ်ကွက်များတွင် ချောင်းဘေးတစ်လျောက်ရှိ နေအိမ်များအတွင်းသို့ ချောင်းရေ ၁ပေမှ ၃ပေအထိ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။   <ref>{{Cite web |title=ကလောမြို့၌ မိုးအဆက်မပြတ်ရွာသွန်းပြီး တောင်ကျချောင်းရေးစီးဆင်းမှုကြောင့် ချောင်းရေလျှံမှုဖြစ်ပွား |url=http://www.moi.gov.mm/news/86496 |access-date=2026-08-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>       === မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး === [[တံတားဦးမြို့နယ်]]တွင် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနှင့် [[မြစ်ငယ်မြစ်|ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]ကမ်းဘေးရှိ ဘလဲ့ဘကျေးရွာ၊ ဈေးချိုကျေးရွာ၊ ဥတည်ကျေးရွာ၊ ပန်းယျကျေးရွာ၊ ကန်ချောကျေးရွာ၊ ဟံသာဝတီကျေးရွာ၊ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာနှင့် ငါးရာပြားကျေးရွာများသို့ ရေဝင်လျက်ရှိပြီး ရေဘေးလွတ်ရာကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့နိုင်ရေး သက်ဆိုင်ရာများနှင့်အတူ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ တံတားဦးမြို့နယ်အနေဖြင့် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ရေစိုးရိမ်ရေအမှတ်သည် ၁,၂၆၀ စင်တီမီတာအောက် ၁,၁၉၄ စင်တီမီတာသို့ လည်းကောင်း၊ ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ရေ၏ စိုးရိမ်ရေအမှတ်သည် ၈၇၀ စင်တီမီတာအထက် ၉၇၄ စင်တီမီတာသို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=တံတားဦးမြို့နယ်၌ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနှင့် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ကျေးရွာများ ရေဝင်ရောက် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86503 |access-date=2026-08-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> [[ငါန်းဇွန်မြို့နယ်]]အတွင်း စိုးရိမ်ရေအမှတ်(၁၁၅၀စင်တီမီတာ)သို့ ရောက်လာသဖြင့် မြို့ပေါ် အမှတ်(၁၊ ၂၊ ၃၊) ရပ်ကွက်များအတွင်းရှိ မြစ်ကမ်းနံဘေးနေအိမ်များသို့  မြစ်ရေဝင်ရောက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ငါန်းဇွန်မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များအတွင်း ဧရာဝတီမြစ်ရေဝင်ရောက်မှုကြောင့် ရေဘေးသင့်ပြည်သူများအား ဘေးလွတ်ရာရွှေ့ပြောင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86510 |access-date=2026-08-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ကျောက်ဆည်ခရိုင် [[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]]၌ ဩဂုတ် ၁၀ ရက် ည‌နေပိုင်းမှစတင်၍ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းပြီး ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ရေမြင့်တက်လာမှုကြောင့် မြစ်ကမ်းနံဘေးရှိ [[ဧည့်ပြရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်|ဧည့်ပြ]]ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် [[ပလိပ် (ရွာမ)ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်|ပလိပ်]]ကျေးရွာအုပ်စုရှိ နေအိမ်များအတွင်း မိုးရေများဝင်ရောက်သည်။<ref>{{Cite web |title=စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၌ ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်‌ကမ်းဘေးရှိ ကျေးရွာများအတွင်း ရေဝင်ရောက်သဖြင့် လူဦးရေ ၁,၂၂၀ နှင့် တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေ ၁၃၅ ကောင်တို့အား ရေဘေးလွတ်ရာနေရာများသို့ ပြောင်းရွှေ့ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86453 |access-date=2026-08-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === မကွေးတိုင်းဒေသကြီး === [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြို့သစ်မြို့နယ်]] ရှိ ပုလင်းဆည်၊ စွန်ဆည်၊ ဆဒ္ဒန်ဆည် နှင့် ဘုတ်ချောင်းဆည်တို့အနက် စွန်ဆည်နှင့် ဆဒ္ဒန်ဆည်တို့မှာ မိုးအဆက်မပြတ် ရွာသွန်းခဲ့မှုကြောင့် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက် နံနက် ၈ နာရီ တိုင်းထွာချက်အရ ရေပိုလွှဲများမှ စတင်ရေကျော်ကျခဲ့သည်။ စွန်ဆည်ရေလှောင်တမံ၏ ရေပြည့်အမှတ်မှာ ၆၂၅ ပေဖြစ်ပြီး ထိုနေ့၏ ရေမှတ်မှာ ၆၂၅.၆၀ ပေရှိသဖြင့် ရေပိုလွှဲမှ ၀.၆ ပေခန့် ရေကျော်ကျခဲ့သည်။အလားတူ ဆဒ္ဒန်ဆည်ရေလှောင်တမံ၏ ရေပြည့်အမှတ်မှာလည်း ၅၆၀.၅၀ ပေဖြစ်ပြီး ရေမှတ် ၅၆၂.၃၀ ပေရှိနေသဖြင့် ရေပိုလွှဲမှ ၁.၈ ပေခန့် ရေကျော်ကျလျက်ရှိသည်။ထို့ကြောင့် ဆည်အောက်ပိုင်းကျေးရွာများတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ အဆင့် (၁) အစိမ်းရောင်အလံများ လွှင့်ထူ၍ အသိပေးနှိုးဆော်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=မြို့သစ်မြို့နယ်ရှိ စွန်ဆည်နှင့်ဆဒ္ဒန်ဆည်ရေလှောင်တမံ ရေပိုလွှဲတို့မှ စတင်ရေကျော်ကျ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86499 |access-date=2026-08-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == မြစ်ရေအခြေအနေ == [[မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန]]က သြဂုတ် ၁၄ ရက် နံနက် ၆ နာရီခွဲအချိန်တိုင်းတာချက်များအရ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ရေသည် မြင်းမူ၊ ပခုက္ကူ၊ ညောင်ဦး၊ ဆိပ်သာ၊ ဟင်္သာတ၊ ဇလွန်၊ မင်းဘူး၊ မကွေး၊ ပြည်မြို့တို့၏ စိုးရိမ်ရေအမှတ်အထက်တွင် ရှိနေပြီး၊ [[မြစ်ငယ်မြစ်|ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]ရေသည် [[မြစ်ငယ်မြို့]]၌လည်းကောင်း၊ [[သံလွင်မြစ်]]ရေသည် ဘားအံမြို့၌လည်းကောင်း၊ စစ်တောင်းမြစ်ရေသည် မဒေါက်မြို့၌လည်းကောင်း စိုးရိမ်ရေအမှတ်အထက် ရောက်ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ် ၁၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ကျောက်တော်၊ သံတွဲနဲ့ ဂွ ကို လေကြောင်းကနေဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr4gxy75ljg2t |access-date=2026-08-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရေကြီးမှုအခြေနေသတင်း |url=https://www.moezala.gov.mm/my/bulletin/132412 |website=Moezala}}</ref> == ဖတ်ရှုရန် == * [[၂၀၁၅ မြန်မာနိုင်ငံ ရေကြီးမှု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ရေကြီးမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]] kbfg56uzrws06axjyvb5qzzxzmw5yaz 0 290889 1052046 1050464 2026-09-09T11:05:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1052046 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိုခခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福岡県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福岡県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukuoka-ken}} | image_skyline = Fukuoka Skyline of Seaside Momochi.jpg | image_caption = Aerial view of {{ill|Momochi-hama|ja|3=シーサイドももち|lt=Seaside Momochi}} with the [[Fukuoka Tower]] and Momochi Seaside Park in the center and [[Mizuho PayPay Dome Fukuoka]] to the left side | image_flag = Flag of Fukuoka Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukuoka Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 40 Fukuoka prefecture.svg | coordinates = {{coord|33|36|N|130|35|E|region:JP-40_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kyushu]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Kyushu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukuoka]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 12 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 60 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Seitaro Hattori]]<ref name="Seitaro Hattori, former vice governor of Fukuoka Prefecture, was elected governor of the southwestern Japan prefecture of Fukuoka.">{{cite news |title=Hattori Elected Fukuoka Governor for 1st Time |url=https://www.nippon.com/en/news/yjj2021041100378/ |access-date=11 May 2022 |agency=NHK |publisher=Jiji Press |date=April 12, 2021 |archive-date=May 11, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511140057/https://www.nippon.com/en/news/yjj2021041100378/ |url-status=dead }}</ref> (since April 2021) | area_total_km2 = 4986.52 | area_water_percent = 2.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|29th]] | population_total = 5081879 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|8th]] | population_density_km2 = 1021 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja |archive-date=September 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924062316/https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |url-status=live }}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]20,187 billion<br />[[US$]]149.1 billion (2022) | iso_code = JP-40 | website = [http://www.pref.fukuoka.lg.jp/somu/multilingual/english/top.html www.pref.fukuoka.lg.jp/somu/<br>multilingual/english/top.html] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Japanese bush warbler]] (''Cettia&nbsp;diphone'') | flower = ''[[Ume]]'' [[blossom]] (''Prunus mume'') | tree = [[Azalea]] (''Rhododendron&nbsp;tsutsusi'') }} | anthem = 希望の光<br>''[[:ja:希望の光 (県民歌)|Kibō no Hikari]]''<br>"Light of Hope" | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = [[Chikuzen dialect|Chikuzen]]・Buzen・Chikuho }} '''ဖုခုအိုခခရိုင်''' (福岡県, Fukuoka-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>}}<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric (2005). "Fukuoka-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|Japan Encyclopedia|page=218}}.</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၅,၀၈၁,၈၇၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့အရ) ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄,၉၈၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁,၉၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ဖုခုအိုခခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဆဂခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[အိုးအိတခရိုင်]]တို့ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Population Census 2025 Population Census Preliminary Tabulation Preliminary Counts of the Population and Households1-1 Population by Sex - Japan, Prefectures, Municipalities {{!}} View Statistical Table/Graph |url=https://www.e-stat.go.jp/en/dbview?sid=0004050397 |access-date=2026-06-18 |website=Portal Site of Official Statistics of Japan |language=en}}</ref> ဖုခုအိုခမြိုု့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခယူးရှူးကျွန်းတစ်ခုလုံးတွင်လည်း အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ အဓိကကျသည့် အခြားမြို့များမှာ ခိတခယူးရှူးမြို့၊ ခုရုမဲမြို့နှင့် အိုးမုတမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ခယူးရှူးကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric (2005). "Fukuoka" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|Japan Encyclopedia|page=218}}.</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Map of Fukuoka Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Fukuoka Prefecture {{legend0|#D8E|Government Ordinance Designated City}} {{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] ဖုခုအိုခခရိုင်သည် မျက်နှာစာသုံးဘက်တွင် ပင်လယ်များနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်တည်ရှိပြီး ဆဂခရိုင်၊ အိုးအိတခရိုင်နှင့် ခုမမိုတိုခရိုင်များနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ထို့အပြင် ခန်းမွန်းရေလက်ကြားခြားပြီး ယမဂုချိခရိုင်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိနေသည်။ {{historical populations|13=1890|14=1,236,015|15=1903|16=1,571,158|17=1913|18=1,926,417|19=1920|20=2,188,249|21=1925|22=2,301,668|23=1930|24=2,527,119|25=1935|26=2,755,804|27=1940|28=3,094,132|29=1945|30=2,746,855|31=1950|32=3,530,169|33=1955|34=3,859,764|35=1960|36=4,006,679|37=1965|38=3,964,611|39=1970|40=4,027,416|41=1975|42=4,292,963|43=1980|44=4,553,461|45=1985|46=4,719,259|47=1990|48=4,811,050|49=1995|50=4,933,393|51=2000|52=5,015,699|53=2005|54=5,049,908|55=2010|56=5,071,968|57=2015|58=5,102,871|59=2020|60=5,135,214|61=2025|62=5,081,879|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.go.jp/english/index.html |title=Statistics Bureau of Japan |access-date=July 21, 2019 |archive-date=November 8, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108132422/http://www.stat.go.jp/english/index.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Population Census 2025 Population Census Preliminary Tabulation Preliminary Counts of the Population and Households1-1 Population by Sex - Japan, Prefectures, Municipalities {{!}} View Statistical Table/Graph |url=https://www.e-stat.go.jp/en/dbview?sid=0004050397 |access-date=2026-06-18 |website=Portal Site of Official Statistics of Japan |language=en}}</ref>}} ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် ရှိနေသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ဂန်းခိုင်း၊ ခိတခယူးရှူးနှင့် ယဘ -- ဟိတ - ဟိုခိုဆန်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ချူးဂိုခုဂဝ၊ ချိခုဟိုး၊ ဒဇိုင်းဖု၊ ဆဲဖုရိရိုင်းဇန်နှင့် ယဘဲဂဝစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2012 |access-date=8 December 2013 |archive-date=April 21, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120421180819/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |url-status=live }}</ref> ဖုခုအိုခခရိုင်တွင် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အကြီးဆုံးမြို့နှစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဖုခုအိုခခမြို့နှင့် ခိတခယူးရှူးမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခယူးရှူးကျွန်း၏ လုပ်ငန်းအများစုသည်လည်း ဖုခုအိုခခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ခယူးယူးကမ်းခြေမြောက်ပိုင်းအနီးရှိ ကျွန်းငယ်များသည်လည်း ခရိုင်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ဖုခုအိုခခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ဖုခုအိုခခရိုင်တွင် မြို့ပေါင်း ၂၉ မြို့ ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Asakura Fukuoka.svg|25x25px]] [[Asakura, Fukuoka|Asakura]] |朝倉市 |246.71 |50,488 |[[File:Asakura in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Buzen, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Buzen, Fukuoka|Buzen]] |豊前市 |111.10 |23,844 |[[File:Buzen in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Chikugo Fukuoka.svg|25x25px]] [[Chikugo, Fukuoka|Chikugo]] |筑後市 |41.78 |49,259 |[[File:Chikugo in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Chikushino, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Chikushino, Fukuoka|Chikushino]] |筑紫野市 |87.73 |106,513 |[[File:Chikushino in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Dazaifu, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Dazaifu, Fukuoka|Dazaifu]] |太宰府市 |29.60 |71,505 |[[File:Dazaifu in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fukuoka, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Fukuoka]] (capital) |福岡市 |343.39 |1,603,543 |[[File:Fukuoka City in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fukutsu Fukuoka.svg|25x25px]] [[Fukutsu]] |福津市 |52.76 |68,834 |[[File:Fukutsu in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Iizuka, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Iizuka]] |飯塚市 |213.96 |124,757 |[[File:Iizuka in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Itoshima Fukuoka.svg|25x25px]] [[Itoshima]] |糸島市 |215.69 |103,655 |[[File:Itoshima in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kama Fukuoka.svg|25x25px]] [[Kama, Fukuoka|Kama]] |嘉麻市 |135.11 |34,800 |[[File:Kama in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kasuga, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Kasuga, Fukuoka|Kasuga]] |春日市 |14.15 |111,840 |[[File:Kasuga in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kitakyushu, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Kitakyushu|Kitakyūshū]] |北九州市 |491.95 |902,358 |[[File:Kitakyushu in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koga Fukuoka.svg|25x25px]] [[Koga, Fukuoka|Koga]] |古賀市 |42.07 |59,282 |[[File:Koga in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kurume, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Kurume]] |久留米市 |229.96 |295,367 |[[File:Kurume in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Miyama Fukuoka.svg|25x25px]] [[Miyama, Fukuoka|Miyama]] |みやま市 |105.21 |34,907 |[[File:Miyama in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Miyawaka Fukuoka.svg|25x25px]] [[Miyawaka]] |宮若市 |139.99 |26,447 |[[File:Miyawaka in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Munakata Fukuoka.svg|25x25px]] [[Munakata, Fukuoka|Munakata]] |宗像市 |119.94 |96,786 |[[File:Munakata in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nakagawa Fukuoka.svg|25x25px]] [[Nakagawa, Fukuoka|Nakagawa]] |那珂川市 |74.95 |49,400 |[[File:Nakagawa in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nakama Fukuoka.svg|25x25px]] [[Nakama, Fukuoka|Nakama]] |中間市 |15.96 |39,366 |[[File:Nakama in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nogata Fukuoka.svg|25x25px]] [[Nōgata, Fukuoka|Nōgata]] |直方市 |61.76 |55,151 |[[File:Nogata in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ogori Fukuoka.svg|25x25px]] [[Ogōri, Fukuoka|Ogōri]] |小郡市 |45.51 |59,590 |[[File:Ogori in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Okawa Fukuoka.svg|25x25px]] [[Ōkawa, Fukuoka|Ōkawa]] |大川市 |33.62 |31,605 |[[File:Okawa in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Omuta, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Ōmuta, Fukuoka|Ōmuta]] |大牟田市 |81.45 |106,393 |[[File:Omuta in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Onojo, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Ōnojō]] |大野城市 |26.89 |102,818 |[[File:Onojo in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tagawa, Fukuoka.svg|25x25px]] [[Tagawa, Fukuoka|Tagawa]] |田川市 |54.55 |45,389 |[[File:Tagawa in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ukiha Fukuoka.svg|25x25px]] [[Ukiha, Fukuoka|Ukiha]] |うきは市 |117.46 |27,723 |[[File:Ukiha in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yame Fukuoka.svg|25x25px]] [[Yame]] |八女市 |482.44 |37,782 |[[File:Yame in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yanagawa Fukuoka.svg|25x25px]] [[Yanagawa, Fukuoka|Yanagawa]] |柳川市 |77.15 |62,268 |[[File:Yanagawa in Fukuoka Prefecture Ja.svg|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yukuhashi Fukuoka.svg|25x25px]] [[Yukuhashi, Fukuoka|Yukuhashi]] |行橋市 |70.06 |72,376 |[[File:基礎自治体位置図 40213.svg|52x52px]] |} <gallery mode="packed"> File:Fukuoka City from Fukuoka Tower 2.jpg|Fukuoka City File:Cityscape of Tobata,Kitakyushu.JPG|Tobata, Kitakyushu File:View of Kurume City.JPG|Kurume File:Omuta and unzen.jpg|Omuta </gallery> ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဖုခုအိုခခရိုင်ရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aka Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Aka, Fukuoka|Aka]] |赤村 |31.98 |3,065 |[[Tagawa District, Fukuoka|Tagawa District]] |[[File:Aka in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ashiya, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Ashiya, Fukuoka|Ashiya]] |芦屋町 |11.60 |12,930 |[[Onga District, Fukuoka|Onga District]] |[[File:Ashiya in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Chikujō, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Chikujō, Fukuoka|Chikujō]] |築上町 |119.61 |16,834 |[[Chikujō District, Fukuoka|Chikujō District]] |[[File:Chikujo in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Chikuzen, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Chikuzen, Fukuoka|Chikuzen]] |筑前町 |67.10 |30,470 |[[Asakura District, Fukuoka|Asakura District]] |[[File:Chikuzen in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fukuchi, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Fukuchi, Fukuoka|Fukuchi]] |福智町 |42.06 |21,201 |[[Tagawa District, Fukuoka|Tagawa District]] |[[File:Fukuchi in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hirokawa Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Hirokawa, Fukuoka|Hirokawa]] |広川町 |37.94 |19,215 |[[Yame District, Fukuoka|Yame District]] |[[File:Hirokawa in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hisayama, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Hisayama, Fukuoka|Hisayama]] |久山町 |37.44 |9,355 |[[Kasuya District, Fukuoka|Kasuya District]] |[[File:Hisayama in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Itoda, Fukuoka (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Itoda, Fukuoka|Itoda]] |糸田町 |8.04 |8,448 |[[Tagawa District, Fukuoka|Tagawa District]] |[[File:Itoda in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kanda Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Kanda, Fukuoka|Kanda]] |苅田町 |48.98 |37,626 |[[Miyako District, Fukuoka|Miyako District]] |[[File:Kanda in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kasuya, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Kasuya, Fukuoka|Kasuya]] |粕屋町 |14.13 |48,731 |[[Kasuya District, Fukuoka|Kasuya District]] |[[File:Kasuya in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kawara Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Kawara, Fukuoka|Kawara]] |香春町 |44.50 |10,164 |[[Tagawa District, Fukuoka|Tagawa District]] |[[File:Kawara in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kawasaki Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Kawasaki, Fukuoka|Kawasaki]] |川崎町 |36.14 |15,219 |[[Tagawa District, Fukuoka|Tagawa District]] |[[File:Kawasaki in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Keisen, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Keisen, Fukuoka|Keisen]] |桂川町 |20.14 |12,832 |[[Kaho District, Fukuoka|Kaho District]] |[[File:Keisen in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koge, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Kōge, Fukuoka|Kōge]] |上毛町 |62.44 |7,269 |[[Chikujō District, Fukuoka|Chikujō District]] |[[File:Koge in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kotake, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Kotake, Fukuoka|Kotake]] |小竹町 |14.28 |6,983 |[[Kurate District, Fukuoka|Kurate District]] |[[File:Kotake in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kurate Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Kurate, Fukuoka|Kurate]] |鞍手町 |35.60 |14,988 |[[Kurate District, Fukuoka|Kurate District]] |[[File:Kurate in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Miyako, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Miyako, Fukuoka|Miyako]] |みやこ町 |151.34 |18,049 |[[Miyako District, Fukuoka|Miyako District]] |[[File:Miyako in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Mizumaki, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Mizumaki, Fukuoka|Mizumaki]] |水巻町 |11.01 |27,571 |[[Onga District, Fukuoka|Onga District]] |[[File:Mizumaki in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Okagaki, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Okagaki, Fukuoka|Okagaki]] |岡垣町 |48.64 |31,553 |[[Onga District, Fukuoka|Onga District]] |[[File:Okagaki in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oki, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Ōki, Fukuoka|Ōki]] |大木町 |18.44 |13,716 |[[Mizuma District, Fukuoka|Mizuma District]] |[[File:Oki in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Onga, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Onga, Fukuoka|Onga]] |遠賀町 |22.15 |18,970 |[[Onga District, Fukuoka|Onga District]] |[[File:Onga in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oto, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtō, Fukuoka|Ōtō]] |大任町 |14.26 |5,066 |[[Tagawa District, Fukuoka|Tagawa District]] |[[File:Oto in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Sasaguri, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Sasaguri, Fukuoka|Sasaguri]] |篠栗町 |38.93 |31,191 |[[Kasuya District, Fukuoka|Kasuya District]] |[[File:Sasaguri in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Shime, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Shime, Fukuoka|Shime]] |志免町 |8.69 |46,388 |[[Kasuya District, Fukuoka|Kasuya District]] |[[File:Shime in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Shingu, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Shingū, Fukuoka|Shingū]] |新宮町 |18.93 |33,142 |[[Kasuya District, Fukuoka|Kasuya District]] |[[File:Shingu in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Soeda, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Soeda, Fukuoka|Soeda]] |添田町 |132.20 |8,725 |[[Tagawa District, Fukuoka|Tagawa District]] |[[File:Soeda in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Sue, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Sue, Fukuoka|Sue]] |須恵町 |16.31 |29,248 |[[Kasuya District, Fukuoka|Kasuya District]] |[[File:Sue in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tachiarai, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Tachiarai, Fukuoka|Tachiarai]] |大刀洗町 |22.84 |16,065 |[[Mii District, Fukuoka|Mii District]] |[[File:Tachiarai in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Toho Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Tōhō, Fukuoka|Tōhō]] |東峰村 |51.97 |1,842 |[[Asakura District, Fukuoka|Asakura District]] |[[File:Toho in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Umi, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Umi, Fukuoka|Umi]] |宇美町 |30.21 |36,907 |[[Kasuya District, Fukuoka|Kasuya District]] |[[File:Umi in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yoshitomi, Fukuoka.svg|frameless|25x25px]] [[Yoshitomi, Fukuoka|Yoshitomi]] |吉富町 |5.72 |6,617 |[[Chikujō District, Fukuoka|Chikujō District]] |[[File:Yoshitomi in Fukuoka Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main article|ဖုခုအိုခခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ဖုခုအိုခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အဓိကကျသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဒေသများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခယူးရှူးကျွန်းတစ်ခုလုံးစာ စီးပွားရေး၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဖုခုအိုခခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.fukuoka-fg.com/vision/03.html|title=九州のポテンシャル|publisher=福岡銀行|access-date=2023-05-16|archive-date=May 16, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516021814/https://www.fukuoka-fg.com/vision/03.html|url-status=live}}</ref> ခရိုင်၏ ဂျီဒီပီသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၄ ဘီလီယံ ရှိသည်။ ဤပမာဏသည် အလယ်အလတ်အရွယ်အစားရှိ နိုင်ငံတစ်ခု၏ ဂျီဒီပီနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည့် ပမာဏ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်အတွင်းရှိ လုပ်ငန်းများတွင် မော်တော်ယာဉ်၊ တပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းလုပ်ငန်းနှင့် စတီးလုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိုခခရိုင်တွင် Bridgestone ကုမ္ပဏီ တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် လျှပ်စစ်ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီများလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/fukuoka.html|title=Fukuoka|publisher=JETRO|access-date=2023-05-16|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322161707/https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/fukuoka.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bridgestone.com/corporate/news/2009080401.html|title=Bridgestone Holds the Opening Ceremony for its Kitakyushu Plant|publisher=Bridgestone|date=August 4, 2009|access-date=September 17, 2009|archive-date=October 27, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131027093852/http://bridgestone.com/corporate/news/2009080401.html|url-status=dead}}</ref> ဖုခုအိုခခရိုင်တွင် အောက်ပါထင်ရှားသည့် ကုမ္ပဏီများသည် ရုံးစိုက်ထားသည်။ <ref>{{cite web|url=https://fukuoka-times.jp/matome-company/|title=意外と知らない福岡に本社を置く有名企業13社|date=2019-02-07|access-date=2023-05-23|archive-date=May 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230523054308/https://fukuoka-times.jp/matome-company/|url-status=live}}</ref> * TOTO Ltd. (founded in 1917) * [[Yasukawa Electric Corporation]] (founded in 1915) * PIETRO Co., Ltd. (founded in 1980) * ZENRIN CO., Ltd. (founded in 1949) * SANIX INCORPORATED (founded in 1975) * HASEGAWA Co.Ltd. (founded in 1929) * Plenus Co., Ltd. (founded in 1976) * LEVEL-5 Inc. (founded in 1998) * Star Flyer Inc. (founded in 2002) * DAIICHI KOUTSU SANGYO Co., Ltd. (founded in 1960) * Shabondama Soap Co., Ltd. (founded in 1910) * MoonStar Company. (founded in 1873) * Shinoken Group. Co., Ltd. (founded in 1990) ==တက္ကသိုလ်များ== ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံးတက္ကသိုလ်ငါးခုတွင် ပါဝင်သည့် ခယူးရှူးတက္ကသိုလ်သည် ဖုခုအိုခခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ {| | '''တက္ကသိုလ်''' || '''တည်နေရာ''' |- | [[Fukuoka University]] || [[Fukuoka, Fukuoka|Fukuoka]] |- | [[Kurume University]] || [[Kurume, Fukuoka|Kurume]] |- | [[Kyushu Institute of Technology]]|| [[Kitakyūshū, Fukuoka|Kitakyūshū]] and [[Iizuka, Fukuoka|Iizuka]] |- | [[Kyushu University]] || Fukuoka and [[Kasuga, Fukuoka|Kasuga]] |- | [[Seinan Gakuin University]] || Fukuoka |- | [[Kyushu Institute of Information Sciences]] || [[Dazaifu, Fukuoka|Dazaifu]] |- | [[Kyushu Sangyo University]] || Fukuoka |- | [[Fukuoka Women's University]] || Fukuoka |- | [[Fukuoka University of Education]] || [[Munakata, Fukuoka|Munakata]] |- |} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Fukuoka prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ဖုခုအိုခခရိုင် လူဦးရေပိရမစ်]] ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ခန့်မှန်းချက်များအရ ဖုခုအိုခခရိုင်တွင် နေထိုင်သူသည် ၅,၁၁၁,၄၉၄ ဦး ရှိသည်။ ဤအရေအတွက်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်နှင့် စီရင်စု ၄၇ ခုထဲတွင် ၉ ခုမြောက် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဖုခုအိုခခရိုင်သည် လူဦးရေ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာနေသည့် ခရိုင်အနည်းငယ်ထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Fukuoka expected to have a steady birthrate alas the decreasing rate in Japan">{{cite web |last1=Growing Cities |first1=In Japan |title=List of cities that are exceeding the birth rate |url=https://www.villagehouse.jp/blog/en/local-area-guides-en/growing-cities-in-japan/ |website=www.villagehouse.jp |date=13 November 2019 |access-date=11 May 2022 |archive-date=May 26, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526234342/https://www.villagehouse.jp/blog/en/local-area-guides-en/growing-cities-in-japan/ |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုခုအိုခခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၅,၁၃၅,၂၁၄ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ခရိုင်လူဦးရေသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီးနောက် မကြာသေးမီကာလတွင် အကျဘက်သို့ ဦးတည်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အမျိုးသားလူဦးရေနှင့် လုံခြုံရေးသုတေသနအဖွဲ့ (IPSS) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ၅,၀၈၈,၀၀၀ ဦးအထိ ကျဆင်းမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့ကပင် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ခရိုင်လူဦးရေသည် ၅ သန်းအောက်သို့ ရောက်ရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်။<ref name="IPSS2023">{{cite web |title=Regional Population Projections for Japan: 2020-2050 |url=https://www.ipss.go.jp/pp-shicyoson/j/shicyoson23/t-page.asp |publisher=National Institute of Population and Social Security Research |access-date=2026-01-08 |language=Japanese}}</ref><ref>{{cite web |title=Fukuoka Prefecture Population Statistics |url=https://www.pref.fukuoka.lg.jp/contents/fukuoka-population.html |publisher=Fukuoka Prefectural Government |access-date=2026-01-08 |language=Japanese }}{{Dead link|date=September 2026 }}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုခုအိုခခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၅,၀၈၁,၈၇၉ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်ကာလမှရေတွက်ပါက လူဦးရေ ၅၃,၃၃၅ ဦးဖြင့် ၁ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းခဲ့သည်။ ဖုခုအိုခခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကိုးခုမြောက်လူဦးရေအများဆုံးမှ ၈ ခုမြောက်အဖြစ် တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Population Census 2025 Population Census Preliminary Tabulation Preliminary Counts of the Population and Households1-1 Population by Sex - Japan, Prefectures, Municipalities {{!}} View Statistical Table/Graph |url=https://www.e-stat.go.jp/en/dbview?sid=0004050397 |access-date=2026-06-18 |website=Portal Site of Official Statistics of Japan |language=en}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== [[File:Beach of Seaside Momochi Seaside Park 3.jpg|thumb|[[Fukuoka Tower]] as seen from Seaside Momochi]] [[File:Riverwalk Kitakyushu 20130721.jpg|thumb|Riverwalk Kitakyushu]] [[File:Fukuoka Yanagawa03bs3200.jpg|thumb|A sightseeing boat in Yanagawa Canal]] [[File:Gate to Dazaifu Tenmagu shrine.JPG|alt=|thumb|[[Dazaifu Tenmangū]]]] ခရီးသွားများအကြား အထင်ရှားဆုံးမှာ ဖုခုအိုခမြို့ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြို့တွင် ကျင်းပသည့် ဒွန်းတခုပွဲတော်သို့ ရွှေရောင်ရက်သတ္တပတ် (Golden Week) တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတဝှမ်းမှ ခရီးသွားများ လာရောက်ကြသည်။ ဖုခုအိုခမြို့သည် ခယူးရှူးကျွန်းတွင်ဈေးဝယ်နေရာ၊ စားသောက်ခြင်း၊ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဖျော်ဖြေရေးတို့တွင် အဓိကကျသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.japan.travel/en/spot/1972/|title=Hakata Dontaku Festival|website=Japan National Tourism Organization|access-date=November 27, 2018|archive-date=November 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129055845/https://www.japan.travel/en/spot/1972/|url-status=live}}</ref> ဒဇိုင်းဖုမြို့ (Dazaifu) သည် များစွာသောကျောင်းတော်များနှင့် သမိုင်းဝင်နေရာများ ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် ခယူးရှူးအမျိုးသားပြတိုက်လည်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://chikugo7koku.net/area/|title=水の国 柳川|website=筑後七国よかとこ巡り旅|access-date=November 27, 2018|archive-date=November 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129060019/https://chikugo7koku.net/area/|url-status=live}}</ref> ယနဂဝမြို့ကို တစ်ခါတရံ "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဗင်းနစ်မြို့" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြို့တွင် လှေဖြင့်ခရီးသွားလာနိုင်သည့်နေရာများ ပေါများသည်။ တည်ငြိမ်စွာစီးဆင်းနေသည့် မြစ်များမှတဆင့် မြို့ကို ဖြတ်သန်းလှည့်လည်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ခိတခယူးရှူးမြို့သည်လည်း ခရီးသွားများအကြား ထင်ရှားသည်။ ဆရခုရတောင်ပေါ်မှ ကြည့်ရသည့် မြို့၏ ညမြင်ကွင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသည့်မြင်ကွင်းများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ပေါ်သို့ ကေဘယ်ကား စီးနင်းကာ တက်ရောက်နိုင်သည်။ မိုဂျိခုဧရိယာတွင် ရေပြင်ကို ကြည့်ရှုခံစားရင်း စားနိုင်သည့် ဆိုင်များ၊ ဈေးတစ်ခုနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထာသည့် သမိုင်းဝင်အဆောက်အဦများစွာ ရှိသည်။ ခန်းမွန်းခိုင်းခယောလိုဏ်ခေါင်းသည် ခယူးရှူးကျွန်း (မိုဂျိရပ်ကွက်၊ ခိတခယူးရှူးမြို့) နှင့် ဟွန်းရှူးကျွန်း (ရှိမိုနိုဆဲခိမြို့) တို့ကို ချိတ်ဆက်ထားပြီး အခမဲ့လမ်းလျှောက်ဖြတ်ကူးနိုင်သည်။ ခိုခုရခိတရပ်ကွက်ရှိရာ မြို့လယ်တွင် မြစ်ကမ်းရှိ လျှောက်လမ်းများနှင့် အိဆွတ်ဆွတ်ဈေးဝယ်နေရာများ၊ ခိုခုရရဲတိုက်၊ အုအိုမချိဂင်းတန်းဂိုင်းဈေးဝယ်နေရာတို့ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.gururich-kitaq.com/en/search/category/detail.php?id=55|title=Uomachi-gintengai Street|website=Kitakyushu City Travel Guide|access-date=November 27, 2018|archive-date=November 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129100153/https://www.gururich-kitaq.com/en/search/category/detail.php?id=55|url-status=live}}</ref> အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ CNN က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် "၂၀၁၉ ခုနှစ် လည်ပတ်ရန်အကောင်းဆုံးနေရာ ၁၉ ခု" တွင် ဖုခုအိုခခရိုင် ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/article/places-to-visit-2019/index.html|title=CNN Travel's 19 best places to visit in 2019|website=CNN travel|date=2 January 2019|access-date=2023-05-16|archive-date=May 16, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516015501/https://edition.cnn.com/travel/article/places-to-visit-2019/index.html|url-status=live}}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== <gallery widths="200px" heights="155px"> File:Sumiyoshi-dori Street in front of Hakata Station 2.jpg|[[Hakata Station]] File:Nishi-Nippon Railroad - Series 3000 - 01.JPG|[[Nishitetsu Tenjin Ōmuta Line]] File:Hakata Port International Terminal 1.jpg|Hakata Ferry Terminal </gallery> ===မီးရထား=== {{Unreferenced section|date=May 2022}} *[[Amagi Railway]] **[[Amagi Railway Amagi Line]] *[[Fukuoka City Subway]] **[[Airport Line (Fukuoka)|Airport Line]], [[Hakozaki Line]], [[Nanakuma Line]] *[[Heisei Chikuhō Railway]] **[[Ita Line]], [[Itota Line]], [[Tagawa Line]] **[[Coto Coto Train]] *[[JR Kyushu]] **[[Kyūshū Shinkansen]], [[Kagoshima Main Line]], [[Chikuhō Main Line]], [[Nippō Main Line]], [[Kyudai Main Line]] **[[Chikuhi Line]], [[Gotōji Line]], [[Kashii Line]], [[Hitahikosan Line]], [[Sasaguri Line]] *[[Kitakyushu Monorail]] *[[Nishi-Nippon Railroad]] **[[Tenjin Ōmuta Line]], [[Dazaifu Line]], [[Nishitetsu Amagi Line]], [[Kaizuka Line]] *[[West Japan Railway Company]](=JR Nishinihon) **[[Sanyō Shinkansen]] **[[Hakata Minami Line]] ===လေဆိပ်=== *[[Fukuoka Airport]] *[[New Kitakyushu airport]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons}} {{Wikivoyage}} * {{Official website|http://www.pref.fukuoka.lg.jp/somu/multilingual/english/top.html}} * {{Official website|http://www.fukuoka-tourism.net/e/index.html|Official Fukuoka Tourism Association website}} * {{Official website|http://www.kyushu.com/fukuoka/|Fukuoka information homepage}} * [https://www.digital.archives.go.jp/img.L/1635619 Fukuoka map (1891)] – [[National Archives of Japan]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] t2xduhk8ab2zhile3bz69844ik999ia 100 291273 1051968 1051852 2026-09-09T04:22:39Z Salai Rungtoi 22844 1051968 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=09|day=07|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း]] **[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] (မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်)၊ [[မြိတ်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အမှတ် (၁) အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံထားရသော [[ပြည်သူ့ပါတီ]]မှ ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရခြင်းကို ဥပဒေအရ ပျက်ပြယ်ကြောင်းနှင့် ယင်းမဲဆန္ဒနယ်၏ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အမှတ် (၁) အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]မှ ဦးဝင်းကြူက ဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ ဖြစ်ကြောင်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်စွဲပါ ကြေညာချက်အမှတ် (၅၄/၂၀၂၆) ဖြင့် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/87835 (MOI)] ***[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ကြေညာချက်အမှတ် (၅၅/၂၀၂၆) ဖြင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ ဦးတင်စိုးအစား ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ဒေါ်မြမြစိမ်းကို လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/87837 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} izewuonhx62e09ukrxg4887gjgf9d20 0 291326 1051893 1051865 2026-09-08T14:31:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1051893 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခိုးချိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|高知県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|高知県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kōchi-ken}} | image_skyline = Shimanto River And Iwama Bridge 1.jpg | image_caption = [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]နှင့် [[အိဝမတံတား]] - ခိုးချိခရိုင်၊ ရှိမန်းတိုမြို့တွင် ထင်ရှားသည့် နေရာဖြစ်သည်။ | image_flag = Flag of Kochi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kochi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 39 Kochi prefecture.svg | coordinates = {{coord|33|26|N|133|26|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōchi, Kōchi|Kōchi]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 6 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 34 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Seiji Hamada]] | area_total_km2 = 7,103.93 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|18th]] | population_footnotes = | population_total = 652,459 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|45th]] | population_density_km2 = 91.9 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 2,407 billion<br />[[US$]] 17.8 billion (2022) | iso_code = JP-39 | website = {{url|www.pref.kochi.lg.jp/english/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Fairy [[Pitta (bird)|pitta]] (''Pitta nympha'') | fish = | flower = Yamamomo (''[[Myrica rubra]]'') | tree = Yanase [[Sugi]] (''Cryptomeria japonica'') }} | anthem = [[:ja:高知県民の歌|Kōchi kenmin no uta]] }} '''ခိုးချိခရိုင်''' (高知県, ခိုးချိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kōchi prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 538|page=538}}.</ref> ခိုးချိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၆၆၉,၅၁၆ (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ) နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၇,၁၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၇၄၂ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးချိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြု့များမှာ နန်းခိုခုမြို့၊ ရှိမန်းတိုမြို့၊ ခိုးနန်းမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိနေပြီး ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်ဘက်တွင် ကြီးမားသည့် ပင်လယ်အော်က ဝန်းရံထားသည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်စွန်းနေရာရှိ တိုဆရှိမိဇိမြို့တွင် အရှိဇုရိအငူ ရှိသည်။ ခိုးချိခရိုင်တွင် [[ခိုးချိရဲတိုက်]]နှင့် [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]တို့ ရှိသည်။<ref>Nussbaum, "Kōchi" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 538|page=538}}.</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခိုးချိခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category-inline}} * {{Official website|http://www.pref.kochi.lg.jp/english/}} {{in lang|en}} ==ကိုးကား== {{reflist}} 2tmpldbscnyewflw637q3ufr7y8jjyv 1051894 1051893 2026-09-08T14:53:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1051894 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခိုးချိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|高知県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|高知県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kōchi-ken}} | image_skyline = Shimanto River And Iwama Bridge 1.jpg | image_caption = [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]နှင့် [[အိဝမတံတား]] - ခိုးချိခရိုင်၊ ရှိမန်းတိုမြို့တွင် ထင်ရှားသည့် နေရာဖြစ်သည်။ | image_flag = Flag of Kochi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kochi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 39 Kochi prefecture.svg | coordinates = {{coord|33|26|N|133|26|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōchi, Kōchi|Kōchi]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 6 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 34 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Seiji Hamada]] | area_total_km2 = 7,103.93 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|18th]] | population_footnotes = | population_total = 652,459 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|45th]] | population_density_km2 = 91.9 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 2,407 billion<br />[[US$]] 17.8 billion (2022) | iso_code = JP-39 | website = {{url|www.pref.kochi.lg.jp/english/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Fairy [[Pitta (bird)|pitta]] (''Pitta nympha'') | fish = | flower = Yamamomo (''[[Myrica rubra]]'') | tree = Yanase [[Sugi]] (''Cryptomeria japonica'') }} | anthem = [[:ja:高知県民の歌|Kōchi kenmin no uta]] }} '''ခိုးချိခရိုင်''' (高知県, ခိုးချိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kōchi prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 538|page=538}}.</ref> ခိုးချိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၆၆၉,၅၁၆ (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ) နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၇,၁၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၇၄၂ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးချိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြု့များမှာ နန်းခိုခုမြို့၊ ရှိမန်းတိုမြို့၊ ခိုးနန်းမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိနေပြီး ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်ဘက်တွင် ကြီးမားသည့် ပင်လယ်အော်က ဝန်းရံထားသည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်စွန်းနေရာရှိ တိုဆရှိမိဇိမြို့တွင် အရှိဇုရိအငူ ရှိသည်။ ခိုးချိခရိုင်တွင် [[ခိုးချိရဲတိုက်]]နှင့် [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]တို့ ရှိသည်။<ref>Nussbaum, "Kōchi" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 538|page=538}}.</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခိုးချိခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== {{see also|ခိုးချိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ခိုးချိသည် [[ရှိခိုခုကျွန်း]]၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိကာ [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]ကို မျက်နှာမူထားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်းတွင် အကြီးဆုံးခရိုင်ဖြစ်သော်လည်း လူဦးရေအနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ဒေသအများစုသည် တောင်ထူထပ်သည့်ဒေသများဖြစ်သည်။ ခိုးချိမြို့နှင့် နခမုရမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာတို့သည်သာ ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်ကြသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် မြစ်များစွာ ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ တိုဆချော (တိုဆမြို့) ရှိ အိနမုရတောင်သည် ခိုးချိခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးအမှတ် ဖြစ်သည်။ ထိုတောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁,၅၀၆ မီတာ မြင့်သည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုရာခိုင်နှုန်းအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ရှိမန်းတိုအစုပထဝီမြေပြင်ဧရိယာတွင်ရှိသဖြင့် ကျောက်ဆောင်များ ပေါများသည်။ ထိုမြေမျက်နှာသွင်ပြင်အနေအထားကြောင့် မြေပြိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခိုးချိခရိုင်တွင် မြစ်များစွာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]၊ [[အိရှိဇုချိတောင်]]မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာကာ [[တိုဆပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည့် [[နိယောဒိုမြစ်]]၊ [[တိုခုရှိမခရိုင်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည့် ယောရှိနိုမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခိုးချိခရိုင်သည် ရေပြတ်လပ်သည့် ဘေးကို ခံစားရခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း မြစ်များအား စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပြဿနာများ ရှိခဲ့သည်။ အဲဒိုခေတ်အစောပိုင်းကာလတွင် ဆာမူရိုင်း နိုနခခန်းဇန်သည် တိုဆဒေသရှိ အဓိကကျသည့် မြစ်များကို အကြီးစားမွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိကာလတွင် ခိုးချိခရိုင်သည် မြစ်များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် မိုးများစွာရွာသွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ရေဘေးများကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ထားနိုင်သည်။ ခုရိုရှိအိုရေစီးကြောင်းသည် ခိုးချိခရိုင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ခိုးချိခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ဤခုရိုရှိအိုရေစီးကြောင်းပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေသည်။ ဆောင်းရာသီကာလတွင်ပင် ရေစီးကြောင်းသည် နွေးနေလျက်ရှိပြီး မကြာခဏ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ခဂိုရှိမခရိုင်ပြီးပါက ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် မုန်တိုင်းဒဏ်အခံရဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ အရှိဇုရိအငူနှင့် မုရိုတိုအငူတို့သည် လေစီးကြောင်းများပြင်းထန်သဖြင့် လူသိများသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ အရှိဇုရိ - အုဝခအိအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိရှိဇုချိ၊ မုရိုတို - အနန်းခိုင်းဂန်နှင့် ဆွတ်ရုဂိဆန်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၈ ခု တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> [[File:Map of Kochi Prefecture Ja.svg|thumb|Map of Kōchi Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:高知城 天守からの景色3 Kochi Castle - panoramio.jpg|thumb|200px|Skyline of [[Kōchi, Kōchi|Kōchi City]]]][[File:Sakamoto Ryoma.jpg|thumb|200px|[[Sakamoto Ryōma]]]] ===မြို့များ=== ခိုးချိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၁ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |အလံ ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aki, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Aki, Kōchi|Aki]] |安芸市 |317.34 |17,810 |[[File:Aki in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Kami, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kami, Kōchi|Kami]] |香美市 |537.95 |26,526 |[[File:Kami in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Kochi, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kōchi, Kōchi|Kōchi]] (capital) |高知市 |309.22 |319,077 |[[File:Kochi in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Konan, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kōnan, Kōchi|Kōnan]] |香南市 |126.75 |32,786 |[[File:Konan in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Muroto, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Muroto, Kōchi|Muroto]] |室戸市 |248.25 |14,006 |[[File:Muroto in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Nankoku, Kochi.svg|100px|border]]||[[Nankoku, Kōchi|Nankoku]] |南国市 |125.35 |47,776 |[[File:Nankoku in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Shimanto, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Shimanto, Kōchi (city)|Shimanto]] |四万十市 |632.42 |34,433 |[[File:Shimanto in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Sukumo Kochi.svg|100px|border]]||[[Sukumo, Kōchi|Sukumo]] |宿毛市 |286.11 |21,097 |[[File:Sukumo in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Susaki, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Susaki, Kōchi|Susaki]] |須崎市 |135.46 |22,508 |[[File:Susaki in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Tosa, Kochi.svg|100px|border]]||[[Tosa, Kōchi|Tosa]] |土佐市 |91.59 |27,602 |[[File:Tosa city in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Tosashimizu, Kochi.svg|100px|border]]||[[Tosashimizu, Kōchi|Tosashimizu]] |土佐清水市 |266.54 |14,666 |[[File:Tosashimizu in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |} <gallery mode="packed"> File:Kochi Japan.jpg|[[ခိုးချိမြို့]] File:Okouzyou02.jpg|နန်းခိုခုမြို့ File:SHIMANTO CITY.jpg|ရှိမန်းတိုမြို့ File:Susaki city view.jpg|ဆုဆခိမြို့ File:手結漁港 - panoramio.jpg|ခိုးနန်းမြို့ File:Sukumo-Station-square-rotary.jpg|ဆုခုမိုမြို့ </gallery> === မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ === [[File:Kochi prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ခိုးချိခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ခိုးချိခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Geisei, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Geisei, Kōchi|Geisei]] |芸西村 |39.63 |3,846 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Geisei in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hidaka, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Hidaka, Kōchi|Hidaka]] |日高村 |44.88 |4,896 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Village |[[File:Hidaka in Kochi Prefecture Ja Update2025.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ino Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ino, Kōchi|Ino]] |いの町 |470.71 |22,155 |[[Agawa District, Kōchi|Agawa District]] |Town |[[File:Ino in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kitagawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Kitagawa, Kōchi|Kitagawa]] |北川村 |196.18 |1‚328 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Kitagawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kuroshio Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Kuroshio, Kōchi|Kuroshio]] |黒潮町 |188.38 |11,559 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Town |[[File:Kuroshio in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihara, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Mihara, Kōchi|Mihara]] |三原村 |85.35 |1,627 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Village |[[File:Mihara in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Motoyama, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Motoyama, Kōchi|Motoyama]] |本山町 |134.21 |3,605 |[[Nagaoka District, Kōchi|Nagaoka District]] |Town |[[File:Motoyama in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nahari, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Nahari, Kōchi|Nahari]] |奈半利町 |28.32 |3,359 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Nahari in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nakatosa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Nakatosa]] |中土佐町 |193.19 |7,156 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Nakatosa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Niyodogawa, Kōchi.svg|frameless|25x25px]] [[Niyodogawa]] |仁淀川町 |332.96 |5,676 |[[Agawa District, Kōchi|Agawa District]] |Town |[[File:Niyodogawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ochi, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ochi, Kōchi|Ochi]] |越知町 |111.58 |5,847 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Ochi in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Okawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōkawa, Kōchi|Ōkawa]] |大川村 |95.28 |521 |[[Tosa District, Kōchi|Tosa District]] |Village |[[File:Okawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Otoyo, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtoyo, Kōchi|Ōtoyo]] |大豊町 |314.94 |4,950 |[[Nagaoka District, Kōchi|Nagaoka District]] |Town |[[File:Otoyo in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Kōchi|Ōtsuki]] |大月町 |103.03 |5,719 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Town |[[File:Otsuki in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Sakawa, Kōchi|Sakawa]] |佐川町 |101.21 |13,223 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Sakawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Shimanto-town, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Shimanto, Kōchi (town)|Shimanto]] |四万十町 |642.06 |18,269 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Shimanto town in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tano, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tano, Kōchi|Tano]] |田野町 |6.56 |2,644 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Tano in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tosa-town, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tosa, Kōchi (town)|Tosa]] |土佐町 |212.11 |3,997 |[[Tosa District, Kōchi|Tosa District]] |Town |[[File:Tosa town in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Toyo, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tōyō, Kōchi|Tōyō]] |東洋町 |74.09 |2,598 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Toyo in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tsuno, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuno, Kōchi|Tsuno]] |津野町 |197.85 |5,680 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Tsuno in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Umaji, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Umaji, Kōchi|Umaji]] |馬路村 |165.48 |737 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Umaji in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yasuda, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Yasuda, Kōchi|Yasuda]] |安田町 |53.03 |2,614 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Yasuda in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yusuhara, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Yusuhara]] |梼原町 |236.51 |3,640 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Yusuhara in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} <gallery mode="packed"> File:いの町新町付近 - panoramio.jpg|[[Ino, Kōchi|Ino Town]] File:くろ鉄奈半利駅からの眺め・南向き - panoramio.jpg|[[Nahari, Kōchi|Nahari Town]] File:Irino no Matsubara, enkei.jpg|[[Kuroshio, Kōchi|Kuroshio Town]] File:土佐あかうしの放牧.jpg|[[Motoyama, Kōchi|Motoyama Town]] File:Yokokurayama07.jpg|[[Ochi, Kōchi|Ochi Town]] </gallery> ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ခိုးချိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category-inline}} * {{Official website|http://www.pref.kochi.lg.jp/english/}} {{in lang|en}} ==ကိုးကား== {{reflist}} tuug9k5r4war82glrb2q0bv4tzz576x 1051895 1051894 2026-09-08T14:55:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ */ 1051895 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခိုးချိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|高知県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|高知県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kōchi-ken}} | image_skyline = Shimanto River And Iwama Bridge 1.jpg | image_caption = [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]နှင့် [[အိဝမတံတား]] - ခိုးချိခရိုင်၊ ရှိမန်းတိုမြို့တွင် ထင်ရှားသည့် နေရာဖြစ်သည်။ | image_flag = Flag of Kochi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kochi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 39 Kochi prefecture.svg | coordinates = {{coord|33|26|N|133|26|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōchi, Kōchi|Kōchi]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 6 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 34 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Seiji Hamada]] | area_total_km2 = 7,103.93 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|18th]] | population_footnotes = | population_total = 652,459 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|45th]] | population_density_km2 = 91.9 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 2,407 billion<br />[[US$]] 17.8 billion (2022) | iso_code = JP-39 | website = {{url|www.pref.kochi.lg.jp/english/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Fairy [[Pitta (bird)|pitta]] (''Pitta nympha'') | fish = | flower = Yamamomo (''[[Myrica rubra]]'') | tree = Yanase [[Sugi]] (''Cryptomeria japonica'') }} | anthem = [[:ja:高知県民の歌|Kōchi kenmin no uta]] }} '''ခိုးချိခရိုင်''' (高知県, ခိုးချိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kōchi prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 538|page=538}}.</ref> ခိုးချိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၆၆၉,၅၁၆ (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ) နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၇,၁၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၇၄၂ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးချိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြု့များမှာ နန်းခိုခုမြို့၊ ရှိမန်းတိုမြို့၊ ခိုးနန်းမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိနေပြီး ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်ဘက်တွင် ကြီးမားသည့် ပင်လယ်အော်က ဝန်းရံထားသည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်စွန်းနေရာရှိ တိုဆရှိမိဇိမြို့တွင် အရှိဇုရိအငူ ရှိသည်။ ခိုးချိခရိုင်တွင် [[ခိုးချိရဲတိုက်]]နှင့် [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]တို့ ရှိသည်။<ref>Nussbaum, "Kōchi" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 538|page=538}}.</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခိုးချိခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== {{see also|ခိုးချိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ခိုးချိသည် [[ရှိခိုခုကျွန်း]]၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိကာ [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]ကို မျက်နှာမူထားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်းတွင် အကြီးဆုံးခရိုင်ဖြစ်သော်လည်း လူဦးရေအနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ဒေသအများစုသည် တောင်ထူထပ်သည့်ဒေသများဖြစ်သည်။ ခိုးချိမြို့နှင့် နခမုရမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာတို့သည်သာ ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်ကြသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် မြစ်များစွာ ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ တိုဆချော (တိုဆမြို့) ရှိ အိနမုရတောင်သည် ခိုးချိခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးအမှတ် ဖြစ်သည်။ ထိုတောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁,၅၀၆ မီတာ မြင့်သည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုရာခိုင်နှုန်းအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ရှိမန်းတိုအစုပထဝီမြေပြင်ဧရိယာတွင်ရှိသဖြင့် ကျောက်ဆောင်များ ပေါများသည်။ ထိုမြေမျက်နှာသွင်ပြင်အနေအထားကြောင့် မြေပြိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခိုးချိခရိုင်တွင် မြစ်များစွာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]၊ [[အိရှိဇုချိတောင်]]မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာကာ [[တိုဆပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည့် [[နိယောဒိုမြစ်]]၊ [[တိုခုရှိမခရိုင်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည့် ယောရှိနိုမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခိုးချိခရိုင်သည် ရေပြတ်လပ်သည့် ဘေးကို ခံစားရခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း မြစ်များအား စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပြဿနာများ ရှိခဲ့သည်။ အဲဒိုခေတ်အစောပိုင်းကာလတွင် ဆာမူရိုင်း နိုနခခန်းဇန်သည် တိုဆဒေသရှိ အဓိကကျသည့် မြစ်များကို အကြီးစားမွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိကာလတွင် ခိုးချိခရိုင်သည် မြစ်များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် မိုးများစွာရွာသွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ရေဘေးများကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ထားနိုင်သည်။ ခုရိုရှိအိုရေစီးကြောင်းသည် ခိုးချိခရိုင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ခိုးချိခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ဤခုရိုရှိအိုရေစီးကြောင်းပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေသည်။ ဆောင်းရာသီကာလတွင်ပင် ရေစီးကြောင်းသည် နွေးနေလျက်ရှိပြီး မကြာခဏ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ခဂိုရှိမခရိုင်ပြီးပါက ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် မုန်တိုင်းဒဏ်အခံရဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ အရှိဇုရိအငူနှင့် မုရိုတိုအငူတို့သည် လေစီးကြောင်းများပြင်းထန်သဖြင့် လူသိများသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ အရှိဇုရိ - အုဝခအိအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိရှိဇုချိ၊ မုရိုတို - အနန်းခိုင်းဂန်နှင့် ဆွတ်ရုဂိဆန်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၈ ခု တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> [[File:Map of Kochi Prefecture Ja.svg|thumb|Map of Kōchi Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:高知城 天守からの景色3 Kochi Castle - panoramio.jpg|thumb|200px|Skyline of [[Kōchi, Kōchi|Kōchi City]]]][[File:Sakamoto Ryoma.jpg|thumb|200px|[[Sakamoto Ryōma]]]] ===မြို့များ=== ခိုးချိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၁ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |အလံ ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aki, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Aki, Kōchi|Aki]] |安芸市 |317.34 |17,810 |[[File:Aki in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Kami, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kami, Kōchi|Kami]] |香美市 |537.95 |26,526 |[[File:Kami in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Kochi, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kōchi, Kōchi|Kōchi]] (capital) |高知市 |309.22 |319,077 |[[File:Kochi in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Konan, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kōnan, Kōchi|Kōnan]] |香南市 |126.75 |32,786 |[[File:Konan in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Muroto, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Muroto, Kōchi|Muroto]] |室戸市 |248.25 |14,006 |[[File:Muroto in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Nankoku, Kochi.svg|100px|border]]||[[Nankoku, Kōchi|Nankoku]] |南国市 |125.35 |47,776 |[[File:Nankoku in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Shimanto, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Shimanto, Kōchi (city)|Shimanto]] |四万十市 |632.42 |34,433 |[[File:Shimanto in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Sukumo Kochi.svg|100px|border]]||[[Sukumo, Kōchi|Sukumo]] |宿毛市 |286.11 |21,097 |[[File:Sukumo in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Susaki, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Susaki, Kōchi|Susaki]] |須崎市 |135.46 |22,508 |[[File:Susaki in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Tosa, Kochi.svg|100px|border]]||[[Tosa, Kōchi|Tosa]] |土佐市 |91.59 |27,602 |[[File:Tosa city in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Tosashimizu, Kochi.svg|100px|border]]||[[Tosashimizu, Kōchi|Tosashimizu]] |土佐清水市 |266.54 |14,666 |[[File:Tosashimizu in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |} <gallery mode="packed"> File:Kochi Japan.jpg|[[ခိုးချိမြို့]] File:Okouzyou02.jpg|နန်းခိုခုမြို့ File:SHIMANTO CITY.jpg|ရှိမန်းတိုမြို့ File:Susaki city view.jpg|ဆုဆခိမြို့ File:手結漁港 - panoramio.jpg|ခိုးနန်းမြို့ File:Sukumo-Station-square-rotary.jpg|ဆုခုမိုမြို့ </gallery> === မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ === [[File:Kochi prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ခိုးချိခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ခိုးချိခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Geisei, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Geisei, Kōchi|Geisei]] |芸西村 |39.63 |3,846 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Geisei in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hidaka, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Hidaka, Kōchi|Hidaka]] |日高村 |44.88 |4,896 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Village |[[File:Hidaka in Kochi Prefecture Ja Update2025.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ino Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ino, Kōchi|Ino]] |いの町 |470.71 |22,155 |[[Agawa District, Kōchi|Agawa District]] |Town |[[File:Ino in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kitagawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Kitagawa, Kōchi|Kitagawa]] |北川村 |196.18 |1‚328 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Kitagawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kuroshio Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Kuroshio, Kōchi|Kuroshio]] |黒潮町 |188.38 |11,559 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Town |[[File:Kuroshio in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihara, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Mihara, Kōchi|Mihara]] |三原村 |85.35 |1,627 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Village |[[File:Mihara in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Motoyama, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Motoyama, Kōchi|Motoyama]] |本山町 |134.21 |3,605 |[[Nagaoka District, Kōchi|Nagaoka District]] |Town |[[File:Motoyama in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nahari, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Nahari, Kōchi|Nahari]] |奈半利町 |28.32 |3,359 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Nahari in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nakatosa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Nakatosa]] |中土佐町 |193.19 |7,156 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Nakatosa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Niyodogawa, Kōchi.svg|frameless|25x25px]] [[Niyodogawa]] |仁淀川町 |332.96 |5,676 |[[Agawa District, Kōchi|Agawa District]] |Town |[[File:Niyodogawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ochi, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ochi, Kōchi|Ochi]] |越知町 |111.58 |5,847 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Ochi in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Okawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōkawa, Kōchi|Ōkawa]] |大川村 |95.28 |521 |[[Tosa District, Kōchi|Tosa District]] |Village |[[File:Okawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Otoyo, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtoyo, Kōchi|Ōtoyo]] |大豊町 |314.94 |4,950 |[[Nagaoka District, Kōchi|Nagaoka District]] |Town |[[File:Otoyo in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Kōchi|Ōtsuki]] |大月町 |103.03 |5,719 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Town |[[File:Otsuki in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Sakawa, Kōchi|Sakawa]] |佐川町 |101.21 |13,223 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Sakawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Shimanto-town, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Shimanto, Kōchi (town)|Shimanto]] |四万十町 |642.06 |18,269 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Shimanto town in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tano, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tano, Kōchi|Tano]] |田野町 |6.56 |2,644 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Tano in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tosa-town, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tosa, Kōchi (town)|Tosa]] |土佐町 |212.11 |3,997 |[[Tosa District, Kōchi|Tosa District]] |Town |[[File:Tosa town in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Toyo, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tōyō, Kōchi|Tōyō]] |東洋町 |74.09 |2,598 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Toyo in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tsuno, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuno, Kōchi|Tsuno]] |津野町 |197.85 |5,680 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Tsuno in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Umaji, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Umaji, Kōchi|Umaji]] |馬路村 |165.48 |737 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Umaji in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yasuda, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Yasuda, Kōchi|Yasuda]] |安田町 |53.03 |2,614 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Yasuda in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yusuhara, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Yusuhara]] |梼原町 |236.51 |3,640 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Yusuhara in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} <gallery mode="packed"> File:いの町新町付近 - panoramio.jpg|[[Ino, Kōchi|Ino Town]] File:くろ鉄奈半利駅からの眺め・南向き - panoramio.jpg|[[Nahari, Kōchi|Nahari Town]] File:Irino no Matsubara, enkei.jpg|[[Kuroshio, Kōchi|Kuroshio Town]] File:土佐あかうしの放牧.jpg|[[Motoyama, Kōchi|Motoyama Town]] File:Yokokurayama07.jpg|[[Ochi, Kōchi|Ochi Town]] </gallery> ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ခိုးချိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ခရီးသွားနေရာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category-inline}} * {{Official website|http://www.pref.kochi.lg.jp/english/}} {{in lang|en}} ==ကိုးကား== {{reflist}} m9y6dwqpyorb0pzjhkbx9q9g2hujalf 1051896 1051895 2026-09-08T14:59:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသွားနေရာများ */ 1051896 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခိုးချိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|高知県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|高知県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kōchi-ken}} | image_skyline = Shimanto River And Iwama Bridge 1.jpg | image_caption = [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]နှင့် [[အိဝမတံတား]] - ခိုးချိခရိုင်၊ ရှိမန်းတိုမြို့တွင် ထင်ရှားသည့် နေရာဖြစ်သည်။ | image_flag = Flag of Kochi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kochi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 39 Kochi prefecture.svg | coordinates = {{coord|33|26|N|133|26|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōchi, Kōchi|Kōchi]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 6 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 34 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Seiji Hamada]] | area_total_km2 = 7,103.93 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|18th]] | population_footnotes = | population_total = 652,459 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|45th]] | population_density_km2 = 91.9 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 2,407 billion<br />[[US$]] 17.8 billion (2022) | iso_code = JP-39 | website = {{url|www.pref.kochi.lg.jp/english/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Fairy [[Pitta (bird)|pitta]] (''Pitta nympha'') | fish = | flower = Yamamomo (''[[Myrica rubra]]'') | tree = Yanase [[Sugi]] (''Cryptomeria japonica'') }} | anthem = [[:ja:高知県民の歌|Kōchi kenmin no uta]] }} '''ခိုးချိခရိုင်''' (高知県, ခိုးချိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kōchi prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 538|page=538}}.</ref> ခိုးချိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၆၆၉,၅၁၆ (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ) နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၇,၁၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၇၄၂ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးချိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြု့များမှာ နန်းခိုခုမြို့၊ ရှိမန်းတိုမြို့၊ ခိုးနန်းမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိနေပြီး ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်ဘက်တွင် ကြီးမားသည့် ပင်လယ်အော်က ဝန်းရံထားသည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်စွန်းနေရာရှိ တိုဆရှိမိဇိမြို့တွင် အရှိဇုရိအငူ ရှိသည်။ ခိုးချိခရိုင်တွင် [[ခိုးချိရဲတိုက်]]နှင့် [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]တို့ ရှိသည်။<ref>Nussbaum, "Kōchi" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 538|page=538}}.</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခိုးချိခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== {{see also|ခိုးချိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ခိုးချိသည် [[ရှိခိုခုကျွန်း]]၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိကာ [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]ကို မျက်နှာမူထားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်းတွင် အကြီးဆုံးခရိုင်ဖြစ်သော်လည်း လူဦးရေအနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ဒေသအများစုသည် တောင်ထူထပ်သည့်ဒေသများဖြစ်သည်။ ခိုးချိမြို့နှင့် နခမုရမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာတို့သည်သာ ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်ကြသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် မြစ်များစွာ ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ တိုဆချော (တိုဆမြို့) ရှိ အိနမုရတောင်သည် ခိုးချိခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးအမှတ် ဖြစ်သည်။ ထိုတောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁,၅၀၆ မီတာ မြင့်သည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုရာခိုင်နှုန်းအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ရှိမန်းတိုအစုပထဝီမြေပြင်ဧရိယာတွင်ရှိသဖြင့် ကျောက်ဆောင်များ ပေါများသည်။ ထိုမြေမျက်နှာသွင်ပြင်အနေအထားကြောင့် မြေပြိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခိုးချိခရိုင်တွင် မြစ်များစွာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]၊ [[အိရှိဇုချိတောင်]]မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာကာ [[တိုဆပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည့် [[နိယောဒိုမြစ်]]၊ [[တိုခုရှိမခရိုင်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည့် ယောရှိနိုမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခိုးချိခရိုင်သည် ရေပြတ်လပ်သည့် ဘေးကို ခံစားရခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း မြစ်များအား စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပြဿနာများ ရှိခဲ့သည်။ အဲဒိုခေတ်အစောပိုင်းကာလတွင် ဆာမူရိုင်း နိုနခခန်းဇန်သည် တိုဆဒေသရှိ အဓိကကျသည့် မြစ်များကို အကြီးစားမွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိကာလတွင် ခိုးချိခရိုင်သည် မြစ်များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် မိုးများစွာရွာသွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ရေဘေးများကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ထားနိုင်သည်။ ခုရိုရှိအိုရေစီးကြောင်းသည် ခိုးချိခရိုင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ခိုးချိခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ဤခုရိုရှိအိုရေစီးကြောင်းပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေသည်။ ဆောင်းရာသီကာလတွင်ပင် ရေစီးကြောင်းသည် နွေးနေလျက်ရှိပြီး မကြာခဏ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ခဂိုရှိမခရိုင်ပြီးပါက ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် မုန်တိုင်းဒဏ်အခံရဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ အရှိဇုရိအငူနှင့် မုရိုတိုအငူတို့သည် လေစီးကြောင်းများပြင်းထန်သဖြင့် လူသိများသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ အရှိဇုရိ - အုဝခအိအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိရှိဇုချိ၊ မုရိုတို - အနန်းခိုင်းဂန်နှင့် ဆွတ်ရုဂိဆန်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၈ ခု တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> [[File:Map of Kochi Prefecture Ja.svg|thumb|Map of Kōchi Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:高知城 天守からの景色3 Kochi Castle - panoramio.jpg|thumb|200px|Skyline of [[Kōchi, Kōchi|Kōchi City]]]][[File:Sakamoto Ryoma.jpg|thumb|200px|[[Sakamoto Ryōma]]]] ===မြို့များ=== ခိုးချိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၁ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |အလံ ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aki, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Aki, Kōchi|Aki]] |安芸市 |317.34 |17,810 |[[File:Aki in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Kami, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kami, Kōchi|Kami]] |香美市 |537.95 |26,526 |[[File:Kami in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Kochi, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kōchi, Kōchi|Kōchi]] (capital) |高知市 |309.22 |319,077 |[[File:Kochi in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Konan, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kōnan, Kōchi|Kōnan]] |香南市 |126.75 |32,786 |[[File:Konan in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Muroto, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Muroto, Kōchi|Muroto]] |室戸市 |248.25 |14,006 |[[File:Muroto in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Nankoku, Kochi.svg|100px|border]]||[[Nankoku, Kōchi|Nankoku]] |南国市 |125.35 |47,776 |[[File:Nankoku in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Shimanto, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Shimanto, Kōchi (city)|Shimanto]] |四万十市 |632.42 |34,433 |[[File:Shimanto in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Sukumo Kochi.svg|100px|border]]||[[Sukumo, Kōchi|Sukumo]] |宿毛市 |286.11 |21,097 |[[File:Sukumo in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Susaki, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Susaki, Kōchi|Susaki]] |須崎市 |135.46 |22,508 |[[File:Susaki in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Tosa, Kochi.svg|100px|border]]||[[Tosa, Kōchi|Tosa]] |土佐市 |91.59 |27,602 |[[File:Tosa city in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Tosashimizu, Kochi.svg|100px|border]]||[[Tosashimizu, Kōchi|Tosashimizu]] |土佐清水市 |266.54 |14,666 |[[File:Tosashimizu in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |} <gallery mode="packed"> File:Kochi Japan.jpg|[[ခိုးချိမြို့]] File:Okouzyou02.jpg|နန်းခိုခုမြို့ File:SHIMANTO CITY.jpg|ရှိမန်းတိုမြို့ File:Susaki city view.jpg|ဆုဆခိမြို့ File:手結漁港 - panoramio.jpg|ခိုးနန်းမြို့ File:Sukumo-Station-square-rotary.jpg|ဆုခုမိုမြို့ </gallery> === မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ === [[File:Kochi prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ခိုးချိခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ခိုးချိခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Geisei, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Geisei, Kōchi|Geisei]] |芸西村 |39.63 |3,846 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Geisei in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hidaka, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Hidaka, Kōchi|Hidaka]] |日高村 |44.88 |4,896 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Village |[[File:Hidaka in Kochi Prefecture Ja Update2025.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ino Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ino, Kōchi|Ino]] |いの町 |470.71 |22,155 |[[Agawa District, Kōchi|Agawa District]] |Town |[[File:Ino in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kitagawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Kitagawa, Kōchi|Kitagawa]] |北川村 |196.18 |1‚328 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Kitagawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kuroshio Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Kuroshio, Kōchi|Kuroshio]] |黒潮町 |188.38 |11,559 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Town |[[File:Kuroshio in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihara, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Mihara, Kōchi|Mihara]] |三原村 |85.35 |1,627 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Village |[[File:Mihara in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Motoyama, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Motoyama, Kōchi|Motoyama]] |本山町 |134.21 |3,605 |[[Nagaoka District, Kōchi|Nagaoka District]] |Town |[[File:Motoyama in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nahari, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Nahari, Kōchi|Nahari]] |奈半利町 |28.32 |3,359 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Nahari in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nakatosa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Nakatosa]] |中土佐町 |193.19 |7,156 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Nakatosa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Niyodogawa, Kōchi.svg|frameless|25x25px]] [[Niyodogawa]] |仁淀川町 |332.96 |5,676 |[[Agawa District, Kōchi|Agawa District]] |Town |[[File:Niyodogawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ochi, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ochi, Kōchi|Ochi]] |越知町 |111.58 |5,847 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Ochi in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Okawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōkawa, Kōchi|Ōkawa]] |大川村 |95.28 |521 |[[Tosa District, Kōchi|Tosa District]] |Village |[[File:Okawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Otoyo, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtoyo, Kōchi|Ōtoyo]] |大豊町 |314.94 |4,950 |[[Nagaoka District, Kōchi|Nagaoka District]] |Town |[[File:Otoyo in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Kōchi|Ōtsuki]] |大月町 |103.03 |5,719 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Town |[[File:Otsuki in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Sakawa, Kōchi|Sakawa]] |佐川町 |101.21 |13,223 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Sakawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Shimanto-town, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Shimanto, Kōchi (town)|Shimanto]] |四万十町 |642.06 |18,269 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Shimanto town in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tano, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tano, Kōchi|Tano]] |田野町 |6.56 |2,644 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Tano in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tosa-town, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tosa, Kōchi (town)|Tosa]] |土佐町 |212.11 |3,997 |[[Tosa District, Kōchi|Tosa District]] |Town |[[File:Tosa town in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Toyo, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tōyō, Kōchi|Tōyō]] |東洋町 |74.09 |2,598 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Toyo in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tsuno, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuno, Kōchi|Tsuno]] |津野町 |197.85 |5,680 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Tsuno in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Umaji, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Umaji, Kōchi|Umaji]] |馬路村 |165.48 |737 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Umaji in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yasuda, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Yasuda, Kōchi|Yasuda]] |安田町 |53.03 |2,614 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Yasuda in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yusuhara, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Yusuhara]] |梼原町 |236.51 |3,640 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Yusuhara in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} <gallery mode="packed"> File:いの町新町付近 - panoramio.jpg|[[Ino, Kōchi|Ino Town]] File:くろ鉄奈半利駅からの眺め・南向き - panoramio.jpg|[[Nahari, Kōchi|Nahari Town]] File:Irino no Matsubara, enkei.jpg|[[Kuroshio, Kōchi|Kuroshio Town]] File:土佐あかうしの放牧.jpg|[[Motoyama, Kōchi|Motoyama Town]] File:Yokokurayama07.jpg|[[Ochi, Kōchi|Ochi Town]] </gallery> ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ခိုးချိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ခရီးသွားနေရာများ== [[File:Cape Ashizuri - 足摺岬 - panoramio (11).jpg|thumb|right|အရှိဇုရိအငူ]] [[File:Cape Muroto 2011.jpg|thumb|right|မုရိုတိုအငူ]] [[File:Spring in Shimanto River.jpg|thumb|Shimanto River]] * [[အခိရဲတိုက်]]နှင့် ဆာမူရိုင်းနေအိမ်အရပ်ဟုခေါ်သည့် "ဒိုအိခချူး" * [[Yanase Takashi Memorial Hall|Anpanman Museum]] * [[Godaisan]] * [[Katsurahama (beach)|Katsurahama]] * [[Katsurahama Aquarium]] * [[ခိုးချိရဲတိုက်]] - ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မူလရဲတိုက် ၁၂ ခုထဲမှ တစ်ခု * [[ခိုးချိခရိုင်သမိုင်းပြတိုက်]] - အိုခိုးရဲတိုက်တွင်ရှိသည့် သမိုင်းပြတိုက် * [[Muroto Schoolhouse Aquarium]] * [[Okō Castle]], [[Chōsokabe clan]]'s prime castle ruins. * [[Ryūga Cave]], ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ဂူသုံးခုထဲမှတစ်ခု * [[Sakamoto Ryōma Memorial Museum]] * [[Shimanto River]] - ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဆည်မတည်ဆောက်ထားသည့် တစ်ခုတည်းသောမြစ် ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category-inline}} * {{Official website|http://www.pref.kochi.lg.jp/english/}} {{in lang|en}} ==ကိုးကား== {{reflist}} pxmenu4i3jdgwnayzn9buapkxa75hn1 1051902 1051896 2026-09-08T15:16:53Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ခရိုင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1051902 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခိုးချိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|高知県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|高知県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kōchi-ken}} | image_skyline = Shimanto River And Iwama Bridge 1.jpg | image_caption = [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]နှင့် [[အိဝမတံတား]] - ခိုးချိခရိုင်၊ ရှိမန်းတိုမြို့တွင် ထင်ရှားသည့် နေရာဖြစ်သည်။ | image_flag = Flag of Kochi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kochi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 39 Kochi prefecture.svg | coordinates = {{coord|33|26|N|133|26|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōchi, Kōchi|Kōchi]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 6 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 34 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Seiji Hamada]] | area_total_km2 = 7,103.93 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|18th]] | population_footnotes = | population_total = 652,459 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|45th]] | population_density_km2 = 91.9 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 2,407 billion<br />[[US$]] 17.8 billion (2022) | iso_code = JP-39 | website = {{url|www.pref.kochi.lg.jp/english/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Fairy [[Pitta (bird)|pitta]] (''Pitta nympha'') | fish = | flower = Yamamomo (''[[Myrica rubra]]'') | tree = Yanase [[Sugi]] (''Cryptomeria japonica'') }} | anthem = [[:ja:高知県民の歌|Kōchi kenmin no uta]] }} '''ခိုးချိခရိုင်''' (高知県, ခိုးချိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kōchi prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 538|page=538}}.</ref> ခိုးချိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၆၆၉,၅၁၆ (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ) နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၇,၁၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂,၇၄၂ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးချိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြု့များမှာ နန်းခိုခုမြို့၊ ရှိမန်းတိုမြို့၊ ခိုးနန်းမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိနေပြီး ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်ဘက်တွင် ကြီးမားသည့် ပင်လယ်အော်က ဝန်းရံထားသည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်စွန်းနေရာရှိ တိုဆရှိမိဇိမြို့တွင် အရှိဇုရိအငူ ရှိသည်။ ခိုးချိခရိုင်တွင် [[ခိုးချိရဲတိုက်]]နှင့် [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]တို့ ရှိသည်။<ref>Nussbaum, "Kōchi" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 538|page=538}}.</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခိုးချိခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== {{see also|ခိုးချိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ခိုးချိသည် [[ရှိခိုခုကျွန်း]]၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိကာ [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]ကို မျက်နှာမူထားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်းတွင် အကြီးဆုံးခရိုင်ဖြစ်သော်လည်း လူဦးရေအနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ဒေသအများစုသည် တောင်ထူထပ်သည့်ဒေသများဖြစ်သည်။ ခိုးချိမြို့နှင့် နခမုရမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာတို့သည်သာ ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်ကြသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် မြစ်များစွာ ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ တိုဆချော (တိုဆမြို့) ရှိ အိနမုရတောင်သည် ခိုးချိခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးအမှတ် ဖြစ်သည်။ ထိုတောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁,၅၀၆ မီတာ မြင့်သည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုရာခိုင်နှုန်းအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ရှိမန်းတိုအစုပထဝီမြေပြင်ဧရိယာတွင်ရှိသဖြင့် ကျောက်ဆောင်များ ပေါများသည်။ ထိုမြေမျက်နှာသွင်ပြင်အနေအထားကြောင့် မြေပြိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခိုးချိခရိုင်တွင် မြစ်များစွာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ခရိုင်အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် [[ရှိမန်းတိုမြစ်]]၊ [[အိရှိဇုချိတောင်]]မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာကာ [[တိုဆပင်လယ်အော်]]အတွင်း စီးဝင်သည့် [[နိယောဒိုမြစ်]]၊ [[တိုခုရှိမခရိုင်]]အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည့် ယောရှိနိုမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခိုးချိခရိုင်သည် ရေပြတ်လပ်သည့် ဘေးကို ခံစားရခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း မြစ်များအား စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပြဿနာများ ရှိခဲ့သည်။ အဲဒိုခေတ်အစောပိုင်းကာလတွင် ဆာမူရိုင်း နိုနခခန်းဇန်သည် တိုဆဒေသရှိ အဓိကကျသည့် မြစ်များကို အကြီးစားမွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိကာလတွင် ခိုးချိခရိုင်သည် မြစ်များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် မိုးများစွာရွာသွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ရေဘေးများကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ထားနိုင်သည်။ ခုရိုရှိအိုရေစီးကြောင်းသည် ခိုးချိခရိုင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ခိုးချိခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ဤခုရိုရှိအိုရေစီးကြောင်းပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေသည်။ ဆောင်းရာသီကာလတွင်ပင် ရေစီးကြောင်းသည် နွေးနေလျက်ရှိပြီး မကြာခဏ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခိုးချိခရိုင်သည် ခဂိုရှိမခရိုင်ပြီးပါက ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် မုန်တိုင်းဒဏ်အခံရဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ အရှိဇုရိအငူနှင့် မုရိုတိုအငူတို့သည် လေစီးကြောင်းများပြင်းထန်သဖြင့် လူသိများသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ အရှိဇုရိ - အုဝခအိအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိရှိဇုချိ၊ မုရိုတို - အနန်းခိုင်းဂန်နှင့် ဆွတ်ရုဂိဆန်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ် ၁၈ ခု တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> [[File:Map of Kochi Prefecture Ja.svg|thumb|Map of Kōchi Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:高知城 天守からの景色3 Kochi Castle - panoramio.jpg|thumb|200px|Skyline of [[Kōchi, Kōchi|Kōchi City]]]][[File:Sakamoto Ryoma.jpg|thumb|200px|[[Sakamoto Ryōma]]]] ===မြို့များ=== ခိုးချိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၁ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |အလံ ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aki, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Aki, Kōchi|Aki]] |安芸市 |317.34 |17,810 |[[File:Aki in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Kami, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kami, Kōchi|Kami]] |香美市 |537.95 |26,526 |[[File:Kami in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Kochi, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kōchi, Kōchi|Kōchi]] (capital) |高知市 |309.22 |319,077 |[[File:Kochi in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Konan, Kochi.svg|100px|border]]||[[Kōnan, Kōchi|Kōnan]] |香南市 |126.75 |32,786 |[[File:Konan in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Muroto, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Muroto, Kōchi|Muroto]] |室戸市 |248.25 |14,006 |[[File:Muroto in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Nankoku, Kochi.svg|100px|border]]||[[Nankoku, Kōchi|Nankoku]] |南国市 |125.35 |47,776 |[[File:Nankoku in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Shimanto, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Shimanto, Kōchi (city)|Shimanto]] |四万十市 |632.42 |34,433 |[[File:Shimanto in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Sukumo Kochi.svg|100px|border]]||[[Sukumo, Kōchi|Sukumo]] |宿毛市 |286.11 |21,097 |[[File:Sukumo in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Susaki, Kōchi.svg|100px|border]]||[[Susaki, Kōchi|Susaki]] |須崎市 |135.46 |22,508 |[[File:Susaki in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Tosa, Kochi.svg|100px|border]]||[[Tosa, Kōchi|Tosa]] |土佐市 |91.59 |27,602 |[[File:Tosa city in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |- |[[File:Flag of Tosashimizu, Kochi.svg|100px|border]]||[[Tosashimizu, Kōchi|Tosashimizu]] |土佐清水市 |266.54 |14,666 |[[File:Tosashimizu in Kochi Prefecture Ja.svg|100px]] |} <gallery mode="packed"> File:Kochi Japan.jpg|[[ခိုးချိမြို့]] File:Okouzyou02.jpg|နန်းခိုခုမြို့ File:SHIMANTO CITY.jpg|ရှိမန်းတိုမြို့ File:Susaki city view.jpg|ဆုဆခိမြို့ File:手結漁港 - panoramio.jpg|ခိုးနန်းမြို့ File:Sukumo-Station-square-rotary.jpg|ဆုခုမိုမြို့ </gallery> === မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ === [[File:Kochi prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ခိုးချိခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ခိုးချိခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများ တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Geisei, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Geisei, Kōchi|Geisei]] |芸西村 |39.63 |3,846 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Geisei in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Hidaka, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Hidaka, Kōchi|Hidaka]] |日高村 |44.88 |4,896 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Village |[[File:Hidaka in Kochi Prefecture Ja Update2025.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ino Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ino, Kōchi|Ino]] |いの町 |470.71 |22,155 |[[Agawa District, Kōchi|Agawa District]] |Town |[[File:Ino in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kitagawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Kitagawa, Kōchi|Kitagawa]] |北川村 |196.18 |1‚328 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Kitagawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kuroshio Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Kuroshio, Kōchi|Kuroshio]] |黒潮町 |188.38 |11,559 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Town |[[File:Kuroshio in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihara, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Mihara, Kōchi|Mihara]] |三原村 |85.35 |1,627 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Village |[[File:Mihara in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Motoyama, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Motoyama, Kōchi|Motoyama]] |本山町 |134.21 |3,605 |[[Nagaoka District, Kōchi|Nagaoka District]] |Town |[[File:Motoyama in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nahari, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Nahari, Kōchi|Nahari]] |奈半利町 |28.32 |3,359 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Nahari in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Nakatosa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Nakatosa]] |中土佐町 |193.19 |7,156 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Nakatosa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Niyodogawa, Kōchi.svg|frameless|25x25px]] [[Niyodogawa]] |仁淀川町 |332.96 |5,676 |[[Agawa District, Kōchi|Agawa District]] |Town |[[File:Niyodogawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ochi, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ochi, Kōchi|Ochi]] |越知町 |111.58 |5,847 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Ochi in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Okawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōkawa, Kōchi|Ōkawa]] |大川村 |95.28 |521 |[[Tosa District, Kōchi|Tosa District]] |Village |[[File:Okawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Otoyo, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtoyo, Kōchi|Ōtoyo]] |大豊町 |314.94 |4,950 |[[Nagaoka District, Kōchi|Nagaoka District]] |Town |[[File:Otoyo in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Kōchi|Ōtsuki]] |大月町 |103.03 |5,719 |[[Hata District, Kōchi|Hata District]] |Town |[[File:Otsuki in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakawa, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Sakawa, Kōchi|Sakawa]] |佐川町 |101.21 |13,223 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Sakawa in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Shimanto-town, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Shimanto, Kōchi (town)|Shimanto]] |四万十町 |642.06 |18,269 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Shimanto town in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tano, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tano, Kōchi|Tano]] |田野町 |6.56 |2,644 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Tano in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tosa-town, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tosa, Kōchi (town)|Tosa]] |土佐町 |212.11 |3,997 |[[Tosa District, Kōchi|Tosa District]] |Town |[[File:Tosa town in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Toyo, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tōyō, Kōchi|Tōyō]] |東洋町 |74.09 |2,598 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Toyo in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Tsuno, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuno, Kōchi|Tsuno]] |津野町 |197.85 |5,680 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Tsuno in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Umaji, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Umaji, Kōchi|Umaji]] |馬路村 |165.48 |737 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Village |[[File:Umaji in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yasuda, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Yasuda, Kōchi|Yasuda]] |安田町 |53.03 |2,614 |[[Aki District, Kōchi|Aki District]] |Town |[[File:Yasuda in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Yusuhara, Kochi.svg|frameless|25x25px]] [[Yusuhara]] |梼原町 |236.51 |3,640 |[[Takaoka District, Kōchi|Takaoka District]] |Town |[[File:Yusuhara in Kochi Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} <gallery mode="packed"> File:いの町新町付近 - panoramio.jpg|[[Ino, Kōchi|Ino Town]] File:くろ鉄奈半利駅からの眺め・南向き - panoramio.jpg|[[Nahari, Kōchi|Nahari Town]] File:Irino no Matsubara, enkei.jpg|[[Kuroshio, Kōchi|Kuroshio Town]] File:土佐あかうしの放牧.jpg|[[Motoyama, Kōchi|Motoyama Town]] File:Yokokurayama07.jpg|[[Ochi, Kōchi|Ochi Town]] </gallery> ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ခိုးချိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ခရီးသွားနေရာများ== [[File:Cape Ashizuri - 足摺岬 - panoramio (11).jpg|thumb|right|အရှိဇုရိအငူ]] [[File:Cape Muroto 2011.jpg|thumb|right|မုရိုတိုအငူ]] [[File:Spring in Shimanto River.jpg|thumb|Shimanto River]] * [[အခိရဲတိုက်]]နှင့် ဆာမူရိုင်းနေအိမ်အရပ်ဟုခေါ်သည့် "ဒိုအိခချူး" * [[Yanase Takashi Memorial Hall|Anpanman Museum]] * [[Godaisan]] * [[Katsurahama (beach)|Katsurahama]] * [[Katsurahama Aquarium]] * [[ခိုးချိရဲတိုက်]] - ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မူလရဲတိုက် ၁၂ ခုထဲမှ တစ်ခု * [[ခိုးချိခရိုင်သမိုင်းပြတိုက်]] - အိုခိုးရဲတိုက်တွင်ရှိသည့် သမိုင်းပြတိုက် * [[Muroto Schoolhouse Aquarium]] * [[Okō Castle]], [[Chōsokabe clan]]'s prime castle ruins. * [[Ryūga Cave]], ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ဂူသုံးခုထဲမှတစ်ခု * [[Sakamoto Ryōma Memorial Museum]] * [[Shimanto River]] - ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဆည်မတည်ဆောက်ထားသည့် တစ်ခုတည်းသောမြစ် ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category-inline}} * {{Official website|http://www.pref.kochi.lg.jp/english/}} {{in lang|en}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ခရိုင်များ]] b2uk5pse2mxwuvx1p1xvp1exzurixtg 0 291329 1051891 2026-09-08T13:34:31Z Mkant00 135890 "[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်]]ရှိ '''တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (direct sum)''' ဟူသော ဝေါဟာရသည် '''ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (external direct sum)''' နှင့် '''အတွင်း တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051891 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်]]ရှိ '''တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (direct sum)''' ဟူသော ဝေါဟာရသည် '''ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (external direct sum)''' နှင့် '''အတွင်း တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (internal direct sum)''' တို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။ အဆိုပါ အခြေအနေ နှစ်ခုစလုံးတွင် တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ကို အော်ပရေတာ (operator) <math>\oplus</math> ဖြင့် ရေးသားသည်။ == ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (External direct sum) == [[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်]]တွင် ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (abelian groups)၊ [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] (modules) နှင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ၏ ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ် (coproduct) အတွက် စံကိုယ်စားပြုမှုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤဒွန်တွဲမြှောက်လဒ်ကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) တွင် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) တစ်ခုအထိသာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းကို တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (direct product) ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) သို့မဟုတ် မော်ဂျူးပိုင်း (submodule) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အဆိုပါ အုပ်စုပိုင်း သို့မဟုတ် မော်ဂျူးပိုင်းတွင် သုညမဟုတ်သော [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] အဆုံးရှိသော (finitely many) အရေအတွက်သာ ပါဝင်သည့် အစီအစဉ်များ (tuples) ပါဝင်သည်။ အဆုံးရှိသော အစိတ်အပိုင်း အရေအတွက်သာ ပါဝင်သည့် အခြေအနေတွင် ဤတည်ဆောက်ပုံသည် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်နှင့် ရှင်းလင်းစွာ ထပ်တူကျသည်။ ရိုးရှင်းလွယ်ကူစေရန်အတွက် အောက်ပါဖော်ပြချက်များတွင် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ အခြေအနေကိုသာ ရှင်းလင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဤသဘောတရားသည် အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်နှင့် မော်ဂျူးများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အတွက်လည်း အလားတူ အလုပ်လုပ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) === <math>K</math> သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\left(V_i\right)_{i\in I}</math> သည် <math>K</math>-[[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] မိသားစု (family) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့နောက် :<math>\bigoplus_{i\in I } V_i := \Big\{\left(v_i\right)_{i \in I} \in\prod_{i\in I} V_i \;\Big|\; \text{for almost all } i\in I, v_i = 0 \Big\}</math> ကို <math>(V_i)_{i \in I}</math> မိသားစု၏ ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ဟု ခေါ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>\textstyle \prod_{i \in I} V_i</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ ဤ[[အစု]]သည် [[ဗက်တာ]][[ပေါင်းခြင်း]] (vector addition) နှင့် [[စကေလာ]][[မြှောက်ခြင်း]] (scalar multiplication) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပေးသည်။ အဆုံးရှိသော အခြေအနေတွင် ဥပမာအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်- :<math>V_1 \oplus V_2 =\left\{\left(v_1,v_2\right)\mid v_1 \in V_1, v_2 \in V_2\right\} = V_1\times V_2 </math> ထို့ကြောင့် တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်နှင့် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်တို့အကြား ကွဲပြားချက်သည် [[အနန္တ]] အညွှန်းအစုများအတွက်သာလျှင် လိုအပ်သည်။ ထို့အပြင် အဆုံးရှိ ဗက်တာရပ်ဝန်းများစွာပါဝင်သော ထိုကဲ့သို့ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အတွက် ပေါင်းလဒ်၏ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimension) သည် ၎င်း၏ ပေါင်းကိန်းများ (summands) ၏ အတိုင်းအတာများ ပေါင်းလဒ်နှင့် ညီမျှသည်။ == အတွင်း တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (Internal direct sum) == [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] <math>V</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်းများ (subspaces) မိသားစု <math>(U_i)_{i \in I}</math> တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အကယ်၍ <math>v \in V</math> တိုင်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်းတစ်ခုစီမှ [[အစုဝင်]] အများဆုံးတစ်ခုကိုသာ ရွေးချယ်၍ ရပ်ဝန်းပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ အစုဝင်များ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် အစီအစဉ်တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) ဖော်ပြနိုင်လျှင် <math>V</math> ကို <math>U_i</math> များ၏ အတွင်း တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>U_i</math> များကို <math>V</math> ၏ တိုက်ရိုက် ခွဲခြမ်းမှု (direct decomposition) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသို့ရွေးချယ်ရာတွင် အဆုံးရှိသော ရွေးချယ်မှုများမှလွဲ၍ ကျန်ရွေးချယ်မှုများအားလုံးသည် သုည[[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] (zero vectors) ဖြစ်ရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အတိအကျ ဆိုနိုင်သည်။ [[ဗက်တာ]] <math>v \in V</math> တိုင်းအတွက် <math>i \in I</math> အားလုံး၌ <math>u_i \in U_i</math> ဖြစ်ပြီး အဆုံးရှိသော <math>u_i</math> များအတွက်သာလျှင် <math>u_i \ne 0</math> ဖြစ်သည့် ဗက်တာများ မိသားစု <math>(u_i)_{i \in I}</math> တစ်ခုတည်းသာ တိကျစွာ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ဤတည်ရှိမှုသည် <math>v = \sum_{i \in I} u_i</math> ဖြစ်စေရန်ဖြစ်သည်။ ပြင်ပပေါင်းလဒ်ကဲ့သို့ပင် အတွင်းပေါင်းလဒ်ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း သင်္ကေတပြု ဖော်ပြသည်။ :<math> V = \bigoplus_{i \in I} U_i</math> သို့မဟုတ် အဆုံးရှိသော အခြေအနေအတွက် <math> V = U_1 \oplus \dotsb \oplus U_n </math> ဟု ဖော်ပြသည်။ ရပ်ဝန်းပိုင်းများ မိသားစုတစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ် <math>V = \sum_{i \in I} U_i</math> သည် <math>j \in I</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအခြေအနေနှင့် ပြည့်စုံမှသာလျှင် တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် ဖြစ်မည်။ :<math>U_j \cap \sum_{i \in I \setminus\{j\}} U_i = \{0\}</math> ဆိုလိုသည်မှာ <math>U_j</math> တစ်ခုစီအတွက် ကျန်ရှိသော ရပ်ဝန်းပိုင်းများ၏ ပေါင်းလဒ်နှင့် ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) တွင် သုညဗက်တာ တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။ <math> U_1 \oplus U_2 = V</math> ဟူသော အထူးအခြေအနေတွင် <math>U_1</math> နှင့် <math>U_2</math> တို့ကို အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ဖြည့်စွက်ပေးသည် (complementary) ဟု ခေါ်သည်။ ဤနေရာတွင် :<math> U_1 \oplus U_2 = V \Leftrightarrow (U_1 + U_2 = V) \land (U_1 \cap U_2 = \{0\})</math> ဖြစ်သည်။ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း <math>U_1\subset V</math> တစ်ခုအတွက် <math>U_1</math> ကို ဖြည့်စွက်ပေးသော ရပ်ဝန်းပိုင်း <math>U_2</math> တစ်ခု တည်ရှိနေပါက အဆိုပါ <math>U_1</math> ကို <math>V</math> ၏ '''တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်း (direct summand)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>U_1\oplus U_2=V</math> အခြေအနေ မှန်ကန်ခြင်းဖြစ်သည်။ == ဆက်စပ်မှု (Relationship) == ရပ်ဝန်းပိုင်းများ၏ ပြင်ပပေါင်းလဒ်ကို အမြဲတမ်း ဖွဲ့စည်းနိုင်သော်လည်း ရပ်ဝန်းပိုင်းများ၏ အတွင်းပေါင်းလဒ်သည် အများအားဖြင့် တိုက်ရိုက် မဖြစ်တတ်ပါ။ အတွင်းပေါင်းလဒ်နှင့် ပြင်ပပေါင်းလဒ်တို့အကြား ဆက်စပ်မှုကို အောက်ပါအတိုင်း တည်ဆောက်နိုင်သည်။ <math>j\in I</math> တစ်ခုစီအတွက် ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခြင်း (embedding) <math>f_j \colon V_j \longrightarrow \bigoplus_{i \in I} V_i</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါမည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>i = j</math> အတွက် <math> f_j(x) = (v_i)_{i \in I}, v_i = x</math> ဖြစ်ပြီး <math>i \neq j</math> အတွက် <math>v_i = 0</math> ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဤပုံဖော်မှုများ (mappings) မှ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်များ]] (images) ၏ အတွင်း တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်သည် ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပေးသည်။ == ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (Direct sum of representations) == <math>\textstyle (\rho_1,V_{\rho_1}), (\rho_2,V_{\rho_2})</math> တို့သည် အသီးသီး <math>\textstyle G_1</math> နှင့် <math>\textstyle G_2,</math> တို့၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ (representations) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \textstyle\rho_1\oplus\rho_2: G_1\times G_2 \to \text{GL}(V_{\rho_1}\oplus V_{\rho_2})</math> ဤနေရာတွင် <math>(s_1,s_2)\in G_1\times G_2</math> အားလုံးနှင့် <math>v_1\in V_{\rho_1}, v_2\in V_{\rho_2}</math> အားလုံးအတွက် <math>\textstyle (\rho_1\oplus\rho_2)(s_1, s_2) (v_1,v_2) := ( \rho_1(s_1)v_1, \rho_2(s_2)v_2)</math> ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် <math>\textstyle \rho_1\oplus\rho_2</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (linear representation) တစ်ခုအဖြစ် တစ်ဖန် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အကယ်၍ <math>\textstyle\rho_1, \rho_2</math> တို့သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>\textstyle G</math> တစ်ခုတည်း၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ ဖြစ်နေပါက ရိုးရှင်းလွယ်ကူစေရန် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ကိုလည်း <math>\textstyle G</math> ၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ <math>\textstyle G</math> ကို <math>\textstyle G\times G</math> ၏ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် [[အုပ်စုပိုင်း]] (diagonal subgroup) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူခြင်းအားဖြင့် <math>\textstyle\rho_1\oplus\rho_2 \colon G\to\text{GL}(V_{\rho_1}\oplus V_{\rho_2})</math> ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ <math>\textstyle\rho_1\colon \mathbb{Z}/2\mathbb{Z} \to \text{GL}_2(\mathbb{C})</math> သည် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသော မျဉ်းဖြောင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ :<math>\rho_1(\overline{1})=\left(\begin{array}{cc} 0 & -i \\ i & 0\end{array} \right)</math> ထို့အပြင် <math> \textstyle\rho_2: \mathbb{Z}/3\mathbb{Z} \to \text{GL}_3(\mathbb{C})</math> ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ပေးထားသည့် မျဉ်းဖြောင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ :<math> \rho_2(\overline{1}) =\left( \begin{array}{ccc} 1 & 0 & e^{\frac{2\pi i}{3}}\\ 0 & e^{\frac{2\pi i}{3}} & 0\\ 0 & 0 & e^{\frac{4\pi i}{3}}\end{array}\right)</math> ထိုအခါ <math>\textstyle \rho_1\oplus \rho_2</math> သည် <math>\textstyle\mathbb{C}^2\oplus\mathbb{C}^3=\mathbb{C}^5</math> အတွင်းရှိ <math>\textstyle\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}\times\mathbb{Z}/3\mathbb{Z}</math> ၏ မျဉ်းဖြောင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းသည် <math>k\in\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}, l\in \mathbb{Z}/3\mathbb{Z}</math> အတွက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ :<math> (\rho_1\oplus\rho_2) (k,l) = \left(\begin{array}{cc} \rho_1(k)& 0 \\ 0 & \rho_2(l) \end{array} \right) </math> အုပ်စု၏ ထုတ်လုပ်ကိန်း (generator) ၏ ပုံရိပ်ကို ဖော်ပြရုံဖြင့် လုံလောက်သောကြောင့် <math>\textstyle\rho_1\oplus\rho_2\colon \mathbb{Z}/2\mathbb{Z}\times\mathbb{Z}/3\mathbb{Z} \to \text{GL}_5(\mathbb{C})</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း ပေးထားကြောင်း တွေ့ရသည်။ :<math> (\rho_1\oplus\rho_2) (\overline{1},\overline{1}) = \left(\begin{array}{ccccc} 0 & -i & 0 & 0 & 0 \\ i & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 1 & 0 & e^{\frac{2\pi i}{3}}\\ 0 & 0 &0 & e^{\frac{2\pi i}{3}} & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & e^{\frac{4\pi i}{3}} \end{array} \right) </math> == ကိုးကားများ == * {{Citation |last=Fischer |first=Gerd |author-link=Gerd Fischer |title=Lineare Algebra |edition=14th |publication-place=Wiesbaden |publisher=Vieweg |date=2003 |isbn=978-3-528-03217-3}} [[ကဏ္ဍ:သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ]] 2hd4csm5h5c5uiy3tkkzlw183glojpy 1051909 1051891 2026-09-08T17:10:09Z Mkant00 135890 /* အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) */ 1051909 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်]]ရှိ '''တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (direct sum)''' ဟူသော ဝေါဟာရသည် '''ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (external direct sum)''' နှင့် '''အတွင်း တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (internal direct sum)''' တို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။ အဆိုပါ အခြေအနေ နှစ်ခုစလုံးတွင် တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ကို အော်ပရေတာ (operator) <math>\oplus</math> ဖြင့် ရေးသားသည်။ == ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (External direct sum) == [[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်]]တွင် ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (abelian groups)၊ [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] (modules) နှင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ၏ ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ် (coproduct) အတွက် စံကိုယ်စားပြုမှုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤဒွန်တွဲမြှောက်လဒ်ကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) တွင် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) တစ်ခုအထိသာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းကို တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (direct product) ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) သို့မဟုတ် မော်ဂျူးပိုင်း (submodule) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အဆိုပါ အုပ်စုပိုင်း သို့မဟုတ် မော်ဂျူးပိုင်းတွင် သုညမဟုတ်သော [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] အဆုံးရှိသော (finitely many) အရေအတွက်သာ ပါဝင်သည့် အစီအစဉ်များ (tuples) ပါဝင်သည်။ အဆုံးရှိသော အစိတ်အပိုင်း အရေအတွက်သာ ပါဝင်သည့် အခြေအနေတွင် ဤတည်ဆောက်ပုံသည် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်နှင့် ရှင်းလင်းစွာ ထပ်တူကျသည်။ ရိုးရှင်းလွယ်ကူစေရန်အတွက် အောက်ပါဖော်ပြချက်များတွင် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ အခြေအနေကိုသာ ရှင်းလင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဤသဘောတရားသည် အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်နှင့် မော်ဂျူးများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အတွက်လည်း အလားတူ အလုပ်လုပ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) === <math>K</math> သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\left(V_i\right)_{i\in I}</math> သည် <math>K</math>-[[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] မိသားစု (family) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့နောက် :<math>\bigoplus_{i\in I } V_i := \Big\{\left(v_i\right)_{i \in I} \in\prod_{i\in I} V_i \;\Big|\; \text{for almost all } i\in I, v_i = 0 \Big\}</math> ကို <math>(V_i)_{i \in I}</math> မိသားစု၏ ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ဟု ခေါ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>\textstyle \prod_{i \in I} V_i</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ ဤ[[အစု]]သည် [[ဗက်တာ]][[ပေါင်းခြင်း]] (vector addition) နှင့် [[စကေလာ]][[မြှောက်ခြင်း]] (scalar multiplication) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပေးသည်။ အဆုံးရှိသော အခြေအနေတွင် ဥပမာအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ :<math>V_1 \oplus V_2 =\left\{\left(v_1,v_2\right)\mid v_1 \in V_1, v_2 \in V_2\right\} = V_1\times V_2 </math> ထို့ကြောင့် တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်နှင့် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်တို့အကြား ကွဲပြားချက်သည် [[အနန္တ]] အညွှန်းအစုများအတွက်သာလျှင် လိုအပ်သည်။ ထို့အပြင် အဆုံးရှိ ဗက်တာရပ်ဝန်းများစွာပါဝင်သော ထိုကဲ့သို့ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အတွက် ပေါင်းလဒ်၏ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimension) သည် ၎င်း၏ ပေါင်းကိန်းများ (summands) ၏ အတိုင်းအတာများ ပေါင်းလဒ်နှင့် ညီမျှသည်။ == အတွင်း တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (Internal direct sum) == [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] <math>V</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်းများ (subspaces) မိသားစု <math>(U_i)_{i \in I}</math> တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အကယ်၍ <math>v \in V</math> တိုင်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်းတစ်ခုစီမှ [[အစုဝင်]] အများဆုံးတစ်ခုကိုသာ ရွေးချယ်၍ ရပ်ဝန်းပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ အစုဝင်များ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် အစီအစဉ်တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) ဖော်ပြနိုင်လျှင် <math>V</math> ကို <math>U_i</math> များ၏ အတွင်း တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>U_i</math> များကို <math>V</math> ၏ တိုက်ရိုက် ခွဲခြမ်းမှု (direct decomposition) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသို့ရွေးချယ်ရာတွင် အဆုံးရှိသော ရွေးချယ်မှုများမှလွဲ၍ ကျန်ရွေးချယ်မှုများအားလုံးသည် သုည[[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]] (zero vectors) ဖြစ်ရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အတိအကျ ဆိုနိုင်သည်။ [[ဗက်တာ]] <math>v \in V</math> တိုင်းအတွက် <math>i \in I</math> အားလုံး၌ <math>u_i \in U_i</math> ဖြစ်ပြီး အဆုံးရှိသော <math>u_i</math> များအတွက်သာလျှင် <math>u_i \ne 0</math> ဖြစ်သည့် ဗက်တာများ မိသားစု <math>(u_i)_{i \in I}</math> တစ်ခုတည်းသာ တိကျစွာ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ဤတည်ရှိမှုသည် <math>v = \sum_{i \in I} u_i</math> ဖြစ်စေရန်ဖြစ်သည်။ ပြင်ပပေါင်းလဒ်ကဲ့သို့ပင် အတွင်းပေါင်းလဒ်ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း သင်္ကေတပြု ဖော်ပြသည်။ :<math> V = \bigoplus_{i \in I} U_i</math> သို့မဟုတ် အဆုံးရှိသော အခြေအနေအတွက် <math> V = U_1 \oplus \dotsb \oplus U_n </math> ဟု ဖော်ပြသည်။ ရပ်ဝန်းပိုင်းများ မိသားစုတစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ် <math>V = \sum_{i \in I} U_i</math> သည် <math>j \in I</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအခြေအနေနှင့် ပြည့်စုံမှသာလျှင် တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် ဖြစ်မည်။ :<math>U_j \cap \sum_{i \in I \setminus\{j\}} U_i = \{0\}</math> ဆိုလိုသည်မှာ <math>U_j</math> တစ်ခုစီအတွက် ကျန်ရှိသော ရပ်ဝန်းပိုင်းများ၏ ပေါင်းလဒ်နှင့် ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) တွင် သုညဗက်တာ တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။ <math> U_1 \oplus U_2 = V</math> ဟူသော အထူးအခြေအနေတွင် <math>U_1</math> နှင့် <math>U_2</math> တို့ကို အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ဖြည့်စွက်ပေးသည် (complementary) ဟု ခေါ်သည်။ ဤနေရာတွင် :<math> U_1 \oplus U_2 = V \Leftrightarrow (U_1 + U_2 = V) \land (U_1 \cap U_2 = \{0\})</math> ဖြစ်သည်။ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း <math>U_1\subset V</math> တစ်ခုအတွက် <math>U_1</math> ကို ဖြည့်စွက်ပေးသော ရပ်ဝန်းပိုင်း <math>U_2</math> တစ်ခု တည်ရှိနေပါက အဆိုပါ <math>U_1</math> ကို <math>V</math> ၏ '''တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်း (direct summand)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>U_1\oplus U_2=V</math> အခြေအနေ မှန်ကန်ခြင်းဖြစ်သည်။ == ဆက်စပ်မှု (Relationship) == ရပ်ဝန်းပိုင်းများ၏ ပြင်ပပေါင်းလဒ်ကို အမြဲတမ်း ဖွဲ့စည်းနိုင်သော်လည်း ရပ်ဝန်းပိုင်းများ၏ အတွင်းပေါင်းလဒ်သည် အများအားဖြင့် တိုက်ရိုက် မဖြစ်တတ်ပါ။ အတွင်းပေါင်းလဒ်နှင့် ပြင်ပပေါင်းလဒ်တို့အကြား ဆက်စပ်မှုကို အောက်ပါအတိုင်း တည်ဆောက်နိုင်သည်။ <math>j\in I</math> တစ်ခုစီအတွက် ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခြင်း (embedding) <math>f_j \colon V_j \longrightarrow \bigoplus_{i \in I} V_i</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါမည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>i = j</math> အတွက် <math> f_j(x) = (v_i)_{i \in I}, v_i = x</math> ဖြစ်ပြီး <math>i \neq j</math> အတွက် <math>v_i = 0</math> ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဤပုံဖော်မှုများ (mappings) မှ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်များ]] (images) ၏ အတွင်း တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်သည် ပြင်ပ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပေးသည်။ == ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (Direct sum of representations) == <math>\textstyle (\rho_1,V_{\rho_1}), (\rho_2,V_{\rho_2})</math> တို့သည် အသီးသီး <math>\textstyle G_1</math> နှင့် <math>\textstyle G_2,</math> တို့၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ (representations) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \textstyle\rho_1\oplus\rho_2: G_1\times G_2 \to \text{GL}(V_{\rho_1}\oplus V_{\rho_2})</math> ဤနေရာတွင် <math>(s_1,s_2)\in G_1\times G_2</math> အားလုံးနှင့် <math>v_1\in V_{\rho_1}, v_2\in V_{\rho_2}</math> အားလုံးအတွက် <math>\textstyle (\rho_1\oplus\rho_2)(s_1, s_2) (v_1,v_2) := ( \rho_1(s_1)v_1, \rho_2(s_2)v_2)</math> ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် <math>\textstyle \rho_1\oplus\rho_2</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (linear representation) တစ်ခုအဖြစ် တစ်ဖန် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အကယ်၍ <math>\textstyle\rho_1, \rho_2</math> တို့သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>\textstyle G</math> တစ်ခုတည်း၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ ဖြစ်နေပါက ရိုးရှင်းလွယ်ကူစေရန် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ကိုလည်း <math>\textstyle G</math> ၏ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ <math>\textstyle G</math> ကို <math>\textstyle G\times G</math> ၏ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် [[အုပ်စုပိုင်း]] (diagonal subgroup) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူခြင်းအားဖြင့် <math>\textstyle\rho_1\oplus\rho_2 \colon G\to\text{GL}(V_{\rho_1}\oplus V_{\rho_2})</math> ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ <math>\textstyle\rho_1\colon \mathbb{Z}/2\mathbb{Z} \to \text{GL}_2(\mathbb{C})</math> သည် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသော မျဉ်းဖြောင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ :<math>\rho_1(\overline{1})=\left(\begin{array}{cc} 0 & -i \\ i & 0\end{array} \right)</math> ထို့အပြင် <math> \textstyle\rho_2: \mathbb{Z}/3\mathbb{Z} \to \text{GL}_3(\mathbb{C})</math> ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ပေးထားသည့် မျဉ်းဖြောင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ :<math> \rho_2(\overline{1}) =\left( \begin{array}{ccc} 1 & 0 & e^{\frac{2\pi i}{3}}\\ 0 & e^{\frac{2\pi i}{3}} & 0\\ 0 & 0 & e^{\frac{4\pi i}{3}}\end{array}\right)</math> ထိုအခါ <math>\textstyle \rho_1\oplus \rho_2</math> သည် <math>\textstyle\mathbb{C}^2\oplus\mathbb{C}^3=\mathbb{C}^5</math> အတွင်းရှိ <math>\textstyle\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}\times\mathbb{Z}/3\mathbb{Z}</math> ၏ မျဉ်းဖြောင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းသည် <math>k\in\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}, l\in \mathbb{Z}/3\mathbb{Z}</math> အတွက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ :<math> (\rho_1\oplus\rho_2) (k,l) = \left(\begin{array}{cc} \rho_1(k)& 0 \\ 0 & \rho_2(l) \end{array} \right) </math> အုပ်စု၏ ထုတ်လုပ်ကိန်း (generator) ၏ ပုံရိပ်ကို ဖော်ပြရုံဖြင့် လုံလောက်သောကြောင့် <math>\textstyle\rho_1\oplus\rho_2\colon \mathbb{Z}/2\mathbb{Z}\times\mathbb{Z}/3\mathbb{Z} \to \text{GL}_5(\mathbb{C})</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း ပေးထားကြောင်း တွေ့ရသည်။ :<math> (\rho_1\oplus\rho_2) (\overline{1},\overline{1}) = \left(\begin{array}{ccccc} 0 & -i & 0 & 0 & 0 \\ i & 0 & 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 1 & 0 & e^{\frac{2\pi i}{3}}\\ 0 & 0 &0 & e^{\frac{2\pi i}{3}} & 0\\ 0 & 0 & 0 & 0 & e^{\frac{4\pi i}{3}} \end{array} \right) </math> == ကိုးကားများ == * {{Citation |last=Fischer |first=Gerd |author-link=Gerd Fischer |title=Lineare Algebra |edition=14th |publication-place=Wiesbaden |publisher=Vieweg |date=2003 |isbn=978-3-528-03217-3}} [[ကဏ္ဍ:သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ]] is117ugczyxd47hmf7nlhvk94griepm 0 291330 1051897 2026-09-08T15:04:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051897 wikitext text/x-wiki '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 02m5yc655nr8zj4tkyj4apqi7gg2tgy 1051898 1051897 2026-09-08T15:04:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1051898 wikitext text/x-wiki '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 03v913wbs95qhf5pq506ll1xrwm7zyk 1051986 1051898 2026-09-09T05:03:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1051986 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] ino02tgp74vyr0wp7j501v030bwg6he 1051991 1051986 2026-09-09T05:12:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1051991 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] nfx6ayj6urm4ndp3avylm54h3y2vmze 1051992 1051991 2026-09-09T05:12:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1051992 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 4c9q2xz809x7hdoxyomqotr6vyyafaa 1051993 1051992 2026-09-09T05:13:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1051993 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] lkkfutf3q0dyl2hzv1eiy3zvar95k84 1052008 1051993 2026-09-09T06:36:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1052008 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခဂဝခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အဲဟိမဲခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တိုခုရှိမခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ ခန်းဆိုင်းဒေသနှင့် အိုခယမခရိုင်တို့ကို မျက်နှာမူထားသည်။ ခဂဝခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် ဆနုခိတောင်တန်း တည်ရှိသည်။ ခဂဝခရိုင်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဧရိယာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်တန်းများနှင့် ပင်လယ်အကြားရှိ အတော်လေးကျဉ်းမြောင်းသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုးတခိ - အိုးခဝခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Map of Kagawa Prefecture Ja.svg|thumb|250px|Map of Kagawa Prefecture.<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Takamatsu200910cut.JPG|thumb|right|တခမဆွတ်မြို့|250x250px]] [[File:View from Marugame Castle 20170121-1.jpg|thumb|right|မရုဂမဲမြို့|250x250px]] [[File:Omotesando of Kotohira-gu16n4410.jpg|thumb|right|ခိုတိုဟိရမြို့|250x250px]] ခဂဝခရိုင်တွင် မြို့ ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²)<ref name=":0">{{Cite web|date=October 1, 2020|title=全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点) [Areas of prefectures, cities, towns and villages (October 1)]|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20201001.pdf|access-date=18 March 2021|website=Geospatial Information Authority of Japan|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism|page=66}}</ref> ! rowspan="2" |လူဦးရေ(2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashikagawa, Kagawa.svg|22x22px]] [[ဟိဂရှိခဂဝမြို့]] |東かがわ市 |152.86 |28,305 |[[File:Higashikagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kanonji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] |観音寺市 |117.83 |56,639 |[[File:Kan'on in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Marugame, Kagawa.svg|22x22px]] [[Marugame, Kagawa|Marugame]] |丸亀市 |111.83 |109,165 |[[File:Marugame in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mitoyo, Kagawa.svg|22x22px]] [[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] |三豊市 |222.70 |61,839 |[[File:Mitoyo in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakaide, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] |坂出市 |92.49 |50,577 |[[File:Sakaide in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sanuki, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sanuki, Kagawa|Sanuki]] |さぬき市 |158.63 |46,723 |[[File:Sanuki in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamatsu, Kagawa.svg|22x22px]] [[Takamatsu]] (capital) |高松市 |375.42 |417,814 |[[File:Kagawa-takamatsu-city.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zentsuji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] |善通寺市 |39.93 |31,620 |[[File:Zentsuji in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === မြို့ငယ်များ=== ခဂဝခရိုင်တွင် ဒေသ ငါးခု ရှိပြီး ၎င်းဒေသများတွင် မြို့ငယ် ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - <ref>{{Cite web|date=March 5, 2010|title=「『平成の合併』について」の公表 [Heisei era mergers]|url=https://www.soumu.go.jp/gapei/pdf/100311_1.pdf|access-date=25 March 2021|website=Ministry of Internal Affairs and Communications}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²)<ref name=":0" /> ! rowspan="2" |လူဦးရေ (2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" | ဒေသ <ref>{{Cite web|title=香川県の郵便番号 ("Postal Codes of Kagawa Prefecture)|url=https://www.post.japanpost.jp/cgi-zip/zipcode.php?pref=37|access-date=15 March 2021|website=Japan Post}}</ref> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Auagawa Kagawa.svg|25px|border]] [[Ayagawa, Kagawa|Ayagawa]] |綾川町 |109.75 |22,730 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Ayagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Kotohira, Kagawa.svg|25px|border]] [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] |琴平町 |8.47 |8,466 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Kotohira in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Manno, Kagawa.svg|25px|border]] [[Mannō, Kagawa|Mannō]] |まんのう町 |194.45 |17,324 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Manno in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Miki, Kagawa.svg|25px|border]] [[Miki, Kagawa|Miki]] |三木町 |75.78 |26,859 |[[Kita District, Kagawa|Kita]] |[[File:Miki in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Naoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Naoshima, Kagawa|Naoshima]] |直島町 |14.22{{Efn|name=undefined|Estimate. Part of boundary between Okayama and Kagawa is undefined.<ref name=":0" />}} |3,026 |[[Kagawa District, Kagawa|Kagawa]] |[[File:Naoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Shodoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] |小豆島町 |95.59 |13,646 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Shodoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tadotsu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tadotsu, Kagawa|Tadotsu]] |多度津町 |24.39 |22,813 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Tadotsu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tonosho, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tonoshō, Kagawa|Tonoshō]] |土庄町 |74.38 |12,915 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Tonosho in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Utazu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Utazu]] |宇多津町 |8.10 |18,897 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Utazu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|ခဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] h3vtsh7yh904qy1fc112fo58rwaty2a 1052009 1052008 2026-09-09T06:37:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့ငယ်များ */ 1052009 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခဂဝခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အဲဟိမဲခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တိုခုရှိမခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ ခန်းဆိုင်းဒေသနှင့် အိုခယမခရိုင်တို့ကို မျက်နှာမူထားသည်။ ခဂဝခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် ဆနုခိတောင်တန်း တည်ရှိသည်။ ခဂဝခရိုင်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဧရိယာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်တန်းများနှင့် ပင်လယ်အကြားရှိ အတော်လေးကျဉ်းမြောင်းသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုးတခိ - အိုးခဝခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Map of Kagawa Prefecture Ja.svg|thumb|250px|Map of Kagawa Prefecture.<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Takamatsu200910cut.JPG|thumb|right|တခမဆွတ်မြို့|250x250px]] [[File:View from Marugame Castle 20170121-1.jpg|thumb|right|မရုဂမဲမြို့|250x250px]] [[File:Omotesando of Kotohira-gu16n4410.jpg|thumb|right|ခိုတိုဟိရမြို့|250x250px]] ခဂဝခရိုင်တွင် မြို့ ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²)<ref name=":0">{{Cite web|date=October 1, 2020|title=全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点) [Areas of prefectures, cities, towns and villages (October 1)]|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20201001.pdf|access-date=18 March 2021|website=Geospatial Information Authority of Japan|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism|page=66}}</ref> ! rowspan="2" |လူဦးရေ(2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashikagawa, Kagawa.svg|22x22px]] [[ဟိဂရှိခဂဝမြို့]] |東かがわ市 |152.86 |28,305 |[[File:Higashikagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kanonji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] |観音寺市 |117.83 |56,639 |[[File:Kan'on in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Marugame, Kagawa.svg|22x22px]] [[Marugame, Kagawa|Marugame]] |丸亀市 |111.83 |109,165 |[[File:Marugame in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mitoyo, Kagawa.svg|22x22px]] [[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] |三豊市 |222.70 |61,839 |[[File:Mitoyo in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakaide, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] |坂出市 |92.49 |50,577 |[[File:Sakaide in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sanuki, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sanuki, Kagawa|Sanuki]] |さぬき市 |158.63 |46,723 |[[File:Sanuki in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamatsu, Kagawa.svg|22x22px]] [[Takamatsu]] (capital) |高松市 |375.42 |417,814 |[[File:Kagawa-takamatsu-city.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zentsuji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] |善通寺市 |39.93 |31,620 |[[File:Zentsuji in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === မြို့ငယ်များ=== ခဂဝခရိုင်တွင် ဒေသ ငါးခု ရှိပြီး ၎င်းဒေသများတွင် မြို့ငယ် ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - <ref>{{Cite web|date=March 5, 2010|title=「『平成の合併』について」の公表 [Heisei era mergers]|url=https://www.soumu.go.jp/gapei/pdf/100311_1.pdf|access-date=25 March 2021|website=Ministry of Internal Affairs and Communications}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²)<ref name=":0" /> ! rowspan="2" |လူဦးရေ (2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" | ဒေသ <ref>{{Cite web|title=香川県の郵便番号 ("Postal Codes of Kagawa Prefecture)|url=https://www.post.japanpost.jp/cgi-zip/zipcode.php?pref=37|access-date=15 March 2021|website=Japan Post}}</ref> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Auagawa Kagawa.svg|25px|border]] [[Ayagawa, Kagawa|Ayagawa]] |綾川町 |109.75 |22,730 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Ayagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Kotohira, Kagawa.svg|25px|border]] [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] |琴平町 |8.47 |8,466 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Kotohira in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Manno, Kagawa.svg|25px|border]] [[Mannō, Kagawa|Mannō]] |まんのう町 |194.45 |17,324 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Manno in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Miki, Kagawa.svg|25px|border]] [[Miki, Kagawa|Miki]] |三木町 |75.78 |26,859 |[[Kita District, Kagawa|Kita]] |[[File:Miki in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Naoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Naoshima, Kagawa|Naoshima]] |直島町 |14.22{{Efn|name=undefined|Estimate. Part of boundary between Okayama and Kagawa is undefined.<ref name=":0" />}} |3,026 |[[Kagawa District, Kagawa|Kagawa]] |[[File:Naoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Shodoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] |小豆島町 |95.59 |13,646 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Shodoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tadotsu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tadotsu, Kagawa|Tadotsu]] |多度津町 |24.39 |22,813 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Tadotsu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tonosho, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tonoshō, Kagawa|Tonoshō]] |土庄町 |74.38 |12,915 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Tonosho in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Utazu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Utazu]] |宇多津町 |8.10 |18,897 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Utazu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |} ==စီးပွားရေး== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|ခဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] ketv6a0zlce19ysj7wvhzkayxd7v49q 1052010 1052009 2026-09-09T06:38:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1052010 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခဂဝခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အဲဟိမဲခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တိုခုရှိမခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ ခန်းဆိုင်းဒေသနှင့် အိုခယမခရိုင်တို့ကို မျက်နှာမူထားသည်။ ခဂဝခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် ဆနုခိတောင်တန်း တည်ရှိသည်။ ခဂဝခရိုင်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဧရိယာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်တန်းများနှင့် ပင်လယ်အကြားရှိ အတော်လေးကျဉ်းမြောင်းသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုးတခိ - အိုးခဝခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Map of Kagawa Prefecture Ja.svg|thumb|250px|Map of Kagawa Prefecture.<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Takamatsu200910cut.JPG|thumb|right|တခမဆွတ်မြို့|250x250px]] [[File:View from Marugame Castle 20170121-1.jpg|thumb|right|မရုဂမဲမြို့|250x250px]] [[File:Omotesando of Kotohira-gu16n4410.jpg|thumb|right|ခိုတိုဟိရမြို့|250x250px]] ခဂဝခရိုင်တွင် မြို့ ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²)<ref name=":0">{{Cite web|date=October 1, 2020|title=全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点) [Areas of prefectures, cities, towns and villages (October 1)]|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20201001.pdf|access-date=18 March 2021|website=Geospatial Information Authority of Japan|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism|page=66}}</ref> ! rowspan="2" |လူဦးရေ(2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashikagawa, Kagawa.svg|22x22px]] [[ဟိဂရှိခဂဝမြို့]] |東かがわ市 |152.86 |28,305 |[[File:Higashikagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kanonji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] |観音寺市 |117.83 |56,639 |[[File:Kan'on in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Marugame, Kagawa.svg|22x22px]] [[Marugame, Kagawa|Marugame]] |丸亀市 |111.83 |109,165 |[[File:Marugame in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mitoyo, Kagawa.svg|22x22px]] [[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] |三豊市 |222.70 |61,839 |[[File:Mitoyo in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakaide, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] |坂出市 |92.49 |50,577 |[[File:Sakaide in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sanuki, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sanuki, Kagawa|Sanuki]] |さぬき市 |158.63 |46,723 |[[File:Sanuki in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamatsu, Kagawa.svg|22x22px]] [[Takamatsu]] (capital) |高松市 |375.42 |417,814 |[[File:Kagawa-takamatsu-city.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zentsuji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] |善通寺市 |39.93 |31,620 |[[File:Zentsuji in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === မြို့ငယ်များ=== ခဂဝခရိုင်တွင် ဒေသ ငါးခု ရှိပြီး ၎င်းဒေသများတွင် မြို့ငယ် ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - <ref>{{Cite web|date=March 5, 2010|title=「『平成の合併』について」の公表 [Heisei era mergers]|url=https://www.soumu.go.jp/gapei/pdf/100311_1.pdf|access-date=25 March 2021|website=Ministry of Internal Affairs and Communications}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²)<ref name=":0" /> ! rowspan="2" |လူဦးရေ (2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" | ဒေသ <ref>{{Cite web|title=香川県の郵便番号 ("Postal Codes of Kagawa Prefecture)|url=https://www.post.japanpost.jp/cgi-zip/zipcode.php?pref=37|access-date=15 March 2021|website=Japan Post}}</ref> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Auagawa Kagawa.svg|25px|border]] [[Ayagawa, Kagawa|Ayagawa]] |綾川町 |109.75 |22,730 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Ayagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Kotohira, Kagawa.svg|25px|border]] [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] |琴平町 |8.47 |8,466 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Kotohira in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Manno, Kagawa.svg|25px|border]] [[Mannō, Kagawa|Mannō]] |まんのう町 |194.45 |17,324 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Manno in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Miki, Kagawa.svg|25px|border]] [[Miki, Kagawa|Miki]] |三木町 |75.78 |26,859 |[[Kita District, Kagawa|Kita]] |[[File:Miki in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Naoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Naoshima, Kagawa|Naoshima]] |直島町 |14.22{{Efn|name=undefined|Estimate. Part of boundary between Okayama and Kagawa is undefined.<ref name=":0" />}} |3,026 |[[Kagawa District, Kagawa|Kagawa]] |[[File:Naoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Shodoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] |小豆島町 |95.59 |13,646 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Shodoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tadotsu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tadotsu, Kagawa|Tadotsu]] |多度津町 |24.39 |22,813 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Tadotsu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tonosho, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tonoshō, Kagawa|Tonoshō]] |土庄町 |74.38 |12,915 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Tonosho in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Utazu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Utazu]] |宇多津町 |8.10 |18,897 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Utazu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|ခဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] fpmvxzhd2g0l8857olmmswj9l2ss4qt 1052011 1052010 2026-09-09T06:41:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1052011 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခဂဝခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အဲဟိမဲခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တိုခုရှိမခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ ခန်းဆိုင်းဒေသနှင့် အိုခယမခရိုင်တို့ကို မျက်နှာမူထားသည်။ ခဂဝခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် ဆနုခိတောင်တန်း တည်ရှိသည်။ ခဂဝခရိုင်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဧရိယာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်တန်းများနှင့် ပင်လယ်အကြားရှိ အတော်လေးကျဉ်းမြောင်းသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုးတခိ - အိုးခဝခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Map of Kagawa Prefecture Ja.svg|thumb|250px|Map of Kagawa Prefecture.<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Takamatsu200910cut.JPG|thumb|right|တခမဆွတ်မြို့|250x250px]] [[File:View from Marugame Castle 20170121-1.jpg|thumb|right|မရုဂမဲမြို့|250x250px]] [[File:Omotesando of Kotohira-gu16n4410.jpg|thumb|right|ခိုတိုဟိရမြို့|250x250px]] ခဂဝခရိုင်တွင် မြို့ ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²)<ref name=":0">{{Cite web|date=October 1, 2020|title=全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点) [Areas of prefectures, cities, towns and villages (October 1)]|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20201001.pdf|access-date=18 March 2021|website=Geospatial Information Authority of Japan|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism|page=66}}</ref> ! rowspan="2" |လူဦးရေ(2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashikagawa, Kagawa.svg|22x22px]] [[ဟိဂရှိခဂဝမြို့]] |東かがわ市 |152.86 |28,305 |[[File:Higashikagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kanonji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] |観音寺市 |117.83 |56,639 |[[File:Kan'on in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Marugame, Kagawa.svg|22x22px]] [[Marugame, Kagawa|Marugame]] |丸亀市 |111.83 |109,165 |[[File:Marugame in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mitoyo, Kagawa.svg|22x22px]] [[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] |三豊市 |222.70 |61,839 |[[File:Mitoyo in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakaide, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] |坂出市 |92.49 |50,577 |[[File:Sakaide in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sanuki, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sanuki, Kagawa|Sanuki]] |さぬき市 |158.63 |46,723 |[[File:Sanuki in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamatsu, Kagawa.svg|22x22px]] [[Takamatsu]] (capital) |高松市 |375.42 |417,814 |[[File:Kagawa-takamatsu-city.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zentsuji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] |善通寺市 |39.93 |31,620 |[[File:Zentsuji in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === မြို့ငယ်များ=== ခဂဝခရိုင်တွင် ဒေသ ငါးခု ရှိပြီး ၎င်းဒေသများတွင် မြို့ငယ် ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - <ref>{{Cite web|date=March 5, 2010|title=「『平成の合併』について」の公表 [Heisei era mergers]|url=https://www.soumu.go.jp/gapei/pdf/100311_1.pdf|access-date=25 March 2021|website=Ministry of Internal Affairs and Communications}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²)<ref name=":0" /> ! rowspan="2" |လူဦးရေ (2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" | ဒေသ <ref>{{Cite web|title=香川県の郵便番号 ("Postal Codes of Kagawa Prefecture)|url=https://www.post.japanpost.jp/cgi-zip/zipcode.php?pref=37|access-date=15 March 2021|website=Japan Post}}</ref> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Auagawa Kagawa.svg|25px|border]] [[Ayagawa, Kagawa|Ayagawa]] |綾川町 |109.75 |22,730 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Ayagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Kotohira, Kagawa.svg|25px|border]] [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] |琴平町 |8.47 |8,466 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Kotohira in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Manno, Kagawa.svg|25px|border]] [[Mannō, Kagawa|Mannō]] |まんのう町 |194.45 |17,324 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Manno in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Miki, Kagawa.svg|25px|border]] [[Miki, Kagawa|Miki]] |三木町 |75.78 |26,859 |[[Kita District, Kagawa|Kita]] |[[File:Miki in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Naoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Naoshima, Kagawa|Naoshima]] |直島町 |14.22{{Efn|name=undefined|Estimate. Part of boundary between Okayama and Kagawa is undefined.<ref name=":0" />}} |3,026 |[[Kagawa District, Kagawa|Kagawa]] |[[File:Naoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Shodoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] |小豆島町 |95.59 |13,646 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Shodoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tadotsu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tadotsu, Kagawa|Tadotsu]] |多度津町 |24.39 |22,813 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Tadotsu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tonosho, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tonoshō, Kagawa|Tonoshō]] |土庄町 |74.38 |12,915 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Tonosho in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Utazu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Utazu]] |宇多津町 |8.10 |18,897 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Utazu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|ခဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခဂဝခရိုင်၏ ဂျီဒီပီသည် ခန့်မှန်းခြေ ၃,၈၀၂ ဘီလီယံယန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Kagawa Regional Information - Investing In...|url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/kagawa.html|access-date=September 21, 2021|website=Japan External Trade Organization}}</ref> အဓိကပို့ကုန်ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များမှာ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ သတ္တုလောင်စာ၊ ထုတ်လုပ်ရေးကုန်ပစ္စည်းများ၊ ကုန်ကြမ်းများနှင့် အစားအစာများ စသည့်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal|last1=日 本 貿 易 振 興 機 構 （ J E T R O ）|last2=香 川 貿 易 情 報 セ ン タ ー|date=March 2020|title=香川県貿易実態調査 2020 年（令和 2 年）3 月|url=https://www.jetro.go.jp/ext_images/jetro/japan/kagawa/data/survey2018.pdf|journal=香川県貿易実態調査|pages=155}}</ref> ==လူဦးရေ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] ctdr9nj6mhat86m110eginvoea9h5xn 1052012 1052011 2026-09-09T06:43:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေ */ 1052012 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခဂဝခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အဲဟိမဲခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တိုခုရှိမခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ ခန်းဆိုင်းဒေသနှင့် အိုခယမခရိုင်တို့ကို မျက်နှာမူထားသည်။ ခဂဝခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် ဆနုခိတောင်တန်း တည်ရှိသည်။ ခဂဝခရိုင်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဧရိယာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်တန်းများနှင့် ပင်လယ်အကြားရှိ အတော်လေးကျဉ်းမြောင်းသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုးတခိ - အိုးခဝခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Map of Kagawa Prefecture Ja.svg|thumb|250px|Map of Kagawa Prefecture.<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Takamatsu200910cut.JPG|thumb|right|တခမဆွတ်မြို့|250x250px]] [[File:View from Marugame Castle 20170121-1.jpg|thumb|right|မရုဂမဲမြို့|250x250px]] [[File:Omotesando of Kotohira-gu16n4410.jpg|thumb|right|ခိုတိုဟိရမြို့|250x250px]] ခဂဝခရိုင်တွင် မြို့ ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²)<ref name=":0">{{Cite web|date=October 1, 2020|title=全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点) [Areas of prefectures, cities, towns and villages (October 1)]|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20201001.pdf|access-date=18 March 2021|website=Geospatial Information Authority of Japan|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism|page=66}}</ref> ! rowspan="2" |လူဦးရေ(2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashikagawa, Kagawa.svg|22x22px]] [[ဟိဂရှိခဂဝမြို့]] |東かがわ市 |152.86 |28,305 |[[File:Higashikagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kanonji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] |観音寺市 |117.83 |56,639 |[[File:Kan'on in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Marugame, Kagawa.svg|22x22px]] [[Marugame, Kagawa|Marugame]] |丸亀市 |111.83 |109,165 |[[File:Marugame in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mitoyo, Kagawa.svg|22x22px]] [[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] |三豊市 |222.70 |61,839 |[[File:Mitoyo in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakaide, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] |坂出市 |92.49 |50,577 |[[File:Sakaide in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sanuki, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sanuki, Kagawa|Sanuki]] |さぬき市 |158.63 |46,723 |[[File:Sanuki in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamatsu, Kagawa.svg|22x22px]] [[Takamatsu]] (capital) |高松市 |375.42 |417,814 |[[File:Kagawa-takamatsu-city.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zentsuji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] |善通寺市 |39.93 |31,620 |[[File:Zentsuji in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === မြို့ငယ်များ=== ခဂဝခရိုင်တွင် ဒေသ ငါးခု ရှိပြီး ၎င်းဒေသများတွင် မြို့ငယ် ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - <ref>{{Cite web|date=March 5, 2010|title=「『平成の合併』について」の公表 [Heisei era mergers]|url=https://www.soumu.go.jp/gapei/pdf/100311_1.pdf|access-date=25 March 2021|website=Ministry of Internal Affairs and Communications}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²)<ref name=":0" /> ! rowspan="2" |လူဦးရေ (2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" | ဒေသ <ref>{{Cite web|title=香川県の郵便番号 ("Postal Codes of Kagawa Prefecture)|url=https://www.post.japanpost.jp/cgi-zip/zipcode.php?pref=37|access-date=15 March 2021|website=Japan Post}}</ref> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Auagawa Kagawa.svg|25px|border]] [[Ayagawa, Kagawa|Ayagawa]] |綾川町 |109.75 |22,730 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Ayagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Kotohira, Kagawa.svg|25px|border]] [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] |琴平町 |8.47 |8,466 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Kotohira in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Manno, Kagawa.svg|25px|border]] [[Mannō, Kagawa|Mannō]] |まんのう町 |194.45 |17,324 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Manno in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Miki, Kagawa.svg|25px|border]] [[Miki, Kagawa|Miki]] |三木町 |75.78 |26,859 |[[Kita District, Kagawa|Kita]] |[[File:Miki in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Naoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Naoshima, Kagawa|Naoshima]] |直島町 |14.22{{Efn|name=undefined|Estimate. Part of boundary between Okayama and Kagawa is undefined.<ref name=":0" />}} |3,026 |[[Kagawa District, Kagawa|Kagawa]] |[[File:Naoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Shodoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] |小豆島町 |95.59 |13,646 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Shodoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tadotsu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tadotsu, Kagawa|Tadotsu]] |多度津町 |24.39 |22,813 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Tadotsu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tonosho, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tonoshō, Kagawa|Tonoshō]] |土庄町 |74.38 |12,915 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Tonosho in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Utazu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Utazu]] |宇多津町 |8.10 |18,897 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Utazu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|ခဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခဂဝခရိုင်၏ ဂျီဒီပီသည် ခန့်မှန်းခြေ ၃,၈၀၂ ဘီလီယံယန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Kagawa Regional Information - Investing In...|url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/kagawa.html|access-date=September 21, 2021|website=Japan External Trade Organization}}</ref> အဓိကပို့ကုန်ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များမှာ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ သတ္တုလောင်စာ၊ ထုတ်လုပ်ရေးကုန်ပစ္စည်းများ၊ ကုန်ကြမ်းများနှင့် အစားအစာများ စသည့်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal|last1=日 本 貿 易 振 興 機 構 （ J E T R O ）|last2=香 川 貿 易 情 報 セ ン タ ー|date=March 2020|title=香川県貿易実態調査 2020 年（令和 2 年）3 月|url=https://www.jetro.go.jp/ext_images/jetro/japan/kagawa/data/survey2018.pdf|journal=香川県貿易実態調査|pages=155}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Kagawa prefecture population pyramid 2020.svg|thumb|ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ခရိုင်၏ ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၉၅၀,၂၄၄ ဦး ရှိသည်။ ဤအရေအတွက်သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်လူဦးရေထက် ၇.၁ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းနေသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၁,၀၂၂,၈၉၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ခရိုင်၏ ဧရိယာသည် ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် လူ ၅၀၆.၃ ဦး နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web |last1=Kagawa |first1=Prefecture Demographics |title=Japan: Kagawa |url=https://www.citypopulation.de/en/japan/cities/kagawa/ |website=www.citypopulation.de |access-date=17 May 2022}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] mdr9lwb4jyq18v02tuatzvq1lyex09h 1052014 1052012 2026-09-09T06:44:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေ */ 1052014 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခဂဝခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အဲဟိမဲခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တိုခုရှိမခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ ခန်းဆိုင်းဒေသနှင့် အိုခယမခရိုင်တို့ကို မျက်နှာမူထားသည်။ ခဂဝခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် ဆနုခိတောင်တန်း တည်ရှိသည်။ ခဂဝခရိုင်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဧရိယာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်တန်းများနှင့် ပင်လယ်အကြားရှိ အတော်လေးကျဉ်းမြောင်းသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုးတခိ - အိုးခဝခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Map of Kagawa Prefecture Ja.svg|thumb|250px|Map of Kagawa Prefecture.<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Takamatsu200910cut.JPG|thumb|right|တခမဆွတ်မြို့|250x250px]] [[File:View from Marugame Castle 20170121-1.jpg|thumb|right|မရုဂမဲမြို့|250x250px]] [[File:Omotesando of Kotohira-gu16n4410.jpg|thumb|right|ခိုတိုဟိရမြို့|250x250px]] ခဂဝခရိုင်တွင် မြို့ ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²)<ref name=":0">{{Cite web|date=October 1, 2020|title=全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点) [Areas of prefectures, cities, towns and villages (October 1)]|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20201001.pdf|access-date=18 March 2021|website=Geospatial Information Authority of Japan|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism|page=66}}</ref> ! rowspan="2" |လူဦးရေ(2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashikagawa, Kagawa.svg|22x22px]] [[ဟိဂရှိခဂဝမြို့]] |東かがわ市 |152.86 |28,305 |[[File:Higashikagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kanonji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] |観音寺市 |117.83 |56,639 |[[File:Kan'on in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Marugame, Kagawa.svg|22x22px]] [[Marugame, Kagawa|Marugame]] |丸亀市 |111.83 |109,165 |[[File:Marugame in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mitoyo, Kagawa.svg|22x22px]] [[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] |三豊市 |222.70 |61,839 |[[File:Mitoyo in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakaide, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] |坂出市 |92.49 |50,577 |[[File:Sakaide in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sanuki, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sanuki, Kagawa|Sanuki]] |さぬき市 |158.63 |46,723 |[[File:Sanuki in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamatsu, Kagawa.svg|22x22px]] [[Takamatsu]] (capital) |高松市 |375.42 |417,814 |[[File:Kagawa-takamatsu-city.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zentsuji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] |善通寺市 |39.93 |31,620 |[[File:Zentsuji in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === မြို့ငယ်များ=== ခဂဝခရိုင်တွင် ဒေသ ငါးခု ရှိပြီး ၎င်းဒေသများတွင် မြို့ငယ် ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - <ref>{{Cite web|date=March 5, 2010|title=「『平成の合併』について」の公表 [Heisei era mergers]|url=https://www.soumu.go.jp/gapei/pdf/100311_1.pdf|access-date=25 March 2021|website=Ministry of Internal Affairs and Communications}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²)<ref name=":0" /> ! rowspan="2" |လူဦးရေ (2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" | ဒေသ <ref>{{Cite web|title=香川県の郵便番号 ("Postal Codes of Kagawa Prefecture)|url=https://www.post.japanpost.jp/cgi-zip/zipcode.php?pref=37|access-date=15 March 2021|website=Japan Post}}</ref> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Auagawa Kagawa.svg|25px|border]] [[Ayagawa, Kagawa|Ayagawa]] |綾川町 |109.75 |22,730 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Ayagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Kotohira, Kagawa.svg|25px|border]] [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] |琴平町 |8.47 |8,466 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Kotohira in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Manno, Kagawa.svg|25px|border]] [[Mannō, Kagawa|Mannō]] |まんのう町 |194.45 |17,324 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Manno in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Miki, Kagawa.svg|25px|border]] [[Miki, Kagawa|Miki]] |三木町 |75.78 |26,859 |[[Kita District, Kagawa|Kita]] |[[File:Miki in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Naoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Naoshima, Kagawa|Naoshima]] |直島町 |14.22{{Efn|name=undefined|Estimate. Part of boundary between Okayama and Kagawa is undefined.<ref name=":0" />}} |3,026 |[[Kagawa District, Kagawa|Kagawa]] |[[File:Naoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Shodoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] |小豆島町 |95.59 |13,646 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Shodoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tadotsu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tadotsu, Kagawa|Tadotsu]] |多度津町 |24.39 |22,813 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Tadotsu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tonosho, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tonoshō, Kagawa|Tonoshō]] |土庄町 |74.38 |12,915 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Tonosho in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Utazu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Utazu]] |宇多津町 |8.10 |18,897 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Utazu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|ခဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခဂဝခရိုင်၏ ဂျီဒီပီသည် ခန့်မှန်းခြေ ၃,၈၀၂ ဘီလီယံယန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Kagawa Regional Information - Investing In...|url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/kagawa.html|access-date=September 21, 2021|website=Japan External Trade Organization}}</ref> အဓိကပို့ကုန်ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များမှာ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ သတ္တုလောင်စာ၊ ထုတ်လုပ်ရေးကုန်ပစ္စည်းများ၊ ကုန်ကြမ်းများနှင့် အစားအစာများ စသည့်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal|last1=日 本 貿 易 振 興 機 構 （ J E T R O ）|last2=香 川 貿 易 情 報 セ ン タ ー|date=March 2020|title=香川県貿易実態調査 2020 年（令和 2 年）3 月|url=https://www.jetro.go.jp/ext_images/jetro/japan/kagawa/data/survey2018.pdf|journal=香川県貿易実態調査|pages=155}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Kagawa prefecture population pyramid 2020.svg|thumb|ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ခရိုင်၏ ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၉၅၀,၂၄၄ ဦး ရှိသည်။ ဤအရေအတွက်သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်လူဦးရေထက် ၇.၁ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းနေသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၁,၀၂၂,၈၉၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ခရိုင်၏ ဧရိယာသည် ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် လူ ၅၀၆.၃ ဦး နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web |last1=Kagawa |first1=Prefecture Demographics |title=Japan: Kagawa |url=https://www.citypopulation.de/en/japan/cities/kagawa/ |website=www.citypopulation.de |access-date=17 May 2022}}</ref> == ပညာရေး== === တက္ကသိုလ်=== *[[Kagawa Prefectural College of Health Sciences]] *[[Kagawa University]] in Takamatsu *[[Shikoku Gakuin University]] in Zentsuji *[[Tokushima Bunri University]] in Sanuki *[[Takamatsu University]] ==ခရီးသွားနေရာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 1czkko1vy4wtcif185mq3zja8x2rfjf 1052015 1052014 2026-09-09T06:45:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသွားနေရာများ */ 1052015 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခဂဝခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အဲဟိမဲခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တိုခုရှိမခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ ခန်းဆိုင်းဒေသနှင့် အိုခယမခရိုင်တို့ကို မျက်နှာမူထားသည်။ ခဂဝခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် ဆနုခိတောင်တန်း တည်ရှိသည်။ ခဂဝခရိုင်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဧရိယာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်တန်းများနှင့် ပင်လယ်အကြားရှိ အတော်လေးကျဉ်းမြောင်းသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုးတခိ - အိုးခဝခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Map of Kagawa Prefecture Ja.svg|thumb|250px|Map of Kagawa Prefecture.<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Takamatsu200910cut.JPG|thumb|right|တခမဆွတ်မြို့|250x250px]] [[File:View from Marugame Castle 20170121-1.jpg|thumb|right|မရုဂမဲမြို့|250x250px]] [[File:Omotesando of Kotohira-gu16n4410.jpg|thumb|right|ခိုတိုဟိရမြို့|250x250px]] ခဂဝခရိုင်တွင် မြို့ ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²)<ref name=":0">{{Cite web|date=October 1, 2020|title=全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点) [Areas of prefectures, cities, towns and villages (October 1)]|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20201001.pdf|access-date=18 March 2021|website=Geospatial Information Authority of Japan|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism|page=66}}</ref> ! rowspan="2" |လူဦးရေ(2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashikagawa, Kagawa.svg|22x22px]] [[ဟိဂရှိခဂဝမြို့]] |東かがわ市 |152.86 |28,305 |[[File:Higashikagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kanonji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] |観音寺市 |117.83 |56,639 |[[File:Kan'on in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Marugame, Kagawa.svg|22x22px]] [[Marugame, Kagawa|Marugame]] |丸亀市 |111.83 |109,165 |[[File:Marugame in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mitoyo, Kagawa.svg|22x22px]] [[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] |三豊市 |222.70 |61,839 |[[File:Mitoyo in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakaide, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] |坂出市 |92.49 |50,577 |[[File:Sakaide in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sanuki, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sanuki, Kagawa|Sanuki]] |さぬき市 |158.63 |46,723 |[[File:Sanuki in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamatsu, Kagawa.svg|22x22px]] [[Takamatsu]] (capital) |高松市 |375.42 |417,814 |[[File:Kagawa-takamatsu-city.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zentsuji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] |善通寺市 |39.93 |31,620 |[[File:Zentsuji in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === မြို့ငယ်များ=== ခဂဝခရိုင်တွင် ဒေသ ငါးခု ရှိပြီး ၎င်းဒေသများတွင် မြို့ငယ် ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - <ref>{{Cite web|date=March 5, 2010|title=「『平成の合併』について」の公表 [Heisei era mergers]|url=https://www.soumu.go.jp/gapei/pdf/100311_1.pdf|access-date=25 March 2021|website=Ministry of Internal Affairs and Communications}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²)<ref name=":0" /> ! rowspan="2" |လူဦးရေ (2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" | ဒေသ <ref>{{Cite web|title=香川県の郵便番号 ("Postal Codes of Kagawa Prefecture)|url=https://www.post.japanpost.jp/cgi-zip/zipcode.php?pref=37|access-date=15 March 2021|website=Japan Post}}</ref> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Auagawa Kagawa.svg|25px|border]] [[Ayagawa, Kagawa|Ayagawa]] |綾川町 |109.75 |22,730 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Ayagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Kotohira, Kagawa.svg|25px|border]] [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] |琴平町 |8.47 |8,466 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Kotohira in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Manno, Kagawa.svg|25px|border]] [[Mannō, Kagawa|Mannō]] |まんのう町 |194.45 |17,324 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Manno in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Miki, Kagawa.svg|25px|border]] [[Miki, Kagawa|Miki]] |三木町 |75.78 |26,859 |[[Kita District, Kagawa|Kita]] |[[File:Miki in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Naoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Naoshima, Kagawa|Naoshima]] |直島町 |14.22{{Efn|name=undefined|Estimate. Part of boundary between Okayama and Kagawa is undefined.<ref name=":0" />}} |3,026 |[[Kagawa District, Kagawa|Kagawa]] |[[File:Naoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Shodoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] |小豆島町 |95.59 |13,646 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Shodoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tadotsu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tadotsu, Kagawa|Tadotsu]] |多度津町 |24.39 |22,813 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Tadotsu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tonosho, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tonoshō, Kagawa|Tonoshō]] |土庄町 |74.38 |12,915 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Tonosho in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Utazu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Utazu]] |宇多津町 |8.10 |18,897 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Utazu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|ခဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခဂဝခရိုင်၏ ဂျီဒီပီသည် ခန့်မှန်းခြေ ၃,၈၀၂ ဘီလီယံယန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Kagawa Regional Information - Investing In...|url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/kagawa.html|access-date=September 21, 2021|website=Japan External Trade Organization}}</ref> အဓိကပို့ကုန်ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များမှာ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ သတ္တုလောင်စာ၊ ထုတ်လုပ်ရေးကုန်ပစ္စည်းများ၊ ကုန်ကြမ်းများနှင့် အစားအစာများ စသည့်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal|last1=日 本 貿 易 振 興 機 構 （ J E T R O ）|last2=香 川 貿 易 情 報 セ ン タ ー|date=March 2020|title=香川県貿易実態調査 2020 年（令和 2 年）3 月|url=https://www.jetro.go.jp/ext_images/jetro/japan/kagawa/data/survey2018.pdf|journal=香川県貿易実態調査|pages=155}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Kagawa prefecture population pyramid 2020.svg|thumb|ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ခရိုင်၏ ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၉၅၀,၂၄၄ ဦး ရှိသည်။ ဤအရေအတွက်သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်လူဦးရေထက် ၇.၁ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းနေသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၁,၀၂၂,၈၉၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ခရိုင်၏ ဧရိယာသည် ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် လူ ၅၀၆.၃ ဦး နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web |last1=Kagawa |first1=Prefecture Demographics |title=Japan: Kagawa |url=https://www.citypopulation.de/en/japan/cities/kagawa/ |website=www.citypopulation.de |access-date=17 May 2022}}</ref> == ပညာရေး== === တက္ကသိုလ်=== *[[Kagawa Prefectural College of Health Sciences]] *[[Kagawa University]] in Takamatsu *[[Shikoku Gakuin University]] in Zentsuji *[[Tokushima Bunri University]] in Sanuki *[[Takamatsu University]] ==ခရီးသွားနေရာများ== [[File:KyuKonpiraooshibai.jpg|thumb|ခနမရုဇခဘုခိပြဇာတ်ရုံ]] [[File:150505 Benesse House Museum Naoshima Kagawa pref Japan01b3s5.jpg|thumb|Benesse House, Naoshima]] [[File:Manno Lake.jpg|thumb|]] [[File:Tulip garden.JPG|thumb|Sanuki Manno National Park]] * [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] ** [[Konpira Grand Theatre|Kanamaruza Kabuki Theatre]] ** [[Kotohira-gū|Konpira Shrine]] * [[Manno, Kagawa|Manno]] ** [[Manno Lake]] ** [[Sanuki Manno National Park]] * [[Marugame, Kagawa|Marugame]] ** [[Marugame Castle]] ** [[Marugame Genichiro-Inokuma Museum of Contemporary Art]] *[[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] **[[Kagawa Prefectural Higashiyama Kaii Setouchi Art Museum]] ([[Kaii Higashiyama]]`s Art Museum) **[[Mount Iino]] (Kagawa's [[Mount Fuji]]) **[[Kiyama (Kagawa)|Kiyama]] (a castle ruins) ** Shinto shrine (misasagi) ([[Emperor Sutoku]]'s Tomb) **[[Fuchu Dam]] **[[Great Seto Bridge]] *[[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] **[[Chichibugahama Beach]] **[[Takaya Shrine]] * [[Higashikagawa, Kagawa|Higashi Kagawa]] ** [[Hiketa Castle]] - A castle ruin, one of the [[Continued 100 Fine Castles of Japan]] in 2017.<ref>{{cite web|url=http://jokaku.jp/japan-top-100-castles/best-100-castles-of-japan-2nd-selection/|title=続日本100名城|date=November 29, 2017|publisher=日本城郭協会|language=ja|access-date=25 July 2019|archive-date=December 2, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202170315/http://jokaku.jp/japan-top-100-castles/best-100-castles-of-japan-2nd-selection/|url-status=dead}}</ref> * [[Naoshima, Kagawa|Naoshima Island]] ** Ando Museum ** Benesse House ** [[Chichu Art Museum]] ** Lee Ufan Museum * [[Setonaikai National Park]] * [[Shikoku Pilgrimage]] – [[Zentsū-ji]], [[Motoyama-ji]], [[Yashima-ji]], etc.<ref>{{Cite web |title=The Shikoku Pilgrimage: Maps, Guides, and More |url=https://www.henro.org/shikoku-pilgrimage |access-date=2026-02-18 |website=Henro |language=en-US}}</ref> [[File:201211Kankakei Shodoshima Kagawa pref Japan10s4.jpg|thumb|[[Kankakei]]]] * [[Shodo Island|Shodoshima]] ** [[Kankakei|Kankakei Gorge]] ** Shodoshima Olive Park ** Nakayama Senmaida * [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] ** [[Megijima]] and [[Ogijima]] ** [[Ritsurin Garden]] ** [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] ** [[Yashima, Kagawa|Yashima]], the island on which the [[Battle of Yashima]] was fought[[File:Ritsurin.JPG|thumb|Ritsurin Garden]] *[[Teshima|Teshima Island]] **Shima Kitchen **[[Teshima Art Museum]] *[[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] **[[Kotohiki Park]] *[[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] **[[Amagiri Castle]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 48gs800k586l3l1pkjfq9r713kxcvgp 1052016 1052015 2026-09-09T06:46:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1052016 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခဂဝခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အဲဟိမဲခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တိုခုရှိမခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ ခန်းဆိုင်းဒေသနှင့် အိုခယမခရိုင်တို့ကို မျက်နှာမူထားသည်။ ခဂဝခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် ဆနုခိတောင်တန်း တည်ရှိသည်။ ခဂဝခရိုင်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဧရိယာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်တန်းများနှင့် ပင်လယ်အကြားရှိ အတော်လေးကျဉ်းမြောင်းသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုးတခိ - အိုးခဝခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Map of Kagawa Prefecture Ja.svg|thumb|250px|Map of Kagawa Prefecture.<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Takamatsu200910cut.JPG|thumb|right|တခမဆွတ်မြို့|250x250px]] [[File:View from Marugame Castle 20170121-1.jpg|thumb|right|မရုဂမဲမြို့|250x250px]] [[File:Omotesando of Kotohira-gu16n4410.jpg|thumb|right|ခိုတိုဟိရမြို့|250x250px]] ခဂဝခရိုင်တွင် မြို့ ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km<sup>2</sup>)<ref name=":0">{{Cite web|date=October 1, 2020|title=全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点) [Areas of prefectures, cities, towns and villages (October 1)]|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20201001.pdf|access-date=18 March 2021|website=Geospatial Information Authority of Japan|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism|page=66}}</ref> ! rowspan="2" |လူဦးရေ(2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashikagawa, Kagawa.svg|22x22px]] [[ဟိဂရှိခဂဝမြို့]] |東かがわ市 |152.86 |28,305 |[[File:Higashikagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kanonji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] |観音寺市 |117.83 |56,639 |[[File:Kan'on in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Marugame, Kagawa.svg|22x22px]] [[Marugame, Kagawa|Marugame]] |丸亀市 |111.83 |109,165 |[[File:Marugame in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mitoyo, Kagawa.svg|22x22px]] [[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] |三豊市 |222.70 |61,839 |[[File:Mitoyo in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakaide, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] |坂出市 |92.49 |50,577 |[[File:Sakaide in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sanuki, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sanuki, Kagawa|Sanuki]] |さぬき市 |158.63 |46,723 |[[File:Sanuki in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamatsu, Kagawa.svg|22x22px]] [[Takamatsu]] (capital) |高松市 |375.42 |417,814 |[[File:Kagawa-takamatsu-city.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zentsuji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] |善通寺市 |39.93 |31,620 |[[File:Zentsuji in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === မြို့ငယ်များ=== ခဂဝခရိုင်တွင် ဒေသ ငါးခု ရှိပြီး ၎င်းဒေသများတွင် မြို့ငယ် ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - <ref>{{Cite web|date=March 5, 2010|title=「『平成の合併』について」の公表 [Heisei era mergers]|url=https://www.soumu.go.jp/gapei/pdf/100311_1.pdf|access-date=25 March 2021|website=Ministry of Internal Affairs and Communications}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km<sup>2</sup>)<ref name=":0" /> ! rowspan="2" |လူဦးရေ (2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" | ဒေသ <ref>{{Cite web|title=香川県の郵便番号 ("Postal Codes of Kagawa Prefecture)|url=https://www.post.japanpost.jp/cgi-zip/zipcode.php?pref=37|access-date=15 March 2021|website=Japan Post}}</ref> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Auagawa Kagawa.svg|25px|border]] [[Ayagawa, Kagawa|Ayagawa]] |綾川町 |109.75 |22,730 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Ayagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Kotohira, Kagawa.svg|25px|border]] [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] |琴平町 |8.47 |8,466 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Kotohira in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Manno, Kagawa.svg|25px|border]] [[Mannō, Kagawa|Mannō]] |まんのう町 |194.45 |17,324 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Manno in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Miki, Kagawa.svg|25px|border]] [[Miki, Kagawa|Miki]] |三木町 |75.78 |26,859 |[[Kita District, Kagawa|Kita]] |[[File:Miki in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Naoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Naoshima, Kagawa|Naoshima]] |直島町 |14.22{{Efn|name=undefined|Estimate. Part of boundary between Okayama and Kagawa is undefined.<ref name=":0" />}} |3,026 |[[Kagawa District, Kagawa|Kagawa]] |[[File:Naoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Shodoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] |小豆島町 |95.59 |13,646 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Shodoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tadotsu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tadotsu, Kagawa|Tadotsu]] |多度津町 |24.39 |22,813 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Tadotsu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tonosho, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tonoshō, Kagawa|Tonoshō]] |土庄町 |74.38 |12,915 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Tonosho in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Utazu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Utazu]] |宇多津町 |8.10 |18,897 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Utazu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|ခဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခဂဝခရိုင်၏ ဂျီဒီပီသည် ခန့်မှန်းခြေ ၃,၈၀၂ ဘီလီယံယန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Kagawa Regional Information - Investing In...|url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/kagawa.html|access-date=September 21, 2021|website=Japan External Trade Organization}}</ref> အဓိကပို့ကုန်ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များမှာ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ သတ္တုလောင်စာ၊ ထုတ်လုပ်ရေးကုန်ပစ္စည်းများ၊ ကုန်ကြမ်းများနှင့် အစားအစာများ စသည့်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal|last1=日 本 貿 易 振 興 機 構 （ J E T R O ）|last2=香 川 貿 易 情 報 セ ン タ ー|date=March 2020|title=香川県貿易実態調査 2020 年（令和 2 年）3 月|url=https://www.jetro.go.jp/ext_images/jetro/japan/kagawa/data/survey2018.pdf|journal=香川県貿易実態調査|pages=155}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Kagawa prefecture population pyramid 2020.svg|thumb|ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ခရိုင်၏ ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၉၅၀,၂၄၄ ဦး ရှိသည်။ ဤအရေအတွက်သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်လူဦးရေထက် ၇.၁ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းနေသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၁,၀၂၂,၈၉၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ခရိုင်၏ ဧရိယာသည် ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် လူ ၅၀၆.၃ ဦး နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web |last1=Kagawa |first1=Prefecture Demographics |title=Japan: Kagawa |url=https://www.citypopulation.de/en/japan/cities/kagawa/ |website=www.citypopulation.de |access-date=17 May 2022}}</ref> == ပညာရေး== === တက္ကသိုလ်=== *[[Kagawa Prefectural College of Health Sciences]] *[[Kagawa University]] in Takamatsu *[[Shikoku Gakuin University]] in Zentsuji *[[Tokushima Bunri University]] in Sanuki *[[Takamatsu University]] ==ခရီးသွားနေရာများ== [[File:KyuKonpiraooshibai.jpg|thumb|ခနမရုဇခဘုခိပြဇာတ်ရုံ]] [[File:150505 Benesse House Museum Naoshima Kagawa pref Japan01b3s5.jpg|thumb|Benesse House, Naoshima]] [[File:Manno Lake.jpg|thumb|]] [[File:Tulip garden.JPG|thumb|Sanuki Manno National Park]] * [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] ** [[Konpira Grand Theatre|Kanamaruza Kabuki Theatre]] ** [[Kotohira-gū|Konpira Shrine]] * [[Manno, Kagawa|Manno]] ** [[Manno Lake]] ** [[Sanuki Manno National Park]] * [[Marugame, Kagawa|Marugame]] ** [[Marugame Castle]] ** [[Marugame Genichiro-Inokuma Museum of Contemporary Art]] *[[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] **[[Kagawa Prefectural Higashiyama Kaii Setouchi Art Museum]] ([[Kaii Higashiyama]]`s Art Museum) **[[Mount Iino]] (Kagawa's [[Mount Fuji]]) **[[Kiyama (Kagawa)|Kiyama]] (a castle ruins) ** Shinto shrine (misasagi) ([[Emperor Sutoku]]'s Tomb) **[[Fuchu Dam]] **[[Great Seto Bridge]] *[[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] **[[Chichibugahama Beach]] **[[Takaya Shrine]] * [[Higashikagawa, Kagawa|Higashi Kagawa]] ** [[Hiketa Castle]] - A castle ruin, one of the [[Continued 100 Fine Castles of Japan]] in 2017.<ref>{{cite web|url=http://jokaku.jp/japan-top-100-castles/best-100-castles-of-japan-2nd-selection/|title=続日本100名城|date=November 29, 2017|publisher=日本城郭協会|language=ja|access-date=25 July 2019|archive-date=December 2, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202170315/http://jokaku.jp/japan-top-100-castles/best-100-castles-of-japan-2nd-selection/|url-status=dead}}</ref> * [[Naoshima, Kagawa|Naoshima Island]] ** Ando Museum ** Benesse House ** [[Chichu Art Museum]] ** Lee Ufan Museum * [[Setonaikai National Park]] * [[Shikoku Pilgrimage]] – [[Zentsū-ji]], [[Motoyama-ji]], [[Yashima-ji]], etc.<ref>{{Cite web |title=The Shikoku Pilgrimage: Maps, Guides, and More |url=https://www.henro.org/shikoku-pilgrimage |access-date=2026-02-18 |website=Henro |language=en-US}}</ref> [[File:201211Kankakei Shodoshima Kagawa pref Japan10s4.jpg|thumb|[[Kankakei]]]] * [[Shodo Island|Shodoshima]] ** [[Kankakei|Kankakei Gorge]] ** Shodoshima Olive Park ** Nakayama Senmaida * [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] ** [[Megijima]] and [[Ogijima]] ** [[Ritsurin Garden]] ** [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] ** [[Yashima, Kagawa|Yashima]], the island on which the [[Battle of Yashima]] was fought[[File:Ritsurin.JPG|thumb|Ritsurin Garden]] *[[Teshima|Teshima Island]] **Shima Kitchen **[[Teshima Art Museum]] *[[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] **[[Kotohiki Park]] *[[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] **[[Amagiri Castle]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Kagawa prefecture}} * {{in lang|ja}} [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ Official Kagawa Prefecture Japanese homepage] * [http://notesfromshikoku.blogspot.com Notes from Shikoku] in English ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] gjk1pfjr1jpequs2nnt5m64k5nqccmy 1052017 1052016 2026-09-09T06:47:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1052017 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ခဂဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|香川県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|香川県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Kagawa-ken}} | image = {{Multiple image | perrow = 1/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = JP-Kagawa-Great-Seto-Bridge-Minami Bisan-Seto-Bridge.jpg | caption1 = [[Great Seto Bridge]] | image2 = Kama-age sanuki udon by sekido in Takamatsu, Kagawa.jpg | caption2 = [[Sanuki udon]] | image3 = Takamatsu castle09s3872.jpg | caption3 = [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] | image4 = Shodoshima Olive Park Shodo Island Japan21bs3.jpg | caption4 = [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] Olive Park | image5 = Kotohira-gu01s.jpg | caption5 = [[Kotohira-gū]] | image6 = Ritsurin.JPG | caption6 = [[Ritsurin Garden]] }} | image_flag = Flag of Kagawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Kagawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 37 Kagawa prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Shikoku]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Shikoku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Toyohito Ikeda]] | area_total_km2 = 1876.8 | area_footnotes = <ref name=":0" />{{Efn|name=undefined}} | area_water_percent = 2.8 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|47th]] | population_footnotes = <ref name=Prefpopulation/> | population_total = 949,358 | population_as_of = September 1, 2020 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|40th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,972 billion<br />[[US$]] 29.3 billion (2022) | iso_code = JP-37 | website = [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ www.pref.kagawa.lg.jp] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Lesser cuckoo]] (''Cuculus&nbsp;poliocephalus'') | fish = | flower = [[Olive]] (''Olea&nbsp;europaea'') | tree = Olive (''Olea&nbsp;europaea'') }} | anthem = [[:ja:香川県民歌|Kagawa kenminka]] }} '''ခဂဝခရိုင်''' (香川県, ခဂဝခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kagawa prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 446|page=446}}</ref>လူဦးရေ ၉၄၉,၃၅၈ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာ ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၂၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသေးဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။<ref name="Prefpopulation">{{Cite web|date=September 1, 2020|title=香川県推計人口及び人口移動（令和2年9月1日現在推計）|url=https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|access-date=February 17, 2021|website=香川県 (Kagawa Prefecture)|publisher=Kagawa Prefectural Government|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511135806/https://www.pref.kagawa.lg.jp/tokei/jinko/jinkoido/population202009.html|url-status=dead}}</ref> ခဂဝခရိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တခဆွတ်မမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ မရုဂမဲမြို့၊ မိတိုယောမြို့နှင့် ခန်းအွန်းဂျိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ခဂဝခရိုင်သည် [[ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်]]အတွင်း တည်ရှိကာ [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[ဆဲတိုတံတား]]ကြီးဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ခဂဝခရိုင်တွင် [[ရှောဒိုရှိမကျွန်း]] တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကာ နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ခဂဝခရိုင်သည် ရှိခိုခုကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တိုခုရှိမခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]နှင့် [[အိုခယမခရိုင်]]တို့ကို မျက်နှာမူထားသည်။ ခဂဝခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တလျောက်တွင် [[ဆနုခိတောင်တန်း]] တည်ရှိသည်။ ခဂဝခရိုင်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဧရိယာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှိခိုခုကျွန်း၏ တောင်တန်းများနှင့် ပင်လယ်အကြားရှိ အတော်လေးကျဉ်းမြောင်းသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုးတခိ - အိုးခဝခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=19 August 2012}}</ref> ===မြို့များ=== {{See also|ခဂဝခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Map of Kagawa Prefecture Ja.svg|thumb|250px|Map of Kagawa Prefecture.<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Takamatsu200910cut.JPG|thumb|right|တခမဆွတ်မြို့|250x250px]] [[File:View from Marugame Castle 20170121-1.jpg|thumb|right|မရုဂမဲမြို့|250x250px]] [[File:Omotesando of Kotohira-gu16n4410.jpg|thumb|right|ခိုတိုဟိရမြို့|250x250px]] ခဂဝခရိုင်တွင် မြို့ ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²)<ref name=":0">{{Cite web|date=October 1, 2020|title=全国都道府県市区町村別面積調 (10月1日時点) [Areas of prefectures, cities, towns and villages (October 1)]|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20201001.pdf|access-date=18 March 2021|website=Geospatial Information Authority of Japan|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport, and Tourism|page=66}}</ref> ! rowspan="2" |လူဦးရေ(2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Higashikagawa, Kagawa.svg|22x22px]] [[ဟိဂရှိခဂဝမြို့]] |東かがわ市 |152.86 |28,305 |[[File:Higashikagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Kanonji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] |観音寺市 |117.83 |56,639 |[[File:Kan'on in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Marugame, Kagawa.svg|22x22px]] [[Marugame, Kagawa|Marugame]] |丸亀市 |111.83 |109,165 |[[File:Marugame in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mitoyo, Kagawa.svg|22x22px]] [[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] |三豊市 |222.70 |61,839 |[[File:Mitoyo in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sakaide, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] |坂出市 |92.49 |50,577 |[[File:Sakaide in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Sanuki, Kagawa.svg|22x22px]] [[Sanuki, Kagawa|Sanuki]] |さぬき市 |158.63 |46,723 |[[File:Sanuki in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takamatsu, Kagawa.svg|22x22px]] [[Takamatsu]] (capital) |高松市 |375.42 |417,814 |[[File:Kagawa-takamatsu-city.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Zentsuji, Kagawa.svg|22x22px]] [[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] |善通寺市 |39.93 |31,620 |[[File:Zentsuji in Kagawa Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === မြို့ငယ်များ=== ခဂဝခရိုင်တွင် ဒေသ ငါးခု ရှိပြီး ၎င်းဒေသများတွင် မြို့ငယ် ၈ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - <ref>{{Cite web|date=March 5, 2010|title=「『平成の合併』について」の公表 [Heisei era mergers]|url=https://www.soumu.go.jp/gapei/pdf/100311_1.pdf|access-date=25 March 2021|website=Ministry of Internal Affairs and Communications}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" |- ! colspan="2" | အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²)<ref name=":0" /> ! rowspan="2" |လူဦးရေ (2020)<ref name="Prefpopulation" /> ! rowspan="2" | ဒေသ <ref>{{Cite web|title=香川県の郵便番号 ("Postal Codes of Kagawa Prefecture)|url=https://www.post.japanpost.jp/cgi-zip/zipcode.php?pref=37|access-date=15 March 2021|website=Japan Post}}</ref> ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ! style="width: 190px;" | [[ရိုမဂျိ]] ! style="width: 190px;" | [[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Auagawa Kagawa.svg|25px|border]] [[Ayagawa, Kagawa|Ayagawa]] |綾川町 |109.75 |22,730 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Ayagawa in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Kotohira, Kagawa.svg|25px|border]] [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] |琴平町 |8.47 |8,466 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Kotohira in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Manno, Kagawa.svg|25px|border]] [[Mannō, Kagawa|Mannō]] |まんのう町 |194.45 |17,324 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Manno in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Miki, Kagawa.svg|25px|border]] [[Miki, Kagawa|Miki]] |三木町 |75.78 |26,859 |[[Kita District, Kagawa|Kita]] |[[File:Miki in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Naoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Naoshima, Kagawa|Naoshima]] |直島町 |14.22{{Efn|name=undefined|Estimate. Part of boundary between Okayama and Kagawa is undefined.<ref name=":0" />}} |3,026 |[[Kagawa District, Kagawa|Kagawa]] |[[File:Naoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Shodoshima, Kagawa.svg|25px|border]] [[Shōdoshima, Kagawa|Shōdoshima]] |小豆島町 |95.59 |13,646 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Shodoshima in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tadotsu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tadotsu, Kagawa|Tadotsu]] |多度津町 |24.39 |22,813 |[[Nakatado District, Kagawa|Nakatado]] |[[File:Tadotsu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tonosho, Kagawa.svg|25px|border]] [[Tonoshō, Kagawa|Tonoshō]] |土庄町 |74.38 |12,915 |[[Shōzu District, Kagawa|Shōzu]] |[[File:Tonosho in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Utazu, Kagawa.svg|25px|border]] [[Utazu]] |宇多津町 |8.10 |18,897 |[[Ayauta District, Kagawa|Ayauta]] |[[File:Utazu in Kagawa Prefecture Ja.svg|50px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{Main|ခဂဝခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခဂဝခရိုင်၏ ဂျီဒီပီသည် ခန့်မှန်းခြေ ၃,၈၀၂ ဘီလီယံယန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Kagawa Regional Information - Investing In...|url=https://www.jetro.go.jp/en/invest/region/data/kagawa.html|access-date=September 21, 2021|website=Japan External Trade Organization}}</ref> အဓိကပို့ကုန်ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များမှာ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ သတ္တုလောင်စာ၊ ထုတ်လုပ်ရေးကုန်ပစ္စည်းများ၊ ကုန်ကြမ်းများနှင့် အစားအစာများ စသည့်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal|last1=日 本 貿 易 振 興 機 構 （ J E T R O ）|last2=香 川 貿 易 情 報 セ ン タ ー|date=March 2020|title=香川県貿易実態調査 2020 年（令和 2 年）3 月|url=https://www.jetro.go.jp/ext_images/jetro/japan/kagawa/data/survey2018.pdf|journal=香川県貿易実態調査|pages=155}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Kagawa prefecture population pyramid 2020.svg|thumb|ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ခရိုင်၏ ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၉၅၀,၂၄၄ ဦး ရှိသည်။ ဤအရေအတွက်သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်လူဦးရေထက် ၇.၁ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းနေသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ခဂဝခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၁,၀၂၂,၈၉၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ခရိုင်၏ ဧရိယာသည် ၁,၈၇၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် လူ ၅၀၆.၃ ဦး နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web |last1=Kagawa |first1=Prefecture Demographics |title=Japan: Kagawa |url=https://www.citypopulation.de/en/japan/cities/kagawa/ |website=www.citypopulation.de |access-date=17 May 2022}}</ref> == ပညာရေး== === တက္ကသိုလ်=== *[[Kagawa Prefectural College of Health Sciences]] *[[Kagawa University]] in Takamatsu *[[Shikoku Gakuin University]] in Zentsuji *[[Tokushima Bunri University]] in Sanuki *[[Takamatsu University]] ==ခရီးသွားနေရာများ== [[File:KyuKonpiraooshibai.jpg|thumb|ခနမရုဇခဘုခိပြဇာတ်ရုံ]] [[File:150505 Benesse House Museum Naoshima Kagawa pref Japan01b3s5.jpg|thumb|Benesse House, Naoshima]] [[File:Manno Lake.jpg|thumb|]] [[File:Tulip garden.JPG|thumb|Sanuki Manno National Park]] * [[Kotohira, Kagawa|Kotohira]] ** [[Konpira Grand Theatre|Kanamaruza Kabuki Theatre]] ** [[Kotohira-gū|Konpira Shrine]] * [[Manno, Kagawa|Manno]] ** [[Manno Lake]] ** [[Sanuki Manno National Park]] * [[Marugame, Kagawa|Marugame]] ** [[Marugame Castle]] ** [[Marugame Genichiro-Inokuma Museum of Contemporary Art]] *[[Sakaide, Kagawa|Sakaide]] **[[Kagawa Prefectural Higashiyama Kaii Setouchi Art Museum]] ([[Kaii Higashiyama]]`s Art Museum) **[[Mount Iino]] (Kagawa's [[Mount Fuji]]) **[[Kiyama (Kagawa)|Kiyama]] (a castle ruins) ** Shinto shrine (misasagi) ([[Emperor Sutoku]]'s Tomb) **[[Fuchu Dam]] **[[Great Seto Bridge]] *[[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]] **[[Chichibugahama Beach]] **[[Takaya Shrine]] * [[Higashikagawa, Kagawa|Higashi Kagawa]] ** [[Hiketa Castle]] - A castle ruin, one of the [[Continued 100 Fine Castles of Japan]] in 2017.<ref>{{cite web|url=http://jokaku.jp/japan-top-100-castles/best-100-castles-of-japan-2nd-selection/|title=続日本100名城|date=November 29, 2017|publisher=日本城郭協会|language=ja|access-date=25 July 2019|archive-date=December 2, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202170315/http://jokaku.jp/japan-top-100-castles/best-100-castles-of-japan-2nd-selection/|url-status=dead}}</ref> * [[Naoshima, Kagawa|Naoshima Island]] ** Ando Museum ** Benesse House ** [[Chichu Art Museum]] ** Lee Ufan Museum * [[Setonaikai National Park]] * [[Shikoku Pilgrimage]] – [[Zentsū-ji]], [[Motoyama-ji]], [[Yashima-ji]], etc.<ref>{{Cite web |title=The Shikoku Pilgrimage: Maps, Guides, and More |url=https://www.henro.org/shikoku-pilgrimage |access-date=2026-02-18 |website=Henro |language=en-US}}</ref> [[File:201211Kankakei Shodoshima Kagawa pref Japan10s4.jpg|thumb|[[Kankakei]]]] * [[Shodo Island|Shodoshima]] ** [[Kankakei|Kankakei Gorge]] ** Shodoshima Olive Park ** Nakayama Senmaida * [[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]] ** [[Megijima]] and [[Ogijima]] ** [[Ritsurin Garden]] ** [[Takamatsu Castle (Sanuki)|Takamatsu Castle]] ** [[Yashima, Kagawa|Yashima]], the island on which the [[Battle of Yashima]] was fought[[File:Ritsurin.JPG|thumb|Ritsurin Garden]] *[[Teshima|Teshima Island]] **Shima Kitchen **[[Teshima Art Museum]] *[[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]] **[[Kotohiki Park]] *[[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]] **[[Amagiri Castle]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Kagawa prefecture}} * {{in lang|ja}} [https://www.pref.kagawa.lg.jp/ Official Kagawa Prefecture Japanese homepage] * [http://notesfromshikoku.blogspot.com Notes from Shikoku] in English ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] gin3w0z6k4oh47rrv6nenq0dr1uozxs 3 291331 1051903 2026-09-08T16:00:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1051903 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-48708-40 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၀၀၊ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) o13s6d7xnry4upjcs0ha3qinzq5shy7 0 291332 1051907 2026-09-08T16:57:44Z Mkant00 135890 "[[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) တွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) <math>H</math> အပေါ်အခြေခံသော '''ဘယ် ကိုဆက်များ''' (left cosets) ဆိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051907 wikitext text/x-wiki [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) တွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) <math>H</math> အပေါ်အခြေခံသော '''ဘယ် ကိုဆက်များ''' (left cosets) ဆိုသည်မှာ <math>g \in G</math> အတွက် <math>gH = \{gh \mid h \in H\}</math> ဟူသော [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ]] (subsets) ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (equivalence relation) တစ်ခု၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) ကို ဖွဲ့စည်းကြပြီး <math>G</math> အား အစုခွဲစနစ် (partition) အဖြစ် ခွဲခြားပေးသည်။ ၎င်းတို့ကို <math>H</math> ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (elements) ဖြင့် ညာဘက်မှ ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ (translations) ပြုလုပ်ခြင်းမှတစ်ဆင့် <math>G</math> အပေါ်သက်ရောက်သော <math>H</math> ၏ [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်|ညာသက်ရောက်ချက်]] (right action) ၏ ပတ်လမ်းများ (orbits) အဖြစ်လည်း ရှုမြင်နိုင်သည်။ <math>G/H</math> ဟု သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြသော ဘယ် ကိုဆက်များ အစုသည် <math>G</math> ၏ ကူးပြောင်းနိုင်သော ဘယ်သက်ရောက်ချက် (transitive left action) တစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ <math>H \backslash G</math> ဟူသော ညာ ကိုဆက်များ (right cosets) အစုကို ဆင်တူသော ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် အလားတူ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>H</math> သည် မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (normal subgroup) ဖြစ်လျှင် <math>G/H</math> နှင့် <math>H \backslash G</math> တို့သည် ထပ်တူညီကြပြီး <math>H</math> ဖြင့်စားထားသော <math>G</math> ၏ [[စားလဒ်အုပ်စု]] (quotient group) ကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ အဆိုပါအစုနှစ်ခုစလုံးသည် တစ်ပြေးညီ ရပ်ဝန်းများ (homogeneous spaces) ကို မော်ဒယ်ပြုလုပ်ကြပြီး <math>G</math>-သက်ရောက်ချက် တစ်ခု၏ မည်သည့် ပတ်လမ်းနှင့်မဆို သဘာဝကျစွာ သက်သေပြနိုင်ကြသည်။ ကိုဆက်များသည် အဆုံးရှိအုပ်စုများ (finite groups) ကို လေ့လာရာတွင်နှင့် အထူးသဖြင့် [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) နှင့် ဆိုင်လိုး သီအိုရမ်များ (Sylow theorems) တွင် အခြေခံကျသောအရာများ ဖြစ်ကြသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) == <math>G</math> ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] <math>H</math> နှင့် <math>g \in G</math> တို့အတွက် <math>H</math> အပေါ်အခြေခံသော <math>g</math> ၏ ဘယ် ကိုဆက် သည် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ <center><math>gH=\{gh \mid h\in H\}</math></center> <math>H</math> အပေါ်အခြေခံသော <math>g</math> ၏ ညာ ကိုဆက် သည် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ <center><math>Hg=\{hg \mid h\in H\}</math></center> ဘယ် နှင့် ညာ ကိုဆက်များအားလုံး၏ အစုများကို <math>G/H</math> နှင့် <math>H \backslash G</math> ဟူ၍ အသီးသီး သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == === ကိန်းပြည့် မော်ဂျူလို တစ်ခု၏ ကိုဆက်များ (Cosets modulo an integer) === [[ကိန်းပြည့်]] (integer) <math>n</math> တစ်ခုပေးထားရာတွင် <math>(\mathbb{Z}, +)</math> ရှိ <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) ဖြစ်သော ကိန်းပြည့်များ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] <math>n\mathbb{Z}</math> ကို စဉ်းစားပါ။ [[ပေါင်းခြင်း|အပေါင်း]]အခြေခံ အသွင်ဖြင့် (additively) ဖော်ပြရလျှင် မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>r</math> မဆို ဘယ် ကိုဆက်သည် အောက်ပါအစုဖြစ်သည်။ <center><math>r+n\mathbb{Z}=\{r+nq \mid q\in\mathbb{Z}\}</math></center> ဤအစုတွင် <math>n\mathbb{Z}</math> ထဲ၌ <math>k - r</math> ပါဝင်သော အခြေအနေဖြစ်သည့် မော်ဂျူလို (modulo) <math>n</math> အရ <math>r</math> နှင့် ထပ်တူညီ (congruent) သော ကိန်းပြည့်များ ပါဝင်သည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုသည် [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖလှယ်ရ]] (commutative) ဖြစ်သောကြောင့် ဘယ် ကိုဆက်သည် ညာ ကိုဆက်နှင့် ညီမျှသည်။ ဤကိုဆက်များအားလုံး၏ အစုသည် <math>\mathbb{Z}/n\mathbb{Z}</math> [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ === <math>S_3</math> အုပ်စုရှိ ကိုဆက်များ (Cosets in the group <math>S_3</math>) === * <math>\{1, 2, 3\}</math> ၏ ပါမြူတေးရှင်းအပြည့် အုပ်စု (symmetric group) <math>S_3</math> တွင် စုံကိန်းဖြစ်သော ပါမြူတေးရှင်းများ (even permutations) ပါဝင်သည့် အလှည့်ကျ အုပ်စုပိုင်း (alternating subgroup) <math>A_3</math> ကို စဉ်းစားပါ။ ဤအုပ်စုပိုင်းအပေါ်အခြေခံသော ပါမြူတေးရှင်း (permutation) <math>\sigma</math> တစ်ခု၏ ညာ ကိုဆက်သည် စုံကိန်းဖြစ်သော ပါမြူတေးရှင်းသုံးခုအနက်မှ မည်သည့်တစ်ခုနှင့်မဆို ညာဘက်မှ <math>\sigma</math> အား ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (compositions) ပြုလုပ်ထားသည့် <math>h\sigma</math> တို့၏ အစုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် <math>\sigma</math> နှင့် [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|စုံမသဘာဝ]] (parity) တူညီသော ပါမြူတေးရှင်းသုံးခု၏ အစုဖြစ်သည်။ ဖလှယ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိ (non-commutativity) ရှိနေသော်လည်း ဘယ် ကိုဆက်သည် တူညီနေသည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>S_3/A_3 = A_3 \backslash S_3</math> တွင် စုံကိန်းဖြစ်သော ပါမြူတေးရှင်းများနှင့် [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|မကိန်း]]ဖြစ်သော ပါမြူတေးရှင်းများ (odd permutations) ဟူ၍ ကိုဆက်နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ * နှစ်လုံးဖလှယ်ချက် (transposition) <math>\tau = (1 2)</math> ပါရှိသော <math>S_3</math> အတွင်းရှိ အုပ်စုပိုင်း <math>H = \{\mathrm{id}, \tau\}</math> ကို စဉ်းစားပါ။ ** <math>S_3/H</math> တွင် အောက်ပါ ဘယ် ကိုဆက်သုံးခု ရှိသည်။ *** <math>\tau H = H = \mathrm{id} H</math> *** <math>(1 2 3)H = \{(1 2 3), (1 3)\} = (1 3)H</math> *** <math>(1 3 2)H = \{(1 3 2), (2 3)\} = (2 3)H</math> ** <math>H \backslash S_3</math> တွင် အောက်ပါ ညာ ကိုဆက်သုံးခု ရှိသည်။ *** <math>H \tau = H = H \mathrm{id}</math> *** <math>H(1 2 3) = \{(1 2 3), (2 3)\} = H(2 3)</math> *** <math>H(1 3 2) = \{(1 3 2), (1 3)\} = H(1 3)</math> ** ဤနေရာတွင် <math>\sigma \notin \{\mathrm{id}, \tau\}</math> အတွက် ဘယ် နှင့် ညာ ကိုဆက်များသည် ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့နှစ်ခုစလုံးတွင် <math>\sigma</math> ပါဝင်နေသည့်အတွက် ဘုံမပါသောအစုများ (disjoint sets) မဟုတ်ကြပါ။ <math>S_3/H</math> နှင့် <math>H \backslash S_3</math> အစုများသည် သီးခြားစီဖြစ်ကြသော်လည်း <math>H</math> ကို ဘုံအဖြစ် မျှဝေပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == <math>x, y \in G</math> [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]အားလုံးအတွက် * <math>x\in yH\Leftrightarrow y^{-1}x\in H\quad\text{and}\quad x\in Hy\Leftrightarrow xy^{-1}\in H</math> * <math>x\in yH\Leftrightarrow xH=yH</math> နှင့် <math>x\in Hy\Leftrightarrow Hx=Hy</math> ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် <math>xH=H\Leftrightarrow x\in H\Leftrightarrow Hx=H</math> ဖြစ်သည်။ * သီးခြားဖြစ်သော ဘယ် ကိုဆက်များ သို့မဟုတ် ညာ ကိုဆက်များသည် ဘုံမပါသောအစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအချက်ကို ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို (contrapositive) မှတစ်ဆင့် အကောင်းဆုံးနားလည်နိုင်ပြီး <math>xH</math> နှင့် <math>yH</math> ကိုဆက်နှစ်ခုတွင် ဘုံအစုဝင် <math>z</math> တစ်ခုပါဝင်နေပါက အထက်ပါအချက်အရ <math>xH = zH = yH</math> ဖြစ်သည်ဟု ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ညာ ကိုဆက်များအတွက်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ * ဘယ် နှင့် ညာ ကိုဆက်များအားလုံးသည် <math>H</math> ၏ [[အစုအရွယ်အစား]] (cardinality) ကို တူညီစွာ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ ၎င်းကို ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>H \to xH</math>, <math>h \mapsto xh</math> မှတစ်ဆင့် သိရှိနိုင်သည်။ * <math>G/H</math> နှင့် <math>H \backslash G</math> တို့သည် အောက်ဖော်ပြပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းမှတစ်ဆင့် တူညီသော အစုအရွယ်အစားကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။<center><math>G/H\to H\backslash G,\quad xH\mapsto (xH)^{-1}=Hx^{-1}</math></center>အဆိုပါ ပုံဖော်မှုသည် <math>x</math> ၏ ဘယ် ကိုဆက်ကို <math>x^{-1}</math> ၏ ညာ ကိုဆက်သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤပမာဏသည် <math>G</math> အတွင်းရှိ <math>H</math> ၏ အညွှန်း (index) ဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုတစ်ခုအတွက် ၎င်းသည် <math>|G|/|H|</math> နှင့် ညီမျှပြီး ဤအချက်ကို [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] သို့မဟုတ် အညွှန်း ပုံသေနည်းဟု ခေါ်သည်။ * <math>x \in G</math> အားလုံးအတွက် <math>xH = Hx</math> ဖြစ်မှသာလျှင် <math>H</math> သည် မူမှန်ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ <math>G/H</math> သည် [[အစုပိုင်း]] မြှောက်ခြင်း (subset multiplication) အောက်တွင် တည်ငြိမ်မှုရှိသည်။ သက်ဆိုင်ရာအမှတ်များအလိုက် (point-wise) အစုပိုင်းမြှောက်ခြင်း <math>AB = \{ab \mid a \in A, b \in B\}</math> ကိုအသုံးပြု၍ တွက်ချက်ရာတွင် <math>xHyH = x(yHy^{-1})yH = xy(HH) = xyH</math> ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>H</math> သည် မူမှန်ဖြစ်သောကြောင့် <math>yHy^{-1} = H</math> ဖြစ်လာပြီး <math>H</math> သည် [[မြှောက်ခြင်း]]ဆိုင်ရာ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (multiplicatively closed) ရှိသောကြောင့် <math>HH = H</math> ဖြစ်သည်။ ဤ အတွင်း [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (internal operation) သည် <math>H</math> ဖြင့်စားထားသော <math>G</math> ၏ [[စားလဒ်အုပ်စု]]ကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ == ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (Equivalence relation) == ဘယ် ကိုဆက်များအဖြစ်သို့ <math>G</math> ၏ အစုခွဲစနစ်ကို အောက်ပါ ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် <math>\mathcal{R}_{\mathrm{left}}</math> ဖြင့် တိကျသေချာစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။<center><math>x~\mathcal R_{\rm left}~y\Leftrightarrow xH=yH\Leftrightarrow x\in yH\Leftrightarrow y^{-1}x\in H</math></center> အလားတူစွာ ညာ ကိုဆက်များသည် <math>\mathcal{R}_{\mathrm{right}}</math> မှတစ်ဆင့် <math>G</math> ကို အစုခွဲစနစ် ပြုလုပ်ပေးသည်။<center><math>x~\mathcal R_{\rm right}~y\Leftrightarrow Hx=Hy\Leftrightarrow x\in Hy\Leftrightarrow xy^{-1}\in H</math></center> == ကိုးကား (References) == * {{Citation |last=Hall |first=Marshall Jr. |author-link=Marshall Hall (mathematician) |title=The Theory of Groups |publication-place=Providence, RI |publisher=American Mathematical Society |date=1999 |isbn=978-0-8218-1967-8 |mr=0103215 |zbl=0084.02202}} * {{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |mr=1878556 |zbl=0984.00001 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0}} [[Category:အုပ်စုသီအိုရီ]] 1yuxmkwwkxl9weilgdgz2nxzt08rvz7 1052038 1051907 2026-09-09T09:12:30Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား (References) */ 1052038 wikitext text/x-wiki [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) တွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) <math>G</math> ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) <math>H</math> အပေါ်အခြေခံသော '''ဘယ် ကိုဆက်များ''' (left cosets) ဆိုသည်မှာ <math>g \in G</math> အတွက် <math>gH = \{gh \mid h \in H\}</math> ဟူသော [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ]] (subsets) ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (equivalence relation) တစ်ခု၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) ကို ဖွဲ့စည်းကြပြီး <math>G</math> အား အစုခွဲစနစ် (partition) အဖြစ် ခွဲခြားပေးသည်။ ၎င်းတို့ကို <math>H</math> ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (elements) ဖြင့် ညာဘက်မှ ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ (translations) ပြုလုပ်ခြင်းမှတစ်ဆင့် <math>G</math> အပေါ်သက်ရောက်သော <math>H</math> ၏ [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်|ညာသက်ရောက်ချက်]] (right action) ၏ ပတ်လမ်းများ (orbits) အဖြစ်လည်း ရှုမြင်နိုင်သည်။ <math>G/H</math> ဟု သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြသော ဘယ် ကိုဆက်များ အစုသည် <math>G</math> ၏ ကူးပြောင်းနိုင်သော ဘယ်သက်ရောက်ချက် (transitive left action) တစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ <math>H \backslash G</math> ဟူသော ညာ ကိုဆက်များ (right cosets) အစုကို ဆင်တူသော ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် အလားတူ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>H</math> သည် မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (normal subgroup) ဖြစ်လျှင် <math>G/H</math> နှင့် <math>H \backslash G</math> တို့သည် ထပ်တူညီကြပြီး <math>H</math> ဖြင့်စားထားသော <math>G</math> ၏ [[စားလဒ်အုပ်စု]] (quotient group) ကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ အဆိုပါအစုနှစ်ခုစလုံးသည် တစ်ပြေးညီ ရပ်ဝန်းများ (homogeneous spaces) ကို မော်ဒယ်ပြုလုပ်ကြပြီး <math>G</math>-သက်ရောက်ချက် တစ်ခု၏ မည်သည့် ပတ်လမ်းနှင့်မဆို သဘာဝကျစွာ သက်သေပြနိုင်ကြသည်။ ကိုဆက်များသည် အဆုံးရှိအုပ်စုများ (finite groups) ကို လေ့လာရာတွင်နှင့် အထူးသဖြင့် [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) နှင့် ဆိုင်လိုး သီအိုရမ်များ (Sylow theorems) တွင် အခြေခံကျသောအရာများ ဖြစ်ကြသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) == <math>G</math> ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] <math>H</math> နှင့် <math>g \in G</math> တို့အတွက် <math>H</math> အပေါ်အခြေခံသော <math>g</math> ၏ ဘယ် ကိုဆက် သည် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ <center><math>gH=\{gh \mid h\in H\}</math></center> <math>H</math> အပေါ်အခြေခံသော <math>g</math> ၏ ညာ ကိုဆက် သည် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ <center><math>Hg=\{hg \mid h\in H\}</math></center> ဘယ် နှင့် ညာ ကိုဆက်များအားလုံး၏ အစုများကို <math>G/H</math> နှင့် <math>H \backslash G</math> ဟူ၍ အသီးသီး သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == === ကိန်းပြည့် မော်ဂျူလို တစ်ခု၏ ကိုဆက်များ (Cosets modulo an integer) === [[ကိန်းပြည့်]] (integer) <math>n</math> တစ်ခုပေးထားရာတွင် <math>(\mathbb{Z}, +)</math> ရှိ <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) ဖြစ်သော ကိန်းပြည့်များ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] <math>n\mathbb{Z}</math> ကို စဉ်းစားပါ။ [[ပေါင်းခြင်း|အပေါင်း]]အခြေခံ အသွင်ဖြင့် (additively) ဖော်ပြရလျှင် မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>r</math> မဆို ဘယ် ကိုဆက်သည် အောက်ပါအစုဖြစ်သည်။ <center><math>r+n\mathbb{Z}=\{r+nq \mid q\in\mathbb{Z}\}</math></center> ဤအစုတွင် <math>n\mathbb{Z}</math> ထဲ၌ <math>k - r</math> ပါဝင်သော အခြေအနေဖြစ်သည့် မော်ဂျူလို (modulo) <math>n</math> အရ <math>r</math> နှင့် ထပ်တူညီ (congruent) သော ကိန်းပြည့်များ ပါဝင်သည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုသည် [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖလှယ်ရ]] (commutative) ဖြစ်သောကြောင့် ဘယ် ကိုဆက်သည် ညာ ကိုဆက်နှင့် ညီမျှသည်။ ဤကိုဆက်များအားလုံး၏ အစုသည် <math>\mathbb{Z}/n\mathbb{Z}</math> [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ === <math>S_3</math> အုပ်စုရှိ ကိုဆက်များ (Cosets in the group <math>S_3</math>) === * <math>\{1, 2, 3\}</math> ၏ ပါမြူတေးရှင်းအပြည့် အုပ်စု (symmetric group) <math>S_3</math> တွင် စုံကိန်းဖြစ်သော ပါမြူတေးရှင်းများ (even permutations) ပါဝင်သည့် အလှည့်ကျ အုပ်စုပိုင်း (alternating subgroup) <math>A_3</math> ကို စဉ်းစားပါ။ ဤအုပ်စုပိုင်းအပေါ်အခြေခံသော ပါမြူတေးရှင်း (permutation) <math>\sigma</math> တစ်ခု၏ ညာ ကိုဆက်သည် စုံကိန်းဖြစ်သော ပါမြူတေးရှင်းသုံးခုအနက်မှ မည်သည့်တစ်ခုနှင့်မဆို ညာဘက်မှ <math>\sigma</math> အား ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (compositions) ပြုလုပ်ထားသည့် <math>h\sigma</math> တို့၏ အစုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် <math>\sigma</math> နှင့် [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|စုံမသဘာဝ]] (parity) တူညီသော ပါမြူတေးရှင်းသုံးခု၏ အစုဖြစ်သည်။ ဖလှယ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိ (non-commutativity) ရှိနေသော်လည်း ဘယ် ကိုဆက်သည် တူညီနေသည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>S_3/A_3 = A_3 \backslash S_3</math> တွင် စုံကိန်းဖြစ်သော ပါမြူတေးရှင်းများနှင့် [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|မကိန်း]]ဖြစ်သော ပါမြူတေးရှင်းများ (odd permutations) ဟူ၍ ကိုဆက်နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ * နှစ်လုံးဖလှယ်ချက် (transposition) <math>\tau = (1 2)</math> ပါရှိသော <math>S_3</math> အတွင်းရှိ အုပ်စုပိုင်း <math>H = \{\mathrm{id}, \tau\}</math> ကို စဉ်းစားပါ။ ** <math>S_3/H</math> တွင် အောက်ပါ ဘယ် ကိုဆက်သုံးခု ရှိသည်။ *** <math>\tau H = H = \mathrm{id} H</math> *** <math>(1 2 3)H = \{(1 2 3), (1 3)\} = (1 3)H</math> *** <math>(1 3 2)H = \{(1 3 2), (2 3)\} = (2 3)H</math> ** <math>H \backslash S_3</math> တွင် အောက်ပါ ညာ ကိုဆက်သုံးခု ရှိသည်။ *** <math>H \tau = H = H \mathrm{id}</math> *** <math>H(1 2 3) = \{(1 2 3), (2 3)\} = H(2 3)</math> *** <math>H(1 3 2) = \{(1 3 2), (1 3)\} = H(1 3)</math> ** ဤနေရာတွင် <math>\sigma \notin \{\mathrm{id}, \tau\}</math> အတွက် ဘယ် နှင့် ညာ ကိုဆက်များသည် ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့နှစ်ခုစလုံးတွင် <math>\sigma</math> ပါဝင်နေသည့်အတွက် ဘုံမပါသောအစုများ (disjoint sets) မဟုတ်ကြပါ။ <math>S_3/H</math> နှင့် <math>H \backslash S_3</math> အစုများသည် သီးခြားစီဖြစ်ကြသော်လည်း <math>H</math> ကို ဘုံအဖြစ် မျှဝေပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == <math>x, y \in G</math> [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]အားလုံးအတွက် * <math>x\in yH\Leftrightarrow y^{-1}x\in H\quad\text{and}\quad x\in Hy\Leftrightarrow xy^{-1}\in H</math> * <math>x\in yH\Leftrightarrow xH=yH</math> နှင့် <math>x\in Hy\Leftrightarrow Hx=Hy</math> ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် <math>xH=H\Leftrightarrow x\in H\Leftrightarrow Hx=H</math> ဖြစ်သည်။ * သီးခြားဖြစ်သော ဘယ် ကိုဆက်များ သို့မဟုတ် ညာ ကိုဆက်များသည် ဘုံမပါသောအစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအချက်ကို ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို (contrapositive) မှတစ်ဆင့် အကောင်းဆုံးနားလည်နိုင်ပြီး <math>xH</math> နှင့် <math>yH</math> ကိုဆက်နှစ်ခုတွင် ဘုံအစုဝင် <math>z</math> တစ်ခုပါဝင်နေပါက အထက်ပါအချက်အရ <math>xH = zH = yH</math> ဖြစ်သည်ဟု ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ညာ ကိုဆက်များအတွက်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ * ဘယ် နှင့် ညာ ကိုဆက်များအားလုံးသည် <math>H</math> ၏ [[အစုအရွယ်အစား]] (cardinality) ကို တူညီစွာ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ ၎င်းကို ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>H \to xH</math>, <math>h \mapsto xh</math> မှတစ်ဆင့် သိရှိနိုင်သည်။ * <math>G/H</math> နှင့် <math>H \backslash G</math> တို့သည် အောက်ဖော်ပြပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းမှတစ်ဆင့် တူညီသော အစုအရွယ်အစားကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။<center><math>G/H\to H\backslash G,\quad xH\mapsto (xH)^{-1}=Hx^{-1}</math></center>အဆိုပါ ပုံဖော်မှုသည် <math>x</math> ၏ ဘယ် ကိုဆက်ကို <math>x^{-1}</math> ၏ ညာ ကိုဆက်သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤပမာဏသည် <math>G</math> အတွင်းရှိ <math>H</math> ၏ အညွှန်း (index) ဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိအုပ်စုတစ်ခုအတွက် ၎င်းသည် <math>|G|/|H|</math> နှင့် ညီမျှပြီး ဤအချက်ကို [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] သို့မဟုတ် အညွှန်း ပုံသေနည်းဟု ခေါ်သည်။ * <math>x \in G</math> အားလုံးအတွက် <math>xH = Hx</math> ဖြစ်မှသာလျှင် <math>H</math> သည် မူမှန်ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ <math>G/H</math> သည် [[အစုပိုင်း]] မြှောက်ခြင်း (subset multiplication) အောက်တွင် တည်ငြိမ်မှုရှိသည်။ သက်ဆိုင်ရာအမှတ်များအလိုက် (point-wise) အစုပိုင်းမြှောက်ခြင်း <math>AB = \{ab \mid a \in A, b \in B\}</math> ကိုအသုံးပြု၍ တွက်ချက်ရာတွင် <math>xHyH = x(yHy^{-1})yH = xy(HH) = xyH</math> ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>H</math> သည် မူမှန်ဖြစ်သောကြောင့် <math>yHy^{-1} = H</math> ဖြစ်လာပြီး <math>H</math> သည် [[မြှောက်ခြင်း]]ဆိုင်ရာ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (multiplicatively closed) ရှိသောကြောင့် <math>HH = H</math> ဖြစ်သည်။ ဤ အတွင်း [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (internal operation) သည် <math>H</math> ဖြင့်စားထားသော <math>G</math> ၏ [[စားလဒ်အုပ်စု]]ကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ == ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (Equivalence relation) == ဘယ် ကိုဆက်များအဖြစ်သို့ <math>G</math> ၏ အစုခွဲစနစ်ကို အောက်ပါ ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် <math>\mathcal{R}_{\mathrm{left}}</math> ဖြင့် တိကျသေချာစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။<center><math>x~\mathcal R_{\rm left}~y\Leftrightarrow xH=yH\Leftrightarrow x\in yH\Leftrightarrow y^{-1}x\in H</math></center> အလားတူစွာ ညာ ကိုဆက်များသည် <math>\mathcal{R}_{\mathrm{right}}</math> မှတစ်ဆင့် <math>G</math> ကို အစုခွဲစနစ် ပြုလုပ်ပေးသည်။<center><math>x~\mathcal R_{\rm right}~y\Leftrightarrow Hx=Hy\Leftrightarrow x\in Hy\Leftrightarrow xy^{-1}\in H</math></center> == ကိုးကား == * {{Citation |last=Hall |first=Marshall Jr. |author-link=Marshall Hall (mathematician) |title=The Theory of Groups |publication-place=Providence, RI |publisher=American Mathematical Society |date=1999 |isbn=978-0-8218-1967-8 |mr=0103215 |zbl=0084.02202}} * {{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |mr=1878556 |zbl=0984.00001 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0}} [[Category:အုပ်စုသီအိုရီ]] nzlphjyv4nianls07k396zmci6ymavr 3 291333 1051908 2026-09-08T17:00:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1051908 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-48860-43 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၀၊ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) hd85tgr65tl9po9yflfk2y74uwm9lsx 0 291334 1051923 2026-09-08T17:40:26Z Mkant00 135890 "[[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာတွင်]] [[အက္ခရာသင်္ချာ]] တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures) စုစည်းမှုတစ်ခု၏ '''တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (direct product)''' သည် ၎င်းတိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051923 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာတွင်]] [[အက္ခရာသင်္ချာ]] တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures) စုစည်းမှုတစ်ခု၏ '''တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (direct product)''' သည် ၎င်းတို့နှင့် အမျိုးအစားတူများ ပေါင်းစပ်တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများတွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (groups)၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings) သို့မဟုတ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ပါဝင်နိုင်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရန်အတွက် အဆိုပါ တည်ဆောက်ပုံများကို ထပ်တူညီမှုများ (identities) သို့မဟုတ် [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများ]] (equations) ဖြင့်သာ သီးသန့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားရန် လိုအပ်သည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ကို အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော အက္ခရာသင်္ချာ (universal algebra) တွင် အဖြေစုများ (varieties) ဟု သိကြသည်။<ref>Lang (2002), pp. 9–10, 127</ref> ၎င်း၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ပေးထားသော တည်ဆောက်ပုံများ၏ [[အစု|အခြေခံအစုများ၏]] [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) ဖြစ်သည်။ [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] (direct sum) သည် အချို့သောအခြေအနေများတွင် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော်လည်း အခြေအနေအားလုံးတွင် ကိုက်ညီမှုမရှိပါ။ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တစ်ခုအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ် (product) တစ်ခု၏ ဥပမာဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်မှာမူ ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ် (coproduct) ဖြစ်သည်။<ref>Lang (2002), pp. 59, 128</ref> == ဥပမာများ (Examples) == * ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားသော တည်ဆောက်ပုံမပါရှိသည့် [[အစု]] (set) တစ်ခုဖြစ်သော [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) <math>\R</math> အပေါ်တွင် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် <math>\R \times \R</math> သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] <math>\{(x,y) : x,y \in \R\}</math> ဖြစ်သည်။ * အပေါင်းအခြေခံ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (additive group) တစ်ခုဖြစ်သော <math>\R</math> အပေါ်တွင် <math>\R \times \R</math> ၌ <math>(a,b) + (c,d) = (a+c, b+d)</math> ဟူသော တွက်ချက်မှု (operation) ပါရှိသည်။ * [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းတစ်ခုဖြစ်သော]] <math>\R</math> အပေါ်တွင် <math>\R \times \R</math> သည် အထက်ပါ [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှုကို]] ထိန်းသိမ်းထားပြီး <math>(a,b)(c,d) = (ac, bd)</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းကိုလည်း]] ပါဝင်စေသည်။ သုညမဟုတ်သော အစုဝင် (nonzero element) <math>(1,0)</math> တွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် (multiplicative inverse) မရှိသောကြောင့် ၎င်းသည် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခု မဟုတ်ပါ။ ဖီးလ်ဒ်များကဲ့သို့ အလုံးစုံအကျုံးဝင်-တည်ရှိမှု [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (universal-existential axioms) လိုအပ်သော တည်ဆောက်ပုံများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမျိုးအစားတူညီသော တည်ဆောက်ပုံကို မထုတ်ပေးနိုင်ကြောင်း ဤအချက်က သက်သေပြနေသည်။ တူညီသောအမျိုးအစားရှိသည့် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] တည်ဆောက်ပုံများအတွက် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်များသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) တစ်ခုအထိ [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (associative property) နှင့် [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (commutative property) ပြည့်စုံကြသည်။ အဆိုပါ ဂုဏ်သတ္တိများမှာ <math>(A \times B) \times C \cong A \times (B \times C)</math> နှင့် <math>A \times B \cong B \times A</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ အဆုံးရှိ (finitely) သို့မဟုတ် ရေတွက်နိုင်သော [[အနန္တ]] (countably infinitely) အရေအတွက်ရှိသည့် တည်ဆောက်ပုံများ၏ မြှောက်လဒ်များကိုလည်း ဥပမာအားဖြင့် <math>\R \times \R \times \R \times \dotsb</math> ကဲ့သို့ သတ်မှတ်ထားသည်။ == အုပ်စုများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Direct product of groups) == [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) တွင် <math>(G, \circ)</math> နှင့် <math>(H, \cdot)</math> အုပ်စုများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်ကို <math>G \times H</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အပေါင်းအခြေခံ အသွင်ဖြင့် ရေးသားထားသော [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (additively written abelian groups) အတွက် ၎င်းကို [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်|တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ဟု]] ခေါ်ဆိုနိုင်ပြီး <math>G \oplus H</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်၊ * အစုသည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] <math>\{(g, h) : g \in G, h \in H\}</math> ဖြစ်သည်။ * တွက်ချက်မှုသည် သက်ဆိုင်ရာ အစုဝင်များအလိုက် (element-wise) တွက်ချက်ခြင်းဖြစ်ပြီး <math display="block">(g, h) \cdot \left(g', h'\right) = \left(g \circ g', h \cdot h'\right)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>G</math> နှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သော [[အစုဝင်|အစုဝင်များဖြစ်သည့်]] <math>(g, 1)</math> ပါဝင်သော [[အုပ်စုပိုင်း|မူမှန်အုပ်စုပိုင်း]] များနှင့် <math>H</math> နှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သော အစုဝင်များဖြစ်သည့် <math>(1, h)</math> ပါဝင်သော မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ ပါရှိသည့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုအသစ်တစ်ခုကို]] ဖန်တီးပေးသည်။ အသိအမှတ်ပြုခြင်း သီအိုရမ် (recognition theorem) အရ အကယ်၍ အုပ်စု <math>K</math> တွင် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများဖြစ်သော <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့သည် <math>K = GH</math> နှင့် <math>G \cap H = \{1\}</math> ဖြစ်အောင် ပါဝင်နေပါက <math>K \cong G \times H</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုတည်းသာ မူမှန်ဖြစ်ရန် လိုအပ်ခြင်းသည် တစ်ပိုင်းတိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (semidirect product) ကို ရရှိစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\{1, a\}</math> နှင့် <math>\{1, b\}</math> ကဲ့သို့သော <math>C_2</math> ၏ မိတ္တူနှစ်ခုကို ယူခြင်းဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ အစုဝင်များအလိုက် တွက်ချက်မှုများပါဝင်သည့် <math>C_2 \times C_2 = \{(1,1), (1,b), (a,1), (a,b)\}</math> ကို ရရှိသည်။ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်များသည် '''ကိုဩဒိနိတ် ဖန်ရှင်များ (coordinate functions)''' ဟုခေါ်သော သဘာဝ [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို]] ပေးသည်။ ယင်းတို့ကို ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ (projection maps) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ <math display=block>\begin{align} \pi_1: G \times H \to G, \ \ \pi_1(g, h) &= g \\ \pi_2: G \times H \to H, \ \ \pi_2(g, h) &= h \end{align}</math> တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်ဆီသို့ သွားသော [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>f</math> တိုင်းကို ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်း [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (component functions) ဖြစ်သော <math>f_i = \pi_i \circ f</math> ဖြင့် အလုံးစုံ ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> နှင့်မဆို <math>n \geq 0</math> ဖြစ်သော [[ကိန်းပြည့်]] (integer) များအတွက် ထပ်ခါတလဲလဲ အသုံးချခြင်းသည် <math>n</math>-ခုတွဲများ (<math>n</math>-tuples) ၏ အုပ်စု <math>G^n</math> ကို ထုတ်ပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\Z^n</math> နှင့် <math>\R^n</math> တို့ ဖြစ်သည်။ == မော်ဂျူးများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Direct product of modules) == [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] (modules) အတွက် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို]] အသုံးပြု၍ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် [[ပေါင်းခြင်း]] (componentwise addition) နှင့် [[စကေလာ|စကေလာ]]မြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) တို့ကို လုပ်ဆောင်သည်။ ဤသည်မှာ [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (tensor product) နှင့် ကွဲပြားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\R^m \times \R^n = \R^{m+n}</math> ဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိသော အညွှန်းများ (finite indices) အတွက် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် <math display="inline">\prod_{i=1}^n X_i</math> သည် [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] <math display="inline">\bigoplus_{i=1}^n X_i</math> နှင့် ပုံမှန်အားဖြင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] ဖြစ်သည်။ အနန္တဖြစ်သော အညွှန်းများ (infinite indices) အတွက် ၎င်းတို့သည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ် မဖြစ်ကြပါ။ အကြောင်းမှာ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်များသည်]] အဆုံးရှိသော အစုဝင်များမှလွဲ၍ ကျန်အစုဝင်အားလုံးအတွက် သုညဖြစ်နေရမည် ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ (categorically) ၎င်းတို့သည် ဒွန်တွဲများ (duals) ဖြစ်ကြသည်။ ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်သည် ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ်ဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် မြှောက်လဒ်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အနန္တ]] မြှောက်လဒ် (infinite product) <math display="inline">X = \prod_{i=1}^\infty \R</math> နှင့် ပေါင်းလဒ် <math display="inline">Y = \bigoplus_{i=1}^\infty \R</math> တို့တွင် <math>(1, 0, 0, \ldots) \in Y</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>(1, 1, 1, \ldots) \notin Y</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ နှစ်ခုစလုံးသည် <math>X</math> တွင် ပါဝင်ကြပြီး <math>Y \subset X</math> ကို [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းအစစ်]] (proper subset) တစ်ခု ဖြစ်စေသည်။<ref>Weisstein, Direct Product</ref><ref>Weisstein, Group Direct Product</ref> == တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Topological space direct product) == အညွှန်းအစု (index set) <math>I</math> ပေါ်ရှိ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ]] (topological spaces) <math>X_i</math> အတွက် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို]] အသုံးပြုသည်။ <math display="block">\prod_{i \in I} X_i.</math> အဆုံးရှိသော အရေအတွက်ရှိသည့် ဆခွဲကိန်းများ (factors) အတွက် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) သည် အဖွင့်စုများ (open sets) ၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များပါဝင်သော အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အသုံးပြုသည်။ <math display=block>\mathcal B = \left\{U_1 \times \cdots \times U_n\ : \ U_i\ \mathrm{open\ in}\ X_i\right\}</math> [[အနန္တ]] မြှောက်လဒ်များအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများနှင့် မြှောက်လဒ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များအားလုံး]] [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း]] သေချာစေရန် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရပါမည်။ ဤအတွက် အခြေအစုသည် မြှောက်လဒ်များတွင် အဆုံးရှိသော [[အစုပိုင်း|အဖွင့်စုပိုင်းအစစ်များ]] (proper open subsets) သာ ပါဝင်ရန် ကန့်သတ်ထားပြီး အခြားဆခွဲကိန်းများအားလုံးသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုလုံးဖြစ်သော <math>X_i</math> ဖြစ်ကြရမည် ဖြစ်သည်။ <math display=block>\mathcal B = \left\{ \prod_{i \in I} U_i\ : \ (\exists j_1,\ldots,j_n)(U_{j_i}\ \mathrm{open\ in}\ X_{j_i})\ \mathrm{and}\ (\forall i \neq j_1,\ldots,j_n)(U_i = X_i) \right\}</math> အနန္တအရေအတွက်ရှိသော အဖွင့်စုပိုင်းအစစ်များကို ခွင့်ပြုခြင်းသည် ဘောက်စ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (box topology) ကို ဖန်တီးပေးသည်။ ယင်းတွင် သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်များသည်]] အဆက်မပြတ်မဖြစ်ရန် ကျရှုံးနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဖွင့်စုများ၏ အနန္တ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (infinite intersections) သည် အဖွင့်စုများ ဖြစ်လာစေရန် အာမမခံနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီများသည် ဆခွဲကိန်းဂုဏ်သတ္တိများကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် (Hausdorff)၊ ဆက်စပ်နေသော (connected) သို့မဟုတ် ကျစ်လျစ်သော ရပ်ဝန်းများ (compact spaces) ၏ မြှောက်လဒ်များသည် ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ်၊ ဆက်စပ်နေသော သို့မဟုတ် ကျစ်လျစ်သော အခြေအနေအတိုင်း ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ ယင်းအချက်ကို တီခိုနော့ဗ်၏ သီအိုရမ် (Tychonoff's theorem) ဟုခေါ်ပြီး [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (axiom of choice) နှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ဘိုင်နရီ ဆက်သွယ်ချက်များ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Direct product of binary relations) == ဘိုင်နရီ ဆက်သွယ်ချက်များ (binary relations) ဖြစ်သည့် <math>R</math> နှင့် <math>S</math> ပါရှိသော [[အစု|အစုများ၏]] [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်အပေါ်တွင်]] တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် ဆက်သွယ်ချက် <math>T</math> သည် <math>(a, b) T (c, d)</math> ကို <math>a R c</math> နှင့် <math>b S d</math> အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ <math>T</math> သည် <math>R</math> နှင့် <math>S</math> တို့ထံမှ ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ (reflexivity)၊ ကိုယ်မပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ (irreflexivity)၊ ကူးပြောင်းနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (transitivity)၊ အချိုးညီမှု (symmetry) နှင့် ဆန့်ကျင်အချိုးညီမှု (antisymmetry) တို့ကို အမွေဆက်ခံရရှိသည်။<ref>Bender and Williamson (2005), at Equivalence and Order</ref> ဤသဘောတရားသည် ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) နှင့် ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်များ (equivalence relations) အထိ ကျယ်ပြန့်သွားသည်။ သို့ရာတွင် ဆက်စပ်နေမှု (connectedness) နှင့် ယင်းကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော အပြည့်အဝဖြစ်မှု (totality) တို့ကို အမြဲတမ်း ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\N</math> အပေါ်ရှိ <math>\,\leq\,</math> ကို ၎င်းကိုယ်တိုင်ဖြင့် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် <math>(1, 2)</math> နှင့် <math>(2, 1)</math> တို့ကို မဆက်သွယ်ပေးပါ။ == အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော အက္ခရာသင်္ချာတွင် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Direct product in universal algebra) == လက်မှတ် (signature) <math>\Sigma</math> နှင့် အညွှန်းတပ်ထားသော <math>\Sigma</math> [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာများ]] မိသားစု (indexed family of <math>\Sigma</math> algebras) <math>\left(\mathbf{A}_i\right)_{i \in I}</math> ကို ပေးထားပါက '''တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်''' <math display="inline">\mathbf{A} = \prod_{i \in I} \mathbf{A}_i</math> သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော <math>\Sigma</math> အက္ခရာသင်္ချာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊ * အလုံးစုံပါဝင်စု (universe) <math>A</math> သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] <math display="inline">\prod_{i \in I} A_i</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n</math>-လုံးသွင်း တွက်ချက်မှု (<math>n</math>-ary operation) <math>f \in \Sigma</math> တစ်ခုစီကို သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f^{\mathbf{A}}\!\left(a_1, \dotsc, a_n\right)</math> ၏ <math>i</math> ကြိမ်မြောက် အစိတ်အပိုင်းသည် <math>f^{\mathbf{A}_i}\!\left(a_1(i), \dotsc, a_n(i)\right)</math> ဖြစ်သည်။ ဆခွဲကိန်း အက္ခရာသင်္ချာများ (factor algebras) <math>\mathbf{A}_i</math> အားလုံးသည် ဗလာမဟုတ်သော အစုများဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါက <math>\pi_i(a) = a(i)</math> ဖြစ်သည့် ပရိုဂျက်ရှင်းများ <math>\pi_i : A \to A_i</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (surjective homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။<ref>Burris and Sankappanavar (1981), p. 53</ref> ဤသရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ခြင်း (abstraction) သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုနှင့်]] [[မော်ဂျူး]] တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်များ နှစ်ခုစလုံးကို အကျုံးဝင်လွှမ်းခြုံထားသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical product) == ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုများ (objects) <math>(A_i)_{i \in I}</math> ၏ '''မြှောက်လဒ် (product)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) <math>\pi_i \colon A \to A_i</math> ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_i \colon B \to A_i</math> ပါရှိသော မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>B</math> အတွက်မဆို <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\pi_i \circ g = f_i</math> ဖြစ်စေသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် (unique morphism) <math>g: B \to A</math> တစ်ခုကို တည်ရှိစေသည်။ အကယ်၍ ၎င်းသာ တည်ရှိပါက <math>A</math> သည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအထိ]] တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို <math>\prod_{i \in I} A_i</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ|အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီတွင်]] မြှောက်လဒ်သည် သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် တွက်ချက်မှုများနှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း မော်ဖစ်ဇင်များပါရှိသည့် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို]] အသုံးပြုသည်။ == အတွင်းနှင့် ပြင်ပ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Internal and external direct product) == [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] <math>G</math> တစ်ခုတွင် [[အုပ်စုပိုင်း|မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများဖြစ်သည့်]] <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့သည် <math>G = AB</math> နှင့် <math>A \cap B = \{1\}</math> ဖြစ်အောင် ပါဝင်နေပါက ၎င်းကို '''အတွင်း တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (internal direct product)''' ဟုခေါ်ဆိုပြီး <math>G \cong A \times B</math> ကို ရရှိစေသည်။ အပေါင်းအခြေခံ [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများအတွက်]] ဤအတိအကျတူညီသော အခြေအနေကို အပေါင်းအခြေခံ အသွင်ဖြင့် ရေးသားပါက <math>A + B = G</math> နှင့် <math>A \cap B = \{0\}</math> ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ အုပ်စု <math>G</math> နှင့် အမှီအခိုကင်းစွာ တည်ဆောက်ထားသည့် ထပ်တူညီသော တည်ဆောက်ပုံပါရှိသည့် [[အစု]] <math>\{\, (a,b) \mid a \in A, \, b \in B \,\}</math> ကို '''ပြင်ပ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (external direct product)''' ဟု ခေါ်သည်။ == ကိုးကားများ (References) == * {{Citation |last1=Bender |first1=Edward A. |last2=Williamson |first2=S. Gill |title=A Short Course in Discrete Mathematics |publication-place=Mineola, NY |publisher=Dover Publications |date=2005 |isbn=978-0-486-43946-4}} * {{Citation |last1=Burris |first1=Stanley N. |last2=Sankappanavar |first2=H. P. |title=A Course in Universal Algebra |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=78 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=1981 |isbn=978-0-387-90578-5 |mr=0648287 |zbl=0478.08001 |doi=10.1007/978-1-4613-8130-3}} * {{Citation |last1=Lang |first1=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |mr=1878556 |zbl=0984.00001 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0}} * {{Citation |last1=Weisstein |first1=Eric W. |author-link=Eric W. Weisstein |title=Direct Product |website=MathWorld--A Wolfram Web Resource |url=https://mathworld.wolfram.com/DirectProduct.html |access-date=2018-02-10}} * {{Citation |last1=Weisstein |first1=Eric W. |author-link=Eric W. Weisstein |title=Group Direct Product |website=MathWorld--A Wolfram Web Resource |url=https://mathworld.wolfram.com/GroupDirectProduct.html |access-date=2018-02-10}} [[Category:အက္ခရာသင်္ချာ]] bb7yr5ggfoqpphvq5zep55g3fpx9ypy 1052037 1051923 2026-09-09T09:11:47Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကားများ (References) */ 1052037 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာတွင်]] [[အက္ခရာသင်္ချာ]] တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures) စုစည်းမှုတစ်ခု၏ '''တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (direct product)''' သည် ၎င်းတို့နှင့် အမျိုးအစားတူများ ပေါင်းစပ်တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများတွင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (groups)၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings) သို့မဟုတ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ပါဝင်နိုင်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရန်အတွက် အဆိုပါ တည်ဆောက်ပုံများကို ထပ်တူညီမှုများ (identities) သို့မဟုတ် [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများ]] (equations) ဖြင့်သာ သီးသန့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားရန် လိုအပ်သည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ကို အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော အက္ခရာသင်္ချာ (universal algebra) တွင် အဖြေစုများ (varieties) ဟု သိကြသည်။<ref>Lang (2002), pp. 9–10, 127</ref> ၎င်း၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ပေးထားသော တည်ဆောက်ပုံများ၏ [[အစု|အခြေခံအစုများ၏]] [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) ဖြစ်သည်။ [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] (direct sum) သည် အချို့သောအခြေအနေများတွင် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော်လည်း အခြေအနေအားလုံးတွင် ကိုက်ညီမှုမရှိပါ။ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တစ်ခုအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ် (product) တစ်ခု၏ ဥပမာဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်မှာမူ ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ် (coproduct) ဖြစ်သည်။<ref>Lang (2002), pp. 59, 128</ref> == ဥပမာများ (Examples) == * ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားသော တည်ဆောက်ပုံမပါရှိသည့် [[အစု]] (set) တစ်ခုဖြစ်သော [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) <math>\R</math> အပေါ်တွင် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် <math>\R \times \R</math> သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] <math>\{(x,y) : x,y \in \R\}</math> ဖြစ်သည်။ * အပေါင်းအခြေခံ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (additive group) တစ်ခုဖြစ်သော <math>\R</math> အပေါ်တွင် <math>\R \times \R</math> ၌ <math>(a,b) + (c,d) = (a+c, b+d)</math> ဟူသော တွက်ချက်မှု (operation) ပါရှိသည်။ * [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းတစ်ခုဖြစ်သော]] <math>\R</math> အပေါ်တွင် <math>\R \times \R</math> သည် အထက်ပါ [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှုကို]] ထိန်းသိမ်းထားပြီး <math>(a,b)(c,d) = (ac, bd)</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းကိုလည်း]] ပါဝင်စေသည်။ သုညမဟုတ်သော အစုဝင် (nonzero element) <math>(1,0)</math> တွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် (multiplicative inverse) မရှိသောကြောင့် ၎င်းသည် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခု မဟုတ်ပါ။ ဖီးလ်ဒ်များကဲ့သို့ အလုံးစုံအကျုံးဝင်-တည်ရှိမှု [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (universal-existential axioms) လိုအပ်သော တည်ဆောက်ပုံများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမျိုးအစားတူညီသော တည်ဆောက်ပုံကို မထုတ်ပေးနိုင်ကြောင်း ဤအချက်က သက်သေပြနေသည်။ တူညီသောအမျိုးအစားရှိသည့် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] တည်ဆောက်ပုံများအတွက် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်များသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) တစ်ခုအထိ [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (associative property) နှင့် [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (commutative property) ပြည့်စုံကြသည်။ အဆိုပါ ဂုဏ်သတ္တိများမှာ <math>(A \times B) \times C \cong A \times (B \times C)</math> နှင့် <math>A \times B \cong B \times A</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ အဆုံးရှိ (finitely) သို့မဟုတ် ရေတွက်နိုင်သော [[အနန္တ]] (countably infinitely) အရေအတွက်ရှိသည့် တည်ဆောက်ပုံများ၏ မြှောက်လဒ်များကိုလည်း ဥပမာအားဖြင့် <math>\R \times \R \times \R \times \dotsb</math> ကဲ့သို့ သတ်မှတ်ထားသည်။ == အုပ်စုများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Direct product of groups) == [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) တွင် <math>(G, \circ)</math> နှင့် <math>(H, \cdot)</math> အုပ်စုများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်ကို <math>G \times H</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အပေါင်းအခြေခံ အသွင်ဖြင့် ရေးသားထားသော [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (additively written abelian groups) အတွက် ၎င်းကို [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်|တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ဟု]] ခေါ်ဆိုနိုင်ပြီး <math>G \oplus H</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်၊ * အစုသည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] <math>\{(g, h) : g \in G, h \in H\}</math> ဖြစ်သည်။ * တွက်ချက်မှုသည် သက်ဆိုင်ရာ အစုဝင်များအလိုက် (element-wise) တွက်ချက်ခြင်းဖြစ်ပြီး <math display="block">(g, h) \cdot \left(g', h'\right) = \left(g \circ g', h \cdot h'\right)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>G</math> နှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သော [[အစုဝင်|အစုဝင်များဖြစ်သည့်]] <math>(g, 1)</math> ပါဝင်သော [[အုပ်စုပိုင်း|မူမှန်အုပ်စုပိုင်း]] များနှင့် <math>H</math> နှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သော အစုဝင်များဖြစ်သည့် <math>(1, h)</math> ပါဝင်သော မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ ပါရှိသည့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုအသစ်တစ်ခုကို]] ဖန်တီးပေးသည်။ အသိအမှတ်ပြုခြင်း သီအိုရမ် (recognition theorem) အရ အကယ်၍ အုပ်စု <math>K</math> တွင် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများဖြစ်သော <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့သည် <math>K = GH</math> နှင့် <math>G \cap H = \{1\}</math> ဖြစ်အောင် ပါဝင်နေပါက <math>K \cong G \times H</math> ဖြစ်သည်။ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုတည်းသာ မူမှန်ဖြစ်ရန် လိုအပ်ခြင်းသည် တစ်ပိုင်းတိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (semidirect product) ကို ရရှိစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\{1, a\}</math> နှင့် <math>\{1, b\}</math> ကဲ့သို့သော <math>C_2</math> ၏ မိတ္တူနှစ်ခုကို ယူခြင်းဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ အစုဝင်များအလိုက် တွက်ချက်မှုများပါဝင်သည့် <math>C_2 \times C_2 = \{(1,1), (1,b), (a,1), (a,b)\}</math> ကို ရရှိသည်။ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်များသည် '''ကိုဩဒိနိတ် ဖန်ရှင်များ (coordinate functions)''' ဟုခေါ်သော သဘာဝ [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို]] ပေးသည်။ ယင်းတို့ကို ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ (projection maps) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ <math display=block>\begin{align} \pi_1: G \times H \to G, \ \ \pi_1(g, h) &= g \\ \pi_2: G \times H \to H, \ \ \pi_2(g, h) &= h \end{align}</math> တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်ဆီသို့ သွားသော [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>f</math> တိုင်းကို ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်း [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (component functions) ဖြစ်သော <math>f_i = \pi_i \circ f</math> ဖြင့် အလုံးစုံ ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> နှင့်မဆို <math>n \geq 0</math> ဖြစ်သော [[ကိန်းပြည့်]] (integer) များအတွက် ထပ်ခါတလဲလဲ အသုံးချခြင်းသည် <math>n</math>-ခုတွဲများ (<math>n</math>-tuples) ၏ အုပ်စု <math>G^n</math> ကို ထုတ်ပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\Z^n</math> နှင့် <math>\R^n</math> တို့ ဖြစ်သည်။ == မော်ဂျူးများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Direct product of modules) == [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] (modules) အတွက် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို]] အသုံးပြု၍ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် [[ပေါင်းခြင်း]] (componentwise addition) နှင့် [[စကေလာ|စကေလာ]]မြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) တို့ကို လုပ်ဆောင်သည်။ ဤသည်မှာ [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (tensor product) နှင့် ကွဲပြားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\R^m \times \R^n = \R^{m+n}</math> ဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိသော အညွှန်းများ (finite indices) အတွက် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် <math display="inline">\prod_{i=1}^n X_i</math> သည် [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] <math display="inline">\bigoplus_{i=1}^n X_i</math> နှင့် ပုံမှန်အားဖြင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] ဖြစ်သည်။ အနန္တဖြစ်သော အညွှန်းများ (infinite indices) အတွက် ၎င်းတို့သည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ် မဖြစ်ကြပါ။ အကြောင်းမှာ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်များသည်]] အဆုံးရှိသော အစုဝင်များမှလွဲ၍ ကျန်အစုဝင်အားလုံးအတွက် သုညဖြစ်နေရမည် ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ (categorically) ၎င်းတို့သည် ဒွန်တွဲများ (duals) ဖြစ်ကြသည်။ ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်သည် ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ်ဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် မြှောက်လဒ်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အနန္တ]] မြှောက်လဒ် (infinite product) <math display="inline">X = \prod_{i=1}^\infty \R</math> နှင့် ပေါင်းလဒ် <math display="inline">Y = \bigoplus_{i=1}^\infty \R</math> တို့တွင် <math>(1, 0, 0, \ldots) \in Y</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>(1, 1, 1, \ldots) \notin Y</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ နှစ်ခုစလုံးသည် <math>X</math> တွင် ပါဝင်ကြပြီး <math>Y \subset X</math> ကို [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းအစစ်]] (proper subset) တစ်ခု ဖြစ်စေသည်။<ref>Weisstein, Direct Product</ref><ref>Weisstein, Group Direct Product</ref> == တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Topological space direct product) == အညွှန်းအစု (index set) <math>I</math> ပေါ်ရှိ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ]] (topological spaces) <math>X_i</math> အတွက် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို]] အသုံးပြုသည်။ <math display="block">\prod_{i \in I} X_i.</math> အဆုံးရှိသော အရေအတွက်ရှိသည့် ဆခွဲကိန်းများ (factors) အတွက် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) သည် အဖွင့်စုများ (open sets) ၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များပါဝင်သော အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အသုံးပြုသည်။ <math display=block>\mathcal B = \left\{U_1 \times \cdots \times U_n\ : \ U_i\ \mathrm{open\ in}\ X_i\right\}</math> [[အနန္တ]] မြှောက်လဒ်များအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများနှင့် မြှောက်လဒ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များအားလုံး]] [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း]] သေချာစေရန် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရပါမည်။ ဤအတွက် အခြေအစုသည် မြှောက်လဒ်များတွင် အဆုံးရှိသော [[အစုပိုင်း|အဖွင့်စုပိုင်းအစစ်များ]] (proper open subsets) သာ ပါဝင်ရန် ကန့်သတ်ထားပြီး အခြားဆခွဲကိန်းများအားလုံးသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုလုံးဖြစ်သော <math>X_i</math> ဖြစ်ကြရမည် ဖြစ်သည်။ <math display=block>\mathcal B = \left\{ \prod_{i \in I} U_i\ : \ (\exists j_1,\ldots,j_n)(U_{j_i}\ \mathrm{open\ in}\ X_{j_i})\ \mathrm{and}\ (\forall i \neq j_1,\ldots,j_n)(U_i = X_i) \right\}</math> အနန္တအရေအတွက်ရှိသော အဖွင့်စုပိုင်းအစစ်များကို ခွင့်ပြုခြင်းသည် ဘောက်စ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (box topology) ကို ဖန်တီးပေးသည်။ ယင်းတွင် သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ဖန်ရှင်များသည်]] အဆက်မပြတ်မဖြစ်ရန် ကျရှုံးနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဖွင့်စုများ၏ အနန္တ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (infinite intersections) သည် အဖွင့်စုများ ဖြစ်လာစေရန် အာမမခံနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီများသည် ဆခွဲကိန်းဂုဏ်သတ္တိများကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် (Hausdorff)၊ ဆက်စပ်နေသော (connected) သို့မဟုတ် ကျစ်လျစ်သော ရပ်ဝန်းများ (compact spaces) ၏ မြှောက်လဒ်များသည် ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ်၊ ဆက်စပ်နေသော သို့မဟုတ် ကျစ်လျစ်သော အခြေအနေအတိုင်း ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ ယင်းအချက်ကို တီခိုနော့ဗ်၏ သီအိုရမ် (Tychonoff's theorem) ဟုခေါ်ပြီး [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (axiom of choice) နှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ဘိုင်နရီ ဆက်သွယ်ချက်များ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Direct product of binary relations) == ဘိုင်နရီ ဆက်သွယ်ချက်များ (binary relations) ဖြစ်သည့် <math>R</math> နှင့် <math>S</math> ပါရှိသော [[အစု|အစုများ၏]] [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်အပေါ်တွင်]] တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် ဆက်သွယ်ချက် <math>T</math> သည် <math>(a, b) T (c, d)</math> ကို <math>a R c</math> နှင့် <math>b S d</math> အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ <math>T</math> သည် <math>R</math> နှင့် <math>S</math> တို့ထံမှ ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ (reflexivity)၊ ကိုယ်မပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ (irreflexivity)၊ ကူးပြောင်းနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (transitivity)၊ အချိုးညီမှု (symmetry) နှင့် ဆန့်ကျင်အချိုးညီမှု (antisymmetry) တို့ကို အမွေဆက်ခံရရှိသည်။<ref>Bender and Williamson (2005), at Equivalence and Order</ref> ဤသဘောတရားသည် ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) နှင့် ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်များ (equivalence relations) အထိ ကျယ်ပြန့်သွားသည်။ သို့ရာတွင် ဆက်စပ်နေမှု (connectedness) နှင့် ယင်းကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော အပြည့်အဝဖြစ်မှု (totality) တို့ကို အမြဲတမ်း ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\N</math> အပေါ်ရှိ <math>\,\leq\,</math> ကို ၎င်းကိုယ်တိုင်ဖြင့် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် <math>(1, 2)</math> နှင့် <math>(2, 1)</math> တို့ကို မဆက်သွယ်ပေးပါ။ == အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော အက္ခရာသင်္ချာတွင် တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Direct product in universal algebra) == လက်မှတ် (signature) <math>\Sigma</math> နှင့် အညွှန်းတပ်ထားသော <math>\Sigma</math> [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာများ]] မိသားစု (indexed family of <math>\Sigma</math> algebras) <math>\left(\mathbf{A}_i\right)_{i \in I}</math> ကို ပေးထားပါက '''တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်''' <math display="inline">\mathbf{A} = \prod_{i \in I} \mathbf{A}_i</math> သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော <math>\Sigma</math> အက္ခရာသင်္ချာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊ * အလုံးစုံပါဝင်စု (universe) <math>A</math> သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] <math display="inline">\prod_{i \in I} A_i</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n</math>-လုံးသွင်း တွက်ချက်မှု (<math>n</math>-ary operation) <math>f \in \Sigma</math> တစ်ခုစီကို သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f^{\mathbf{A}}\!\left(a_1, \dotsc, a_n\right)</math> ၏ <math>i</math> ကြိမ်မြောက် အစိတ်အပိုင်းသည် <math>f^{\mathbf{A}_i}\!\left(a_1(i), \dotsc, a_n(i)\right)</math> ဖြစ်သည်။ ဆခွဲကိန်း အက္ခရာသင်္ချာများ (factor algebras) <math>\mathbf{A}_i</math> အားလုံးသည် ဗလာမဟုတ်သော အစုများဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါက <math>\pi_i(a) = a(i)</math> ဖြစ်သည့် ပရိုဂျက်ရှင်းများ <math>\pi_i : A \to A_i</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (surjective homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။<ref>Burris and Sankappanavar (1981), p. 53</ref> ဤသရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ခြင်း (abstraction) သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုနှင့်]] [[မော်ဂျူး]] တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်များ နှစ်ခုစလုံးကို အကျုံးဝင်လွှမ်းခြုံထားသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical product) == ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုများ (objects) <math>(A_i)_{i \in I}</math> ၏ '''မြှောက်လဒ် (product)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) <math>\pi_i \colon A \to A_i</math> ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_i \colon B \to A_i</math> ပါရှိသော မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>B</math> အတွက်မဆို <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\pi_i \circ g = f_i</math> ဖြစ်စေသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် (unique morphism) <math>g: B \to A</math> တစ်ခုကို တည်ရှိစေသည်။ အကယ်၍ ၎င်းသာ တည်ရှိပါက <math>A</math> သည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအထိ]] တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို <math>\prod_{i \in I} A_i</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ|အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီတွင်]] မြှောက်လဒ်သည် သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် တွက်ချက်မှုများနှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း မော်ဖစ်ဇင်များပါရှိသည့် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို]] အသုံးပြုသည်။ == အတွင်းနှင့် ပြင်ပ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Internal and external direct product) == [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] <math>G</math> တစ်ခုတွင် [[အုပ်စုပိုင်း|မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများဖြစ်သည့်]] <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့သည် <math>G = AB</math> နှင့် <math>A \cap B = \{1\}</math> ဖြစ်အောင် ပါဝင်နေပါက ၎င်းကို '''အတွင်း တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (internal direct product)''' ဟုခေါ်ဆိုပြီး <math>G \cong A \times B</math> ကို ရရှိစေသည်။ အပေါင်းအခြေခံ [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများအတွက်]] ဤအတိအကျတူညီသော အခြေအနေကို အပေါင်းအခြေခံ အသွင်ဖြင့် ရေးသားပါက <math>A + B = G</math> နှင့် <math>A \cap B = \{0\}</math> ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ အုပ်စု <math>G</math> နှင့် အမှီအခိုကင်းစွာ တည်ဆောက်ထားသည့် ထပ်တူညီသော တည်ဆောက်ပုံပါရှိသည့် [[အစု]] <math>\{\, (a,b) \mid a \in A, \, b \in B \,\}</math> ကို '''ပြင်ပ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (external direct product)''' ဟု ခေါ်သည်။ == ကိုးကားများ == * {{Citation |last1=Bender |first1=Edward A. |last2=Williamson |first2=S. Gill |title=A Short Course in Discrete Mathematics |publication-place=Mineola, NY |publisher=Dover Publications |date=2005 |isbn=978-0-486-43946-4}} * {{Citation |last1=Burris |first1=Stanley N. |last2=Sankappanavar |first2=H. P. |title=A Course in Universal Algebra |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=78 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=1981 |isbn=978-0-387-90578-5 |mr=0648287 |zbl=0478.08001 |doi=10.1007/978-1-4613-8130-3}} * {{Citation |last1=Lang |first1=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |mr=1878556 |zbl=0984.00001 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0}} * {{Citation |last1=Weisstein |first1=Eric W. |author-link=Eric W. Weisstein |title=Direct Product |website=MathWorld--A Wolfram Web Resource |url=https://mathworld.wolfram.com/DirectProduct.html |access-date=2018-02-10}} * {{Citation |last1=Weisstein |first1=Eric W. |author-link=Eric W. Weisstein |title=Group Direct Product |website=MathWorld--A Wolfram Web Resource |url=https://mathworld.wolfram.com/GroupDirectProduct.html |access-date=2018-02-10}} [[Category:အက္ခရာသင်္ချာ]] rq65ffl6wuo4vhsju5aupuefxzfa9wt 3 291335 1051927 2026-09-08T19:00:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1051927 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-48989-62 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၀၀၊ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) qqb2lvp5mnwzi8t8fnqkck27s4a6br4 0 291336 1051937 2026-09-08T21:43:35Z Mkant00 135890 "[[ကဲကုလပ်]] (calculus) တွင် [[ဖန်ရှင်]] (function) တစ်ခု၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) ကို တွက်ချက်ရာ၌ အသုံးပြုသော ဆင်းသ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051937 wikitext text/x-wiki [[ကဲကုလပ်]] (calculus) တွင် [[ဖန်ရှင်]] (function) တစ်ခု၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) ကို တွက်ချက်ရာ၌ အသုံးပြုသော ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း (differentiation) ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ၏ အကျဉ်းချုပ်ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ == ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း၏ အခြေခံစည်းမျဉ်းများ (Elementary rules of differentiation) == အခြားသတ်မှတ်ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါက ဤနေရာရှိ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးသည် [[ကိန်းစစ်]] (real number) <math>\mathbb{R}</math> များ၏ ဖန်ရှင်များဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ကိန်းစစ်တန်ဖိုး (real value) များကိုသာ ထုတ်ပေးသည်။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါ ပုံသေနည်း (formula) များကို ကောင်းစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) ပေးနိုင်သော မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤသို့အသုံးပြုရာတွင် [[ကိန်းထွေး]] (complex number) <math>\mathbb{C}</math> များပါဝင်သော အခြေအနေများလည်း အကျုံးဝင်သည်။ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု (linearity)၊ မြှောက်လဒ် (product)၊ စားလဒ် (quotient) နှင့် ချိတ်ဆက် (chain) စသည့် ပေါင်းစပ်စည်းမျဉ်း (combination rule) များ မှန်ကန်စေရန်အတွက် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော ဖန်ရှင်များသည် တွက်ချက်ရမည့် အမှတ် (point) တွင် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော (differentiable) ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ရမည်။ === ကိန်းသေကိန်းပိုင်း စည်းမျဉ်း (Constant term rule) === <math>c \in \mathbb{R}</math> ဖြစ်သော မည်သည့် <math>c</math> တန်ဖိုးအတွက်မဆို <math>f(x)</math> သည် <math>f(x) = c</math> ဟု ပေးထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) ဖြစ်ပါက <math>\frac{df}{dx} = 0</math> ဖြစ်သည်။ ==== သက်သေပြချက် (Proof) ==== <math>f(x) = c</math> နှင့် <math>f(x+h) = c</math> ဟုထားပါ။ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်၏]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ တွက်ချက်မှုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\begin{align} f'(x) &= \lim_{h \to 0} \frac{f(x+h) - f(x)}{h} \\ &= \lim_{h \to 0} \frac{c - c}{h} \\ &= \lim_{h \to 0} \frac{0}{h} \\ &= 0. \end{align}</math> ဤတွက်ချက်မှု (computation) က မည်သည့် ကိန်းသေ ဖန်ရှင်၏ ဆင်းသက်ချက်မဆို 0 ဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။ === ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း၏ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု (Linearity of differentiation) === မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> များအတွက်မဆို၊ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>a</math> နှင့် <math>b</math> များအတွက်မဆို <math>x</math> ကို မူတည်၍ ဖန်ရှင် <math>h(x) = af(x) + bg(x)</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display="block">h'(x) = af'(x) + bg'(x).</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် (Leibniz) ၏ [[သင်္ချာဆိုင်ရာ သင်္ကေတများစာရင်း|သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း]] (notation) တွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{d(af+bg)}{dx} = a\frac{df}{dx} + b\frac{dg}{dx}.</math> အထူးအခြေအနေများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် ။ * ကိန်းသေ ဆခွဲကိန်း စည်းမျဉ်း (constant factor rule) <math display="block">(af)' = af'</math> * ပေါင်းလဒ် စည်းမျဉ်း (sum rule) <math display="block">(f+g)' = f' + g'</math> * [[နုတ်ခြင်း]] စည်းမျဉ်း (subtraction rule) <math display="block">(f-g)' = f' - g'.</math> === မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်း (Product rule) === ဖန်ရှင် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> များအတွက် <math>x</math> ကို မူတည်၍ ဖန်ရှင် <math>h(x) = f(x)g(x)</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display="block">h'(x) = f'(x)g(x) + f(x)g'(x).</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{d(fg)}{dx} = \frac{df}{dx}g + f\frac{dg}{dx}.</math> === ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (Chain rule) === ဖန်ရှင် <math>h(x) = f(g(x))</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">h'(x) = f'(g(x))g'(x).</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{d}{dx}h(x) = \frac{dz}{dy} \frac{dy}{dx},</math> ထိုနေရာတွင် <math>y = g(x)</math> နှင့် <math>z = f(y)</math> ဖြစ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်စည်းမျဉ်း (Inverse function rule) === အကယ်၍ ဖန်ရှင် <math>f</math> တွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>g</math> ရှိပါက၊ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g(f(x)) = x</math> နှင့် <math>f(g(y)) = y</math> ဖြစ်ပါက၊ <math>f'(g(y)) \neq 0</math> ဖြစ်ရန် သတ်မှတ်ချက်ပါရှိပါက အောက်ပါ[[ညီမျှခြင်း]] (equation) မှန်ကန်သည်။ <math display="block">g' = \frac{1}{f'\circ g}.</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{dx}{dy} = \frac{1}{\frac{dy}{dx}}.</math> == ထပ်ကိန်း နိယာမများ (Power laws)၊ ပိုလီနိုမီရယ်များ (polynomials)၊ စားလဒ်များ (quotients) နှင့် အချိုးပြောင်းပြန်များ (reciprocals) == === ပိုလီနိုမီရယ် သို့မဟုတ် အခြေခံ ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်း (Polynomial or elementary power rule) === မည်သည့် သုညမဟုတ်သော [[ကိန်းစစ်]] <math>r \neq 0</math> အတွက်မဆို <math>f(x) = x^r</math> ဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math display="block">f'(x) = rx^{r-1}.</math> အကယ်၍ <math>r</math> သည် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) မဟုတ်ပါက <math>x</math> သည် တိကျစွာ အပေါင်းဖြစ်သော (strictly positive) ကိန်း ဖြစ်ရမည်။ အကယ်၍ <math>r \ge 1</math> ဖြစ်ပါက အဆိုပါ ပုံသေနည်းသည် <math>x = 0</math> အတွက်လည်း မှန်ကန်သည်။ <math>r = 1</math> ဖြစ်သောအခါ ဤသည်မှာ အထူးအခြေအနေ ဖြစ်သွားသည်။ ထိုအခါ <math>f(x) = x</math> ဖြစ်လျှင် <math>f'(x) = 1</math> ဖြစ်လာသည်။ ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်းကို ပေါင်းလဒ်စည်းမျဉ်း နှင့် ကိန်းသေ ဆတိုး စည်းမျဉ်းများဖြင့် ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် မည်သည့် [[ပိုလီနိုမီရယ်|ပိုလီနိုမီရယ်၏]] [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ကိုမဆို]] တွက်ချက်နိုင်သည်။ === အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်း (Reciprocal rule) === သုညသို့ ပျောက်ကွယ်မသွားသော (nonvanishing) မည်သည့် [[ဖန်ရှင်]] <math>f</math> အတွက်မဆို <math>h(x) = \frac{1}{f(x)}</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display="block">h'(x) = -\frac{f'(x)}{(f(x))^2}.</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{d(1/f)}{dx} = -\frac{1}{f^2}\frac{df}{dx}.</math> အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်းကို စားလဒ်စည်းမျဉ်းမှ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်းနှင့် ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မှုမှ ဖြစ်စေ ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ === စားလဒ်စည်းမျဉ်း (Quotient rule) === အကယ်၍ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် ဖန်ရှင်များဖြစ်ပါက <math>g \neq 0</math> ဖြစ်သော မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အောက်ပါ[[ညီမျှခြင်း]] မှန်ကန်သည်။ <math display="block">\left(\frac{f}{g}\right)' = \frac{f'g - g'f}{g^2}</math> ဤစည်းမျဉ်းကို အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်းနှင့် မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်းတို့မှ ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ ၎င်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် သုည ပိုလီနိုမီရယ်ကို အသုံးပြု၍ အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်းကို စားလဒ်စည်းမျဉ်းမှလည်း ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ === ယေဘုယျပြုထားသော ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်း (Generalized power rule) === အခြေခံ ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်းကို သိသာစွာ ယေဘုယျပြု (generalize) နိုင်သည်။ အယေဘုယျဆုံး ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်းမှာ ဖန်ရှင်နယ် ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်း (functional power rule) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> များအတွက်မဆို <math>f(x) > 0</math> ဖြစ်ပြီး ညီမျှခြင်း၏ နှစ်ဖက်စလုံးကို ကောင်းစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အောက်ပါညီမျှခြင်း မှန်ကန်သည်။ <math display="block">(f^g)' = \left(e^{g\ln f}\right)' = f^g\left(f'{g \over f} + g'\ln f\right)</math> အထူးအခြေအနေများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် ။ * <math>a</math> သည် သုညမဟုတ်သော မည်သည့် ကိန်းစစ်မဆိုဖြစ်ပြီး <math>x</math> သည် အပေါင်းကိန်း ဖြစ်သောအခါ <math>f(x) = x^a</math> ဖြစ်လျှင် <math>f'(x) = ax^{a-1}</math> ဖြစ်သည်။ * အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်းကို <math>g(x) = -1</math> ဖြစ်သော အထူးအခြေအနေအဖြစ် ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ == ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်များနှင့် လော့ဂရစ်သမ် ဖန်ရှင်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of exponential and logarithmic functions) == <math display="block">\frac{d}{dx}\left(c^{ax}\right) = {ac^{ax} \ln c } ,\qquad c > 0.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left(e^{ax}\right) = ae^{ax}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left( \log_c x\right) = {1 \over x \ln c} , \qquad c > 0, c \neq 1.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left(\ln x\right) = {1 \over x} ,\qquad x > 0.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left(\ln |x|\right) = {1 \over x} ,\qquad x \neq 0.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left( x^x\right) = x^x(1 + \ln x).</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left(f(x)^{g(x)}\right) = g(x) f(x)^{g(x)-1}\frac{d}{dx}(f(x)) + f(x)^{g(x)} \ln(f(x)) \frac{d}{dx}(g(x)),\qquad \text{if } f(x) > 0, \text{ and if } \frac{d}{dx}(f(x)) \text{ and } \frac{d}{dx}(g(x)) \text{ exist}.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left( f(x)^{f(x)}\right) = f(x)^{f(x)} \left(1 + \ln f(x)\right)\frac{d}{dx}(f(x)),\qquad \text{if } f(x) > 0, \text{ and if } \frac{d}{dx}(f(x)) \text{ exists}.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left( W(x)\right) = {1 \over {x+e^{W(x)}}} ,\qquad x > -{1 \over e},</math> ထိုနေရာတွင် <math>W(x)</math> သည် လမ်းဘတ် W ဖန်ရှင် (Lambert W function) ၏ ပင်မ ဖြာထွက်ဖန်ရှင် (principal branch) ဖြစ်သော <math>W_0(x)</math> ဖြစ်သည်။ === လော့ဂရစ်သမ်ဆိုင်ရာ ဆင်းသက်ချက်များ (Logarithmic derivatives) === လော့ဂရစ်သမ်ဆိုင်ရာ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]]သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု၏]] [[လော့ဂရစ်သမ်]]ကို ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းအတွက် စည်းမျဉ်းကို ဖော်ပြသည့် အခြားနည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းကို အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် အပေါင်းကိန်းဖြစ်သော မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">(\ln f)' = \frac{f'}{f}</math> လော့ဂရစ်သမ်နည်းကျ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း (logarithmic differentiation) သည် ဆင်းသက်ချက်ကို လက်တွေ့မရှာဖွေမီ တိကျသော ဖော်ပြချက် (expression) များကို ရိုးရှင်းစေရန် လော့ဂရစ်သမ်များနှင့် ၎င်း၏ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း စည်းမျဉ်းများကို အသုံးပြုသည့် နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထပ်ကိန်း (exponent) များကို ဖယ်ရှားရန်၊ မြှောက်လဒ်များကို ပေါင်းလဒ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲရန်နှင့် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division) ကို [[နုတ်ခြင်း]] (subtraction) အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် လော့ဂရစ်သမ်များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုစီသည် ဆင်းသက်ချက်ရှာရန်အတွက် ဖော်ပြချက်ကို ပိုမိုရိုးရှင်းသွားစေနိုင်သည်။ == တြီဂိုနိုမက်ထရီ ဖန်ရှင်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of trigonometric functions) == <math display="block">\frac{d}{dx}(\sin x) = \cos x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\cos x) = -\sin x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\tan x) = \sec^2 x = {1 \over \cos^2 x} = 1 + \tan^2 x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\sec x) = \tan x \sec x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\csc x) = -\cot x \csc x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\cot x) = -\csc^2 x = {-1 \over \sin^2 x} = -(1 + \cot^2 x)</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\arcsin x) = {1 \over \sqrt{1-x^2}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\arccos x) = {-1 \over \sqrt{1-x^2}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\arctan x) = {1 \over 1+x^2}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arcsec} x) = {1 \over |x|\sqrt{x^2-1}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arccsc} x) = {-1 \over |x|\sqrt{x^2-1}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arccot} x) = {-1 \over 1+x^2}</math> အထက်ပါ ဇယားရှိ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်များသည်]] ပြောင်းပြန် ဆီးကန့် (inverse secant) ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်အစု]] (range) သည် <math>[0, \pi] \setminus \{\pi / 2\}</math> ဖြစ်သော အခြေအနေအတွက် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပြောင်းပြန် ကိုဆီးကန့် (inverse cosecant) ၏ ပုံရိပ်အစုသည် <math>[-\pi / 2, \pi / 2] \setminus \{0\}</math> ဖြစ်သော အခြေအနေအတွက်လည်း ဖြစ်သည်။ အဝင်ကိန်း (argument) နှစ်ခုပါဝင်သော ပြောင်းပြန် တန်းဂျင့် [[ဖန်ရှင်]] (inverse tangent function) <math>\arctan(y,x)</math> ကို ထပ်မံ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ၎င်း၏ တန်ဖိုးသည် <math>(-\pi, \pi]</math> ပုံရိပ်အစုအတွင်း တည်ရှိပြီး အမှတ် <math>(x, y)</math> ၏ ကွာဒရန့် (quadrant) ကို ရောင်ပြန်ဟပ် (reflect) ပြသသည်။ <math>(x,y) \neq (0,0)</math> အတွက် ၎င်း၏ ကိန်းရှင်ခွဲ ဆင်းသက်ချက် (partial derivative) များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\frac{\partial \arctan(y,x)}{\partial y} = \frac{x}{x^2 + y^2} \qquad\text{and}\qquad \frac{\partial \arctan(y,x)}{\partial x} = \frac{-y}{x^2 + y^2}.</math> == ဟိုက်ပါဘောလစ် ဖန်ရှင်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of hyperbolic functions) == <math display="block">\frac{d}{dx}(\sinh x) = \cosh x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\cosh x) = \sinh x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\tanh x) = \operatorname{sech}^2 x = {1 \over \cosh^2 x} = 1 - \tanh^2 x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{sech} x) = -\tanh x \operatorname{sech} x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{csch} x) = -\coth x \operatorname{csch} x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\coth x) = -\operatorname{csch}^2 x = {-1 \over \sinh^2 x} = 1 - \coth^2 x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arsinh} x) = {1 \over \sqrt{x^2+1}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arcosh} x) = {1 \over \sqrt{x^2-1}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{artanh} x) = {1 \over 1-x^2}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arsech} x) = {-1 \over x\sqrt{1-x^2}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arcsch} x) = {-1 \over |x|\sqrt{1+x^2}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arcoth} x) = {1 \over 1-x^2}</math> == အထူးဖန်ရှင်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of special functions) == === ဂါမာ ဖန်ရှင် (Gamma function) === <math>x > 0</math> အတွက် တွက်ချက်မှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် ။ <math display="block">\Gamma(x) = \int_0^\infty t^{x-1} e^{-t}\, dt</math> <math display="block">\Gamma'(x) = \int_0^\infty t^{x-1} e^{-t} \ln t \, dt</math> <math display="block">\Gamma'(x) = \Gamma(x) \left( -\gamma + \sum_{n=1}^\infty \left(\frac{1}{n} - \frac{1}{n+x-1}\right) \right)</math> === ရီးမန်း ဇီတာ ဖန်ရှင် (Riemann zeta function) === <math>x > 1</math> အတွက် တွက်ချက်မှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် ။ <math display="block">\zeta(x) = \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^x}</math> <math display="block">\zeta'(x) = -\sum_{n=1}^\infty \frac{\ln n}{n^x}</math> <math display="block">\zeta'(x) = -\frac{1}{2^x\left(2^x - 2\right)}\sum_{n=1}^\infty \frac{(-1)^n n \ln n}{(n+1)^x}</math> == အင်တီဂရယ်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of integrals) == [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်ကို]] <math>x</math> မူတည်၍ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာရန်]] လိုအပ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ <math display="block">F(x) = \int_{a(x)}^{b(x)}f(x,t)\, dt</math> ဤနေရာတွင် ဖန်ရှင် <math>f(x,t)</math> နှင့် <math>\frac{\partial}{\partial x} f(x,t)</math> နှစ်ခုစလုံးသည် <math>a(x) \le t \le b(x)</math> နှင့် <math>x_0 \le x \le x_1</math> တို့ ပါဝင်သော <math>(x,t)</math> ပြင်ညီ၏ အချို့သော နယ်ပယ် (region) အတွင်း <math>x</math> နှင့် <math>t</math> နှစ်ခုစလုံးအတွက် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] (continuous) ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဖန်ရှင် <math>a(x)</math> နှင့် <math>b(x)</math> တို့သည်လည်း အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပြီး <math>x_0 \le x \le x_1</math> အတွက် နှစ်ခုစလုံးတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ဆင်းသက်ချက်များ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် <math>x_0 \le x \le x_1</math> အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">F'(x) = f(x,b(x))b'(x) - f(x,a(x))a'(x) + \int_{a(x)}^{b(x)}\frac{\partial}{\partial x} f(x,t)\, dt.</math> ဤပုံသေနည်းသည် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရယ်]] စည်းမျဉ်း (Leibniz integral rule) ၏ ယေဘုယျ ပုံစံ (general form) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] (fundamental theorem of calculus) အသုံးပြု၍ ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ == အကြိမ် n မြောက် အဆင့်အထိ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives to nth order) == [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ၏]] အကြိမ် <math>n</math> မြောက် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (n-th derivative) ကို တွက်ချက်ရန်အတွက် စည်းမျဉ်းအချို့ တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် <math>n</math> သည် အပေါင်း[[ကိန်းပြည့်]] (positive integer) ဖြစ်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ === ဖာဒီဘရူနို ၏ ပုံသေနည်း (Faà di Bruno's formula) === အကယ်၍ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် <math>n</math> ကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်သော (n-times differentiable) ဖန်ရှင်များဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\frac{d^n}{dx^n}[f(g(x))] = n! \sum_{ {{m_1,\dots,m_n}} } f^{(m_1+\cdots+m_n)}(g(x)) \prod_{j=1}^n \frac{1}{m_j!}\left(\frac{g^{(j)}(x)}{j!}\right)^{m_j}</math> ဤနေရာတွင် ပေါင်းလဒ်သည် အောက်ပါ ကန့်သတ်ချက်ကို ပြည့်မီသော အနုတ်မဟုတ်သည့် ကိန်းပြည့်များ၏ အစုဝင်အတွဲ (tuple) <math>(m_1, \dots, m_n)</math> များအားလုံးအပေါ် အကျုံးဝင်သည်။ <math display="block">1m_1 + 2m_2 + 3m_3 + \cdots + nm_n = n.</math> === ယေဘုယျ လိုက်ဘ်နစ်ဇ် စည်းမျဉ်း (General Leibniz rule) === အကယ်၍ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် <math>n</math> ကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\frac{d^n}{dx^n}[f(x)g(x)] = \sum_{k=0}^n \binom{n}{k} f^{(n-k)}(x) g^{(k)}(x).</math> == ကိုးကား (References) == * {{Citation |last1=Ayres |first1=Frank |last2=Mendelson |first2=Elliott |title=Calculus |edition=5th |series=Schaum's Outline Series |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=2009 |isbn=978-0-07-150861-2}} * {{Citation |last1=Wrede |first1=Robert C. |last2=Spiegel |first2=Murray R. |title=Advanced Calculus |edition=3rd |series=Schaum's Outline Series |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=2010 |isbn=978-0-07-162366-7}} * {{Citation |last1=Spiegel |first1=Murray R. |last2=Lipschutz |first2=Seymour |last3=Schiller |first3=John J. |last4=Spellman |first4=Dennis |title=Complex Variables |edition=2nd |series=Schaum's Outline Series |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=2009 |isbn=978-0-07-161569-3}} * {{Citation |author=University of Waterloo |title=Differentiation Rules |publisher=CEMC Open Courseware |date=2022 |url=https://courseware.cemc.uwaterloo.ca/11/assignments/47/6 |access-date=3 May 2022}} * {{Citation |last1=Lipschutz |first1=Seymour |last2=Spiegel |first2=Murray R. |last3=Liu |first3=John |title=Mathematical Handbook of Formulas and Tables |edition=3rd |series=Schaum's Outline Series |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=2009 |isbn=978-0-07-154855-7}} * {{Citation |last=Woan |first=Graham |title=The Cambridge Handbook of Physics Formulas |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2010 |isbn=978-0-521-57507-2}} * {{Citation |last1=Riley |first1=Ken F. |last2=Hobson |first2=Michael P. |last3=Bence |first3=Stephen J. |title=Mathematical Methods for Physics and Engineering |edition=3rd |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-86153-3}} * {{Citation |last1=Olver |first1=Frank W. J. |last2=Lozier |first2=Daniel W. |last3=Boisvert |first3=Ronald F. |last4=Clark |first4=Charles W. |title=NIST Handbook of Mathematical Functions |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2010 |isbn=978-0-521-19225-5 |mr=2723248 |zbl=1198.00002}} [[Category:ကဲကုလပ်]] m3pwltbv1o2yrtuict0m5251s6luamc 1052036 1051937 2026-09-09T09:11:03Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား (References) */ 1052036 wikitext text/x-wiki [[ကဲကုလပ်]] (calculus) တွင် [[ဖန်ရှင်]] (function) တစ်ခု၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) ကို တွက်ချက်ရာ၌ အသုံးပြုသော ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း (differentiation) ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ၏ အကျဉ်းချုပ်ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ == ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း၏ အခြေခံစည်းမျဉ်းများ (Elementary rules of differentiation) == အခြားသတ်မှတ်ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါက ဤနေရာရှိ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးသည် [[ကိန်းစစ်]] (real number) <math>\mathbb{R}</math> များ၏ ဖန်ရှင်များဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ကိန်းစစ်တန်ဖိုး (real value) များကိုသာ ထုတ်ပေးသည်။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါ ပုံသေနည်း (formula) များကို ကောင်းစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) ပေးနိုင်သော မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤသို့အသုံးပြုရာတွင် [[ကိန်းထွေး]] (complex number) <math>\mathbb{C}</math> များပါဝင်သော အခြေအနေများလည်း အကျုံးဝင်သည်။ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု (linearity)၊ မြှောက်လဒ် (product)၊ စားလဒ် (quotient) နှင့် ချိတ်ဆက် (chain) စသည့် ပေါင်းစပ်စည်းမျဉ်း (combination rule) များ မှန်ကန်စေရန်အတွက် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော ဖန်ရှင်များသည် တွက်ချက်ရမည့် အမှတ် (point) တွင် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော (differentiable) ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ရမည်။ === ကိန်းသေကိန်းပိုင်း စည်းမျဉ်း (Constant term rule) === <math>c \in \mathbb{R}</math> ဖြစ်သော မည်သည့် <math>c</math> တန်ဖိုးအတွက်မဆို <math>f(x)</math> သည် <math>f(x) = c</math> ဟု ပေးထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) ဖြစ်ပါက <math>\frac{df}{dx} = 0</math> ဖြစ်သည်။ ==== သက်သေပြချက် (Proof) ==== <math>f(x) = c</math> နှင့် <math>f(x+h) = c</math> ဟုထားပါ။ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်၏]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ တွက်ချက်မှုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\begin{align} f'(x) &= \lim_{h \to 0} \frac{f(x+h) - f(x)}{h} \\ &= \lim_{h \to 0} \frac{c - c}{h} \\ &= \lim_{h \to 0} \frac{0}{h} \\ &= 0. \end{align}</math> ဤတွက်ချက်မှု (computation) က မည်သည့် ကိန်းသေ ဖန်ရှင်၏ ဆင်းသက်ချက်မဆို 0 ဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။ === ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း၏ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု (Linearity of differentiation) === မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> များအတွက်မဆို၊ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>a</math> နှင့် <math>b</math> များအတွက်မဆို <math>x</math> ကို မူတည်၍ ဖန်ရှင် <math>h(x) = af(x) + bg(x)</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display="block">h'(x) = af'(x) + bg'(x).</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် (Leibniz) ၏ [[သင်္ချာဆိုင်ရာ သင်္ကေတများစာရင်း|သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း]] (notation) တွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{d(af+bg)}{dx} = a\frac{df}{dx} + b\frac{dg}{dx}.</math> အထူးအခြေအနေများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် ။ * ကိန်းသေ ဆခွဲကိန်း စည်းမျဉ်း (constant factor rule) <math display="block">(af)' = af'</math> * ပေါင်းလဒ် စည်းမျဉ်း (sum rule) <math display="block">(f+g)' = f' + g'</math> * [[နုတ်ခြင်း]] စည်းမျဉ်း (subtraction rule) <math display="block">(f-g)' = f' - g'.</math> === မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်း (Product rule) === ဖန်ရှင် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> များအတွက် <math>x</math> ကို မူတည်၍ ဖန်ရှင် <math>h(x) = f(x)g(x)</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display="block">h'(x) = f'(x)g(x) + f(x)g'(x).</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{d(fg)}{dx} = \frac{df}{dx}g + f\frac{dg}{dx}.</math> === ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (Chain rule) === ဖန်ရှင် <math>h(x) = f(g(x))</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">h'(x) = f'(g(x))g'(x).</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{d}{dx}h(x) = \frac{dz}{dy} \frac{dy}{dx},</math> ထိုနေရာတွင် <math>y = g(x)</math> နှင့် <math>z = f(y)</math> ဖြစ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်စည်းမျဉ်း (Inverse function rule) === အကယ်၍ ဖန်ရှင် <math>f</math> တွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>g</math> ရှိပါက၊ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g(f(x)) = x</math> နှင့် <math>f(g(y)) = y</math> ဖြစ်ပါက၊ <math>f'(g(y)) \neq 0</math> ဖြစ်ရန် သတ်မှတ်ချက်ပါရှိပါက အောက်ပါ[[ညီမျှခြင်း]] (equation) မှန်ကန်သည်။ <math display="block">g' = \frac{1}{f'\circ g}.</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{dx}{dy} = \frac{1}{\frac{dy}{dx}}.</math> == ထပ်ကိန်း နိယာမများ (Power laws)၊ ပိုလီနိုမီရယ်များ (polynomials)၊ စားလဒ်များ (quotients) နှင့် အချိုးပြောင်းပြန်များ (reciprocals) == === ပိုလီနိုမီရယ် သို့မဟုတ် အခြေခံ ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်း (Polynomial or elementary power rule) === မည်သည့် သုညမဟုတ်သော [[ကိန်းစစ်]] <math>r \neq 0</math> အတွက်မဆို <math>f(x) = x^r</math> ဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math display="block">f'(x) = rx^{r-1}.</math> အကယ်၍ <math>r</math> သည် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) မဟုတ်ပါက <math>x</math> သည် တိကျစွာ အပေါင်းဖြစ်သော (strictly positive) ကိန်း ဖြစ်ရမည်။ အကယ်၍ <math>r \ge 1</math> ဖြစ်ပါက အဆိုပါ ပုံသေနည်းသည် <math>x = 0</math> အတွက်လည်း မှန်ကန်သည်။ <math>r = 1</math> ဖြစ်သောအခါ ဤသည်မှာ အထူးအခြေအနေ ဖြစ်သွားသည်။ ထိုအခါ <math>f(x) = x</math> ဖြစ်လျှင် <math>f'(x) = 1</math> ဖြစ်လာသည်။ ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်းကို ပေါင်းလဒ်စည်းမျဉ်း နှင့် ကိန်းသေ ဆတိုး စည်းမျဉ်းများဖြင့် ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် မည်သည့် [[ပိုလီနိုမီရယ်|ပိုလီနိုမီရယ်၏]] [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ကိုမဆို]] တွက်ချက်နိုင်သည်။ === အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်း (Reciprocal rule) === သုညသို့ ပျောက်ကွယ်မသွားသော (nonvanishing) မည်သည့် [[ဖန်ရှင်]] <math>f</math> အတွက်မဆို <math>h(x) = \frac{1}{f(x)}</math> ၏ ဆင်းသက်ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display="block">h'(x) = -\frac{f'(x)}{(f(x))^2}.</math> လိုက်ဘ်နစ်ဇ် ၏ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဤအချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math display="block">\frac{d(1/f)}{dx} = -\frac{1}{f^2}\frac{df}{dx}.</math> အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်းကို စားလဒ်စည်းမျဉ်းမှ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်းနှင့် ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မှုမှ ဖြစ်စေ ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ === စားလဒ်စည်းမျဉ်း (Quotient rule) === အကယ်၍ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် ဖန်ရှင်များဖြစ်ပါက <math>g \neq 0</math> ဖြစ်သော မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အောက်ပါ[[ညီမျှခြင်း]] မှန်ကန်သည်။ <math display="block">\left(\frac{f}{g}\right)' = \frac{f'g - g'f}{g^2}</math> ဤစည်းမျဉ်းကို အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်းနှင့် မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်းတို့မှ ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ ၎င်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် သုည ပိုလီနိုမီရယ်ကို အသုံးပြု၍ အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်းကို စားလဒ်စည်းမျဉ်းမှလည်း ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ === ယေဘုယျပြုထားသော ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်း (Generalized power rule) === အခြေခံ ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်းကို သိသာစွာ ယေဘုယျပြု (generalize) နိုင်သည်။ အယေဘုယျဆုံး ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်းမှာ ဖန်ရှင်နယ် ထပ်ကိန်းစည်းမျဉ်း (functional power rule) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> များအတွက်မဆို <math>f(x) > 0</math> ဖြစ်ပြီး ညီမျှခြင်း၏ နှစ်ဖက်စလုံးကို ကောင်းစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အောက်ပါညီမျှခြင်း မှန်ကန်သည်။ <math display="block">(f^g)' = \left(e^{g\ln f}\right)' = f^g\left(f'{g \over f} + g'\ln f\right)</math> အထူးအခြေအနေများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် ။ * <math>a</math> သည် သုညမဟုတ်သော မည်သည့် ကိန်းစစ်မဆိုဖြစ်ပြီး <math>x</math> သည် အပေါင်းကိန်း ဖြစ်သောအခါ <math>f(x) = x^a</math> ဖြစ်လျှင် <math>f'(x) = ax^{a-1}</math> ဖြစ်သည်။ * အချိုးပြောင်းပြန် စည်းမျဉ်းကို <math>g(x) = -1</math> ဖြစ်သော အထူးအခြေအနေအဖြစ် ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ == ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်များနှင့် လော့ဂရစ်သမ် ဖန်ရှင်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of exponential and logarithmic functions) == <math display="block">\frac{d}{dx}\left(c^{ax}\right) = {ac^{ax} \ln c } ,\qquad c > 0.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left(e^{ax}\right) = ae^{ax}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left( \log_c x\right) = {1 \over x \ln c} , \qquad c > 0, c \neq 1.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left(\ln x\right) = {1 \over x} ,\qquad x > 0.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left(\ln |x|\right) = {1 \over x} ,\qquad x \neq 0.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left( x^x\right) = x^x(1 + \ln x).</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left(f(x)^{g(x)}\right) = g(x) f(x)^{g(x)-1}\frac{d}{dx}(f(x)) + f(x)^{g(x)} \ln(f(x)) \frac{d}{dx}(g(x)),\qquad \text{if } f(x) > 0, \text{ and if } \frac{d}{dx}(f(x)) \text{ and } \frac{d}{dx}(g(x)) \text{ exist}.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left( f(x)^{f(x)}\right) = f(x)^{f(x)} \left(1 + \ln f(x)\right)\frac{d}{dx}(f(x)),\qquad \text{if } f(x) > 0, \text{ and if } \frac{d}{dx}(f(x)) \text{ exists}.</math> <math display="block">\frac{d}{dx}\left( W(x)\right) = {1 \over {x+e^{W(x)}}} ,\qquad x > -{1 \over e},</math> ထိုနေရာတွင် <math>W(x)</math> သည် လမ်းဘတ် W ဖန်ရှင် (Lambert W function) ၏ ပင်မ ဖြာထွက်ဖန်ရှင် (principal branch) ဖြစ်သော <math>W_0(x)</math> ဖြစ်သည်။ === လော့ဂရစ်သမ်ဆိုင်ရာ ဆင်းသက်ချက်များ (Logarithmic derivatives) === လော့ဂရစ်သမ်ဆိုင်ရာ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]]သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု၏]] [[လော့ဂရစ်သမ်]]ကို ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းအတွက် စည်းမျဉ်းကို ဖော်ပြသည့် အခြားနည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းကို အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် အပေါင်းကိန်းဖြစ်သော မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">(\ln f)' = \frac{f'}{f}</math> လော့ဂရစ်သမ်နည်းကျ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း (logarithmic differentiation) သည် ဆင်းသက်ချက်ကို လက်တွေ့မရှာဖွေမီ တိကျသော ဖော်ပြချက် (expression) များကို ရိုးရှင်းစေရန် လော့ဂရစ်သမ်များနှင့် ၎င်း၏ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း စည်းမျဉ်းများကို အသုံးပြုသည့် နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထပ်ကိန်း (exponent) များကို ဖယ်ရှားရန်၊ မြှောက်လဒ်များကို ပေါင်းလဒ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲရန်နှင့် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division) ကို [[နုတ်ခြင်း]] (subtraction) အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် လော့ဂရစ်သမ်များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုစီသည် ဆင်းသက်ချက်ရှာရန်အတွက် ဖော်ပြချက်ကို ပိုမိုရိုးရှင်းသွားစေနိုင်သည်။ == တြီဂိုနိုမက်ထရီ ဖန်ရှင်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of trigonometric functions) == <math display="block">\frac{d}{dx}(\sin x) = \cos x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\cos x) = -\sin x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\tan x) = \sec^2 x = {1 \over \cos^2 x} = 1 + \tan^2 x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\sec x) = \tan x \sec x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\csc x) = -\cot x \csc x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\cot x) = -\csc^2 x = {-1 \over \sin^2 x} = -(1 + \cot^2 x)</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\arcsin x) = {1 \over \sqrt{1-x^2}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\arccos x) = {-1 \over \sqrt{1-x^2}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\arctan x) = {1 \over 1+x^2}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arcsec} x) = {1 \over |x|\sqrt{x^2-1}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arccsc} x) = {-1 \over |x|\sqrt{x^2-1}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arccot} x) = {-1 \over 1+x^2}</math> အထက်ပါ ဇယားရှိ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်များသည်]] ပြောင်းပြန် ဆီးကန့် (inverse secant) ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်အစု]] (range) သည် <math>[0, \pi] \setminus \{\pi / 2\}</math> ဖြစ်သော အခြေအနေအတွက် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပြောင်းပြန် ကိုဆီးကန့် (inverse cosecant) ၏ ပုံရိပ်အစုသည် <math>[-\pi / 2, \pi / 2] \setminus \{0\}</math> ဖြစ်သော အခြေအနေအတွက်လည်း ဖြစ်သည်။ အဝင်ကိန်း (argument) နှစ်ခုပါဝင်သော ပြောင်းပြန် တန်းဂျင့် [[ဖန်ရှင်]] (inverse tangent function) <math>\arctan(y,x)</math> ကို ထပ်မံ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ၎င်း၏ တန်ဖိုးသည် <math>(-\pi, \pi]</math> ပုံရိပ်အစုအတွင်း တည်ရှိပြီး အမှတ် <math>(x, y)</math> ၏ ကွာဒရန့် (quadrant) ကို ရောင်ပြန်ဟပ် (reflect) ပြသသည်။ <math>(x,y) \neq (0,0)</math> အတွက် ၎င်း၏ ကိန်းရှင်ခွဲ ဆင်းသက်ချက် (partial derivative) များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\frac{\partial \arctan(y,x)}{\partial y} = \frac{x}{x^2 + y^2} \qquad\text{and}\qquad \frac{\partial \arctan(y,x)}{\partial x} = \frac{-y}{x^2 + y^2}.</math> == ဟိုက်ပါဘောလစ် ဖန်ရှင်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of hyperbolic functions) == <math display="block">\frac{d}{dx}(\sinh x) = \cosh x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\cosh x) = \sinh x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\tanh x) = \operatorname{sech}^2 x = {1 \over \cosh^2 x} = 1 - \tanh^2 x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{sech} x) = -\tanh x \operatorname{sech} x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{csch} x) = -\coth x \operatorname{csch} x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\coth x) = -\operatorname{csch}^2 x = {-1 \over \sinh^2 x} = 1 - \coth^2 x</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arsinh} x) = {1 \over \sqrt{x^2+1}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arcosh} x) = {1 \over \sqrt{x^2-1}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{artanh} x) = {1 \over 1-x^2}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arsech} x) = {-1 \over x\sqrt{1-x^2}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arcsch} x) = {-1 \over |x|\sqrt{1+x^2}}</math> <math display="block">\frac{d}{dx}(\operatorname{arcoth} x) = {1 \over 1-x^2}</math> == အထူးဖန်ရှင်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of special functions) == === ဂါမာ ဖန်ရှင် (Gamma function) === <math>x > 0</math> အတွက် တွက်ချက်မှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် ။ <math display="block">\Gamma(x) = \int_0^\infty t^{x-1} e^{-t}\, dt</math> <math display="block">\Gamma'(x) = \int_0^\infty t^{x-1} e^{-t} \ln t \, dt</math> <math display="block">\Gamma'(x) = \Gamma(x) \left( -\gamma + \sum_{n=1}^\infty \left(\frac{1}{n} - \frac{1}{n+x-1}\right) \right)</math> === ရီးမန်း ဇီတာ ဖန်ရှင် (Riemann zeta function) === <math>x > 1</math> အတွက် တွက်ချက်မှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် ။ <math display="block">\zeta(x) = \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^x}</math> <math display="block">\zeta'(x) = -\sum_{n=1}^\infty \frac{\ln n}{n^x}</math> <math display="block">\zeta'(x) = -\frac{1}{2^x\left(2^x - 2\right)}\sum_{n=1}^\infty \frac{(-1)^n n \ln n}{(n+1)^x}</math> == အင်တီဂရယ်များ၏ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives of integrals) == [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်ကို]] <math>x</math> မူတည်၍ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာရန်]] လိုအပ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ <math display="block">F(x) = \int_{a(x)}^{b(x)}f(x,t)\, dt</math> ဤနေရာတွင် ဖန်ရှင် <math>f(x,t)</math> နှင့် <math>\frac{\partial}{\partial x} f(x,t)</math> နှစ်ခုစလုံးသည် <math>a(x) \le t \le b(x)</math> နှင့် <math>x_0 \le x \le x_1</math> တို့ ပါဝင်သော <math>(x,t)</math> ပြင်ညီ၏ အချို့သော နယ်ပယ် (region) အတွင်း <math>x</math> နှင့် <math>t</math> နှစ်ခုစလုံးအတွက် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] (continuous) ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဖန်ရှင် <math>a(x)</math> နှင့် <math>b(x)</math> တို့သည်လည်း အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပြီး <math>x_0 \le x \le x_1</math> အတွက် နှစ်ခုစလုံးတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ဆင်းသက်ချက်များ ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် <math>x_0 \le x \le x_1</math> အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">F'(x) = f(x,b(x))b'(x) - f(x,a(x))a'(x) + \int_{a(x)}^{b(x)}\frac{\partial}{\partial x} f(x,t)\, dt.</math> ဤပုံသေနည်းသည် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရယ်]] စည်းမျဉ်း (Leibniz integral rule) ၏ ယေဘုယျ ပုံစံ (general form) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] (fundamental theorem of calculus) အသုံးပြု၍ ဆင်းသက်ရယူနိုင်သည်။ == အကြိမ် n မြောက် အဆင့်အထိ ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives to nth order) == [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ၏]] အကြိမ် <math>n</math> မြောက် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (n-th derivative) ကို တွက်ချက်ရန်အတွက် စည်းမျဉ်းအချို့ တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် <math>n</math> သည် အပေါင်း[[ကိန်းပြည့်]] (positive integer) ဖြစ်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ === ဖာဒီဘရူနို ၏ ပုံသေနည်း (Faà di Bruno's formula) === အကယ်၍ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် <math>n</math> ကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်သော (n-times differentiable) ဖန်ရှင်များဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\frac{d^n}{dx^n}[f(g(x))] = n! \sum_{ {{m_1,\dots,m_n}} } f^{(m_1+\cdots+m_n)}(g(x)) \prod_{j=1}^n \frac{1}{m_j!}\left(\frac{g^{(j)}(x)}{j!}\right)^{m_j}</math> ဤနေရာတွင် ပေါင်းလဒ်သည် အောက်ပါ ကန့်သတ်ချက်ကို ပြည့်မီသော အနုတ်မဟုတ်သည့် ကိန်းပြည့်များ၏ အစုဝင်အတွဲ (tuple) <math>(m_1, \dots, m_n)</math> များအားလုံးအပေါ် အကျုံးဝင်သည်။ <math display="block">1m_1 + 2m_2 + 3m_3 + \cdots + nm_n = n.</math> === ယေဘုယျ လိုက်ဘ်နစ်ဇ် စည်းမျဉ်း (General Leibniz rule) === အကယ်၍ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် <math>n</math> ကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block">\frac{d^n}{dx^n}[f(x)g(x)] = \sum_{k=0}^n \binom{n}{k} f^{(n-k)}(x) g^{(k)}(x).</math> == ကိုးကား == * {{Citation |last1=Ayres |first1=Frank |last2=Mendelson |first2=Elliott |title=Calculus |edition=5th |series=Schaum's Outline Series |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=2009 |isbn=978-0-07-150861-2}} * {{Citation |last1=Wrede |first1=Robert C. |last2=Spiegel |first2=Murray R. |title=Advanced Calculus |edition=3rd |series=Schaum's Outline Series |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=2010 |isbn=978-0-07-162366-7}} * {{Citation |last1=Spiegel |first1=Murray R. |last2=Lipschutz |first2=Seymour |last3=Schiller |first3=John J. |last4=Spellman |first4=Dennis |title=Complex Variables |edition=2nd |series=Schaum's Outline Series |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=2009 |isbn=978-0-07-161569-3}} * {{Citation |author=University of Waterloo |title=Differentiation Rules |publisher=CEMC Open Courseware |date=2022 |url=https://courseware.cemc.uwaterloo.ca/11/assignments/47/6 |access-date=3 May 2022}} * {{Citation |last1=Lipschutz |first1=Seymour |last2=Spiegel |first2=Murray R. |last3=Liu |first3=John |title=Mathematical Handbook of Formulas and Tables |edition=3rd |series=Schaum's Outline Series |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=2009 |isbn=978-0-07-154855-7}} * {{Citation |last=Woan |first=Graham |title=The Cambridge Handbook of Physics Formulas |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2010 |isbn=978-0-521-57507-2}} * {{Citation |last1=Riley |first1=Ken F. |last2=Hobson |first2=Michael P. |last3=Bence |first3=Stephen J. |title=Mathematical Methods for Physics and Engineering |edition=3rd |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-86153-3}} * {{Citation |last1=Olver |first1=Frank W. J. |last2=Lozier |first2=Daniel W. |last3=Boisvert |first3=Ronald F. |last4=Clark |first4=Charles W. |title=NIST Handbook of Mathematical Functions |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2010 |isbn=978-0-521-19225-5 |mr=2723248 |zbl=1198.00002}} [[Category:ကဲကုလပ်]] n4epxr6ni1wjbp3rj18izxh5aed2l1j 0 291337 1051940 2026-09-08T22:26:14Z Mkant00 135890 [[Cauchy's inequality]] စာမျက်နှာကို [[ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း]] သို့ Mkant00က ရွှေ့ခဲ့သည်: မြန်မာမှုပြုခြင်း 1051940 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း]] 8jdbmoxku3ed8396aocl1ul6nzv6fs6 3 291338 1051957 2026-09-09T02:00:35Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Whoopsawa]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tsorona]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Whoopsawa|Whoopsawa]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Tsorona|Tsorona]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1051957 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tsorona]] no2bnjgqwsa2thymo6zfy8fn0k7v88a 100 291339 1051963 2026-09-09T03:20:47Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=09|day=09|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051963 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=09|day=09|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} khi9wm77uh0vodyjo8ippyiq96tbiq8 3 291340 1051964 2026-09-09T04:01:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1051964 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-48843-71 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၁၊ ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 2aok8flbmlj9nfjotquahd1k539u7ha 0 291341 1051972 2026-09-09T04:34:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၂) ဖြူး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ဖြူးမြို့]]၊ အုတ်ဖြတ်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051972 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၂) ဖြူး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ဖြူးမြို့]]၊ အုတ်ဖြတ်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၈၃၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/phyu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.48821272966704| 96.43881573851327|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဖြူးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 9urd36ey92c8gl69xnna5jqia58zpyc 0 291342 1051973 2026-09-09T04:41:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၂) ဇေယျဝတီ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ဇေယျဝတီမြို့]]၊ မြို့မ (၂) ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051973 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၂) ဇေယျဝတီ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ဇေယျဝတီမြို့]]၊ မြို့မ (၂) ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၄၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/phyu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.54325921329145| 96.43277805093625|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဖြူးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 2ayv0ks0187r44c13dqjrotu6zbdbp4 0 291343 1051976 2026-09-09T04:43:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ]] စာမျက်နှာကို [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ဖြူးမြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1051976 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ဖြူးမြို့နယ်)]] mhhpv6tjey3o9nk8hwwrwgf265nor8i 1051977 1051976 2026-09-09T04:45:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ဖြူးမြို့နယ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1051977 wikitext text/x-wiki {{သံတူကြောင်းကွဲ}} မြန်မာနိုင်ငံတွင် '''အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ''' အမည်ဖြင့် အောက်ပါအထက်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ *[[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ဖြူးမြို့နယ်)]] *[[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ဖြူးမြို့နယ်)]] k3takkf3lyqhu6hhuify8kgkqz7mk3p 1051978 1051977 2026-09-09T04:45:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1051978 wikitext text/x-wiki {{သံတူကြောင်းကွဲ}} မြန်မာနိုင်ငံတွင် '''အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ''' အမည်ဖြင့် အောက်ပါအထက်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ *[[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]] *[[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ဖြူးမြို့နယ်)]] sgj3qn7grvp264y2l3d2d164wfxbt2s 0 291344 1051980 2026-09-09T04:46:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ဖြူးမြို့နယ်)]] စာမျက်နှာကို [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1051980 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]] hagic98ed9ni2yv2x124yxo7z4kd060 1051981 1051980 2026-09-09T04:48:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1051981 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ညောင်ပင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်ပင်သာမြို့]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၃၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/phyu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.401332215197577| 96.46182852178168|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဖြူးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ehhcs5cmn96zf347vi9ldbzbz5jnr1f 0 291345 1051982 2026-09-09T04:52:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၁) ဇေယျဝတီ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ဇေယျဝတီမြို့]]၊ [[ဂျေပူရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်|ဂျေပူရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051982 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁) ဇေယျဝတီ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ဇေယျဝတီမြို့]]၊ [[ဂျေပူရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်|ဂျေပူရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၇၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/phyu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.54834554690821| 96.44018100251412|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဖြူးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} k4ur0kyvys8zajvep9q3hd4gajx1cjd 0 291346 1051983 2026-09-09T04:54:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ဝဲကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ဝဲကြီးရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်|ဝဲကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051983 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဝဲကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ဝဲကြီးရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်|ဝဲကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၆၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/phyu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.545491617102453| 96.5387085736267|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဖြူးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 96cfftf7vl74pnrkyvtm0f6ll4tr7l3 0 291347 1051984 2026-09-09T04:56:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၁) ကညွတ်ကွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ကညွတ်ကွင်း (အရှေ့)ရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်|ကညွတ်ကွင်းရွာ]]၊ အရှေ့ (၁) ရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051984 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁) ကညွတ်ကွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ကညွတ်ကွင်း (အရှေ့)ရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်|ကညွတ်ကွင်းရွာ]]၊ အရှေ့ (၁) ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၇၂၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/phyu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.34659433069477| 96.4913625565938|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ဖြူးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} h1x3cnvlt0bwuvucyrc0jlpsjih45l7 0 291348 1051985 2026-09-09T04:59:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၂) ကညွတ်ကွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ကညွတ်ကွင်း (အနောက်)ရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်|ကညွတ်ကွင်းရွာ]]၊ အနောက် (၁..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1051985 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၂) ကညွတ်ကွင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]၊ [[ကညွတ်ကွင်း (အနောက်)ရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်|ကညွတ်ကွင်းရွာ]]၊ အနောက် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၉၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/phyu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဖြူးမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} esja3jl2kq8a8a3jo3a1tq8kf9i4dad 0 291349 1052018 2026-09-09T06:53:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အိုခိနဝခရိုင်''' (沖縄県, အိုခိနဝခန်း) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ဆုံးနှင့် တောင်ဘက်ဆုံးတွင် တည်ရှိနေသည့် ခရိုင်ဖြ်စသည်။ ခရိုင..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1052018 wikitext text/x-wiki '''အိုခိနဝခရိုင်''' (沖縄県, အိုခိနဝခန်း) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ဆုံးနှင့် တောင်ဘက်ဆုံးတွင် တည်ရှိနေသည့် ခရိုင်ဖြ်စသည်။ ခရိုင်အတွင်းတွင် အဓိကကျွန်းစုသုံးခု ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းတို့မှာ အိုခိနဝကျွန်း၊ ဆခိရှိမကျွန်းများနှင့် ဒိုင်းတိုးကျွန်းများတို့ ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသုံးခုသည် ရေဇုန် ခန့်မှန်းခြေ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်သို့ ၁၀၀၀ ကီလိုမီတာ၊ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့့ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးကျွန်းမှာ အိုခိနဝကျွန်း ဖြစ်သည်။ အိုခိနဝကျွန်းတွင် မြို့တော် နဟမြို့ တည်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} a5sgpsj5z88zm6vmw2ytr53idnvtviy 1052019 1052018 2026-09-09T06:54:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1052019 wikitext text/x-wiki '''အိုခိနဝခရိုင်''' (沖縄県, အိုခိနဝခန်း) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ဆုံးနှင့် တောင်ဘက်ဆုံးတွင် တည်ရှိနေသည့် ခရိုင်ဖြ်စသည်။ ခရိုင်အတွင်းတွင် အဓိကကျွန်းစုသုံးခု ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းတို့မှာ အိုခိနဝကျွန်း၊ ဆခိရှိမကျွန်းများနှင့် ဒိုင်းတိုးကျွန်းများတို့ ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသုံးခုသည် ရေဇုန် ခန့်မှန်းခြေ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်သို့ ၁၀၀၀ ကီလိုမီတာ၊ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့့ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးကျွန်းမှာ အိုခိနဝကျွန်း ဖြစ်သည်။ အိုခိနဝကျွန်းတွင် မြို့တော် နဟမြို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 746w559g4ajp73zn0dq3ze5sm7p7jh0 1052020 1052019 2026-09-09T06:55:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1052020 wikitext text/x-wiki '''အိုခိနဝခရိုင်''' (沖縄県, အိုခိနဝခန်း) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ဆုံးနှင့် တောင်ဘက်ဆုံးတွင် တည်ရှိနေသည့် ခရိုင်ဖြ်စသည်။ ခရိုင်အတွင်းတွင် အဓိကကျွန်းစုသုံးခု ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းတို့မှာ အိုခိနဝကျွန်း၊ ဆခိရှိမကျွန်းများနှင့် ဒိုင်းတိုးကျွန်းများတို့ ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသုံးခုသည် ရေဇုန် ခန့်မှန်းခြေ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်သို့ ၁၀၀၀ ကီလိုမီတာ၊ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့့ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးကျွန်းမှာ အိုခိနဝကျွန်း ဖြစ်သည်။ အိုခိနဝကျွန်းတွင် မြို့တော် နဟမြို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 1qtz30df83j5g57u4dezlvxj5qm78xo 1052021 1052020 2026-09-09T06:56:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1052021 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = အိုခိနဝခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|沖縄県}}}} | type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Name | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|沖縄県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Okinawa-ken}} | translit_lang1_type2 = [[Okinawan language|Okinawan]] | translit_lang1_info2 = {{lang|ryu|Uchinaachin}} | image = {{Multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2 | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = Naha Okinawa Japan Shuri-Castle-01.jpg | caption1 = [[Shuri Castle]] | image2 = Onna Okinawa Japan Cape-Manzamo-01.jpg | caption2 = [[Cape Manzamo]] | image3 = Kabira-Bay-Kabira-park-2019.jpg | caption3 = [[Kabira Bay]] | image4 = 竹富島の水牛車 2.jpg | caption4 = [[Bullock cart]]s on [[Taketomi Island]] | image5 = Okinawa Churaumi Aquarium 2.jpg | caption5 = [[Okinawa Churaumi Aquarium]] }} | image_flag = Flag of Okinawa Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Okinawa Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Emblem | anthem = {{Nihongo|"[[Song of Okinawa Prefecture]]"{{br}}|沖縄県民の歌|Okinawa Kenmin no Uta}} | image_map = {{Switcher|[[File:Map of Japan with 47 Okinawa prefecture.svg|upright=1.2|frameless]]|Show location in Japan|[[File:Map of Okinawa Prefecture.svg|upright=1.3|frameless]]|Show location in the Ryukyu Islands|default=1}} | coordinates = {{Coord|26|30|N|128|0|E|type:adm1st_region:JP-47|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kyushu]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Islands]] | subdivision_name2 = [[Okinawa Islands|Okinawa]], [[Daitō Islands|Daitō]], [[Miyako Islands|Miyako]], [[Yaeyama Islands|Yaeyama]], and [[Senkaku Islands|Senkaku]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Naha]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 41 | leader_title = [[List of governors of Okinawa Prefecture|Governor]] | leader_name = [[Denny Tamaki]] | area_total_km2 = 2281 | area_water_percent = 0.5 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|44th]] | population_footnotes = | population_total = 1468220 | population_as_of = October 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|25th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |script-title=ja:2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA）: 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=May 18, 2023 |script-website=ja:内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]4,462 billion<br />[[US$]]32.9 billion (2022) | iso_code = JP-47 | website = {{URL|https://www.pref.okinawa.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=Yes | country = Japan | bird = [[Okinawa woodpecker]] (''Sapheopipo noguchii'') | fish = [[Pterocaesio|Banana fish]] (''Pterocaesio diagramma'', "takasago", "gurukun") | flower = Deego (''[[Erythrina variegata]]'') | tree = ''[[Pinus luchuensis]]'' ("ryūkyūmatsu") }} }} '''အိုခိနဝခရိုင်''' (沖縄県, အိုခိနဝခန်း) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ဆုံးနှင့် တောင်ဘက်ဆုံးတွင် တည်ရှိနေသည့် ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတွင် အဓိကကျွန်းစုသုံးခု ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းတို့မှာ အိုခိနဝကျွန်း၊ ဆခိရှိမကျွန်းများနှင့် ဒိုင်းတိုးကျွန်းများတို့ ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသုံးခုသည် ရေဇုန် ခန့်မှန်းခြေ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်သို့ ၁၀၀၀ ကီလိုမီတာ၊ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့့ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးကျွန်းမှာ အိုခိနဝကျွန်း ဖြစ်သည်။ အိုခိနဝကျွန်းတွင် မြို့တော် နဟမြို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] eqjuh85kry334ow8hlvgerovi9z61ma 0 291350 1052024 2026-09-09T07:27:54Z Mkant00 135890 "အက္ခရာသင်္ချာ (algebra) တွင် '''လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး''' (free module) ၏ သဘောတရားသည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) နှင့် လွတ်လပ်သော အဘီ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1052024 wikitext text/x-wiki အက္ခရာသင်္ချာ (algebra) တွင် '''လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး''' (free module) ၏ သဘောတရားသည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) နှင့် လွတ်လပ်သော [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (free abelian groups) ကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အခြေအစု (basis) တစ်ခု ပိုင်ဆိုင်ထားသော [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခုအနေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) <math>R</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရ (identity) <math>1_R</math> ပါဝင်သော ထပ်တူရပါသော [[မော်ဂျူး]] (unital module) တစ်ခု <math>F</math> တွင် <math>B := \{b_i \mid i\in I\}</math> တစ်ခု ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> သည် ဘယ်မော်ဂျူး (left module) တစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အဆုံးရှိသော (finite) အညွှန်းအစု (index set) <math>J\subseteq I</math> တိုင်းနှင့် <math>r_i \in R</math> တို့အတွက် အောက်ပါအတိုင်း မှန်ကန်ပါက အဆိုပါစုစည်းမှုကို မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းသော (linearly independent) စုစည်းမှုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းကို လွတ်လပ်သော (free) စုစည်းမှုဟုလည်း သုံးနှုန်းနိုင်သည်။ : <math>\sum_{i\in J} r_i \cdot b_i = 0 \;\Rightarrow\; \forall i\in J\colon\, r_i=0.</math> အကယ်၍ <math>B</math> သည် <math>F</math> ကို ထုတ်လုပ်သည် (generates) ဆိုပါက <math>B</math> သည် <math>F</math> ၏ အခြေအစု ဖြစ်လာသည်။ ထိုအခြေအနေတွင် <math>F</math> ကို <math>B</math> အပေါ်ရှိ လွတ်လပ်သော <math>R</math>-မော်ဂျူး (<math>R</math>-module) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ == ဥပမာများနှင့် ချေပဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == *[[ထပ်တူရအစုဝင်]] (identity element) ပါရှိသော မည်သည့် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math>R</math> မဆိုသည် ၎င်းကိုယ်တိုင်အပေါ်တွင် လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိသည်။ ဤတွင် <math>R_R</math> သည် ညာမော်ဂျူး (right module) အဖြစ် တည်ရှိပြီး <math>_RR</math> သည် ဘယ်မော်ဂျူး အဖြစ် တည်ရှိသည်။ * <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူး <math>\mathbb{Q}</math> သည် လိမ်ခေါက်နေမှုကင်းစင်သော (torsion-free) သဘောသဘာဝရှိသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး မဟုတ်ပါ။ *မော်ဂျူး <math>R^n =\left\{\begin{pmatrix} r_1,\dots, r_n\end{pmatrix}\mid r_i \in R\right\}</math> သည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စံအခြေအစု (standard basis) <math>(e_i \mid i \in \{1,\dots, n\})</math> ပါရှိသည်။ *အကယ်၍ <math>F_i</math> အားလုံးသည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးများ ဖြစ်ကြလျှင် ၎င်းတို့၏ ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ် (coproduct) <math>\bigoplus_{i \in I}F_i</math> သည်လည်း လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိသည်။ ထို့ကြောင့် <math>R^{(I)}</math> သည်လည်း လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး ဖြစ်သည်။ *လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး စုစည်းမှုတစ်ခု၏ မြှောက်လဒ် (product) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝ မရှိပါ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbb{Z}^{\mathbb{N}}</math> ကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သည်။<ref>Lam (1999), pp. 22–23.</ref> *[[ပိုလီနိုမီရယ်]] ကွင်း (polynomial ring) <math>R[X]</math> သည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အခြေအစုမှာ <math>(X^i \mid i \in \mathbb{N})</math> ဖြစ်သည်။ *အပေါင်း [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] (positive rationals) <math>\mathbb{Q}^{+}</math> သည် [[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) လုပ်ငန်းစဉ်အောက်တွင် လွတ်လပ်သော [[အဘီလီယန်အုပ်စု]]တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထိုအုပ်စုတွင် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) က ရေတွက်နိုင်သော အခြေအစု (countable basis) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ *အသေးအဖွဲမဟုတ်သော ကွင်း (non-trivial ring) <math>R</math> တစ်ခုသည် [[အစားကွင်း]] (division ring) ဖြစ်ရန်အတွက် ၎င်း၏ <math>R</math>-မော်ဂျူးတိုင်း လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိရမည်ဟူသော အချက်သည် လိုအပ်လုံလောက်သော အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ === လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတစ်ခု၏ အဆင့် (The rank of a free module) === [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] အခြေအစုများဆိုင်ရာ သီအိုရမ်များ (theorems) သည် လွတ်လပ်သော [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]]ဆီသို့ အပြည့်အဝ တိုက်ရိုက်ကူးပြောင်းသက်ရောက်နိုင်ခြင်း မရှိပါ။ *[[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]တစ်ခုအပေါ်ရှိ <math>n</math>-ထုတ်လုပ်ထားသော လွတ်လပ်သည့် မော်ဂျူးတစ်ခုအတွင်းမှ လွတ်လပ်သော [[အစုဝင်]] <math>n</math> ခုပါဝင်သည့် စနစ်တစ်ခုသည် အခြေအစုတစ်ခု ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ *[[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ]] (commutative rings) တွင် မည်သည့် အခြေအစုနှစ်ခုမဆိုသည် တူညီသော [[အစုအရွယ်အစား]] (cardinality) ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ အကယ်၍ <math>R</math> သည် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>R^n \cong R^m</math> ဖြစ်ပါက <math>n=m</math> ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤတွင် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော ကွင်းဆိုသည်မှာ <math>1_R \neq 0</math> ဖြစ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။<ref>Jantzen & Schwermer (2006), p. 165.</ref> *ဖလှယ်၍မရသော ကွင်းများ (non-commutative rings) အပေါ်တွင် အခြေအစုများသည် မတူညီသော အစုအရွယ်အစားများကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်သည်။ အနန္တ-အဆင့် (infinite-rank) ရှိသော လွတ်လပ်သည့် <math>R</math>-မော်ဂျူးတစ်ခု၏ [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] ကွင်း (endomorphism ring) ကို ၎င်းကိုယ်တိုင်အပေါ်ရှိ မော်ဂျူးအဖြစ် ယူဆထားသော အခြေအနေမှာ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတစ်ခု၏ အခြေအစုအားလုံး တူညီသော အစုအရွယ်အစားရှိသည့် ကွင်းများကို ''IBN ကွင်းများ'' (IBN rings) ဟု ခေါ်သည်။ IBN ဆိုသည်မှာ မပြောင်းလဲသော အခြေအစု ကိန်း (Invariant Basis Number) ကို ဆိုလိုသည်။ အသေးအဖွဲမဟုတ်သော နိုသာ ကွင်းများသည် IBN ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ *အကယ်၍ <math>\rho \colon R \rightarrow S</math> သည် ထပ်တူရပါသော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (unital ring homomorphism) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>S</math> သည် IBN ကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပါက <math>R</math> သည်လည်း IBN ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ == လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of free modules) == === ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ (General properties) === *[[မော်ဂျူး]] <math>M</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် စုစည်းမှု <math>(m_i \mid i \in I)</math> အတွက်မဆို ပုံမှန် စံအခြေအစု [[အစုဝင်]] (canonical standard basis element) <math>e_i \mapsto m_i</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဂျူး [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (unique module homomorphism) <math>f\colon R^{(I)} \rightarrow M</math> တစ်ခု ရှိသည်။ အကယ်၍ <math>(m_i)</math> သည် <math>M</math> ကို ထုတ်လုပ်ပါက <math>f</math> သည် [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် မော်ဂျူးတိုင်းသည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတစ်ခု၏ အပီမော်ဖစ်ဇင် ပုံရိပ် (epimorphic image) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *အကယ်၍ <math>f\colon M \rightarrow F</math> သည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး <math>F</math> အပေါ်သို့ကျရောက်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ပါက <math>\operatorname{Ker}(f)</math> သည် <math>M</math> အတွင်းရှိ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်း (direct summand) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>f\circ g = \mathbf{1}_F</math> ကို ပြည့်စုံစေမည့် <math>g\colon F \rightarrow M</math> တစ်ခုလည်း တည်ရှိသည်။ * '''အလုံးစုံဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Universal Property) -''' [[အစု]]တိုင်း <math>X</math> တွင် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး <math>\mathbf{F}(X):= R^{(X)}</math> နှင့် <math>x \mapsto e_x</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပုံမှန်အင်ဂျက်ရှင်း (canonical injection) <math>\Phi(X)\colon X \to R^{(X)}</math> တို့ ပါဝင်တည်ရှိသည်။ မည်သည့် ပုံဖော်မှု <math>\alpha\colon X \rightarrow Y</math> မဆိုသည် <math>\mathbf{F}(\alpha) \circ \Phi(X) = \Phi(Y) \circ \alpha</math> ကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mathbf{F}(\alpha)\colon \mathbf{F}(X) \rightarrow \mathbf{F}(Y)</math> ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>R</math> သည် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]ဖြစ်ပါက <math>\mathbf{F}</math> သည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) မှ လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးများဆီသို့ သက်ရောက်သည့် [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ#သစ္စာရှိဖန်တာ_(Faithful_functor)|သစ္စာရှိဖန်တာ]] (faithful functor) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ <math>\Phi</math> သည် ဖန်တာသဘောတရားအရ [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (functorial monomorphism) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * မော်ဂျူးတိုင်း <math>M</math> သည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး <math>\mathbf{F}(M) = R^{(M)}</math> ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ယင်းမော်ဂျူးတွင် <math>e_m \mapsto m</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပုံမှန် အပီမော်ဖစ်ဇင် (canonical epimorphism) <math>\Psi(M)\colon \mathbf{F}(M) \to M</math> ပါရှိပြီး မည်သည့် မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha\colon M \to N</math> အတွက်မဆို <math>\Psi(N)\circ \mathbf{F}(\alpha) = \alpha\circ \Psi(M)</math> ကို ပြည့်စုံစေသည်။ === အထူး ကွင်းများ (Special rings) === * ပင်မ အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်းများ (principal ideal domains) အပေါ်တွင် လွတ်လပ်သော [[မော်ဂျူး]]တစ်ခု၏ မော်ဂျူးပိုင်း (submodule) တိုင်းသည် လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိသည်။ * ဒေသဆိုင်ရာ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (local rings) အပေါ်တွင် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးများ၏ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်းတိုင်းသည် လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူးများ (projective modules) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ == တည်ဆောက်ပုံ (Construction) == [[အစု]] <math>S</math> တစ်ခုအပေါ်ရှိ လွတ်လပ်သော ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]] (free left <math>R</math>-module) <math>\mathbf{F}(S)</math> တွင် <math>S</math>-[[အစုဝင်|အစုဝင်များ၏]] ပုံစံတကျ မျဉ်းဖြောင့် ပေါင်းစပ်မှုများ (formal linear combinations) ပါဝင်သည်။ <math>\mathbf{F}(S) := \{v\colon S \to R \mid \{s\in S \mid v(s) \neq 0\} \text{ finite}\}</math> အပေါင်းနှင့် [[စကေလာ]]မြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) တို့သည် သက်ဆိုင်ရာအမှတ်များအလိုက် (pointwise) အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။ * <math>(v+w)(s) := v(s)+w(s)</math> * <math>(r\cdot v)(s) := r\cdot v(s)</math> အစုဝင်များသည် <math>\Phi(S)\colon S \to \mathbf{F}(S)</math> မှတစ်ဆင့် ထည့်သွင်း (embed) တည်ရှိကြသည်။ <math> \Phi(S)(s)(t) := \begin{cases}1_R & s=t \\ 0 & \text{otherwise}\end{cases} </math> လွတ်လပ်သော ညာ <math>R</math>-မော်ဂျူး (free right <math>R</math>-module) သည် လွတ်လပ်သော ဘယ် <math>R^\text{op}</math>-မော်ဂျူး (<math>R^\text{op}</math>-module) နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဤတွင် <math>R^\text{op}</math> သည် [[ပြောင်းပြန်ကွင်း|ဆန့်ကျင်ဘက် ကွင်း]] (opposite ring) ဖြစ်သည်။ == ပိုမိုအားနည်းသော ဂုဏ်သတ္တိများ (Weaker properties) == [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] <math>A</math> အပေါ်ရှိ [[မော်ဂျူး]] <math>M</math> တစ်ခု၏ လွတ်လပ်မှု သဘောသဘာဝသည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်သော (projective)၊ တိကျမှုထိန်းသိမ်းပေးသော (flat) နှင့် လိမ်ခေါက်နေမှုကင်းစင်သော အခြေအနေတို့နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ ၎င်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (integral domain) တစ်ခုအပေါ်တွင် ယူဆလေ့ရှိသည်။ == ကိုးကား (References) == * {{Citation |last=Lam |first=Tsit-Yuen |title=Lectures on Modules and Rings |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=189 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=1999 |isbn=978-0-387-98428-5 |mr=1653294 |zbl=0911.16001}} * {{Citation |last=Kasch |first=Friedrich |title=Moduln und Ringe |publication-place=Stuttgart |publisher=B. G. Teubner |date=1977 |isbn=978-3-519-02211-4 |mr=0476785 |zbl=0346.16001}} * {{Citation |last=Wisbauer |first=Robert |title=Grundlagen der Modul- und Ringtheorie |publication-place=München |publisher=Verlag Reinhard Fischer |date=1988 |isbn=978-3-88927-044-3|mr=0973685 |zbl=0657.16001}} * {{Citation |last=Jantzen |first=Jens Carsten |last2=Schwermer |first2=Joachim |title=Algebra |publication-place=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer-Verlag |date=2006 |isbn=978-3-540-21380-2 |mr=2218037 |zbl=1092.00002}} [[Category: မော်ဂျူးသီအိုရီ]] 08yr93ywwbdfpxu4x1n3ez9iarqz24g 1052034 1052024 2026-09-09T09:09:08Z Dr Lotus Black 31011 /* ကိုးကား (References) */ 1052034 wikitext text/x-wiki အက္ခရာသင်္ချာ (algebra) တွင် '''လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး''' (free module) ၏ သဘောတရားသည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) နှင့် လွတ်လပ်သော [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (free abelian groups) ကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အခြေအစု (basis) တစ်ခု ပိုင်ဆိုင်ထားသော [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခုအနေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) <math>R</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရ (identity) <math>1_R</math> ပါဝင်သော ထပ်တူရပါသော [[မော်ဂျူး]] (unital module) တစ်ခု <math>F</math> တွင် <math>B := \{b_i \mid i\in I\}</math> တစ်ခု ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> သည် ဘယ်မော်ဂျူး (left module) တစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အဆုံးရှိသော (finite) အညွှန်းအစု (index set) <math>J\subseteq I</math> တိုင်းနှင့် <math>r_i \in R</math> တို့အတွက် အောက်ပါအတိုင်း မှန်ကန်ပါက အဆိုပါစုစည်းမှုကို မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းသော (linearly independent) စုစည်းမှုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းကို လွတ်လပ်သော (free) စုစည်းမှုဟုလည်း သုံးနှုန်းနိုင်သည်။ : <math>\sum_{i\in J} r_i \cdot b_i = 0 \;\Rightarrow\; \forall i\in J\colon\, r_i=0.</math> အကယ်၍ <math>B</math> သည် <math>F</math> ကို ထုတ်လုပ်သည် (generates) ဆိုပါက <math>B</math> သည် <math>F</math> ၏ အခြေအစု ဖြစ်လာသည်။ ထိုအခြေအနေတွင် <math>F</math> ကို <math>B</math> အပေါ်ရှိ လွတ်လပ်သော <math>R</math>-မော်ဂျူး (<math>R</math>-module) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ == ဥပမာများနှင့် ချေပဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == *[[ထပ်တူရအစုဝင်]] (identity element) ပါရှိသော မည်သည့် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math>R</math> မဆိုသည် ၎င်းကိုယ်တိုင်အပေါ်တွင် လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိသည်။ ဤတွင် <math>R_R</math> သည် ညာမော်ဂျူး (right module) အဖြစ် တည်ရှိပြီး <math>_RR</math> သည် ဘယ်မော်ဂျူး အဖြစ် တည်ရှိသည်။ * <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူး <math>\mathbb{Q}</math> သည် လိမ်ခေါက်နေမှုကင်းစင်သော (torsion-free) သဘောသဘာဝရှိသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး မဟုတ်ပါ။ *မော်ဂျူး <math>R^n =\left\{\begin{pmatrix} r_1,\dots, r_n\end{pmatrix}\mid r_i \in R\right\}</math> သည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စံအခြေအစု (standard basis) <math>(e_i \mid i \in \{1,\dots, n\})</math> ပါရှိသည်။ *အကယ်၍ <math>F_i</math> အားလုံးသည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးများ ဖြစ်ကြလျှင် ၎င်းတို့၏ ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ် (coproduct) <math>\bigoplus_{i \in I}F_i</math> သည်လည်း လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိသည်။ ထို့ကြောင့် <math>R^{(I)}</math> သည်လည်း လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး ဖြစ်သည်။ *လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး စုစည်းမှုတစ်ခု၏ မြှောက်လဒ် (product) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝ မရှိပါ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbb{Z}^{\mathbb{N}}</math> ကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သည်။<ref>Lam (1999), pp. 22–23.</ref> *[[ပိုလီနိုမီရယ်]] ကွင်း (polynomial ring) <math>R[X]</math> သည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အခြေအစုမှာ <math>(X^i \mid i \in \mathbb{N})</math> ဖြစ်သည်။ *အပေါင်း [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] (positive rationals) <math>\mathbb{Q}^{+}</math> သည် [[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) လုပ်ငန်းစဉ်အောက်တွင် လွတ်လပ်သော [[အဘီလီယန်အုပ်စု]]တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထိုအုပ်စုတွင် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) က ရေတွက်နိုင်သော အခြေအစု (countable basis) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ *အသေးအဖွဲမဟုတ်သော ကွင်း (non-trivial ring) <math>R</math> တစ်ခုသည် [[အစားကွင်း]] (division ring) ဖြစ်ရန်အတွက် ၎င်း၏ <math>R</math>-မော်ဂျူးတိုင်း လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိရမည်ဟူသော အချက်သည် လိုအပ်လုံလောက်သော အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ === လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတစ်ခု၏ အဆင့် (The rank of a free module) === [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] အခြေအစုများဆိုင်ရာ သီအိုရမ်များ (theorems) သည် လွတ်လပ်သော [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]]ဆီသို့ အပြည့်အဝ တိုက်ရိုက်ကူးပြောင်းသက်ရောက်နိုင်ခြင်း မရှိပါ။ *[[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]တစ်ခုအပေါ်ရှိ <math>n</math>-ထုတ်လုပ်ထားသော လွတ်လပ်သည့် မော်ဂျူးတစ်ခုအတွင်းမှ လွတ်လပ်သော [[အစုဝင်]] <math>n</math> ခုပါဝင်သည့် စနစ်တစ်ခုသည် အခြေအစုတစ်ခု ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ *[[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ]] (commutative rings) တွင် မည်သည့် အခြေအစုနှစ်ခုမဆိုသည် တူညီသော [[အစုအရွယ်အစား]] (cardinality) ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ အကယ်၍ <math>R</math> သည် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>R^n \cong R^m</math> ဖြစ်ပါက <math>n=m</math> ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤတွင် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော ကွင်းဆိုသည်မှာ <math>1_R \neq 0</math> ဖြစ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။<ref>Jantzen & Schwermer (2006), p. 165.</ref> *ဖလှယ်၍မရသော ကွင်းများ (non-commutative rings) အပေါ်တွင် အခြေအစုများသည် မတူညီသော အစုအရွယ်အစားများကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်သည်။ အနန္တ-အဆင့် (infinite-rank) ရှိသော လွတ်လပ်သည့် <math>R</math>-မော်ဂျူးတစ်ခု၏ [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] ကွင်း (endomorphism ring) ကို ၎င်းကိုယ်တိုင်အပေါ်ရှိ မော်ဂျူးအဖြစ် ယူဆထားသော အခြေအနေမှာ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတစ်ခု၏ အခြေအစုအားလုံး တူညီသော အစုအရွယ်အစားရှိသည့် ကွင်းများကို ''IBN ကွင်းများ'' (IBN rings) ဟု ခေါ်သည်။ IBN ဆိုသည်မှာ မပြောင်းလဲသော အခြေအစု ကိန်း (Invariant Basis Number) ကို ဆိုလိုသည်။ အသေးအဖွဲမဟုတ်သော နိုသာ ကွင်းများသည် IBN ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ *အကယ်၍ <math>\rho \colon R \rightarrow S</math> သည် ထပ်တူရပါသော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (unital ring homomorphism) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>S</math> သည် IBN ကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပါက <math>R</math> သည်လည်း IBN ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ == လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of free modules) == === ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ (General properties) === *[[မော်ဂျူး]] <math>M</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် စုစည်းမှု <math>(m_i \mid i \in I)</math> အတွက်မဆို ပုံမှန် စံအခြေအစု [[အစုဝင်]] (canonical standard basis element) <math>e_i \mapsto m_i</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဂျူး [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (unique module homomorphism) <math>f\colon R^{(I)} \rightarrow M</math> တစ်ခု ရှိသည်။ အကယ်၍ <math>(m_i)</math> သည် <math>M</math> ကို ထုတ်လုပ်ပါက <math>f</math> သည် [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် မော်ဂျူးတိုင်းသည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတစ်ခု၏ အပီမော်ဖစ်ဇင် ပုံရိပ် (epimorphic image) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *အကယ်၍ <math>f\colon M \rightarrow F</math> သည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး <math>F</math> အပေါ်သို့ကျရောက်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ပါက <math>\operatorname{Ker}(f)</math> သည် <math>M</math> အတွင်းရှိ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်း (direct summand) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>f\circ g = \mathbf{1}_F</math> ကို ပြည့်စုံစေမည့် <math>g\colon F \rightarrow M</math> တစ်ခုလည်း တည်ရှိသည်။ * '''အလုံးစုံဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Universal Property) -''' [[အစု]]တိုင်း <math>X</math> တွင် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး <math>\mathbf{F}(X):= R^{(X)}</math> နှင့် <math>x \mapsto e_x</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပုံမှန်အင်ဂျက်ရှင်း (canonical injection) <math>\Phi(X)\colon X \to R^{(X)}</math> တို့ ပါဝင်တည်ရှိသည်။ မည်သည့် ပုံဖော်မှု <math>\alpha\colon X \rightarrow Y</math> မဆိုသည် <math>\mathbf{F}(\alpha) \circ \Phi(X) = \Phi(Y) \circ \alpha</math> ကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\mathbf{F}(\alpha)\colon \mathbf{F}(X) \rightarrow \mathbf{F}(Y)</math> ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>R</math> သည် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]ဖြစ်ပါက <math>\mathbf{F}</math> သည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) မှ လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးများဆီသို့ သက်ရောက်သည့် [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ#သစ္စာရှိဖန်တာ_(Faithful_functor)|သစ္စာရှိဖန်တာ]] (faithful functor) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ <math>\Phi</math> သည် ဖန်တာသဘောတရားအရ [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (functorial monomorphism) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * မော်ဂျူးတိုင်း <math>M</math> သည် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး <math>\mathbf{F}(M) = R^{(M)}</math> ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ယင်းမော်ဂျူးတွင် <math>e_m \mapsto m</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပုံမှန် အပီမော်ဖစ်ဇင် (canonical epimorphism) <math>\Psi(M)\colon \mathbf{F}(M) \to M</math> ပါရှိပြီး မည်သည့် မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha\colon M \to N</math> အတွက်မဆို <math>\Psi(N)\circ \mathbf{F}(\alpha) = \alpha\circ \Psi(M)</math> ကို ပြည့်စုံစေသည်။ === အထူး ကွင်းများ (Special rings) === * ပင်မ အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်းများ (principal ideal domains) အပေါ်တွင် လွတ်လပ်သော [[မော်ဂျူး]]တစ်ခု၏ မော်ဂျူးပိုင်း (submodule) တိုင်းသည် လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိသည်။ * ဒေသဆိုင်ရာ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (local rings) အပေါ်တွင် လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးများ၏ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်းတိုင်းသည် လွတ်လပ်သော သဘောသဘာဝရှိကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူးများ (projective modules) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ == တည်ဆောက်ပုံ (Construction) == [[အစု]] <math>S</math> တစ်ခုအပေါ်ရှိ လွတ်လပ်သော ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]] (free left <math>R</math>-module) <math>\mathbf{F}(S)</math> တွင် <math>S</math>-[[အစုဝင်|အစုဝင်များ၏]] ပုံစံတကျ မျဉ်းဖြောင့် ပေါင်းစပ်မှုများ (formal linear combinations) ပါဝင်သည်။ <math>\mathbf{F}(S) := \{v\colon S \to R \mid \{s\in S \mid v(s) \neq 0\} \text{ finite}\}</math> အပေါင်းနှင့် [[စကေလာ]]မြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) တို့သည် သက်ဆိုင်ရာအမှတ်များအလိုက် (pointwise) အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။ * <math>(v+w)(s) := v(s)+w(s)</math> * <math>(r\cdot v)(s) := r\cdot v(s)</math> အစုဝင်များသည် <math>\Phi(S)\colon S \to \mathbf{F}(S)</math> မှတစ်ဆင့် ထည့်သွင်း (embed) တည်ရှိကြသည်။ <math> \Phi(S)(s)(t) := \begin{cases}1_R & s=t \\ 0 & \text{otherwise}\end{cases} </math> လွတ်လပ်သော ညာ <math>R</math>-မော်ဂျူး (free right <math>R</math>-module) သည် လွတ်လပ်သော ဘယ် <math>R^\text{op}</math>-မော်ဂျူး (<math>R^\text{op}</math>-module) နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဤတွင် <math>R^\text{op}</math> သည် [[ပြောင်းပြန်ကွင်း|ဆန့်ကျင်ဘက် ကွင်း]] (opposite ring) ဖြစ်သည်။ == ပိုမိုအားနည်းသော ဂုဏ်သတ္တိများ (Weaker properties) == [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] <math>A</math> အပေါ်ရှိ [[မော်ဂျူး]] <math>M</math> တစ်ခု၏ လွတ်လပ်မှု သဘောသဘာဝသည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်သော (projective)၊ တိကျမှုထိန်းသိမ်းပေးသော (flat) နှင့် လိမ်ခေါက်နေမှုကင်းစင်သော အခြေအနေတို့နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ ၎င်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (integral domain) တစ်ခုအပေါ်တွင် ယူဆလေ့ရှိသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Lam |first=Tsit-Yuen |title=Lectures on Modules and Rings |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=189 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=1999 |isbn=978-0-387-98428-5 |mr=1653294 |zbl=0911.16001}} * {{Citation |last=Kasch |first=Friedrich |title=Moduln und Ringe |publication-place=Stuttgart |publisher=B. G. Teubner |date=1977 |isbn=978-3-519-02211-4 |mr=0476785 |zbl=0346.16001}} * {{Citation |last=Wisbauer |first=Robert |title=Grundlagen der Modul- und Ringtheorie |publication-place=München |publisher=Verlag Reinhard Fischer |date=1988 |isbn=978-3-88927-044-3|mr=0973685 |zbl=0657.16001}} * {{Citation |last=Jantzen |first=Jens Carsten |last2=Schwermer |first2=Joachim |title=Algebra |publication-place=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer-Verlag |date=2006 |isbn=978-3-540-21380-2 |mr=2218037 |zbl=1092.00002}} [[Category: မော်ဂျူးသီအိုရီ]] gfiv87sj9wc31b8i6mq999ezq9n015w 0 291351 1052026 2026-09-09T08:18:49Z Mkant00 135890 "[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) တွင် '''ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ''' (projective objects) သည် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (algebra) ရှိ လွတ်လပ်ခြင်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1052026 wikitext text/x-wiki [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) တွင် '''ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ''' (projective objects) သည် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (algebra) ရှိ လွတ်လပ်ခြင်း (freeness) သဘောတရားကို ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathcal{C}</math> တစ်ခု၏ အရာဝတ္ထု (object) <math>P</math> ကို '''ပရိုဂျက်တစ်''' (projective) ဟုခေါ်ဆိုရန်အတွက် [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) <math> \alpha \colon A\rightarrow B </math> တိုင်းနှင့် <math> f\colon P \rightarrow B </math> တိုင်းတွင် <math> \alpha \circ f^* = f </math> ဖြစ်စေမည့် <math> f^*\colon P \rightarrow A </math> တစ်ခု တည်ရှိရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဤပုံကြမ်းသည် ဖလှယ်ရ (commutative) ဖြစ်သည်။ [[Image:Projective object.svg|150px]] ထို့ကြောင့် <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ အပီမော်ဖစ်ဇင် <math> \alpha\colon A \rightarrow B </math> အားလုံးအတွက် လှုံ့ဆော်ခံ ပုံဖော်မှု (induced mapping) <math> \operatorname{Mor}_{\mathcal{C}}(P,A) \ni f^* \mapsto \alpha \circ f^*\in \operatorname{Mor}_{\mathcal{C}}(P,B) </math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများ (Examples) == * ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) တိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) <math>\mathbf{Set}</math> တွင် အရာဝတ္ထုတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (axiom of choice) ၏ အကျိုးဆက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ၏ ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ် (coproduct) သည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ပရိုဂျက်တစ် အုပ်စုများ (projective groups) သည် လွတ်လပ်သော [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (free groups) ပင် ဖြစ်ကြသည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == အကယ်၍ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ စားလဒ် (quotient) ဖြစ်နေပါက (အရာဝတ္ထု <math>X\in \operatorname{Ob}(\mathcal{C})</math> တိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်သော <math>P</math> မှ သက်ရောက်သည့် [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] <math>P\rightarrow X</math> တစ်ခု ရှိရမည်ဖြစ်ပြီးအခြေအနေတွင်) ၎င်း ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ၌ လုံလောက်စွာ များပြားသော ပရိုဂျက်တစ်များ (enough projectives) ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိသည် [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများ]] (derived functors) နှင့် ပတ်သက်သော ဆက်စပ်မှုတွင် အရေးပါသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of groups) တွင် လုံလောက်စွာ များပြားသော ပရိုဂျက်တစ်များ ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုတိုင်း]]သည် လွတ်လပ်သော အုပ်စုတစ်ခု၏ စားလဒ် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ထုတ်လုပ်ကိန်းများနှင့် ဆက်သွယ်ချက်များ (generators and relations) ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ == ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူး (Projective Module) == [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) <math>R</math> တစ်ခုအပေါ်ရှိ [[မော်ဂျူးများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of modules) တွင် ပရိုဂျက်တစ် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] (projective modules) နှင့် ပတ်သက်၍ ပိုမို တိကျသေချာသော ဖော်ပြချက်များကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ မော်ဂျူး (module) <math> P </math> တစ်ခုအတွက် အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည် (equivalent)။ * <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] <math> f\colon M \rightarrow P </math> တိုင်းအတွက် <math> f\circ g =\mathbf{1}_{P} </math> ဖြစ်စေမည့် <math> g\colon P \rightarrow M </math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ပစ်မှတ် (target) <math> P </math> ရှိသော အပီမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) သို့မဟုတ် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အပီမော်ဖစ်ဇင် <math> f\colon M \rightarrow P </math> တိုင်းသည် ခွဲထွက်သည် (splits)။ ဆိုလိုသည်မှာ ကာနယ် (kernel) <math> \operatorname{Ker} (f) </math> သည် <math> M </math> အတွင်းရှိ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်း (direct summand) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math> P </math> သည် [[လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး]] (free module) တစ်ခု၏ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်းတစ်ခုနှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ * [[ဖန်တာ]] (functor) <math> \operatorname{Hom}(P,-) </math> သည် တိကျသည် (exact)။ မော်ဂျူးများ စုစည်းမှု (family) <math> (P_i|i \in I) </math> တစ်ခု၏ [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] (direct sum) သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math> P_i </math> အသီးသီးသည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူးတစ်ခု၏ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်းတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူးများ၏ မြှောက်လဒ် (product) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ပရိုဂျက်တစ် မဟုတ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် <math> \mathbb{Z}^{\mathbb{N}} </math> သည် ပရိုဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ === ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူးများ၏ ဥပမာများ (Examples of projective modules) === * [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math> R </math> တိုင်းသည် <math> R</math>-မော်ဂျူးတစ်ခုအနေဖြင့် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် [[လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး|လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတိုင်း]]သည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ပရိုဂျက်တစ် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (projective abelian groups) သည် လွတ်လပ်သော အဘီလီယန်အုပ်စုများ (free abelian groups) ပင် ဖြစ်ကြသည်။ လွတ်လပ်သော အဘီလီယန်အုပ်စုများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လွတ်လပ်သော [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] မဟုတ်ကြောင်းကို သတိပြုရန် ဖြစ်သည်။ * ပိုမို ယေဘုယျအားဖြင့် ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း (principal ideal domain) တိုင်းအပေါ်ရှိ ပရိုဂျက်တစ် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးတိုင်း]]သည် လွတ်လပ်သည်။ * ဒက်ဒီကင်း ဒိုမိန်း (Dedekind domain) တစ်ခုအတွင်းရှိ အပိုင်းကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (fractional ideals) သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် လွတ်လပ်ခြင်း မရှိပေ။ * ဖလှယ်ရ နိုသာ ကွင်း (commutative Noetherian ring) တစ်ခုအပေါ်ရှိ အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ကိန်းပါ မော်ဂျူး (finitely generated module) တစ်ခုသည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်း၏ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဂျူး [[အစည်း]] (module sheaf) သည် ဒေသအလိုက် လွတ်လပ်သော (locally free) အခြေအနေဖြစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ === ဒွန်တွဲအခြေအစု အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Dual basis lemma) === [[မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ#ဘယ်_(သို့မဟုတ်_ညာ)_မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ_(Category_of_Left_or_Right_Modules)|ညာမော်ဂျူး]] (right module) ဖြစ်သော <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]] <math> P </math> တစ်ခုကို <math> (y_i|i \in I) </math> ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ မော်ဂျူး <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ အောက်ပါအချက်များနှင့် ကိုက်ညီသော ဒွန်တွဲ မော်ဂျူး (dual module) <math> P^*\colon = \operatorname{Hom}(P,R) </math> ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] စုစည်းမှု <math> (f_i| i \in I) </math> တစ်ခု တည်ရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ * <math> p \in P </math> တိုင်းအတွက် <math> i\in I </math> ၏ အဆုံးရှိသော အရေအတွက်များအတွက်သာလျှင် <math> f_i(p) \neq 0 </math> ဖြစ်ရမည်။ * <math> p \in P </math> တိုင်းအတွက် <math>\textstyle p= \sum_{i \in I} y_i f_i(p) </math> ဖြစ်ရမည်။ === ဒွန်တွဲအခြေအစု အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အကျိုးဆက်သီအိုရမ်များ (Corollaries of the dual basis lemma) === * [[မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ#ဘယ်_(သို့မဟုတ်_ညာ)_မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ_(Category_of_Left_or_Right_Modules)|ညာမော်ဂျူး]] <math> P </math> တိုင်းအတွက် <math> P^*:= \operatorname{Hom}(P,R) </math> သည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math> R </math> အပေါ်ရှိ [[မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ#ဘယ်_(သို့မဟုတ်_ညာ)_မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ_(Category_of_Left_or_Right_Modules)|ဘယ်မော်ဂျူး]] (left module) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုမော်ဂျူးကို <math> P </math> ၏ ဒွန်တွဲ မော်ဂျူးဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မော်ဂျူး <math> P^{**}:= \operatorname{Hom}(P^*,R) </math> သည် ညာမော်ဂျူးတစ်ခု ထပ်မံ ဖြစ်လာသည်။ ယင်းတွင် သဘာဝ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (natural homomorphism) <math>\begin{align} \Phi(P)\colon P \ni p &\mapsto (\operatorname{Hom}(P,R) \ni \alpha \mapsto \alpha(p) \in R)\in P^{**} \end{align}</math> ရှိသည်။ အကယ်၍ <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ပါက <math> \Phi(P) </math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သည်။ * အကယ်၍ <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ပြီး အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ကိန်းပါ (finitely generated) ဖြစ်ပါက <math> \Phi(P) </math> သည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေတွင် <math> P </math> သည် ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသည် (reflexive) ဟု ဆိုကြသည်။ == ကျမ်းကိုးများ (References) == * {{Citation |last=Kasch |first=Friedrich |author-link=Friedrich Kasch |title=Moduln und Ringe |publication-place=Stuttgart |publisher=B.G. Teubner |date=1977 |isbn=978-3-519-02211-4 |mr=0429963 |zbl=0343.16001}} * {{Citation |last=Lam |first=Tsit Yuen |author-link=Tsit Yuen Lam |title=Lectures on Modules and Rings |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=189 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=1999 |isbn=978-0-387-98428-5 |mr=1653294 |zbl=0911.16001 |doi=10.1007/978-1-4612-0525-8}} * {{Citation |last=Pareigis |first=Bodo |author-link=Bodo Pareigis |title=Kategorien und Funktoren |publication-place=Stuttgart |publisher=B.G. Teubner |date=1969 |mr=0262319 |zbl=0184.02002}} [[ကဏ္ဍ: ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] 63f6l5h3js3t18q67m5yzj3872s5ko9 1052035 1052026 2026-09-09T09:09:55Z Dr Lotus Black 31011 /* ကျမ်းကိုးများ (References) */ 1052035 wikitext text/x-wiki [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) တွင် '''ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ''' (projective objects) သည် [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (algebra) ရှိ လွတ်လပ်ခြင်း (freeness) သဘောတရားကို ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathcal{C}</math> တစ်ခု၏ အရာဝတ္ထု (object) <math>P</math> ကို '''ပရိုဂျက်တစ်''' (projective) ဟုခေါ်ဆိုရန်အတွက် [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) <math> \alpha \colon A\rightarrow B </math> တိုင်းနှင့် <math> f\colon P \rightarrow B </math> တိုင်းတွင် <math> \alpha \circ f^* = f </math> ဖြစ်စေမည့် <math> f^*\colon P \rightarrow A </math> တစ်ခု တည်ရှိရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဤပုံကြမ်းသည် ဖလှယ်ရ (commutative) ဖြစ်သည်။ [[Image:Projective object.svg|150px]] ထို့ကြောင့် <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ အပီမော်ဖစ်ဇင် <math> \alpha\colon A \rightarrow B </math> အားလုံးအတွက် လှုံ့ဆော်ခံ ပုံဖော်မှု (induced mapping) <math> \operatorname{Mor}_{\mathcal{C}}(P,A) \ni f^* \mapsto \alpha \circ f^*\in \operatorname{Mor}_{\mathcal{C}}(P,B) </math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများ (Examples) == * ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) တိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) <math>\mathbf{Set}</math> တွင် အရာဝတ္ထုတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (axiom of choice) ၏ အကျိုးဆက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ၏ ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ် (coproduct) သည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ပရိုဂျက်တစ် အုပ်စုများ (projective groups) သည် လွတ်လပ်သော [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (free groups) ပင် ဖြစ်ကြသည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == အကယ်၍ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ စားလဒ် (quotient) ဖြစ်နေပါက (အရာဝတ္ထု <math>X\in \operatorname{Ob}(\mathcal{C})</math> တိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်သော <math>P</math> မှ သက်ရောက်သည့် [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] <math>P\rightarrow X</math> တစ်ခု ရှိရမည်ဖြစ်ပြီးအခြေအနေတွင်) ၎င်း ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ၌ လုံလောက်စွာ များပြားသော ပရိုဂျက်တစ်များ (enough projectives) ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိသည် [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများ]] (derived functors) နှင့် ပတ်သက်သော ဆက်စပ်မှုတွင် အရေးပါသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of groups) တွင် လုံလောက်စွာ များပြားသော ပရိုဂျက်တစ်များ ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုတိုင်း]]သည် လွတ်လပ်သော အုပ်စုတစ်ခု၏ စားလဒ် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ထုတ်လုပ်ကိန်းများနှင့် ဆက်သွယ်ချက်များ (generators and relations) ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ == ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူး (Projective Module) == [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) <math>R</math> တစ်ခုအပေါ်ရှိ [[မော်ဂျူးများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of modules) တွင် ပရိုဂျက်တစ် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] (projective modules) နှင့် ပတ်သက်၍ ပိုမို တိကျသေချာသော ဖော်ပြချက်များကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ မော်ဂျူး (module) <math> P </math> တစ်ခုအတွက် အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည် (equivalent)။ * <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] <math> f\colon M \rightarrow P </math> တိုင်းအတွက် <math> f\circ g =\mathbf{1}_{P} </math> ဖြစ်စေမည့် <math> g\colon P \rightarrow M </math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ပစ်မှတ် (target) <math> P </math> ရှိသော အပီမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) သို့မဟုတ် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အပီမော်ဖစ်ဇင် <math> f\colon M \rightarrow P </math> တိုင်းသည် ခွဲထွက်သည် (splits)။ ဆိုလိုသည်မှာ ကာနယ် (kernel) <math> \operatorname{Ker} (f) </math> သည် <math> M </math> အတွင်းရှိ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်း (direct summand) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math> P </math> သည် [[လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး]] (free module) တစ်ခု၏ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်းတစ်ခုနှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ * [[ဖန်တာ]] (functor) <math> \operatorname{Hom}(P,-) </math> သည် တိကျသည် (exact)။ မော်ဂျူးများ စုစည်းမှု (family) <math> (P_i|i \in I) </math> တစ်ခု၏ [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] (direct sum) သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math> P_i </math> အသီးသီးသည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူးတစ်ခု၏ တိုက်ရိုက် ပေါင်းကိန်းတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူးများ၏ မြှောက်လဒ် (product) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ပရိုဂျက်တစ် မဟုတ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် <math> \mathbb{Z}^{\mathbb{N}} </math> သည် ပရိုဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ === ပရိုဂျက်တစ် မော်ဂျူးများ၏ ဥပမာများ (Examples of projective modules) === * [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math> R </math> တိုင်းသည် <math> R</math>-မော်ဂျူးတစ်ခုအနေဖြင့် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် [[လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး|လွတ်လပ်သော မော်ဂျူးတိုင်း]]သည် ပရိုဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ပရိုဂျက်တစ် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] (projective abelian groups) သည် လွတ်လပ်သော အဘီလီယန်အုပ်စုများ (free abelian groups) ပင် ဖြစ်ကြသည်။ လွတ်လပ်သော အဘီလီယန်အုပ်စုများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လွတ်လပ်သော [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] မဟုတ်ကြောင်းကို သတိပြုရန် ဖြစ်သည်။ * ပိုမို ယေဘုယျအားဖြင့် ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း (principal ideal domain) တိုင်းအပေါ်ရှိ ပရိုဂျက်တစ် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးတိုင်း]]သည် လွတ်လပ်သည်။ * ဒက်ဒီကင်း ဒိုမိန်း (Dedekind domain) တစ်ခုအတွင်းရှိ အပိုင်းကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (fractional ideals) သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် လွတ်လပ်ခြင်း မရှိပေ။ * ဖလှယ်ရ နိုသာ ကွင်း (commutative Noetherian ring) တစ်ခုအပေါ်ရှိ အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ကိန်းပါ မော်ဂျူး (finitely generated module) တစ်ခုသည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်း၏ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဂျူး [[အစည်း]] (module sheaf) သည် ဒေသအလိုက် လွတ်လပ်သော (locally free) အခြေအနေဖြစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ === ဒွန်တွဲအခြေအစု အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Dual basis lemma) === [[မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ#ဘယ်_(သို့မဟုတ်_ညာ)_မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ_(Category_of_Left_or_Right_Modules)|ညာမော်ဂျူး]] (right module) ဖြစ်သော <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]] <math> P </math> တစ်ခုကို <math> (y_i|i \in I) </math> ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ မော်ဂျူး <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ အောက်ပါအချက်များနှင့် ကိုက်ညီသော ဒွန်တွဲ မော်ဂျူး (dual module) <math> P^*\colon = \operatorname{Hom}(P,R) </math> ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] စုစည်းမှု <math> (f_i| i \in I) </math> တစ်ခု တည်ရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ * <math> p \in P </math> တိုင်းအတွက် <math> i\in I </math> ၏ အဆုံးရှိသော အရေအတွက်များအတွက်သာလျှင် <math> f_i(p) \neq 0 </math> ဖြစ်ရမည်။ * <math> p \in P </math> တိုင်းအတွက် <math>\textstyle p= \sum_{i \in I} y_i f_i(p) </math> ဖြစ်ရမည်။ === ဒွန်တွဲအခြေအစု အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အကျိုးဆက်သီအိုရမ်များ (Corollaries of the dual basis lemma) === * [[မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ#ဘယ်_(သို့မဟုတ်_ညာ)_မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ_(Category_of_Left_or_Right_Modules)|ညာမော်ဂျူး]] <math> P </math> တိုင်းအတွက် <math> P^*:= \operatorname{Hom}(P,R) </math> သည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math> R </math> အပေါ်ရှိ [[မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ#ဘယ်_(သို့မဟုတ်_ညာ)_မော်ဂျူးများ_ကတ်တဂိုရီ_(Category_of_Left_or_Right_Modules)|ဘယ်မော်ဂျူး]] (left module) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုမော်ဂျူးကို <math> P </math> ၏ ဒွန်တွဲ မော်ဂျူးဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မော်ဂျူး <math> P^{**}:= \operatorname{Hom}(P^*,R) </math> သည် ညာမော်ဂျူးတစ်ခု ထပ်မံ ဖြစ်လာသည်။ ယင်းတွင် သဘာဝ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (natural homomorphism) <math>\begin{align} \Phi(P)\colon P \ni p &\mapsto (\operatorname{Hom}(P,R) \ni \alpha \mapsto \alpha(p) \in R)\in P^{**} \end{align}</math> ရှိသည်။ အကယ်၍ <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ပါက <math> \Phi(P) </math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သည်။ * အကယ်၍ <math> P </math> သည် ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ပြီး အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ကိန်းပါ (finitely generated) ဖြစ်ပါက <math> \Phi(P) </math> သည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေတွင် <math> P </math> သည် ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသည် (reflexive) ဟု ဆိုကြသည်။ == ကျမ်းကိုးများ == * {{Citation |last=Kasch |first=Friedrich |author-link=Friedrich Kasch |title=Moduln und Ringe |publication-place=Stuttgart |publisher=B.G. Teubner |date=1977 |isbn=978-3-519-02211-4 |mr=0429963 |zbl=0343.16001}} * {{Citation |last=Lam |first=Tsit Yuen |author-link=Tsit Yuen Lam |title=Lectures on Modules and Rings |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=189 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=1999 |isbn=978-0-387-98428-5 |mr=1653294 |zbl=0911.16001 |doi=10.1007/978-1-4612-0525-8}} * {{Citation |last=Pareigis |first=Bodo |author-link=Bodo Pareigis |title=Kategorien und Funktoren |publication-place=Stuttgart |publisher=B.G. Teubner |date=1969 |mr=0262319 |zbl=0184.02002}} [[ကဏ္ဍ: ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] tss7n3l3ye7jvj3c7htcjlvp0s7owpv 3 291352 1052032 2026-09-09T09:02:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1052032 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-48706-21 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၂၊ ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) dbm3scmvlk505jj6klr0slohfp1udg0